Wikibooks tewikibooks https://te.wikibooks.org/wiki/%E0%B0%AE%E0%B1%8A%E0%B0%A6%E0%B0%9F%E0%B0%BF_%E0%B0%AA%E0%B1%87%E0%B0%9C%E0%B1%80 MediaWiki 1.46.0-wmf.24 first-letter మీడియా ప్రత్యేక చర్చ వాడుకరి వాడుకరి చర్చ Wikibooks Wikibooks చర్చ దస్త్రం దస్త్రంపై చర్చ మీడియావికీ మీడియావికీ చర్చ మూస మూస చర్చ సహాయం సహాయం చర్చ వర్గం వర్గం చర్చ TimedText TimedText talk మాడ్యూల్ మాడ్యూల్ చర్చ Event Event talk 0 3017 38970 38955 2026-04-17T03:08:24Z Vemurione 1689 /* Part 2: త - ta */ 38970 wikitext text/x-wiki =నిఘంటువు= * This dictionary is an improved version over the print version (expanded, errors corrected, new features continually being added) published by Asian Educational Services, New Delhi in 2002. * You are welcome to add. BUT PLEASE DO NOT DELETE entries until you are absolutely, positively SURE a mistake has been made and needs to be corrected. * PLEASE do not delete entries or their meanings simply because you personally did not agree with the meaning given there. Thanks * American spelling is used throughout. * There is no clearly established, standardized alphabetical order in Telugu. The justification for the scheme used here would be too long for discussion here. 16 March 2016. {| class="wikitable" |- ! నిర్వచనములు<!--- Do Not Change This Line ---> ! ఆసక్తికర చిత్రములు<!--- Do Not Change This Line ---> |- |width="895"|<!--- Do Not Change This Line ---> <!--- Insert ALL నిర్వచనములుAlphabetically Sorted Below This Line ( * ''' Should precede each new line) ---> ==Part 1: తం - taM== <poem> {| class="wikitable" |- ! నిర్వచనములు<!--- Do Not Change This Line ---> ! ఆసక్తికర చిత్రములు<!--- Do Not Change This Line ---> |- |width="895"|<!--- Do Not Change This Line ---> <!--- Insert ALL నిర్వచనములుAlphabetically Sorted Below This Line ( * ''' Should precede each new line) ---> తంటేము, taMTEmu -n. --a medicinal herb; [bot.] ''Cassia tora'' and ''Cassia alata'' of the Leguminosae family; --(also) తంటియం; ప్రపున్నతం; దద్రుగ్నం; తంగేడు, taMgEDu -n. --Country senna; Tanner's cassia; a bush with yellow flowers; [bot.] ''Cassia auriculata''; ''Senna auriculata'' of the Fabaceae family; --Cassia auriculata is an evergreen shrub that grows in many parts of India and in other parts of Asia. The flower, leaves, stem, root, and unripe fruit are used for treatment, especially in Ayurvedic medicine; Before the advent of synthetic tanners, the bark of this plant was widely used in tanning hides; -- దీని మొగ్గల్ని కషాయంగా కాచుకుని తాగితే చక్కెర వ్యాధి అదుపులో ఉంటుంది. ఈ మొక్క పుల్లలతో పళ్ళు తోముకుంటే చిగుళ్లు బలపడతాయి. ఈ మొక్క ఆకులతో శ్రీలంకలో టీ కాచుకు తాగుతారు. దీని గింజల పొడితో కాఫీ కాచుకు తాగుతారు. --తలపోటకం; మాదిగ తంగేడు; మెట్ట తంగేడు; మెరక తంగేడు; [Sans.] ఆవర్తకీ; హేమపుష్పమ్; [Tamil] అవరమ్; తంటా, taMTA -n. --difficulty; trouble; తంటాలు పడు, taMTAlu paDu -v. i. --(1) to undergo difficulties; --(2) to take trouble; తంటింపు, taMTiMpu - n. -- [bot.] ''Cassia tora'' Linn.; తండం, taMDaM -n. --assembly; mass; collection; quantity; group; family; ---మృగతండం = a herd of animals. ---కలువతండం = a bed of lilies. ---కణతండం = a collection of cells; tissue. ---తండోపతండం = wave after wave; in huge herds. తండసం, taMDasaM -n. --tweezers; a small hand-held forceps; తండ్రి, taMdri -n. --father; (lit.) one who brings; తండులాలు, taMDulAlu -n. pl. --rice; తండుల కణాలు, taMDula kaNAlu -n. --broken pieces of rice; తండులీయకం, taMDulIyakaM -n. -- spiny pigweed; prickly amaranth; thorny amaranth; [bot.] ''Amaranthus spinosus''; -- sometimes a noxious weed. It can be a serious weed of rice cultivation; తంత్రం, taMtraM -n. --scheme; device; trick; contrivance; తంతి, taMti -n. --(1) wire; wire used in a stringed musical instrument; --(2) telegram; (ant.) నిస్తంతి; తంతివార్త, taMtivArta -n. --telegraphic message; తంత్రీవాద్యం, taMtrIvAdyaM -n. --stringed instrument; తంతు, taMtu -n. -- (1) ritual; ceremony; festival; proceedings; (2) device; method; procedure; idea; తంతువు, taMtuvu -n. --filament; thin wire; తంపటి, taMpaTi -n. --a native form of "baking", used especially to cook palm-sprouts; --తేగలను కుండలో ఉంచి, తేగలపై కొంచెం నీళ్లు జిలకరిచి గడ్డి చుట్టతో కుండా మూతిని మూసి, ఈ కుండను బోర్లించి చుట్టూ గడ్డి చిన్న చిన్న పుల్లలు వేసి మంట పెడతారు. బోర్లా ఉంచిన కుండలో ఉన్న తేగలు బాగా ఉడుకుతాయి. ఈ పద్దతిని "తంపటి" వేయడం అంటారు. తంపటి వేసిన తేగలు రుచిగా ఉంటాయి, పైగా ఎక్కువ రోజులు బంక, బూజు పట్టకుండా ఉంటాయి. తంబ, taMba -n. --(1) sword bean; [bot.] ''Canavalia gladavata''; --(2) mob; ruck; large group of people; తంబుర, taMbura -n. --a stringed instrument to provide a background drone in a musical concert; </poem> ==Part 2: త - ta== <poem> తకరారు, takarAru -n. --dispute; తక్షణం, takshaNaM -adv. --immediately; (ety.) తత్ + క్షణం = that very moment; తక్కిడి, takkiDi - n. -- cheater; deceiver; తక్కిన, takkina -adj. --remaining; rest; తక్కిలి చెట్టు, takkili cheTTu - n. -- [bot.] ''Clerodendrum phlomidis;'' -- [Sans.] అగ్నిమంథా; తక్కువ, takkuva -n. --deficiency; shortage; తక్కెడ, takkeDa -n. --balance; a pair of scales; weighing device; తక్కోలం, takkOlaM -n. --[bot.] ''Clerodendron inerme;'' తగడు, tagaDu -n. --foil; ---తగరపు తగడు = tin foil; తగరం, tagaraM -n. --tin; one of the chemical elements; తగర్, tagar - n. Valerian, [bot.] ''Valeriana officinalis'' of the Valerianaceae family. It is a famous medicinal plant. Valerian root calms the nervous system, and Ashwagandha helps the body adapt to stress. Both herbs have remarkable healing properties; they target different and specific ailments; తగరు, tagaru -n. --(1) ram; --(2) he goat; billy goat; తగలబడు, tagalabaDu -v. i. --(1) to burn down; --(2) to get destroyed; తగవరి, tagavari -n. --arbitrator; judge; (ety.) తగవు + అరి; తగవు, tagavu -n. --(1) dispute; argument; altercation; --(2) fair; just; appropriate; suitable; తగాదా, tagAdA -n. --dispute; quarrel; తగినంత, taginaMta -adj. --suitable; appropriate; sufficient; adequate; తగిలించు, tagiliMcu -v. t. --attach; stick on; hang it; fasten; తగ్గించు, taggiMcu -v. t. --decrease; reduce; lower; తగ్గింపు, taggiMpu -adj. --decreased; reduced; ---తగ్గింపు ధర = reduced price. తగు, tagu -adj. --appropriate; suitable; తగునా?, tagunA? -inter. --is it appropriate? is it suitable?; is it fair?; తగులు, tagulu -n. --(1) borrow; a concept used in arithmetic when a larger number is subtracted from a smaller number; (ant.) మిగులు; --(2) deficit; loss; --(3) wish; desire; ---మిగిలితే తీసికో, తగిలితే వేసికో = take if there is a surplus, contribute if there is a deficit. -v. i. --(1) touch;(2) meet; encounter; ---తగలకుండా కూర్చో = sit without touching. ---దారిలో తగిలాడు = met him on the way. తగుల్చు, tagulcu -v. t. --attach; hook; తగ్గు, taggu -v. i. --decay; decrease; abate; calm down; back off; ---తగ్గవోయ్‍ = cool down!; calm down!; don’t be too aggressive! తగ్గుదల, taggudala -n. --decay; decrement; downfall; abatement; తగ్గుముఖం, taggumukhaM -n. --downward trend; decreasing trend; తచ్చాడు, taccADu -v. i. --move about; sneak; loiter; తటస్థం, taTasthaM -n. --neutral; impartial; indifference; non-aligned; ---తటస్థ స్థానం = neutral position; resting position. ---తటస్థ రాజ్యాలు = non-aligned countries. ---సున్నితపు త్రాసు యొక్క తటస్థ స్థానం = resting position of a precision balance. తటస్థించు, taTasthiMcu -v. i. --happen; occur; తట్ట, taTTa -n. --big shallow basket; a basket with no lid; (rel.) బుట్ట = basket; తటాకం, taTAkaM -n. --tank; pond; lake; తటాలున, taTAluna -adv. --suddenly; abruptly; తటి, taTi -n. --river bank; shore; తట్టు, taTTu -n. --(1) side; direction; --(2) pony; ---లోతట్టు ప్రాంతాలు = low lying areas; -v. i. --occur; ---ఆ ఆలోచన నాకు తట్ట లేదు = that thought did not occur to me. -v. t. --pat; touch; rap; knock; strike; ---భుజం మీద తట్టేడు = he patted me on my shoulder. ---ఎవరో తలుపు తడుతున్నారు చూడు = see, someone is knocking on the door. తట్టుకొను, taTTukonu -v. i. --tolerate; bear; handle; ---నొప్పి తట్టుకోగలవా? = can you tolerate the pain? తట్టుముట్లు, taTTumuTlu -n. pl. --stuff; furniture, utensils, belongings, etc; తడక, taDaka -n. --a partition screen that is woven out of palm leaves, coconut leaves, or bamboo strips; తడకచాపలు, taDakachApalu -n. -- rolling mats; screens than can be rolled up and down as needed, usually made from strips of bamboo; Sometimes these are made of "khus khus grass" and such screens are very popular as "summer air coolers;" తడప, taDapa -n. --lath; a strip of fiber taken from the back stem of a palm or coconut leaf that can be used as a rope to tie things; This is a fairly popular material used in the construction of temporary structures. తడబడు, taDabaDu -v. i. --act irresolutely; behave with an unsure footing; తడవ, taDava -n. --turn; time; occasion; తడాఖా, taDAkhA - n. -- capability (to hit); ability; expertise; --(ety.) మరాఠీ భాషలో తడ్-తడ్ (तड! तड!) అన్నది కొట్టడాన్ని సూచించే ధ్వన్యనుకరణ శబ్దం. తడాఖా (तडाखा) అంటే ఆ కొట్టడానికి క్రియానామవాచకం. నా తడాఖా చూపిస్తాను అంటే నా కొట్టే శక్తిని చూపిస్తాను అని అర్థం.కొట్టడానికే కాకుండా సాధారణంగా ఏ విషయంలోనైనా సామర్థ్యాన్ని తెలుపడానికి కూడా ఈ పదాన్ని ప్రస్తుతం ఉపయోగిస్తున్నారు. గాణ్యాచా-తడాఖా (गाण्याचा-तडाखा) అంటే పాడడంలో సామర్థ్యం అన్నమాట; తడి, taDi -adj. --wet; damp; moist; తడి గచ్చు, taDi gaccu -n. --(1) wet cement; --(2) tile floor; తడుపు, taDupu -v. t. --moisten; soak; తత్, tat -adj. --[Sans.] that; తతంగం, tataMgaM -n. --rigmarole; ritual; procedure; తత్తరపాటు, tattarapATu -n. --agitated bewilderment; తత్ ఫలితంగా, tat^ phalitaMgA -adv. --consequently; therefore; as a result of; whence; తత్భవం, taDbhavaM -n. --assimilated word esp. from Sanskrit; తత్త్వం, tattvaM -n. --(1) philosophy; science; principle; --(2) nature; ---వేదాంత తత్త్వం = Vedanta philosophy. ---మనస్ తత్త్వం = psychic philosophy; psychology. ---వాడి తత్త్వమే అంత = that is his nature. తత్సమం, tatsamaM -n. --(1) equivalent; --(2) un-assimilated word from Sanskrit used in Telugu as is; తతి, tati -n. --a group; a collection; a row; తతిమ్మా, tatimmA -adj. --rest (of a group); balance; తథ్యము, tathyamu - n. -- a truthful conclusion; -- అనుభవ ఆధారితమైన ఒక పిండితార్థము; ఉదాహరణకు - సూర్యుఁడు ఱేపు ఉదయించుట తథ్యము; తథా, tathA -adv. --that way; in that manner; తథాగతుడు, tathAgatuDu -n. --Lord Buddha; one who attained nirvana in that way (that is, in the manner of other seers); తథాస్తు, tathAstu -inter. --amen!; so be it; తద్ద్వారా, taddvArA -adv. --thereby; through that channel; -- (note) తద్వారా is incorrect usage; తదితరులు, taditarulu -n. --and others; e tal; తదియ, tadiya -n. --the third day of the lunar half-month; తద్దినం, taddinaM - n. -- తత్ + దినం = తద్దినం; that day; euphemism for the religious ritual on the death anniversary of a departed person; తదీను, tadInu -n. --propene; a hydrocarbon with three carbon atoms and one double bond between two of the carbon atoms; (ety.) తది (తదియ) conveys 3 and according to an international convention, all straight-chained hydrocarbons containing a double bond must end with the sound "-ene"; C₃H₆; తద్రూపేణా, tadrUpENA -adv. --in that form; in that way; తదేను, tadEnu -n. --propane; a hydrocarbon with three carbon atoms and all single bonds between the carbon atoms; (ety.) తది (తదియ) conveys the 3 and according to an international convention, all straight-chained hydrocarbons containing single bonds must end with the sound "-ane"; C₃H₈; తదైను, tadainu -n. --propyne; a hydrocarbon with three carbon atoms and a triple bond between two of the carbon atoms; (ety.) తది (తదియ) conveys the 3 and according to an international convention, all straight-chained hydrocarbons containing a triple bond must end with the sound -"yne"; C₃H₄; తద్ధిత నామాలు, taddhita naamaalu - n. pl. -- new nouns obtained by appending a suffix to an existing noun; -- తెలుపు = white >> తెల్లదనం = whiteness; తద్ధిత ప్రత్యయం, taddhita pratyayaM - n. -- a suffix that can be appended to an existing noun to create a new noun; -- తెలుపు = white >> తెల్లదనం = whiteness; తనం, tanaM -suff. ---ness; having the property of; used as suffix with verbs to create nouns; ---అల్లరితనం = mischievousness. ---ఉప్పతనం = saltiness. ---గట్టితనం = hardness. ---గొప్పతనం = greatness. ---దొంగతనం = burglary. ---పచ్చదనం = green-ness. ---పెంకితనం = mischievousness. ---మంచితనం = goodness. ---ముసలితనం = old age. ---వెకిలితనం = silliness. తన, tana -pron. --one's own; తనను, -pron. --himself; herself; accusative of తను; తనఖా, tanakhA -n. --mortgage; deed; తన్నడం, tannaDaM -v. t . --kicking; తన్మయత్వం, tanmayatvaM -n. --rapture; తన్యత, tanyata -n. --[phy.] tension; తనాబి, tanAbi -n. --beam; girder; తన్మాత్ర, tanmAtra -n. --percepts; particle; representative essence of a concept; -- తత్‌ + మాత్ర. తత్‌ అంటే పరబ్రహ్మం. మాత్రం అంటే కొలమానం. బ్రహ్మాన్ని తెలుసుకొనడానికి ఉపయోగపడే శబ్ద, స్పర్శ, రూప, రస, గంధాలలో ఒకటి. ఐదూ కలసి పంచ తన్మాత్రలు. ఇవి చెవి, చర్మం, కన్ను, నోరు, ముక్కు అనే జ్ఞానేంద్రియాలతో తెలుసుకొనేవి. తనిఖీ, tanikhI -n. --inspection; తనివి, tanivi -n. --satisfaction; తనివితీరా, tanivitIrA -adv. --to one’s satisfaction; తను, tanu reflex. -pron. --himself; herself; the person under discussion; he; she; that person; (ety.) a shortened version of అతను; అతను → (త+అ+ను) → (త+ను) → తను [ఇక్కడ సవర్ణ లోపం జరిగింది]; ఈ ప్రక్రియను ఇంగ్లీషులో metathesis వర్ణవ్యత్యయం అంటారు. [శబ్ద ఉచ్చారణలో అక్షరాల వరుస ముందువెనుకలు అవడం]. ఇది కేవలం కాలగమనంలో ఉచ్చారణ సౌకర్యార్థం భాషలో ఏర్పడే మార్పు. దీనికి ప్రసిద్ధ ఉదాహరణ: అసలు వూరిపేరు వారాణసి అయితే, తెలుగులో మాత్రం దీనిని వారణాసి అని వాడతాం. -- ఇది "అతను" లేదా "ఆమె" వంటి లింగ సర్వనామాలకు బదులుగా ఉపయోగించవచ్చు. లింగ-తటస్థ సర్వనామాలను ఉపయోగించడం అనేది మీకు ఖచ్చితంగా తెలియని లేదా మగ లేదా స్త్రీ అని గుర్తించని వ్యక్తులను సూచించడానికి మరింత సమగ్ర మార్గం. -- see also తిను; తనువు, tanuvu -n. --body; తన్ను, tannu -n. --kick; blow; -v. t. --kick; thrash; తన్నుకుపోవు, tannukupOvu -v. t. --snatch away; ---గెద్ద తన్నుకు పోయింది = the kite snatched it away. తన్నుదన్ను, tannudannu -n. --kickstand; తపసి చెట్టు, tapasi ceTTu -n. --[bot.] Sterculia urens; తపస్సు, tapassu -n. --meditation; penance; తప్ప, tappa -adv. --except; but; save; unless; తప్పనిసరి, tappanisari -adj. --unavoidable; inevitable; essential; తపాలా పెట్టె, tapAlA peTTe -n. --post box; mail box; తపాలా బిళ్ల, tapAlA biLla -n. --postage stamp; తప్పించి, tappiMci -prep. --except; తప్పించుకొను, tappiMcukonu -v. i. --by-pass; evade; avoid; dodge; తప్సీలు, tapsIlu -n. --details of an account; తప్పు, tappu -n. --(1) error; mistake; fault; --(2) sin; --(3) lie; --(4) [comp.] bug; -v. i. --(1) err; mistake; fault; --(2) sin; --(3) lie; --(4) miss; --(5) fail; flunk; ---నెల తప్పు = miss a period; become pregnant. ---పరీక్ష తప్పు = fail an examination; తప్పుల తడక, tappula taDaka -n. --full of mistakes; [idiom] full of holes; తప్పుకో, tappukO! -inter. --get off the way!; తప్పేలా, tappElA - n. -- a wide-mouthed cooking vessel; -- ముంత, తప్పేలా = all utensils; bag and baggage; -- తప్పేలా అంట్లు = a kind of rice cake; బియ్యం పిండి, కొబ్బరి సన్న ముక్కలు, సెగగ పప్పు చేర్చి తడిచేసి బాగా కలిపి తప్పెల లోపల చుట్టూరా అంటించి మూతబెట్టి సన్న సెగ మీద ఉడికిస్తారు. తపోశక్తి, tapOSakti - n. -- the energy of asceticism; spiritual energy accumulated by long periods of meditation; తప్పొప్పుల పట్టిక, tappoppula paTTika -n. --errata; corrigenda; తబల, tabala -n. --tabla; a musical drum with a tightly stretched skin on only one side; (rel.) మద్దెల is a cylindrical drum with two sides for percussion; తబుకు, tabuku -n. --tray; తమందం, tamaMdaM -n. --nitwit; dullard; (ety.) తమస్ + మందం = darkness + dullness; తమకం, tamakaM -n. -- (1) eagerness; yearning; anxiety; (2) suspense; curiosity; తమది, tamadi -pos. pron. --it's yours (honorific); తమరు, tamaru -pron. --you (honorific); తమస్సు, tamassu -n. --(1) darkness; --(2) ignorance; తమలము, tamalamu -n. --the betel vine; (note.) the betel vine has no botanical relation to the betel nut. The similarity in the English names stems from the fact both the betel leaves and betel nuts are used together, in India as an “after-dinner mint.” తమలపాకు, tamalapAku -n. --the betel leaf; [bot.] ''Piper betle;'' -- తమలపాకులో పిండిపదార్త్తలని అరిగించే డయాస్టేజ్ అనే ఎంజైమ్ ఉంది. బహుశా అందుకే భోజనం తర్వాత తాంబూలం తీసుకుంటారు. -- ఎన్నోవ్యాధులకు వాడడమే కాక సెగ గడ్డలు వగైరా వ్రణాలు పక్వానికి రావడానికి వేసే మలాం పట్టీలలో కూడా తమలపాకులు వాడతారు. -- భారతదేశంలో సుమారుగా 35 తమలపాకు రకాలు సాగవుతున్నాయి. అయితే 'తెల్లాకులు' లేక 'తెలనాకులు' లేక ధవళ నాగవల్లి దళములు అని పిలువబడే పలుచని లేత తమలపాకులు తాంబూలానికి శ్రేష్ఠమైనవి; -- see also తాంబూలం; తమాలం, tamAlaM -n. --gloomy tree; [bot.] ''Xanthochymus pictorius''; చీకటిమాను; తమాషా, tamAshA -n. --fun; amusement; funny show; [[File:Lobes_of_the_brain_NL.svg|thumb|right|occipital lobe గులాబి ర్ంగులో ఉంది]] తమ్మి, tammi -n. --(1) lotus; --(2) lobe; ---కపాలాస్థిక తమ్మి = occipital lobe; one of the four major lobes of the cerebral cortex in the brain of mammals తమ్ముడు, tammuDu -n. --younger brother; తయారీ, tayArI -n. --preparation; manufactured; తయారు, tayAru -adj. --ready; prepared; తరం, taraM -adj. --possible; capable; ---నా తరం కాదు = I cannot do it. -n. --class; generation; ---తర తమ భేదాలు = differences in generations and status. తరంగం, taraMgaM -n. --(1) wave; (lit.) one that moves on water; --(2) a type of song; --(3) a chapter in a book; తరంగదైర్ఘ్యం, taraMgadairghyaM -n. --wavelength; తరంగిణి, taraMgiNi -n. --(1) flow; --(2) river; తరందారు, taraMdAru %e2t -n. --classifier; తరగతి, taragati -n. --class; standard; grade; (ety.) తరము + గతి; ---నువ్వు ఎన్నవ తరగతి? = in what grade are you? తరణం, taraNaM -n. --crossing; deliverance; తరణి, taraNi -n. --(1) ship; --(2) Sun; ---నభోతరణి = spaceship. ---తరణి కిరణములు = rays of the Sun. ---తరణి కిరణవారము = a beam of sunlight. తరణోపాయం, taraNOpAyaM - n. -- A means, an expedient; -- (note) తరుణోపాయం is incorrect spelling; తరతమ, taratama -adj. --varying; differing; తరఫు, taraphu -n. --side; behalf; తరబడి, tarabaDi -suff. --of the order of; in the range of; ---గంటల తరబడి = for hours and hours. ---ఏళ్ళ తరబడి = for years and years. తరవాణి, taravANi -n. --mildly fermented rice water; cooked rice soaked overnight in water is the standard breakfast fare in many middle-class families in the northern part of coastal Andhra Pradesh; this liquid, with a dash of salt and lemon, is an extremely popular refreshing drink on hot summer days; తరహా, tarahA -n. --style; attitude; demeanor; తరళం, taraLaM -n. --(1) pendant; --(2) wave; తర్జన భర్జనలు, tarjana bharjanalu, -n. pl. --in-depth discussions on the pros and cons of an issue; తర్జని, tarjani -n. --index finger; తర్పణం, tarpaNaM - n. -- the act of satisfying someone; -- సంతృప్తి పరచడం; తర్పణం అంటే పితృదేవతలకు (మరణించిన పూర్వీకులకు) లేదా దేవతలకు నీరు, తిల (నల్ల నువ్వులు) మరియు ఇతర ద్రవ్యాలతో సమర్పించే ఆచారం. ఇది పితృలను సంతృప్తి పరచడానికి మరియు వారి ఆత్మలకు శాంతిని కలిగించడానికి చేస్తారు; -- సంతర్పణం = a feast offered to satisfy completely; తర్వాత, tarvAta -adv. --later; afterwards; subsequently; తరించు, tariMcu -v. i. --cross over; surmount (obstacles); get over; get through; earn salvation; తరి, tari -n. --ship; తరిఫీదు, tariphIdu -n. --training; తరుగు, tarugu -n. --deficit; -v. i. --wear away; be eroded; -v. t. --dice; cube; cut; esp. cutting vegetables; తరుగుదల, tarugudala -n. --decrement; తరుణం, taruNaM -n. --chance; opportunity; opportune moment; ---మంచి తరుణం, మించిన దొరుకదు = great chance; do not miss it. తరుణాస్థి, taruNAsthi -n. --cartilage; soft bone; తరుణోపాయం, taruNOpAyaM -n. --an idea for the moment; expedience; appropriate means to suit the moment; తరుము, tarumu -v. t. --chase; pursue; తరుకృషి, tarukRshi -n. --forestry; arboriculture; cultivation of trees for lumber and firewood; తరుగు, tarugu - v. t. -- cut into pieces; chop into pieces; mince; - n. -- minced pieces; -- కొత్తిమిర తరుగు = chopped/minced pieces of a coriander greens; తరువాయి, taruvAyi -n. --continuation; balance; rest; leftover material; తరువు, taruvu -n. --(1) grove; --(2) tree; ---మామిడి తరువు = mango grove. ---కల్ప తరువు = a wish fulfilling tree. తర్చు, tarcu -v. t. --agitate; stir; investigate; తర్జుమా, tarjumA -n. --translation; తలం, talaM -n. --plane; surface; hyperplane; hypersurface; తలంబ్రాలు మొక్క, talambraalu mokka - n. -- Lantana; [bot.] Lantana camara; A species of flowering plant within the verbena family (Verbenaceae), native to the American tropics, and is considered to be a weed. -- పులికంప; వనచ్చేది; తల, tala -n. --(1) head; --(2) prefix; తలగడ, talagaDa -n. --pillow; (lit.) the head-log; తలదాచుకొను, taladAcukonu, - v. i. --(1) find shelter; --(2) hide; తలపు, talapu -n. --thought; తలపుల బాట, talapula bATa -n. --thought process; తలపోయు, talapOyu -v. i. --think; ponder; తలబిరుసు, talabirusu -adj. --obstinate; headstrong; incorrigible; (lit.) hard headed; తలమాట, talamATa -n. --prefix; తలరాత, talarAta, -n. --fate; destiny; (lit.) the writing on the forehead; (ety.) Hindus believe that the destiny of an individual is preordained by what the creator has written on the forehead before birth; తలవంపు, talavaMpu -n. --humiliation; తలవని తలంపుగా, talavani talaMpugA, -adv. --unexpectedly; (lit.) as a thought that was not thought of; తలసరి, talasari - adj. -- per capita; per head; తల్పం, talpaM -n. --mattress; soft beding; తల్లంటుతీగె, tallaMTutIge -n. --yellow-flowered wild convolvulus; [bot.] ''Ipomoea chrysis''; తల్లడిల్లు, tallaDillu -v. i. --be troubled; be agitated; తలా, talA -adv. --each; apiece; per head; తలారి, talAri -n. --night watcher; తల్లి, talli -n. --mother; (lit.) one who brings into existence; ---కన్నతల్లి = birth mother. ---సవతి తల్లి = step mother. తల్లి కణం, tallikaNaM -n. --mother cell; తలీకరణ, talIkaraNa -v. t. --[phy.] polarization; the act of making the waves vibrate in one plane; the English word ''polarization'' suggesting that this has something to do with poles is a misnomer; తలుపు, talupu -n. --(1) door; --(2) shutter; తలుపుగుల్ల, talupugulla -n. --window-pane oyster; [bio.] ''Placenta placenta'' of the Agamidae family; తళుకు, taLuku -n. --glitter; scintillation; gleam; తవ్వ, tavva -n. --a volumetric measure used in pre-independence India; 1 తవ్వ = 2 సోలలు = 0.5 సేరు; see also మానిక; తవ్వకం, tavvakaM -n. --excavation; తవ్వడం, tavvaDaM -n. --digging; తవాక్షీరి, tavAkShIri - n. -- latex (milk) exuded from a bamboo plant; the hardened resin is used in Ayurvedic medicines; తవుడు, tavuDu -n. --bran; fine bran; see also చిట్టు; తవ్వు, tavvu -v. t. --dig; తవ్వోడ, tavvODa -n. --dredger; the ship that digs a harbor channel to keep it deep; తస్కరి, taskari -n. --thief; తస్సాదియ్యా, tassAdiyyA - inter. -- (1) an exclamation to express surprise, frustration or disappointment; (2) removing spoilt part of meat/flesh; (3) getting rid of egotistic feelings; -- తస్స అంటే మనలో వుండే జీవము, ప్రాణశక్తి; దీని ప్రకారం తస్సాదియ్య అంటే "నువ్వు చచ్చిపోనూ" అనే అర్థం వస్తుంది. "నీ యిల్లు దొంగలుదోల", "నీ కడుపుడక", "నీ దుంప తెగ" లాంటి తిట్టు; తస్మాత్, tasmAt -adv. --therefore; for that reason; త్రసరేణువు, trasarENuvu -- n. mite; a particle of dust floating in a beam of light; త్వరణం, tvaraNaM -n. --[phy.] acceleration; త్రయం, trayaM -n. --three; trio; ---ఈషణత్రయం = the three affections of life, namely love of wife, of wealth and of children; that is, దారేషణ; విత్తేషణ; పుత్రేషణ. ---తాపత్రయం = the three struggles of life, namely the sorrows caused by ourselves, by others, and by the will of God; that is, ఆధ్యాత్మికం; ఆధిభౌతికం; ఆధిదైవికం. త్రయేను, trayEnu -n. --[chem.] propane; a straight -hydrocarbon with three carbon atoms; C₃H₈; త్రయోడు, trayODu -n. --triode; a vacuum tube with three elements, namely the anode; the cathode and the grid; త్రయోదశి, trayOdaSi -n. --the thirteenth day of the lunar half-month; త్రయోల్, trayOl -n. --[chem.] propanol; isopropyl alcohol; an alcohol derived from propane; C₃H₇OH; see also త్రయేను; '''తా - tA''' తాండ్ర, tAMDra - n. -- jelly; fruit jelly; dried fruit jelly; sun-dried fruit jelly; తాండ్ర చెట్టు, tAMDra ceTTu - n. -- [bot.] ''Terminalia bellirica;'' ''Belerian Myrobalan;'' also called తాని చెట్టు; -- దీనిని ఆయుర్వేద గ్రంథాలు విభీతకి అనే పేరుతొ వర్ణించాయి. దీనితో ఉదర సంబంధ వ్యాధులు, చక్కర వ్యాధి, కీళ్ళనొప్పులు నయమవుతాయి. దగ్గును తగ్గించడంలో దీనికి ప్రత్యేక పాత్ర వుంది. త్రిఫల చూర్ణంలో వాడబడే మూడింటిలో ఇదొకటి. -- Each seed (తానికాయ) of this tree corresponds to one “tola” in the Indian system of weights and measures; తాండ్ర బెత్తు, tAMDra bettu -n. -- [bot.] Entada rheedii; తాంతవం, tAMtavaM -n. --fibrin; a fibrous substance in the blood that contributes to clotting; తాంబూలం, tAMbUlaM -n. -- chewing quid; a roll of betel leaves with a dash of quicklime and pieces of betelnut that is chewed ceremoniously after a meal; -- a packet of leaves and areca nut which is generally offered ceremoniously to as a mark of respect. -- తాంబూలమిచ్చు and తాంబూలము పుచ్చుకొను are activities to ratify most solemnly, as a betrothal; -- మితంగా సేవిస్తే తాంబూలం వల్ల ఎన్నో ప్రయోజనాలున్నాయి. తాంబూలం నోటి దుర్వాసనను పోగొట్టి నోటికి పరిమళం కలిగిస్తుంది. జీర్ణశక్తిని పెంపొందిస్తుంది. ఉత్ప్రేరకం (stimulant) గానూ, కడుపులోని గ్యాస్ ను వెడలించేది (carminative) గానూ కూడా పనిచేస్తుంది. శరీరానికి అత్యంత ఆవశ్యకమైన కాల్షియం ను, ఎ, బి, సి విటమిన్లను తాంబూలం మనకి అతి చవకగా అందిస్తుంది. తాకట్టు, takaTTu -n. --mortgage; pledge; something given as security; తాకడం, tAkaDaM -n. --touching; తాకిడి, tAkiDi -n. --impact; onslaught; onrush; తాకీదు, tAkIdu -n. --memorandum; a document containing orders from a superior; తాకు, tAku -v. t. --touch; తాఖీదు, tAkhIdu -n. --order; a written order; command; memorandum; తాగడం, tAgaDaM -v. t. --drinking; తాగు, tAgu -v. t. --drink; imbibe; తాగుడు, tAguDu -n. --(1) habit of drinking alcohol; --(2) alcoholism; తాచుపాము, tAcupAmu -n. --cobra; తాజా, tAjA -adj. --fresh; new; recent; novel; తాజా కలం, tAjA kalaM -ph. --post script; తాటాకు, tATAku -n. --palm leaf; frond of a toddy palm tree; తాటాకులు కట్టు tATAkulu kaTTu -v. t. --[idiom.] to ridicule; to make fun; తాటించు, tATiMcu -v. i. --pat; tap; flutter; తాటి ఉడుత, tATi uDuta -n. --Five-striped palm squirrel; [bio.] ''Funambulus pemati;'' తాటికమ్మ, tATikamma -n. --petiole of palmyra leaf; తాటికాయ, tATikAya -n. --green palmyra fruit; green toddy palm fruit; [bot.] ''Arenga saccharifera; Borassus flabellifer;'' తాటిచెట్టు, tATicheTTu -n. --(1) palmyra palm tree; toddy palm tree; [bot.] ''Arenga saccharifera; Borassus flabellifer;'' --(2) fan palm; the word palm tree is lot more generic; [bot.] ''Borassus flabellifer;'' -- (rel.) ఈతచెట్టు = wild date tree; Indian date palm; Silver date palm; -- (rel.) ఖర్జూరము చెట్టు = date palm; -- (rel.) పేరీతచెట్టు = marshy date palm tree; తాటితేగ, tATitEga -n. --palm sprout; తాటితాండ్ర, tATitAMdra -n. --sun-dried palm-fruit pulp; తాటి బుర్ర, tATi burra - n. -- one of the three stones found inside a palm fruit; each of these will grow into a palm sprout; the white pulp inside these stones is called బుర్రగుజ్జు and is considered a delicacy; తాటిబెల్లం, tATibellaM -n. --Palm jaggery is made from the fresh juice coming out of cut palmyra flowers; the sap (called neera), the raw material for a native liquor, can also be boiled and desiccated until a thick paste is left behind; this paste, when cooled in molds, becomes hard; this is used as a sweetener and also in medicines; తాటిముంజె, tATimuMje -n. -- ice apple; the soft, tender, and delicious kernel of a mature, yet not ripe, palm fruit; normally, one finds three of these so-called "eyes" in each tender palm fruit; తాడి, tADi -n. --(1) palm tree; fan palm; --(2) [bot.] ''Belleric myrobalan;'' one of the ''three fruits'' of Ayurveda; ---తాడిని తన్నే వాడి తల తన్నేవాడుంటాడు = [idiom] there is always someone to beat a champion. తాడు, tADu -n. --rope, heavy string; తాత, tAta -n. --grandfather; తాతయ్య గడ్డం, tAtayya gaDDaM - n. -- Spanish moss; Grandpa's beard; [bot.] ''Tillandsia usnioides'' of the Bromeliaceae family; Although the name "moss" appears, this is not a moss; this is a flowering plant; The second name "usnioides" means "resembling Usnea, the Beard lichen, but this is not a lichen; తాత్పర్యం, tAtparyaM -n. --summary; brief; purport; import; exposition; explanation of content; -- పద్యంలో పదగతమైన అర్థం మాత్రమే కాకుండా ఆ భావానికి సంబంధించిన అన్ని విషయాలూ కథ, పాత్రల స్వభావాలు తత్వమూ ఇలాంటి వివరణలన్నీ చేరి తాత్పర్యం ఔతుంది. -- పద్యంలో కొన్ని పదాలు ఛందోనుగుణంగా ముందు వెనకలుగా ఉంటాయి. వాటిని వాక్యంలో మాదిరిగా వరుసగా చెప్పడం దండాన్వయం. -- టీక అంటే అర్థ వివరణ తాత్కాలికం, tAtkAlikaM -n. --temporary; makeshift; stopgap; తాత్సారం, tAtsAraM -n. --neglect; procrastination; తాత్త్వికుడు, tAttvikuDu -n. --thinker; philosopher; తాదాత్మ్యము taadaatmayaM - n. -- ecstasy; rapture; trance; the state of being beside one's self with excessive joy or other emotion; -- పరవశత్వము; మైమరపు; వివశత్వం; తత్ అంటే అది. తాదాత్మ్యము అంటే దానిలో ఆత్మ (ఇక్కడ మనసు అని గ్రహించాలి) లీనం కావడం. ఆ సమయంలో మరి యే విషయమూ మనసుకెక్కక ఉండడం. సినిమా చూడడంలో/ సంగీతం వినడలో/ ఏదైనా ఇష్టమైన విషయం తలపోయడంలో ఏర్పడే వివశత్వం; తానం, tAnaM -n. --a part of a Carnatic music recital; this portion is like an Aalaapana with a rhythm; తానికాయ, tAnikAya - n. --Belliric myrobalan; [bot.] ''Terminalia bellirica'' of Combretacease family; one of the "triple fruits" of Ayurvedic medicine; -- తాడి కాయ; తాణి కాయ; -- త్రిఫల చూర్ణంలో ఒక ఎత్తు తాని కాయ, ఒక ఎత్తు కరక్కాయ, రెండు ఎత్తు ఉసిరి కాయ ఉంటాయి; --[Sans.] విభీతక; కర్షఫల; అక్ష ఫల; (ety.) the weight of each fruit is one కర్షం or one అక్షం; --[[File:WB_W_IMG_5902.jpg" |right|thumb]] తాను, tAnu -n. --bolt; a roll of cloth of a given length; -refl. pron. --self; oneself; తాపం, tApaM -n. --(1) heat; fever; (2) grief; sorrow; --(3) emotional struggle; agitation; తాప, tApa -n. --ladder; step; - pref. -- suff. thermo; thermal; thermic; తాపకం, tApakaM -n. --bath; తాపక్రమం, tApakramaM -n. --temperature; తాపక్షేపక, tApakshEpaka -adj. --exothermic. (lit.) one that spends or releases heat; తాపచూషక, tApa cUshaka -adj. --endothermic; (lit.) one that swallows or absorbs heat; తాపక్రమం, tApakramaM -n. --temperature; తాపడం, taapaDaM - n. -- ఈ పదం 'తాపకము' అనే పదం యొక్క రూపమే. తాపకము అనగా 'ఒకదాని కింకొకటి జతపరచుట'. Riveting, Welding, Heating, వంటి ప్రక్రియల ద్వారా అతుకుకొని యుండేలా చేయడం. ఉదా. బంగారు రేకుల తాపడం, నీలమణి తాపడము చేయబడిన వెండి ఉంగరము; తాపత్రయం, tApatrayaM -n. --concern, anxiety and cares; (lit.) the three struggles, namely sorrows caused by ourselves, by others, and by the will of God; that is, ఆధ్యాత్మికం; ఆధిభౌతికం; ఆధిదైవికం; తాపదీప్తి, tApadIpti -n. --incandescence; brightness as a result of heat; తాపమాపకం, tApamApakaM -n. --thermometer; తాపవియోజనం, tApaviyOjanaM -n. --thermal dissociation; తాపస్థాపకి, tApasthApaki -n. --thermostat; (lit.) one that fixates heat; తాపి, tApi -n. --(1) trowel; the tool used by a mason; --(2) mason; a person who builds brick or stone structures; తాపీ మేస్త్రీ, tApi mEstri -n. --mason; a person who builds brick or stone structures; తాపీయ, tApIya -adj. --thermal; తాపీయ పవనాలు, tApIya pavanAlu -adj. --thermals; the upward flow of hot air in the atmosphere; తాబేలు, tAbElu -n. --turtle; there are many species of turtles, each with a different zoological name; -- గలాపగోస్ తాబేలు = [bio.] ''Chelonoidis Nigra'' of the Testudinidae family; ఈ తాబేళ్ళు ప్రపంచంలో ప్రస్తుతం జీవించివున్న తాబేళ్ళ జాతులన్నింటిలో పరిమాణంలో అతి పెద్దవి. ఇవి టెస్టూడినిడే కుటుంబానికి చెందిన సరీసృపాలు (Reptiles). జంతుప్రపంచంలో అతి దీర్ఘ కాలం జీవించేవి ఇవే. వీటి సగటు ఆయు: ప్రమాణం 100 సంవత్సరాలు. ఈ తాబేలు జాతి స్వస్థలం పసిఫిక్ మహాసముద్రం లో దక్షిణ అమెరికా ఖండంలోని ఈక్వడార్ దేశ తీరం నుంచి వెయ్యి కిలోమీటర్ల దూరాన విసిరేసినట్టుగా ఉండే గలాపగోస్ దీవులు. అగ్ని పర్వతాలతో నిండిన ఈ దీవుల పేరిటే ఈ అతిపెద్ద తాబేళ్ళను గలాపగోస్ తాబేళ్ళు అంటున్నారు; తామర, tAmara -n. --(1) lotus; [bot.] ''Nymphaea lotus;'' (rel.) waterlily; కలువ; lotus is different from Waterlily, but often mistakenly used as synonyms. Lotus is anchored to the ground below and does not float; --(2) ringworm; a skin disease caused by the fungus, Tinearubrum; ---తామరతంపర వలె = flourishing like a lotus cluster. తామ్రం, tAMraM -n. --copper; chemical element with symbol Cu; తాయం, tAyaM -n. --a snack given to a child; a rare item, given as a gift, to pacify a youngster; --తాయిలం; తాయారు, tAyAru - n. -- mother; -- 'ఆర్' అన్న ప్రత్యయం తమిళంలో గౌరవ వాచకం, తెలుగు 'గారు' లాగా. 'తాయ్' అంటే తమిళంలో తల్లి. 'తాయార్' అంటే తల్లిగారు. సాధారణంగా దేవతల పట్ల ఈ మాట వాడుతారు - అమ్మవారు అన్నట్లు; తాయి, tAyi -n. --mother; తాయిలం, tAyilaM -n. --snack; a snack given to a child; a rare item, given as a gift, to pacify a youngster; --తాయం; తాయెత్తు, tAyettu -n. --talisman; a talisman worn around a wrist, arm, or waist for protection from evil spirits; -- తమిళంలో 'తాయ్' అంటే తల్లి. 'అత్తు' అంటే ఖండించడం. తాయత్తు అన్న మాటకు అర్థం తల్లి (నుండి) ఖండించినది అని. ఏమిటది? బొడ్డుతాడు. ప్రాచీనకాలంలో బిడ్డ పుట్టగానే మంత్రసాని బొడ్డుతాడు నుండి సేకరించిన రక్తాన్ని కొన్ని పసరులతో కలిపి ఒక గొట్టంలో పోసి మూతపెట్టి ఉంచేది. బారసాల అయినాక ఆ గొట్టాన్ని ఒక త్రాటికి కట్టి దానిని మొలత్రాడుగా కట్టేవారు. అదే తాయత్తు. తార, tAra -adj. --(1) stellar; astral; --(2) high; -n. -- star; a single, isolated star; ---అరుణమహాతార = red giant (star). ---అస్థిరతార = variable star. ---బృహన్నవ్యతార = supernova. ---జంటతార = binary (star). ---శ్వేతకుబ్జతార = white dwarf. తార స్వరం, tArasvaraM -n. --[music] high note; తార స్థాయి, tAra sthAyi -n. --[music] half octave above the main octave; తారకం, tArakaM -n. --(1) transcendence; --(2) raft; float; ---తారకం అంటుకు పోయింది = the raft went ablaze. తారక, tAraka -n. --(1) pupil; --(2) star; తారక మంత్రం, tAraka maMtraM -n. -- the "mantra" that helps one to cross (overcome) difficulties encountered in the physical world or one that helps release the soul from the cycle of birth and death; తారకుడు, tArakuDu - n. -- one who helps to cross over; తారతమ్యం, tAratamyaM -n. --disparity; difference; distinction; comparative merit; proportionate value; తారణం, tAraNaM - n. -- the act of crossing over; తారసపడు, tArasapaDu --v.i. --come across; bump into; encounter; meet; approach; draw near; తారాగణం, tArAgaNaM -n. --(1) asterism; a group of stars; --(2) cast; a group of actors and actresses in a play or movie; తారాజువ్వ, tArAjuvva -n. --skyrocket; a type of fireworks; తారాడు, tArADu -v. i. --move about; loiter; తారావళి, tArAvaLi -n. --constellation; asterism; తారాసి, tArAsi -n. --asterism; a small group of stars; this small group may, at times, be a subset of a constellation, or members of this group may belong to more than one constellation; తార్కాణం, tArkANaM -n. --example; proof; తారు, tAru -n. --(1) tar; coal tar; --(2) asphalt; pitch; -v. i. --wander; move about; తారుమారు, tArumAru -v. t. --interchange; mix-up; తారురోడ్డు, tArurODDu -n. --asphalt road; తారీఖు, tArIkhu -n. --date; తాలవ్యములు, tAlavyamulu -n. --palatals; letters (consonants) pronounced from the palate; చ, ఛ, జ, ఝ, ఞ; తాలించు, tAliMcu -v. t. --the process of seasoning a dish by mixing it with a concoction of spices fried in oil; తాలింపు, tAliMpu -n. --tamper; seasoning prepared by frying in oil a concoction of spices; the idea is to "hit" the cooked stuff with this pungent mixture to bring out the taste; (lit.) a hit; a slap; a spank; same as పోపు; -- ఊర్పు అంటే తాలింపు పెట్టిన పచ్చిపులుసు; -- సిగరి అంటే మెంతుల తాలింపు పెట్టిన మజ్జిగ చారు; -- ద్రబ్బెడ అంటే తాలింపు పెట్టిన అన్నపు వంటకం; -- తాలింపు పెట్టిన అరటికాయల కూరని 'అంటిబొద్దుకూర అంటారు. -- మరమరాలు (లేదా బొరుగుల్ని) తడిపి తాలింపు పెట్టిన చాట్ మసాలాని ఒగ్గణి లేదా ఒగ్గాణి అంటారు. -- ఉల్లిపాయల్ని ఉడికించి తాలింపు పెట్టిన కూరకి 'వల్వము' అనే పేరుంది. -- కొన్ని తాలింపు సామెతలు-- ---"తిరిగి వచ్చిన భార్య, తిరుగబోత వేసిన కూర బహు రుచి"; ---"చీరకు జాడింపు-కూరకు తాళింపు-కోడలికి సాధింపు"; ---"తాలింపులేని కూర-దుక్కిలేని చేను"; ---"పచ్చిపులుసు ఈగల గొట్టి, తాలింపు పెట్టి ఇద్దర్ని రమ్మంటే ముగ్గురు వచ్చారు” తాలువు, tAluvu -n. --(1) palate; hard palate; roof of the mouth; --(2) [phonetics] palatal; pronounced by raising the tongue to touch the hard palate such as ch; తాలూకా, tAlUkA -n. --tehsil; a subdivision of a district comprising a group of villages; county; a term that is getting outdated; the equivalent word in use is మండలము; తాలూకు, tAlUku -p.p. --belonging to; related to; తావి, taavi - n. -- fragrance; aroma; smell; తావు, taavu - n. -- space; region; location; తాళం, tALaM -n. --(1) lock; key; --(2) rhythm; beat; the pacing of music and the placement of syllables in a composition; --(3) cymbal; తాళంకప్ప, tALaMkappa -n. --lock; padlock; తాళంచెవి, tALaMcevi -n. --key; తాళంపెట్టి, tALaMpeTTi -n. --a box with a key; locker; a box for safe-keeping; a box in a public place, such as a railway station or a hotel, where valuables can be temporarily stored and the key kept by the user; తాళ, tALa -adj. --palm; తాళపత్రం, tALapatraM -n. --palmleaf; used especially to refer to processed palm leaves used in India in lieu of paper; the pen used to write is a pointed metal stylus called ఘంటం; తాళపత్ర గ్రంథం, tALapatra granthaM -n. --palmleaf manuscript; తాళికామ్లం, tALikAmlaM -n. --[chem.] palmitic acid; తాళు, tALu -v. i. --tolerate; తాళుకం, tALukaM -n. --tolerance; ---గ్లూకోజు తాళుక పరీక్ష = glucose tolerance test. తావళం, tAvaLaM -n. --necklace, as in రుద్రాక్ష తావళం; తావి, tAvi -n. --fragrance; odor; ---తావి లేని పువ్వు = a flower without fragrance. ---తావిమోపరి = carrier of scent. ---బంగారానికి తావి అబ్బినట్లు = as if gold caught fragrance. తావీజు, tAvIju -n. --amulet; charm; talisman; తావు, tAvu -n. --place; position; తాసిల్దారు, tAsildAru -n. --revenue officer; tax collector; an official of a revenue district or తాలూకా; -- తహసీల్దార్; తాహతు, tAhatu -n. --(1) status; --(2) capacity; capability; means; త్యాగం, tyAgaM -n. --sacrifice; త్రాణ, trANa -n. --strength; stamina; vigor; త్రాణిక బలం, trANika balaM -n. --strong force; the force that holds together the protons in an atomic nucleus; (ant.) నిస్‌త్రాణిక బలం = weak force; త్రాణికామ్లం, trANikAmlaM -n. --strong acid; (ant.) నిస్‌త్రాణికామ్లం = weak acid; త్రాసు, trAsu -n. --scales; balance; a weighing device; ---సున్నితపు త్రాసు = precision balance; scientific balance. '''తిం - tiM, తి - ti, తీ - tI''' తిండి, tiMDi -n. --(1) food; meal; --(2) fodder; forage; తిండిపోతు, tiMDipOtu -n. --sitomaniac; glutton; తింత్రిణీకం, tiMtriNIkaM -n. --tamarind tree; తికమకలు, tikamakalu -n. pl. --intricacies; తిక్క, tikka -n. --madness; eccentricity; తిట్టు, tiTTu -v.t. --cuss; scold; rebuke; reprimand; మందలించు; (rel.) శపించు = curse; తిత్తి, titti -n. --sac; bag; purse; case; ---కాల్తిత్తి = sock; stocking. ---కొలిమి తిత్తి = bellows. ---చేతిత్తి = glove. ---తోలుతిత్తి ఇది తూటులు తొమ్మిది తుస్సుమనుట ఖాయం = this body is nothing but a leather bag with nine holes and it is bound to get punctured (and leaks the gas away). ---పాపకి పాలు పట్టేట పాలతిత్తి ఇదిగో = here is the nipple for the baby’s milk bottle. తితీక్ష, titIksha -n. --patience; endurance; steadfastness; concentration; single-minded devotion; తిథి, tithi -n. --date, by the lunar calendar; the name of a lunar day; approximately the time required by the Moon to advance 12 degrees relative to the Sun; the duration of time the Moon appears to spend in a Zodiacal constellation; there are 30 "tithis" from one Newmoon day to the next Newmoon day, but only fifteen names; so the names are recycled from the waxing half to the waning half; the "day" is the duration of time from sunrise to sunrise; తినడం, tinaDaM -v.t. --eating; తిన్నగా, tinnagA - adv. -- (1) straight ahead; without any curves; without any turns; (2) well-mannered; well-behaved; తినిపించు, tinipiMcu -v.t. --(1) feed; --(2) give bribe; తిను, tinu -v.t. --(1) eat; --(2) take bribe; --- తిను అన్న ప్రత్యయం అనుకోని, ఆకస్మిక పరిణామాన్ని సూచించడానికో, తీవ్రమైన దెబ్బ (దేహానికి గాని, మనసుకు గానీ) తాకిన పరిణామాన్ని సూచించడానికో వాడుతారు: --- ఉదా. ఢక్కామొక్కీలుతిను, దెబ్బతిను, చీవాట్లుతిను, జంగుతిను (తప్పుబట్టు), టోకరాతిను, తన్నులుతిను, తిట్లుతిను, దెబ్బతిను, దొబ్బులుతిను, సొమ్ముదిను, బుద్ధి గడ్డితిను, చివాట్లుతిను, టోకరాతిను, వేపుకుతిను, మొదలైన పదాలన్నీ ఈ రకమైన అర్థాన్ని ఇస్తాయి; తిను, tinu - pron. -- ఇతను → (త+ఇ+ను) → తిను; 'తిను' అనేది భాషాపండితుల ఆమోదం పొందిన పదం కాదు కానీ వాడుకలో ఉంది; -- see also తను; తాను; తినుబండారాలు, tinubaMDArAlu -n. --eatables; food stuffs; తిన్నె, tinne -n. --dune; sand dune; తిప్ప, tippa -n. --dune; hillock; pile; mound; తిప్పతీగ, tippatIga - n. -- Gulancha tinospora; [bot.] ''Tinospora cordifolia''of the Menispermaceae family; -- మన శరీరానికి సహజసిద్ధంగా ఉండే రోగనిరోధక శక్తిని పెంపొందించటంతోపాటు, తిప్ప అన్నిరకాల జ్వరాలను పోగొట్టే అద్భుతమైన జ్వరహారిణి (Febrifuge) గానూ పేరొందింది; తిప్పతీగ లోని ఔషధ గుణాలను అన్నిటినీ అమృతారిష్ట అనే ఆయుర్వేద ఔషధం వాడితే పొందవచ్చు. ఈ ఔషధం తయారీలో తిప్పతీగతోపాటు దశమూలాలు, ఏడాకులపొన్న, కటుకరోహిణి, నాగకేసరములు, అతివస, కొడిశపాల విత్తులు, తుంగముస్తలు, జీలకర్ర, త్రికటుకములు (మిరియాలు, శొంఠి, పిప్పళ్ళు) మొదలైనవన్నీ వేసి పాత బెల్లంతో కాస్తారు. ప్రతిరోజూ రెండు పూటలా భోజనం తరువాత మూడు నుంచి ఆరు టీ స్పూనుల అమృతారిష్టను అంతే మొత్తం నీటితో కలిపి తాగితే ఎంతో ప్రయోజనకరం; ఆర్యులు త్రాగిన సోమరసం తిప్పతీగ నుంచే అనే వాళ్ళు కూడా ఉన్నారు. -- [Sans.] అమృతవల్లీ; గుడూచీ; తిప్పలు, tippalu -n. pl. --(1) dunes; hillocks; piles; --(2) troubles; difficulties; తిప్పు tippu -n. --nausea; dizziness; vertigo; ---కడుపులో తిప్పు = nausea. ---తల తిప్పు = dizziness; vertigo. ---కడుపులో తిప్పుతున్నది = I am nauseous. ---తల తిప్పుతున్నది = I am dizzy. ---మేడ ఎక్కితే కళ్లు తిరుగుతాయి = I get vertigo if I go upstairs. -v. t. --(1) stir; rotate; turn; --(2) take around on a tour; తిమ్మడు, timmaDu -n. m. --monkey; తిమింగిలం, timiMgilaM -n. --whale; cetacean; leviathan; తిమిరం, timiraM -n. --darkness; తిమ్మి, timmi -n. f. --monkey; తిమ్మిరి, timmiri -n. --numbness; charley horse; “going to sleep”; partial loss of sensation due to poor circulation; తిమ్మిరి చేప, timmiri cEpa -n. --(1) spotted electric ray; [biol.] Narcine timlei నల్ల తిమ్మిరి చేప; ---(2) numb fish; [biol.] Narke dypterygia; టీకా చేప; తిరగలి, tiragali -n. --grinder; a manual grinder; తిరస్కరించు, tiraskariMcu -v. t. --reject; spurn; తిరస్కరిణి విద్య, tiraskariNi vidya - ph. -- the magic act of making things disappear; తిరస్కారం, tiraskAraM -n. --(1) rejection; --(2) disappear; --(3) blame; తిర్యక్, tiryak -adj. --(1) oblique; --(2) transverse; across; తిర్యక్ జంతువు, tiryak jaMtuvu -n. --an animal whose spine is across, i.e., horizontal; a human does not belong to this category because his spine is upright. తిర్యక్ రేఖ, tiryak rEkha -n. --[geomet.] oblique line; transversal line; transversal; తిరి, tiri -n. --(1) curl; whirl; --(2) gentle physical irritation created by inserting a swab and twirling it; తిరుపం, tirupaM -n. --beggar; తిరుగబోత, tirugabOta -n. --tamper; tampering; (lit.) turning over; one of the final steps in the preparation of many dishes in Indian cooking; this step involves adding tamper to a cooked dish; the tamper is prepared by boiling about two table spoons of oil in a sauce pan, adding mustard seeds, halved red chilies, possibly cumin seeds and curry leaves; when mustard seeds begin to splutter, the whole boiling mixture is added to previously cooked vegetables or soups and the whole thing is thoroughly mixed by turning over; this step creates a characteristic sound and a pungent odor; --పోపు; తిరుగలి, tirugali -n. --grist-mill; a manually powered mill comprised of two round grinding stones, one a stator and the other a rotor; -- తిరుగలి రాయి = millstone; తిరుగు, tirugu -adj. --return; reply; -v. i. --(1) rotate; --(2) wander; roam; --(3) turn; ---చక్రం తిరుగుతోందా = is the wheel rotating? ---ఎండలో తిరగకు = do not wander in the sun. ---ఇక్కడ కుడిపక్కకి తిరుగు = turn right here. తిరుగు టపా, tirugu tapA -n. --return post; reply post; తిరుగుబాటు, tirugubATu -n. --revolt; revolution; తిరునాళ్ళు, tirunALLu - n. pl. -- holy days; festivals on holy days; (ety.) తిరు = holy; నాడు = day; తిరోగమనం, tirOgamanaM -n. --retreat; withdrawal; regression; తిలకించు, tilakiMcu -v. t. --see; notice; observe; తిలపిష్టం, tilapishTaM -n. --sesame seed cake left after extracting the oil; same as తెలగపిండి; తిలపుష్టి, tilapushTi -n. --foxglove; digitalis; [bot.] Digitalis purpurea; తిలలు, tilalu -n. --sesame seed; til; gingilly seed; [bot.] Sesamum indicum; same as నువ్వులు; తిలోదకాలు, tilOdakAlu -n. --an offering of sesame seeds and water given to deceased ancestors; తిలోదకాలు ఇచ్చు, tilOdakAlu iccu -ph. -- [idiom] to bid farewell; to give up; to say good bye in the sense of breaking all connections; తివాసీ, tivAsI -n. --rug; carpet; a floor cover; తివిరి, tiviri --v. t. --explore; expand; తిష్ట, tishTa -n. --infection; తిష్టవేయు, tishTavEyu -v. i. --(1) establish; enscone; install; -- (2) infect; త్రికం, trikaM -n. --(1) trio; triplet; group of three; --(2) the three vowels, అ, ఇ, ఎ; త్రిక, trika -adj. --three-fold; triple; త్రికరణశుద్ధి, trikaraNaSuddhi -n. --purity of thought, word and deed; true intention; త్రికాలములు, trikAlamulu -n. pl. --past, present and future; (lit.) the three times; త్రికోణకుండలి, trikONakuMDali -n. --the pineal gland; the part of the brain wherein the soul is believed to dwell; త్రికోణి, trikONi -n. --triangle; a literal translation of triangle should be త్రికోణి, but త్రిభుజం sounds better and is also more popular; త్రిగుణమాత్రం, triguNamAtraM -n. --trigonometry; (lit.) the measurement of three properties; త్రిగుణాత్మకం, triguNAtmakaM -adj. --three-dimensional; త్రిదండి, tridaNDi - n. -- one who belongs to the Special non-dualistic philosophical sect; -- జీవాత్మ పరమాత్మ ప్రకృతి వేరు వేరు ఆని నమ్మే విశిష్టాద్వైతపు ఆచార్యులని త్రిదండి అంటారు; త్రిదళ హస్తాకార సంయుక్త పత్రం, tridaLa hastAkAra saMyukta patraM -n. --trifoliolate leaf; త్రిఫలం, triphalaM -n. --a mixture of the three fruits in Ayurvedic medical system; --కరక్కాయ 3 పాళ్లు, తానికాయ 6 పాళ్లు, ఉసిరికాయ 12 పాళ్లు కలిస్తే దానిని త్రిఫలం అంటారు; త్రిభుజం, tribhujaM -n. --triangle; (lit.) three-sided one; ---గోళీయ త్రిభుజం = spherical triangle; a triangle drawn on the surface of a sphere can be called "spherical triangle" only if all the following conditions are satisfied: (a) the three sides are all arcs of great circles, (b) any two sides together are longer than the third side; (c) each angle is less than 180 degrees, and (d) the sum of all the angles is greater than 180 degrees; ---సమతల త్రిభుజం = plane triangle; --- సమబాహు త్రిభుజం = equilateral triangle. త్రిమూర్తులు, trimUrtulu -n. --the three dieties of Hindu trinity, namely Brahma, Vishnu, and Maheswara; త్రివిక్రములు, trivikramulu -n. --people with three traits, namely hardwork, inherent talent and luck; త్రిశంకు, triSaMku -n. --[astron.] Crux, the Cross; Southern Cross; a small group of stars in the southern sky; the longer arm of this cross points toward the South Pole; however, there is no star like the Pole Star in the southern skies; త్రిశంకు చక్కెర, triSaMku cakkera -n. --[chem.] invert sugar; a sugar that is capable of inverting the plane of polarization of light passing through it; త్రిష్టుప్పు, trishTuppu -n. --the prosody that frequently appears in the composition of Vedic hymns; త్రిసరం, trisaraM -n. --a three-stranded necklace; త్రిహరితపాడేను, triharitapADEnu -n. --[chem.] trichloromethane; chloroform;CHCl₃; తీక్షణ, tIkshaNa -adj. --(1) strong; --(2) bright; --(3) powerful; --(4) caustic; తీగ, tIga -n. --(1) wire; --(2) vine; creeper; తీగచింత, teegachinta - n. -- Tamarind vine; [bot.] ''Bauhinia vahlii;'' -- ఇది ఔషధ గుణాలున్న తీగ జాతి మొక్క. కొన్ని ప్రాంతాల్లో 'మారేడు తీగ' లేదా 'చింత తీగ' అని కూడా పిలుస్తారు. దీని ఆకులు చింత ఆకులను పోలి ఉంటాయి. ఇది అడవుల్లో పెరిగే పెద్ద తీగ. తీగబచ్చలి, tIgabaccali -n. --climbing spinach; [bot.] ''Basella cordifolia''; తీగపల్లేరు, tIgapallEru -n. --[bot.] ''Celastrus paniculatus''; [Sans.] జ్యోతిష్మతి; తీటకసింత, tITakasiMta -n. --[bot.] ''Mucuna prurita'' of the Fabaceae family; also దూలగొండి; [Sans.] కపికచ్చు; తీత, tIta -n. --(1) taking; --(2) the act of removal; --(3) the act of harvesting fruits such as coconuts; --(4) the act of a flood ebbing; (5) pain; తీతువు, tItuvu -n. --the yellow-wattled Lapwing; [biol.] ''Sarciophonus malabaricus;'' -- తిత్తిరి పిట్ట; వీటిలో కొన్ని స్థానిక పక్షులు, కొన్ని వలస పక్షులు. పక్షి పైభాగం కంచు రంగు కలిసిన ముక్కుపొడి రంగు, కింది భాగం తెల్లగా ను, వక్షస్థలం, మెడ నల్లగా ఉంటుంది. ఇవి నీరు ఎండిన చెరువుల్లో, నీళ్ళల్లో కొంచెం గుంటలాగా ఉన్నచోట గిన్నె ఆకారంలో గూడు తయారుచేసి మూడో నాలుగో గుడ్లు పెడతాయి. పొదిగిన పిల్లలు చుట్టూ ఉన్న గడ్డి, పొదలలో కలిసిపోయి దగ్గర్నుంచి చూచినా గుర్తుపట్టలేనంత సహజంగా కనిపించకుండా ఉంటాయి. తీతువు పిట్ట అరుపులను అశుభం అనేది కేవలం మూఢనమ్మకం. తీపి, tIpi -n. --sweetness; తీపు, tIpu -n. --a type of pain with a pulling sensation; తీయు, tIyu -v. i. --take; remove; తీరం, tIraM -n. --shore; bank; this side of a river bank or sea shore; -- పారం = the other side of a river bank or sea shore; తీర్థం, tIrthaM -n. -- (1) water; sacred river; (2) shrine;(lit.) one that leads to salvation; (3) a spoonful of consecrated water given to devotees in a temple as God's gift; కుడిచేతి బొటనవ్రేలిని వంచి, దానిపై చూపుడు వ్రేలిని వంచి ఉంచి, ఆ విధంగా అరచేతిలో ఏర్పడిన పల్లపు ప్రదేశంలో నిలిచేటట్టు పోసే జలం తీర్థం. (4) five mounts on the palm of a hand, considered sacred, according to ''Agni Puranam;'' --- నీటిని ‘ఓమ్‌ కేశవాయస్వాహా’, ‘ఓమ్‌ నారాయణాయస్వాహా’, ‘ఓమ్‌ మాధవాయ స్వాహా’’ అని జపిస్తూ తీసుకోవడం ఆచ మించడం. ఈ సందర్భంలోనే అరచేతి లోని ఐదు స్థానాలను పంచతీర్థాలని అగ్ని పురాణం గుర్తించింది. చూపుడు వ్రేలి క్రింది ప్రదేశం బ్రహ్మస్థానం. అదే బ్రహ్మతీర్థం. చిటికెన వ్రేలి మూలస్థానం ఋషితీర్థం. అదే ప్రజాపతి స్థానమనీ, ప్రజాపతి తీర్థమనీ అంటారు. అరచేతి మధ్య పల్లపు ప్రదేశం అగ్నిస్థానం. అదే అగ్నితీర్థం. చూపుడు వ్రేలి నుంచి, చిటికెన వ్రేలి వరకు నాలుగు వ్రేళ్ళకొనల భాగం దేవస్థానాలు. అవే దేవ తీర్థాలు. (ఎడమ అరచేతిలోని పల్లపు ప్రదేశాన్ని సోమతీర్థం అంటారు.) ఆచమనం చేసేటప్పుడు మణికట్టు వైపు బొటన వ్రేలి క్రింద ఉండే ప్రదేశం నుంచి నీటిని గ్రహిస్తాం. కనుక అది బ్రహ్మతీర్థం అవుతుంది. సంధ్య వార్చేటప్పుడు వ్రేళ్ల చివరల నుంచి ‘తర్పణం’ జలాన్ని విడుస్తాం గనుక అది దేవతీర్థం అవుతుంది. పితృ కర్మలలో తర్పణాలకు వదలే జలం పితృ తీర్థం. (ఆధారం: పారమార్థిక పదకోశం ); ---మంచి తీర్థం = fresh water; drinking water. ---పుణ్య తీర్థం = holy place; a place of pilgrimage. తీర్థయాత్ర, tIrthayAtra -n. --pilgrimage; తీర్పరి, tIrpari -n. --judge; arbitrator; తీర్పు, tIrpu -n. --judgment; resolution; arbitration; తీరిక, tIrika -n. --spare time; free time; leisure; తీరుబాటు; తీరుబడి; తీరు, tIru -n. --(1) possibility; --(2) attitude; manner; way; style; method; తీరుబడి, tIrubaDi -n. --leisure; తీవ్రం, tIvraM -adj. --(1) intense; --(2) powerful; --(3) caustic; తీవ్రత, tIvrata -n. --(1) intensity; --(2) power; --(3) strength; తీవ్రవాదులు, tIvravAdulu - n. pl. -- extremists; people who hold extreme political or religious views; fanaticism; (see also) ఉగ్రవాదులు; తీసివేయు, tIsivEyu -v. i. --(1) diminish; decrease; --(2) subtract; deduct; తీసుకొను, tIsukonu -v. i. --(1) take; accept; --(2) suffer chronically; త్రీంచా, trIMcA -n. --a playing card with a face value of 10; '''తుం - tuM, తు - tu, తూ - tU''' తుంగ, tuMga -n. --bulrush; sedge; nut grass; a type of grass with long cylindrical leaves; [bot.] ''Cyperus rotundus;'' -- నేల మీద కూర్చొనడానికి అవసరమైన చాపలు తుంగ గడ్డితో చేసినవి మెత్తగా ఉంటాయి; -- తుంగలో తొక్కు = తుంగలో తొక్కకడం అంటే ఏదైనా ముఖ్యమైన విషయాన్ని, వాగ్దానాన్ని, నియమాన్ని లేదా రాజ్యాంగం వంటి గౌరవప్రదమైన వాటిని పట్టించుకోకుండా, అలక్ష్యంగా, అగౌరవంగా ఉల్లంఘించడం లేదా తొక్కేయడం. తుంచు, tuMcu -v. t. --nip; pluck; snip; తుంటరి, tuMTari -n. --mischievous person; తుంపర, tuMpara -n. --(1) drop from a spray; --(2) drizzle; తుక్కు, tukku -n. --rubbish; trash; తు.చ. తప్పకుండా, tu. ca. tappakuMDA -ph. --fully; thoroughly; meticulously; -- తు, చ తప్పకుండా అంటే "అక్షరం గూడా పోకుండా" అనే అర్థం లో వాడుతూంటాము; చ, వై, తు , హి అనే పదాలు సంస్కృత శ్లోకాలలో పాదపూరణకు ఊత పదాలుగా (అర్థ వంతం కాకుండా ఊరక) వాడుతారు; సంస్కృతంలో తు అంటే ఐతే అని, చ అంటే మరియు అని అర్థం. హి అంటే కదా అని, వై అనేది గూడా తు అనే అర్థం లోనే వాడబడుతూంటుంది; ఇవి చిన్న పదాలు గాబట్టి పాదపూరణకోసం అవసరం లేకపోయినా చేరుస్తూ ఉంటారు; తుచ్ఛము, tucchamu -adj. --base; low; contemptible; తుడుపు, tuDupu -n. --sweep; a trip from one end to another; ---దిగ తుడుపు = a method of removing the so-called evil eyes; (lit.) top to down sweep. తుత్తునాగం, tuttunAgaM -n. --zinc; తుత్తూర బెండ, tuttuurabeMDa -n. --[bot.] ''Abutilon indicum'' of the Malvaceae family; used in Ayurvedic medicines; --పాపిడికాయ; [Sans.] అతిబలా; తుద, tuda -n. --end; final; last; ---తుదముట్టించు = bring to an end; complete. తునక, tunak; -n. --fragment; piece; bit; తుని, tuni -n. --the name of a town in East Godavari district; తుని తగవు తీర్చినట్లు, tuni tagavu tIrcinaTlu -ph. --a win-win type of dispute settlement; refers to a judgment rendered by a businessman in Tuni where both parties felt they won; తునికి, tuniki -n. --Coromandel ebony; [bot.] ''Diospyros melanoxylon'' of the Ebenaceae family; a tree whose leaves are used to warp tobacco for making beedies, a type of native cigar, quite popular with the lower rungs of society; -- ఈ పండ్లు గిరిజన గ్రామాల్లో, అడవి ప్రాంతాల్లో సహజంగా పెరిగి, అక్కడి ప్రజలకు చాలా సులభంగా లభిస్తాయి. కానీ మనం పట్టణాలలో ఎక్కువగా వీటి గురించి వినం. సపోటా, రేగిపండ్లను ప్రేమించినవాళ్లకు ఇవి కూడా తప్పకుండా నచ్చుతాయి. ఇవి వేసవిలో మాత్రమే లభించే ప్రత్యేకమైన పండ్లు. సహజసిద్ధమైనవి, ఎటువంటి కెమికల్స్ లేకుండా అడవుల్లో పెరిగే పండ్లని కావటంతో ఆరోగ్యానికి మంచివి. గిరిజనులు వీటిని సేకరించి అమ్ముతూ తమ జీవనోపాధిగా మార్చుకుంటారు. తుప్ప, tuppa -n. --bush; shrub; తుపాకి, tupAki -n. --gun; తుపాను, tupAnu -n. --storm; rain storm; cyclone; hurricane; typhoon; -- బలమైన గాలులు (Winds), భారీ వర్షాలు (Heavy Rainfall), అల్పపీడనం (Low Pressure) అనేవి తుపాను లక్షణాలు. పర్యవసానంగా సముద్రపు నీటి మట్టం (Sea Level) పెరిగి తీరప్రాంతాలు ముంపుకి (Inundation) గురయినప్పుడు దానిని ఉప్పెన అంటారు; -- గాలితో వచ్చే వాన గాలివాన (storm or windstorm). ఈ గాలి వేగం ఒక హద్దు (గంటకి 75 మైళ్లు లేదా 120 కిలోమీటర్లు) మీరి ఉంటే అది తుపాను. హిందూ మహాసముద్రంలో పుట్టే తుపానులని "సైక్లోనులు" (cyclones) అంటారు. అట్లాంటిక్ మహాసముద్రంలో పుట్టే తుపానులని “హరికేన్” (hurricane) అనిన్నీ, పసిఫిక్ మహాసముద్రంలో - అంతర్జాతీయ తేదీ రేఖకి తూర్పున - పుట్టేవాటిని “టైఫూన్” (typhoon) అనిన్నీ అంటారు. అనగా, మౌలికంగా ఈ మూడు మాటల అర్థాలలోను తేడా లేదు. ఒకొక్క చోట ఒకొక్క మాటని వాడుతున్నారు. తుపానులలో వీచే గాలి జోరు ఒక హద్దు (గంటకి 40 మైళ్లు లేదా 65 కిమీ) దాటితే దానికి పేరు పెడతారు. అంటే, అన్ని గాలివానలూ తుపానులు కావు, అన్ని తుపానులకీ పేర్లు పెట్టరు. తుప్పు, tuppu -n. --rust; an oxide of iron; an oxide of any metal; తుమ్మ, tumma -n. --the babul tree; Indian gum arabic tree; (bot.] ''Acacia arabica; Acacia nilotica'' ssp. indica; ---నాగతుమ్మ = [bot.] ''Acacia farnesiana''. ---పాకీతుమ్మ = [bot.] ''Acacia flatronum''. ---తెల్లతుమ్మ = కదరం = [bot.] ''Acacia leucophloea; Acacia ferruginea''; ---కస్తూరితుమ్మ = [bot.] ''Acacia jamesiaua''. తుమ్మబంక, tummabaMka -n. --gum arabic; తుమికి, tumiki -n. --ebony; [bot.] ''Diospyros embyopteris''; -- తుమిద = నల్ల తుమికి; కులకం; [bot.] ''Diospyros melanoxylon''; తుమ్మి, tummi - n. -- Thumbe; [bot.] ''Leucas aspera'' (Willd.) Link. Lamiaceae; తుమ్మి, tummi -n. --[bot.] ''Leucas cephalotes; Leucas aspera''; [Sans.] ద్రోణపుష్పీ; తుమున్నర్ధకం, tumunnardhakaM -n. --[gr.] infinitive; తుమ్ము, tummu -n. --sneeze; sternutation; తుమ్ము, tummu -v. i. --sneeze; తుమ్మెద, tummeda -n. f. --bumblebee; the large black carpenter bee; the male is called గండు తుమ్మెద; see also తేనెటీగ; -- Bumblebees are extremely good pollinators that can collect pollen twice as fast as a honey bee. Bumblebees are social bees like honey bees, with one queen in a hive and workers that support her. However, bumblebees do not have a permanent colony like honey bees do; తురంగం, turaMgaM -n. --horse; తురంజీలు, turaMjIlu - n. pl. -- small, slender freshwater fish; -- సన్నంగా వేలెడంత పొడవు మాత్రమే వుండే చిన్న చిన్న మంచినీటి చేపలను తురంజీలు అంటారు. ఇవి కొండవాగుల్లో, కొండ కొలనుల్లో ఎక్కువగా కనబడతాయి. అరుదుగా దొరికే ఈ చేపలు ఖరీదు ఎక్కువగా ఉంటుంది. ప్రకృతి సిద్ధంగా లభించే ఈ చేపలను చెరువుల్లో కృత్రిమంగా పండించలేరు. రూపంలో చిన్న బొమ్మిడాయిలలా కనిపిస్తాయి కాబట్టి వీటిని ఉత్తరాంధ్రలో 'చీకు బొమ్మిడాలు' అంటారు. నెల్లూరు ప్రాంతంలో 'ఉలుసులు' అంటారు; తురక, turaka -n. --Turk; Muslim; తురక వేప, turaka vEpa -n. --Persian lilac; Bead tree; [bot.] ''Melia azadirach''; తురాయి, turAyi -n. --(1) a head ornament such as a flower or flag attached to a hat; --(2) banner; తురాయి చెట్టు, turAyi ceTTu -n. --flame of the forest; [bot.] ''Delonix regia''; -- కోడిపుంజు చెట్టు; అరణ్య అగ్నిజ్వాల; తురీయం, turIyaM -n. --quadrant; a device to measure angles; (ety.) "దశీకృతం చక్రముశంతి చాపం, కోదండ ఖం ఖండం ఖలు తుర్యగోళం"- Bhaskaracharya; తురీయ, turIya -adj. --fourth; తురీయ మాత్రం, turIya mAtraM -n. --the fourth dimension; తురీయమాత్రకం, turIyamAtrakaM -n. --four-dimensional; తురీయస్థితి, turIyasthiti -n. --the fourth state; తురుఫు, turuphu -n. --trump; తురుము, turumu -n. --gratings, as in coconut gratings; -v. t. --(1) grate; --(2) insert; తుర్రు, turru - suff. -- a suffix to a village name if the village is elevated from the flood plains of a river or stream and has a mixture of sandy loam and clay soils; (note) the suffixes పూడి, పర్రు, తుర్రు, కుర్రు as suffixes to village names imply their location on progressively elevated grounds from a nearby river; తులం, tulaM -n. --tola; a measure widely used in India and SE Asia for weighing small quantities; a third of a పలము; approximately 3/8 of a troy ounce or 180 troy grains or 11.7 grams in the metric system; To convert Gram to Tola, we just need to multiply the number by 0.085763293310463; బంగారం తూకంలో వాడే కొలమానాలు కొన్ని: 1 తులం = 10 గ్రాములు; 1 కాసు = 1 సవర = 8 గ్రాములు; 1 ఔన్స్ = 31.103 గ్రాములు; తుల, tula -n. --(1) Libra; the Scales; a sign of the Zodiac; --(2) scales; balance; త్రాసు; తక్కెడ; తులతూగు, tulatUgu -v. i. --match; be on a par; తులనాత్మక, tulanAtmaka -adj. --comparative; తులనాత్మక విశ్లేషణ, tulanAtmaka viSlEshaNa -n. --comparative analysis; తులసి, tulasi -n. -- all the tulasi’plants belong to the Lamiaceae family; (note) there is no agreement between the Telugu names and the scientific binomials; --(1) రామతులసి = [bot.] ''Ocimum gratissimum''; same as నిమ్మతులసి; రామ తులసి భారతదేశంలో ఇంటింటా కనపడే రకం, భక్తి పూర్వకంగా కొలవబడుతుంది. ఆకుపచ్చని ఆకులతో ఘాటైన వాసన కలిగి ఉంటుంది; --(2) తెల్లతులసి = holy basil; [bot.] ''Ocimum sanctum''; [bot.] ''Ocimum album;''; same as కుక్కతులసి; లక్ష్మి తులసి; --(3) వనతులసి = sweet basil; [bot.] ''Ocimum basilicum''; same as తియ్యతులసి; భూతులసి; విశ్వతులసి; --(4) నల్లతులసి = [bot.] ''Ocimum americanum''; --(5) సబ్జా తులసి = నానిన సబ్జా విత్తులు మూత్రకారి (diuretic)గానూ, శృంగారోద్దీపకాలు(aphrodisiac)గానూ, చెమట పట్టించేవి (diaphoretic) గానూ, కడుపులోనుంచి గ్యాస్ ను వెడలించేవి (carminative) గానూ పేరొందాయి. ఈ మొక్క ఆకుల రసం కడుపులో క్రిమిదోషాన్ని నివారిస్తుంది. దీని వేళ్ళు జ్వర హారిణి (febrifuge) గా పనిచేస్తాయి. ఈ వేళ్ళ రసాన్ని పాము విషానికి విరుగుడు (Antidote to Snake - poison) గానూ ఉపయోగిస్తారు. కామ కస్తూరి, కమ్మ గగ్గరాకు, రుద్రజడ వంటి పేర్లతో దీన్ని పిలుస్తారు. తుల్యం, tulyaM -suff. --equivalent to the word preceding; as good or as bad as the word preceding; ---విషతుల్యం = equivalent to poison. తుల్యత, tulyata -n. --(1) parity; [comp.] a concept used to describe the correctness of binary codes; [phy.] a concept used to describe nuclear properties; --(2) equivalence; తుల్యతా ద్వింకం, tulyatA dviMkaM -n. --[comp.] parity bit; తులాదండం, tulAdaMDaM -n. --lever; (lit.) balanced beam;a bar and fulcrum to lift heavy objects; తులాభారం, tulAbhAraM -n. --weight measured by a balance; తులామానం, tulAmAnaM -n. --measure of weight; తులువ, tuluva -n. --scoundrel; wretch; తువ్వాయి, tuvvAyi -n. --calf; baby cow; తుషారం, tushAraM -n. --(1) spray; --(2) snow; (rel.) మంచు; తుహినం, tuhinaM -n. --dew; mist; తుహిన బిందువు, tuhina biMduvu -n. --(1) dew drop; --(2) [phy.] dew point; the temperature at which moisture in the atmosphere begins to condense; త్రుంచు, truMcu -v. t. --snip; prune; (ant.) పెంచు; తూగు, tUgu -n. --(1) balance; parity; match; --(2) swing; sway; --- తూగుటుయ్యాల = a swinging cradle suspended by ropes or chains. --- తూగుదీపం = a lamp suspended by ropes or chains. --- మనం వాళ్లతో తూగలేం = we are not rich enough to match them. తూగుపలక, tUgupalaka -n. --plumb line; a weight attached to a string and suspended to check the vertical-ness of a structure తూచు, tUcu -v. t. --weigh; తూటా, tUTA -n. --bullet; (rel.) caliber tells bullet’s diameter; తూటికాడ, tUTikADa -n. --[bot.] ''Ipomoea aquatica; Ipomoea reptans;'' తూటు, tUTu -n. --hole; puncture; తూతిక, tUtika -n. --Indian mulberry; తూనిక, tUnika -n. --weight; తూనికకోల, tUnikakOla -n. --beam of a balance; తూనికతోపుడు, tUnikatOpuDu %e2t -n. --tare; weight of an empty bag, container or vessel; తూనీగ, tUnIga -n. --(1) dragon fly; [bio.] anisoptera; --(2) damsel fly; [bio.] zygoptera; తూపు, tUpu -n. --(1) arrow; --(2) [math.] vector; తూము, tUmu -n. --(1) culvert; drain; sluice; the tubular drainage opening under a street; --(2) the drainage hole in a wall; --(3) hub of a wheel in which the axle is inserted; -- (4) the Indian bushel; a volumetric measure for grains, approximately equal to a bushel; 1 తూము = 4 కుంచాలు; 1 కుంచము = 4 మానికలు; 1 మానిక = 4 సోలలు; 1 తవ్వ = 2 సోలలు; (rel.) పుట్టి = 20 తూములు; పందుము = 10 తూములు; ఏదుము = 5 తూములు; నల్తుము = 4 తూములు; ముత్తుము = 3 తూములు; ఇద్దుము = 2 తూములు; తూర్పారబట్టడం, tUrpArabaTTaDaM -n. --winnowing; తూర్పు, tUrpu -n. --East; తూర్పుదిశ, tUrpudiSa -n. --easterly direction; తూలగొట్టు, tUlagoTTu -v. t. --knock over; తూలిక, tUlika -n. --(1) feather; --(2) pen; pen made of a feather; --(3) cotton; ---హంస తూలికా తల్పం = a bed made out of swan’s down; the epitome of a luxurious bed. తూలినాళిక, tUlinALika -n. --cotton swab; a piece of cotton attached at the end of a short splinter; తూలు, tUlu -v. i. --stagger; reel; తూష్ణీంభావం, tUshNIMbhAvaM -n. --disdain; showing contempt by ignoring; '''తృ - tR, తె - te, తే - tE, తై - tai''' తృణం, truNaM -n. --(1) blade of grass; --(2) trifle amount; తృణాహారి, truNAhAri -n. --herbivore; % insert in e2t part తృతీయ, tRtIya -adj. --pref. the third; తృప్తి, tRpti -n. --satisfaction; తృష్ణ, tRshNa -n. --thirst; తెంపరితనం, temparitanaM - n. -- audacity; daring; తెంపు, teMpu -v. t. --break; snap; తెగ, tega -adv. --excessively; too much; extremely; ---తెగ నొప్పిగా ఉంది = it is extremely painful. -n. --sect; group; party; తెగగొట్టు, tegagoTTu -v. t. --break; snap; తెగటార్చు, tegaTArcu -v. t. --kill; slay; destroy; తెగడ, tegaDa -n. --Indian Jalop; [bot.] ''Operculina turpethum''; -- [Sans.] త్రివృత్; తెగడ్త, tegaDta - n. -- criticism; condemnation; తెగడు, tegaDu - v.t. -- criticize; condemn; ignore; slight; తెగతెంపులు, tegateMpulu -n. --the breaking up of a relationship between people; తెగించు, tegiMcu -v. i. --dare; take risk; --- బరితెగించు = unabashed; uninhibited; show no regard to tradition. తెగింపు, tegiMpu -n. --daring; boldness; bravery; courage; తెగు, tegu -v. i. --cut; break; snap; lacerate; sever; తెగులు, tegulu -n. --(1) crop pest; plant disease; any disease; --(2) used derogatorily to refer to arrogant or snobbish human attitudes; తెగువ, teguva -n. --venture; courage; తెచ్చు, teccu -v. t. --bring; తెట్టు, teTTu -n. --scum; a slag-like substance that floats on a liquid; తెడ్డు, teDDu -n. --(1) ladle; big flat wooden spoon; (rel.) గరిటె; చెంచా; --(2) oar; paddle; తెడ్డువేయు, teDDu vEyu -v. t. --to paddle; తెమ్మెర, temmera -n. --breeze; cool breeze; తెన్ను, tennu -n. --(1) way; route; path; --(2) solution; తెప్ప, teppa -n. --raft; a small boat; canoe; తెప్పరిల్లు, tepparillu -v. -to recover; same as సేద తీరు,తెరుకోను; తెప్పించు, teppiMcu -v. t. --make someone bring; order; place an order; తెమడ, temaDa -n. --phlegm; mucous of the throat; తెర, tera -n. --(1) curtain; screen; --(2) wave; ---తరువాయి కథ వెండి తెరపై చూడండి = see the rest of the story on the silver screen. ---తెర లాగు = pull the curtains; open the curtains. ---తెర వేయరా = drop the curtains; close the curtains. --- వాతెర = lip; (lit.) a curtain to the mouth; తెరగు, teragu - n. -- Way; path; manner; style; fashion; type; category; విధము. తెరచాప, teracApa -n. --sail; తెరచాప కొయ్య, teracApa koyya -n. --mast; తెరదించు, teradiMcu - v. t. -- bring to a conclusion; తెరలు తెరలుగా, teralu teralugA -adv. --in waves; తెర్ర, terra -n. --blockhead; stupid; తెరిపి, teripi -n. --break; pause; rest; respite; intermission; hiatus; తెలంగాణ, telaMgANa -n. --Telugu-speaking part of the former Hyderabad principality; తెలకపిండి, telakapiMDi -n. --sesame seed cake left after extracting the oil; తెలకపిండి కూర, telakapiMDi koora -n. --[bot.] ''Aerva lanata''; --కొండపిండి మొక్క; [Sans.] పాషాణ భేది; తెలగాణ్యులు, telagaaNyulu - n. pl. -- స్మార్తబ్రాహ్మణులలో నొకతెగ. [వీరు పూర్వము తెలంగాణము నుండి కోస్తాప్రాంతమునకు వలసపోయినవారు కావచ్చును.] తెలగాలు, telagaalu - n. pl. -- మున్నూరు కాపులు; (ఒకానొక కాపు కులము); -- "ఈ శ్రమజీవుల నుండి వెలమ, రెడ్డి, మున్నూరుకాపు, తెలగ, కొప్పుల వెలమ, గాజులచెట్టి, బలిజ, గౌడలు ప్రత్యేక శాఖలుగా ఏర్పడ్డారు. మిగిలినవారు ఈనాటి కమ్మవారు. వీరందరిలో పల్లవుల, రాష్ట్రకూటుల, చోళుల, కాకతీయుల, రాయల, నాయకుల వీరోచిత నాయకత్వ లక్షణాలు ఉన్నాయి." —- ఆచార్య ఎన్.జి. రంగా ఆత్మకథ నుండి. తెల్ల ఈశ్వరి, eeSvari eeSvari - n. -- Snake repellent plant; [bot.] ''Aristolochia indica;'' -- ఈ మొక్క ఇంటి దగ్గర పెంచుకుంటే పాములు, ఇతర విష కీటకాలు రావట. -- నాగదమని; విసర్పిని; తెల్లకణం, tellakaNaM -n. --leukocyte; white blood cell; there are different types of white cells, and their names are basophil, neutrophil, eosinophil, monocyte, and lymphocyte; తెల్లకలువ, tellakaluva - n. -- [bot.] ''Nymphaea nucifera'' Gaertn. తెల్లకుసుమ, tellakusuma -n. --leucorrhea; white discharge; a morbid whitish discharge from the vagina and uterus, usually resulting from chronic infection; తెల్లగలిజేరు, tellagalijEru - n. -- [bot.] Trianthema decandra L. Aizoaceae; తెల్లజెల్ల, tellajella -n. --(1) white catfish of the Tachisuridae family; [biol.] ''Tachysurus jella''; --(2) Aor, a fish of the Bagridae family; Mystus aor; --(3) dwarf catfish of the Bagridae family; Mystus cavasius; తెల్ల డామర, tella Daamara - న. -- White Dammar; Indian Copal Tree; [bot.] ''Vateria indica'' of the Dipterocarpaceae family; -- ఈ చెట్టు కాండం నుంచి స్రవించే జిగురు వంటి కొవ్వు గట్టిపడి తెల్ల డామర్ అనే రెజిన్ గా మారితే, దానిని గుగ్గిలంలా ధూప ద్రవ్యంగానూ, అగరు వత్తులు, మైనపు వత్తులు, సబ్బులు, వార్నిష్ లూ మొదలైనవాటి తయారీలోనూ వినియోగిస్తారు. -- తెల్ల డామర్ కి వైద్యపరమైన ప్రయోజనాలూ ఉన్నాయి. ఆయుర్వేదంలో దానిని బలవర్ధకంగానే కాక, కడుపులోనుంచి గ్యాస్ ను వెడలించే (Carminative), కళ్లెను వెడలించే (Expectorant) గుణాలు కలిగిన ఔషధంగానూ భావిస్తారు. గొంతుకు సంబంధించిన వ్యాధుల్లో, దీర్ఘకాలిక బ్రాంఖైటిస్, కీళ్ల సవాయి, మొలలు (Piles) వంటి వ్యాధులకు ఔషధంగానూ ఉపయోగిస్తారు. నువ్వుల నూనెతో కలిపి గనోరియా (Gonorrhoea) కు, నెయ్యి, పిప్పళ్లు, డామర్ కలిపి సిఫిలిస్ కు ఔషధంగానూ ఆయుర్వేదంలో వినియోగిస్తారు. -- [Sans.] ‘అజాకర్ణ’ (వీటి కాయలు మేక చెవులలాగా ముడతపడి ఉండటాన); [Hindi] ‘సఫేద్ డామర్’; తెల్ల పునికి, -- [bot.] Givotia rottleriformis of the Euphorbiaceae family; -- కొండపల్లి బొమ్మలను తెల్ల పునికి అనే మెత్తటి తేలికపాటి కర్రతో తయారు చేస్తారు; ఏటికొప్పాక బొమ్మలు స్థానికంగా విరివిగా లభించే తేలికపాటి అంకుడు కర్రతో చేస్తారు; తెల్ల బరిణిక, tella bariNika -n. --[bot.] ''Ficus gibbosa''; తెల్లమద్ది, tellamaddi -n. --[bot.] ''Terminalia arjuna'' of the Combretaceae family; -- గుండె జబ్బులకు అద్భుతంగా పనిచేసే అర్జునారిష్ట అనే ఆయుర్వేద ఔషధం దీని కాండం పైబెరడుతో తయారు చేస్తారు; తెల్లమిరియం, tellamiriyaM -n. --allspice; తెల్ల ములక, tella mulaka - n. -- Indian Nightshade; Poison Berry; Bush Tomato; African Eggplant; [bot.] ''Solanum indicum'' (often associated with ''Solanum anguivi'' or ''Solanum violaceum'' in modern taxonomy). It is a thorny, medicinal shrub widely known in Ayurvedic medicine as Brihati. -- పెద్ద ములక; తెల్లరొద, tellaroda -n. --[engr.] white noise; a mixture of sounds of various frequencies; తెల్లవారుజాము, tellavArujAmu -n. --the wee hours of the morning; strictly, from 1.00 A.M. to 6.00 A.M.; తెల్ల వియత్నాం గులాబి, tella viyatnAM gulAbi - n. -- White Vietnam Rose; [bot.] Portulaca grandiflora of the Portulacaceae family; [[File:?? ]] తెలియకుండా, teliyakuMDA - adj. -- unbeknownst; --- నాకు తెలియకుండా వెళ్లిపోయేడు = He left, unbeknownst to me. తెలివి, telivi -n. --intelligence; smartness; తెలివితక్కువతనం, telivitakkuvatanaM -n. --stupidity; తెలివితేటలు, telivitETalu -n. --intelligence; intelligence quotient; IQ; తెలిగించు, teligiMcu -n. --translate into Telugu; replacing a foreign language statements with Telugu statements; తెలుగు, telugu -n. --Telugu; a Dravidian language spoken in Southern India; a vowel-ending language touted as the Italian of the East; తెలుగుతనించు, telugutaniMcu -v. t. --bringing foreign language words into Telugu by giving them Telugu pronunciation or form, as in ఆసుపత్రి; లాంతరు; తెలుపు, telupu -n. --whiteness; white color; తేగ, tEga -n. --seeding of palmyrah tree; తేజపత్రి, tEjapatri -n. --tejpat; the leaf used in cookin Biriyani; [bot.] ''Cinnamomum tamala''; తేజస్వంతం, tEjasvaMtaM - n. -- bright; luminous; తేజస్వంతుడు, tEjasvaMtuDu - n. -- bright person; luminous person; illustrious person; -- (note) తేజోవంతుడు is incorrect usage; తేజస్సు, tEjassu - n. -- brightness; bright appearance; apparent brightness; -- (rel.) ఓజస్సు = vigor; energy; inherent capacity; luminosity; తేజి, tEji -n. --horse; a horse of superior quality; తేజోరసాయనం, tEjOrasAyanaM -n. --photo chemistry; తేజోవరణం, tEjOvaraNaM -n. --photosphere; తేజోవిద్యుత్తు, tEjOvidyuttu -n. --photoelectricity; తేట, tETa -adj. -- clear; pure; ---తేటతెల్లం = very clear; clearly understood. ---తేట తెలుగు = pure Telugu. -n. -- clear fluid floating over a soupy substance; clear fluid floating over solid settled to the bottom; ---మజ్జిగ తేట = clear part of un-homogenized buttermilk. తేడా, tEDA -n. --difference; తేదీ, tEdI -n. --(1) date; day of the month; --(2) an appointment; తేనె, tEne -n. --honey; (rel.) మధువు; -- కఱ్ఱతేనె, కురుజుతేనె, జుంటితేనె, తొఱ్ఱతేనె, పుట్టతేనె, ముసురుతేనె, పేరతేనె, పట్టుతేనె — ఇవి తేనెల్లో కొన్ని రకాలు. కురుజుతేనె అత్యంత చిన్నవిగా వుండే తేనెటీగలచే తయారుచేయబడిన తేనె. ఇదే అన్నింటికంటే అత్యంత రుచికరమైన తేనె. తేనెటీగ, tEneTIga -n. --bee; honey bee; తేనెపట్టు, tEnepaTTu -n. --beehive; honeycomb; తేనెపిట్ట, tEne piTTa -n. --sunbird; ఊదా తేనెపిట్ట = చిట్టి తేనెపిట్ట = purple sunbird; [bio.] ''Nectarinia asiatica''; తేనెపూలు, tEnepoolu - n. -- Cape Honeysuckle; [bot.] ''Tecomaria capensis'' of the Bignoniaceae family; -- ఆఫ్రికా ఖండంలో జన్మించిన ఈ మొక్క ప్రపంచమంతా విస్తరించి చాలా దేశాలలో బెడద మొక్క (Invasive Plant) గా పరిగణించబడుతున్నది. ఆఫ్రికాలోని గుడ్ హోప్ అగ్రం (Cape of Good Hope) ప్రాంతం నుంచి ప్రపంచమంతా విస్తరించిన కారణంగా దీనికి కేప్ హనీసకిల్ (Cape Honeysuckle) అనే పేరు వచ్చింది. దీని శాస్త్రీయ నామంలోని టెకోమారియా (Tecomaria) అనేది ఈ మొక్క యొక్క మెక్సికన్ పేరు కాగా, Capensis అంటే Cape నుంచి వచ్చిన మొక్క అని అర్థం. ఈ టెకోమారియా ప్రజాతిని ఒకప్పుడు టెకోమా (Tecoma) ప్రజాతిలో అంతర్భాగమని భావించేవారు. అయితే తదుపరి పరిశోధనలు ఈ మొక్కల్ని పొడ్రానియా ( Podranea) ప్రజాతిలో ఒక అంతర్భాగమని తేల్చాయి. ఈ మొక్కలు దాదాపు నిత్యం పూస్తూనే ఉంటాయి; తేభ్యం, tEbhyaM -n. --useless fellow; తేమ, tEma -n. --moisture; humidity; తేమానం, tEmAnaM -n. --interest on principal; తేలడం, tElaDaM -v. i. --floating; తేలు, tElu -n. --scorpion; -v. i. --(1) float; --(2) settle; తేలుకొండి, tElukoMDi -n. --martynia; [bot.] ''Tragi involuerata;'' తేలుమందు చెట్టు, tElumaMdu cheTTu - n. -- African Milk Bush, [bot.] ''Euphorbia umbellata'' of the Euphorbiaceae family; also called [bot.] ''Synadenium grantii''; --This invasive plant can be seen in many places in Andhra Pradesh; the latex secretions from the leaves of this bush are believed to provide some amelioration from scorpion stings. In Brazil, this is considered a medicinal plant with wide-ranging applicationsమ్ including cancer treatment because of its cytotoxic properties. తేలుమణి, tElumaNi -n. --చెంచలితీగ; [bot.] ''Tiaridium indicum''; తేల్చు, tElcu -v. i. --to make up one's mind; -v. t. --(1) decide; arbitrate; clinch; --(2) to cause to float; త్రేతాయుగం, trEtAyugaM -n. --the Age of Triad or Treta Yuga; according to Hindu belief, in this age, law and order was 3/4 th; Duration of Treta Yuga is 1, 296 000 years; (ety.) Treta is related to Latin tres and English Three; త్రేనుపు, trEnupu -n. --burp; eructation; belching; expulsion of air that is trapped in the stomach; see also పిత్తు; తైదలు, taidalu - n. pl. -- రాగులు; తైపారు, taipaaru - adj. -- comparison; estimation; --- తైపారు వేసి చూడు = estimate by comparison; తైధిక క్రమం, taidhika kramaM -n. --chronology; order according to date; (rel.); అకారాది క్రమం; తైరు, tairu -n. --milk curds; తైరుకొట్టడం, tairukoTTaDaM -n. --[idiom] buttering up some one; --- వాడు గురువు గారికి బాగా తైరు కొడుతున్నాడు = He is buttering up the teacher. తైలం, tailaM -n. --(1) oil; (lit.) til oil; sesame seed oil; --(2) bribe; money; -- తిలల నుండి తీసిన చమురు; త్రైపాక్షిక, traipAkshika -adj. --tripartite; త్రైమాసిక, traimAsika -adj. --once every three months; quarterly; త్రైవార్షిక, traivArshika -adj. --triennial; once every three years; '''తొం - toM, తొ - to, తో - tO, తౌ - tau''' తొంగు, toMgu -v. i. --be inclined; be slant; తొంగొను, toMgonu -v. i. --lie down; తొండం, toMDaM -n. --(1) trunk of an elephant; --(2) tongue flap used to tuck-in and lock a suitcase; --(3) proboscis; తొండ, toMDa -n. --Common Garden Lizard; Blood Sucker; [bio.] ''Calotes versicolor'' of the Agamidae family; -- the saying, తొండ ముదిరి ఊసరవిల్లి అయింది" is not scientifically accurate; -- తోటబల్లి; -- [Sans.] సరటము (జరజరా (సరసరా) పాకేది); కృకలము; కృకలాసము (కంఠాన్ని పైకీ, కిందికీ ఆడిస్తుంది కనుక); కృకలాశము; తొండలముచ్చు గద్ద, toMDalamuccu gadda - n. -- White-eyed Buzzard; [bio.] ''Butastur teesa'' of the Accipitridae family; -- కేవలం తొండల్ని వేటాడి చీల్చి తినేసే ఒక గద్ద; తొందర, toMdara -n. --hurry; rush; తొందరపడు, toMdarapaDu -v. i. --hurry; rush; తొందరపెట్టు, toMdarapeTTu -v.t. --hurry; rush; తొక్క, tokka -n. --skin; peel; rind; husk; pod; (note) the skin of a banana or apple is a peel; the skin of a watermelon is a rind; the skin of peanuts is a shell; the housing of peas and beans is a pod; తొక్కిడి, tokkiDi -n. -- (1) congestion; excessive; (2) pedal; తొడతొక్కిడి, toDatokkiDi -n. -- (1) extremely excessive; high congestion; తొక్కిసలాట, to-kki-sa-lA-Ta -n. --stampede; తొక్క ఒలచడం, tokka olacaDaM -v. t. --skinning; తొక్క తీయడం, tokka tIyaDaM -v. t. --peeling; తొక్కు, tokku -n. --(1) peelings; vegetable peelings; --(2) chutney made by crushing vegetables; --(3) garbage; trash; తొక్కు, tokku -v. t. --(1) step on; pedal --(2) crush; తొగరు, togaru -adj. --red; -n. --logwood; [bot.] ''Morinda cirifolia; Morinda pubescens;'' తొట్టి, toTTi -n. --(1) crib; bassinet; --(2) basket; --(3) trough; tub; తొట్రుపడు, toTrupaDu -v. i. --(1) totter; stumble; falter; --(2) confused తొట్రుపాటు, toTrupATu -n. --tottering; stumbling; faltering; తొడ, toDa -n. --thigh; తొడతొక్కిడి, toDatokkiDi - adj. -- extremely heavy; excessive; -- తొక్కిడి + తొక్కిడి = తొడతొక్కిడి; తొడపాశం, toDaPASaM -n. --thigh-pinch; a kind of punishment given to children; తొడిమె, toDime -n. --pedicel; the foot stock of a leaf or flower; తొడుగు, toDugu -n. --jacket; తొణుకు, tONuku -v. i. --spill; splash; తొత్తు, tottu -n. --slave girl; servant girl; whore; తొత్తుకొడుకు, tottukoDuku -n. --bastard; (lit.) son of a whore; తొనలు, tonalu -n. pl. --sections, as in sections of an orange; this is used when the orange is sectioned after peeling the skin; (coll.) smiles; this is used when the orange is cut into sections with the rind on; -- a division in orange or other similar fruit such as jackfruit, a carpel; తొమ్మిది, tommidi -n. --nine; (lit.) one less than ten = తొన్ను + పది; తొరణం, toraNaM -n. --acceleration; rate of change of velocity; తొరణి, toraNi -n. --accelerator; ---తొరణిని తొక్కవోయ్‍ = step on the accelerator. తొర్ర, torra -n. --(1) a tunnel-like opening in a tree trunk; --(2) breach; gap; తొర్రి, torri -n. --(1) breach; gap; --(2) harelip; (rel.) cleft palate; తొలకరి, tolakari -adj. --first; ---తొలకరి వానలు = first showers of the season. తొలగింపు, tolagiMpu -n. --removal; తొలచడం, tolacaDaM -v. t. --rinsing; తొలి, toli -adj. --first; initial; beginning; (ant.) మలి; తొలిచూలు, tolicUlu -n. --first pregnancy; primipara; తొలివేగం, tolivEgaM -n. --initial velocity; తొలిపలుకు, tolipaluku -n. --preface; తొల్లి, tolli -adj. --former; తొల్లిక, tollika -n. --a small hand-held hoe; an instrument to dig earth; తొలుచు, tolucu -v. t. --rinse; తొలేలు, tolElu - n. -- protozoa; (ety.) తొలి + ఏలు = first animal; తొస్సి, tossi -adj. --the state of being broken or missing; తోక, tOka -n. --tail; appendage; suffix; తోకచుక్క, tOkacukka -n. --comet; (lit.) tail star; తోకపీకుడు, tOkapIkuDu -n. --squabble; excessive analysis; excessive interpretation beyond what is meant or implied; తోక మిరియాలు, tOka miriyAlu -n. pl. --cubebs; చలువ మిరియాలు; తోచు, tOcu -v. i. --occur; esp. occurrence of a thought; ---నాకేమీ తోచడం లేదు = I know not what to do; I am getting bored. తోట, tOTa -n. --(1) grove; garden; --(2) plantation; తోటకాష్టకం, tOTakAshTakaM - n. -- Eight Slokas (Sanskrit poems) written in Totaka meter by TotakAchArya, one of the disciples of Adi Shankara, in praise of Adi Shankara!!; -- 'తోటకం' అన్నది ఒక సంస్కృత ఛందస్సు (prosody) పేరు. నాలుగు సగణాలుంటాయి. "నననా నననా నననా నననా" అనే మాదిరిలో నాలుగు పాదాలతో ఉంటాయి. ఇలాంటి పద్యాలు ఎనిమిది ఉంటే అది తోటకాష్టకం. వేంకటేశ్వర సుప్రభాతంలో వినిపించే "కమలా కుచ చూచుక కుంకుమతో…" అని సాగేది కూడా తోటకమే; తోటకూర, tOTakUra -n. -- Chinese spinach; [bot.] ''Amaranthus viridis'' Linn.; ''Amaranthus gangeticus''; same as పెద్ద (పెరుగు) తోటకూర; కోయ తోటకూర; మొక్క తోటకూర; --ఆకుకూరల్లో ఇది 'రాణి' వంటిదని అంటారు; --[Sans.] మారిష,బాష్పక; తోటమాలి, tOTamAli -n. --gardener; caretaker of a garden; వనమాలి can be used for forest ranger; తోడబుట్టువు, tODabuTTuvu -n. --sibling; brother or sister; fellow child; తోడ్పడు, tODpaDu -v. i. --help; assist; తోడ్పాటు, tODpATu -n. -help; assistance; తోడి, tODi -adj. --fellow; joint; ---తోడిఅల్లుడు = సడ్డకుడు = fellow son-in-law. ---తోడికోడలు = యారాలు = fellow daughter-in-law. ---తోడిదొంగ = fellow thief; accomplice. తోడు, tODu -n. --(1) company; help; support; accompaniment; --(2) starter culture; a spoon of buttermilk (to act as a bacterial culture) added to a pot of warm milk to prepare curds or yogurt; -v. t. --the act of lifting water from a well; to draw; to take up; తోడుపెట్టు, tODupeTTu -v. t. --the act of adding a starter culture, such as buttermilk, to warm milk to make curd; తోడుకొను, tODukonu -v. i. --the process of coagulation of milk as it becomes curd, or yogurt, in the company of a bacterial culture like buttermilk; తోడేలు, tODElu -n. --wolf; తోప, tOpa -n. --skin; ---తోప రేగగొట్టు = to beat someone until the skin opens up. తోపు, tOpu -adj. --reddish; reddish brown; తోపు, tOpu -n. --(1) push; --(2) garden of fruit trees; grove; --(3) taupe; dark red color; a shade of brown; --(4) stuffing in a sweet or savoury dish; --(5) cannon;. --(6) catalyst; one that gives a push to a chemical reaction; తోపుదారు, tOpudAru -n. --gunner; తోపురంగు, tOpuraMgu -n. --dark red color; తోపుఖానా, tOpukhAnA -n. --arsenal; armory; storage house for weapons and ammunition; తోపులాట, tOpulATa -n. --pushing; shoving; jostling; తోపుడుబండి, tOpuDubaMDi -n. --pushcart; తోబుట్టువు, tObuTTuvu -n. --sibling; brother or sister; fellow child; తోమడం, tOmaDaM -n. --rubbing; shining; తోమాల, tOmAla - n. -- garland of flowers and leaves; wreath made of flowers and leaves; తోము, tOmu -v. t. --rub; clean; scour; scrub; తోయం, tOyaM -n. -- (1) software; (ant.) కాయము; -- (2) marvel; wonder; curio; -- (3) delicacy; తోరణం, tOraNaM -n. --festoon of leaves, often mango leaves; wreath; తోలు, tOlu -n. --(1) leather; processed hide; processed skin; --(2) skin; bark; rind; peel; ---నల్లతోలు = dark skin. ---తెల్లతోలు = fair skin. -v. t. --drive; operate; తోలుబొమ్మ, tOlubomma -n. --(1) puppet; leather puppet; --(2) marionette or a puppet with strings; త్రోటిక, trOTika -n. --coccyx; the bottom-most part of the spine; తౌగోల, taugOla -n. --spade; hoe; (lit.) a digging stick; తౌడు, tauDu -n. --bran; తౌల్యం, taulyaM -n. --similitude; resemblance; equivalence; </poem> |width="65"| <!--- Do Not Change This Line ---> <!--- Insert ALL Images Below This Line (center|150px|thumb) ---> |- |- <!--- Nothing Below This Line! ---> |} ==మూలం== * V. Rao Vemuri, English-Telugu and Telugu-English Dictionary and Thesaurus, Asian Educational Services, New Delhi, 2002 ISBN: 0-9678080-2-2 [[వర్గం:వేమూరి తెలుగు-ఇంగ్లీషు నిఘంటువు]] fq6elsdo7n683rp8b53zltza2mce3ww 0 3018 38969 38957 2026-04-16T17:10:57Z Vemurione 1689 /* Part 2: ద - da */ 38969 wikitext text/x-wiki =నిఘంటువు= * This dictionary is an improved version over the print version (expanded, errors corrected, new features continually being added) published by Asian Educational Services, New Delhi in 2002. * You are welcome to add. BUT PLEASE DO NOT DELETE entries until you are absolutely, positively SURE a mistake has been made and needs to be corrected. * PLEASE do not delete entries or their meanings simply because you personally did not agree with the meaning given there. Thanks * American spelling is used throughout. * There is no clearly established, standardized alphabetical order in Telugu. The justification for the scheme used here would be too long for discussion here. 16 March 2016. {| class="wikitable" |- ! నిర్వచనములు<!--- Do Not Change This Line ---> ! ఆసక్తికర చిత్రములు<!--- Do Not Change This Line ---> |- |width="895"|<!--- Do Not Change This Line ---> <!--- Insert ALL నిర్వచనములుAlphabetically Sorted Below This Line ( * ''' Should precede each new line) ---> ==Part 1: దం- daM== <poem> దంచు, daMcu -v. t. --hull; pound; pestel; దంట, daMTa -n. --rival; competitor; దంటతనం, daMTatanaM -n. --rivalry; దంటు, daMTu -n. --stalk of a non-woody plant; దండం, daMDaM -n. --(1) stick; staff; beam; --(2) punishment; --(3) salutation; the act of joining two hands while praying, greeting, or offering respect; దండ, daMDa -n. --(1) garland; lei; --(2) wreath; --(3) chain; necklace; --(4) arm muscle; --(5) prop; support; దండకవిలె, daMDakavile %e2t -n. --archive, record book; register; దండయాత్ర, daMDayAtra -n. --(1) campaign; expedition; --(2) invasion; raid; (lit.) pilgrimage with sticks; this suggests that fighting a war was considered a sacred duty, a pilgrimage; దండించు, daMDiM -v. t. --(1) punish; (esp.) with a stick; --(2) [chem.] polymerize; the act of stringing together many monomers as a chain to create a polymer; (ety.) దండ conveys the concept of joining together; be they hands, flowers or monomers; దండిగా, daMDigA -adv. --plentifully; abundantly; దండీలు, daMDIlu -n. pl. --pushups; a type of physical exercise; దండు, daMDu -n. --swarm; group; gang; army; ---మిడతల దండు = swarm of locusts. ---కోతుల దండు = group of monkeys. -v. t. -- collect; beg; దండుగ, daMDuga -n. --waste; దండెం, daMDeM -n. --clothesline; rope or long rod usied as a clothesline; దండెత్తు, daMDettu -v. t. --invade; raid; attack; దండోరా, daMDOrA -n. --a public announcement; an announcement made by a person as he goes around the town beating a drum; దంతం, daMtaM -n. --(1) tooth; molar; --(2) tusk; --(3) ivory; దంతకాష్టం, daMtakAshTaM -n. --twig for cleaning teeth; toothbrush; దంతధావనం, daMtadhAvanaM -n. --cleaning one’s teeth; brushing of the teeth; దంతమార్జని, daMtamArjani -n. --toothbrush; దంతమూలీయ, daMtamUlIya -adj. --[phonetics] alveolar; Alveolar consonants are articulated with the tongue against or close to the superior alveolar ridge, which is called that because it contains the alveoli of the upper teeth; దంతవిశారద, daMtaviSArada -n. --dentist; దంతవైద్యుడు, daMtavaidyuDu -n. m. --dentist; దంతవిశారద is independent of the gender of the dentist; దంత ధావన చూర్ణం, daMta dhAvana cUrnaM -n. --toothpowder; దంత ధావన ఖమీరం, daMta dhAvana khamIraM -n. --toothpaste; దంత్య, daMtya -adj. --[phonetics] dental; దంత్యములు, daMtyamulu -n. pl. --[phonetics] dentals; sounds formed by placing the tip of the tongue against or near the upper front teeth; దంతాకార, daMtAkAra -adj. --[bot.] dentate; దంతి, daMti - n. --(1) elephant; --(2) a hill shrub; [bot.] ''Maytenus emarginata''; దంతెన, daMtena -n. --rake; a toothed implement to turn sod, grass, dirt, etc.; దంతోష్ఠ్యములు, daMtOshTyamulu -n. pl. --[phonetics] labio-dentals; the letter వ is an example; దంపసాగు, daMpasAgu -n. --wet cultivation; దంపు, daMpu -v. t. --pound; hull; pestel; దంపుడు, daMpuDu -adj. --pounded (as opposed to milled); hulled; ---దంపుడు బియ్యం = pounded (as opposed to milled) rice; hulled paddy. దంభ, daMbha -adj. --false; bogus; </poem> ==Part 2: ద - da== <poem> దక్కను, dakkanu -n. --the Deccan plateau; the highland comprising the southern triangular part of India; దక్కు, dakku -v. i. --be available; (2) accrue; దక్షత, dakshata -n. --skill; dexterity; ability; competency; acumen; efficiency; దక్షిణం, dakshiNaM -n. --(1) south; --(2) right-hand side; (note) The reason for this double meaning is that when you are facing East, the right side is south. దక్షిణ, dakshiNa -adj. --southern; right-hand side; dextro; dextral; right-handed; (ant.) వామ; ---దక్షిణ శిలువ = Southern Cross; a prominent constellation visible from the southern hemisphere. -n. --a fee offered to a priest after a religious rite; see also సంభావన; దక్షిణాయనాంతం, dakshiNAyanAMtam -n. --[astron.] winter solstice; the day on which the sun rises in the southernmost part of the sky before beginning the northward journey; December 22. This day has the shortest daylight in the northern hemisphere. దక్షిణావర్త, dakshiNAvarta -adj. --clockwise; (ant.) వామావర్త; దక్షిణోజు, dakshiNOju -n. --[chem.] dextrose; the right-handed sugar; this kind of naming is necessary if one wants to adhere to the Geneva convention in ending chemical names; according to this convention, the names of all sugars should end with the sound -ose; (ant.) వామోజు; దగ్గర, daggara -adj. --near; close; దగా, dagA -n. --deceit; fraud; దగాకోరు, dagAkOru -n. --deceitful person; (rel.) పేుకోరు; దగుల్భాజీ, dagulbhAjI - n. -- cheater; (ety.) [Farsi] దగల్ = cheat; బాజ్ = suffix for మంతుడు; దగ్గు, daggu -n. --cough; ---అనుత్పాదక దగ్గు = non-productive cough; a cough that does not produce phlem. ---పొడి దగ్గు = non-productive cough; a cough that does not produce phlem. దట్టంగా, daTTaMgA -adv. --densely; thickly; దట్టించు, daTTiMcu -v. t. --ram; cram; tamp; to load; దట్టి, daTTi -n. --cummerbund; a long piece of cloth used as a waistband; దడ, daDa -n. --fibrillation; tremor; agitation; shaking; దడదడ, daDadaDa -adj. --onomatopoeia for a fibrillating heart; దడి, daDi -n. --fence or screen made with twigs and leaves; దడిగోడ, daDigODa -n. --a wall constructed with twigs and sticks and then plastered with mud; దడ్డు, daDDu -adj. --naked; దత్తం, dattaM -n. --datum; given item; దత్తత, dattata -n. --adoption; దత్తాంశం, dattAMSaM -n. --datum; given item; measured item; (ety.) దత్త + అంశం; దత్తాంశలు, dattAMSalu -n. pl. --data; given or measured quantities; దత్తాంశనిధి, dattaMSanidhi -n. --database; దత్తాఖానా, dattAkhAnA -n. --data store; computer memory; దద్దమ్మ, daddamma -n. --incompetent person; fool; simpleton; useless fellow; దద్దళం, daddaLaM -n. -- (1) a small temple built in the shape of a canopy with four pillars or posts supporting it; (2) A flat-roofed house; దద్దురు, dadduru -n. --welt; spingles, a swelling of the skin as a result of insect bite or injury resulting from a beating; దనియాలు, daniyAlu -n. --coriander seed; దనుక, danuka -adv. --until; దన్ను, dannu -n. --support; prop; backing; దన్నుదారు, dannudAru -n. --supporter; backer; దప్పళం, dappaLaM -n. --a soup made of vegetables; దప్పిక, dappika -n. --thirst; దబదబ, dabadaba -adj. --onomatopoeia for the sound of banging on a door; దబ్బనం, dabbanaM -n. --bodkin; packing needle; fat, heavy-duty needle; -- దబ్బలం; కంఠాని కి పిడి ఉంటుంది కానీ "కన్ను" ఉండదు, కన్ను స్థానంలో చిన్న కొక్కెం ఉంటుంది; దబ్బపండు, dabbapaMDu -n. --citron; buff; [bot.] ''Citrus medica'' of the Rutaceae family; -- మాదీఫలం; వృక్ష ప్రపంచంలో డజన్ల కొద్దీ రకాల దబ్బ జాతి వృక్షాలున్నాయి. పలు సంకర జాతులూ రూపొందించబడ్డాయి. మాదీఫలం కూడా కొద్దిపాటి తేడాలతో ఇవే లక్షణాలు కలిగి ఉంటుంది. నోటి అరుచి (Anorexia), పైత్యం, ఆకలి లేమి, తల తిప్పట వంటి వాటికి అద్భుతంగా పనిచేసే 'మాదీఫల రసాయనం' అనే ఆయుర్వేద ఔషధం మాదీఫలాల రసంతోనే తయారు చేస్తారు. దబాయించు, dabAyiMcu -v. t. --(1) verbally browbeat, bully or domineer over; --(2) bluff; దఫా, daphA -n. --turn; instalment; time; occasion; దమననీతి, damananIti - n. - repression; divide and rule policy; దమ్మిడీ, dammiDI -n. --pie; a small copper coin of the British era with a value of 1/12th of an anna or 1/192nd of a rupee; దమ్ము, dammu -n. --(1) smoke; --(2) dare; --(3) holding the breath; --(4) puddling; wet plowing; plowing while there is water in the fields; --(5) mire; mud; slush; ---దమ్ముకొట్టి వస్తా = I’will come after a smoke. ---దమ్ములుంటే రా = I dare you to come. ---దమ్ము సాగు = wet cultivation. దయ, daya -n. --kindness; mercy; pity; piety; [ant.] నిర్దయ; దయచెయ్యండి, dayaceyyaMDi -inter. --please do; a sarcastic way of asking someone to leave; a subtle change in the tone of the voice makes the distinction between "come in" and "leave"; This is an example of what is called "శబ్దపల్లవం;" --- please come in = దయచేసి లోపలికి రాండి. ---please leave = దయచేసి వెళ్లండి. దయచేసి, dayacEsi -advbl particle. --please; if you may; దయ్యం, dayyaM -n. --ghost; poltergeist; fiend; దయ్యం పట్టింది, dayyaM paTTiMDi -ph. --possessed by a spirit; దయ, daya - n. -- kindness; the kindness one shows toward an acquaintance, a friend, or a relative; -- see also కరుణ = the kindness one shows toward a total stranger; దయాళువు, dayALuvu -n. --kind person; దరఖాస్తు, darakhAstu -n. --application; petition; memorandum; దర్పం, darpaM -n. --pride; arrogance; దర్పణం, darpaNaM -n. --mirror; దర్పణ బింబం, darpaNa biMbaM -n. --mirror image; దర్పణ సౌష్టవం, darpaNa saushTavaM -n. --mirror symmetry; దర్భ, darbha -n. --sacred grass used in rituals; [bot.] ''Poa cynosuroides;'' [Sans.] శర; -- హిందూ సాంప్రదాయాలలో చేసేటటువంటి ఎటువంటి కార్యక్రమానికైనా దర్భలు తప్పనిసరిగా వాడుతారు.అంతటి ప్రాముఖ్యత కలిగి ఉన్న ఈ దర్భలను యాగాలు, హోమాలు, దేవతా ప్రతిష్టలకు, పిండ ప్రదానం చేసేటప్పుడు ఈ దర్భ లను వాడుతూ ఉంటారు; దర్శకత్వం, darSakatvaM -n. --direction (of a film, play, etc.); దర్శకుడు, darSakuDu -n. --director (of a film, play, etc.); one who shows the way; -- చూపించేవాడు; దర్శనాలు, darSanaalu - n. pl. -- formal theories; -- మన జ్ఞాన సంపద లో నిరూపించలేనిది శృతి. అది ప్రమాణం అని తీసుకుంటే మిగితావి తెలుస్తాయి తప్ప అది నిరూపించటం సాధ్యం కాదు. ఉదాహరణకు, ఆత్మ ఉన్నది అని తర్కం చెయ్యవచ్చు కానీ ఆత్మ అస్తిత్వాన్ని నిరూపించలేము. అది వేదాదుల నుండి ప్రమాణంగా తీసుకోవలసినదే. శృతి ప్రమాణంగా ఒప్పుకునేవి, ఒప్పోకోనివీ అనేక సంప్రదాయాలు ఉన్నవి. వీటన్నిటికీ అవి నమ్మిన సిద్ధాంతం ఒకటి ఉంటుంది. అనగా దర్శనం. ప్రతి దర్శనాన్నీ, ఆధునిక విజ్ఞాన దృష్టిలో "formal theory" అనవచ్చు. ఇవి "refutable" గా ఉంటాయి. అనగా, వీటిని తర్కించి, విభేదించి, ఖండించవచ్చును. ఉదాహరణకు, సృష్టికి మూలం ఏమిటి, జడ చైతన్యాల సంబంధం ఏమిటి, బంధ మోక్షాలు ఎలా కలుగుతాయి, వంటి విషయాలు అన్ని దర్శనాలు వాటి వాటి సిద్ధాంతం చేసి నిరూపించే ప్రయత్నం చేస్తాయి. ఇతర సంప్రదాయాల వారు వాటిని ఖండిస్తారు, వీరు నిరూపిస్తారు. ఆలా నిరూపించలేని దర్శనాలు కాలక్రమాన అనుయాయులు లేకుండా పోతాయి. ప్రస్తుతం ఎక్కువ ప్రచారంలో ఆరు దర్శనాలు ఉన్నాయి. వాటిని షడ్దర్శనాలు అంటారు. దర్శని, darSani -n. --the instrument that is showing; -- చూపించేది; చూపించే పనిముట్టు; -- telescope = దూర దర్శని; దర్శిని, darSini -n. --the item being seen; -- చూసేది; దర్జా, darjA -n. --status; good living; pompousness; display of status; దర్బారు, darbAru -n. --audience chamber of kings; దర్యాప్తు, daryAptu -n. --investigation; examination; దరి, dari -n. --shore; bound; limit; దరిద్రం, daridraM -n. --poverty; dire poverty; -- (rel.) బీదరికం; పేదరికం; [ant.] ఐశ్వర్యం; దరిదాపు, daridApu -n. --nearness; proximity; దరిమిలా, darimilA -adv. --later; afterwards; subsequently; consequently; -- (ety.) పారశీకంలో దర్- అన్నది సప్తమీ విభక్తిని తెలిపే పూర్వప్రత్యయము (preposition). దాని అర్థం -అందు, -లోన. మియాన్- అంటే మధ్య, middle. దర్-మియాన్ అంటే మధ్యలో; ఏ కారణం చేతనో దర్-మియాన్ అన్నపదం తెలుగులో దర్-మిలా(న్) గా మారిపోయింది. అంతే కాక, ఆమధ్య కాలంలో అన్న అర్థం నుండి తదుపరి, పర్యవసానంగా అన్న అర్థవిపరిణామం కూడా జరిగింది; దర్వి, darvi -n. --spoon; ladle; దర్జీ, darjI -n. --tailor; దల, dala -suff. --near; direction; in the state of; ---దిగుదల = downward; downstream. ---వాలుదల = slope. ---ఎగుదల = upward; upstream. ---మోపుదల = weight. ---కూడుదల = cooperation; help. దళం, daLaM -n. --(1) petal; leaf; cluster of leaves; --(2) army; contingent; దళవాయి, daLavAyi -n. --commander; దళసరి, daLasari -n. --thickness; దళిత, daLita -adj. -- downtrodden; depressed; దళితవర్గం, daLitavargaM -n. -- downtrodden caste; untouchable caste; scheduled caste; -- M. K. Gandhi used the term హరిజనులు to refer to this group; Some objected to this term claiming that it has a Hindu flavor and coined the new term; దవట, davaTa - n. -- campfire; -- చలిమంట; దవనం, davanaM -n. --souther wood; fragrant herb; [bot.] ''Artemesia vulgaris; Artemesia silversiana; Artemesia persica''; all of the Compositae (sunflower) family; దవ్వ, davva -n. --pith; medulla; the central soft part of plants such as banana; same as దూట; దవాఖానా, davAkhAnA -n. --drug store; pharmacy; (lit.) a store of medicine; దశ, daSa -adj. --ten; -n. --(1) stage; phase; --(2) state; condition; --(3) reign of a planet in astrology; దశమంతుడు, daSamaMtudu - n. -- lucky fellow; a person whose 'stars' are in proper places; --- దశమంతుడికి దిశ దోషాలు ఉండవు = [idiom] A lucky fellow doesn't have to worry about bad omens. దశమ, daSama -adj. --tenth; దశమగ్రహం, daSamagrahaM -n. --[idiom] a derogatory term for a son-in-law, as in జామాతా దశమగ్రహః; (lit.) the tenth planet; (exp.) just as the planets control our fate, so does a son-in-law; దశమి, daSami -n. --the tenth day of the lunar half-month; దశాంశ, daSAMSa -adj. --[math.] decimal; to the base ten; ---దశాంశ అంకగణితం = decimal arithmetic. ---దశాంశ పద్ధతి = the decimal system. ---దశాంశ బిందువు = decimal point. ---దశాంశ పూరకం = decimal complement; If the sum of two decimal digits is ten, then those two digits are the decimal complements of each other. The decimal numbers 3 and 7 are complements of each other. దశాబ్దం, daSAbdaM -n. --decade; దశేను, daSEnu -n. --[chem.] decane; an alkane hydrocarbon with ten carbon atoms; C₁₀H₂₂ or CH₃(CH₂)₈CH₃; this is usually an ingredient in petrol (gasoline); దష్టం, dashTaM -adj. --bitten; దస్కం, daskaM -n. --ten; ten rupees; collective word for ten; దస్తా, dastA -n. --(1) 24 foolscap papers; --(2) deck of cards as in పేకదస్తా; దస్తావేజు, dastAvEju -n. --deed; a document containing the details of property transactions; దస్త్రం, dastraM -n. --file; portfolio; దస్తుశాస్త్రం, dastuSAstraM -n. --graphology; the (pseudo) science of analyzing handwriting; దస్తూరి, dastUri -n. --handwriting; (esp.) the quality of handwriting; దహనం, dahanaM -n. --(1) cumbustion; --(2) cremation; ---అంతర్‌దహన యంత్రం = internal combustion engine. ---దహన సంస్కారాలు = cremation and other final rites. ద్రవం, dravaM -n. --liquid; fluid; ద్రవపదార్థం, dravapadArthaM -n. --liquid substance; ద్రవ్యం, dravyaM -n. --(1) [phy.] matter; substance; --(2) money; ద్రవ్యరాసి, dravyarAsi -n. --[phy.] mass; ద్రవ్యవేగం, dravyavEgaM -n. --[phy.] momentum; ద్రవ్యోల్బణం, dravyOlbaNaM -n. --[econ.] inflation; ద్రవిడప్రాణాయామం, draviDapraaNaayaamaM - n. -- a round-about method of doing something; -- ఇది మరాఠీ పదబంధం, దీని అర్థం ఏదైనా సాధించడానికి ఒక చుట్టుతిరుగుడు మార్గంలో వెళ్లడం. అనవసరమైన శ్రమతో పనిచేయడం అని కూడా అర్థం చేసుకోవచ్చు. ద్రవీభవన స్థానం dravIbhavana-sthAnaM -n. --[phy.] melting point; ద్రష్ట, drashTa -n. --(1) visionary; a teacher who can give deep insight into a subject; ఉపాధ్యాయుడు, upAdhyAyuDu -- ఉపాధ్యాయుడు = a teacher who imparts knowledge with information; -- అధ్యాపక = a teacher who gives information -- ఆచార్య= a teacher who imparts skills -- పండిత = a teacher who can give deep insight into a subject --(2) spectator; onlooker; ద్వంద్వం, dvaMdvaM -n. --couple; pair; two; ద్వంద్వయుద్ధం, dvaMdvayuddhaM -n. --duel; one-on-one combat; ద్వంద్వసమాసం, dvaMdvasamAsaM -n. --[gram.] copulative compound; '''దాం - dAM, దా - dA, ద్రా - drA, ద్వా - dvA''' దాంపత్యం, dAMpatyaM -n. --wedlock; wedded life; matrimony; దా, dA -inter. --come! -pref. --left side; see also దాపల; -- దా చెయ్యి, dA ceyyi -n. --left hand; దాక, dAka - n. -- a wide-mouthed vessel; - adv. -- up to; దాక, dAka -n. --wide-mouthed pot; a cooking vessel; -prep. --until; ---తెల్లారే దాక = until daybreak. ---వచ్చే దాక = until one comes. ---వెళ్ళే దాక = until one goes. దాక్షిణ్యం, dAkshiNyaM -n. --compassion; mercy; kindness; దాఖలా, dAkhalA -n. --proof; verification; దాఖలుచేయు, dAkhalucEyu, -v. t. --submit a document; present a document; same as దఖలు చేయు; దఖలు పరచు; దాగలి, dAgali -n. --anvil; దాచు, dAcu -v.t. --(1) hide; conceal; --(2) safekeep; preserve; దాచెయ్యి, dAceyyi -inter. --hide it; store it away! దాటించు, daaTinchu - v. t. -- cross; to promote sexual intercourse in animals; -- జంతువులను సంగమింపఁజేయు; దాటు, dATu -v. t. --skip; jump; cross; traverse; దాడుగ, dADuga - n. --a large forest tree; [bot.] ''Adina cordifolia''; దాణా, dANA -n. --animal feed; దాత, dAta -n. --donor; giver; దాతృత్వం, dAtRutvaM -n. --generosity; దాదాపు, dAdApu -adv. --nearly; approximately; close to; almost; దానం, dAnaM -n. --donation; gift; something you give; -- (ant.) దాయం; దానధర్మాలు, dAnadharmAlu -n. --charitable activities; దానవులు, dAnavulu -n. pl. --the children of Danuvu, a wife of Kashyapa; a sect of bad people (like Vaataapi and Ilvala) depicted in Indian legends; దానాదీనా, dAnAdInA -adv. --therefore; in conclusion; on the whole; దాని, dAni -pron. --genitive form of it or she or అది; దానిని, dAnini -pron. --accusative of అది; దానిమ్మ, dAnimma -n. --pomegranate; [bot.] ''Punica granatum'' of the Punicaceae family; దాపల, dApala -n. --the left side; a word used to refer to the left side of a bullock cart; the port side as opposed to the starboard (right) side; near side; inside; దాపలించు, dApaliMcu -v. t. --be in the proximity; pester; దాపరికం, dAparikaM -n. --concealment; secretiveness; covertness; దాపు, dApu -n. --proximity; neighborhood; nearness; vicinity; దామాషా, dAmAshA -n. --proportion; share; దాయం, dAyaM -n. --share; portion; the money that is to be divided; dividend; something you received; -- (ant.) దానం -- సంప్రదాయం is something good that was inherited such as a good tradition or custom; దాయ, dAya -n. --paternal cousin; దాయాదులు, dAyAdulu -n. pl. --(1) paternal cousins; heirs; inheritors of a property among whom it is to be divided; (2) used often to convey enmity between paternal cousins for property rights; దాయి, dAyi -n. --workbench; దాయిని, dAyini -suff. --giver; ---శక్తిదాయిని = giver of energy. దారం, dAraM -n. --string; (rel.) పోగు = fiber, తాడు = rope, మోకు = cable; (def.) పోగుకి పురి ఎక్కిస్తే దారం అవుతుంది; పురి ఎక్కించిన దారాలతో తాడు పేనుతారు; పురి ఎక్కించడానినే పేనడం అని కూడ అంటారు; దార్శనిక, dArSanika -adj. --philisophical; దార్శనికత, dArSanikata - n. -- ability to visualize events and plan accordingly; -- రాబోయే అవసరాలను ముందే ఊహించి తదనుగుణంగా ప్రణాళికలు సిద్ధం చేసుకోవడం దార్శనికత ఔతుంది; ముందు చూపు; భవిష్యత్తు ప్రణాళికా సామర్థ్యం; దార్శనికుడు, dArSanikuDu -n. --philisopher; visionary; దారి, dAri -n. --way; path; route; దారికి వచ్చు, dAriki vaccu -v. i. --come into line; learn to behave; దారు, dAru -stuff. --guard; protector; ---దుమ్‌దారు = rearguard; one who protects the rear end of a caravan. దారు-నాదారు, dAru-nAdAru -n. --rich and poor; prince and pauper; దారుణం, dAruNaM -adj. --horrible; terrible; atrocious; -n. --horror; terror; దారుణంగా, dAruNaMgA -adv. --cruelly; horribly; harshly; దారుతంతువులు, dArutaMtuvulu -adv. --wood fibers; దారుబక్షక, dArubakshaka -adv. --wood-eating; దారువు, dAruvu -n. --wood; దాలిగుంట, dAliguMTa -n. --a fire pit; an oven-like contraption made with cakes of dried dung as fuel; this device gives good heat at first and less and less heat as the dung-cakes are used up; this is ideal for slow cooking after an initial burst of heat; --పొయ్యి; కుంపటి; అధిశ్రయిణి; అంతిక; దాలియా, dhAliyA - n. -- పొద్దుతిరుగుడు,చేమంతి వంటి పూల మొక్క; [bot.] ''Dahlia pinnata'' of the Asteraceae family; దాల్చినచెక్క, dAlcinacekka -n. --cinnamon; cinnamon bark; [bot.] ''Cinnamomum zeylanicum''; దాళవా పంట, dALavA paMTa -n. --the second paddy crop; see also పునాస పంట; దావ, dAva -n. --justice; fairness; దావా, dAvA -n. --(1) lawsuit; --(2) lava; molten rock; దావాగ్ని, dAvAgni -n. --forest fire; దావానలం, dAvAnalaM -n. --(1) forest fire; --(2) holocaust; దాస్యం, dAsyaM -n. --servitude; దాష్టీకం, dAshTIkaM - n. --authoritative behavior; దాహం, dAhaM -n. --(1) thirst; --(2) pining; --(3) combustion; దాహక, dAhaka -adj. --caustic; దాక్షిణ్యం, dAkshiNyaM; - n. -- civility courtesy; conciliatory conduct; complaisance; feeling delicate; a reluctance to refuse a request or to wound another's feelings by not complying; -- మొగమాటం; మొహమాటం; ద్వాదశాంశ, dvAdaSAMSa -adj. --duodecimal; related to the method of counting using twelve as a base, rather than ten; ద్వాదశి, dvAdaSi -n. --twelfth day of the lunar half-month; ద్వాదశేను, dvAdaSEnu -n. --dodecane; a hydro-carbon with twelve carbon atoms in its molecular structure; C₁₂H₂₆; ద్వాపరయుగం, dvAparayugaM -n. --the Age of Balance or Dvapar Yuga; according to Hindu belief, in Dvapara Yuga, perfection and imperfection are each balanced at 50%. Duration of Dvapara Yuga is 864,000 years; (ety.) Dvapara is related to duo of Latin and dva of Russian; ద్వారం, dvAraM -n. --(1) entrance; --(2) gate; an electronic circuit used in computers to perform logical operations; --(3) portal; door; ద్వారపాలకుడు, dvArapAlakuDu -n. --gate keeper; (lit.) ruler of the gate; ప్రతీహారి; ద్వారబంధం, dvArabaMdhaM -n. --(1) door frame; lintel post of a door; --(2) threshold; గుమ్మం; ద్వారేద్వారే, dvArEdvArE -n. --(1) portal-to-portal; --(2) door-to-door; ద్రాక్ష, drAksha -n. --grape; [bot.] ''Vitis vinifera''; ద్రాక్ష ఆకుల బెండ, drAksha Akula beMDa -n. --Grape-leaved Mallow; Tropical Fanleaf; Tropical Rosemallow; [bot.] ''Hibiscus vitifolius'', ''Fioria vitifolia, Kosteletzkya vitifolia'' of the Malvaceae family; -- దీని ఆకులు ద్రాక్ష తీగ (Vitis vinifera) ఆకుల్లా ఉండే కారణంగా దీనికి విటిఫోలియా అనే పేరు వచ్చింది; విశాఖ జిల్లా నక్కపల్లి సమీపంలోని అడ్డరోడ్డు జంక్షన్ నుంచి ఏటికొప్పాక వెళ్ళే మార్గంలో రోడ్డుకి ఇరువైపులా ఈ మొక్కలే విస్తారంగా కనిపిస్తాయి; -- ఈ మొక్కల కాండంపైని బెరడులోని నారతో దృఢంగా ఉండే తాళ్ళు పేనతారు. ఆ తాళ్ళు లేత రంగులో మెరుస్తూ ఆకర్షణీయంగా ఉంటాయి. ఈ మొక్క ఆకులను పశువులు ఇష్టంగా తింటాయి. ఈ ఆకుల పసరును పాలతో కలిపి తాగితే నీళ్ల విరేచనాలు కట్టుకుంటాయి. వేళ్ళ రసాన్ని తలకి రాసుకుంటే తలలోని పేలు నశిస్తాయి. వేళ్ళ కషాయాన్ని తాగితే స్త్రీల రక్త ప్రదర వ్యాధి (Menorrhagia- ఋతురక్తం అధికంగా స్రవించే ఎర్రబట్ట వ్యాధి) నశిస్తుంది. ఈ మొక్క వేళ్లపైని బెరడు రసం లోనికి ఇస్తే పచ్చ కామెర్లు, వాపులు, సుగర్ వ్యాధి వంటివి తగ్గుతాయి. ద్రాక్ష తీగ, drAksha tIga -n. --grape vine; ద్రాక్ష తోట, drAksha tOTa -n. --vineyard (విన్యర్‌డ్); ద్రాక్ష రసం, drAksha rasaM -n. --grape juice; ద్రాక్ష సారా, drAksha sArA -n. --grape wine; ద్రాక్షారిష్టం, drAkshArisTaM -n. --extract of grapes; grape juice and sugar cooked on low fire until it jells; ద్రావకం, drAvakaM -n. --caustic liquid; any concentrated and caustic substance like an acid or alkali; ద్రావణం, drAvaNaM -n. --solution; ద్రావణి, drAvaNi -n. --solvent; ద్రావిడప్రాణాయామం, draaviDapraaNaayaamaM - n. -- ద్రావిడ బ్రాహ్మణులు సంధ్యా వందనంలో ముక్కు పట్టుకొనే టపుడు చేయి వీపు వైపు నుంచి తిప్పి ముక్కు తాకుతారని, తెలుగు వారు సూటిగా చేతితో నాసికను తాకుతారని ఒక వాడుక. సూటిగా వెళ్ళవలసిచోట అలా కాక, డొంకతిరుగుడుగా వెళ్లడాన్ని ద్రావిడ ప్రాణాయామం అని అంటారు; ద్రావిడులు, drAviDulu -n. pl. --(1) Dravidians; (ety.) దు + గతౌ = people who were driven away (by Aryans. According to Mahabharata, it was Parasurama's drive to eliminate Kshatriyas from North India. There are other explanations and theories.); --(2) coincidentally, the DrAviDAs of Andhra Pradesh are also migrants from Palghat district of Tamil Nadu; ద్రావితం, drAvitaM -n. --solute; when sugar is dissolved in water, sugar is the solvent, water is the solute and the sugared water is the solution; '''దిం - diM, ది - di, దీ - dI''' దించు, diMcu -v. t. --put down; set down; unload; దిండు, diMDu -n. --(1) pillow; --(2) cushion; ---పిన్నుదిండు = pin cushion. దింపు, diMpu -v. t. -- (1) lower; bring down; help someone to get down from a vehicle; -- (2) unload; download; దిక్‌చక్రం, dikcakraM -n. --horizon; దిక్కు, dikku -n. --(1) direction; compass point; --(2) support; refuge; దిక్కుమాలిన, dikkumAlina -adj. --wretched; దిక్సూచి, diksUci -n. --compass; a suspended magnetic needle that shows North; దిక్సూచి దిశలు, diksUci diSalu -n. --compass directions; ---E = తూర్పు; W = పడమర; S = దక్షిణం; N = ఉత్తరం; NE = ఈశాన్యం; SE = ఆగ్నేయం; SW = నైరుతి; NW = వాయవ్యం; NNE = N కి NE కి మధ్య; ENE = E కి NE కి మధ్య; ESE = midway between east and southeast; SSE = midway between south and southeast; WSW = midway between west and southwest; SSW = midway between south and southwest, etc. [[File:Compass Rose English North.svg|thumb|16-point [[compass rose]]]] దిగంతం, digaMtaM -n. --(1) horizon; --(2) from here to the horizon; (lit.) the end of the directions; దిగంశం, digaMSaM -n. --[astron.] azimuth; the angle in degrees from the north-south line to the position of a star in the sky; దిగబెట్టు, digabeTTu -v. t. --escort; accompany; accompany someone until they "landed" at the destination; దిగాలుపడు, digAlupaDu -v. i. --downcast; depressed; దిగు, digu -v. i. --come down; get down; enter; దిగుబడి, digubaDi -n. --yield; దిగుమతి, digumati -n. --import; (ant.) ఎగుమతి = export; దిగులు, digulu -n. -- (1) anxiety; fear; worry; alarm; depressed feeling; (2) Palpitation of the heart; దిగువ, diguva -adj. --under; below; downstream; (ant.) ఎగువ = over; above; upstream; దిగువకెళ్లే బండి, diguvakeLlE baMDi -n. --down train; In Indian Railways, trains going in one direction are called "up" trains and in the other direction are called "down" trains; దిట్టం, diTTaM -adj. --strong; sturdy; well-grounded; knowledgeable; దిటవు, diTavu - n. -- (1) courage; bravery; (2) strength; దిట్ట, diTTa -n. --stalwart; expert; దిట్టమైనవాడు; దిద్దరి, diddari -n. --rectifier; reformer; teacher; దిద్దు, diddu -v. t. --(1) rectify; reform; correct; assign marks to the answers in an examination; --(2) over-write on an exemplar; దిద్దుబడి, diddubaDi -n. --rectification; reformation; దిద్దుబాటు; దినం, dinaM -n. --(1) 24 hours; day and night; --(2) day-time; దినచర్య, dinacarya -n. --(1) daily regimen; --(2) diary; దినవెచ్చం, dinaveccaM -n. --(1) petty cash; pocket money; --(2) daily wage; దినుసులు, dinusulu -n. --grain; groceries; దిబ్బ, dibba, -n. --knoll; a small round hillock; a slightly elevated place from its surroundings; దిబ్బడ, dibbaDa -n. --blockage; దిమ్మ, dimma -n. --block; mound; heap; దిమాకు, dimAku -n. --pride; arrogance; దిమ్మిస, dimmisa -n. --compactor; a hand-held construction tool used to compact and level building sites and foundations; a paviour’s beetle; దిమ్మిస రోలు, dimmisa rOlu -n. --rolling compactor; a motor driven roller used in compacting roadbeds; దిరిసెన, dirisena -n. --a tree with white flowers; [bot.] ''Albezia lebbeck; Acasia speciosa;'' -- దీని కాయలు చెట్టుపైనే ఎండినప్పుడు లేత గోధుమ రంగులోకి మారి అందులోని గింజలు విడిగా గలగల మంటూ ఉంటాయి. గట్టిగా గాలి వీచినప్పుడు ఈ కాయలు కదిలి ఘల్లుఘల్లుమని శబ్దం చేస్తుంటాయి. దివ్య, divya -adj. --devine; దివ్యజ్ఞాన సమాజం, divyaj~nAna samAjaM -n. --Theosophical Society; The Theosophical Society was officially formed in New York City, United States, on 17 November 1875 by Helena Petrovna Blavatsky, Colonel Henry Steel Olcott, William Quan Judge, and others. It was self-described as "... an unsectarian body of seekers after Truth, who endeavor to promote Brotherhood and strive to serve humanity." This philosophy is often dubbed as neo-Advaita. The original organization led by Olcott and Besant remains today based in India and is known as the Theosophical Society - Adayar. The purported purpose of establishing the Society was to prepare humanity for the reception of a World Teacher. In 1909 the society "discovered" Mr. Jiddu Krishnamurti, an adolescent Indian boy, who the society had proclaimed as the most suitable candidate for the "vehicle" of the World Teacher. దివ్యత్తు, divyattu -n. --divinity; దివ్యదృష్టి, divyadRshTi -n. --clairvoyance; sixth sense; extra sensory perception; ESP; దివ్యద్రాక్ష, divyadraaksha - n. -- Mangosteen; [bot.] ''Garcinia mangostana'' of the Clusiaceae family; is a tropical evergreen tree with edible fruit native to Southeast Asia; Its round, purple fruit is about the size of a tangerine, with smooth, firm skin that appears impenetrable; -- వంగమామిడి; దివాంధమ్, divAMdhaM - n. -- owl; one that is blind at daytime; దివాంధత్వం, divAMdhatvaM - n. -- hemeralopia; inability to see in daylight; దివాణం, divANaM -n. --(1) a royal audience hall; --(2) palace; దివాచర, divAcara - adj. -- diurnal; happening during the day; దివాను, divAnu -n. --Muslim imperial revenue collector; దివాలా, divAlA -n. --bankruptcy; insolvency; దివాలేషం, divAlEshaM -n. --devaluation; (lit.) దివాలా + ఏషం, the desire to go bankrupt. This translation was apparently suggested by the well known Telugu poet, Sri Sri; దివ్యానుభూతి, divyAnubhUti -n. --telepathy; communication between minds using other than normal sensory channels; దివి, divi -n. --heaven; the upper world; దివిటీ, diviTI -n. --torch; flaming torch; దివ్వె, divve -n. --torch; lighted stick; దిశ, diSa -n. --direction; దిశమాణి, NidiSamANi -n. --[math.] vector; phasor; a quantity with a magnitude and direction; % e2t దిష్టి, dishTi -n. --evil-eye; negative energy impinged on a person by jealousy; -- భారతీయ సంప్రదాయంలో 'దిష్టి' (నరఘోష లేదా నరదిష్టి) తీయడం అనేది మనిషిపై ఉన్న ప్రతికూల శక్తిని (Negative Energy) తొలగించడానికి పెద్దలు సూచించిన ఒక ప్రాచీన పద్ధతి. ఆయుర్వేదం, జ్యోతిష్య శాస్త్రం మరియు తరతరాలుగా వస్తున్న ఆచారాల ప్రకారం దిష్టి తీయడానికి కొన్ని ప్రామాణికమైన (Authenticated) పద్ధతులు ఉన్నాయి. దిష్టిబొమ్మ, dishTibomma -n. --scarecrow; a stuffed effigy used to drive off birds from eating crops; దిస, disa -adj. --bare; unadorned; uncovered; ద్వింకం, dviMkaM -n. --bit; binary digit; a shortening of the word ద్వియాంశ అంకం; ద్వింకీకృత, dviMkIkRuta -adj. --digitized; (lit.) converted into binary format; ద్వికం, dvikaM -n. --duo; doublet; couplet; pair; a group of two; ద్విగుసమాసం, dvigusamAsaM -n. --[gram.] numerative compound; ద్విచక్కెర, dvicakkera -n. --[chem.] disaccharide; ద్వితీయం, dviTIyaM -n. --(1) the second; --(2) the second marriage; second wife; ద్వితీయ, dvitIya -adj. --second; ద్విత్వాక్షరం, dvitvAksharaM -n. --geminate; the same consonant occurring twice, one below the other; ద్విదళ, dvidaLa -adj. --[bot.] bifoliolate; ద్విదళ హస్తాకార, dvidaLa hastAkAra -adj. --[bot.] bifoliolate; ద్విధ్రువం, dvidhruvaM -n. --[phy.] dipole; ద్వినామ పద్ధతి, dvinAma paddhati -adj. --[bio.] Binomial nomenclature; Also called binary nomenclature, is a formal system of naming species of living things by giving each a name composed of two parts, both of which use Latin grammatical forms, although they can be based on words from other languages. Such a name is called a binomial name, or a scientific name. The first part of the name identifies the genus to which the species belongs; the second part identifies the species within the genus. For example, humans belong to the genus Homo and within this genus to the species sapiens. The formal introduction of this system of naming species is credited to Swedish natural scientist Carl Linnaeus (author abbrv. L.); ద్విమాత్రకం, dvimAtrakaM -n. --two-dimensional; ద్వియాంశ, dviyAmSa -adj. --binary; ద్వియాంశ అంకం, dviyAmSa aMkaM -n. --[comp.] binary digit; ద్వియాంశ కోడీకరణ, dviyAmSa kODIkaraNa -n. --[comp.] binary coding; ద్వియాంశ అంకగణితం, dviyAmSa aMkagaNitaM -n. --[comp.] binary arithmetic; ద్వియాంశ కలనయంత్రం, dviyAmSa kalanayaMtraM -n. --binary computer; ద్వియాంశ పద్ధతి, dviyAmSa paddhati -n. --[comp.] binary number system; ద్వియాంశ సంకలనం, dviyAmSa saMkalanaM -n. --[comp.] binary addition; ద్వియాంశీకృతం, dviyAMSIkRutaM -n. -- digitized; converted into digital format; converted into binary format; ద్వియేను, dviyEnu -n. --[chem.] ethane; a hydrocarbon with two carbon atoms; C₂H₆ ద్వియోడు, dviyODu -n. --[phy] diode; a vacuum tube with two elements, namely an anode and a cathode; ద్విరుక్తం, dviruktaM -n. --gemination; repetition of a consonant; దీక్ష, dIksha -n. --perseverance; single-minded devotion; see also వ్రతం; దీనారం, dInAraM -n. --a gold coin of old times; దీపం, dIpaM -n. --(1) lamp; --(2) oil lamp used at places of worship; దీపనకారి, dIpanakAri - n. --lighting agent; ignition agent; burning agent; an agent that promotes appetite; appetizer; దీపస్తంభం, dIpastaMbhaM -n. --(1) lighthouse; a tall pillar with a light at the top to aid seafarers; --(2) lamp post; any pole with a light attached to it, such as those used for street lighting; దీపిక, dIpika - n. -- (1) lamp; torch; -- (2) [in a title of book] manual; దీప్తి, dIpti -n. --luminosity; brightness; దీప్తిమయ, dIptimaya -n. --luminous; luminescent; bright; దీర్ఘం, dIrghaM -n. --[gram.] --(1) long vowel; vowels that require two units of time to pronounce; --(2) diphthong; --(3) the intra-syllabic symbol used to indicate the presence of a long vowel; దీర్ఘకాలిక, dIrghakAlika - adj. -- long-term; దీర్ఘచతురస్రం, dIrghacaturasraM -n. --rectangle; (lit.) elongated square; దీర్ఘచతురస్ర తరంగం, dIrghacaturasra taraMgaM -n. --[phy.] rectangular wave; దీర్ఘత, dIrghata -n. --length (ant.) హ్రస్వత; దీర్ఘతమం, dIrghatamaM -n. --longest; -- (ant.) హ్రస్వతమం; దీర్ఘవర్తులం, dIrghavartulaM -n. --ellipse; (lit.) elongated circle; దీర్ఘవృత్తం, dIrghavRttaM -n. --ellipse; (lit.) elongated circle; దీర్ఘవృత్తాకార, dIrghavRttAkAra -adj. --elliptical; దీర్ఘవ్యవధిక, dIrghavyavadhika -adj. --long-term; దీర్ఘదృష్టి, dIrghadRshTi -n. --long-sightedness; presbyopia; the ability to see well only objects at a distance; దీవన, dIvana -n. --blessing; దీవించు, dIviMcu -v. t. --bless; దీవి, dIvi -n. --island; దీక్ష, dIksha - n. --commitment; concentration; concentrated commitment for absolving sins; wisdom; ద్వీపం, dvIpaM -n. --island; ద్వీపకల్పం, dvIpakalpaM -n. --peninsula; '''దుం - duM, దు - du, దూ - dU''' దుంగ, duMga -n. --log; block of wood; దుంగపొత్తం, duMgapottaM %e2t -n. --log book; a book in which regular activities are recorded; దుండగం, duMDagaM -n. --mischief; terrible deed; దుండగీడు, duMDagIDu -n. m. --mischief maker; brat; దుండిగం, duMDigaM -n. --[bot.] ''Jatropha glandulifera''; దుంత, duMta -n. m. --he buffalo; దుందిలం, duMdilaM -n. --[bot.] ''Calosanthes indica''; దుందుడుకు, duMduDuku - adj. -- hasty and rash; దుంప, duMpa -n. --bulbous root; tuber; ---చిలగడదుంప = sweet potato. ---చేమదుంప = taro root. ---తియ్యదుంప = yam. ---బంగాళాదుంప = potato. దుంపబచ్చలి, duMpabaccali -n. --spinach; [bot.] ''spinacia tetrandra''; దుంపరాష్ట్రం, duMparAshTraM -n. --(1) galingale; [bot.] ''Alpinia ehinensis''; a root; (2) a stout tall shrub; [bot.] ''Hedychium coronarium''; దుక్క, dukka -n. --log; block of wood; దుక్క ఇనుము, dukka inumu -n. --pig iron; crude iron cast in the shape of logs, called pigs; దుకాణం, dukANaM -n. --shop; దుక్కి, dukki -n. --(1) plowing; --(2) cultivation of land; --(3) plowed land; దుక్కిటెద్దు, dukkiTeddu -n. --plowing bull; దుకూలం, dukUlaM -n. --cloth; fabric; దుక్కు, dukku -n. --a traditional agronomic unit of measuring rainfall in India; approximately half-inch of rainfall; approximately the depth to which the iron tip of a manual plow would sink unassisted; దుఃఖం, du@mkhaM -n. --sorrow; grief; misery; దుగ్దం, dugdhaM -n. --milk; దుగ్దరసం, dugdharasaM -n. --latex; milky substance exuded from plants; దుడుకుతనం, duDukutanaM -n. --mischievousness; దుడ్డు, duDDu -n. --(1) cudgel; a heavy stick; --(2) money; దుత్త, dutta - n. -- cup; a small earthenware pot; -- పిడత; మట్టి పిడత; దుద్దులు, duddulu -n. pl. --ear studs; earrings that stay on the earlobes without hanging; దున్న, dunna -n. m. --male water buffalo; దున్నపోతు, dunnapOtu -n. m. --water buffalo; దున్ను, dunnu -v. t. --plow; till the ground; దుప్పటి, duppaTi -n. --sheet; bed sheet; blanket; దుప్పి, duppi -n. --the spotted deer; stag; [bio.] ''Cerris axis;'' దుబాయి చెట్టు, dubAyi ceTTu - n. -- green buttonwood; button mangrove; [bot.] ''Conocarpus erectus'' of the Combretaceae family; -- ఇది నాలుగు మీటర్ల నుంచి ఇరవయి మీటర్ల దాకా పెరుగుతుంది. దీని జన్మస్థలం, ఉత్తర, దక్షిణ అమెరికా, ఆఫ్రికా ప్రాంతాలు; ఇటీవల వీటిని రోడ్లకి ఇరుపక్కలా నాటుతున్నారు; ఇది నీటి ఎద్దడికి బాగా తట్టుకోగలదు. పైకి ఎంత పెద్దదిగా పెరుగుతుందో లోపల అంత వేరు బలంగా సాగుతాయి. అవి కూడా భూమికి సమాంతరంగా నీటికొరకు వెతుకుతూ పెరిగేస్తాయి. మధ్యలో ఉండే స్టీలు, ప్లాస్టిక్, సిమెంట్ ఇలాంటి వేవీ దీని వేర్లను ఆపలేవు. అందుకని వీటిని భవనాల దగ్గర, డ్రైనేజి, నీటి గొట్టాలు, ఎలెక్ట్రిక్, ఇతర సరఫరా గొట్టాల పక్కన వేయకూడదు. దుబారా, dubArA -adj. --extravagant; wasteful expenditure; [Hindi] second time; spending money for the same cause again; -- (ant.) పొదుపు; దుబాసి, dubAsi -n. --translator; one who knows two languages; [comp.] a program that translates from one language to another; దుబ్బు, dubbu -n. --a tuft of grass; దుమదుమలాడు, dumadumalADu -v. i. --fret with anger; దుమారం, dumAraM -n. --dust storm; (ety.) దుమ్ము + ఆరం; ఆరం అంటే అచ్చ తెలుగులో చక్రం; దుముకు, dumuku -v. i. --jump; leap; plunge; దుమ్ము, dummu -n. --(1) dust; dust settled on a surface; --(2) bone; --(3) antler; దుమ్ములగొండి, dummulagoMDi -n. --hyena; a dog-like animal with short hind legs and a powerful jaw capable of crushing bones; [bio.] ''Hyena hyena''; దుమ్ము, dummu - n. -- dust; దుమ్మెత్తిపోతలు, dummettipOtalu - n. -- abuses; scoldings; దుర్, dur -adj. --pref. bad; mal-; mis-; ---దుర్గుణం = bad property; bad character. ---దుర్నామం = misnomer. దురంతం, duraMtaM -n. --tragedy; (lit.) one that ended badly or inauspiciously; దురద, durada -n. --itch; దురదగొండి, duradagoMDi -n. --nettle; a type of poison ivy; [bot.] ''Mucuna pruriens''; ''Urtica dioica''; -- also దూలగొండి; దురదగోవెల, duradagOvela -n. --[bot.] ''Aristolochia indica''; -- also దూలగోవెల, దురపిల్లు, durapillu -v. i. --grieve; mourn; weep; suffer; దురలవాటు, duralavATu -n. --bad habit; దురవస్థ, duravastha -n. --bad situation; bad state; దుర్గం, durgaM -n. --fort; fortification; a structure that is hard to break into; ---గిరిదుర్గం = mountain fortification. ---జలదుర్గం = water fortification. ---స్థలదుర్గం = plain fortification. ---వనదుర్గం = forest fortification. దుర్గంధం, durgandhaM -n. --malodor; stench; bad smell, a stink; దుర్గమం, durgamaM -n. --inaccessible; దుర్భరం, durbharaM -n. --one that cannot be tolerated; దుర్మరణం, durmaraNaM -n. --accidental death; untimely death; (lit.) bad death; -- కాకిచావు; దుర్లభం, durlabhaM -n. --hard to achieve; hard to attain; దుర్వర్ణం, durvarNaM -n. --discoloration; bad color; tarnished color; దురాక్రమణ, durAkramaNa -n. --aggression; దురాగతం, durAgataM -n. -- outrage; cruel action; దురాచారం, durAcAraM -n. --bad tradition; bad practice; దురాశ, durASa -adj. -- greed; avarice; covetousness; rapacity; graspingness; cupidity; avidity; materialism; pleonexia; money-grubbing; intemperance; esurience; దుర్మాంసం, durmAMsaM -n. --granulation tissue; overgrown tissue; దుర్మార్గం, durmArgaM -n. --misconduct; దిరితం, duritaM -n. --sin; sinful deed; దుర్భిణి, durbhiNi -n. --telescope; దుర్బిక్షం, durbikshaM -n. --(1) famine; (lit.) a condition in which even alms are not available; (not drought) --(2) drought; (def.) a condition where the amount of moisture in the ground is less than the amount that is being lost by evaporation and transpiration; దుర్వినియోగించు, durviniyOgiMcu -v. i. --abuse; misuse; దుర్నీతి, durnIti -n. --vice; immorality; దురుసుతనం, durusutanaM -n. --impetuousness; rudeness; roughness; దుర్ముహూర్తం, durmuhUrtaM -n. --inauspicious time; a duration of time that occurs everyday and is prescribed in the Hindu calendar; (ant.) సుముహూర్తం; దులుపు, dulupu -v. t. --shake; shake off; దువ, duva -n. --deuce; two; twice; దువ్వు, duvvu -v. t. --(1) stroke; finger; --(2) comb; దువ్వెన, duvvena -n. --comb; దువ్వోడ, duvvODa -n. --plane; a carpenter's tool to make a plane surface; చిత్రిక; దుశ్శాలువ, duSSAluvA -n. --ornamental shawl; a two-layered shawl; --సన్మానంలో ఒకశాలువ కప్పడం సరే.మహా గౌరవాన్ని ప్రకటించాలనుకుంటే రెండు శాలువలు కప్పే సంప్రదాయం ఉత్తరాది ఆచారం. దుస్తరం, dustaraM -adj. --impassable; దుశ్శకునం, duSSakunaM -n. --bad omen; దుశ్శాలువా, dusshaaluvaa - n. -- a pair of "Saaluvaa" s; The Hindu traditional way of honoring a person is to cover the person's body with a pair of ornamental clothes; -- ద్విశాలువా is the correct word; దుశ్చేష్ట, duScEshTa -n. --misdemeanor; bad deed; దుష్టము, dushTamu - n. -- erroneous; faulty; buggy; -- దోషము కలది; "నిర్ దుష్టంగా" అంటే without errors; "నిర్ దిష్టంగా" అంటే clearly stated; దుస్సహం, dussahaM -n. --unbearable; దుస్వప్నం, dussvapnaM -n. --bad dream; nightmare; దుష్ర్పచారం, dushpracAraM -n. --negative publicity; దుష్ర్పవర్తన, dushpravartana -n. --misdemeanor; దుహిత, duhita - n. -- daughter; కూతురు అని అర్థం. దౌహిత్రి, dauhitri - n. -- daughter's daughter; కూతురి కూతురు. దౌహిత్రుడు, dauhitruDu - n. -- daughter's son; కూతురి కొడుకు. ద్రుతం, drutaM -n. --[gram.] the sound of న్; (ety.) the sound that disappears when not needed; ద్రుతప్రకృతికం, drutaprakRtikaM -n. --[gram.] syllable or word ending in న్; -- తెలుగు పదాలన్నీ (1) న్/ను చివర గలవీ, (2) అలా ఉండనివి అని రెండు రకాలు. న్/ను చివర గలవి ద్రుత ప్రకృతికములు. మిగిలినవి కళలు: వాడు, వచ్చి, రాడు, సీత, పురాణము, కావ్యాలు — ఇలాంటివి. దూకు, dUku -v. i. --(1) jump across; leap; --(2) jump down; plunge; దూగర, dUgara -n. --cobwebs; దూట, dUTa -n. --pith; medulla; the central part of a banana stem which is edible; దూడ, dUDa -n. --calf; దూతం, dUtaM -n. --message; దూత, dUta -n. --messenger; ambassador; దూది, dUdi -n. --ginned cotton; cleaned cotton; దూదిపాలతీగ, dUdipAlatIga - n. -- Rosy Milkweed Twiner; [bot.] ''Oxystelma esculentum'' of the Asclepiadaceae family; ''Asclepias rosea''; ''Oxystelma secamone''; -- గ్రీకు భాషలో ఆక్సీ స్టెల్మా అంటే పుల్లని పాలు కలిగినది అని అర్థం. అంటే దీని పాలు చేదుగా ఉండటంతో పాటు, కొంత పుల్లగా కూడా ఉంటాయని గ్రహించాలి. లాటిన్ భాషలో ఎస్కా అంటే ఆహారం అని అర్థం. ఎస్కులెంటమ్ అంటే తినదగినది. ఈ మొక్క ఆకులు, పూలు, కాయలను కూరగా వండుకుంటారు. ఈ మొక్కను వండుకు తింటే బాలింతలకు పాలు సమృద్ధిగా పడతాయి. -- నోటి పూత, నోటిలో పుళ్ళు, గొంతువాపు ఉన్నవారు ఈ మొక్క కషాయాన్ని పుక్కిట పడితే తగ్గిపోతాయి. ఈ మొక్క తాజా వేళ్ళ కషాయాన్ని తాగిస్తే పచ్చ కామెర్లు నయమౌతాయి. గాయాలు, పుండ్లను శుభ్రపరచేందుకు (Depurative) ఈ మొక్క కషాయాన్ని వాడతారు. ఈ మొక్క పాలు ఋతు రక్త స్రావాన్ని ఆపుతాయి. -- [Sans.] దుగ్ధికా (పాలు కలిగినది); తిక్తదుగ్ధా (చేదుపాలు కలిగినది); దూదేకడం, dUdEkaDaM -n. --ginning of cotton; దూదేకుల పిట్ట, dUdEkula piTTa -n. --batcher bird; దూబరా, dUbarA -n. --waste; దూయు, dUyu -v. i. --penetrate; go through; దూరం, dUraM -adj. --far; (ant.) దగ్గర; -n. --distance; distance in space and time; దూరదర్శని, dUradarSani -n. --(1) telescope; --(2) official name for India's nationwide television broadcasting service; (lit.) vision from a distance; దూరపు, dUrapu -adj. --distant; ---దూరపు బంధువులు = distant relatives. ---దూరపు చూపు = foresight. దూరబిందువు, dUrabiMduvu -n. --apogee; the point that is farthest from the focus in an ellipse; దూర్వాలు, dUrvAlu -n. --[bot.] ''Parricum dactylon; Cynodon dactylon''; a grass used in religious rites; also has medicinal properties; దూరు, dUru -v. i. --enter; penetrate; creep in; sneak in; దూర్చు, dUrcu -v. t. --insert; push in; దూలం, dUlaM -n. --beam; girder; -- see also వాసం; దూల, dUla -n. --itch; (esp.) sexual itch; hankering; దూలగొండి, dUlagoMDi -n. --itching vine; the juice from its root is believed to control blood pressure; [bot.] ''Carpopogan pruriens; Mucuna pruriens;'' see also దూలగోవెల; తీటకసివింద; -- [Sans.] ప్రావృషాయణి; అవ్యండ; --- గేదె దూలగొండి = [bot.] ''Mucuna atropurpurea'' DC --- ఏనుగు దూలగొండి = [bot.] ''Mucuna monosperma'' DC --- దురదగొండి = [bot.] ''Mucuna pruriens'' దూలగోవెల, dUlagOvela -n. --[bot.] ''Aristolochia indica;'' దూషణ, dUshaNa -n. --abuse; (ant.) భూషణ; దూస, dUsa -n. --thirst; దూసరం, dUsaraM -n. --dust; ---విశ్వ దూసరం = cosmic dust దూసరతీగ, dUsaratIga -n. --[bot.] ''Cocculus villosus; Menispermum glabrum''; '''దృ - dR, దె -de, దే - dE, దై - dai''' దృక్కోణం, dRkkONaM -n. --perspective; point of view; angle of view; దృక్ఛాయ, dRkChAya -n. -parallax; దృక్పథం, dRkpathaM -n. --viewpoint; దృగ్విషయం, dRgvishayaM -n. --phenomenon; దృగ్రేఖ, dRgrEkha -n. --line of sight; దృగ్గోచరం, dRggOcaraM -n. --visible; దృఢత్వం, dRDhatvaM -n. --firmness; strength; దృఢపరచు, dRDhaparacu -v. t. --confirm; దృఢమైన, dRDhamaina -adj. --hardy; దృఢీకరణ, dRDhIkaraNa -n. --confirmation; దృశ్యం, dRSyaM -n. --view; scenery; దృశ్య, dRuSya - adj. -- visible; --- దృశ్య విశ్వం = visible universe; దృశ్యత, dRSyata -n. --visibility; దృశ్యమాన, dRsyamAna -adj. --apparent; దృశ్యశ్రవణ, dRSyaSravaNa -adj. --audio-visual; దృశా, dRuSA - adj. -- optical; దృష్టాంతం, dRshTAMtaM -n. --(1) example; illustration; --(2) proof; evidence; దృష్ట్యా, dRshTyA -adv. --from the point of view of; దృష్టి, dRshTi -n. --vision; sight; ---దివ్యదృష్టి = clairvoyance; extrasensory perception; sixth sense; ---దూరదృష్టి, = (1) long-sightedness; ability to see objects at a distance; (2) foresight. దెప్పు, deppu -v. t. --taunt; gibe; ridicule; jeer; -- దెప్పుడు మాటలు అంటే తప్పుని ఎట్టి చూపిస్తూ వెటకారంగా మాట్లాడటం; దెబ్బ, debba -n. --injury; blow; stroke; దెబ్బలాట, debbalATa -n. --fight; possibly causing injury; దేకు, dEku -v. i. --slide on the posterior; slide while squatting; scoot; దేబె, dEbe -n. --wretched; miserable; దేవకాంచనం, dEvakAMcanaM -n. --[bot.] ''Bauhinia purpurea''; --గండకీ వృక్షం శాస్త్రీయ నామం ''Bauhinia variegata''. దేవకుసుమం, dEvakusumaM - n. -- Carnation; Rosy Pink; Rainbow Pink; [bot.] ''Dianthus chinensis'' of the Caryophyllaceae family; -- గ్రీకు భాషలో డైయాంథస్ అంటే 'దేవుని పువ్వు' అని అర్థం. గ్రీకుల దేవదేవుడు జూస్ (Zeus) కి ఇదెంతో ఇష్టమయినదనే నమ్మకం కారణంగా ఈ మొక్కను అందరూ ఎంతో పవిత్రమైనదిగా భావించేవారు. చినెన్సిస్ అంటే 'చైనాకు చెందినది' అని అర్థం. కారియోఫిల్లస్ అంటే 'లవంగమొక్క ఆకులవంటీ అని. దేవగన్నేరు, dEvagannEru -n. --a tree, native to tropical America; [bot.] ''Plumeria acuminata''; దేవత, dEvata -n. f. --goddess; deity; divinity; -- దేవతలు ' దివ్య' అనే పదం నుండి వచ్చింది. దివ్య' అంటే 'ప్రకాశవంతమయిన' అని అర్ధం; దేవతలు అనగా ప్రకాశవంతమయిన లేదా తెల్లని ఛాయ కలిగిన శరీరం కలవారు; 'నరకం' అంటే 'చీకటి,అంధకారం; 'నలుపు రంగు శరీరవర్ణం' కలవారు నివసించే ప్రాంతాలే 'నరకం'; దేవదారు, dEvadAru -n. --deodar; Himalayan cedar; pine; fir; [bot.] ''Pinus longifolia; Cedrus deodara''; (lit.) దేవ = heavenly; దరు = tree; thus named probably because it grows at higher altitudes and therefore closer to heaven; [Sans.] భద్రకం; భద్రదారువు; see also pine; fir; దేవమాతృకం, dEvamAtRkaM -n. --unirrigated land; agricultural land dependent on rainfall; దేవర, dEvara -n. m. --god; lord; boss; king; దేవరన్యాయం, dEvaranyAyaM -n. --(lit.) the law for the kings; this ancient law, prevalant in Mahabharata time, allowed the wife of a childless king to mate with another person approved by her husband in order to continue the lineage. దేవరాతం, dEvarAtaM -n. --sluice from a tank; drainage hole; దేవస్వం, dEvasvaM -n. --temple property; దేవస్థానం, dEvasthAnaM -n. --(1) temple; --(2) board of trustees appointed to administer a temple and its endowments; దేవాదాయం, dEvAdAyaM -n. --(1) endowment; endowment made to a temple; --(2) income from temple endowments; దేవాలయం, dEvAlayaM -n. --temple; దేవిడీ, dEviDI -n. --palace gate; దేవు, dEvu -v. t. --levigate; rinse; దేవుడు, dEvuDu -n. --god; deity; -- దేవుడు మనిషి రూపం లో ఉండడు, దివ్ అంటే ప్రకాశించేది అని అర్ధం. అది ఒక శక్తిస్వరూపం పామరులు అర్ధం చేసుకోవటానికి దానికి ఒక రూపాన్ని ఇచ్చారు. బ్రహ్మ దేవుడు అంటే ఈ సృష్టిని నిర్మించే శక్తి స్వరూపం. సృష్టిని నిర్మించాలంటే నిర్మించే జ్ఞానం ఉండాలి. జ్ఞానానికి ఆది దేవత సరస్వతి; --(Note) Hyper-correction అంటే దురతిసవరణ. సరిగా పలకాలన్న మిషతో లేని శబ్దపరిణామాన్ని తీసుకురావడం. ఉదా: మామిడి > మావిడి; మామయ్య > మావయ్య; అవుతుంది. కాని చెవుడు > (hyper-correction) చెముడు; దేవుడు > (hyper-correction) దేముడు గా పలకడం తప్పు; ఇక్కడ చెవుడు, దేవుడు అన్నవే సరైన ఉచ్చారణలు. కానీ, 'మావిడి' అన్నదానికి సరైన ఉచ్చారణ 'మామిడి' కాబట్టి, 'దేముడు' కూడా 'దేవుడు' అన్న పదానికి సరైన ఉచ్చారణ అన్న భ్రమతో 'దేముడు' అని పలకడం దురతిసవరణ. దేవేరి, dEvEri -n. f. --goddess; boss; wife of boss; wife; దేశం, dESaM -n. --country; a region in a country; ---స్వదేశం = native country. ---విదేశం = foreign country. దేశ, dESa -adj. pref. --space; దేశకాలం, dESakAlaM -n. --space-time; దేశకాలాలు, dESakAlAlu -n. pl. --time and place. దేశద్రోహం, dESadrOhaM -n. --treason; sedition; దేశద్రోహి, dESadrOhi -n. --traitor; (ant.) దేశభక్తుడు; దేశపటం, dESapaTaM -n. --map; దేశభక్తి, dESabhakti -n. --patriotism; దేశవాళీ, dESavALI -adj. --(1) indigenous; local; native; home-spun; --(2) grown without fertilizers or pesticides; organically grown; దేశీ, dESI -adj. --native; local; దేహం, dEhaM -n. --(1) body; --(2) hardware; దేహి, dEhi -n. --(1) soul; the one who owns the body; --(2) software; ద్వేషం, dvEshaM -n. --hatred; ద్రేక్కాణం, drEkkANaM - n. -- [astro.] one-third of a zodiacal sign; 10 degrees of a full circle; దైత్యులు, daityulu -n. pl. --the children of Diti, a wife of Kashyapa; Hiranyakasipa and Hiranyaksha are the first in this clan; a sect of cruel people depicted in Indian legends; -- దైత్యులు దెవతల యొక్క దాయాదులు. దైత్యులు కాశ్యప ప్రజాపతి యొక్క, దక్షుని పెద్ద కుమార్తె దితి యొక్క సంతానం. అయితే దేవతలు కాశ్యప ముని మరియు దక్షుని 2వ కుమార్తె అదితి (దితి కంటే చిన్నది) సంతానం. -- దైత్యుడు మరియు రాక్షసుడు రెండు వేర్వేరు జాతులు. శుక్రాచార్యుడు దైత్యులతో సంబంధం కలిగి ఉన్నాడు, రాక్షసులతో కాదు. అందుకే ఆయనను రాక్షస గురువు అని కాకుండా “దైత్య గురువు” అంటారు. దైవజ్ఞుడు, daivaj~nuDu -n. m. --astrologer; fortune teller; దైనిక, dainika -adj. --daily; దైర్ఘ్యం, dairghyaM -n. --length; ---తరంగ దైర్ఘ్యం = wavelength. దైవం, daivaM -n. --God; deity; దైవజ్ఞుఁడు, daivaj~nuDu - n. -- an astrologer; దైవికం, daivikaM -n. --an act of God; దైహిక, daihika -adj. --bodily; corporeal; * '''ద్వైతం, dvaitaM''' - n. -- Dualistic philosophy expounded by Madhva; -- అనగా జీవాత్మ, పరమాత్మ వేర్వేరు; వీరు రెండు దండాలు కలిపి పట్టుకుంటారు. కనుక వీరిని ద్విదండి అంటారు; '''దొం - doM, దొ - do, దో - dO, ద్రో - drO, దౌ - dau''' దొంగ, doMga -adj. --(1) false; imitation; --(2) stolen; ---దొంగరక్తం = imitation blood; blood-like substance used in plays. ---దొంగసరుకు = stolen goods. -n. --thief; robber; దొంగ అరటి, doMga araTi - n. -- False Bird of Paradise; [bot.] ''Heliconia rostrata'' of the Heliconiaceae family; -- దక్షిణ అమెరికా లోని పెరు, బోలీవియా, కొలంబియా మొదలైన దేశాలలో ఈ మొక్కలు ఎక్కువగా కనిపిస్తాయి; దీనిని భారతదేశపు ఉద్యానవనాలలోనూ పెంచుతున్నారు; ఈ మొక్క పూల గెల కిందికి వేలాడే అరటి పువ్వు గెలను తలపింపజేస్తుంది; పూలు మాత్రం కిందికి వేలాడకుండా నిటారుగా పైకి తిరిగి ఉంటాయి; ఆ పూల దొప్పలలో నిలిచే వాన నీటిని పక్షులు, కీటకాలు తాగుతాయి; దొంగచాటుగా, doMgacATugA -adv. --underhandedly; furtively; in a clandestine manner; దొంగచూపులు, doMgacUpulu -n. pl. --furtive glances; దొంగతనం, doMgatanaM -n. --thievery; theft; pilferage; robbery; larceny; దొంగరవాణా, doMgaravAnA -n. --smuggling; దొంగేరు, doMgEru %e2t -n. --ephemeral stream; wadi; a river that flows only when there is a rain and dries up soon after; దొండ, doMDa -n. --ivy gourd; little gourd; baby watermelon; bryonia fruit; [bot.] ''Bryonia grandis;'' ''Coccinia indica; Coccinia grandis; Coccinia cardifolia;'' a vine belonging to the Cucurbitaceae family; కాక్సీనియస్ అంటే రక్తవర్ణపు; గ్రాండిస్ అంటే పెద్ద లేక ఆకర్షణీయమైన అని అర్థం; కార్డిఫోలియా అంటే హృదయాకారపు ఆకులు కలది అని అర్థం; --- ఆదొండ = ఆకు + దొండ = [bot.] ''Capparis zeylanicum'' of the Capparidaceae family; --- కాకిదొండ = అవ్వగూద = [bot.] ''Trichosanthes palmata'' of the Cucurbitaceae family; ---చేదు దొండ = పిచ్చి దొండ = [bot.] ''Bryonia ambelleta;'' -- దేశవాళీ లేదా చిన్న దొండ లేదా నైజాక దొండ; బొబ్బిలి దొండ; ఆర దొండ; పాము దొండ; జయపూరు దొండ; తియ్య దొండ లేదా కూర దొండ లేదా మంచి దొండ; -- [Sans.] దొంతర, doMtara -n. --stack; pile; (rel.) పోగు; దొగ్గలి, doggali -n. --chick weed; broad-leaved thorny dock; [bot.] ''Amaranthus polygamus'' Linn. -- also దొగ్గలి కూర; ముళ్ళతోటకూర; రక్తబాష్పము; దొడ్డ, doDDA -adj. --big; large; respectful; దొడ్డి, doDDi -n. --(1) yard; back-yard; --(2) cattle shed; pen; --(3) stool; feces; దొడ్డికాళ్లు, doDDikALLu -n. --bow legs; దొడ్డిదోవ, doDDidOva -n. --[idiom] back-door; informal; not through proper channels; దొన్నె, donne %e2t -n. --small cup; cup made of leaves by folding up the leaves and stitching them with thin splinters; ---చిళ్లదొన్నె = porcelain crucible. దొప్ప, doppa -n. --small cup; small leaf-cup; crucible; small boat; దొబ్బ, dobba -n. --clot of blood; puddle of blood; దొమ్మ, domma -n. --anthrax; దొమ్మతెగులు; దొమ్మడోలు, dommaDOlu -n. -- groundcherries; Ashvagandha; Indian ginseng; [bot.] ''Physalis flexuosa''; దొమ్మీ, dommI -n. --riot; pandemonium; దొరుకు, doruku -v. i. --be found; be available; దొర్లించు, dorliMcu -v. t. --roll; to cause to roll; to cause to pass; దొర్లు, dorlu -v. i. --roll; turn up; దోచు, dOcu -v. t. --loot; plunder; rob; exploit; దోనె, dOne -n. --raft; wooden raft; దోపిడీ, dOpiDi -n. --plunder; robbery; exploitation; దోపు, dOpu -v. t. --insert; push; tuck in; దోబూచులాట, dObUculATa -n. --the game of pee-ka-boo; a game played with babies and young children, in which you hide your face and say, again and again, “peek-a-boo”; దోమ, dOma -n. --mosquito; -- దాదాపు 3000 species దోమలు గుర్తింప బడ్డాయి. ఇందులో 3 రకాల దోమలు, ఏడిస్ (Aedis), కులెక్స్ (Culex) మరియు అనోఫిలుస్ (Anpohelus) తెగలు మాత్రము రోగ కారకులు. ఇన్ని రకాల దోమలలో కొన్ని నిశాచరులు (nocturnal). వీటికి దీపం పడదు. కానీ కొన్ని అన్ని వేళలా తిరుగుతాయి. ---సాదా దోమ = ordinary house mosquito; [bio.] ''Culex albopictus.'' ---మలేరియా దోమ = [bio.] ''Anopheles albopictus''. ---గండు దోమ = tiger mosquito; [bio.] ''Aedes albopictus.'' --- డెంగీ దోమ = "Aedes Aegypti" అనే అడ దోమ; దోమకాటు, dOmakATu -n. --mosquito bite; దోమతెర, dOmatera -n. --mosquito netting; a fabric made out of stiff cotton guage with about 6 meshes per centimeter; దోమలమందు, dOmalamaMdu -n. --mosquitocide; insecticide that kills mosquitoes; దోరంగి, dOraMgi -n. --two-colored; దోరగా, dOragA -adv. --moderately; ---దోరగా పండిన = moderately ripe. ---దోరగా వేగిన = moderately roasted. దోవ, dOva -n. --path; way; road; దోవతి, dOvati -n. --piece of cloth worn by men as the lower garment; దోషం, dOshaM -n. --error; fault; flaw; defect; deficiency; దోషి, dOshi -n. --person at fault; guilty person; దోసకాయ, dosakAya -n. --cucumber; [bot.] ''Cucumis sativus;'' -- దేశవాళీ దోస; నక్క దోస (చిన్న కాయలు); ములు దోస; పందిరి దోస; బుడెం దోస లేదా కీర దోసకాయ; దోశె, dOSe -n. --Indian pancake; a thin crepe; దోహదం, dOhadaM -n. --(1) contribution; causative factor; --(2) physical support; --(3) moral support; ద్యోతకం, dyOtakaM -adj. --illuminating; showing; conveying; ద్రోహం, drOhaM -n. --betrayal; treachery; ద్రోహి, drOhi -n. --cheater; traitor; ---దేశద్రోహి = traitor. దౌత్యం, dautyaM -n. --diplomacy; దౌత్యవర్గం, dautyavargaM -n. --diplomatic corps; దౌత్యాలయం, dautyAlayaM -n. --embassy; దౌర్భాగ్యం, daurbhAgyaM -n. --misfortune; bad luck; దౌహిత్రి, dauhitri -n. f. --grand daughter; daughter’s daughter; దౌహిత్రుడు, dauhitruDu -n. m. --grand son; daughter’s son; </poem> ==Part 3: ధ - dha== <poem> ధగధగ, dhagadhaga -adj. --onomatopoeia for iridescence or glitter; ధనం, dhanaM -n. --money; wealth; ధన, dhana -adj. --positive; plus; ---ధన విద్యుత్తు = positive electricity. ---ధనావేశం = positive charge. ధనధన, dhanadhana -adj. --onomatopoeia for banging with feet; ధనధ్రువం dhanadhruvaM -n. --positive pole; anode; ధనవంతుడు, dhanavaMtuDu -n. m. --rich person; -- (ant.) దరిద్రుడు; ధనవంతురాలు, dhanavaMturAlu -n. f. --rich person; -- (ant.) దరిద్రురాలు; ధనసంఖ్య, dhanasaMkhya -n. --positive number; ధనసంబంధ, dhanasaMbaMdha -adj. --pecuniary; related to money; ధనస్వామ్యం, dhanasvAmyaM -n. --plutocracy; government by the wealthy; ధనాభావం, dhanAbhAvaM -adj. --resource-short; impecuniary; ధన్యత, dhanyata -n. --good fortune; blessedness; ధన్యవాదం, dhanyavAdaM -n. --thanks; a word expressing thanks or gratitude; ధనికుడు, dhanikuDu -n. m. --rich person; -- (ant.) దరిద్రుడు; ధనియాలు, dhaniyAlu -n. --coriander seeds; [bot.] Coriandrum sativum; --కొత్తిమీర = coriander plant; -- [Sans.] ధాన్యకం; దానకం; ధాన్యం; ధానీ; ధానేయకం; కుస్తుంభరీ; ధనిష్ఠ, dhaniShTha -n. --(1) Delta Capricorni; Deneb Algeidi; Yoga tara of the 23rd lunar mansion; located in the constellation Capricorn; --(2) The 23rd of the 27 star groups (or asterisms or lunar mansions) of the Hindu calendar; ధనుర్వాతం, dhanurvAtaM -n. --tetanus; ధనుస్సు, dhanussu -n. --(1) bow; --(2) Sagittarius; ధనూరాసి, dhanUrAsi -n. --Sagittarius; a sign of the Zodiac; ధమని, dhamani -n. --artery; any vessel that carries blood away from the heart; ధమనిక, dhamanika -n. --arteriole; an artery with a small diameter; ధర, dhara -n. --(1) price; cost; (rel.) విలువ; --(2) short for ధరణి; ధరణి, dharaNi -n. --Earth; ధరణిపతి, dharaNipati -n. --king; (lit.) lord of the land; ధరవరలు, dharavaralu - n -- upper limit to a price; Maximum retail prices; -- ధరల యొక్క పై హద్దులు; ధర్మం, dharmaM -n. --(1) property; --(2) justice; law; --(3) tradition; --(4) duty; -- (5) one's path in life, the fulfillment of which leads to a higher state of consciousness; -- ఉదయం కన్ను తెరిచింది మొదలు రాత్రి నిద్రపోయే వరకూ ఎలా ప్రవర్తించాలో, ఎలా మాట్లాడాలో, భుజించాలో, సంసారం చెయ్యాలో, నిద్రించాలో, వగైరా బోధించేది ధర్మం; ---వృత్తిధర్మం = professional duty. ---సామాన్యధర్మం = common law. ధర్మకర్త, dharmakarta -n. --trustee; ధర్మదానం, dharmadAnaM -n. --charity; ధర్మాదాయం, dharmAdAyaM -n. --income accruing to a charitable trust; endowment; ధర్మధార, dharmadhAra -n. --cease-fire; ధర్మనిధి, dharmanidhi -n. --charitable trust; ధర్మపత్ని, dharmapatni -n. --legally married wife; ధర్మపన్నాలు, dharmapannAlu -n. pl. --maxims of duty and morality; ధర్మవడ్డీ, dharmavaDDI - n. -- an annual interest rate of one percent; that is, a principal of Rs 100/ held for one year yields an interest of one rupee; this is practically a "no interest" rate transaction; -- పాత కాలంలో సామాన్య ప్రజలలో వాడుకలో ఉన్న న్యాయమైన వడ్డీ రేటు ఇది; ధర్మసంస్థ, dharmasaMstha -n. --charitable organization; ధర్మసందేహం, dharmasaMdEhaM -n. --[idiom] a minor doubt; ధరావతు, dharAvatu -n. --deposit; earnest money; ante; ధరించు, dhariMcu -v. t. --wear; put on; ధర్మి, dharmi -n. --type of acting; ---లోకధర్మి = realistic acting; natural acting. ---నాట్యధర్మి = conventional acting, that is, acting following prevailing stage conventions. ధర్మోపదేశం, dharmOpadESaM -n. --sermon; ధవళం, dhavaLaM -n. --white; ధ్వజం, dhvajaM - n. -- pole; flagpole; ధ్వజభంగం, dhvajabhaMgaM - n. -- impotence; inability of the penis to stay erect; ధ్వన్యనుకరణ, dhvanyanukaraNa -n. --[ling.] onomatopoeia; ధ్వనించు, dhvaniMcu -v. i. --imply; sound like; ధ్వని, dhvani -n. --sound; ---అతిధ్వని = ultrasound. ---ప్రతిధ్వని = resound; echo. ధాతుమలం, dhAtumalaM -n. --slag; the scum that floats on molten metal; ధాతువు, dhAtuvu -n. --(1) element; chemical element; మూలకం ; --(2) [gram.] etymon; root; source; verb stem; ధాతుసాధన, dhAtusAdhana -n. --metallurgy; ధాన్యం, dhAnyaM -n. --(1) grain; --(2) rice paddy; unhusked rice; -- నవధాన్యాలు = వడ్లు, యవలు, మినుములు, పెసలు, గోధుమలు, నువ్వులు, అనుములు, శనగలు, ఉలవలు; -- దశ గ్రామ్య ధాన్యాలు = వడ్లు, యవలు, మినుములు, మసూర్ పప్పు, గోధుమలు, నువ్వులు, సన్న ఆవాలు, ప్రియంవద, కందులు, ఉలవలు; ధార, dhAra -n. --stream; continuous flow of a liquid, as the flow from a faucet; ధారణ, dhAraNa -n. --concentration; memory; memorization; ability to recall; concentration of the mind on an item continuously for a period of 12 seconds (according to Yoga Sutra); ధారాదత్తం చేయు, dhArAdattaM cEyu -v. i. --give away with all rights and privileges; ధారావాహిక, dhArAvAhika -n. --a serial in media, primarily in print media; ధారాళం, dhArALaM -n. --unimpeded; free flowing; fluent; ధారి, dhAri -suff. --wearer; one who wears the object indicated by the root word; ---ఖడ్గధారి = sword-wearer. ---కిరీటధారి = crown-wearer. ధార్మిక, dhArmika -adj. --moral; righteous; -suff. --having the property of; ధార్మికుడు, dhArmikuDu -n. m. --good man; virtuous man; ధావనం, dhAvanaM -n. --washing; brushing; scrubbing; cleansing; ధావన చూర్ణం, dhAvana cUrnaM -n. --cleaning powder; ధావన ఖమీరం, dhAvana khamIraM -n. --cleaning paste; ధావని, dhAvani -n. --(1) brush; --(2) washer; scrubber; washing machine; ధాష్టీకం, dhAshTIkaM -n. --domineering attitude; browbeating; ధ్యానం, dhAnaM -n. --concentration of the mind on an item continuously for a period of 12 x 12 seconds = 2 minutes 24 seconds (according to Yoga Sutra); the focusing of attention on one particular spiritual idea in continuous meditation; ధిక్కరించు, dhikkariMcu -v. i. --flout; disregard; defy; ధిషణ, dhishaNa -n. --wisdom; confidence; ధిషణాహంకారం, dhishaNAhaMkAraM -n. --ego coming from confidence in one's own intellect or wisdom; ధీ, dhI -n. --intellect; ధీమతి, dhImati -n. --scholar; wise person; ధీమా, dhImA -n. --self-assurance; self-confidence; ధీర, dhIra -n. f. --heroine; brave woman; ధీరుడు, dhIruDu -n. m. --brave man; hero; ధీశాలి, dhISAli -n. --intellectual; ధుని, dhuni -n. --stream; river; ధుమధుమ, dhumadhuma -adj. --onomatopoeia for fuming with anger; ధురంధరుడు, dhuraMdharuDu -n. m. --one who bears a burden; responsible man; ధుర, dhura -n. --burden; ధృతి, dhRuti - n. -- essential oil; ధ్రువం, dhruvaM -n. --pole; ---దక్షిణ ధ్రువం = south pole. ---అయస్కాంత ధ్రువం = magnetic pole. ధ్రువ, dhruva -adj. --fixed; steady; immobile; ధ్రువతార, dhruvatAra -n. --Polestar; Polaris; Steering Star; Ship Star; Stella Maris; this is the Pole Star for the northern hemisphere only; There is no such star for the southern hemisphere; ధ్రువపరచు, dhruvaparacu -v. t. --assert; confirm; ratify; ధ్రువయష్టి, dhruvayashti -n. --polar axis; the axis pointing toward the Polestar; ధ్రువీకరణ, dhruvIkaraNa - n. - ratification; confirmation; ధూపం, dhUpaM - n. -- smoke from burning ''SaambraNi'' (a resin); smoke produced by incense stick; smoke for fumigation; ధూమం, dhUmaM -n. --smoke; fume; ధూమకేతువు, dhUmakEtuvu -n. --comet; (lit.) one with a smoky tail; ధూమపానం, dhUmapAnaM -n. --smoking; ధూమశకటం, dhUmaSakaTaM -n. --locomotive; train; ధూర్తదేశం, dhUrtadESaM - n. -- rogue nation; ధూర్తుడు, dhUrtuDu - n. -- rogue; ధూళి, dhULi -n. --dust; dust raised into the air; ధూళి, దూగర, dhULi, dUgara -n. --dust and cobwebs; ధూసరం, dhUsaraM -n. --(1) dust; --(2) gray; grey; dust color; ధృతి, dhRti -n. --(1) speed; --(2) courage; --(3) happiness; ధృతిగతి, dhRtigati -n. --velocity; velocity indicates speed and the direction of travel; ధైర్యం, dhairyaM - n. -- courage; bravery; --- మొండి ధైర్యం = chutzpa; supreme self-confidence; gall --- మనో స్థైర్యం = firmness = steadiness; steadfastness; ధోతీ, dhOtI -n. -- a piece of cloth worn by men as the lower garment; ధోరణి, dhOraNi -n. --manner; attitude; style; ధ్యేయం, dhyEyaM -n. --goal; aim; </poem> |width="65"| <!--- Do Not Change This Line ---> <!--- Insert ALL Images Below This Line (center|150px|thumb) ---> |- |- <!--- Nothing Below This Line! ---> |} ==మూలం== * V. Rao Vemuri, English-Telugu and Telugu-English Dictionary and Thesaurus, Asian Educational Services, New Delhi, 2002 ISBN: 0-9678080-2-2 [[వర్గం:వేమూరి తెలుగు-ఇంగ్లీషు నిఘంటువు]] potwkcqsatf7dxh9kshah0k500x7bgi 0 3023 38967 38965 2026-04-16T14:09:04Z Vemurione 1689 /* Part 1: వం - vaM, వ - va */ 38967 wikitext text/x-wiki * This dictionary is an improved version over the print version (expanded, errors corrected, new features continually being added) published by Asian Educational Services, New Delhi in 2002. * You are welcome to add. BUT PLEASE DO NOT DELETE entries until you are absolutely, positively SURE a mistake has been made and needs to be corrected. * PLEASE do not delete entries or their meanings simply because you personally did not agree with the meaning given there. Thanks * American spelling is used throughout. * There is no clearly established, standardized alphabetical order in Telugu. The justification for the scheme used here would be too long for discussion here. 16 March 2016. {| class="wikitable" |- ! నిర్వచనములు<!--- Do Not Change This Line ---> ! ఆసక్తికర చిత్రములు<!--- Do Not Change This Line ---> |- |width="895"|<!--- Do Not Change This Line ---> <!--- Insert ALL నిర్వచనములుAlphabetically Sorted Below This Line ( * ''' Should precede each new line) ---> ==Part 1: వం - vaM, వ - va== <poem> '''వం - vaM''' వంక, vaMka -n. --(1) side; direction; --(2) excuse; pretext; --(3) fault; --(4) curve; bend; ---నెలవంక = crescent moon. వంకర, vaMkara -adj. --curved; crooked; వంకరతనం, vaMkaratanaM -n. --curvature; curvedness; crookedness; -- వక్రత; వంకాయ, vaMkAya -n. --brinjal; eggplant; aubergine; a vegetable; [bot.] ''Solanum melongena'' of the Solanaceae family; -- ''Solanum serpentinum''; ''Solanum depresum''; ''Solanum incanum'' is reportedly poisionous; -- [Sans.] వార్తాకమ్; పీతఫలమ్; వంకీ, vaMkI -n. --(1) curvature; (2) a curvey ornament worn on the upper arm by women; వంగం, vaMgaM -n. --tin; the chemical element tin; వంగ, vaMga -adj. --(1) related to eggplant; see వంకాయ; (2) related to Bengal; వంగదేశం, aMgadESaM -n. --ancient name for the region now called Bengal; వంగమామిడి, vangamaamiDi - n. -- Mangosteen; [bot.] ''Garcinia mangostana'' of the Clusiaceae family; is a tropical evergreen tree with edible fruit native to Southeast Asia; Its round, purple fruit is about the size of a tangerine, with smooth, firm skin that appears impenetrable; -- దివ్యద్రాక్ష; వంగడం, vaMgaDaM - n. -- family; lineage; strain; a family of seeds; -- వంగసం; పశుజాతినుండిగాని వృక్షజాతినుండిగాని యెంచబడిన ప్రత్యేక లక్షణములుగల తరగతి (వంశము); ప్రత్యేక లక్షణములను కలిసియున్న ఉపజాతిలోని రకము. వంగరెడ్డికూర, vaMgareddikUra -n. --[bot.] ''Sesuvium repens;'' వంగు, vaMgu -v. i. --bend; stoop; వంచన, vaMcana -n. --fraud; deceit; వంచు, vaMcu -v. t. --bend; deform; వంజులం, vaMjulaM -n. --[bot.] ''Hibiscuc mutabilis''; వంట, vaMTa -n. -- the act of cooking; వంటకం, vaMTakaM -n. --food; food dish; an item on the menu; the product of cooking; వంటకత్తె, vaMTakatte -n. f. --cook; chef; a female professional cook; వంటచూర్ణం, vaMTacUrnaM -n. --baking powder; a 1:2:1; mixture of sodium bicarbonate; tartaric acid and a leavening like starch; వంటచెరకు, vaMTaceraku -n. --firewood; వంటయిల్లు, vaMTayillu -n. --kitchen; వంటరి, vaMTari -n. --cook; chef; వంటరితనం, vaMTaritanaM -n. --cooking talent; వంటవాడు, vaMTavADu -n. m. --cook; chef; a professional cook; వంటసాల, vaMTasAla -n. --kitchen; వంటసోడా, vaMTasODA -n. --baking soda; sodium bicarbonate; see also చాకలి సోడా and వంటచూర్ణం; వండడం, vaMDaDaM -v. t. --cooking; వండలి, vaMDali -n. --river silt; alluvium; alluvial soil; వండు, vaMDu -v. t. --cook; వంతగాడు, vaMtagADu -n. --sidekick; వంతు, vaMtu -n. --share; part; portion; వంతుడు, vaMtuDu - suff. -- having the property of; -- -మంతం అనాలా?, -వంతం అనాలా? -వంతుడు, -వతి అని ఎక్కడ చేర్చాలి, -మంతుడు,-మతి అని ఎక్కడ చేర్చాలి అనే విచికిత్స తరచు కలుగుతుంది. -- అ-కారాంత, ఆ-కారాంత పదాలకు – వంతుడు, వంతము, వానుడు, వతి - ప్రత్యయాలుగా అమరుతాయి. -- ఉదా: సౌభాగ్య -> సౌభాగ్యవతి; గుణ -> గుణవంతుడు; బల -> బలవంతం; విద్యా -> విద్యావంతుడు; అమరా -> అమరావతి వంతెన, vaMtena -n. --bridge; --అట్టెడ; పాలి; వారధి; సేతకము; సేతువు; వంద, vaMda -n. --hundred; -- [Sans.] బృంద > వృంద > వంద వందనం, vaMdanaM -n. --salutation; వంద్యము, vaMdyamu -n. --praiseworthy; laudable; వందిమాగధులు, vaMdimaagadhulu - n. pl. -- వంది and మాగధుడు are the titles of "praisers" in a king's court; their job is to constantly praise the king for all his good deeds; వందిమాగధులు ఎవరివద్ద కొలువు చేస్తున్నారో వారిని మాత్రమే స్తుతిస్తుంటారు. శృంగేరీ మఠంలో వారు గురువులను, దేవుళ్ళను స్తుతిస్తుంటారు; క్షత్త్రియ స్త్రీకిని వైశ్యునకును బుట్టినవాఁడు; వంశావళిఁ జదువువాఁడు; వంపు, vaMpu -n. --curvature; -v. t. --spill; empty; decant; వంశము, vaMSamu -n. --race; family; lineage; dynasty; వక్క, vakka -n. --betel nut; [bot.] ''Areca catechu''; (note) the phenolics in this nut cause desensitization of the oral issue, especially the tongue, and makes it difficult to pronounce words correctly; excessive use of this nut could cause leukoplakia; -- వక్కలో arecoline, arecaidine అనే alkaloid పదార్ధాలు ఉన్నాయి. -- same as పోకచెక్క; చెక్క; (rel.) కాచు; వక్కాణించు, vakkANiMcu -v. i. --state; utter; say; ---నొక్కి వక్కాణించు = emphasize వక్కాణము, vakkANamu -n. --information; news; వక్ర, vakra -adj. --curved; వక్రరేఖ, vakrarEkha -n. --curve; curved line; వక్తవ్యం, vaktavyaM, - n. -- what that is fit or proper to be said, spoken, or uttered; వకీలు, vakIlu -n. --lawyer; వక్రీభవనం, vakrIbhavanaM -n. --refraction (of light;) వక్రోక్తి, vakrOkti - n. -- irony; a figure of speech; Irony is a mode of speech in which the real meaning is exactly the opposite of that which is literally conveyed; In Julius Ceaser Mark Antony says several times "'Brutus is an honorable man" is an example of irony; -- మమ్మటుడు వక్రోక్తిని ఇలా నిర్వచించాడు: 'యదుక్తమన్యథా వాక్యమన్యథాన్యేన యోజ్యతే. శ్లేషేణ కాకా వా జ్ఞేయా సా వక్రోక్తిస్తథా ద్విధా' (కావ్య ప్రకాశ -9). --'అందరూ పెద్దమనుషులే! మరి గల్లా పెట్టెలో చిల్లర ఏమైంది?' వంటి ప్రయోగాలలోని 'వక్రోక్తి' ని గమనించండి. వగ, vaga -n. --grief; sorrow; వగచు, vagacu -v. i. --grieve; lament; feel sorry; వగరు, vagaru - n. --astringent taste; (Note: ఒగరు is not correct usage) వగర్చు, vagarcu -v. i. --gasp; pant; breathe hard; వగలాడి, vagalADi - n. -- an attractive woman; a fashionable woman; an enticing woman; వగైరా, vagairA -n. --et cetera; and other things; వచనం, vacanaM -n. --(1) word; speech; affirmation; promise; --(2) prose; వచస్సు, vacassu - n. -- (1) speech, word, utterance; (2) advice, counsel; (3) order, command; వచ్చీరాని, vaccIrAni vbl. -adj. --scarcely coming; scarcely understandable; ---వచ్చీరాని తెలుగు = scarcely understandable Telugu. ---వచ్చీరాని నవ్వు = scarcely discernable smile. వచ్చు, vaccu -v. i. -- (1) come; (2) know; --- వచ్చిన పనేమిటో చెప్పు = tell the reason for your coming; --- నీకొచ్చింది చెప్పు = tell what you learned; --- వచ్చీ రాని మాటలు = baby talk; incomplete words; వచ్చుబడి, vaccubaDi -v. i. --income; -- రాబడి; వజ్రం, vajraM -n. --diamond; వజ్ర, vajra -adj. --hard; harsh; fierce; steely; వజ్రకంద, vajrakaMda - n. -- a wild variety of corm tubers; [bot.] ''Amorphophallus sylvaticus''; [Sans.] వజ్రమూల; వనసూరణ; వజ్రగుణకారం, vajraguNakAraM -n. --[math.] cross-multiplication; వజ్రదంతి, vajradaMti -n. --[bot.] ''Barleria prionitis''; -- a decorative perennial with many medicinal uses with potential in cancer treatment; the bark has been traditionally used in preparing Ayurvedic tooth powder; వజ్రమల్లి, vajramalli -n. --Adamant creeper; [bot.] ''Cissus quadrangularis;'' -- Cissus quadrangularis is commonly used for bone health and weight loss. It is also used for conditions such as diabetes, high cholesterol, hemorrhoids, and many others, but there is no good scientific evidence to support these uses. వజ్రలేపనం, vajralEpanaM -n. --adamantine glue; a material used before cement was invented; వక్రశుంఠుడు, vakraSuMThuDu -n. --steely stupid; big blockhead; వజ్రసంకల్పం, vajrasaMkalpaM -n. --fierce determination; వట్ట, vaTTa -n. --(1) testicle; --(2) turnstile; a device typically consisting of 3 or 4 horizontal arms supported by and radially projecting from a vertical post, that is used for controlling passage from one public area to another and perhaps facilitating a count of the number of people passing through; వట్టి, vaTTi -adj. --empty; vacant; వట్టివేరు, vaTTivEru -n. -- cuss-cuss; [bot.] straw of ''Andropogon muriaticum''; -- కురువేరు; అవురుగంట వేరు; ఉసీరం; లఘులయము; అవదాహం; వట్టివేళ్ల తడకలు, vaTTivELla taDakalu -n. pl. --screens made out of the straw of ''Andropogon muriaticum''; వట్రుతలం, vaTrutalaM -n. --curved surface; వట్రువ, vaTruva -adj. --globular; వణిజుడు, vaNijuDu -n. --merchant; trader; వడ, vaDa -n. -- a toroidal-shaped (doughnut-shaped), palm-sized, deep-fried savory dish popular in South India; this item is typically made from black gram ("Urid dal") although variations exist; If it has a hole in the center, then it is called "గారె;" వడగట్టు, vaDagaTTu -v. t. --strain; filter through a cloth or paper; same as వడబోయు; వడగళ్ల వాన, vaDagaLla vAna -ph. --hailstorm; వడగళ్లు, vaDagaLlu -n. --hailstones; hail; (lit.) cool stones; వడగాడ్పు, vaDagADpu -n. --a blast of hot summer air; this is an anomalous use of వడ; వడగాలి, vaDagAli -n. --hot summer air; this is an anomalous use of వడ; వడగిన్నె, vaDaginne -n. --filter; a pot used in a filter; -- వడపోత గిన్నె; వడజ, vaDaja -n. --[bot.] ''Acorus calamus''; వడపప్పు, vaDapappu -n. --split mung dal (a type of pulses) soaked in water, and lightly salted or sugared; (lit.) cool dal; వడపోత, vaDapOta -n. --filtration; వడబోయు, vaDabOyu -v. t. --filter; వడదెబ్బ, vaDadebba -n. --sunstroke; heatstroke; వడలు, vaDalu -n. pl. --spiced deep-fried cakes made of black gram; -v. i. --wilt; dry up; fade; వడ్డన, vaDDana -n. --serving of food; food service; వడ్రంగి, vaDraMgi -n. --carpenter; వడ్రంగి పిట్ట, vaDraMgi piTTa -n. --woodpecker; వడేలురాలు, vaDElurAlu -n. --[bot.] ''Hiptage madablota''; వడి, vaDi -n. --speed; quickness; వడియాలు, vaDiyAlu - n. pl. -- fryams; a dried vegetable (often mixed with batter before drying) used as a deep-fried dish; వడిశ చెట్టు, vaDiSa ceTTu -n. --[bot.] ''Christanthus colinus''; extract from the bark of this tree is used by Chenchu tribes to stun fish in spearfishing; వడ్డించు, vaDDiMcu -v. t. --serve; వడ్డీ, vaDDI -n. --interest; interest collected on a loan or a bank deposit; వడ్డీ వ్యాపారం, vaDDI vyApAraM -n. --money lending business; వడ్లు, vaDlu - n. pl. -- paddy; whole, unhusked grains of rice; -- వడ్ల చిలక = [bio.] Sitoroga cereallela; వరి, గోదుమ, ఇతర ధాన్యాలను ఆశ్రయిస్తూ బ్రతికే ఒకరకమైన చిన్న రెక్కల పురుగును 'వడ్లచిలుక' అంటారు. వడ్లు అంటే ధాన్యం కాబట్టి ఈ కీటకాలకు ఆ పేరు వచ్చింది.ఇవి బూడిద రంగులో, మాడు ఎరుపు, లేత నలుపు రంగుల్లో కనబడుతుంటాయి. వీటి లార్వాలు (క్రిమి దశ) కూడా ధాన్యాలలోనే సాగుతుంది. ఇవి ధాన్యాలలో సారాన్ని పూర్తిగా పీల్చేసి నిస్సారం చేస్తాయి; వడ్డెరవాడు, vaDDeravADu -n. --stonesmith; వత్సము, vatsamu -n. -- young child; calf; -- గోవత్సము = calf; వత్సలం, vatsalaM -n. --vaccine; (ety.) In Sanskrit, "vatsa" is cow; in Latin vacca is cow; the word vaccination is derived from vacca. % to e2t వత్తాసు, vattAsu -n. --support; backing; వత్సా, vatsA -inter. --you lad!; hello young man!; (lit.) you, young bull! ( a highly respectful way of addressing in classical times); వత్తి, vatti -n. --wick; వదనం, vadanaM -n. --face; వదలు, vadalu -n. --loose; slack; not tight; -v. t. --(1) omit; leave; --(2) depart; వదలిపెట్టు; వదలిపెట్టు; వదలుకొను, vadalipeTTu, vadalukonu -v. t. --give up; abandon; relinquish; వదాన్యత, vadAnyata - n. -- generosity; the quality of giving; వద్దు, vaddu --aux. verb. used as a suffix --do not; must not; no; ---వినవద్దు = do not listen. వధ, vadha -n. --slaughter; killing; వధించు, vadhiMcu -v. t. --kill; slay; వధువు, vadhuvu -n. --bride; వనచంద్ర, vanacaMdra -n. --[bot.] ''Flagellaria indica''; వనతులసి, vanatulasi - n. -- sweet basil; [bot.] ''Ocimum basilicum''; -- రుద్రజెడ; దీని గింజలనే సబ్జా గింజలు అంటారు; వనపాలి, vanapAli -n. --forest ranger; వనమల్లిక, vanamallika - n. -- Chinese box tree; [bot.] ''Murraya exotica''; used in making wooden grips and geometrical instruments like scales; -- పూల వెలగ; వనమాలి, vanamAli -n. --epithet for Krishna; వనరులు, vanarulu -n. --resources; వనశృంగాటం, vanaSRuMgATaM -n. --[bot.] ''Reuellia longifolia''; వనస్పతి, vanaspati -n. --(1) tree; plant; (2) hydrogenated vegetable oil with no admixture of animal-based fats like tallow; (3) margarine; వనస్పతీకరణం, vanaspatIkaranaM -n. --[chem.] hydrogenation; వనిత, vanita -n. --woman, (lit.) one who caters to the taste of men; వన్నెలాడి, vannelADi - n. -- an attractive woman; a fashionable woman; an enticing woman; వయలిన్, vayalin -n. --violin; a stringed instrument played with a bow, and characterized by four strings and frets. Although originating in the West, it has become an indispensable part of classical music concerts of south India; violin is different from a fiddle; also వాయులీనం; వయస్సు, vayassu -n. --age; వయ్యారిభామ, vayyaaribhaama - n. -- Congress grass; [bot.] ''Parthenium hysterophorus;'' a weed native to N. America; -- అమెరికా నుంచి దిగుమతైన పి.ఎల్.480 గోధుమలతో పాటు ఈ కలుపు మొక్క విత్తులు దిగుమతయ్యాయి. అక్కడ ఈ కలుపు మొక్కను తినే పురుగులు ఉన్నాయి. ఇక్కడ లేవు. ఏటికేడు విస్తరిస్తోంది. దీని పుప్పొడి ఉబ్బసం వ్యాధిని కలిగిస్తుంది. పూత సమయంలో దీన్ని పెరికి తగలబెట్టడమే పరిష్కారం. -- This is notorious for causing severe health issues, including dermatitis, asthma, and allergies, as well as ecological damage by inhibiting native plant growth. -- నక్షత్ర గడ్డి మొక్క, క్యారెట్ గడ్డి మొక్క, కాంగ్రెస్ గడ్డి మొక్క, ముక్కు పుల్ల మొక్క, మాచర్ల కలుపు మొక్క, గొల్లభామ మొక్క; వయినము, vayinamu -n. --details; method; system; వరం, varaM -n. --boon; gift from God; వరండా, varaMDA -n. --verandah; hallway; corridor; వరకట్నం, varakaTnaM -n. --dowry; award; the dowry paid by a girl's parents to a boy at the time of wedding; వరకు, varaku -adv. --till; until; up to; వరగ, varaga -n. --[bot.] ''Panicum miliaceum''; వరగోగు, varagOgu -n. -- (1) Pride of India; Giant Crape-myrtle; Queen's crepe-myrtle; this is a large tree; [bot.] ''Lagerstroemia speciosa'' of the Lithraceae family; ''Lagerstroemia reginae''; (2) Common Crepe-myrtle; this is a small bush; [bot.] ''Lagerstroemia indica''; (3) [bot.] ''Salvodora indica''; -- రోడ్లకిరువైపులా విరగబూసిన వరగోగు వృక్షాలు గువాహాటి నగరానికి ఎంతో శోభను తెచ్చాయి; ఆ వృక్షం గువాహాటిలో సర్వ సాధారణం; -- ఫిలిప్పీన్స్, వియత్నాం దేశాలలో స్థానికులు ఈ వృక్షం లేత ఆకుల్ని ఆకుకూరగా వండుకుంటారు. ఈ ఆకులు వైద్యపరంగా విరేచనకారిగా, మూత్రకారిగా పేరొందాయి. వీటి ముదురు ఆకులలో చేదుగా ఉండే ఇన్సులిన్ వంటి పదార్ధం ఎక్కువగా ఉంటుందని పరిశోధనలు రుజువుచేశాయి. పండుటాకుల్నీ, ముదురు కాయల్నీ అక్కడి స్థానికులు వైద్య చికిత్సలో ఉపయోగిస్తారు. వీటి ముదురు ఆకులు చక్కెర వ్యాధిగ్రస్థులలో రక్తంలో గ్లూకోజ్ పరిమాణాన్ని తగ్గించడానికి పనిచేస్తాయట. బౌద్ధంలో ఈ వృక్షాలకు పవిత్రమైన స్థానముంది. వరణం, varaNaM -n. --covering; ---వాతావరణం = atmosphere; (lit.) air-covering. వరద, varada -n. --flood; వరదగుడి, varadaguDi - n. -- an atmospheric phenomenon in which one sees a circular, cloud-like formation around the moon or sun; folk wisdom says that a larger ring indicates a high probability of rainfall in the near future and a smaller ring indicates probable rainfall in the far future; This is not a rainbow; -- సింగిడి; వరస, varasa -n. --(1) row; array; --(2) attitude; --(3) styling a relationship according to kinship structure; ---నీ వరస ఏమీ బాగులేదు = your attitude is no good at all. ---ఆమె నీకు అత్త వరస అవుతుంది = she will be an aunt for you, according to kinship rules. ---వరస కలుపడం = assuming a non-existent relationship and addressing people with that assumed relationship, such as addressing un-related people as uncles and aunts, a common practice in India. ---వరసా, వావి = order and coordination. వరహా, varahA -n. --gold coin; typically 33.7 grams of 22 karat gold coin; (ety.) a coin possibly with the imprint of a boar or pig; in 17th century Andhra, these coins carried the imprint of a temple; వర్గం, vargaM -n. --(1) square; a quantity raised to the power of two; a quantity multiplied by itself; --(2) group; class; వర్గత్రయం, vargatrayaM - n. -- three ancestors; father, grandfather, and great grandfather; వర్గపోరాటం, vargapOrATaM -n. --class struggle; class conflict; వర్గమూలం, vargamUlaM -n. --[math.] square root; వర్గసమీకరణం, vargasamIkaraNaM -n. --[math.] quadratic equation; వర్చస్సు, varcassu -n. --luster; glow; వర్జ్యం, varjyaM - న. -- an inauspicious time; a time to be avoided; -- వర్జ్యం అంటే వర్జించ(విడిచిపెట్టవలసిన) ఘడియలు. ఒక రోజుకు 60ఘడియలు. ఈ అరవై ఘడియల కొక నక్షత్రం అనుకొంటే, ఆ నక్షత్రానికి అమృత ఘడియలు, విషఘడియలూ కూడా ఉంటాయి. ఉదాహరణకు అశ్వనీ నక్షత్రానికి అది మొదలైన తర్వాత 50 ఘడియలకు ఈ విషఘటికలు మొదలై సుమారో మూడు, మూడున్నర ఘడియల వరకూ ఉండవచ్చు. ఈ విషఘటికల్నే "వర్జ్యం"అని పిలుస్తారు. ఇవి నక్షత్ర, నక్షత్రానికీ మారుతూ ఉంటాయి కనుక పంచాంగం చూసి తెలుసుకోవాలి; వర్ణం, varNaM -n. --(1) language character that can be uttered in one unit; అచ్చులు, అచ్చు కలవని హల్లులు 'వర్ణములు' అనబడతాయి. వర్ణముల సంఖ్య చాలా పరిమితంగా వుంటుంది.తెలుగులో 36. సంస్కృతం నుండి అప్పు తెచ్చుకున్నవాటితో కలిపి 56. --(2) color; --(3) characteristic; inherent property; [Note] caste and social class are not వర్ణం; the word also has no religious connotation; this word does not mean కులం; the words వర్ణం (characteristic), జాతి and కులం (group, caste) are not synonyms; -- (4) హిందూ సాంఘిక వ్యవస్థలో బ్రాహ్మణ, క్షత్రియ, వైశ్య, శూద్ర అనే నాలుగు వర్ణాలు ఉన్నాయి. శూద్ర వర్ణంలో అనేక జాతులు (కులాలు) ఉన్నాయి. ఉదాహరణకి ఆంధ్రదేశంలో ఉన్న శూద్రులలో ఉన్న కొన్ని కులాల పేర్లు: కమ్మ, రెడ్డి, కాపు, వెలమ, తెలగ, గవర, సాలె, మొదలైనవి; బ్రాహ్మణ, క్షత్రియ, వైశ్య వర్ణాలలో విడివిడిగా కులాలు ఉన్నాయో లేదో తెలియదు. వర్ణక్రమం, -n. --(1) alphabetical order; --(2) spelling; వర్ణపటం, varNapaTaM -n. --spectrum; ---శోషణ వర్ణపటం = absorption spectrum. వర్ణమాపకం, varNamApakaM -n. --[phy.] spectrometer; an instrument to study the properties of the various colors of light వర్ణమాల, varNamAla -n. --(1) alphabet; (lit.) a string of characters; --(2) spectrum; a band of colors; వర్ణన, varNana -n. --description; వర్ణనాత్మక, varNanAtmaka -adj. --descriptive; వర్ణపాతలేఖనం, varNapAtalEkhanaM -n. --chromatography; (lit.) color writing; వర్ణపాతలేఖిని, varNapAtalEkhini -n. --[chem.] chromatograph; an instrument to study the properties of chemical mixtures; వర్ణలేఖిని, varNalEkhini -n. --(1) spectrograph; --(2) chromatograph; (comment.) Perhaps we need distinct words for chromatograph and spectrograph; వర్ణసంధానం, varNasaMdhAnaM -n. --staining; a process used in microscopy to make parts of an object stand out against a background; వర్తకం, vartakaM -n. --trade; business; వర్తకుడు, vartakuDu -n. m. --trader; businessman; వర్తన, -n. --behavior; వర్తమానం, vartamAnaM -n. --(1) news; tidings; message; --(2) communication; --(3) present tense; contemporary time; వర్తమానకాలం, vartamAnakAlaM -n. --[gram.] present tense; (ant.) భూతకాలం; వర్ధంతి, vardhaMti - n. -- (1) birth anniversary; (2) death anniversary; -- (note) In all other Indian languages, including Sanskrit, the correct meaning is "birth anniversary." For some unknown reason the meaning morphed into "death anniversary" and this meaning is currently in widespread usage; -- వర్ధంతి అను శబ్దము వృధు, వృద్ధా అను ధాతువులనుండి నిష్పన్నమైనది. అది వృద్ధి అను అర్థమును చెప్పును. ఆయుర్వృద్ధికి హోమాదులు ఒనరింతురుగావున వర్ధంతి అను పదము "పుట్టినరోజు" కి వాడుట యోగ్యము; వర్ధకం, vardhakaM [suff.] one that promotes; promoter; ---బలవర్ధకం = tonic; promoter of strength. ---క్షీరవర్ధకం = promoter of milk production. ---కాంతివర్ధకం = promoter of a healthy glow. వర్ధమాన, vardhamAna -adj. --one that is growing; one that is progressing; (lit.) one that is capable of growing beyond belief; ---వర్ధమాన దేశం = developing country. వర్ర, varra -n. --(1) pungent taste; --(2) chili powder; వర్జ్యం, varjyaM -n. --eschewed time of a day because it is not auspicious; వర్షం, varshaM -n. --(1) rain; shower; వాన; (2) cloud; మేఘం; --(3) year; సంవత్సరం; --(4) country; దేశం; వర్షపాతం, varshapAtaM -n. --rainfall; (rel.) హిమపాతం; వరాహం, varAhaM -n. --pig; wild boar; వరాహమిహిరుడు, varAhamihuruDu -n. --Varahamihira; the great Indian scientist, of the 4th - 5th century A.D., who made lasting contributions to astronomy and atmospheric sciences; వర్ణాంధత్వం, varNAMdhatvaM -n. --color blindness; వర్ణావరణం, varNAvaraNaM -n. --chromosphere; the bright region around the sun; can be applied to any other bright region surrounding an object; వర్షాకాలం, varshAkAlaM -n. --monsoon; rainy season; వరి, vari -n. --rice paddy; [bot.] ''Oryza sativa''; --ప్రాసంగులు (రాజనాలు), కర్పూర భోగులు, వంక సన్నాలు, కుంకుమ పూలు, గుండ్ర సాంబవలు, మొలకొలుకులు, కుసుమలు, సన్న కొనామణులు, చిన్న పిషాణీలు, పెద కాకిరెక్కలు, పిన్న కుసుమలు, పాలాట్రగడ్డలు, బంగారు తీగలు, సన్న ముత్యాలు, జున్నుబాలు, వంకెలు, పగడాలు, ఢిల్లీ భోగాలు, రామసాగరాలు వంటి పలు ఇతర జాతులు కూడా ఉన్నాయి; ఇవికాక సాంబవ (సాంబ) మషూరీ, జీలకర్ర సన్నాలు, కృష్ణ కాటుకలు, సన్న కృష్ణ కాటుకలు, అక్కుళ్ళు, నెంబర్లు, ముదుగులు, బుడమలు, కోడి బుడమలు, జిలమలు, ఎరడాములు, కిచిడీలు, ఆట్రగడ్డలు, సన్నాట్రగడ్డలు, జయపూరు సన్నాలు, వంక సన్నాలు, కర్నూలు సోనా మషూరీ, చిట్టిముత్యాలు, కాకి రెక్కలు, ఈత గొల్లలు,గొర్తివడ్లు, స్వర్ణ, హంస, జయ, కేసరి, చెన్నంగి, రాజభోగాలు, బాస్మతి వంటి వరి వంగడాలు ఇంకా ఎన్నో; వరి ధాన్యంలో కొన్ని వేల రకాలు ఉన్నాయి; వరిగడ్డి, varigaDDi -n. --hay; straw; వర్తించు, vartiMcu -v. i. --apply; to be in force; be applicable; వర్తిల్లు, vartillu -v. i. --exist; వర్ధిల్లు, vardhillu -v. i. --grow; flourish; increase; develop; వరుగు, varugu -n. --sun-dried food item; sun-dried vegetables; వరుగు చేప, varugu cEpa -n. --sun-dried fish; వరుమానం, varumAnaM -n. --income; --(2) allowance; money given for maintenance; --(3) income from an allowance; వర్గు, vargu -n. --(1) list; categorized list; (2) [math.] squared value; వర్గు రూపం, vargu rUpaM -n. --[math.] quadratic form; వరేణ్యుడు, varENyuDu -n. --great person; వలంబిరికాయ, valaMbirikAya -n. --[bot.] I''sora corylifloia''; వల, vala -n. --net; వలచు, valacu -v. t. --to fall in love; వలపక్షం, valapakshaM -n. --partiality; వలపలి, valapali -adj. --on the right side (of a vehicle, while facing forward); starboard side; (ant.) దాపల; వలయం, valayaM -n. --ring; circle; వలయాకార, valayAkAra -adj. --circular; round; వలవల, valavala -adj. --onomatopoeia for the sound of --(1) crying, possibly out of sorrow; --(2) landing sound of a flock of birds; వలస, valasa -n. --migration; emigration; going from one part of the world to another; వలస వీధులు, valasa vIdhulu -n. --migratory routes; వలస మార్గాలు; వల్ల, valla -n. --possibility; feasibility; వల్లకాడు, vallakADu -n. --burial or cremation ground; cemetery; -- వల్ల + కాడు > ఒలికి + కాడు = సొద (చితి) పేర్చెడి చోటు -- ఒలికికాడు → ఒలిక్కాడు → వలిక్కాడు → వలక్కాడు → వల్లకాడు. -- 'ఒలికికాడు' లేదా 'ఒలుకులమిట్ట' అనే పదానికి 'చితిపేర్చెడు చోటు' / 'సొదపేర్చెడు చోటు' అని అర్థం. వల్లమాలిన, vallamAlina -adj. --excessive; impossible; వల్లరసి, vallarasi -n. --[bot.] ''Walsura piscidia''; వల్లవ, vallava -n. --cook; chef; the head of a kitchen; వలిసె, valise -n. --[bot.] ''Verbisina sativa''; వల్మీకం, valmIkaM -n. --ant-hill; వలువు, valuvu -n. --(1) fine garment; --(2) skin of a nut or vegetable; వలె, vale -prep. adv. --(1)like; similar to; in imitation of; resembling; -- (2) as though; as if; -- కరణి; మాడ్కి; వల్లె, valle -inter. --yes; affirmation; ---వల్లెయని అతడు బయలుదేరెను = he said, 'yes' and started. -n. --rote; repetition; వల్లెవేయు, vallevEyu -v. t. --repeat with the intention of memorizing; వశం, vaSaM -n. --(1) possession; custody; --(2) control; supremacy; వశిష్ఠ, vaSishTha --[astron.] Mizar and Alcor are two stars forming a naked-eye double in the handle of the Big Dipper (or Plough) asterism in the constellation of Ursa Major. Mizar is the second star from the end of the Big Dipper's handle, and Alcor its fainter companion. Mizar is really four stars, and Alcor is really two stars. So what we see as two stars are really six in one! వసంతం, vasaMtaM -n. --spring; వసంతదూత, vasaMtadUta -n. --messenger of spring; [bot.] ''Gaetnera racemosa''; వసంత విషువత్, vasaMta vishuvat -n. --spring equinox; vernal equinox; approximately March 21; equinox = the day on which nights and days are of equal length at the Equator; the equality doesn't happen everywhere on Earth; some astrological traditions consider this point as the "starting point" of the zodiacal chart; such a chart is called "Sayana zodiacal chart" (Tropical Zodiac); this point slowly moves backwards, (about one degree in every 72 years), due to the precession of the spinning globe, and makes a full circle in approximately 26,000 years; this phenomenon is called the Precession of the Equinoxes"; Indian astrological tradition does not take into account this shifting tropical zodic; instead it uses an absolute reference frame, defined by a fixed point in the sky. A chart made with this fixed reference is called "nirayaNa zodiacal chart." The difference between these two charts now stands at about 23 degrees and this difference is called "ayanAMSa"; వస, vasa -n. --calamus; root of calamus; Sweet Flag; a medicinal root; [bot.] ''Acorus calamus'' of the Acoraceae family; ---వస పోసిన పిట్ట వలె మాట్లాడుతున్నాడు = he is talking like a bird overdosed with vasa; the belief is that "vasa" has the ability to assist in the latent powers of speech, both in people and birds like parrots and mynas. -- [Sans.] చవచా; ఉగ్రగంధా; వసనాభి, vasanAbhi -n. --[bot.] ''Aconitum ferox; Aconitum chasmanthum''; వసపిట్ట, vasapiTTa -n. --[idiom.] a talkative person; వసారా, vasArA -n. --verandah; corridor; వస్తాదు, vastAdu -n. --(1) master; --(2) strong person; --(3) wrestler; వస్తుగుణదీపిక, vastuguNadIpika -n. --Materia Medica; % to e2t వస్తు ప్రపంచం, vastu prapaMcaM -n. --material universe; వస్తువినిమయ పద్ధతి, vastu vinimaya paddhati -n. --barter system; వస్తువు, vastuvu -n. --thing; item; substance; topic; వషత్కారాలు, vashatkArAlu -n. --fireballs; sparks; చివాట్లు; వ్యక్తం, vyaktaM -n. --revealed; expressed; manifested; వ్యక్తి, vyakti -n. --person; character; individual; వ్యక్తిత్వం, vyaktitvaM -n. --personality; characteristic; individuality; వ్యంగ్యం, vyaMgyaM -n. --sarcasm; వ్యంగ్య చిత్రం, vyaMgya citraM -n. --cartoon; వ్యగ్రత, vyagrata -n. --bewilderment; వ్యత్యాసం, vyatyAsaM -n. --difference; gap; discrepancy; వ్యతిక్రమం, vyatikramaM -n. --transgression; deviation from tradition; వ్యతిరేకం, vyatirEkaM -n. --contradiction; opposite position; వ్యథ, vyatha -n. --pain; suffering; agitation; వ్యభిచారం, vyabhicAraM -n. --adultery; transgression; వ్యయం, vyayaM -n. --(1) destruction; --(2) expenditure; ---అనుత్పాదక వ్యయం = non-productive expenditure. వ్యర్ధ, vyardha -adj. --useless; wasted; unproductive; unprofitable; vain; వ్యవకలనం, vyavakalanaM -n. --subtraction; వ్యవధానం, vyavadhAnaM -n. --duration; interval; time; వ్యవధి, vyavadhi -n. --duration; interval; time; వ్యవస్థ, vyavastha -n. --system; organization; a set of rules; వ్యవసాయం, vyavasAyaM -n. --agriculture; cultivation; వ్యవహర్త, vyavaharta -n. --manager; organizer; one who controls a business or transaction; వ్యవహారం, vyavahAraM -n. --(1) business; transaction; --(2) dispute; --(3) use; usage; custom; practice; వ్యసనం, vyasanaM -n. --bad habit; addiction; వ్యస్తాక్షరి, vyastAkshari - n. -- one of the eight items in a literary gymnastic event called "ashTAvadhAnaM;" the person conducting the event is required to compose a poem that contains a specified set of words; వ్యష్టిగా, vyashTigA -adv. -- separately; in an isolated fashion; వ్రణం, vraNaM -n. --(1) ulcer; carbuncle; boil; వ్రతం, vrataM -n. --a religious ritual worshp with a single-minded devotion, usually officiated by a priest; వ్రతశీలి, vrataSIli -n. --(1) duty bound person; --(2) a person devoted to a cause; '''వా - vA, వ్యా - vyA''' వాంగ్మయం, vAMgmayaM -n. --literature; literary heritage; వాఙ్మయం is the only place I have seen the use of ఙ. For simplification, I have decided to use this spelling although it is frowned upon by purists. వాంఛ, vAMcha -n. --desire; వాంఛనీయం, vAMchanIyaM -n. --desirable; వాంతి, vAMti -n. --vomit; వాక్, vAk -adj. --vocal; speech; వాక, vAka -n. --a tropical thorny bush; Karaunda; Jasmine-flowered carissa; Bengal currants; [bot.] ''Carissa carandas'' of Apocynaceae family; --[Sans.] సుషేణ; కరమర్దకః; అవిగ్నః; కృష్ణపాక ఫలమ్‍; వాకట్టు, vAkaTTu -n. --gag; a long piece of cloth stuffed in the mouth and tied around the head to prevent a person from talking; వాక్యం, vAkyaM -n. --sentence; వాక్కాయ, వాకల్వి కాయ, vAkkAya, vAkalvikAya - n. -- [bot.] ''Caris carandas; Carissa spinarum;(Apocynaceae or Milkwort Family.) -- (Apocynum cannabinum)అపోసైనం కన్నబియం అనే హోమియో మందు ఉంది; వాకిలి, vAkili -n. --front yard; (ant.) పెరడు; ---నాలుగిళ్ల వాకిలి = courtyard. వాకుడు, vAkuDu -n. --a type of prickly nightshade; [bio.] ''Solanum jacquinii'' of the Solanaceae family; the root of this medicinal plant is used in Ayurveda; == ముళ్ల వంగ; వాకుడుకాయ; వాక్కు, vAkku -n. --word; utterance; speech; voice; వాకేతం, vAkEtaM -n. --signal; a coded signal; (def.) వార్తలని మోసే సంకేతం; వాగ్వ్యవహారం, vAgvyavahAraM - n. -- conversational transaction; oral transaction; వాగ్దానం, vAgdAnaM -n. --promise; (lit.) giving a word; వాగ్వాదం, vAgvAdaM -n. --argument; oral dispute; వాగ్మి, vAgmi -n. --orator; eloquent speaker; వాగ్విలాసం, vAgvilAsaM -n. --gracefulness of speech; వాగ్వివాదం, vAgvivAdaM -n. --debate; argument; వాగు, vAgu -n. --mountain stream; -v. i. --(1) babble; prattle; talk without much forethought; talk with no regard to the rank and status of the other person; --(2) make sounds; వాగుడు, vAgUDu -n. --garrulousness; talkativeness; వాగ్రూపం, vAgrUpaM -adj. --oral; (ety.) వాక్ + రూపం = in the form of words uttered; (rel.) లిఖితపూర్వకం; వాగ్గేయం, vAggEyaM -n. --lyric and its composition; (ety.) వాక్ + గేయం; వాగ్గేయకారుడు, vAggEyakAruDu -n. m. --one who writes the lyrics as well as composes the music; వాఙ్మయము, vaa~mmayamu - n. -- (1) consisting of speech, depending on speech, whose essence is speech, relating to speech; (2) literature; rhetoric; -- వాక్ + మయం = వాఙ్మయం; వాక్కులతో నిండినది; సాహిత్యం, సారస్వతం, వాఙ్మయం అనేవి మూడు; ఇవి ఒక దానికంటే మరొక దాని పరిధిని బట్టి విస్తృతమైనవి. హితబోధ లక్ష్యంగా కలది సాహిత్యం; ఉదా. కావ్య నాటకాదులు. సరస్వతీ సంబంధమైనది సారస్వతం. ఉదా. సినిమాల భాష సినీ సారస్వతం అనవచ్చు. సంగీత సారస్వతం అంటే కృతులూ, పదాలూ, ఆలాపనలూ. వైదీక సారస్వతం అంటే వేదాలూ, మంత్రాలూ, వాటి వ్యాఖ్యానాలూ. ఉపన్యాసాలూ మొదలైనవన్నీ. వాఙ్మయం అంటే పైవన్నీ. వినోదం కోసం ఆనందం కోసం ఉన్న రచనలే కాక, నిత్య జీవితానికి ఉపకరించే అనేక విషయాల సమాహారం వాఙ్మయం ఔతుంది. వివిధ శాస్త్ర గ్రంథాలూ, జీవిత చరిత్రలూ, పత్రికలూ, వార్తలూ, చర్చలూ, అన్నీ. తెలుగు భాషలో కనబడేవీ, వినబడేవీ సమస్తమూ - వాగ్రూపం లో ఉండేవన్నీ — తెలుగు వాఙ్మయమే. వాచకం, vAcakaM -n. --reader; a collection of important works for reading; వాచవి, vAcavi -n. --flavor; వాచాలత, vAcAlata -n. --talkativeness; వాచ్యార్థం, vAcyArthaM -n. --literal meaning; వాచు, vAcu -v. i. --(1) swell; --(2) crave; (ety.) by associating pregnant women's craving for foods and the swelling of their face and feet; వాజపేయం, vAjapEyaM -n. --a ceremony during the inauguration of an emperor; see also రాజసూయం; వాజమ్మ, vAjamma - n. --incompetent person; fool; simpleton; useless fellow; వాజిగంధ, vAjigaMdha -n. --[bot.] ''Physalis flexuosa''; వాజీకరి, vAjIkari -n. --aphrodesiac; వాటం, vATaM -adj. --attitude; direction; tenor; trend; ---వాడి వాటం బాగా లేదు = his attitude is no good. ---గాలి వాటం = direction of wind; the trend in the air. వాడ, vADa -n. --a row of houses; a street; a colony; వాడకట్టు, vADakaTTu -n. --neighborhood; a street; a row of houses; an apartment complex; % to e2t వాడగన్నేరు, vADagannEru -n. --[bot.] ''Plumiera acuminta;'' వాడాంబ్రం, vADAMbraM -n. --[bot.] ''Eranthemum nervosum;'' వాడు, vADu -pron. --he; -v. t. --use; avail; - v. i. --fade; wither; whittle; వాడుక, vADuka -n. --usage; custom; habit; a habitual practice; వాడుకరి, vADukari -n. --user; వాడి, vADi -adj. --sharp; keen; pointed; వాపు, vApu -n. --swelling; inflammation; edema; వాణిజ్యం, vANijyaM -n. --trade; వాతం, vAtaM -n. --(1) air; --(2) One of the three balancing body conditions in Ayurveda, the ancient Indian medical science; -- "వాత" అనేది గాలి మూలకంతో తయారు చేయబడుతుంది; వాత ఆధిపత్యం ఉన్న వారు సన్నగా, శక్తివంతంగా, సృజనాత్మకంగా ఉంటారు, కానీ సులభంగా పరధ్యానం చెందుతారు. వారి మానసిక స్థితి వాతావరణం, వారి చుట్టూ ఉన్న వ్యక్తులు, తినే ఆహారాలపై ఎక్కువగా ఆధారపడి ఉంటుంది; వాత, vAta -n. --brand; cautery; a mark left by a burning iron rod; వాతపోధం, vAtapOdhaM -n. --[bot.] ''Butea frondosa;'' వాతహరి, vAtahari -n. --carminative; a medicine that subdues any gas in the stomach; వాత్సల్యం, vAtsalyaM -n. --affection; love; the affection shown by an adult toward a youngster; వాతావరణం, vAtAvaraNaM -n. --(1) atmosphere, a region of space surrounding the Earth, నభోవరణం; --(2) weather; short- term behavior of the atmosphere in terms of temperature, wind, cloudiness, rainfall, etc. A better Telugu word needs to be coined for this. (see వాలిమండ); --(3) climate; long-term behavior of the atmosphere in terms of general trends in heating, cooling, greenhouse effects, glaciation, etc. A better Telugu word needs to be coined for this; వాదం, vAdaM -n. -- theory; supposition; -- గౌతమ మహర్షి తన న్యాయ సూత్రాలలో ఈ మాటని నిర్వచించాడు. భారతీయ తర్క శాస్త్రానికి కూడా గౌతముని న్యాయ సూత్రాలే ప్రాతిపదిక. తనకు తెలియని దానిని తెలుసుకొనటానికి లేదా ఒక విషయంలోని అన్ని పార్శ్వాలు స్పష్టంగా గ్రహించటానికి చేసే చర్చకు 'వాదం' అని పేరు. -- తనకు తెలిసినదే నిజం. ఇతరులంటున్నది యథార్థం కాదు అని ముందే ఒక నిర్ణయానికొచ్చేసి, నిశ్చయంతో చేసే సంవాదాన్ని 'జల్పం' అంటారు. -- మూడవది 'వితండం'. తనకంటూ ఒక స్వంత అభిప్రాయం, విషయజ్ఞానం ఏదీ లేకపోయినా, ఎదుటి వాడు చెప్పేది అంతా తప్పు అని మొండిగా వాదించడం వితండ వాదం. వాదన, vAdana -n. --argument; pleading; వాద్యం, vAdyaM -n. --musical instrument; (rel.) జంత్రవాద్యం; వాద్యబృందం, vAdyabRMdaM -n. --orchestra; వాది, vAdi -n. --plaintiff; the person who filed a suit in court; (ant.) ప్రతివాది; వాదించు, vAdiMcu -v. t. --argue; plead; వాదోడు, vAdODu -n. --verbal assistance; support using words; see also చేదోడు; వాదోస్పదం, vAdOspadaM -n. --arguable; వాన, vAna -n. --rain; shower; వానకోయిల, vAnakOyila -n. --swallow; a type of bird; వానపాము, vAnapAmu -n. --earthworm; dew-worm; segmented worm; angleworm; [bio.] ''Megascolex mauritii'' of the Megascolecidae family; మన దేశం లో ప్రధానంగా రెండు రకాలు ఉన్నాయి 1. ఫెరేటిమ పోస్తుమ ''Pheretima posthuma;'' 2. లుంబ్రికాస్ టేర్రెస్త్రిస్ ''Lumbricus Terrestris;'' --130 కుటుంబాలకు పైగా ఉన్న వానపాములలో 12 వేలకు పైగా జాతులున్నాయి. మెగాస్కోలెసిడే కుటుంబానికి చెందిన మెగాస్కోలెక్స్ మారిటీ అనే శాస్త్రీయ నామం కలిగిన వానపాములు మన ప్రాంతంలో సర్వసాధారణంగా కనిపిస్తాయి. ఎర్రలకు రెండువైపులా తలలుంటాయి; మూడు గుండెకాయలుంటాయి. అంచేత మధ్యలో ఎక్కడ తెగకోసినా, రెండు ముక్కలు విడివిడిగా బతికి, కావలసిన అవయవాలను మళ్ళీ అభివృద్ధి పరచుకొంటాయి; నేలలో వానపాములు ఎంత ఎక్కువగా ఉంటే రైతుకు అంత మేలు జరుగుతుంది. -- ఎర్ర; ఎర్రటి రంగులో ఉంటాయి కనుక "ఎర్రలు" అంటారో, చేపలు పట్టడానికి వేటిని ఎరలు (baits) గా వాడతారు కనుక ఎర్రలంటారో తెలియదు; వానమట్ట, vaanamaTTa - n. -- Bombay Duck; [bio.] ''Harpadon nehereus;'' is a species of lizardfish popular in Mumbai, India; వానరం, vAnaraM -n. --monkey; ape; any animal of the simian family; -- [వా + నర, వా వికల్పితః నరః] నరునివలె తోచునది, కనబడునది = వానరము; a creature that looks like a human; వానర, vAnara -adj. --simian; వాపు, vApu -n. --swelling; వాపోవు, vApOvu -v. i. --lament; deplore; bewail; వామ, vAma -pref. --levo; sinistral; left-handed; ---వామ నవామ్లం = L-amino acid. ---వామోజు = levulose; levose. వామపక్షం, vAmapakshaM -n. --left wing; వామింట, vAmiMTa - n. -- [bot.] ''Cleome gynandra'' Linn.; see also వాయింట; కుక్క వాయింట; -- ఇది వర్షాకాలంలో ఎక్కడ చూసినా తెల్ల పువ్వులు, పసుపు పూవులతో కనిపిస్తుంది. ఇది ఆవాల మొక్కని పోలి ఉంటుంది. ఈ ఆకు ఇంగువ వాసనను కలిగి ఉంటుంది. దీనిని సాధారణంగా సాంప్రదాయ వైద్యంలో వివిధ రకాల శరీర నొప్పులని తగ్గించడానికి ఉపయోగిస్తారు. వాము, vAmu -n. --(1) seed of Bishop's weed; Ajwa seeds; [bot.] ''Carum copticum''; Trachispermumm ammi; -- అజామోద వాము = [bot.] Trachispermumm roxburghianum; --కురాసాని వాము = henbane; [bot.] Hyoscyamus niger of the Solanaeceae family; -- [Sans.] యువానీ; దీపక; దీప్య; ఓమము; శూల హంత్రీ; --(2) stack; ---గడ్డివాము, = haystack. వాము ఆకుల మొక్క, vAmu Akula mokka - n. -- [bot.] Coleus aromanticus; వాముపువ్వు, vAmupuvvu -n. --thymol; an aromatic colorless crystalline, camphor-like, compound extracted from the volatile oils of thyme; [bot.] ''Thymus vulgaris'' or ''Carum copticum''; probably a misonomer; C₁₀H₁₄O; crystals of thymol resemble camphor tablets; వాయ, vAya -n. --batch; వాయింట, vAyiMTa -n. --a shrub whose leaves have medicinal value; [bot.] ''Cleome pentaphylla''; see also వామింట; వాయిదా, vAyidA -n. --(1) installment; --(2) postponement; ---వాయిదాల పద్ధతి = installment plan. ---కోర్టువారు కేసు వాయిదా వేసేరు = the case is postponed by the court. వాయుదండం, vAyudaMDaM -n. --loom; నేతకు వాడే తాకుపలక; వాయులీనం, vAyulInaM -n. --violin; వాయవ్యం, vAyavyaM -n. --North-West; వాయువిడంగం, vAyuviDaMgaM -n. --a medicinal root; a paste made from this root is believed to assist the development of speech in children; [bot.] ''Embetia ribes;'' వాయువు, vAyuvu -n. --(1) gas; --(2) wind; వాయిదా, vAyidA - n. -- (1) postponement; (2) installment; -- (ety.) in Arabic, వా-ఇదా = agreement; contract; వారం, vAraM -n. --(1) week; --(2) day of the week; వాసరం; --(3) collection; set; ---వారం వారం రా = come every week. ---ఈవేళ ఏమి వారం = what day of the week is today? ---కిరణవారం = beam of light. వార, vAra -n. --side; corner; వారధి, vaaradhi - n. -- causeway; a raised road or track across a low or wet ground; ex. "an island reached at low tide by a causeway;" -- సేతువు; అడ్డకట్ట; వంతెన; వారవనిత, vAravanita -n. --prostitute; courtesan; వారకాంత; -- వార వనిత అంటే ఒక రోజు వరకు గడపఁదగ్గ మగువ (వెలయాలు); వారడి, vAraDi -n. --(1) interval; difference; --(2) lacuna; defect; deficiency; వారధి, vAradhi -n. --bridge; వారసత్వం, vArasatvaM -n. --heredity; వారసవాహిక, vArasavAhika -n. --[bio.] chromosome; (lit.) chromo = color; soma = body; the word chromosome is a misnomer because chromosomes have no inherent color; వారసవాహిక means carrier of hereditary information; these are string-like substances found in the nuclei of cells; వార్త, vArta -n. --news; tidings; intelligence; వార్ధక్యం, vArdhakyaM -n. --old age; వారాహి, vaaraahi - n. -- (1) one of the seven deities; (2) a female wild boar; -- (1.) సప్తమాతలలో ఒకరైన దేవత; (2.) ఆడ అడవి పంది; -- బ్రాహ్మి, మహేశ్వరి, కౌమారి, వైష్ణవి, వారాహి, ఇంద్రాణి, చాముండ - వీరు సప్తమాతలు. దుర్గా సప్తశతిలో వీరు దుర్గాదేవి ప్రతిరూపాలుగా వచ్చి రాక్షస సంహారం కావిస్తారు; వార్తాపత్రిక, vArtApatrika -n. --newspaper; వారించు, vAriMcu -v. t. --stop; prevent; hinder; obstruct; వార్షికం, vAtshikaM - n. -- (1) a yearly payment; an annuity; (2) annual; yearly; (3) belonging to or produced in the rainy season; వార్చు, vArcu -v. t. --decant; drain; to pour off liquid from the top of a vessel without disturbing the contents at the bottom; వార్డు, vArDu -n. -- (1) ward; (2) a wing of a hospital or prison; (3) an administrative unit in a city; (4) The smallest administrative unit of Gram Panchayats in India; వాలం, vAlaM -n. --tail; suffix; extension; ---కరవాలం = sword. (lit.) an extension of the hand. ---సౌధవాలం = annex. (lit.) an extension of a building. వాలకం, vAlakaM -n. --attitude; demeanor; sly behavior; వాలా, vAlA -suff. --a suffix added to the end of a name to indicate the place of origin, profession or activity; ---జట్కావాలా = the driver of a horse-drawn cart. ---ఢిల్లీవాలా = the person from Delhi. -- సైకిలు వాలా = the person on the bicycle. వాలిమండ, vAlimaMDa -n. --weather; (ety.) వాన, గాలి, మబ్బు, ఎండల సముదాయం; వాలు, vAlu -adj. --slanting; inclined; వాలు, vAlu -n. --slope; incline; వాలు, vAlu -v. i. --(1) tilt; lean; --(2) land; perch; వాలు చూపులు, vAlu cUpulu -n. --slanting glances; వాలుక, vAluka -n. --sand; వాలుకాయంత్రం, vAlukAyaMtraM - n. -- (1) any contraption that uses sand in its operation -- (2) sand-clock వాలుకుర్చీ, vAlukurcI -n. --easy chair; relaxing chair; lounging chair; వాలుగ, vAluga -n. --catfish; వాలుబల్ల, vAluballa -n. --inclined plane; inclined plank; వాల్చు, vAlchu -v. t. --turn an object from an upright to a flat position as in మంచం వాల్చు; see also చేరబెట్టు; వావి, vAvi -n. --blood relationship; consanguinity; వావిడికం, vAviDikaM -n. --incest; relationship prohibited for a wedded life; వావివరుస, vAvivarusa -n. --relationship suitable for a wedded life; consanguinity; వావిలి చెట్టు, vAvili ceTTu -n. --[bot.] ''Vitex negundo'' of the teak (Verbenaceae) family; -- వావిలి మొక్కలో అనేక ఔషధ ప్రయోజనాలున్నాయి; చవితి పూజకు ఉపయోగించే పత్రిలో వావిలి ఆకు (సింధురవార పత్రి) ఉంది; -- నల్ల వావిలి; సింధువారం; నిర్గుండీ; వాసం, vAsaM -n. --beam; a longitudinal (main) beam of a house; see also పెండె; వాసంతి, vAsaMti -n. --[bot.] ''Jasmimum auriculatum;'' వాసన, vAsana -n. --(1) odor; smell; fragrance; aroma; --(2) memory; subconscious memory from a previous birth (aacording to Abhinava Gupta's philosophy); పూర్వజన్మలోని కర్మలు మరుజన్మలో వాసనా రూపంలో ఉంటాయని, ఎవరి కర్మకి వారే కర్తలు అనీ సిద్ధాంతం; వాస్తవం, vAstavaM -n. --fact; reality; truth; వాస్తవ్యం, vAstavyaM -n. --habitat; house; వాస్తవవాది, vAstavavAdi -n. --realist; వాస్తవ్యుడు, vAstavyuDu -n. --inhabitant; resident; dweller; వాసి, vAsi -n. --(1) quality; (rel.) రాసి = quantity; --(2) extent; ---రాసి కంటే వాసి ఎక్కువ = quality surpassed quantity. ---వెంట్రుక వాసిలో తప్పిపోయింది = missed by a hair's breadth. వాసుకి, vAsuki -n. --(1) Hydra, the Water Snake; a cluster of stars; --(2) name of a legendary snake in Hindu lore; వాస్తు, vAstu -n. --architecture; science of building construction; వాస్తుకం, vAstukaM -n. --[bot.] ''Chenopodium album;'' వాస్తుశిల్పి, vAstuSilpi -n. --architect; వాహనం, vAhanaM -n. --vehicle; mount; a device to ride on; వాహ్యాళి, aahyaaLi - n. -- (1) a road for horses; (2) a pleasure ride on horseback; (3) leisurely walking; strolling; -- Reduplication అనే morphological change ప్రక్రియ వలన రెండవ అక్షరానికి వున్న 'య-ఒత్తు' మొదటి అక్షరానికి కూడ చేర్చి వ్రాయడం ద్వారా 'వ్యాహ్యాళి'ని కొంతమంది వాడడం జరిగింది. కాని అది సరియైన ప్రయోగం కాదు. వాహిని, vAhini -n. --(1) river; --(2) army; --(3) conductor of heat, electricity, etc.; వ్యాకరణం, vyAkaraNaM -n. --grammar; analysis; వ్యాకర్త, vyAkarta -n. --(1) grammarian; --(2) parser; వ్యాకరించు, vyAkariMcu -v. t. --analyze; parse; decompose; వ్యాకీర్ణం, vyAkIRNaM -n. --scatter; disorder; ---వ్యాకీర్ణ పటం = [stat.] scatter diagram. వ్యాకులత, vyAkulata -n. --anxiety; వ్యాకోచం, vyAkOcaM -n. --expansion; (ant.) సంకోచం,; వ్యాఖ్య, vyAkhya -n. --comment; (ant.) నిర్వాఖ్య = no comment; వ్యాఖ్యానం, vyAkhyAnaM -n. --commentary; -- ప్రామాణిక వ్యాఖ్యానం = standard (regular) commentary; ప్రామాణిక వ్యాఖ్యానంలో గ్రంథంలో కవి ఉపయోగించిన కష్టమైన ప్రయోగాలను, సూత్రాలను (అనగా కుదించి వ్రాసిన విషయాలను) విడమరచి విపులంగా వివరించడం జరుగుతుంది -- సర్వంకష వ్యాఖ్యానం = interpretation with word-for-word translation and purport; శిశుపాలవధ అనే మాఘకావ్యానికి (మాఘుడు వ్రాసినది) మల్లినాథుడు వ్రాసిన వ్యాఖ్యానమును సర్వంకషము అంటారు. అనగా పదచ్ఛేము, పదార్థోక్తి (అందులో వాడిన పదాల యొక్క వివిధ అర్థాలు, విగ్రహం (విడి విడి పదాలను కలిపినపుడు వచ్చే సమాస పదానికి ఏర్పడే ప్రత్యెక అర్థపు వివరణ), వాక్యయోజన (వాక్యాలు విడి విడిగా ఉన్నపుడు వేర్వేరు అర్థాలను సూచించినప్పటికీ వాటిని ప్రక్క ప్రక్కన వ్రాయడం వలన వాటి సమూహానికి కొత్త అర్థం ఏర్పడవచ్చు), ఆపేక్ష - సమాధానం (వ్యాఖ్యాకారుడే స్వయంగా ప్రశ్నలు వేసి, వాటికి తనే సమాధానం ఇవ్వడం ద్వారా వివరణను ఇవ్వడం), ఇలా వివిధ రకాలుగా గ్రంథం యొక్క విషయాన్ని కూలంకషంగా చర్చించి వివరించేదే 'సర్వంకష' వ్యాఖ్యానము. -- సంజీవినీ వ్యాఖ్యానం = continuous commentary; టీకా అనగా నిరంతర వ్యాఖ్యానం. గ్రంథంలోని ఏ ఒక్క పదాన్ని విడిచిపెట్టకుండా కఠినమైన పదాలకూ, తేలికైన పదాలకూ కూడా అర్థాన్ని వివరించేదానిని టీకా అంటారు. మల్లినాథుడు కాళిదాసు యొక్క వివిధ కావ్యాలకు వ్రాసిన టీకాలకు 'సంజీవనీ' టీకా అని పేరుపెట్టాడు. వ్యాఘాతం, vyAghAtaM -n. --contradiction; ---పరస్పర వ్యాఘాతాలు = mutual contradictions; వ్యాధి, vyAdhi -n. --disease; illness; sickness; malady; ailment; వ్యాధుడు, vyAdhuDu -n. --hunter; ---మృగవ్యాధుడు = Orion, the constellation. వ్యాపకం, vyApakaM -n. --avocation; వ్యాపారం, vyApAraM -n. --(1) trade; business; occupation; vocation; --(2) activity; ---సృజన వ్యాపారం = creative activity. వ్యాపార దక్షత, vyApAra dakshata -n. --business skill; వ్యాపార పవనాలు, vyApAra pavanAlu -n. --trade winds; వ్యాపారస్తుడు, vyApArastuDu -n. m. --trader; business person; వ్యాపారి, vyApAri -n. --trader; business person; వ్యాపారులు, vyApArulu -n. --people belonging to a subsect of Telugu Brahmins; వ్యాపించు, vyApiMcu -v. t. --extend; expand; pervade; వ్యాప్తి, vyApti -n. --range; extent; spread; widespread distribution; universality; omnipresence; వ్యామోహం, vyAmOhaM -n. --(1) lust; carnal desire; --(2) excessive desire; వ్యాయామం, vyAyAmaM -n. --physical exercise; calisthenics; వ్యాళములు, vyALamulu - n. pl. --ovoviviparous; born of an egg inside the body; some reptiles lay their eggs but the eggs are hatched inside their bodies and baby reptiles come out; -- also called అండయోనిజములు; Boa constrictor and Green Anaconda are examples; వ్యాళి, vyaaLi - n. -- a non-existing imaginary animal, like the dragon or Sphinx, mentioned in Hindu puranas and found in Indian temple sculptures; -- ఒక మిశ్రమ జంతువు. ఇందులో కొమ్ములు, కోరలు, ఏనుగు తొండం, సింహపు జూలు, పాము తోక, ఇలా అనేక జంతువుల లక్షణాలు కలిసి ఉన్న ప్రత్యెక జంతువు. ఒకవేళ ఏనుగు తొండం ఉంటే గజ వ్యాళి అని, సింహం ముఖం తో ఉంటే సింహ వ్యాళి అనీ, మనిషి ముఖం ఉంటే నర వ్యాళి అనీ ఇలా విభిన్న రూపాల్లో శిల్పాలు చెక్కటం మనం గమనించ వచ్చు. కొందరి సిద్ధాంతం ప్రకారం మొహెంజుదారో M-౩౦౦ ముద్రలో ఉన్నది వ్యాళి జంతువు. ఎందుకంటే కొమ్ములు, కోరలు, ఏనుగు తొండం, సింహపు జూలు, జింక శరీరం, పులి కాళ్ళు ,పాము తోక అందులో కనిపిస్తాయట . గుప్తులకాలంలో,ఇంకా గుజరాత్ ,మధ్య దేశం అంతటా ఈ జంతువు గుడులలో కనిపిస్తుంది. అయితే దేవాలయ శిల్ప కళలో మాత్రం పల్లవ రాజుల కాలం నుండి ఇవి ప్రస్ఫుటంగా కనిపిస్తాయి. మామల్లపురం లో వ్యాళ/యాళి మండపం ఉంది. నాయక రాజుల కాలంలో ఇవి ముంగాళ్ళ మీద నించుని నోరు తెరచిన రూపంలో ఉంటాయి. విజయనగర రాజులు, కన్నడ నాట, ఇలాంటి జంతువు దేవాలయ శిల్పాలలో చెక్కడం సాధారణమే. బౌద్ధంలో కూడా వ్యాళ జంతువు ఉంది. వ్యావహారికం, vyAvahArikaM -n. --colloquial; in common use; వ్యావృత్తి, vyAvRutti -n. --hobby; వ్యాసం, vyasaM -n. --(1) diameter; divider; --(2) essay; analysis; --(3) compilation; వ్యాసంగం, vyasaMgaM -n. --pursuit; pursuit of of literature, art, science, etc. -- రచనా వ్యాసంగం; పరిశోధనా వ్యాసంగం; వ్యాసఘట్టం, vyAsaghaTTaM -n. --a tough to untangle passage; a difficult to understand passage in a long narrative; It is believed that Vyasa, while composing the epic Bharatha, used difficult passages now and then to slow down Vinayaka, his amanuensis; -- గ్రంథగ్రంథి; వ్యాసపీఠం, vyasapIThaM -n. --lectern; a short stand that helps support a book with opened pages - often used by speakers giving a lecture while sitting; వ్యాసుడు, vyasuDu -n. --sage Vyasa; the divider of the Vedas; the editor of Vedas; వ్యాసార్ధం, vyAsArdhaM -n. --radius; వ్రాయసకాడు, vrAyasakADu -n. --scribe; amanuensis; one who takes dictation; వ్రాయి, vrAyi - n. -- a syllable; ఒక అక్షరం; వ్రాలు, vrAlu - n. pl. -- a chain of syllables; అక్షర సముదాయం; -- చేవ్రాలు = hand-written letters; signature; '''వి - vi, వీ - vI, వు - vu, వూ - vU''' వింశాంశ, viMSAMSa %e2t -adj. --vegesimal; related to the method of counting using base twenty; వింగడించు, viMgaDiMcu -v. t. --separate; divide; వింత, viMta -adj. --curios; odd; strange; unusual; -n. --curiosity; oddity; marvel; something unusual; విందు, viMdu -n. --feast; వింశతి, viMSati -n. --twenty; వి, vi -adj. --pref. one that tends to expand into everything; సర్వత్ర వ్యాపించునది; (def.) వ్యాపక స్వభావం కలవాడు విష్ణువు; వికర్బన రసాయనం, vikarbana rsAyanaM -n. --inorganic chemistry; వికర్మ, vikarma -n. --illegal act; unacceptable act; వికలాంగుడు, vikalAMguDu -n. --cripple; a man with maimed limbs; వికసించు, vikasiMcu -v. t. --bloom; open up; విక్రమం, vikramaM -n. --valor; courage; విక్రమ, vikrama -adj. --high-speed; one that moves fast; can be used for the prefix “turbo” in computer software; విక్రయం, vikrayaM -n. --sale; విక్రయ పత్రం, vikraya patraM -n. --sale deed; వికారం, vikAraM -n. --(1) nausea; --(2) changed form; secondary form derived from a primary form; ---వికారపు చేష్టలు = nauseating deeds. ---నిర్వికారం = unchnageable వికాసం, vikAsaM -n. --(1) blooming; blossoming; brightness; --(2) exposition; --(3) development; -- (4) evolution; వికృతి, vikRti -n. --alteration; deformed shape; [gram.] corrupted form; విక్రేత, vikrEta -n. --vendor; the person who sells; (ant.) క్రాయిక = buyer; విఖ్యాతి, vikhyati -n. --fame; విఖ్యాపన, vikhyApana -n. --ekphrasis; in poetry, the use of detailed description of a work of visual art as a literary device; విగ్రహం, vigrahaM -n. --(1) statue; idol; icon; image; --(2) physical stature; personality; figure; shape; form; body; ---విగ్రహ పుష్టి, నైవేద్య నష్టి = physical stature is impressive, but it is only good for making the plate empty. -- (3) వి + గ్రహం = diffusing; distributing; radiating; repulsion; -- (4) quarrel; fight; opposite of సంధి; విగ్రహవాక్యం, vighrahavaakyaM - n. -- సమసనం (summing) అంటే కలపడం. వివిధ నియమాలను అనుసరించి నామవాచక పదాలను కలపడం ద్వారా 'సమాసములు' ఏర్పడతాయి. ఆ సమాసపదాలను విస్తరించినపుడు 'విగ్రహవాక్యము' ఏర్పడుతుంది; విగ్రహారాధన, vigrahArAdhana - n. -- idolatory; idol worship; విఘాతం, vighAtaM -n. --heavy blow; hindrance; setback; impediment; విచక్షణ, vicakshaNa -n. --discrimination; ability to tell right from wrong; విచక్షణ జ్ఞానం, vicakshaNa j~nAnaM -n. --the power of discrimination; the ability to tell the difference between good and bad; విచ్చలవిడిగా, viccalaviDigaa -adv. --irresponsibly; irresponsibly; liberally; unconstrained movement; -- "విచ్చల విడిగా తిరుగుతున్నారు" అనే వాడుక పొగరుబోతుతనంతో/ బాధ్యత లేకుండా అనే అర్థంలో ఉంది; విడి విడిగా అనేటప్పుడు వచ్చే అర్థం విచ్చలవిడి అన్నపుడు రాదు; విచారం, vicAraM -n. --sadness; విచారణ, vicAraNa -n. --investigation; inquiry; విచారణ చేయు, vicAraNa cEyu -v. t. --inquire; investigate; విచారించు, vicAriMcu -v. i. --feel sad; lament; bemoan; విచారించు, vicAriMcu -v. t. --investigate; inquire; find out; విచికిత్స, vicikitsa -n. --doubt; uncertainity; విచిత్రం, vicitraM -n. --strange event; strange happening; విచిలకం, vicilakaM -n. --[bot.] Vangueria spinosa; విచ్ఛిత్తి, vicchitti -n. --disintegration; breaking up; splitting; విచ్ఛిన్నం, vicchinnaM -n. --disintegration; breaking up; splitting; విజయం, vijayaM -n. --victory; success; విజయసారం, vijayasAraM -n. --an Ayurvedic medicinal plant advocated for diabetes mellitus; in the form of water decoction has been reported to have a protective and a restorative effect in alloxan-induced diabetic rats; [bot.] Pterocarpus marsupiu; విజాత, vijAta -adj. --heterogeneous; విజ్ఞానం, vij~nAnaM -n. --knowledge; scientific knowledge; విజ్ఞాపన, vij~nApana -n. --petition; request; memorandum; విజేత, vijEta -n. --victor; విజ్జోడు, vijjODu -n. --discordanrt pair; unmatched pair; విజిగీష, vijigeesha -n. -- desire to win; extreme desire win; --- గెలుపు సాధించాలనే బలమైన కోర్కె; విటమిను, viTaminu -n. --vitamin; nutrients, necessary in minute quantities, for the maintenance of good health; About 13 vitamins have been recognized. The body can manufacture some of these, but the others must be supplied through the diet; (ety.) vital + amine = vitamine, from which the last letter 'e' is dropped; this is a misnomer because amines are not a part of all vitamins; విటమిన్లకూర, viTaminlakUra -n. -- [bot.] ''Sauropus androgynus'' Merrill; విడత, viData -n. --release; installment; విడదీయు, viDadIyu -v. t. --separate; విడాకులు, viDAkulu -n. --divorce; -- పూర్వం భార్యాభర్తలు ఒకే విస్తరాకు లో భోజనం చేసేవారు; వారు విడిపోయినప్పుడు మాత్రమే వేర్వేరు విస్తరాకుల్లో భోజనం చేసేవారు. అందుచేత జీవితంలో శాశ్వతముగా విడిపోయినప్పుడు "విడాకులు" తీసుకున్నారు అనే మాట ప్రచారం లోకి వచ్చింది; విడిగా, viDigA -adv. --separately; విడిది, viDidi -n. --camp. halt; lodge; విడుదల, viDudala -n. --release; liberation; విడ్డూరం, viDDUraM -n. --curiosity; oddity; marvel; strange event; unusual event; వితండవాదం, vitaMDavAdaM -n. --illogical argument; circular argument; -- చదువుకొనే శ్రద్ధ లేకుండా విజ్ఞులతో మొండిగా వాదం చేయడం; వితంతువు, vitaMtuvu -n. --widow; వితంతువు, vitaMtuvu -n. --widow; (lit.) one without the (sacred) thread; వితథుడు, vitathuDu - n. -- liar; useless fellow; -- "వితథం తు అనృతం వచః" అని అమరం; వితరణ, vitaraNa -n. --(1) distribution; --(2) charity; వితరణి, vitaraNi -n. --distributor; విత్తం, vittaM -n. --money; విత్తనం, vittanaM -n. --seed; వితాకు, vitAku -n. --absentmindedness; విత్తు, vittu -n. --seed; -v. t. --seed; sow the seed; విద్య, vidya -n. --education; learning; విదారక, vidAraka -adj. --splitting; rending; ---హృదయ విదారక = heart-rending. విదారి, vidAri - n. -- an Ayurvedic herb; [bot.] ''Ipomoea digitata''; విదారి తో కలిసిన అశ్వగంధాది చూర్ణం శరీరానికి రోగ నిరోధక శక్తి తో పాటు ధాతుపుష్టినీ, సత్తువనూ ఇస్తుంది. సుఖనిద్రను కలిగిస్తుంది; విదాహం, vidAhaM - n. --మంట; భగభగ మండుతూన్నట్లు అనుభూతి; burning sensation; విద్యార్థి, vidyArthi -n. --student; pupil; (lit.) a person begging for an education; విద్యార్థి వేతనం, vidyArthi vEtanaM -n. --student stipend; scholarship; విద్యాలయం, vidyAlayaM -n. --school; college; విద్వాంసుడు, vidvAMsuDu -n. --scholar; ---నిలయ విద్వాంసుడు = resident scholar. విద్వాన్, vidvAn -n. --a degree conferred on a Sanskrit scholar after achieving a certain level of education; విదియ, vidiya -n. --the second day of the lunar half-month; విదీను, vidInu -n. --[chem.] ethene; a hydrocarbon with two carbon atoms and one double bond; C₂H₄; విదుషీమణి, vidusheemaNi - n. f. -- బహు శాస్త్ర జ్ఞానం కలిగినది; మణి, రత్నం, తిలకం, మొదలైన పదాలు శ్రేష్ఠతా వాచకాలు. ఈ రెండవ పదానికి వాచ్యార్థం చెప్పకూడదు. "విద్వాంసురాండ్రలో శ్రేష్ఠురాలు" అని మాత్రమే చెప్పాలి; విధ్యుక్తధర్మం, vidhyuktadharmaM - n. -- devine responsibility; duty prescribed by scriptures; -- విధి + ఉక్త + ధర్మము = విధ్యుక్త ధర్మం. -- విధి = బ్రహ్మ, ఉక్త = చెప్పబడిన, బ్రహ్మ చేత చెప్పబడిన ధర్మము; ఎవరు ఏ స్థితిలో ఏ పని చేయవలెనని వేదం నిర్దేశించిందో ఆ పని వాడికి బ్రహ్మ నిర్దేశించిన పని; విద్యుత్, vidyut -n. --electricity; విద్యుత్తు; విద్యుత్ ఘాతం, vidyut ghAtaM -n. --electrical shock; విద్యుత్ పీడనం, vidyut pIdanaM -n. --electrical potential; విద్యుత్ పీడన తారతమ్యం, vidyut pIdana tAratamyaM -n. --electrical potential difference; విద్యుదయస్కాంతం, vidyudayaskAMtaM -n. --electromagnet; విద్యుదావేశం, vidyudAvESaM -n. --electrical charge; విద్యుల్లత, vidyullata -n. --lightning; మెరుపు; విదేను, vidEnu -n. --[chem.] ethane; a hydrocarbon with two carbon atoms and all single bonds; C₂H₆; విదేశం, vidESaM -n. --foreign country; foreign land; విదేశ, vidESa -adj. --foreign; alien; విదేశీ మారకం, vidESI mArakaM -n. --foreign exchange; విదైను, vidainu -n. --ethyne; a hydrocarbon with two carbon atoms and one triple bond; C₂H₂; విధం, vidhaM -n. --(1) way; manner; method; --(2) kind; sort; category; విధ్వంసక, vidhvaMsaka -adj. --destructive; విధ్వంసకాండ, vidhvaMsakAMDa -n. --(1) carnage; --(2) wholesale destruction; విధవ, vidhava -n. f. --widow; see also వెధవ; (ety.) విగత + ధవ = one who does not have a husband; విధాత, vidhAta -n. --Lord Brahma of the Hindu Trinity; (lit.) fate giver; విధానం, vidhanaM -n. --procedure; విధాన సభ, vidhAna sabha -n. --Legislative Assembly; (lit) an ssembly where procedures are followed; విధాయకం, vidhAyakaM -n. --obligatory; duty; obligatory duty; విధి, vidhi -n. --(1) fate; --(2) duty; --(3) rule; --(4) order; command; విధిగా, vidhigA -adv. --without fail; perforce; in a duty-bound manner; విధిలేక, vidhilEka -adv. --having no alternative; విధివాచకం, vidhivAcakaM -n. --[gram.] imperative; imperative mood; విధురుడు, vidhuruDu -n. --widower; a man whose wife died; విధ్యుక్త, vidhyukta -adj. -- obligatory; duty-bound; with a civic sense; విధ్యుక్త ధర్మం, vidhyukta dharmam - n. -- ఎవరు ఏ స్థితిలో ఏ పని చేయవలెనని (శాస్త్రం) నిర్దేశించిందో - ఆ పని; కొడుకుగా, తండ్రిగా, భర్తగా, గృహస్ధుగా పౌరుడుగా …..ఈ విధంగా. వివిధ పరిస్థితులలో, దశలలో ఒక వ్యక్తి ఏ విధంగా ప్రవర్తించాలో అది; విధేయత, vidhEyata -n. --obedience; obedience out of respect; విధేయుడు, vidhEyuDu -n. --obedient person; వినడం, vinaDaM -v. i. --listening; also వినటం; వినబడు, vinabaDu -v. i. --audible; వినతి, vinati -n. --salutation; వినతిపత్రం, vinatipatraM -n. --memorandum; application; petition; వినయం, vinayaM -n. --modesty; humility; obedience; విన్నపం, vinnapaM -n. --plea; petition; వినాళగ్రంధి, vinALagraMdhi -n. --endocrine gland; ductless gland; వినా, vinA -adv. --without taking into account; except; sans; విన్యాసం, vinyAsaM -n. --display (of a talent); configuration; arrangement; వినికిడి, vinikiDi -n. --rumor; hearsay; one that was heard; వినిపించు, vinipiMcu -v. i. --audible; -v. t. --make one hear; read out; narrate aloud; వినిమయం, vinimayaM - n. --(1) consumption; use; --(2) exchange; interchange; barter; --- భావ వినిమయం = exchange of ideas --- రేణు వినిమయం = exchange of particles వినిమయదారుడు, vinimayadAruDu - n. -- consumer; user; వినియుక్త, viniyukta - adj. -- used; utilized; employed; వినియోగం, viniyOgaM -n. --use; utility; వినియోగదారుడు, viniyOgadAruDu -n. --user; consumer; వినియోగించు, viniyOgiMcu - v. t. -- make use; utilize; విను, vinu -v. t. --(1) listen; obey; follow an advice; --(2) hear; recognize a sound being made; వినూతన, vinUtana -adj. --modern; ultra modern; వినిమయం, vinimayaM - n. -- transaction; exchange; give-and-take; వినోదం, vinOdaM -n. --pleasing pastime; amusement; విపక్షం, vipakshaM - n. -- opposition party; విపణి వీధి, vipaNi vIdhi -n. --market street; bazaar; విపర్యం, viparyaM -n. --contradictory theorem; converse; విపర్యోక్తి, viparyOkti -n. --paradox; contradiction; an epigram that presents seemingly contradictory ideas; విపక్షం, vipakShaM - n. -- opposition party; opposing political group; విప్ప చెట్టు, vippa cheTTu - n. -- honey tree, butter tree; [bot.] ''Madhuca longifolia'' of the Sapotaceae family; -- The flowers, also known as ఇప్ప పువ్వు, are highly nutritious and are used extensively by tribal communities for food, medicinal, and cultural purposes. They are often dried and used to make sweets (laddus), medicinal drinks, or tea. విప్రకృష్ట, viprakRshTa - adj. -- not near; late; recent; bygone; erstwhile; foregone; former; old; onetime; other; past; sometimes; -- (ant.) సన్నికృష్ట; విప్రలంభం, vipralaMbhaM -n. -- (1) deceit; misleading statement; -- (2) separation of lovers; -- (3) the sentiment of love in separation; విప్రుడు, vipruDu - n. -- a person who studied the Vedas; --శ్లో. జన్మనా జాయతే శూద్రః |కర్మణా జాయతే ద్విజః |వేదపాఠం తు విప్రాణాం |బ్రహ్మజ్ఞానం తు బ్రాహ్మణః విప్లవం, viplavaM -n. --revolution; ---పారిశ్రామిక విప్లవం = industrial revolution. విపీతం, vipItaM -n. --voltage; potential difference; (ety.) విద్యుత్‍ పీడనతారతమ్యం; విపులంగా, vipulaMgA -adj. --thoroughly; in detail; విపులీకరణ, vipulIkaraNa -n. --explanation; విప్పు, vippu -v. t. --open; untie; loosen; undo; unroll; unwind; విభక్తం, vibhaktaM -n. --divided; partitioned; separated; విభక్తి, vibhakti -n. --[gram.] --(1) case; --(2) preposition; --(3) declension; విభక్తి ప్రత్యయం, vibhakti pratyayaM -n. --[gram.] preposition; విభజన, vibhajana -n. --(1) separation; discrimination; --(2) [math.] division; (ant.) గుణకారం; విభ్రమం, vibhramaM -n. --confusion; wandering mind; విభాగం, vibhAgaM -n. --division; sub-division; portion; విభావరి, vibhAvari -n. --night; విభాష, vibhAsha -n. --option; alternative; విభీతికం, vibhItikaM -n. --[bot.] Terminalia belerica; విభూతి, vibhUti -n. --sacred ashes; విభూతిపత్రి, vibhUtipatri -n. --[bot.] ''Ocimum basilicum''; విభేదాలు, vibhEdAlu -n. pl. --differences; disagreements; విమర్శ, vimarSa -n. --(1) critique; review; --(2) criticism; విమానం, vimAnaM -n. --(1) plane; aircraft; --(2) the tower of the innermost part of a temple; the dome of any tall structure; --(3) celestial flying car described in ancient Hindu lore; --(4) disrespect; insulting one's self-respect; --(5) size; --(6) horse; విముక్తి, vimukti -n. --(1) release; --(2) release from sins; ---దాస్య విముక్తి = emancipation. విమోచనం, vimOcanaM -n. --redemption; liberation; వియ్యం, viyyaM -n. --marriage alliance; వియ్యంకుడు, viyyaMkuDu -n. m. --father of a son-in-law or daughter-in-law; (ety.) వియ్యము (వివాహ శబ్దం భవము) ద్వారా ఏర్పడిన సంబంధీకుడు; వియ్యపరాలు, viyyaparAlu -n. f. --mother of a son-in-law or daughter-in-law; వియోగం, viyOgaM -n. --separation; (ant.) సంయోగం; విరంజన చూర్ణం, viraMjana cUrnaM -n. --bleaching powder; విరక్తి, virakti -n. --absence of love or attachment; disinterest; disgust toward worldly pleasures; విరగ్గొట్టు, viraggoTTu -v. t. --break; విరజిమ్ము, virajimmu -v. t. --scatter; also చెదరగొట్టు; విరమించు, viramiMcu -v. i. --(1) cease; stop; desist; --(2) withdraw; retire; give up; put an end to; --(3) discontinue; abandon; విరసం, virasaM -n. --discordance; ill-will; విరహం, virahaM -n. --(1) separation; separation of lovers; -- (2) the sentiment of love in separation; విరహవేదన, virahavEdana -n. --pangs of separation between lovers; విరామం, virAmaM -n. --rest; intermission; విరామ బిందువు, virAma biMduvu -n. --resting point; విరాళం, virALaM -n. --donation; విరిగి, virigi -n. --aloeswood; [bot.] ''Cordia sebestena''; విరివి, virivi -adj. --widespread; plenty; విరుగడ, virugaDa -n. --riddance; ---పీడ విరుగడ అయింది = got rid of the pest. విరుగు, virugu -v. i. --break; --curdle (as milk); విరుగుడు, viruguDu -n. --(1) antidote; --(2) black wood; [bot.] Dalbergia sissoo; విరుచు, virucu -v. t. --break; విరుద్ధ, viruddha -adj. --contradictory; contrary; at variance; విరేచనం, virEcanaM -n. --motion; bowel movement; stool; often misspelled as విరోచనం; విరోచనం, virOcanaM -n. --one that shines brightly; విరోచనుడు, virOcanuDu -n. --the father of Emperor Bali of Indian legends; విరోధం, virOdhaM -n. --enmity; hostility; విరోధవికాసం, virOdhavikAsaM -n. --dialecticism; a type of philosophy propounded by Hegel; Believed to be the basis for communism; విరోధాభాసం, virOdhAbhAsaM -n. --paradox; a figure of speech containing opposing views in verbal expression but not in substance; % to e2t విరోధి, virOdhi -n. --enemy; విలక్షణం, vilakshaNaM -adj. --different; not in the main stream; విలపించు, vilapiMcu -v. i. --lament; speak with sorrow; విల్లంగం, villaMgaM -n. --claim; reservation; dispute; విల్లంగశుద్ధిగా, villaMgaSuddhigA -adv. --without any claim; without any reservation; without any dispute; విలాపం, vilApaM -n. --lamentation; విలాసం, vilAsaM -n. --(1) address; --(2) luxury; --(3) grace; ---విలాస పురుషుడు = luxury loving man. ---విలాసవతి = luxury loving woman. విలాసభరిత, vilAsabharita -adj. -- epicurean; విలీనం, vilInaM -n. --merge; merger; amalgamation; absorption; విలీన, vilIna -adj. --merged; amalgamated; absorbed; విలుప్తం, viluptaM -n. --obsolete; విలువ, viluva -n. --value; విలువిద్య, viluvidya -n. --archery; విలువైనది, viluvainadi -n. --valuable; dear; precious; ---ఇది చాలా విలువైనది = this is much too dear. విల్లు, villu -n. --(1) bow; --(2) will; the document that spells out the inheritance rights; వీలునామా; విలేకరి, vilEkari -n. --journalist; news reporter; correspondent; విలేపనం, vilEpanaM -n. --ointment; balm; a paste suitable for rubbing on the skin, used esp. to relieve pain; విలోమ, vilOma -adj. --pref. inverse; against the grain; ---విలోమ అనుపాతం = inversely proportional. విలోమ వర్గం, vilOma vargaM -n. --inverse square; వివక్ష, vivaksha -n. -- వివక్ష అంటే ఒక స్పష్టమైన ఉద్దేశ్యంతో వ్యాకరణ నియమాన్ని ఉపయోగించడం అని అర్థం. ఉదాహరణకు, లింగవివక్ష అంటే పురుష లింగం లేదా స్త్రీలింగాన్ని సూచించాలనే ఉద్దేశ్యంతో చేసిన వ్యాకరణ మార్పు. -- స్త్రీత్వవివక్ష అంటే స్త్రీలింగాన్ని వ్యక్తపరిచే ఉద్దేశంతో నామవాచక పదానికి లేదా తత్సమ శబ్దానికి స్త్రీలింగ రూపాన్ని కలిగించడం. -- గార్గ్య → గార్గీ; గార్గ్య = ఒక బ్రాహ్మణుని పేరు (పురుషలింగం); గార్గీ = ఆ బ్రాహ్మణుని కుమార్తె పేరు (స్త్రీలింగం) ఇక్కడ "య" కారాన్ని తీసేసి "ఈ" ని కలిపారు: గార్గ్య → గార్గీ; వివక్షత, vivakshata -n. --discrimination; ability to distinguish good from bad; వివరం, vivaraM -n. --(1) hole; window; --(2) detail; వివరణ, vivaraNa -n. --explanation; description; detailed account; వివర్ణం, vivarNaM -n. --pale; pallid; colorless; వివాదం, vivAdaM -n. --dispute; వివాహం, vivAhaM -n. --marriage; ---అనులోమ వివాహం = hypergamus marriage. ---ప్రతిలోమ వివాహం = hypogamus marriage. ---వివాహ ఉత్సవం = wedding ceremony. వివాహిత, vivAhita -n. --married woman; వివిక్త, vivikta -adj. --(1) solitary, lonely; --(2) retired; వివిధ, vividha -adj. -- varied; diverse; వివేకం, vivEkaM -n. --intelligence; power of discrimination; wisdom; విశ్, viS -pref. --(1) enter; --(2) create; ---విశ్వకర్త = (lit) creator of the universe; సృష్టించువాడు; విశల్యకరణి, viSalyakaraNi - n. -- a herb used in treating broken bones; [bot.] ''Echites dichotoma''; [see also] సంధానకరణి, సౌవర్ణకరణి, సంజీవకరణి; విశ్రమస్థానం, viSrama sthAnaM -n. --resting place; point of equilibrium; విశాంక, viSaMka -n. --suspicion; doubt; విశదీకరించు, viSadIkariMcu -v. t. --explain; elucidate; expound; విశ్వ, viSva -adj. --universal; విశ్వ కిరణాలు, viSva kiraNAlu -n. --cosmic rays; the radiation that bombards the Earth from outer space; విశ్వతోముఖ, viSvatOmukha -adj. --omnidirectional; in all directions; spreading everywhere; విశ్వశాస్త్రం, viSva SAstraM -n. --cosmology; Cosmology (from the Greek κόσμος, kosmos "world" and -λογία, -logia "study of"), is the study of the origin, evolution, and eventual fate of the universe; విశ్వసనీయ, viSvasanIya -adj. --trustworthy; believable; విశ్రమించు, viSramiMcu -v.i. --rest; relax; విశాఖ, viSAkha -n. --(1) Beta Libre; Yoga tara of the 16th lunar mansion; located in the constellation Libra; --(2) The 16th of the 27 star groups (or asterisms or lunar mansions) of the Hindu calendar; --(3) చేటిరిక్క; విశాల, viSAla -adj. --spacious; roomy; broad; విశాల హృదయుడు, viSAla hRdayuDu -n. --broad-minded person; liberal person; విశ్వాసం, viSvAsaM -n. --(1) trust; faith; belief; --(2) gratitude; విశ్రాంతి, viSrAMti -n. --(1) rest; --(2) intermission; break; విశేష, viSEsha -adj. --special; not general; not normal; విశేష్యం, viSEshyaM -n. --noun; విశిష్ట, viSishTa -adj. --special; specific; qualified ---విశిష్ట అద్వైతం = qualified dualism; విశిష్ట గురుత్వం, viSishTa gurutvaM -n. --specific gravity; విశిష్ట సాపేక్ష సిద్ధాంతం, viSishTa sApEksha siddhAMtaM -n. --special theory of relativity; విశిష్టాద్వైతము, viSishTaadvaitamu - n. -- special non-dualistic philosophy expounded by Ramanauja; -- వీరు జీవాత్మ, పరమాత్మ, ప్రకృతి వేరు వేరుఅంటారు - మూడు దండాలు కలిపి పట్టుకుంటారు కనుక త్రిదండులు. విశృంఖలం, viSRMkhalaM -adj. --unrestrained; unfettered; విశేషం, viSEshaM -n. --(1) feature; featured item; --(2) news of special interest; particulars; details; విశేష, viSEsha -adj. --special; not general; not normal; విశేషణం, viSEshaNaM -n. --[gram.] adjective; ---సంబంధ విశేషణం = possessive adjective; attribute; quality; విశ్లేషక, viSlEshaka -adj. --analytical; విశ్లేషణ, viSIEshaNa -n. --analysis; breaking down; (ant.) సంశ్లేషణ; విశ్లేషణాత్మక, viSIEshaNAtmaka -adj. --analytical; విషం, vishaM -n. --poison; toxin; venom; విషకన్య, vishakanya - n. -- (1) poisonous woman; young women reportedly used as assassins, often against powerful enemies, in Ancient India. Their blood and bodily fluids were purportedly poisonous to other humans, as was mentioned in the ancient Indian treatise on statecraft, Arthashastra, written by Chanakya, an adviser, and a prime minister to the first Maurya Emperor Chandragupta (c. 340–293 BCE); (2) a decorative foliage plant; [bot.] ''Dieffenbachia seguine'' of the Araceae family; విషఘ్నము, vishaghnamu - n. -- a poison-killing substance; an antidote for poison. విషపూరిత, vishapUrita -adj. --poisonous; venomous; విషమ, vishama -adj. --(1) uneven; irregular; --(2) critical; విషమించు, vishamiMcu -v. i. --become critical; dangerous; get worse; విషముష్టి, vishamushTi -n. --[bot.] ''Strychnos nux vomica''; ముషిణి; విషయం vishayaM -n. --(1) subject; issue; topic; matter; --(2) sensual object; విషయాసక్తి, vishayAsakti -n. --interest in sensual objects and activities; విషణ్ణము, vishaNNamu -adj. --dejected; grieved; sorrowful; విషాణం, vishANaM -n. --horn; tusk; విషాదం, vishAdaM -n. --grief; sorrow; sadness; విషాద, vishAda -adj. --sad; piteous; deplorable; విషువత్, vishuvat -n. --equinox; విషువం; These are the times of the year when the Sun arrives at the intersection of its path (the Ecliptic) with the Great Circle formed by extending the Equator. On these days, the lengths of day and night are approximately equal; (ety.) equi = equal, nox = nights; ---వసంత విషువత్ = spring equinox; March 21. ---శరద్ విషువత్ = autumnal equinox; September 23. విషువత్ చలనం, vishuvat calanaM -n. --precession of the equinoxes. The axis on which the Earth spins does not always point in the same direction relative to the stars; once every 25,800 years it completes a small circular motion; As a result of this, the Earth does not always point toward the Pole Star. Several hundred years from now, the axis would be pointing toward the star Vega; This motion is called the precession of the equinoxes. Because of this, the equinoxes appear to move backward among the constellations at the rate of one constellation in every 2150 years. విషువచ్ఛాయ, vishuvacchAya -n. --the shadow cast by a gnomon when the sun is at one of the two equinoxes; విషూచి, vishoochi - n. -- amebiasis; infection with amoebas, especially as causing dysentery; --వాంతిభేది; విషూచిక; మరిడి వ్యాధి; విష్ణుకాంతం, viShNukAMtaM - n. -- [bot.] ''Evolvulus alsinoides, Evolvulus hirsutus''; విష్ణువు, vishNuvu -n. --Lord Vishnu of the Hindu trinity; (ety.) the one who expands and fills the universe; విషూచి, vishUci -n. --cholera; విసనకర్ర, visanakarra -n. --hand-held fan typically made of a palm leaf; see also చామరం; విసరణ, visaraNa -n. --diffusion; the inherent property of spreading; విసర్గ, visarga -n. --the two small circles found in words such as, అః; అంతఃపురం; ప్రాతఃకాలం; విసర్జించు, visarjiMcu -v. t. --give up; abandon; shun; విస్తరణ, vistaraNa -n. --expansion; విస్తరించు, vistariMcu -v. i. --spread out; extend; విస్తరి, vistari -n. --leaf-plate; విస్పష్టం, vispashTaM -n. --very clear; quite obvious; విస్పష్ట సత్యం, vispashTa satyaM -n. --axiom; obvious fact; విస్మయం, vismayaM -n. --surprise; amazement; విస్తారం, vistAramu -n. --abundance; విస్తీర్ణం, vistIrNamu -n. --area; విసుగు, visugu -n. --(1) boredom; --(2) impatience; annoyance; --(3) weariness; tiredness; విసురు, visuru -n. --(1) rashness in behavior; lack of respect; --(2) repartee; -v. t. --(1) grind; dry grind; --(2) fling; toss; throw; --(3) fan; flip a fan to blow air; విసురురాయి, visururAyi -n. --grindstone; తిరుగలి; విస్తు, vistu -n. --surprise; విస్ఫులింగం, visphuliMgaM -n. --spark; విహంగం, vihaMgaM -n. --bird; (lit.) one that moves on air; విహంగావలోకనం, vihaMgAvalOkanaM -n. --bird’s eye view; overview; విహారం, vihAraM -n. --(1) stroll; a walk in fresh air; --(2) a Buddhist monastery; విహిత, vihita -adj. --directed; showing a direction; prescribed; stipulated; విహితరేఖ, vihitarEkha -n. --directed line; phasor, vector; విహీన, vihIna -suff. --devoid of; ---కళా విహీన = devoid of brightness. వీడు, vIDu -pron. --sing. he; this person; వీడ్కోలు, vIDkOlu -n. --send-off; వీథి, vIthi -n. --street; way; వీను, vInu -n. --ear; -- వీనుల విందు = a feast to the ears; a festival of sounds; వీపు, vIpu -n. --back; upper back; (rel.) నడుము = lower back; వీరంగం, vIraMgaM - n. -- naughty and mischievous behavior by chidren; వీరపూజ, vIrapUja -n. --hero worship; వీర్యం, vIryaM -n. --(1) sperm; semen; శుక్ర కణం; --(2) prowess; heroism; valor; (ant.) నిర్వీర్యం; వీర్యపటుత్వం, vIryapaTutvaM -n. --virility; వీర్యకణం, vIryakaNaM -n. --sperm cell; spermatozoa; వీరు, vIru -pron. pl. --(1) this person; this plural version is used to show respect; --(2) these people; వీలు, vIlu -n. --convenience; ---వీలు చూసుకొని రాండి = come at your convenience. వీలునామా, vIlunAmA -n. --will; the document that spells out the final wishes of a person that must be fulfilled; విల్లు; వీసం, vIsaM -n. --one-in-sixteenth; the fraction 1/16; -- వందలో నాలుగో వంతు పాతిక; పాతికలో సగం పరక; పరకలో సగం వీసం; వీసం అనగా 100లో 16 వ వంతు; వీశ, vI-Sa -n. --a measure of weight in pre-independence India; 1 వీశ = 5 శేర్లు = 40 పలములు = 120 తులములు; వూడూ లిలీ, vooDU lilI - n. -- Voodoo lily; snake plant; [bot.] ''Amorphophallus bulbifer'' of the Araceae family; -- కంద, చేమ కుటుంబానికి చెందిన ఈ ఆకర్షణీయమైన మొక్కలు మీటర్ ఎత్తు వరకూ పెరుగుతాయి. కొన్నేళ్ళు పెరిగిన తరువాత ఈ మొక్కలు పుష్పిస్తాయి. అస్సాం, ఇండోనేషియాలలోని చిత్తడి అడవులలో ఇవి కనిపిస్తాయి; వ్యుత్పత్తి, vyutpatti -n. --production; derivation; వ్యుత్పన్న, vyutpanna -adj. --derived; produced; వ్యుత్పన్నం, vyutpannaM -n. --derivative; వ్యూహము, vyUhamu -n. --(1) plan; strategy; --(2) array; arrangement; structure, the formation of soldiers in a battlefield into defensive and offensive postures; '''వృ - vR, వె - ve, వే - vE, వై - vai''' వృంతం, vRMtaM -n. --pedicel; the structure at the base of a leaf or flower; తొడిమ; వృకం, vRkaM -n. --wolf; వృక్వకం, vRkvakaM -n. --pancreas; వృక్షం, vRkshaM -n. --tree; వృక్షవాటిక, vRkshavATika -n. --grove; arboretum; వృత్తం, vRttaM -n. --(1) circle; --(2) a style of writing a poem in Sanskrit and Telugu; If there are n alphabetical characters, then one can create 2^n వృత్తములు; -- తెలుగులో కొన్ని వృత్తాల పేర్లు: చంపకమాల, ఉత్పలమాల, శార్దూల విక్రీడితము, మత్తేభ విక్రీడితము, తరళం, తరలము, తరలి, మాలిని, మత్తకోకిల, ఇంద్రవజ్రము, ఉపేంద్రవజ్రము, కవిరాజవిరాజితము, తోటకము, పంచచామరము, భుజంగప్రయాతము, మంగళమహశ్రీ, మానిని, మహాస్రగ్ధర, లయగ్రాహి, లయవిభాతి, వనమయూరము, స్రగ్ధర; వృత్తలేఖిని, vRttalEkhini -n. --compass; a V-shaped drafting instrument to draw circles; వృత్తాంతం, vRttAMtaM -n. --episode; story; news; (lit.) end of a circle; వృత్తి, vRtti -n. --(1) nature; స్వభావం; --(2) profession; line of work; occupation; --(3) figure of speech; --(4) modification; mode of expression; In Indian theory of dance, there are several types of expression such as the examples shown next. ---భారతి వృత్తి = expression where speech predominates. ---సాత్వతి వృత్తి = expression where mental response and delicate action predominates; ---ఆరభి వృత్తి = expression where violent action predominates. వృథా, vRthA -n. --waste; vain effort; వృద్ధులు, vRddhulu -n. pl. --(1) seniors; old people; --(2) [gram.] the vowels ఐ and ఔ; వృద్ధి, vRddhi -n. --growth; వృద్ధి సంధి, vRddhi saMdhi -n. --[gram.] the union of two words at which the original vowels are replaced by vowels ఐ and ఔ; వృశ్చికం, vRscikaM -n. --(1) scorpion; --(2) Scorpio; one of the twelve signs of the Zodiac; వృషభం, vrshabhaM -n. --(1) Taurus; one of the twelve signs of the Zodiac; వృషభరాసి; --(2) bull; వృషణం, vrshaNaM -n. --testicle; scrotum; వృషణాయాసం, vRshaNAyAsaM -n. --wasted effort; వృష్టి, vRshTi -n. --rain; ---అతివృష్టి = excessive rain. ---అనావృష్టి = drought. వెంట, veMTa - adj. -- behind; వెంటనే, veMTanE -adv. --immediately; at once; soon after; వెంటాడు, veMTADu -v. t. --follow; tail; stalk; chase; pursue; hunt; వెంటి, veMTi -n. --rope made by twisting hay; వెంట్రుక, veMTruka - n. -- hair; a single strand of hair; వెంట్రుక వాసి, veMTruka vAsi - ph. -- hair's breadth; వెండి, veMDi -n. --silver; వెండితెర, veMDitera - n. -- silver screen; -- వెండితెర అనే ప్రయోగం ఆంగ్లం లోని Silver Screen నుండి వచ్చించి. 1910 లో బొమ్మను సిల్క్ గుడ్డపై ప్రదర్శించేవారు. బొమ్మ స్ఫుటంగా కనిపించడానికి తెరపై సిల్వర్ మెటాలిక్ పెయింట్ వేసేవారు. ఈ పద్ధతిలో తెరపై పడిన బొమ్మ తెరకు దగ్గరగా, ఎదురుగా కూరుచున్న వారికి మాత్రమే కాకుండా రెండు ప్రక్కల ఉన్నవారికి, దూరంగా బాల్కనీలో ఉన్నవారికీ కూడ ఒకేలా కనిపిస్తుంది. వెంపలి, veMpali -n. -- Purple Galega; Wild indigo; [bot.] ''Tephrosia purpurea'' of the Papilionaceae family; -- గ్రీకు భాషలో టెఫ్రోస్ ( Tephros) అంటే 'బూడిద వర్ణపు' అని అర్థం. ఈ ప్రజాతిలోని కొన్ని మొక్కలలో ఆకుపచ్చని ఆకులపై ఉండే బూడిదవర్ణపు పూత కారణంగా ఆ పేరు. పూల Purple colour ని బట్టి purpurea అనే పేరు ఏర్పడింది. -- ఇది ఖాళీ స్థలాలలో, బాటల వెంబడి పిచ్చి మొక్కగా పెరిగే ఒక బహువార్షిక మొక్క; వెంపలి మొక్కలలో నూగు వెంపలి, ములు వెంపలి, జిడ్డు వెంపలి, వెలి వెంపలి, పెద్ద వెంపలి వంటి పలు రకాలున్నాయి; వెంపలికి వైద్యపరమైన ప్రయోజనాలు చాలా ఉన్నాయి; -- కుందేటి కొమ్ము (శశవిషాణం), గాడిద గుడ్డు సాధించటంలాగే "వెంపలి చెట్టుకు నిచ్చెనలు వేయటం" కూడా అసాధ్యం; -- [Sans.] శరపుంఖా; బాణపుంఖా; మణికాచము; వెంబడించు, veMbaDiMcu -v. t. --follow; track; shadow; వెంబడి, veMbaDi -prep. --with; along with; behind; after; వెంబడించు, veMbaDiMchu - v. t. -- follow; chase; వెకిలినవ్వు, vekilinavvu - n. -- smirk; వెక్కిరించు, vekkiriMcu -v. t. --mock; ridicule; వెక్కుడుతీగ, vekkuDutIga -n. --[bot.] ''Cardiospermum halicacabum''; వెచ్చం, veccaM -n. --expense; expenditure; allowance; ---దిన వెచ్చం = daily expense allowance. వెచ్చదనం, veccadanaM -n. --warmth; వెచ్చబెట్టు, veccabeTTu -v. t. --warm up; heat; వెచ్చించు, vecciMcu -v. t. --expend; వెజ్జు, vejju - n. -- physician; doctor; వెట్టిపని, veTTipani -n. --unpaid work; drudgery; thankless job; వెడల్పు, veDalpu -n. --width; breadth; వెణుతురు, veNuturu -n. --[bot.] Dichrostachys cinerea; వెతుకు, vetuku -v. t. --search; వెదురు, veduru -n. --bamboo; [bot.] ''Bambusa bambos; Bambusa vulgaris; Bambua spinosa; Gigantochola albociliata''; --కోల్ కాతా వెదురు = [bot.] ''Bambusa tulda''; --మగ వెదురు = male bamboo; solid bamboo; [bot.] ''Dendrocalamus strictus''; సాధనపు వెదురు; --బొంగు వెదురు = Hollow bamboo; [bot.] ''Bambusa arundinacea''; ముళ్ల వెదురు; పెంటి వెదురు; -- పులి వెదురు = tiger bamboo; [bot.] ''Bambusa vulgaris''; -- లక్కీ వెదురు = lucky bamboo; Chinese water bamboo; [bot.] Dracaena braunii of the Asperagacae family; -- (Note) లేత వెదురు చిగుళ్ళు ఆకుకూరగా వాడతారు. ఈ చిగుళ్ళు అజీర్తిని తొలగించి, ఆకలిని పెంచుతాయి. కొందరు ఈ చిగుళ్ళతో ఊరగాయ పచ్చళ్ళు కూడా పడతారు. ఏనుగులు, అడవి దున్నలు ఈ వెదురు చిగుళ్ళను ఆసక్తిగా తింటాయి. -- (Note) వైద్యంలో ఈ చిగుళ్ళను స్త్రీలకు ఋతురక్త స్రావం సక్రమంగా అయ్యేందుకు, క్రిమిదోష నివారణకు, జ్వర నివారణకు ఉపయోగిస్తారు. అతిసార వ్యాధిని నయం చేసేందుకు ఈ వెదురు చిగుళ్ళను మిరియాలు, ఉప్పుతో కలిపి నూరి పశువులచే తినిపిస్తారు. ఈ వెదురు చిగుళ్ళను ఆయుర్వేద వైద్యంలో రక్తశుద్ధికి, శ్వేత కుష్ఠు (ల్యూకో డెర్మా) నివారణకూ వినియోగిస్తారు. ఈ ఆకుల పసరును బ్రాంకైటిస్, గనేరియా, జ్వరం నివారణకు ఉపయోగిస్తారు. ఈ వేళ్ళను కాల్చి, తామరకు పైపూత మందుగా ఉపయోగిస్తారు. వెధవ, vedhava -n. m. --rascal; a somewhat amicable rebuke; see also విధవ; వెనక, venaka -n. --back side; వెనకపడు, venakapaDu -v. i. --fall behind; lag; వెనకాడు, venakADu -v. i. --hesitate; వెనువెంటనే, venuveMTanE -adv. --immediately; వెన్న, venna -n. --butter; వెన్నదేవికూర, vennadEvikUra -n. --[bot.] ''Commelina communis; Commelina benghalensis'' Linn.; వెన్నాడు, vennADu -v. t. --follow; shadow; వెనుక, వెనుక - adj. -- back; వెన్ను, vennu -n. --(1) spine; backbone; back; --(2) seedhead; ear of corn; the cob on which corn-like grains grow; --(3) Lord Vishnu; one of the trinity of Hindu gods; వెన్నుపాము, vennupAmu -n. --(1) spine; spinal cord; --(2) the serpent Sesha on which Lord Vishnu lies; వెన్నుపూస, vennupUsa -n. --vertebra; వెన్నుపూసలు, vennupUsalu -n. pl. --vertebrae; వెన్నెముక, vennemuka -n. --backbone; spine; వెన్నెల, vennela -n. --moonlight; (def.) నెల (చంద్రుడు) యొక్క వెలుగే వెన్నెల; వెయ్యి, veyyi -n. --thousand; వెయ్యి వరహాలు, veyyi varahAlu -n. --[bot.] ''Plumeria acuminata''; -- (see also) నూరు వరహాలు; వెరగుపాటు, veragupATu -n. --astonishment; surprise; వెరవు, veravu -n. --method; way; means; technique; వెరసి, verasi -n. --total amount; grand total; sum; వెర్రి, verri -n. --(1) insanity; madness; --(2) naiveté, see also పిచ్చి; ---ఓరి వెర్రి వెధవా! = you naïve fellow! వెర్రిచెరకు, verriceraku -n. --[bot.] Sacharum spontaneum; వెర్రితుమ్మ, verritumma -n. --[bot.] Phlomis zeylanica; వెర్రిపుచ్చ, verripucca -n. --[bot.] Citrullus colosynthis; వెర్రిమేడి, verrimEDi -n. --[bot.] Ficus appositifolia; వెర్రి వెధవ, verri vedhava -n. --naïve person; (not a mad person); వెల, vela -n. --price; cost; value; వెలకిల, velakila -adj. --on the back; వెలగ, velaga -n. --wood apple; elephant apple; bael fruit; Bengal quince; [bot.] ''Aegle marmelos; Feronia elephantum''; ''Limonia acidissima''; -- కపిత్థ; వెలనాడు, velanADu - n. -- a geographical region in the Telugu speaking parts of coastal Andhra Pradesh; -- కృష్ణకు దక్షిణంగా, పెన్నకు ఉత్తరంగా ఉన్న ప్రాంతానికి వెలనాడు అని పేరు. నేటి రేపల్లె తెనాలి చుట్టూ ఉన్న ప్రాంతం. కాకతీయ సామ్రాజ్యం పడిపోయిన తర్వాత తిరిగి తెలుగు వారి రాజ్యం ఏర్పరచే ప్రయత్నం చేసిన ప్రోలయ నాయకుడు, కాపయ నాయకుడు ఈ ప్రాంతం వారే. వెలపల, velapala -n. --the right side; a word used to refer to the right side of a bullock cart; the starboard side as opposed to the port (left) side; far side; outside; see also వలపటి; వెలపల తోక, velapala tOka -n. --suffix; వెలలేని, velalEni -adj. --priceless; invaluable; వెలసిన, ve-la-si-na -adj. --one that came into being; వెలయు, velayu -v. i. --come into existence; come into being; వెల్ల, vella -n. --whitewash; వెల్లడియగు, vellaDiyagu - v. i. --reveal; వెల్లడి చేయు, vellaDi cEyu -v. t. --reveal; expose; వెల్వరించు, velvariMcu -v.i. --emit; force out; send out; publish; వెలార్చు, velArcu -v. t. --make public; expose; వెల్లాటకం, vellATakaM -n. --(1) publicity; --(2) publication % to e2t వెలికి, veliki -n. --[bot.] Vangueria spinosa; వెలిగారం, veligAraM -n. --borax; sodium borate; % to e2t వెలిగించు, veligiMcu -v. t. --light up a lamp; kindle; వెలితి, veliti -n. --deficiency; insufficiency; lacuna; (ant.) నిండు; వెలిబుచ్చు, velibuccu -v. i. --reveal; make known; వెలిబూడిద, velibUDida -n. --ashes of dried cow-dung cakes; కచిక; వెలివేయు, velivEyu -v. t. --ostracize; socially excommunicate; వెలిసిన, velisina -adj. --faded; వెలిసిపోవు, velisipOvu -v. i. --fade; fadeout; washout; వెల్లివిరియు, velliviriyu -v. i. --flourish; spread; become known; వెలుగు, velugu -n. --glow; illumination; light; వెలుతురు, veluturu -n. --illumination; light; వెలుపల, velupala -adv. --outside; వెలుపలి, velupali -adj. --outer; వెలువడు, veluvaDu -v. i. --come out; exit; release; publish; వెలువరించు, veluvariMcu -v. t. --bring out; publish; వెల్లువ, velluva -n. --flood; inundation; వెల్లుల్లి, vellulli -n. --garlic; [bot.] ''Allium sativum'' of Liliaceae family; (rel.) అడవి వెల్లుల్లి; -- తెల్ల గడ్డ; వెల్లిపాయ; చిన్న ఉల్లి; -- నల్ల వెల్లుల్లి = తెల్ల వెల్లుల్లిని పులియబెట్టగా వస్తుంది; --[Sans.] రసోన; లశున; మత్స్యగంధా; మహౌషధ; వెళ్లగొట్టు, veLlagoTTu -v. t. --drive out; chase away; వెళ్లు, veLlu -v. i. --go; proceed; వేంచేయు, vEMcEyu -v. i. --come; visit; వేకువ, vEkuva -n. --dawn; వేకువజాము, vEkuvajAmu -n. --the early hours of the morning; వేగం, vEgaM -n. --speed; velocity; వేగపడు, vEgapaDu -v. i. --hurry; hasten; వేగాలు, vEgAlu -n. pl. --uncontrollable bodily reflexes like sneezes, coughs and yawns; వేగిస, vEgisa -n. --Indian Kino; [bot.] Pterocarpus marsupium; వేగిరం, vEgiraM -n. --speed; quickness; velocity; వేగు, vEgu -v. i. --(1) fry; (2) grieve; (3) endure; వేగుచుక్క, vEgucukka -n. --morning star; the planet Venus when seen in the morning sky; వేగులవాడు, vEgulavADu -n. --spy; scout; వేచు, vEcu -v. t. --(1) fry; --(2) roast; వేట, vETa -n. --hunt; వేటకత్తె, vETakatte -n. f. --huntress; వేటగాడు, vETagAdu -n. m. --hunter; వేటాడు, vETADu -v. t. --hunt; fish; వేడి, vEDi -n. --heat; warmth; వేడుక, vEDuka -n. -- (1) curiosity; --(2) a festivity celebrating a specific occasion; --(3) fun; celebration; --(4) desire; వేడుకొను, vEDukonu -v. i. --pray; request; entreat; beseech; వేతనం, vETanaM -n. --wage; stipend; ---కనీస వేతనం = minimum wage. ---విద్యార్థి వేతనం = scholarship; stipend to a student. వేత్త, vEtta -n. --scholar; ---శాస్త్రవేత్త = scientist; scientific scholar. వేదం, vEdaM -n. --(1) knowledge; --(2) one of the four Vedas; the books expounding the essence of early Hindu philosophy and thought; --(3) truth; -- నిగమము; వేదాంతం, vEdAMtraM - n. -- (lit.) the last part of the Vedas; Upanishads; the books expounding the essence of Hindu philosophy and thought; -- నిగమాంతములు; ఉపనిషత్తులు; వేదన, vEdana -n. --agitation; anxiety; agony; suffering; distress; వేదవాసరం, vEdavAsaraM -n. --a powdery concoction made from a mixture of equal parts by weight of the following substances; turmeric, salt; dried ginger; black peppers, long peppers, coriander, cumin seed, pomegranate seed, and asafetida; a teaspoon of this powder with hot rice and a spoon of clarified butter is considered a good way to start a meal; వేదాంతం, vEdAMtaM -n. -- (1) that part of Hindu philosophy based on the Upanishads; (lit.) the end of the Vedas; (2) philosophizing talk with no practical basis; -- మెట్ట వేదాంతం = కార్యరంగంలోకి ఉరకనీయకుండా నిరాశగా మాట్లాడి, పని చేసేవాళ్ళ ఉత్సాహం తగ్గించడం; పనిలోకి దిగే చొరవ లేకుండా గట్టున కూర్చొని అన్నిటికీ అడ్డుపుల్లలు వేయడం; వేదిక, vEdika -n. --platform; podium; dais; stage; వేధించు, vEdhiMcu -v. t. --penetrate; tease; torment; వేప, vEpa -n. --neem; margosa; mwarubaine; Indian lilac; [bot.] Azadirachta indica A. Juss. Meliaceae; [Persian] Fever bark of India; a tree widely found in all parts of India; it has bitter leaves and small bitter fruits and all parts of this tree are known to have many medicinal properties; --[Sans.] there are 32 names in Sanskrit; some of them are, నింబ; వేము; శుకప్రియ; జ్వరత్వచ; సూతిక; పిచుమర్దని; హింగునిర్యాన; వేపపవ్వు, vEpapuvvu -n. --(1) flower of neem tree; --(2) chicken pox; వేపి, vEpi -n. --dog; hunting dog; % to e2t వేపుడు, vEpuDu -n. --stir-fried food item as opposed to deep-fried; (rel.) sauteed means lightly fried or దోర వేపుడు; వేమదొండ, vEmadoMDa -n. --[bot.] Echinops echinatus; వేయించు, vEyiMcu -v. t. --(1) fry; --(2) roast; వేర్పడు, vErpaDu -v. i. --separate; వేర్పాటు, vErpATu -n. --separation; dissociation; -- వేర్పాటువాదం = ప్రత్యేకమైన పాలనా ప్రాంతం (దేశం లేదా రాష్ట్రం) గా విడిపోవాలని చేసే ఆందోళన = secessionism; వేరు, vEru -n. --(1) root; --(2) separate; another; వేరుపనస, vErupanasa -n. --[bot.] ''Artocarpus intigrifolia;'' వేరుమల్లె, vErumalle -n. --[bot.] ''Ipomoca cymosa;'' వేరుసంపెంగ, vErusaMpeMga -n. --[bot.] ''Polyanthes tuberosa;'' వేరుశనగ, vEruSanaga -n. --peanut; groundnut; monkey nut; earthnut; pignut; Manila gram; [bot.] ''Arachis hypogea'' of the Leguminosae family; (note.) Peanut is originally from S. America; it is not a pea, and it is not a nut; so, the word "peanut" is a misnomer; it is related to the fava bean; Some of the proteins in peanuts can cause allergies; Out of the 13 allergens Ara h1, h2, h3, h6, h8 are the more important ones; -- [alt.] శనగ పిక్కలు; పల్లీలు; వేలంపాట, vElaMpATa -n. --auction; వేలాడడం, vElADaDaM -v. i. --hanging; వేలాడతీయడం, vElADatIyaDaM -n. --suspending; వేలాడు, vElADu -v. t. --hang; suspend; వేలు, vElu -n. --(1) finger; --(2) toe; --(3) plural form of వెయ్యి; వేలుపు, vElupu -n. --god; goddess; oracle; celestial being; వేలువిడచిన, -adj. --once-removed; a kinship term describing distance in a relationship; వేలువిడచిన మేనమామ -n. --consanguineous uncle, once-removed; your mother's cousin brother; వేళ, vELa -n. --time; time of the day; వేళాకోళం, vELAkOLaM -n. --teasing behavior; practical joke; jest; derision; వేళావిశేషం, vELAviSEshaM -n. --significance of a specific time; వేళ్లు, vELlu -n. pl. --(1) roots; --(2) fingers; వేవిళ్లు, vEviLlu -n. --morning sickness; nausea that a woman feels in the early stages of pregnancy; వేశ్య, vESya -n. --prostitute; వేషం, vEshaM -n. --(1) costume; disguise; pretence; --(2) role in a play or cinema; వేషధారి, vEshadhAri -n. --imposter; వేసంగి, vEsaMgi -n. --summer; వేసడం, vEsaDaM -n. --mule; % to e2t వేసవి, vEsavi -n. --summer; వేసవికాలం; వేసారు, vEsAru -v. i. --get tired; get frustrated; ---విసిగి వేశారు = get tired due to frustration. వైకల్యం, vaikalyaM - n. -- mutilation; defect; impairment; state of incompleteness; -- వికలత్వం; వికలత; వైకల్పికం, vaikalpikaM -adj. --optional; having one or more alternatives; వైఖరి, vaikhari -n. --attitude; వైచిత్రి, vaicitri -n. -- manifoldness; strangeness; wonder; peculiarity; వైజయంతం, vaijayaMtaM -n. --banner; flag; వైడూర్యం, vaiDUryaM -n. --lapis-lazuli; cat's-eye; (lit.) lapis = stone; lazuli = blue; beryl; a semi-precious stone; -- రాజావర్తం; పిల్లికన్నుల రాయి; వైతాళికుడు, vaitALikuDu -n. m. --heralder; harbinger; trend setter; trail blazer; avantgarde; -- వివిధ తాళాలతో, మంగళ వాయిద్యాలతో మేలుకొలుపు వాడు; ఒక జాతి మొత్తం నిద్రావస్థలో ఉన్నప్పుడు వారిని మేల్కొలిపి కొత్త దా వైదగ్ధ్యం, vaidagdhyaM - n. -- skill; expertise; subtlety; వైద్యం, vaidyaM -n. --treatment; medical treatment; వైద్య, vaidya -adj. --medical; వైద్యశాల, vaidyaSAla -n. --clinic; hospital; dispensary; వైద్య సౌకర్యాలు, vaidya saukaryAlu -n. --medical services, medical facilities; వైదికులు, vaidikulu - n. pl. -- a sub-sect among Brahmins; -- కేవలం వైదికవృత్తి వ్యవసాయం మాత్రమే చేసేవారు వైదికులు; -- ఇక వైదీకులలో వెలనాట్లు అనగా కోనసీమ ఇంకా పైకి వున్నవారు, ములికినాట్లు అనగా రాయలసీమ వైపు వారు; తెలగాణ్యులనగా తెలంగణా ప్రాంతం వారు. ఈవిధంగా వృత్తిపరంగా, ప్రాంతీయతాపరంగా వచ్చినవి ఈ భేదాలు. వైదుష్యం, vaidushyaM -n. --scholarship; వైద్యుడు, vaidyuDu -n. --doctor; physician; surgeon; వైద్యుత, vaidyuta -adj. --electronic; % to e2t వైపరీత్యం, vaiparItyaM -n. --(1) abnormality --(2) calamity; వైఫల్యం, vaiphalyaM -n. --failure; వైభవం, vaibhavaM -n. --glory; grandeur; wealth; వైభాషికం, vaibhAshikaM -adj. --optional; వైమనస్యం, vaimanasyaM -n. --strife; discord; estrangement; dislike; ill-will; discord; aversion; వైమానికుడు, vaimAnikuDu -n. --pilot; a person who flies a plane; వైముఖ్యం, vaimukhyaM -n. --reluctance; వైయక్తిక, vaiyaktika -adj. --individual; వైరం, vairaM -n. --enmity; వైరాగ్యం, vairAgyaM -n. --asceticism; (note) ప్రాపంచిక సుఖాలపై విరక్తి; పురాణ వైరాగ్యం, ప్రసూతి వైరాగ్యం, స్మశాన వైరాగ్యం అని మూడు రకాల వైరాగ్యాలు ఉన్నాయి; వైరి, vairi -n. --enemy; వైవస్వత నౌక, vaivasvata nauka -n. --Argo Navis; a constellation of stars visible in the southern skies; % to e2t వైవాహికం, vaivAhikaM -adj. --related to marriage; matrimonial; nuptial; వైవాహిక, vaivAhika -adj. --married; marital; conjugal; వైవిధ్యత, vaividhyata -n. --variety; diversity; వైశ్వదేవం, vaiSvadEvaM - n. -- విశ్వేదేవతలను ఉద్దేశించి చేసే హోమం వైశ్వ దేవం. ఈ దేవతలకు అన్నం హోమంలో బలి ఇస్తారు. (బలి అంటే బలకరమైనది.) దీనితోబాటు ఇతర దేవతలకు గూడా భోజనానికి ముందు బలి ఇస్తారు. దీనివల్ల అన్నం పవిత్రమై భోజన యోగ్యం అవుతుంది. ప్రతి దినమూ గృహస్థులు కొన్ని దోషాలు చేస్తూనే ఉంటారు. ఉదాహరణ: వంట చేయడంలో కట్టెలను ఆశ్రయించి క్రిమి కీటకాలు ఉండవచ్చు. ఈ హింస లు జరగనిదే వంట సాగదు. ఈ దోషాలు అన్నాన్ని చేరుతాయి గాబట్టి పరిహారంగా పంచ మహాయజ్ఞాలు, వైశ్వదేవమూ చేసి భోజనం చేయాలి. వైశేషికం, vaisEshikaM -n. --one of the six systems of Hindu philosophical thought, founded by కాణాద; వైశాల్యం, vaiSAlyaM -n. --area; వైషమ్యత, vaishamyata %e2t -n. --(1) inequality; --(2) dissimilarity; </poem> ==Part 2: శం - SaM, శ - Sa== <poem> శంక, SaMka -n. --doubt; hesitation; scruple; శంకుమల్లె, SaMkumalle - n. -- Butterfly Pea; Asian Pigeon Wings; [bot.] ''Clitoria ternatea'' of the Fabaceae family; శంకువు, SaMkuvu -n. --peg; stake; stump; pole; శంకుస్థాపన, SaMkusthApana -n. --groundbreaking ceremony; (lit.) driving a peg into the ground to commemorate the commencement of construction work; శంఖం, SaMkhaM -n. --conch shell; conch; seashell with a spiral three-dimensional structure to it; see also ఆలిచిప్ప; శంఖం పువ్వు, saMkhaM puvvu -n. -- [bot.] ''Clitoria ternatea;'' -- అద్భుతమైన ఔషధ మొక్క. దీన్ని మనం సాధారణంగా "అపరాజిత పువ్వు", ", "శంఖ పుష్పి" అని కూడా పిలుస్తాం. శంఖపుష్పి, SaMkhapushpi -n. -- speedwheel; [bot.] ''Chrysopogon acicularis''; ''Convolvulus pluricaulis'' Choisy; a perennial herb that resembles morning glory. All parts of the herb are known to possess therapeutic benefits. The plant is used locally in Indian and Chinese medicine to cure various diseases. It is used in Ayurvedic formulations for chronic cough, sleeplessness, epilepsy, hallucinations, anxiety etc.; -- భారతదేశంలోని అనేక ప్రాంతాలలో, ముఖ్యంగా బీహార్‌లో కనిపించే అందమైన, శాశ్వతమైన, అడవి మొక్క. పువ్వులు సాధారణంగా తెలుపు, లేత గులాబీ లేదా నీలం రంగులో ఉంటాయి. శంఖపుష్పి వేద కాలం నుండి వైద్యంలో ఉపయోగించబడింది. ఇది ఆయుర్వేదంలో కూడా తరచుగా ప్రస్తావించబడింది. ఆయుర్వేదంలో ఈ మొక్కను రసాయనం అని పిలుస్తారు, -- విష్ణుగంధీ అని కూడా పిలుస్తారు. శంఖాకార, SaMkhAkAra -adj. --conical; శంఖావర్తం, SaMkhAvartaM -n. --spiral; శంఖావర్తుల, SaMkhAvartula -adj. --spiral; శంపాకం, SaMpAkaM -n. --[bot.] ''Cassia fistula''; శంబరవల్లి, SaMbaravalli -n. --[bot.] ''Vitis indica''; శకం, SakaM -n. --era; age; epoch; eon; శకటం, SakaTaM -n. --cart; carriage; శకటు, SakaTu -n. --bishop in chess; శకము, Sakamu - n -- an historical era; --- క్రీస్తు శకము = the Christian era; --- శాలివాహన శకము = the era named after శాలివాహనుడు; this era starts from 78 AD of the Western calendar; Some southern states in India use this for their official calendar; శకలం, SakalaM -n. --fragment; ---గ్రహ శకలం = asteroid. ---అణు శకలం = ion; particle. ---విద్యుదావేశ శకలం = electrically charged particle. ---కాంతి శకలం = light particle. ---ధనావేశ శకలం = positively charged particle. శకలార్భకం, SakalArbhakaM -n. --yearling; baby fish; young fish; శక్త్యనుసారం, SaktyanusaaraM - adv. -- as per one's capability; -- శక్తికి అనుగుణంగా శకునం, SakunaM -n. -- (1) omen; augury; -- (2) presage; portent; foretelling; prognostication; శకులి, Sakuli -n. --fish; శక్తి, Sakti -n. --(1) energy; effort; power; ability; faculty; capacity; strength; prowess; --(2) the active power of a deity; ---స్థితిజశక్తి = potential energy. ---గతిజశక్తి = kinetic energy. ---ప్రేషశక్తి = pressure energy. ---శక్తి వంచన లేకుండా = [idiom.] without sparing any effort. ---శక్తి నిత్యత్వ నియమం = law of conservation of energy. శక్తిమంత, SaktimaMta -adj. --strong; energetic; శఠగోపం, SaThagOpaM - n. -- శఠము + అరి = శఠారి = మాయకు శత్రువు; గుడికి వెళ్లినప్పుడు తీర్థం అయ్యాక ఈ శఠారి పెట్టేటప్పుడు "స్వామీ! నా శఠాన్ని తొలగించి నీ నిజ రూపం చూపించు. నాకు ఈ మాయ నుంచి విముక్తి కలిగించి జ్ఞానం కలిగించు" అని మనస్ఫూర్తిగా వేడుకోవాలి. శఠగోపం విష్ణుని ఆలయాలలో మాత్రమే ఉంటుంది; శత, Sata -pref. --hundred; శతకం, SatakaM -n. --a collection of hundred verses on the same theme; almost all these collections have 108 verses; శతకోటి, SatakOTi -n. --hundred crores; billion; one followed by nine zeros; This is the American billion; The English billion is one followed by twelve zeros; శతఘ్ని, Sataghni -n. --cannon; (lit.) a weapon that can kill hundreds at once; శతపాది, SatapAdi -n. --centipede; one with hundred feet; శతపుష్పం, SatapushpaM -n. --dill; a herb used widely in European cusine and in pickling; [bot.] ''Aniethum graveolens'' of the Apiaceae family; -- సోయికూర; శతభిషం, SatabhiShaM %updated -n. --(1) Lambda Aquarii; Hydor; Yoga tara of the 24th lunar mansion; located in the constellation Aquarius; --(2) The 24th of the 27 star groups (or asterisms or lunar mansions) of the Hindu calendar; --(3) నీటిరేని రిక్క; శత్రర్థకం, SatrarthakaM -n. --[gram.] verbs in present continuous tense, such as వచ్చుచు, తాగుచు; శతాంశం, SatAmSaM -n. --a hundredth part; one percent; percentage; శతావరి, SatAvari %e2t -n. --asparagus; [bot.] ''Asparagus racemosus;'' పిల్లిపీచర; పిల్లితేగ; పిల్లిపీచరగడ్డ; -- శతావరి కి ఆయుర్వేదంలో చాలా ప్రాముఖ్యత ఉంది. ఈ మొక్క ను తవ్వి, లాగితే తేగల్లాగా సన్నంగా వేళ్ళు వస్తాయి. ఈ వేళ్ళని చిన్న ముక్కలుగా తరుగుతారు. తరిగిన ముక్కల్ని తొక్క నుండి వేరు చేస్తారు. ఈ ముక్కల్ని ఎండలో ఎండబెడతారు. ఎండిన ముక్కలు మార్కెట్ లో అమ్ముతారు. ఇందులో "శతావరిన్" అనే పదార్ధం ఉంటుంది. ఇది పాలు పెరగటానికి ఉపయోగ పడుతుంది. దీంతో తయారు చేసిన మందు కొన్ని హర్మోన్లను ప్రేరేపించి పాలను పెంచుతుంది. శత్రుత్వం, SatrutvaM -n. --enmity; antagonism; శత్రువు, Satruvu -n. --enemy; foe; adversary; శనగపప్పు, Sanagapappu -n. --Bengal gram dal; split chickpeas; chana dal; శనగపిండి, SanagapiMDi -n. --Bengal gram flour; chickpea flour; besan; శనగలు, Sanagalu -n. --Bengal gram; chick pea; [bot.] Cicer arietinum of Leguminosae (pea) family; హరిమంధజం; శనగ; శనిగ్రహం, SanigrahaM -n. --Saturn; శని మహాదశ, SanimahAdaSa -n. --the long period of Saturn’s influence on a horoscope; శపించు, SapiMcu -v. t. --imprecate; curse; శపథం, SapathaM -n. --vow; oath; solemn pledge; శబ్దం, SabdaM -n. --sound; (ant.) నిశ్శబ్దం; శబ్దపల్లవం, - n. -- సందర్భాన్ని బట్టి, వ్యక్తి స్వభావమూ, మాట్లాడే వైఖరిని బట్టి పదాల అర్థాలు మారిపోతుంటాయి. ఇలాంటి పదబంధాలను తెలుగులో శబ్దపల్లవములు అంటారు. -- వ్యక్తిని బట్టి, సందర్భాన్ని బట్టి "దయచేయండి" అనే దాని అర్థం చెప్పవలసి ఉంటుంది. లోపలికి రండి, మా ఆతిథ్యం స్వీకరించండి అని మర్యాదగా ఆహ్వానించేటప్పుడూ ఇంక పోయిరండి, చేసింది చాలు అని అమర్యాద చేసేటప్పుడు గూడా ఈ పదబంధం వాడుకలో వినిపిస్తూ ఉంటుంది. శబ్దశాస్త్రం, SabdaSAstraM -n. --philology; శమనం, SamanaM -n. --relief; tranquility; శని, Sani - n. -- (1) the planet Saturn; (2) euphemism for anyone who bothers; శనైశ్చరుడు, SanaiScharuDu - n. -- Saturn, viewed as a god; (lit.) slow moving object; -- శనైః + చోరుడు = శనైశ్చరుడు; శనైః అంటే నెమ్మదిగా, చరః అంటే చరించే (అంటే కదిలే); శయ్య, Sayya -n. --couch; bed; శయ్యాళువు, SayyALuvu -n. --[idiom] couch potato; slothful, sluggish person; a person who spends a lot of time in front a TV set, rather than being active; శరత్, Sarat -adj. --autumnal; Fall; related to autumn; శరత్కాలం, SaratkAlaM -n. --Autumn; Fall; the season in which the moon shines the brightest, the days are cool and in the northern latitudes, the trees shed their leaves; శరద్ విషువత్, SaraD vishuvat -n. --autumnal equinox; శరం, SaraM -n. --arrow; శరణం, SaraNaM -n. --protection; shelter; శరభము, Sarabhamu - n. -- (1) a young elephant;(2) a camel; (3) a grasshopper; (4) a locust. -- (5) a fabulous animal - described in Hindu Puranas - said to have eight legs and to be stronger than a lion or tiger; "వేయి చేతులతో, జడధారియై, చంద్రరేఖాజూటుడై, సువిశాలమైన రెండు రెక్కలతో, పొడవైన ముక్కుతో, పెద్ద పెద్ద కోరలతో, వజ్రభాలైన గోళ్ళతో, నీలకంఠంతో, నాలుగు కాళ్లతో, మూడు కళ్ళతో, హుంకారాలు చేస్తూ విజృంభించాడు. అటువంటి శరభ రూపాన్ని కనబడగానే తన బల సామర్థ్యాలను కోల్పోయాడు నరసింహుడు. అతని శక్తులన్నీ లాగేసాడు. శరభవతారుడైన ఆ వీరభద్రుడు ఆ నరసింహుని చేతులు పట్టుకున్నాడు. రెక్కలతో అతని నాభిని, పాదాలను తాడిస్తూ, పుచ్ఛంతో అతనిని బంధించాడు." శరవేగం, SaravEgaM -adj. --very fast; as fast as an arrow; శర్మ, Sharma - adj. -- "శర్మ" అనేది సంస్కృత పదం. ఈ పదం యొక్క అర్థం "దేవునిచే రక్షించబడినవాడు." నిజానికి "శర్మ" అనే పదం గుణవాచకం, ఇంటిపేరు కాదు. ఇది బ్రాహ్మణుని ఏ పేరునైనా సూచించడానికి ఉపయోగించబడుతుంది. శరీరం, SarIraM -n. --body; -- స్థూల శరీరం = కంటికి కనబడేది; సూక్ష్మ శరీరం = మనస్సు, బుద్ధి, అహంకారం; కారణ శరీరం = శరీరి, SarIri -n. --the soul dwelling inside the physical body; శలభం, SalabhaM -n. --cricket; locust; moth; మిడుత; శలవు, Salavu -n. --leave; ---శలవు తీసికొంటాను = I’ll take leave. ---శలవు పెడతాను = I’ll apply for leave. శల్యం, SalyaM -n. --bone; శల్యపరీక్ష, SalyaparIksha -n. idiom --thorough examination; thorough inspection; this idiom used to refer to thorough investigation to locate a fault, knowing such fault doesn't exist; -- శల్యపరీక్ష అనే జాతీయం పూర్తిరూపం స్తనశల్యపరీక్ష. స్తనంలో శల్యం (ఎముక) ఉండదు. లేదు అని తెలిసి కూడా అతిజాగ్రత్తపరులు కొందరు సోదా చేస్తూ ఉంటారు. ఫలితం తెలిసి కూడా చేసే వృథా పరీక్ష అనే అర్థంలో పై జాతీయాన్ని ఉపయోగిస్తారు. శల్యసారధ్యం, SalyasAradhyaM -n. --[idiom] discouragement by planting a doubt; శలాకం, SalAkaM -n. --thin rod; ramrod; rib of an umbrella; probe; used to refer to an investigation for deeper understanding; శలాక పరీక్ష, SalAka parIksha %e2t -n. --deep probing; in-depth examination; శవం, SavaM -n. --corpse; the dead body of a human; శవపరీక్ష, SavaparIksha -n. --autopsy; శవసంరక్షకుడు, SavasaMrakshakuDu -n. --mortician; the person who prepares a body for rites such as viewing by friends and relatives and for eventual burial or cremation; శశము, SaSamu -n. --rabbit; శషబిషలు, Sashabishalu - n. -- acts; put-ons; -- వేషాలు; శశవిషాణము, SaSavishANamu -n. --absurdity; (lit.) the horn of a rabbit, which is an impossibility; శశాంకం, SaSAMkaM -n. --crude camphor; పచ్చకర్పూరం; శశాంకుడు, SaSAMkuDu -n. m. --moon; శశి, SaSi -n. --moon; camphor; శషబిషలు, Sashabishalu -n. pl. -- (1) purposeless and impeding discussions; (2) warnings, threats and bullying; -- (1) ప్రయోజనం లేని తిరకాసులతో కూడిన చర్చలు; (2) హెచ్చరికలు; బెదిరింపులు; శస్త్రం, SaStraM -n. --weapon; an ordinary weapon like a bow and arrow or a gun; -- [rel] అస్త్రం = a weapon that only works with the assistance of a "mamtram" - sacred phrase; శస్త్రచికిత్స, SaStracikitsa -n. --surgical treatment; surgery; శస్త్రజీవి, SastrajIvi -n. --surgeon; (ety.) a person whose implements are surgical tools; శ్రద్ధ, Sraddha -n. --faith; attention; శ్రద్ధాంజలి, SraddhAMjali -n. --tribute; శ్రద్ధాళువు, SraddhALuvu -n. --diligent person; శ్రమ, Srama -n. --(1) labor; toil; --(2) trouble; --(3) fatigue; శ్రమజీవి, SramajIvi -n. --a person who works hard for a living; శ్రవణం, SravaNaM %updated -n. --(1) Altair; Aquila; these stars are about 16.5 light years from us; --(2) Beta Capricorni; Dabih; Yoga tara of the 22nd lunar mansion; located in the constellation Capricorn; --(3) The 22nd of the 27-star groups (or asterisms or lunar mansions) of the Hindu calendar; --(4) కరివేలుపు రిక్క; శ్రవణనాడి, SravaNanAdi -n. --auditory nerve; శ్రవణపేయ, SravaNapEya -adj. --pleasing to the ear; melodious; charming to hear; శ్రవ్య, Sravya -adj. --audible; %శా - SA, శ్రా - SrA శాంతి, SAMti -n. --(1) peace; tranquility; --(2) propitiation; a rite to pacify unfriendly planets in a horoscope; శాంతించు, SAMtiMcu -v.i. --quiet down; settle down; శాంతింపచేయు, SAMtiMpacEyu -v. t. --quiet one down; శాంతియుతంగా, SAMtiyutaMgA -adj. --peacefully; శాకం, SAkaM -n. --vegetable; శాకాహారం, SAkAhAraM -n. --vegetarian food; శాకాహారి, SAkAhAri -n. --(1) vegetarian; --(2) herbivore; శాకిని, SAkini %e2t -n. f. --fiend; శాకినీ డాకినీలు, SakinI DakinIlu -n. pl. --fairies and elves; spirits and goblins; శాఖ, SAkha -n. --(1) branch; bow; --(2) arm; sub-division; -- (3) sect; a subdivision in the Hindu caste system; శాఖానగరం, SAkhAnagaraM -n. --suburb; % to e2t శాఖాచంక్రమణం, SakhAcaMkramaNaM -n. --shifting from place to place without settling down; (lit.) moving from branch to branch; శాఖోపశాఖలుగా, SAkhOpaSAkhalugA -adv. --dendritic; abundantly; శాతం, SAtaM -n. --percentage; percent; శాతవాహనుడు, ShaatavaahanuDu - n. -- శాతవాహనులు దక్షిణ భారతదేశాన్ని, ముఖ్యంగా దక్కన్ ప్రాంతాన్ని (ఆధునిక ఆంధ్రప్రదేశ్, తెలంగాణ, మహారాష్ట్ర) పాలించిన ఒక ప్రాచీన రాజవంశం (క్రీ.పూ. 3వ శతాబ్దం - క్రీ.శ. 3వ శతాబ్దం). వీరి పాలన గురించి శాసనాలు (ఉదాహరణకు, నానాఘాట్ శాసనం), నాణేలు మరియు పురాణాలు (మత్స్య పురాణం, వాయు పురాణం) వంటి చారిత్రక ఆధారాలు పుష్కలంగా ఉన్నాయి. శాతకర్ణి I, గౌతమీపుత్ర శాతకర్ణి, వశిష్టీపుత్ర పుళుమావి వంటి రాజులు ఈ వంశంలో ముఖ్యులు. వీరు తెలుగు ప్రాంతంలో తొలి సామ్రాజ్యాన్ని స్థాపించి, భారతీయ చరిత్రలో ముఖ్యమైన పాత్ర పోషించారు శాపం, SApaM -n. --imprecation; curse; శాబకం, SAbakaM -n. --yearling; fledgeling; the young one of an animal; శాబరం, SAbaRaM -n. --[bot.] Symplocos racemosus; శారది, Saradi -n. --[bot.] Jussiena repens; శాల, SAla -n. --house; place; hall; shed; ---అశ్వశాల = stable. ---చెర శాల = jail house. ---టంకశాల = mint. ---పశువుల శాల = cattle shed. ---పాకశాల = kitchen. ---పాఠశాల = school; school house. ---పానశాల = bar; a place where people gather to drink. ---పురిటి శాల = delivery room; delivery ward. ---ముద్రాక్షర శాల = printing house. ---వైద్త్యశాల = hospital; clinic. శాలి, SAli -suff. --a person possessing the trait of the preceding adjective; ---బలశాలి = strong person. ---బుద్ధిశాలి = wise person శాలివాహనుడు, ShaalivaahanuDu - n. -- ఒక పౌరాణిక/జానపద వ్యక్తిత్వానికి సంబంధించిన పేరు; ఇతను ఉజ్జయిని పాలకుడైన విక్రమాదిత్యుని ఓడించి, శక యుగాన్ని ప్రారంభించినట్లు కథలు ప్రచారంలో ఉన్నాయి. కాని శాలివాహనుడు అనే వ్యక్తి ఈ శకాన్ని ప్రారంభించాడని చెప్పడానికి ప్రత్యక్ష చారిత్రక ఆధారాలు లేవు. శక యుగాన్ని కుషాణు రాజు కనిష్కుడు ప్రారంభించి ఉంటాడని కొందరు చరిత్రకారులు భావిస్తారు. ఆయన పేరుతోనే క్రీ.శ. 78 నుండి ప్రారంభమయ్యే శాలివాహన శకము (శక యుగం) ముడిపడి ఉంది; శాలిహోత్రశాస్త్రం, SAlihOtra SAstraM -n. --science dealing with the diseases of horses and elephants; శాలిహోత్రుడు, SalihOtruDu -n. --Salihotra; a great Indian veterinary physician of ancient India; శాల్తీ, SAItI -n. --character; item; ---అక్షర శాల్తీ = alphabetical character. ---అక్షర మూర్తి = alphabetical character. ---అక్షరాంకిక శాల్తీ = alphanumeric character. ---దశాంశ శాల్తీ = decimal character. ---మూడు శాల్తీలు = three items. శాలువా, SaluvA -n. --shawl; a piece of cloth, usually of wool, of oblong shape and used as a covering for the head or shoulders; శాలేయం, SAlEyaM -n. --[bot.] Anethum panmorium; శాశ్వతం, SASvataM -n. --permanent; శాసనం, SASanaM -n. --(1) inscription; --(2) edict; legislation; ---తామ్ర శాసనం = inscription in copper. శాసన మండలి, SASana maMDali -n. --Legislative Council; the upper house of parliament in Indian states; --ఎగువసభ, శాసననిర్మాణమునకు అనుభవజ్ఞులతో కూడిన సభ; (రాష్ట్రానికి పరిమితమైన) విధానసభ; శాసనసభ, SASanasabha -n. --Legislative Assembly; the lower house of parliament in Indian states; --ఎన్నికైన ప్రజాప్రతినిధులు చట్టాలు చేసి, ప్రభుత్వ విధానాలను రూపొందించి నిర్ణయించే (రాష్ట్రానికి పరిమితమైన) విధానసభ; శాస్త్రం, SAStraM -n. --science; theory; rule; శాస్త్రోక్తంగా, SAStrOktaMgA -adv. --(1) lawfully; --(2) by the rule book; శాస్తి, Sasti -n. --lesson of punishment; lesson in chastisement; గుణపాఠం, శాస్త్రి, Saastri - n. -- శాస్త్రి అంటే శాస్త్రాలను అధ్యయనం చేసినవాడు అని అర్థం. మొదట "శర్మ," "శాస్త్రి" గుణ వాచకాలు కానీ కాలక్రమేణా నామ వాచకాలు అయ్యాయి. శాస్త్రీయ దృక్పథం, SastrIya dRkpathaM -n. --scientific perspective; శాస్త్రీయ విధానం, SastrIya vidhAnaM -n. --scientific method; శాస్త్రీయ వైఖరి, SastrIya vaikhari -n. --scientific attitude; శ్యామసీమలు, SyAmaSImalu -n. --[astron.] Coal Sacks; dark regions of our Milky Way galaxy; శ్రాద్ధం, SraaddhaM - n. religious rites performed on the death annivesary of a parent; -- పితృ కార్యాలకు దైవ కార్యాలకంటే నియమాలు ఎక్కువ. అందుచేత శ్రాద్ధం (శ్రద్ధతో చేసేది) అంటాం. శ్రామిక, SrAmika -adj. --laboring; working; toiling; ---శ్రామిక వర్గం = working people; labor force; blue collar workers. శ్రామికుడు, SrAmikuDu -n. --laborer; worker; శ్రావ్య, SrAvya -adj. --melodious; శ్లాఘనీయ, SIAghanIya -adj. --praiseworthy; (ant.) గర్హనీయ; శ్వాస, SvAsa -n. --breath; respiration; శ్వాసక్రియ, SvAsakriya -n. --respiration; శ్వాసనాళం, SvAsanALaM -n. --trachea; windpipe; శ్వాసమండలం, SvAsamaMDalaM -n. --respiratory system; శ్వాస వ్యవస్థ, SvAsa vyavastha -n. --respiratory system; %శిం –-SiM, శి - Si, శీ - SI, శ్రీ - SrI శింశుపా వృక్షం, SiMsupaa vRkshaM -n. --see ఇరుగుడు చెట్టు; శింశుమారం, SiMsumAraM -n. --porpoise, dolphin; శిక్ష, Siksha -n. --punishment; శిక్షణ, SikshaNa -n. --training; శిక్షించు, SikshiMcu -v. t. --punish; శిఖరం, SikharaM -n. --peak; pinnacle; crest; summit; శిఖరాగ్రం, SikharAgraM -n. --summit; peak; pinnacle; crest; ---శిఖరాగ్ర సమావేశం = summit conference. శిగ్రువు, Sigruvu -n. --[bot.] Hyyperanthera morunga; శిథిలం, SithilaM -n. --ruined object; ruined structure; dilapidated building; శిరస్త్రాణం, SirastrANaM -n. --helmet; శిరస్సు, Sirassu -n. --head; శిరీషం, SirIshaM -n. --[bot.] ''Albezia lebbeck''; ''Mimosa lebbeck''; ''Acacia sirisa''; -- దిరిసెన; దిరిసెన పువ్వు; శృ + ఈషన్ అని వ్యుత్పత్తి. తొందరగా వాడిపోయేది అని దాని అర్థం; ఈ చెట్టుకు, దాని ఆకులు, కాయలు, పూవులకు ఆయుర్వేదంలో విశేషమైన ప్రాధాన్యం ఉంది. ఎన్నో రోగాలకు దివ్యౌషధంగా ఈ చెట్టు తాలూకు భాగాలు పనిచేస్తాయి. శిరోబిందువు, SirObiMduvu -n. --[astron.] zenith; the point on the celestial sphere that is directly above the observer; ఊర్ధ్వబిందువు; శిరోబిందు కోణం, SirObiMdu kONam -n. --[astron.] the angle subtended at the observer’s eye by the lines drawn between the observer and the zenith and the line between the observer and a celestial object. శిరోమణి, SirOmaNi -n. --a degree conferred on a Sanskrit scholar after achieving a certain level of educatin; శిరోవారం, SirOvAraM -n. --[math.] overbar; viniculum; a small line drawn over a letter to indicate the nature of the variable it represents; శిల, Sila -n. --stone; lithos; శిలతైలం, SilatailaM -n. --petroleum; crude oil; శిలతైల ఖమీరం, Silataila khamIraM -n. --petroleum jelly; శిల్పం, SilpaM -n. --(1) sculpture; statue; artistic work; --(2) technique; శిలాజం, SilAjaM -n. --fossil; శిలాజ, SilAja -adj. --petrified; fossilized; శిలాజిత్, SilAjit -n. --(1) red chalk; bitumen; It is the gummy substance that exudes from the mountain rocks; -- ఇది నల్లగా, మెరుస్తూ, మైనంలా ఉంటుంది. శిలాజిత్ నీటిలో వేయగానే ఆ నీళ్ళు ఎర్రగా మారతాయి. శిలాజిత్ గాయాలు మాన్పుతుంది. విరిగిన ఎముకలను బాగుచేస్తుంది. ఎముకలు విరిగిన వారికి త్వరగా కట్టుకొనడానికి, నొప్పులు తగ్గడానికి గురిగింజ ఎత్తు శిలాజిత్ ని నేతిలో కలిపి కొన్ని రోజులపాటు తీసుకోవాలి. దానినే కాస్త విరిగిన ఎముకలమీద రాస్తే మరింత ప్రయోజనం; అలసట, నిస్సత్తువ వంటివి మధుమేహం ఉన్నవారిలో ఎక్కువగా కనిపిస్తుంటాయి. వాటిని తగ్గించడానికి సిలాజిత్తును వాడుతుంటారు; -- సిలాజిత్తు; రాతిమదము; మొమ్మాయి; మోమియా; --(2) a medicinal herb; [bot.] ''Oppdlia elegans; Opquelia multiflora''; శిలాద్రవం, SilAdravaM -adj. --lava; శిలాపుష్పం, SilApushpaM -n. --storax; the balsam of liquid amber tree used in medicines and perfumes; % to e2t శిలావరణం, SilAvaraNaM -n. --[geol.] lithosphere; శిలాస్థి, SilAsthi -n. --[geol.] fossil; % e2t శిల్పి, Silpi -n. --sculptor; the artisan who creates sculptures; designer; architect; శిలీంధ్రం, SilIMdhraM -n. s. --fungus; mushroom; శిలీంధ్ర శాస్త్రం, SilIMdhra SastraM -n. --micology; % to e2t శిలువ, Siluva -n. --Cross; a sacred symbol of Christianity; శివవేము, SivavEmu -n. --[bot.] ''Indigofera aspalathoides'' of the Fabacaeae family; శివరాత్రి, శివరాత్రి - n. -- ప్రతినెలా అమావాస్య ముందు చతుర్దశిని శివరాత్రిగా పరిగణిస్తారు. కాని, మాఘమాసంలో అమావాస్యకు ముందు రాత్రిని మహాశివరాత్రి అంటారు. మాసశివరాత్రి: ప్రతినెలా కృష్ణపక్షంలో వచ్చే చతుర్దశి (అనగా అమావాస్యకు ముందురోజు). మహాశివరాత్రి: మాఘబహుళ చతుర్దశి. శివార్లు, SivArlu -n. pl. --outskirts; suburbs; శిశ్నము, SiSnamu -n. --penis; the external male genital organ; శిశువు, SiSuvu -n. --infant; baby; child; శిశుత్వం, SiSutvaM -n. --infancy; childhood; శిశుసంకల్పన, SiSusaMkalpana - n. -- conception; fertilization of egg with sperm; శిష్టం, SishTaM -n. --remainder; remnant; leftover item; శిష్ట, SishTa -adj. --trained; disciplined; learned; wise; -- శిష్టజనులు అంటే విద్యావంతులు, రచయితలు, అధ్యాపకులు వంటివాళ్ళు; శిష్ట వ్యావహారికం, SishTa vyAvahArikaM -n. --the vernacular of the learned; -- విద్యావంతులు, రచయితలు, అధ్యాపకులు వంటివాళ్ళు వాడేభాష. శిష్యుడు, SishyuDu -n. m. --disciple; student; pupil; శిష్యురాలు, SishyurAlu -n. f. --disciple; student; pupil; శిష్టోక్తి, SishTOkti -n. --euphemism; % to e2t శిశువు, SiSuvu - n. --infant; a child from the time of delivery until the child speaks; -- (note).మానవులలో యుగాండం (zygote) అన్న పేరు శిశుసంకల్పన (conception) సమయం నుండి ఐదో వారం వరకు వర్తిస్తుంది. ఐదవ వారం నుండి పదవ వారం వరకు దీనిని పిండం (embryo) అని పిలుస్తారు. పదకొండవ వారం నుండి ప్రసవం అయి బిడ్డ భూపతనం అయేవరకు భ్రూణం (ఇంగ్లీషులో ఫీటస్, fetus) అంటారు. ప్రసవం అయినప్పటినుండి మాటలు వచ్చేవరకు శిశువు (infant) అంటారు - ఇంగ్లీషులో ఇన్^ఫెంట్ అంటే మాటలు రాని పసిబిడ్డ అని అర్థం. మాటలు మాట్లాడడం మొదలు పెట్టిన తరువాత బిడ్డ (child) అంటారు. బిడ్డ అనే మాట ఆడ, మగ కి వర్తిస్తుంది. శిశుమేధం, SiSumEdhaM -n. --infanticide; mass killing of infants; శిస్తు, Sistu -n. --rent on land given to farming; శీఘ్రం, SigraM -adj. --quick; swift; rapid; fast; శీతలం, SitalaM -n. --cold; శీతకన్ను, SItakannu -n. --cold-eye; act of ignoring; benign neglect; ---మామీద శీతకన్ను వేశావేమిరా? = why did you ignore us? శీతశ్వాసం, SItaSvAsaM -n. --hibernation; % to e2t శీతాకాలం, SItAkAlaM -n. --winter; శీతువు, SIthuvu -n. --a potent potable made from sugarcane juice; rum; శీర్షం, SIrshaM -n. --head; end; terminal; vertex; ---ఆమ్ల శీర్షం = acid end; acid terminal. ---నవ శీర్షం = amine end. శీర్ష, Sirsha -pref. --head; prefix; శీర్షబిందువు, SIrshabiMduvu -n. --[math.] dot placed over a variable; శీర్షరేఖ, SIrsharEkha -n. --[math.] line placed over a variable; శీర్షిక, SIrshika -n. --title; heading; headline; శీర్షోన్నతి, SIrshOnnati -n. --altitude; శీలం, SIlaM -n. --(1) nature; character; inherent quality; --(2) chastity; శీలవంతుడు, SilavaMtuDu -n. m. --a man of good character; శీలవతి, SIlavati -n. f. --a chaste woman; శీలి, SIli -suff. --a person possessing the character described by the preceding adjective; ---వ్రతశీలి = a person with impeccable character. ---వితరణశీలి = charitable person. ---పఠనశీలి = voracious reader. ---రచనాశీలి = prolific writer. శీధు, SIdhu -n. --rum; a fermented liquor made from sugarcane juice; శ్రీరంగనీతులు, SrIraMganItulu - ph. -- (lit.) the moral precepts taught by the temple at Srirangam; a proverbial expression for precpts the precher himself does not follow; hypocricy; శ్రీవేష్టం, SrIvEshTaM -n. --turpentine; దేవదారు మొక్కలనుండి కారే రసం; %శుం - SuM, శు - Su, శూ - SU శుంఠ, SuMTha -n. --dullwit; stupid; blockhead; (rel.) వజ్రశుంఠుడు; శుకం, SukaM -n. --parrot; శుకనాశం, SukanASaM -n. --[bot.] Biguonia indica; శుక్రం, SukraM -n. --sperm; see also శుక్లం; శుక్రలోపం, SukralOpaM -ph. --defective sperm. శుక్రవాహకి, SukravAhaki -n. --[anat.] vas deferens; శుక్రుడు, SukruDu -n. --the planet Venus; the second planet from the Sun in the solar system. శుక్ల, Sukla -adj. pref. --white; (ant.) కృష్ణ; ---శుక్లపదార్ధం = [astron.] white matter. ---శుక్లపక్షం = the waxing half of a lunar month. శుక్లాలు, SuklAlu -n. --cataract; an eye disease; శుచి, Suci -n. -- godliness; tidiness; -- శుచి అంటే అగ్ని. అది అన్నిటినీ పవిత్రం చేస్తుంది. ప్రదేశమూ, వస్తువూ, ఆర్జన ఇవన్నీ పవిత్రం అయినపుడే ఆ వస్తువు శుచి ఔతుంది. పుణ్య కార్యానికీ వాడదగినది శుచి యైన వస్తువే.. మంత్రం చేత అభిమంత్రితమైనది శుచి. చక్కగా చేసిన వంట శుభ్రం.. అది భగవన్నివేదితమై శుచి ఔతుంది. -- Neatness is next to Godliness అంటారు గదా! Godliness అనేది శుచి, Neatness అనేది శుభ్రత. శుచి, శుభ్రం, Suci, SubhraM -ph. --[idiom] tidy, clean అండ్ godly; శుద్ధ, Suddha -adj. --white; pure; clean; stainless; spotless; శుద్ధిచేయు, SuddhicEyu -v. t. --clean and purify; శునకం, SunakaM -n. --dog; శుని, Suni -n. f. --bitch; female dog; శుభం, SubhaM -n. --auspicious thing; good thing; (rel.) అభం, శుభం = good or bad; శుభముహూర్తం, SubhamuhUrtaM -n. --auspicious moment; శుభశ్య శీఘ్రం, SubhaSya SIghraM - ph. -- a Sanskrit phrase meaning, "the sooner the better"; శుభసూచకం, SubhasUcakaM -n. --good omen; శుభ్రం, SubhraM -adj. --clean; tidy; bright; white; neat; శుభ్రం చేయు, SubhraM cEyu -v. t. --make something white, bright and shiny; by implication, to clean; శుభ్రత, Subhrata -n. --cleanliness; శుభాకాంక్షలు, SubhAkAMkshalu -n. --greetings; ---నూతన సంవత్సర శుభాకాంక్షలు = new year greetings. శురూ, shuroo (pronounced as షురూ from Urdu) - n. - beginning; the start; శుల్కం, SulkaM -n. --(1) tax; duty; toll; fee; --(2) dowry; 'శుల్కం' అన్నది ఒక వెల, డిపాజిట్, టాక్స్. వేశ్యకు ఆమె సేవలకు గాను ఇచ్చే డబ్బును కూడా శుల్కం అంటారని నిఘంటువులు చెబుతున్నాయి. 'కన్యా శుల్కం' అంటే ఒక కన్యను తెచ్చుకోవడానికి ఆమెను కన్నవారికి ఇచ్చే ధర, లేక డిపాజిట్; కన్యాశుల్కం ఇచ్చి కొన్నాడు కనుక ఆ కన్యపై సర్వాధికారాలు ఆ పురుషుడికి జమ అయిపోయాయి. అదే వరకట్నం విషయంలో అది వెల యిచ్చి పురుషుని కొనడం కాదు. అతనికి భక్తితో సమర్పించుకొన్న కానుక. కనుక వరకట్నం ఎంత ఇచ్చినా అది ఆ మగవాడి 'ఎంటైటిల్మెంట్' అవుతుంది కానీ అతడు అమ్ముడు పోయినట్లు కాదు. శుల్భం, SulbhaM -n. --a string without any twist; a wire; copper wire; శుశ్రుతుడు, SuSrutuDu -n. --Susruta; the great Indian surgeon of the 6th century B.C. whose book, SuSruta SalyataMtra, was an authoritative treatise on surgery; శుష్కించు, SushkiMcu -v. i. --emaciate; become dry; శుష్క వచనం, Sushka vacanaM -n. --empty words; useless promise; శ్రుతం, SrutaM -n. --(1) the Vedas; (lit.) one that was heard; --(2) hearsay; శ్రుత, Sruta -adj. --heard; శ్రుతపాండిత్యం, SrutapAMDityaM -n. --superficial knowledge; knowledge acquired through the grapevine; knowledge acquired by listening to others; శ్రుతి, Sruti %replacement for old entry -n. --(1) one that was heard; --(2) [music] a singer's signature pitch; starting frequency of a singer's octave; --(3) frequency; pitch; tone; -- శ్రుతి అంటే వినబడేది. స్మృతి అంటే జ్ఞాపకం పెట్టుకునేది; శ్రుతిదండం, SrutidaMDaM -n. --[phys.] tuning fork; శూన్యం, SUnyaM -n. --(1) vacuum; --(2) zero; nothing; నివర్తం; (rel.) ఖాళీ; శూన్యనాళిక, SUnyanALika -n. --vacuum tube; శూన్యవాదం, SUnyavAdaM -n. --nihilism; relativity; (exp.) this word is especially used while referring to Nagarjuna's మాధ్యమిక వాదం. The central premise of this theory is that everything is interdependent. There is nothing absolute. Here శూన్య should be translated as ‘relative’; శూరత్వం, SUratvaM -n. --heroism; bravery; valor; శూరుడు, SUruDu -n. m. --hero; champion; warrior; శూలం, SUlaM -n. --(1) a weapon comprised of a long stick with a sharp tip; ఈటె; బల్లెం; ---త్రిశూలం = trident; Shiva’s weapon. శూల, SUla -n. --(1) a stabbing type of pain; --(2) sharp peg; కొర్రు; --(3) evil eye of a planet on a horoscope; గ్రహశూల; %శృ - SR, శె - Se, శే - SE, శై - Sai, శొ - So, శో - SO, శౌ - Sau శృంఖలం, SRMkhalaM -n. --chain; fetter; cuff; శృంగం, SRMgaM -n. --(1) peak; tip; apex; --(2) horn; ---ఏకశృంగం = one-horned one; rhinoceros. శృంగభంగం, SRMgabhaMgaM -n. --humiliation; to cut one down to size; (lit) de-horning; శృంగాటకం, SRMgATakaM -n. --crossroads; a meeting place of four roads; శృంగారం, SRMgAraM -n. --(1) eroticism; --(2) romance; --(3) grace; elegance; beauty; శృంగారోద్దీపకం, SRMgArOddIpakM - n. -- aphrodisiac; శృంగారోద్దీపకి, SRMgArOddIpaki - n. -- aphrodisiac; శృంగి, SRMgi -n. --horned animal; శృతి, sRti - n. -- musical drone sound; a drone is essential in a practice session or concert of Indian classical music; --సుతి; శృతి పెట్టి, sRti peTTi - n. -- musical drone box; It is similar to a harmonium and is used to provide a drone in a practice session or concert of Indian classical music. శేఫాలిక, SephAlika -n. --[bot.] Nyctanthes arbortristis; శేముషి, SEmushi -n. --intellect; intellectual eminence; శేషం, SEshaM -n. --[math.] remainder; what is left after a division; ---సశేషం = with a remainder; something left over after division. ---నిశ్శేషం = without a remainder; nothing left over after division. శేషతోలన పట్టి, SEshatOlana paTTI -n. --(econ.) trial balance sheet; శ్వేత, SvEta -adj. --white; శ్వేతకం, SvEtakaM -n. --[biol.] albumin; a white protein found in blood, milk, eggs, and so on. శ్వేతకుబ్జ తార, SvEtakubja tAra -n. --[astron.] white dwarf; a type of star; శ్వేతకుష్టు, SvEtakushTu -n. --leucoderma; vitiligo; this is a misnomer as there is no connection between leucoderma and leprosy; శ్వేతపత్రం, SvEtapatraM -n. -- a white paper; a statement containing proposals for action; -- A white paper is an informational document issued by a company or not-for-profit organization to promote or highlight the features of a solution, product, or service that it offers or plans to offer. White papers are also used as a method of presenting government policies and legislation and gauging public opinion; శ్రేఢి, SrEDhi -n. --[math.] progression; sequence; శ్రేణి, SrENi -n. --(1) [math.] series; --(2) line; row; range; ---పర్వతశ్రేణి = mountain range. శ్రేణీకరణం, SrENIkaraNaM -n. --ranking; putting in a specified order; శ్రేయస్సు, SrEyassu -n. --welfare; శ్రేయోరాజ్యం, SrEyOrAjyaM -n. --welfare state; శ్రేయోభిలాషి, SrEyObhilAshi -n. --wellwisher; శ్రేష్టం, SrEshThaM -n. --excellent; best of all; శ్లేష, SlEsha -n. --language with a double meaning; (rel.) double entendre is where the second meaning has sexual or obscene overtones; శైత్యం, SaityaM - n. -- (1) cold; coldness; chilliness; (2) common cold; upper respiratory tract infection consisting of rhinorrhea, nasal congestion, and sore or scratchy throat is familiar to all adults; శైలి, Saili -n. --style; manner of expression; శైలూషం, SailUshaM -n. --[bot.] Argle mormelos; బిల్వవృక్షం; మారేడు; శైవలం, saivalaM -n. --an aquatic plant; శొంఠి, SoMThi -n. --dried ginger; -- [Sans.] విశ్వభేషజం; మహౌషధం; కటుభద్ర; ఆర్ద్రక; శృంగిబేర; -- [ety.] శృంగిబేర > {Gr.] జింజిబెరి > [ Lat. ] జింజిబర్ > [Eng. ] జింజిర్ శోచనీయం, SOcanIyaM -n. --lamentable; sorrowful; శోణం, SONaM -n. --(1) crimson; a shade of red; --(2) blood; శోణితం, SONitaM -n. --covered with blood; శోధకుడు, SOdhakuDu -n. --investigator; detective; శోధన, SOdhana -n. --(1) search; investigation; --(2) resolution; see also పరిశోధన; ---శోధన నాళిక = test tube; పరీక్ష నాళిక. శోఫ, Sopha -n. --inflammation; swelling; -suff. ---itis; ---ఆంత్రశోఫ = inflammation of the intestines; enteritis. ---క్రిమికశోఫ = inflammation of the appendix; appendicitis. శోభ, SObha -n. --glory; luster; radiance; శోభనం, SObhanaM - n. -- nuptials; శోభ కలిగించేది /ఆనంద దాయకము అని శబ్దార్థం; శోభించు, SObhiMcu -v. i. --shine; శోభి, shObhi - n. -- Tinea versicolor; A rash of small red and sometimes scaly spots. People often confuse it with ''guttate psoriasis.'' Tinea versicolor can also cause patches of light or dark skin, which some people might confuse with vitiligo; This is an overgrowth of a type of yeast (fungus) naturally found on your skin. Hot weather, humidity, and sun exposure can make tinea versicolor worse. It's not harmful or contagious. It can be mildly itchy. Tinea versicolor is commonly found on your shoulders, back, and upper chest. శోష, SOsha -n. --fainting spell; tiredness; శోషణం, SOshaNaM -n. --absorption; drying; the act of making something dry either by absorption or evaporation; శ్రోత, SrOta -n. --listener; hearer; శ్రోతలు, SrOtalu -n. pl. --listeners; audience; శ్లోకం, SlOkaM - n. -- a Sanskrit poem with a specified prosody rule; -- శ్లోకం అనుష్టుప్ అనే 8 మాత్రల ఛందోవర్గానికి చెందిన ఒక రూపం. ఉత్పలమాల, శార్దూల విక్రీడితం లాగా అది కూడా ఒక కావ్య రచనకు ఉపయోగపడే పద్యం. శ్లోకంలో నాలుగు పాదాలు. ప్రతీ పాదంలోనూ ఐదవ అక్షరం లఘువు అయి ఉండాలి. రెండు, నాల్గవ పాదాలలో ఏడవ అక్షరం లఘువు అయి ఉండాలి. ప్రతీ పాదంలోనూ ఆరవ అక్షరం గురువు అయి ఉండాలి. మిగిలిన చోటులలో నియమమేమీ లేదు. అంటే, నియమం 5,6,7 అక్షరాలలోనే కనపడుతుంది. దీనిని ఈ విధంగా గుర్తు పెట్టుకోవచ్చు - బేసిపాదాలలో 5,6,7 అక్షరాలు యగణం (లఘువు-గురువు-గురువు) కావాలి. సరిపాదాలలో జగణం(లఘువు-గురువు-లఘువు) కావాలి. పాదం చివరి అక్షరం (ఎనిమిదవది) కూడా గురువే కావాలి. ఇలాంటి లక్షణాలున్న పద్యాన్ని 'శ్లోకం' అంటారు. రామాయణం శ్లోకాలతోనే వ్రాయబడింది. కాలిదాసు రఘువంశం ఎక్కువ భాగం శ్లోకాలలోనే వ్రాయబడింది. -- మంత్రం శ్లోకం రూపంలో కూడా ఒక్కోసారి ఉండవచ్చు. ఐతే అన్ని మంత్రాలూ శ్లోక ఛందస్సులోనే ఉండనవసరం లేదు. అలాగే శ్లోకాలన్నీ మంత్రాలు కావు. మంత్రానికి గురూపదేశం అవసరం; -- స్తోత్రం అనేది దేవత లేదా ఆధ్యాత్మిక వ్యక్తికి అంకితం చేయబడిన శ్లోకం. శ్లోకాల కంటే పొడవుగా ఉంటాయి మరియు బహుళ శ్లోకాలు లేదా చరణాలను కలిగి ఉండవచ్చు. శౌరి, Sauri -n. --[astron.] Hercules; a star constellation; M13, a magnificent globular cluster, can be seen in this constellation; శ్రౌత, Srauta -adj. --audible; </poem> ==Part 3: ష - sha, షా - shA, షి - shi, షో - shO== <poem> షట్, shaT -adj. --six; షట్కం, ShatkaM - n. -- a set of six; sextet; six; షట్కర్మలు, shaTkarmalu - n. -- the six functions suitable for a Brahmin; -- అధ్యయనము, అధ్యాపనము, యజనము, యాజనము. దానము, ప్రతిగ్రహము అనేవి ఆరూ బ్రాహ్మణ విధులు. -- 1. వేద శాస్త్రాలను గురుముఖంగా నేర్చుకోవడం, 2. నేర్చుకొన్న విద్యలను విద్య నేర్పమని ఆశ్రయించిన విద్యార్థులకు వాళ్ల యోగ్యతననుసరించి బోధించడం, 3. యజ్ఞాలు చేయడం, వైశ్వదేవము, అగ్ని ష్టోమము, సోమయాగము వంటివి. 4. తనను యజ్ఞం చేయించమని అడిగినపుడు యాజకత్వం వహించడం. యజ్ఞ దక్షిణలు ప్రతిఫలంగా గ్రహించడం. 5. దానములు చేయడం, గో భూ హిరణ్యాది దానాలు కాలోచితంగా చేయడం. 6. ఇతరులు ఇచ్చే దానాలు స్వీకరించి, వాళ్లను దోష విముక్తులను చేసి, జప తపాదులతో తనలో ఆ దోషం లేకుండా చేసుకోవడం — ఇవన్నీ బ్రాహ్మణుడు తప్పక చేయవలసినవి; షట్‌కోణి, shaT^kONi -n. --[math.] hexagon; (lit.) the six-angled one; షడ్‌చక్కెర, shaD^cakkera -n. --[chem.] hexose sugar; షడ్దర్శనాలు, shaD^darSanAlu - n. pl. -- the six schools of orthodox Indian philosophy; షడ్‌భుజి, shaD^bhuji -n. --[math.] hexagon; (lit.) the six-sided one; షడోజు, shaDOju -n. --[chem.] hexose; a type of chemical substance that goes under the generic name of sugar, but not related to table sugar or sucrose; షర్బత్, sharbath -n. --syrup; షరా, sharA -n. --(1) note below; post script; --(2) status; situation; షరాబు, sharAbu -n. --merchant; షరాయి, shrAyi -n. s. --trousers; షవన దినం, Shavana dinaM %e2t -n. -- civil day; షష్టి, shashTi -n. --sixty; షష్టిపూర్తి, shashTipUrti -n. --completion of sixty years of life; celebration of the sixtieth birthday; -- షష్టిపూర్తి రోజున మనం పుట్టినప్పటి తిథి + పక్షం + మాసం + సంవత్సరం అన్నీ మళ్ళీ కలసి వస్తాయి. ప్రభవ, విభవ, … నుండి మొదలై లెక్కించగలిగిన సంవత్సరాలు మనకు మొత్తం 60 ఉన్నాయి. ఆ 60 సంవత్సరాలు పూర్తయి మళ్ళీ మనం పుట్టినప్పటి తిథి + పక్షం + మాసం + సంవత్సరాల కలయిక వచ్చే సందర్భమే షష్టిపూర్తి. -- ఈ విధంగా ఆనందంతో అత్యంత వైభవంగా జరుపుకొనే పుట్టినరోజున ఆనందంతో పాటు జీవితంలో సగానికి పైగా గడచిపోయింది, ఇక అంతిమ ప్రయాణానికి రోజులు దగ్గర పడుతున్నాయి అనే ఆలోచన కూడా రాక మానదు. ఈ ఆలోచనవల్ల కలిగే భీతిని సమాధాన పరచడానికి కొన్ని కార్యాలు చేయడం పరిపాటి. అవి ఉగ్రరథ శాంతి, మహా మృత్యుంజయ హోమం, నవగ్రహ, చండి, సుదర్శన, లక్షినారసింహ మొదలగు హోమ క్రతువులు చేయడం, పెద్దల ఆశీర్వాదాలు తీసుకుని దానధర్మాలు చేయడం. ఇక్కడ గమనించవలసిన ముఖ్య విషయం: మనిషి పూర్తి జీవితంలో జరుపవలసినవిగా నిర్ధారించిన 16 సంస్కారాలలో 'షష్టిపూర్తి' అనేది లేదు! దానిని మరో వివాహ దినోత్సవంలా జరుపుకోవడం అనేది అసలే లేదు!! షష్ఠి, shashThi -n. --six; the sixth day of the lunar half-month; షష్ఠేంద్రియం, shashThEMdriyaM -n. --the sixth sense organ; షష్ఠేంద్రియజ్ఞానం, shashThEMdriya j~nAnaM -n. --sixth sense; extra sensory perception; షామియానా, shAmiyAnA -n. --awning; tent; a temporary structure made of canvas; షావుకారు, shAvukAru -n. --merchant; money lender; షికారు, shikAru -n. --stroll; pleasure walk; pleasure boat ride; pleasure trip; షురూ, shuroo - n. -- beginning; start; -- ప్రారంభం; సినిమా మొదటి ఆట షురూ అయింది; షోకు, shOku -n. --fashion; షోకులాడి, shOkulADi -n. f. --fashionable woman; షోడశం, shODaSaM -adj. --sixteen; sixteenth; </poem> |width="65"| <!--- Do Not Change This Line ---> <!--- Insert ALL Images Below This Line (center|150px|thumb) ---> |- |- <!--- Nothing Below This Line! ---> |} ==మూలం== * V. Rao Vemuri, English-Telugu and Telugu-English Dictionary and Thesaurus, Asian Educational Services, New Delhi, 2002 ISBN: 0-9678080-2-2 [[వర్గం:వేమూరి తెలుగు-ఇంగ్లీషు నిఘంటువు]] dmrzryisgqphzi8u0eo4mrvfxiq91fu 0 3024 38968 38944 2026-04-16T17:05:16Z Vemurione 1689 /* Part 1: సం - saM, స - sa */ 38968 wikitext text/x-wiki =నిఘంటువు= * This dictionary is an improved version over the print version (expanded, errors corrected, new features continually being added) published by Asian Educational Services, New Delhi in 2002. * You are welcome to add. BUT PLEASE DO NOT DELETE entries until you are absolutely, positively SURE a mistake has been made and needs to be corrected. * PLEASE do not delete entries or their meanings simply because you personally did not agree with the meaning given there. Thanks * American spelling is used throughout. * There is no clearly established, standardized alphabetical order in Telugu. The justification for the scheme used here would be too long for discussion here. 16 March 2016. {| class="wikitable" |- ! నిర్వచనములు<!--- Do Not Change This Line ---> ! ఆసక్తికర చిత్రములు<!--- Do Not Change This Line ---> |- |width="895"|<!--- Do Not Change This Line ---> <!--- Insert ALL నిర్వచనములుAlphabetically Sorted Below This Line ( * ''' Should precede each new line) ---> ==Part 1: సం - saM, స - sa== <poem> '''సం - saM''' సంకటం, saMkaTaM -n. --(1) disease; illness; --(2) trouble; difficulty; emergency; సంకటకాలం, saMkaTakAlaM - n. -- emergency; సంకటి, saMkaTi -n. --lunch; meal at noon time; typically cooked cereal; porridge; సంకర, saMkara -adj. --hybrid; not pure bred; cross bred; సంకరణం, saMkaraNaM -n. --cross breeding; hydridization; సంకర్షణ, saMkarshaNa -n. --interaction; సంకలనం, saMkalanaM -n. --addition; compilation; సంకల్పం, saMkalpaM -n. --resolve; resolution; a mental decision or commitment to do something. -- the prolog to many Hindu rituals where the person performing the rite identifies himself/herself by telling the space, time, and genetic coordinates in the universe using the following statement: "అద్యబ్రహ్మణః ద్వితీయ పరార్ధే, శ్వేత వరాహకల్పే, వైవస్వత మన్వంతరే,కలియుగే,ప్రథమపాదే జంబూద్వీపే,భారతవర్షే, భరతఖండే, మేరోర్దక్షిణదిగ్భాగే,కృష్ణా-గోదావర్యోర్మధ్యదేశే, అస్మిన్ వర్తమాన వ్యావహారిక చాంద్రమానేన....సంవత్సరే (ఉత్తర/దక్షిణ) అయనే .... ఋతౌ .... మాసే ....పక్షే ... తిథౌ .... వాసరే ... శుభ నక్షత్రే ... శుభయోగే, శుభకరణే. ఏవం గుణ విశేషణ విశిష్టాయాం,అస్యాం శుభతిథౌ,శ్రీమాన్... గోత్రస్య ..., ధర్మపత్నీ సమేతస్య అస్మాకం సహకుటుంబానాం క్షేమ స్థైర్య ధైర్య విజయ ఆయురారోగ్య ఐశ్వర్యాభి వృద్ధ్యర్థం.... సంకలిత, saMkalita -adj. --aggregated; added; accumulated; సంక్రమణం, saMkramaNaM - n. The passage of the sun (or a planetary body) from one sign of the zodiac into another. -- సూర్యాది గ్రహములు ఒక రాశిని విడిచి మరియొక రాశికి పోవడము. -- see also సంక్రాంతి; సంక్రమణ, SaMkramaNa -n. --transition. సంక్రామిక, saMkrAmika -adj. --contagious; %to e2t సంక్షిప్త, samkshipta -adj. --abbreviated; సంక్షిప్తం, samkshiptaM -n. --brief; summary; abbreviation; సంక్షోభం, samkshObhaM -n. --upheaval; crisis; disturbance; సంకీర్ణ, saMkIrNa -adj. --mixed; related to a coalition; complex; సంకుచిత, saMkucita -adj. --restricted; narrow; సంకు పాషాణం, SaMku pAshANaM -n. --white arsenic; Arsenicum album; సంకుల, SaMkula -adj. -- crowded; agitated; disorderly; confused; సంకుల సమరం, SaMkula samaraM -n. -- mob fight; fierce battle; -- జనసమ్మర్థం వల్ల ఏర్పడిన తొడతొక్కిడి; సంకేతం, SaMkEtaM -n. --sign; symbol; code; secret signal; సంక్షేమం, SaMkshEmaM -n. --welfare; సంక్షోభం, SaMkshobhaM -n. --unrest; disturbance; distress; crisis due to shortage of resources; సంఖ్య, SaMkhya -n. --[math.] number; a sequence of one or more digits; ---అనిష్ప సంఖ్య = irrational number; not a number that can be expressed as a ratio of two integers; ---కరణీయ సంఖ్య = irrational number. ---బేసి సంఖ్య = odd number. ---నిష్ప సంఖ్య = fractional number; rational number. ---సరి సంఖ్య = even number. ---సమ్మిశ్ర సంఖ్య = complex number. ---సంకీర్ణ సంఖ్య = complex number. సంఖ్యాత్మక, saMkhyAtmaka -adj. --numerical; సంఖ్యాధికత్వం, saMkhyAdhi-katvaM -n. --majority; numerical majority; % to e2t సంఖ్యావాచకం, saMkhyAvAcakaM -n. --numeral; number; సంఖ్యాశాస్త్రం, saMkhyASAstraM -n. --[math.] --(1) statistics; --(2) theory of numbers; సంగం, saMgaM -n. --junction; meeting place; సంగణకం, saMgaNakaM -n. --computer; సంగణీకరించు, saMgaNIkariMcu -v. t. --compute; calculate; సంగడి, saMgaDi -n. --(1) couple; pair; --(2) dumb-bell; a pair of weights used in weight lifting; సంగడికత్తె, saMgaDikAtte -n. f. --friend; girl friend; సంగడికాడు, saMgaDikADu -n. m. --friend; boy friend; సంగత, saMgata -adj. --consistent; సంగతంగా, saMgataMgA -adv. --consistently; సంగతత్వం, saMgatatvaM -n. --consistency; సంగత్వం, saMgatvaM - n. -- attachment; (ant.) నిస్సంగత్వం; సంగతి, saMgati -n. --(1) point; issue; news; event; subject matter; topic; circumstance; message; story; occurrence; knowledge; --(2) [music] variation in the way different stanzas in a lyric are rendered with varying melodies; సంగతులు, saMgatulu -n. pl. --issues; news items; సంగమం, saMgamaM -n. --union; junction; ---సాగర సంగమం = the place where a river joins the sea. సంగ్రహం, saMgrahaM -n. --(1) summary; --(2) collection; సంగ్రహాలయం, saMgrahAlayaM -n. --museum; a place where collections are kept; సంగ్రహించు, saMgrahiMcu -v. t. --collect; obtain; acquire;. summarize; సంగ్రామం, saMgrAmaM -n. --conflict; battle; war; సంగీతం, saMgItaM -n. --music; సంగోరు, saMgOru -n. --half portion; సంఘం, saMghaM -n. --(1) group; --(2) society; సంఘ సేవకుడు, saMgha sEvakuDu -n. m. --social worker; సంఘ సేవిక, saMgha sEvika -n. f. --social worker; సంఘటన, saMghaTana -n. --event; incident; సంఘటిత, saMghaTita -adj. --integrated; consolidated; compact; organized; cooperating; -- సంఘటిత ఉద్యోగులు = Organised employees. --అసంఘటిత ఉద్యోగులు = Unorganised employees. సంఘర్షణ, saMgharshaNa -n. --conflict; friction; సంఘాతం, saMghAtaM -n. --collision, union of objects caused by a collision; సంఘీభవించు, saMghIbhaviMcu -v. i. --unite; సంఘీభావం, saMghIbhAvaM -n. --unity; the feeling of being a part of a society; సంజ్ఞ, saMj~na -n. --sign; symbol; gesture; code; సంచయని, saMcayani -n. --[comp.] accumulator; a register used in the arithmetic unit of a digital computer; సంచరించు, saMcariMcu -v. i. --wander about; roam; rove; సంచలనం, saMcalanaM -n. --commotion; disturbance; stir; activity; movement; సంచారం, saMcAraM -n. --(1) meandering; touring; traveling; traversing; wandering; roaming; --(2) [music] meandering into higher notes during the initial phase of a rendition; range; సంచార, saMcAra -adj. --mobile; touring; travelling; సంచాలకుడు, saMcAlakuDu -n. m. --organizer; convener; సంచి, saMci -n. --(1) bag; sac; --(2) purse; సంచిక, saMcika -n. --(1) an issue of a periodical; (rel.) సంపుటి = a volume of a periodical. For a monthly periodical, the issue published each month is a సంచిక, and the collection of issues during a year is సంపుటి; --(2) [comp.] accumulator; సంచిత, saMcita -adj. --accumulated; cumulative; ---సంచిత కర్మ = accumulated karma; గతం లో కూడబెట్టుకున్న కర్మల మూట. దీనిని ప్రాయశ్చిత్త క్రియల ద్వారా పూర్తిగా తొలగించవచ్చు. ---సంచిత నిధి = consolidated fund. సంచీపేరు, saMcIpEru -n. --[comp.] accumulator register; సంజనిత, saMjanita -adj. --created; produced; సంజాయిషీ, saMjAyishI -n. --explanation; in response to an allegation; సంజీవని, saMjIvani - n. --[bot.] ''Selaginella bryopteris;'' A restorative, cordial, reviving medicine, a medicine tending to prolong life, or of sufficient efficacy to raise the dead; This is believed to be the herb that revived Lakshmana in the Indian epic Ramayana; [same as] సంజీవకరణి; see also సంధానకరణి, సౌవర్ణకరణి, విశల్యకరణి; సంత, saMta -n. --(1) farmer’s market; rows of stalls in a market place on a periodic basis, typically once a week; --(2) a Vedic lesson; --(3) unwelcome and nagging disturbance as in వెధవ సంత లాగుంది; ---మైలసంత = fish or meat market. ---మడిసంత = fruit or vegetable market. సంతర్పణ, saMtarpaNa -n. --a feast served on special occasions to large numbers of people; -- తర్పణము అంటే తృప్తి పరచడం. తర్పణం శ్రద్ధగా చేయడం = సం తర్పణము; అన్న సంతర్పణ అంటే ఎక్కువ మందికి అన్నం పెట్టి తృప్తి పరచడం; సంతకం, saMtakaM -n. --signature; సంతతి, saMtati -n. -- offspring; progeny; one's children; సంతరించు, saMtariMcu -v. t. --acquire; accumulate; develop; get; సంతానం, saMtAnaM -n. --offspring; one’'s children; సంతానవంతుడు, saMtAnavaMtuDu -n. m. --one who has children; సంతానవతి, saMtAnavati -n. f. --one who has children; సంతాపం, saMtApaM -n. --sadness; grief; సంతు, saMtu -n. --offspring; progeny; సంతృప్త, saMtRpta -adj. --[chem.] saturated; సంతృప్తి, saMtRpti -n. --satisfaction; సంతోషం, saMtOshaM -n. --happiness; pleasure; సందడి, saMdaDi -n. --bustle; excitement; సందర్భం, saMdarbhaM -n. --context; circumstance; సందర్భ శుద్ధి, saMdarbha suddhi -n. --appropriateness of context; సందర్శకులు, saMdarsakulu -n. pl. --visitors; tourists; సందిగ్ధ, saMdigdha -adj. --doubtful; uncertain; ambiguous; సందిలి, saMdili -n. --upper arm; సందు, saMdu -n. --alley; a narrow street; [coll.] excuse; narrow opening; సందుపిల్లి, saMdupilli -n. --alley cat; సందువా, saMduvA -n. --pomfret (fish); ---తెల్ల సందువా = silver pomfret; white pomfret; ''Pampus argentius.'' ---సూది సందువా = grey pomfret; ''Pampus argentius.'' ---నల్ల సందువా = brown pomfret; black pomfret; ''Parastromateus niger.'' సందేశం, saMdESaM -n. --message; news; tidings; సందేహం, saMdEhaM -n. --doubt; suspicion; hesitation; uncertainty; సందేహాస్పద, saMdEhAspada -adj. --doubtful; uncertain; సందోహం, saMdOhaM -n. --multitude; crowd; సందేహశీలుడు, saMdEhaSIluDu - n. -- skeptic, one who doubts everything; -- సంశయవాది; సంధ్య, saMdhya -n. --(1) dusk; dawn; the times of day joining sunlight and darkness; (lit.) the junction time; --(2) religious rites performed at dusk; సంధ్యావందనం; ---ఉషసంధ్య = dawn; ప్రాతఃకాలం; ---సాయంసంధ్య = dusk; సాయంకాలం; --- సంధ్యాకాలం = సూర్యోదయానికి ముందు 30 నిమిషాల పాటు ఉండే కాలాన్ని సంధ్యాకాలం అంటారు. --- ఉషోదయం = సంధ్యాకాలానికి ముందు 30 నిమిషాలను ఉషోదయం అంటారు. --- బ్రహ్మముహూర్తం = దానికి ముందు ఉండే 48 నిమిషాల సమయాన్నే బ్రహ్మముహూర్తం అంటారు. సంధాత, saMdhAta %e2t -n. --organizer; one who unites; సంధానం, saMdhAnaM -n. --synthesis; concatenation; joining together; సంశ్లేషణ; సంధానకరణి, saMdhAnakaraNi --n. -- a medicinal herb said to have the miraculous property of making torn flesh or broken bones whole; the identity of this is not known at present; [see also] విశల్యకరణి, సంజీవకరణి, సౌవర్ణకరణి; సంధాన భాష, saMdhAna bhAsha -n. --link language; సంధాయక, saMdhAyaka -adj. --connective; connecting; సంధాన రసాయనం, saMdhAna rasAyanaM -n. --synthetic chemistry; సంశ్లేష రసాయనం; సంధ్యావందనం, saMdhyAvaMdanaM -n. --the prayer offered to the Sun and other elements of nature at dawn and dusk; సంధ్యారాగం, saMdhyArAgaM -n. --redness of the sky at dawn or dusk; సంధి, saMdhi -n. --(1) junction; union; --(2) a grammatical construct joining two words; euphonic combination; --(3) truce; pact; --(4) delirium; ---యుగసంధి = period of transition between two eras. ---త్రికసంధి = a grammatical construct in Telugu and Sanskrit. సంధించు, saMdhiMcu -v. t. --bring together; సంధికాలం, saMdhikAlaM -n. --transition priod; juncture; సంన్యాసి, saMnyAsi - n. -- one who gave up all worldly things; one who gave up attachments to this physical material world; -- సర్వసంగపరిత్యాగి; see also సన్నాసి; సంపంగి, saMpaMgi - n. -- a fragrant flower; --- తీగ సంపంగి = a flowering shrub with greenish-yellow flowers; [bot.] ''Artabotrys hexapetalus;'' --- చెట్టు సంపంగి = a flowering tree with greenish yellow scented flowers; [bot.] ''Canaga odorota;'' సంపద, saMpada -n. --wealth; resource; ---ఖనిజ సంపద = mineral wealth. ---జల సంపదలు = water resources; నీటి వనరులు; ---సహజ సంపదలు = natural resources. సంపన్న, saMpanna -adj. --wealthy; rich; సంపర్కం, saMparkaM -n. --contact; సంప్రదాయం, saMpradAyaM -n. --tradition; custom; practice; సంప్రదాయ సిద్ధ, saMpradAya siddha -adj. --traditional; conventional; -- సాంప్రదాయ; సంప్రదింపులు, saMpradiMpulu -n. pl. --discussions; negotiations; consultations; సంపాతం, saMpAtaM - n. -- (1) fall; quick downward fall; quick downward swoop; (2)[math.] superposition; occupying a slot (space or time) simultaneously; సంపాదకత్వం, saMpAdakatvaM -n. --editorship; సంపాదక వర్గం, saMpAdaka vargaM -n. --editorial board; సంపాదకుడు, saMpAdakuDu -n. --editor (of a magazine or newspaper); the editing of a movie is called కూర్పు; ---ఉప సంపాదకుడు = assistant editor. ---సహాయ సంపాదకుడు = associate editor. సంపాదకీయం, saMpAdakIyaM -n. --editorial; సంపాదన, saMpAdana -n. --earnings; సంపాదించు, saMpAdiMcu -v. i. --earn; obtain; procure; get; సంపుటి, saMpuTi -n. --volume of a periodical; same as సంపుటం; సంపెంగ, saMpeMga -n. --champaka; [bot.] Michelia champaka; also సంపంగి, [Sans.] చంపక; సంబంధం, saMbaMdhaM -n. --(1) relationship; kinship; alliance; --(2) contextual relevance; --(3) a match for a prospective wedding; సంబంధి పదకోశం, saMbaMdhi padakOSaM -n. --thesaurus; సంబరం, saMbaraM -n. --(1) festival; --(2) happiness; [[నీటిబ్రాహ్మీ|సంబరేణి]], saMbarENi -n. --[bot.] ''Bacopa monnieri;'' సంబారాలు, saMbArAlu -n. pl. --(1) cooking ingredients; --(2) spices used in cooking; సంబోధన, saMbodhana -n. --addressing; సంభవించు, saMbhaviMcu -v. i. --happen; occur; సంభ్రమం, saMbhramaM -n. --(1) thrill; excitement; --(2) surprise; bewilderment; సంభారం, saMbhAraM -n. s. --supplies; equipment; సంభావన, saMbhAvana -n. --(1) respect; honor; esteem; --(2) token of respect; a gift given in recognition of the display of a scholarly talent; see also దక్షిణ; సంభావ్యం, saMbhAvyaM -n. --probable; సంభావ్యత, saMbhAvyata -n. --[math.] probability; ---It is possible that it will rain tomorrow, and I would estimate the probability of rain tomorrow is 46% = రేపు వాన పడే సావకాశం వుంది. రేపు వాన పడే సంభావ్యత 46% వుందని అంచనా వేస్తున్నాను. సంభాషణ, saMbhAshaNa -n. --dialog; conversation; సంయమనం, saMyamanaM -n. --restraint; forbearance; self-denial; control; moderation; balance; సంయుక్త, saMyukta -adj. --joint; mutual; సంయుక్తాక్షరం, saMyuktAksharaM -n. --a combination of more than two consonants; సంయోగం, saMyOgaM -n. --conjugation; unification; joining together; synthesis; chemical reaction; సంయోగ జంటబంధం, saMyOga jaMTabaMdhaM -n. --[chem.] conjugate double bond; సంయోజిత, saMyOjita -adj. --conjoined; attached; సంరంభం,saMraMbhaM -n. --excitement; సంరక్షణ, saMrakshaNa -n. --protection; conservation; preservation; patronage; సంవర్గ, saMvarga -adj. --categorical; సంవర్గమానం, saMvargamAnaM -n. --[math.] logarithm; సంవత్సరం, saMvatsaraM -n. --year; సంవాదం, saMvAdaM -n. --debate; argument; ---సంవాద చాతుర్యం = debating talent. సంవిధానం, saMvidhAnaM -n. -- (1) technique; mechanism; arrangement; (2) constitution; a body of fundamental principles or established precedents according to which a state or other organization is acknowledged to be governed; సంవిధాన శాస్త్రం, saMvidhAna SastraM -n. --technology; సంవేగం, saMvEgaM -n. --acceleration; haste; hurry; సంవేదక, saMvEdaka -adj. --[bio.] sensory; ---సంవేదక నాడులు = sensory nerves. సంశయం, saMSayaM -n. --doubt; సంశయాస్పద, saMSayAspada -adj. --doubtful; questionable; సంశ్లేషణ, saMSlEshaNa -n. --synthesis; fusion; (ant.)విశ్లేషణ; సంస్కరణ, saMskaraNa -n. --reform; సంస్కర్త, saMskarta -n. --reformer; సంస్కరించు, saMskariMcu -v. t. --(1) reform; --(2) cremate a dead body; సంస్కారం, saMskAraM - n. -- doing things well; cultured behavior సంస్కారాలు, saMskArAlu - n. -- the set of things that ought to be done well, according to scriptures; -- పుట్టినది మొదలు ఆయా వయసులలో మంత్రపూర్వకంగా చేసే క్రియలు సంస్కారాలు. జాతకర్మ మొదలు అంత్యేష్టి వరకూ 16 సంస్కారాలు చేస్తారు. అన్నప్రాశనం, చెవులు కుట్టడం, అక్షరాభ్యాసం, ఉపనయనం, వివాహం, మొదలైనవి సంస్కారాలు; సంస్మరణ, saMsmaraNa -adj. --memorial; సంస్కృతం, saMskRtaM -n. --Sanskrit; సంస్కృత, saMskRta -adj. --polished; cultured; సంస్కృతి, saMskRti -n. --culture; culture of a society; సంస్థ, saMstha -n. --organization; institution; establishment; సంసారం, saMsAraM -n. --the household; family; see also కుటుంబం; సంసారి, saMsAri -n. --family person; householder; సంస్కారం, saMskAraM -n. --cultured behavior; polished behavior; సంస్థాపకుడు, saMsthApakuDu -n. m. --founder; సంస్థానం, saMsthAnaM -n. --feudal state within British India; సంసిద్ధం, saMsiddhaM -n. --ready; సంహితం,saMhitaM -n. --collection; compilation; compendium; book; సంస్థిత, saMsthita -adj. --established; సంహారం, saMhAraM - n. --(1) killing; destruction; --(2) folding --- వేణీ సంహారం = folding the hair; సంహిత, saMhita - n. -- a compilation; a collection; the first of the four parts of the Vedas; -- పూజలలో హోమాలలో చదివే మంత్రాలు, స్తుతులు సంహితలో ఉంటాయి. -- చరక సంహిత = an authoritative book on Ayurveda; సంక్షోభం, saMkshObhaM -n. --shortage; '''స - Sa''' స, sa -n. --first of the seven notes of Indian music; the seven notes are : స, రి, గ, మ, ప, ద,న స, sa -pref. --with; along; ---సచేల = clothed; with clothes. ---సాలంకృత = decorated; with ornaments. ---సాధికార = authoritative; with authority. సకల, sakala -adj. --all; entire; omni; see also సర్వ; సకృత్తుగా, sakRuttugA -adv. --rarely; seldom; సకిలింత, sakiliMta -n. --neighing of a horse; సకృత్తుగా, sakRttugA --adv. -- seldom; rarely; scarcely; సఖ్యము, sakhyamu -n. --friendship; సఖుడు, sakhuDu -n. m. --friend; సఖి, sakhi -n. f. --friend; companion; సగం, sagaM -n. --half; ---చెరిసగం = half each, the assumption being that there are two people to share. సగటు, sagaTu -n. --average; mean; సగటు సముద్ర మట్టం, sagaTu samudra maTTaM -ph. --mean sea level; సగుణ బ్రహ్మ, saguNa brahma - n. - The Supreme Universal Power that is within the capability of description and understanding, Vishnu, Shiva, Shakti, Rama, Krishna, etc.; see also నిర్గుణ బ్రహ్మ; సగ్గుబియ్యం, saggubiyyaM -n. --sago; tapioca; a grain-like preparation made from the starchy substances found in a variety of palm-like trees such as ''Metroxylon sagu'', ''M. rumphi'', ''M. leave'', (Jatropha family); In India, this is often made from Casava root or ''Manihot utilissima''; (కర్ర పెండలం); -- [Hindi] sabudana; సగ్గుతాడి, saggu tADi -n. --sago palm; [bot.] Cycas revoluta; సగుణ, saguNa -adj. --with qualities; with attributes; with properties; సగోత్రీయత, sagOtrIyata -n. --consanguinity; relationship by descent from the same ancestor; a genetic relationship stretched over many generations; see also రక్తసంబంధం; సగోత్రుడు, sagOtruDu -n. --consanguine; kinsman; (rel.) జ్ఞాతి; దాయ; దాయాది; సచిత్ర, sacitra -adj. --illustrated; with figures; సచివాలయం, sacivAlayaM -n. --secretariat; an office where the offices of ministry are located; సచివుడు, sacivuDu -n. m. --minister; adviser; councilor; secretary; సచ్ఛిద్ర, sacchidra -adj. --perforated; porous; సజల, sajala -adj. --diluted; hydrated; combined with water; సజ్జ, sajja -n. --(1) basket; a basket made of beads or dried seeds; wicker basket; --(2) ornamental armor; సజ్జలు, sajjalu -n. --spiked millet; [bot.] ''Penicillata spicata; Holcus spicatus''; -- సజ్జలు బలవర్ధకమైన ఆహారం. సజ్జలతో చేసిన ఆహారపదార్థాలు రుచితో పాటు ఆరోగ్యానికీ మేలు చేస్తాయి; సజ్జలు ప్రాణ్యములని సరఫరా చేసే చక్కటి ఆహారం; వంద గ్రాముల సజ్జలు 378 కేలరీల శక్తిని ఇస్తాయి. వీటిలో ఖటికం, ఇనుము అధికంగా ఉంటాయి. భాస్వరం శాతం అధికంగా ఉన్న సజ్జలు కణాభివృద్ధిలో కీలకపాత్ర పోషిస్తాయి; సజ్జలతో రొట్టె, చపాతీ, దోశ .. ఇలా రకరకాల వంటకాలు చేసుకోవచ్చు. -- గంటెలు; సజాతీయత, sajAtIya -adj. --kindred; belonging to the same clan; సజావుగా, sajAvugA -adv. --on an even keel; సజ్జితం, sajjitaM -n. --armored; సజ్జిత రథం, sajjita rathaM -n. --armored vehicle; tank; సజీవ, sajIva -adj. --alive; living; live; (ant.) నిర్జీవ; ---సజీవ శిలాస్తులు = living fossils. సడలించు, SaDaliMcu -v. t. --loosen; make less tight; unscrew; సడ్డకుడు, saDDakuDu - n. --co-son-in-law; the husband of a man's wife's sister; -- షడ్డకుడు; షడ్డకురాలు = codaughter-in-law; the wife of a woman's husband's brother; సడి, saDi -n. --noise; సణుగుడు, SaNuguDu -n. --(1) murmuring; murmur; --(2) grumbling; సతతము, satatamu -adj. --always; సత్కరించు, satkariMcu -v. t. --honor; సత్యం, SatyaM -n. --truth; సత్యసారణి, SatyasAraNi -n. --[logic] truth table; సత్రకాయ, satrakAya -n. --sidekick; సత్రం, satraM -n. --choultry; rest house for travellers; inn; hostel; lodging; tavern; సత్వం, satvaM -n. --power; ---విద్యుత్ సత్వం = electrical power. % e2t సత్వరంగా, satvaraMgA -adv. --expeditiously; quickly; on the double; సత్యం, satyaM -n. --truth; -- సత్యమనఁగా పరమార్థ సత్యము (the ultimate philosophical truth); సత్యవర్తనం, satyavartanaM -n. --probity; సత్యసంధత, satyasaMdhata -n. --truthfulness; సతాయించు, satAyiMcu -v. t. --bother; torment; irritate; tease; సత్తా, sattA -n. --strength; power; energy; సత్యాగ్రహం, SatyAgrahaM -n. --civil disobedience; సతీర్థ్యుడు, satIrthyuDu - n. -- another student from the same mentor; a fellow disciple who studied at the same teacher at a different time; -- see also సహాధ్యాయుడు; సత్తు, sattu -n. --pewter; an alloy traditionally composed of 85–99% [[tin]], mixed with [[copper]], [[antimony]], [[bismuth]], and sometimes [[silver]]. Copper and antimony act as hardeners while lead is more common in the lower grades of pewter, that gives a bluish tint; Pewter has a low [[melting point]], around {{convert|170|-|230|C|F}}, depending on the exact mixture of metals; it was widely used for special purpose cooking vessels in India in the pre-independence era; It probably is not a good idea to use this material for cooking; ---సత్తు రూపాయి = a counterfeit rupee coin. సదనం, sadanaM -n. --house; dwelling; residence; hostel; dormitory; సదరు, sadaru -adj. --the said; the above referenced; ---సదురు శ్రీవారు = the said husband. సదస్సు, sadassu -n. --assembly of learned people; meeting; conference; congregation; సభ; సదస్యులు, sadasyulu -n. pl. --attendees; participants in a conference; సదా, sadA -adj. --always; సదాపనస, sadApanasa -n. --breadfruit tree; a starchy fruit tree found in the Pacific islands; [bot.] Artocarpus altilis; సదాపాకు, sadApAku -n. --garden rue; a strong-scented herb with medicinal properties; [bot.] Ruta chalepensis; సదిశరాసి, sadiSarAsi -n. --[math.] vector; a mathematical quantity with a magnitude and direction; % to e2t సదుపాయం, sadupAyaM -n. --convenience; comfort; see also సౌకర్యం; సద్దు, saddu -n. --noise; sound; same as శబ్దం; సద్యోగం, sadyOgaM --echo word with ఉద్యోగం; సద్యోగర్భం, sadyOgarbhaM - n. -- nascent pregnancy; instantaneous pregnancy; a pregnancy wherein a child is born without the usual gestation period, such as those cited in the Puranas; సద్యోజాత, sadyOjAta -adj. --nascent; (ety.) సద్యః + జాతః = అప్పుడే పుట్టిన; సన్నగిల్లు, sannagillu -v. i. --become lean; decrease in size; diminish; సన్నని, sannani -adj. --slender; thin; fine; lambent; --- lambent light = సన్నని వెలుగు; చల్లని వెలుగు; --- lambent candle light = రెపరెపలాడే కొవ్వొత్తి వెదజల్లే సన్నని వెలుగులో; సన్నకారు, sannakAru -adj. --small scale; small; సన్నపావాలి, sannapAvAli -n. --[bot.] Portulacea meridiana; సన్నజాజి, sannajAji -n. --jasmine; [bot.] ''Jasmimu ariculatum;'' సన్నయేలకి, sannayElaki -n. --[bot.] ''Elettaria cardamomum;'' ఏలకులు; సన్నరాష్ట్రం, sannarAshTraM -n. --[bot.] ''Alpinia chinencis;'' సనాతనం, sanAtanaM -n. --traditional; classical; eternal; permanent; Vishnu; (ant.) అధునాతనం; సన్నాయి, sannAyi -n. --Indian clarinet; సన్నాహం, sannAhaM -n. --effort; preparation; సన్నాసి, sannAsi -n. --a useless fellow; see also సంన్యాసి; సన్యాసి, sanyaasi - n. -- an ascetic; a monk; -- సత్ లో న్యాసం చేయడం సన్న్యాసం. ఆ ధర్మం కేవలం బ్రాహ్మణులకు మాత్రమే విధించబడినది; అప్పుడు గాయత్రీ మంత్రంతో సహా అన్నీ భగవంతుడిలో న్యాసం చేసి, కేవలం "నారాయణ" స్మరణే ఆ సన్యాసి చేయవలసిన విధి ఔతుంది; -- గోస్వామి; బైరాగి; కర్మంది; సన్నికల్లు, sannikallu - n. -- a stone slab on which condiments are ground; a grinding slab; -- కల్లు అనగా తమిళం, కన్నడ భాషలలో రాయి అని అర్థం. సన్నికృష్ట, sannikRshTa -adj. --proximate; very near; -- (ant.) విప్రకృష్ట; సన్నిధానం, sannidhAnaM -n. --proximity; presence; సన్నిధానవర్తి, sannidhAnavarti -n. --gatekeeper; lookout; a sentry; a person who controls access to an important person; సన్నిపాతజ్వరం, sannipAtajvaraM -n. --typhoid; (lit.) the coincidence of fever and delirium; సన్నివేశం, sannivESaM -n. --(1) contact; proximity; --(2) scene; --(3) event; సన్నిహిత, sannihita -adj. --close; adjacent; proximate; సన్నిహితుడు, sannihituDu -n. --close friend; a person close by; సపదాంశం, sapadAMSaM -n. --[ling.] allomorph; any of the variant forms of a morpheme; సపర్య, saparya -n. --service; %to e2t సప్త, sapta -pref. --seven; the seventh; సప్తకం, saptakaM - n. -- a group of seven; సప్తమి, saptami -n. --the seventh day of the lunar half-month; సప్తర్షి మండలం, saptarshi maMDalaM -n. --The Big Dipper; The Plow; a group of stars in Ursa Major, the Great Bear; (lit.) the region of the seven sages; this is the constellation best known for locating the Polaris in the northern skies; the middle star in the tail of the Bear is a double star, Mizar (Vashista) and Alcor (Arundhati); సప్త రుషులు, sapta ruShulu -n. --(1) The seven stars of the big Dipper; Starting from the tip of the Dipper, the stars are: Alpha Dubhe = Viswamitra or Kratu; Beta Merak = Jamadagni or Pulaha; Gamma Phegda = Bharadwaja or Pulastya; Delta Magrez = Gautama or Angirasa; Epsilon Alioth = Atri; Zeta Mizar = Vasishta; Eta Alkaid = Kashyapa or Marichi; Mizar's companion star is Alcor = Arundhati సప్తాహం, saptaahaM - n. -- a program that runs for seven days; -- సప్తాహం అంటే ఏడు రోజుల (పగళ్ల) పాటు జరిగే కార్యక్రమం. ఉదాహరణకు భాగవత సప్తాహం అంటే ఏడు రోజులపాటు భాగవతాన్ని చెప్పుకోవడం; సపోటా, sapOTA -n. --sapota; sapodilla plum; [bot.] ''Manilkara achras; Achras sapta; Manilkara zapota;'' (note) పాల సపోటా, గేదె సపోటా, బనానా సపోటా అని రకాలు ఉన్నాయి; -- Banana sapota (Long Chikoo) cultivar is a popular choice for home gardeners due to its rapid growth and delicious fruit. సబ్జాగింజలు, sabjAgiMjalu -n. --seeds of sweet basil; [bot.] ''Ocimum basilicum''; -- వనతులసి విత్తనాలు; రుద్రజడ విత్తనాలు; -- సబ్జాగింజలు నీటిలో నానే సరికి వాటి మీద తెల్లటి గుజ్జు వంటి మ్యూకస్ పొర ఏర్పడుతుంది. నానిన సబ్జా విత్తులు మూత్రకారి (diuretic)గానూ, శృంగారోద్దీపకాలు (aphrodisiac)గానూ, చెమట పట్టించేవి (diaphoretic) గానూ, కడుపులోనుంచి గ్యాస్ ను వెడలించేవి (carminative) గానూ పేరొందాయి. ఈ (తులసి) మొక్క ఆకుల రసం కడుపులో క్రిమిదోషాన్ని నివారిస్తుంది. దీని వేళ్ళు జ్వర హారిణి (febrifuge) గా పనిచేస్తాయి. ఈ వేళ్ళ రసాన్ని పాము విషానికి విరుగుడు (antidote to snake-poison) గానూ ఉపయోగిస్తారు; సబ్జా విత్తులు తీసుకుంటే అవి శరీరంలో అతికాకను తగ్గిస్తాయి. సబ్జా నీళ్ళు తాగిన వెంటనే కళ్ళు చల్లబడతాయి. ఈ విత్తులు గనేరియా (Gonorrhoea) నివారణకు అద్భుతంగా పనిచేస్తాయి. ఒకప్పుడు పశ్చిమ ఆశియా దేశాలలో గనేరియా విపరీతంగా వ్యాపించి అపారమైన జన నష్టం జరిగిందట. అప్పటి నుంచీ ముస్లిం కుటుంబాలలో సబ్జా విత్తుల వాడకం, వారి ఇళ్ళలో సబ్జా తులసి మొక్కల పెంపకం ఒక తప్పనిసరి విషయంగా అలవాటయిందని అంటారు; సబ్బు, sabbu -n. --soap; the material obtained from a reaction between an alkali such as caustic potash or caustic soda and a fatty substance like oil; a soap is different from a detergent; సబ్బుబిళ్ల, sabbubiLLa -n. --a cake of soap; సబ్బుబుడగ, sabbubuDaga -n. --soap bubble; సబ్బునురుగ, sabbunuruga -n. --lather from soap; సభ, sabha -n. --meeting; conference; gathering; సభ్యత, sabhyata -n. --social courtesy; etiquette; norm of behavior in a group; సభ్యత్వం, sabhyatvaM -n. --membership; సభాపతి, sabhApati -n. m. --chairman of a meeting; సభాసదులు, sabhasadulu -n. pl. --attendees; participants in a meeting; సభాస్థలి, sabhAsthali -n. --venue; meeting place; assembly hall; సభికుడు, sabhikuDu - n. -- (1) gambler; a participant in a gambling game; (2) a member in an assembly; సభ్యులు, sabhyulu -n. pl. --(1) members; (2) attendees; participants in a meeting; సభ్యోక్తి, sabhyOkti -n. --euphemism;a gentle way of saying something unpleasant; సమంజస, samaMjasa -adj. --just; reasonable; సమంగా, samaMgA -adv. --evenly; properly; సమ, sama -pref. --iso; equal; సమకట్టు, samakaTTu -v. i. --(1) prepare; make ready; --(2) attempt; సమక్షం, samakshaM -n. --presence; సమకాలీకులు, samakAlIkulu -n. --contemporaries; people who lived at the same time; సమకూర్చు, samakUrcu -v. i. --arrange; bring out; provide; సమగ్ర, samagra, -adj. --entire; whole; complete; comprehensive; సమతలం, samatalaM -n. --plane; flat plane; తలం is a surface; సమతులిత, samatulita -adj. --balanced; సమద్విబాహు త్రిభుజం, samadvibAhu tribhujaM -n. --[math.] isosceles triangle; సమన్వయం, samanvayaM -n. --coordination; reconciliation; సమన్వయ కర్త, samanvaya karta -ph. --coordinator సమపీడనరేఖ, samapIDanarEkha -n. --isobar; % e2t సమబాహు త్రిభుజం, samabAhu tribhujaM -n. --[math.] equilateral triangle; సమభాగి, samabhAgi -n. --[chem.] isomer; each of two or more compounds with the same formula but a different arrangement of atoms in the molecule and different properties; -- [phys.] isomer; each of two or more atomic nuclei that have the same atomic number and the same mass number but different energy states. సమభావం, samabhAvaM -n. --equanimity; సమయం, samayaM -n. --(1) time; --(2) opportune moment; chance; సమయసారణి, samayasAraNi -n. --timetable; సమయస్పూర్తి, samayaspUrti -n. --the presence of mind; spontaneity; సమయోచిత, samayOcita -adj. --timely; topical; సమర్ధత, samardhata -n. --capability; competence; సమరూపత, samarUpata -n. --isomorphism; సమవాయం, samavAyaM -n. --(1) continuum; --(2) group; gathering; -- విడదీయలేని బంధం; ---స్థలకాల సమవాయం = space-time continuum. సమస్త, samasta -adj. --all; whole; entire; complete; సమస్తం, samastaM -n. --everything; సమస్య, samasya -n. --problem; challenge; task; enigma; సమశీతలం, samaSItalaM -adj. --temperate; సమ్మతి, sammati -n. --consent; agreement; assent; సమ్మర్దం, sammardaM -n. --crowd; throng; the rush of people; సమాంతర, samAMtara -adj. --parallel; సమానాంతర; ---సమాంతర రేఖలు = parallel lines. ---సమాంతర క్రియ = parallel operation. సమాకరణం, samAkaranaM -n. --[math.] processing; సమాకలనం, samAkalanaM -n. --[math.] integration; సమాఖ్య, samAkhya -n. --federation; సమాచారం, samAcAraM -n. --information; news; సమాజం, samAjaM -n. --community; association; congregation; club; society; group of like-minded people; సమాజశాస్త్రం, samAjaSAstraM -n. --sociology; సమాధానం, samAdhAnaM -n. --reply; response; answer; సమాధానపడు, samAdhAnapaDu -v. i. --acquiesce; come to terms; సమాధి, samAdhi -n. --(1) grave; tomb; --(2) a state of deep meditation; concentration of mind continuously for a period of 12 x 12 x 12 seconds = 28 minutes 48 seconds (according to Yoga Sutra); --(3) a state of enlightenment of super-consciousness; the union of individual consciousness with cosmic consciousness; సమానం, samAnaM -n. --equal; సమానత్వం, samAnatvaM -n. --equality; సమానార్థక, samAnArthaka -adj. --synonymous; సమాపక, samApaka -adj. --finite; ---సమాపకక్రియ = finite verb. సమాయత్త, samAyatta -adj. --prepared; ready; సమాలోచన, samAlOcana -n. --consultation; సమావృతం, samAvRtaM -adj. --surrounded; సమావేశం, samAvESaM -n. --conference; assembly; congregation; meeting; ---జనాంతిక సమావేశం = closed-door meeting. ---శిఖరాగ్ర సమావేశం = summit meeting. సమాశ్రయం, samASrayaM -n. --alliance; సమాసం, samAsaM -n. --compound phrase; a compound word formed by the combination of two or more nouns or a noun and a verb and whose meaning can be deduced from the meanings of the component words; -- సమాసంలోని పదములని విడదీసినప్పుడు విగ్రహవాక్యం ఏర్పడుతుంది; సమాసపదములను విడదీయడాన్ని 'వ్యాసము' అంటారు. వ్యాసము అనగా 'ఒక విషయమును సమగ్రముగా విడదీసి వివరించడము'. కాబట్టి సమాసము - వ్యాసము రెండూ ఒకదానికొకటి వ్యతిరేక పదములు; -- సమాసం అంటే రెండు లేదా అంతకంటే ఎక్కువ పదాలు కలిసి ఒకే పదంగా మారడం. ఉదాహరణకు, 'రామబాణం' (రాముని యొక్క బాణం); -- కేవలం తెలుగు పదాల కలయికతో ఏర్పడినవి పదబంధాలు (phrases); సమితి, samiti -n. --collection, assembly, set; [math.] A set is a collection of things that share a common property; ---అపరిమిత సమితి = [math.] Infinite set. ---ఐక్యరాజ్య సమితి = The United Nations; an assembly of nations. ---తెలుగు కళా సమితి = Telugu Arts Association. ---పరిమిత సమితి = [math.] finite set. సమిధ, samidha -n. --firewood; esp. the twigs used in religious fire rituals; సమ్మిళిత, sammiLita -adj. --mixed; mingled; సమీకరించు, samIkariMcu -v. t. --equate; సమీకరణం, samIkaraNam -n. --equation; ---బీజ సమీకరణం = algebraic equation. ---బౌల్య సమీకరణం = Boolean equation. ---వర్గ సమీకరణం = quadratic equation. సమీకృత, samIkRta -adj. --unified; integrated; సమీక్ష, samIksha -n. --review; సమీప, samIpa -adj. --close; proximate; adjacent; సమీప బిందువు, samIpa biMduvu -n. --perigee; the point that is closest to the focus in an ellipse; సముచ్చయం, samucchayaM -n. --[gram.] the conjunction suffixes that join words, as in ను and యు; ఉ. అతడునూ, నేనునూ; --సముచ్చయార్థకం; సముద్రం, samudraM -n. --sea; (rel.) మహాసముద్రం; అఖాతం; సముద్రజలం, samudrajalaM -n. --seawater; సముద్రగర్భం, samudragarbhaM -n. --(1) seafloor; --(2) the depths of sea; సముద్రతీరం, samudratIraM -n. --seashore; beach; సముద్ర మట్టం, samudra maTTaM -n. --sealevel; సముద్ర శైవాలం, samudra SaivAlaM -n. --sea weed; % to e2t సముద్రపు నాచు, samudrapu nAcu -n. --kelp; % to e2t సముద్రపు పాటు, samudrapu pATu -n. --ebb; సముద్రపు పోటు, samudrapu pOtu -n. --tide; flow; సముదాయం, samudAyaM -n. --aggregate; collection; సమూహం, samUhaM -n. --group; collection; crowd; సమృద్ధి, samRddhi -n. --abundance; plentiful; సమ్మె, samme -n. --strike; work stoppage; సమ్మెట, sammeTa -n. --sledgehammer; సమేతంగా, samEtaMgA -adv. --accompanied by; with; సమైక్య, samaikaya -adj. --united; concerted; సయ్యాట, sayyATa -n. --sport; amorous play; సయోధ్య, sayOdhya -n. --amity; friendly relationship; సరం, saraM -n. --garland; necklace; ---ముత్యాల సరం = pearl necklace. సరంజామా, saraMjAmA -n. --paraphernalia; సరంబి, saraMbI -n. --(1) ceiling; --(2) ceiling made out of planks; scafolding; సరణి, saraNi -n. --array; table; tabulation; %to e2t సరఫరా, sarapharA -n. --supply; supplies; సరఫరా చేయు, sarapharA cEyu -v. t. --supply; సరస, sarasa -n. --proximity; సరసపరిల్లా, sarasaparilla -n. -- Indian Sarasaparilla; [bot.] ''Hemidesmus indicus;'' -- Sarsaparilla; [bot.] ''Sassafras albidum; Smilax ornata;'' -- A plant with heart-shaped leaves; This has many names - 43 in Kannada, 41 in Sanskrit, 33 in Telugu, and 12 in Hindi; the root is the edible part and has many medicinal uses; -- a root beer like soft-drink; -- Since safrole, a key component of sassafras, was banned by the U.S. Food and Drug Administration in 1960 due to its carcinogenicity, most commercial root beers have been flavored using artificial sassafras flavoring; -- అనంతమూల; సరస్సు, sarassu -n. --lake; (rel.) సరోవరం = big lake; సరళ, saraLa -adj. --straight; linear; (ant.) విరళ = nonlinear; (rel.) ఘాతీయ = exponential; సరళములు, saraLamulu -n. pl. --[gram.] soft consonants; voiceless unaspirated plosives; ‘గ, జ, డ, ద, బ’ లు; సరళ రేఖ, saraLa rEkha -n. --straight line; సరళి, saraLi -n. --trend; course; style; సరళీకరణ, saraLIkaraNa -n. --simplification; streamlining; సరసం, sarasaM - adj. -- (1) Juicy, tasty.రసయుక్తమైన, సుస్వాదువైన; (2.) Sapid, soft.లలితమైన;(3.) Good, virtuous; (4.) Charming, agreeable, pleasant, elegant, sweet.అందమైన, మనోహరమైన; (5.) funny, merry.పరిహాసమైన; (6.) Easy, cheap.చవుకైన సరస్వతి ఆకు, sarasvati Aku -n. --Indian pennywort; [bot.] ''Centella asiatica;'' బ్రహ్మమండూకి; సరస్సు, sarassu -n. --lake; a large, naturally formed body of water; -- ponds and lagoons are smaller in size; -- (rel.) చెరువు is an artificial lake created by digging; --- కాసారం; సర్గం, sargaM -n. --chapter; section; canto (of a book); సర్జం, sarjaM -n. --resin; సర్జరసం, sarjarasaM -n. --resin; the exudation of Sal tree; also సజ్జరసం, (note) this is not the juice of spiked millet as the alternate spelling suggests; సర్పం, sarpaM -n. --serpent; snake; asp; సర్పంచ్, sarpaMc -n. --chairman of a village council or Panchayat; సర్పగంధ, sarpagaMdha -n. --Indian snakeroot; [bot.] ''Rauvolfia serpentina;'' -- దీనిని పాతాళ గరిడి అని, పామువేరు మొక్క అని కూడా పిలుస్తారు. సర్ప గంధం ఒక చిన్న మొక్క. దీని వేర్లు ఔషధ గుణాన్ని కలిగి ఉంటాయి. 3,4 సంవత్సరాల వయసున్న మొక్క వేర్లలో ఔషధ విలువలు ఎక్కువగా ఉంటాయి. ఇది రక్తపోటును తగ్గించడంలో మానసిక ఆందోళన మరియు చిరాకును తగ్గిస్తుంది. నిద్రలేమిని నివారించడంలో కూడా సహాయపడుతుంది. సర్వం, sarvaM -adj. --all; ---సర్వహక్కులు = all rights. సర్వ, sarva -n. --everything; all; సర్వజనీన, sarvajanIna -adj. --universal; all including; "all-hands"; ---సర్వజనీన సమావేశం = all-hands meeting. సర్వత్రా, sarvatra -adv. --everywhere; సర్వతోముఖ, sarvatOmukha -adj. --all-round; సర్వదా, sarvadA -adv. --always; సర్వనామం, sarvanAmaM -n. --[gram.] pronoun; (ety.) name that applies to all; సర్వపక్ష సమావేశం, sarvapaksha samAvESaM -ph. --all-party conference; సర్వప్రకారేణి. sarvaprakArENi - adv. -- by all means; at any rate; సర్వభక్షకి, sarvabhakshaki -n. --omnivore; an animal that eats any food; సర్వవ్యాప్త, sarvavyaapta - adj. -- omnipresent; సర్వజ్ఞాన, sarvaj~naana - adj. -- omniscient; సర్వశక్తిమంత, sarvaSaktimanta - adj. -- omnipotent; సర్వసత్తాక, sarvasattAka - adj. -- sovereign; --- సర్వసత్తాక గణతంత్ర రాజ్యం = sovereign republic సర్వ సభ్య సమావేశం, sarva sabhya samAvESaM -ph. --general body meeting; సర్వసమానం, sarvasamAnaM -n. --identical; (lit.) equal in all respects; సర్వసామాన్యంగా, sarvasAmAnyaMgA -adv. --generally; in general; సర్వసుగంధి, sarvasugandhi - n. -- * allspice; Jamaica pepper; myrtle pepper; pimenta; pimento; [bot.] ''Pimenta dioica;'' -- (ety.) This berry of the Myrtle family gives a flavor resembling that of a mixture of many spices; -- తెల్లమిరియం; సరాగం, sa-rA-gaM -n. --friendly talk; banter; సరాసరి, sarAsari -adv. --straight; directly; సరాసరి, sarAsari -n. --average; mean; సర్కారు, sarkAru -n. --government; సర్కార్లు, sarkArlu -n. pl. --short for సర్కారు జిల్లాలు; the central and northern coastal districts of the Telugu-speaking parts of India; సర్వాత్మనా. sarvAtmanA - adv. -- by all means; at any rate; సరి, sari -adj. --(1) even; --(2) reasonable; -n. --(1) equal; --(2) OK; --(3) enough; complete; over; సరికొత్త, sarikotta -adj. --brand new; సరిగమలు, sarigamalu -n. pl. --the musical notes of Indian music; the same notes are called do, re, mi; fa, sa, la, ti in western music; It does not matter what you call these notes in your language but their frequencies should be approximately the same; In the Western notation these notes correspond to the white keys C, D, E, F, G, A, B on a piano keyboard; In Western music C corresponds to an exact frequency of a soundwave whereas in Indian music the corresponding musical note స covers a small band of frequencies సరిగ్గా, sariggA -adv. --properly; completely; సరిచూచు, saricUcu -v. t. --verify; check; సరిచేయు, saricEyu -v. t. --adjust; set right; correct; సరిపడా, saripaDA -adj. --enough; in sufficient quantity; సరిసంఖ్య, sarisaMkhya -n. --even number; (ant.) బేసిసంఖ్య, సరిసమంగా, sarisamaMgA -adv. --in exactly equal portions; on a par; సరిపెట్టు, saripeTTu -v. t. --equalize; adjust; సరిపోల్చు, saripOlcu -v. t. --compare; సరిహద్దు, sarihaddu -n. --boundary; border; edge; సర్పి, sarpi -n. --Herpes; Herpes Zoster; -- బాల్యంలో ఒకప్పుడు ఆటలమ్మ (Chickenpox) వచ్చి తగ్గిన వారిలో కొందరికి, రక్త నాళాలలో దాగి ఉన్న వ్యాధికారక సూక్ష్మక్రిములు, సాధారణంగా ఆ వ్యక్తి వయస్సు అరవై ఏళ్ళు దాటాక రక్తనాళం పొడవునా సర్పి బొబ్బల రూపంలో బయటపడి తీవ్రమైన బాధకలిగిస్తాయి; సర్పిలం, sarpilaM -n. --spiral; సర్పిలాకృతి, sarpilAkRti -n. --spiral-shaped; సరీసృపం, sarIsRpaM -n. --reptile; snake; సర్వీసు, sarvIsu -n. --lubricating jelly; సరుకు, saruku -n. --merchandise; stock; material; ---చెత్త సరుకు = shoddy merchandise. సరుగుడు చెట్టు, saruguDu ceTTu -n. --beefwood tree; casuarina tree; [bot.] ''Casuarina equisetifolia''; also చవుకు చెట్టు, ఈల; సర్దుబాటు, sardubATu -n. --adjustment; సరే, sarE -Minor sentence. --O. K. ; alright; సరేసరి, sarEsari -particle. --not to mention; let alone; apart from; సరోవరం, sarOvaraM -n. --big lake; సర్వోత్తమం, sarvOttamaM -n. --the very best; optimum; సలసల, salasala -adj. --onomatopoeia the sound of boiling water; సలక్షణంగా, salakshaNaMgA -adv. --correctly; in a proper manner; సలహా, salahA -n. --advice; counsel; సల్లాపం, sallApaM -n. --conversation; సలిలం, salilaM -n. --water; సలుగు, salugu -n. --(1) pig; piglet; baby pig; --(2) porcupine; సవతి, savati -n. --co-wife; సవతి తల్లి, savati talli -n. --step-mother; సవతు, savatu %e2t -n. --equivalent; సవరణ, savaraNa -n. --adjustment; revision; modification; alteration; సవరం, savaraM -n. --natural or artificial hairpiece used in conjunction with real hair to make it longer or bulkier; a wig; a hairpiece; సవర్ణం, savarNaM -n. --[ling.] allophone; variant form of a phoneme; ---అ, ఆ లు, ఇ, ఈ లు, ఉ, ఊ లు సవర్ణములు; సవరించు, savriMcu -v. t. --adjust; arrange; సవరింత, savariMta -n. --adjustment; arrangement; సవరు, savaru -n. -- sovereign; a gold coin weighing 10 grams; సవ్యం, savyaM -adj. --proper; correct; the right way; clockwise direction; ---సవ్యంగా మొదలయిన పని సగం అయినట్లే = a job well begun is half done. సవా, savA -adj. -- an additional quarter; an additional one-fourth; -- సవాలక్ష = 1.25 లక్షలు; చాలా; -- సవాలక్ష కారణాలు = many reasons; -- సవా తీన్ = three and a quarter; 3.25 (numerically); 3.15 (temporally); సవానా, savAnA -n. --savanna; treeless plain in tropical and subtropical regions; సవాయి, savAyi -n. --syphilis; a venereal disease; సవాలక్ష, savAlaksha -n. --[idiom.] many; innumerable; umpteen; (lit.) one-and-a-quarter lakhs; (ety.) సపాదలక్ష > సవాలక్ష; పాదము = 1/4, సపాదలక్ష = 1.25 లక్షలు = number of slokas in Mahabharata that includes హరివంశం; సవాలు, savAlu -n. --challenge; సవాలుచేయు, savAlucEyu -v. t. --challenge; సవాళ్లు, savALlu -n. pl. --challenges; సవాసేరు, savAsEru -n. --a weight measure equal to 5 పలములు, used until metric system was introduced; 4 సవాసేర్లు = 4 ఏబులంలు = 1 వీశ; (ety.) one and a quarter sers = 10 పలములు; సవినయంగా, savinayaMgA -adv. --with humility; obediently; humbly; modestly; సస్యశ్యామలం, sasyasyAmalaM -n. --evergreen; ససేమిరా, sasEmirA -adv. --by no means; on no account; సహకరించు, sahakariMcu -v. t. --cooperate; సహకారం, sahakAraM -n. --cooperation; assistance; సహకార, sahakAra -adj. --cooperative; ---సహకార పరపతి సంఘం = cooperative credit society. ---సహకార సంఘం = cooperative society. ---సహకార సేద్యం = cooperative farming. సహగమనం, sahagamanaM -n. --the practice of a wife joining her dead husband's funeral pyre; -- భర్త తోపాటు చితి ఎక్కడం సహగమనం; భర్త వేరే చోట మరణించాక వార్త తెలిసి అగ్ని ప్రవేశం చేస్తే అనుగమనం; సహచర్యం, sahacaryaM -n. --companionship; సహచరుడు, sahacaruDu -n. m. --(1) friend; colleague; --(2) husband; (lit.) one who moves along with you; (rel.) అనుచరుడు is a follower; సహచారిణి, sahacariNi -n. f. --(1) female friend; colleague; --(2) wife; సహజంగా, sahajaMgA -adv. --naturally; normally; సహజ, sahaja -adj. --natural; innate; సహజ భాషా ప్రకర్మ, sahaja bhAShA prakarma -ph. --[comp.] natural language processing; సహజ వనరులు, sahaja vanarulu -n. pl. --natural resources; సహజ సంఖ్య, sahaja saMkhya -n. --natural number; (note.) Integers, such as 1, 2, 3, 4, …, are called natural numbers. These are also called positive whole numbers or ధన పూర్ణాంకాలు; సహజ సామర్థ్యం, sahaja sAmarthyaM -n. --aptitude; సహజాత, sahajAta -adj. --[ling.] cognate; సహనం, sahanaM -n. --patience; సహస్రం, sahasraM - n. -- (1) one thousand; (2)infinitely many; సహాధ్యాయుడు, sahAdhyAyuDu - n. -- fellow student; a fellow disciple who studied at the same teacher at the same time; -- see also సతీర్థ్యుడు సహానుభూతి, sahAnubhUti - n. -- empathy; the ability to understand and share the feelings of another; -- సహ + అనుభూతి = ఒకరితో కలిసి (ఆ బాధ) తాను అనుభవించడం. సహానుభూతి. '''స్క, స్త, స్మ, స్య, ....''' స్తంభం, staMbhaM -n. --pillar; post; (rel.) రాట; స్తంభించు, staMbhiMcu -v. i. --to be brought to a halt; to be stopped; to be paralyzed; to be brought to a state of inaction; స్తంభ, staMbha -adj. --stationary; unmoving; steady; స్తనం, stanaM -n. --breast; స్తన్యం, stanyaM -n. --breast milk; స్తన్యదం, stanyadaM -n. --mammal; స్తపతి, stapati -n. --(1) architect; --(2) a temple architect; స్తబ్దత, stabdata -n. --inactivity; immobility; inertia; స్తరం, staraM -n. --layer; stratum; స్తరిత, starita -adj. --stratified; స్తవం, stavaM -n. --praise; ---స్తవంగా కాదు, వాస్తవంగా = not in praise, but in reality; ---స్తవనీయం = praiseworthy; స్థలం, stalaM -n. --place; site; స్థలాకృతి, sthalAkRti -n. --topography; స్థలాభావం, sthalAbhAvaM -n. --lack of space; స్పందన, spaMdana -n. --(1) vibration; throbbing; --(2) excitation; --(3) quivering; fluttering; --(4) reaction; (ant.) ప్రతిస్పందన; స్పర్ధ, spardha -n. --(1) competition; rivalry; --(2) tension; ---మనస్పర్ధలు = mental tensions caused by differences of opinion. స్పర్ధి, spardhi -n. --competitor; rival; స్పర్శ, sparSa -n. --touch; స్పర్శజ్ఞానం, sparSaj~nAnaM -n. --sense of touch; స్పర్శరేఖ, sparSarEkha -n. --tangent; స్పర్శవేది, sparSavEdi -n. --philosopher’s stone; a stone believed to have the power to convert base metals to gold upon touching; touch-stone; స్పర్శశృంగం, sparSaSRuMgaM -n. -- [zool.] antenna; స్పష్టం, spashTaM -n. --clear; clarified; obvious; స్పష్టత, spashTata -n. --clarity; స్పృహ, spRuha -n. --awareness, consciousness; స్ఫటికం, sphaTikaM -n. --crystal; స్ఫటికార్థం, sphaTikArthaM -n. --[chem.] crystalloid; a crystal-like substance; స్ఫటికీకరణం, sphaTikikaraNaM -n. --crystallization; స్మృతి, smRti -n. --memory; recall; స్మరణశుభగత్వ , smaraNaSubhagatva -adj. --suitability for memorization; స్మరణశుభగత్వం, smaraNaSubhagatvaM -n. --one that is suitable for memorization; స్వంత, svaMta -adj. --private; personal; స్వ, sva -pref. --self; స్వకపోలకల్పిత, svakapOlakalpita -adj. --one’s own creation; original idea; not borrowed; (lit.) created in one’s own cheek; స్వగతం, svagataM -n. --(drama) soliloquy; monologue; aside; (lit.) reminiscing one’s own past; -- (antonym) ప్రకాశంగా; స్వచాలిత, svacAlita %e2t -adj. --automatic; స్వచ్ఛంద, svacchaMda -adj. --(1) free; independent; --(2) voluntary; స్వచ్ఛ, svaccha -adj. --pure; స్వజాతి సంపర్కం, svajAti saMparkaM -n. --in-breeding; self-pollination; స్వతంత్రం, svataMtraM -adj. --independent; free; not subject to any other's will; ability to make one’s own decisions; -- see also స్వాతంత్ర్యము; - n. independence; freedom; స్వతంత్ర, svataMtra -adj. --under one's own control; self-restrained; independent; (ant.) పరతంత్ర; -- స్వ తంత్రం అంటే తానే అన్ని కార్యాలు చేసే హక్కులు ఉండి చేయడం.. ఒకరికి జవాబుదారీ కాక పోవడం; స్వతస్సిద్ధంగా, svatassidhaMgA -adv. --naturally; inherently; స్వతహాగా, svatahAgA -adv. --by nature; స్వపరాగ సంపర్కం, svaparAga saMparkaM -n. --self-pollination; స్వభావం, svabhAvaM -n. --nature; inherent property; characteristic; character; స్వయం, svayaM -pref. --self; స్వయంకృత, svayaMkRta -adj. --self-caused; self-inflicted; స్వయంకృత అపరాధం, svayaMkRta aparAdhaM -ph. --one’s own mistake; self-inflicted crime; స్వయంసంపూర్ణత, svayaMsaMpUrNata -n. --self-sufficiency; స్వరం, svaraM -n. --(1) musical note; --(2) a specific frequency at which a sound wave vibrates; --(3) the symbols representing notes in Indian classical music; sa, ri, ga, ma, pa, da, ni, sa --(4) vowel; --(5) [rel] రాగం = a group of notes; Typically, the group may contain 5, 6, or 7 notes; only those combinations that are pleasing to the ear constitute a రాగం; for example, the note 'sa' must appear in all ragas; the notes 'ma', and 'pa' both cannot be omitted at the same time; స్వరకల్పన, svarakalpana -v. t. --creating a musical score; composing a musical score; స్వరభక్తి, svarabhakti -n. --anaptyxis; insertion of a short vowel between consonants for ease of pronunciation; స్వర్ణయుగం, svarNa yugaM -n. --golden age; halcyon age; స్వరాజ్యం, svarAjyaM -n. --self-rule; independent government as opposed to colonial rule; స్వరూపం, -n. --shape; natural shape; స్వరూపుడు, svarUpuDu -suff. --a male with a certain shape indicated by the preceding root; స్వరూపిణి, svarUpiNi -suff. --a female with a certain shape indicated by the preceding root; స్వస్తి, svasti - n. -- be well; --సు+అస్తి = బాగు + ఉండుట; స్వస్థత, svasthata -n. --recovery; cure; good health; స్వస్థలం, svasthalaM -n. --home town; native place; '''సాం - sAM; సా, sA; సిం - siM, సి - si; .....''' సాంకర్యం, sAMkaryaM -n. --hybridization; సాంకేతిక, sAMkEtika -adj. --technical; సాంకేతిక విద్య, sAMkEtika vidya -ph. --technical education; సాంకేతిక నిపుణుడు, sAMkEtika nipuNuDu -ph. m. --technical expert; సాంకేతిక నైపుణ్యత, sAMkEtika naipuNyata -ph. --technical expertise; సాంఖ్య, -adj. --statistical; related to numbers; సాంఖ్యక్రమం, sAMkhyakramaM -n. --[chem.] empirical formula; సాంఖ్యీకృత, sAMkyIkRuta %e2t -adj. --digitized; సాంగత్యం, sAMgatyaM -n. --(1) association; company; --(2) intercourse; సాంగోపాంగంగా, sAMgOpAMgaMgA -adv. --thoroughly; from the beginning to end; సాంఘిక, sAMghika -adj. --social; societal; సాంతం, sAMtaM - adv. -- till the end; completely; సాంత్వనము, sAMtvanamu - n. -- appeasement; pacification; soothing; -- ఓదార్చుట; అనునయము; సాంద్రత, sAMdrata -n. --density; సాంద్రము, sAMdramu -adj. --dense; thick; సాంద్రీకృత, sAMdrIkRta -adj. --concentrated; condensed; సాంబారు, sAMbAru -n. -a spiced lentil soup with vegetables; -- [Sans.] సంభారములు = ingredients such as salt, tamarind, etc. So సాంబారు is a soup made from such ingredients; -- తంజావూరును మరాఠా రాజులు పాలించే కాలంలో శివాజీ పుత్రుడైన శంభాజీ తన బంధువైన ఆనాటి రాజు సాహూజీని చూడడానికి వచ్చాడట. మరాఠాలు వంటలో పులుపుకు కోకం వాడతారు. తంజావూరులో అది లభ్యం కాదు. కాబట్టి వంటలో చిన్న మార్పు చేసి చింతపండుగుజ్జును ఉడికిన కందిపప్పులో వేసి తయారు చేశారట. ఆ వంట శంభాజీకి చాలా నచ్చింది. అతని పేరున శాంభార్ అన్న పేరు వచ్చింది. అదే సాంబారుగా మారింది. సాంబ్రాణి, sAMbrANi -n. --myrrh; benzoin; resin benzoin; Gum Benjamin; Indian frankincense; the fragrant gum from a variety of trees; [bot.] ''Boswellia serrata; Boswellia glabra;'' పరంగి సాంబ్రాణి; (rel.) Styrax benzoin; Shorea robusta; (rel.) గుగ్గిలం; సాంబ్రాణి ఆకు, sAMbrAni Aku -n. --Thyme-leafed gratiola; a medicinal herb that is different from సాంబ్రాణి, [bot.] ''Bacopa monnieri'' of the Scorophulariaceae family; సాంబ్రాణి చెట్టు, sAMbrANi ceTTu -n. --sal tree; [bot.] ''Shorea robusta,'' (of Dipterocarpaceae family); same as సాలవృక్షం, సర్జకం, the resin obtained from the sap of this tree is called సాంబ్రాణి; సాంప్రదాయిక, saampradaayika - adj. -- traditional; -- సంప్రదాయ is noun' సాకల్యంగా, sAkalyaMgA -adv. --completely; comprehensively; fully; సాకార, sAkAra -adj. --shaped; with a shape; with a form; formed. సాక్షాత్కారం, sAkhAtkAraM -n. --manifestation right in front of the eyes; సాక్షి, sAkshi -n. --witness; (ety.) స + అక్షి = ప్రత్యక్షంగా చూచిన వ్యక్తి; సాకీను, sAkInu -n. --inhabitant; resident; సాకు, sAku -n. --excuse; pretext; -v. t. --bring up; raise; foster; nourish; సాగదీయు, sAgadIyu -v. t. --stretch; elongate; draw; సాగనంపు, sAganaMpu -v. i. --give sendoff; సాగరం, sAgaraM -n. --(1) ocean; sea; (2)fresh water reservoir as in Nagarjuna Sagar; --(3) one followed by 29 zeros in the traditional Indian system of counting; సాగర శాస్త్రం, sAgara SAstraM -n. --oceanography; సాగర సంగమం, sAgara saMgamaM -n. --mouth of a river; place where a river joins the sea; సాగు, sAgu -n. --cultivation; tillage; ---చుక్కల సాగు = drip irrigation. -v. i. --(1) stretch; elongate; --(2) continue; సాటా, sATA %e2t -n. --barter; traders exchanging goods with no money as a medium of transaction; సాటి, sATi -adj. --equal; similar; parallel; -n. --equal; peer; match; సాటిది, sAtidi -n. f. --equal; peer; సాటిలేని, sAtilEni -n. --matchless; peerless; సాటివాడు, sAtivADu -n. m. --equal; peer; సాదరంగా, sAdaraMgA -adv. --respectfully; సాదర, sAdara -adj. --(1) respectful; (2) miscellaneous; --- సాదర ఖర్చులు = miscellaneous expenses; సాదా, sAdA -adj. --plain; blank; unadorned; unspiced; ordinary; clear; uncorbonated; సాదృశం, sAdRusaM -n. --analogy; సాధకం, sAdhakaM -n. --practice; esp. the practice of music lessons; సాధకబాధకాలు, sAdhakabAdhakAlu -n. pl. --problems and pitfalls inherent in any activity; trials and tribulations; practical problems; implementation problems; సాధనం, sAdhanaM -n. --device; appliance; సాధన, sAdhana -n. --practice; సాధనసంపత్తి, sAdhanasaMpatti -n. --facilities and resources; సాధనసామగ్రి, sAdhanasAmagri -n. --equipment required to do something; సాధ్య, sAdhya -adj. --derived; ---సాధ్య బిందువు = [gram] derived pause during a grammatical operation. సాధారణ, sAdhAraNa -adj. --general; ordinary; nothing special; సాధించు, sAdhiMcu -v. t. --(1) solve; accomplish; --(2) nag; సాధికార, sAdhikAra -adj. --authoritative; with authority; సాధు, sAdhu -adj. --tame; domestic; ---సాధు జంతువు = tame animal; gentle animal. సాధువు, sAdhuvu -n. --(1) holy person; --(2) gentle person; సాధ్వి, sAdhvi -n. f. --gentle woman; సాన, sAna -n. --whetstone; సానపట్టు, sAnapaTTu -v. t. --polish; sharpen; grind; సాని, sAni -n. f. --(1) lady; wife of the master, --(2) mistress; prostitute; --(3) head woman; (4) flow; stream; ---దొరసాని = wife of the boss. ---మంత్రసాని = midwife. ---సానా? సంసారా? = Is she a prostitute or a family person? సాన్నిధ్యం, sAnnidhyaM -n. --proximity; vicinity; proximity; సానుకూలం, sAnukUlaM -n. --favorable circumstance; favorable result; సానుభూతి, sAnubhUti -n. --sympathy; condolence; pity; సాపత్యం, sApatyaM %e2t -n. --similarity; likeness; -- సామ్యం; పోలిక; సాపు, sApu -adj. --fair; not rough; not in a draft form; (ant.) చిత్తు; ---సాపు ప్రతి = fair copy; సాపేక్షం, sApEksha -n. --relativity; సాపేక్ష, sApEksha -adj. --relative; relativistic; సాపేక్ష విలాసం, sApEksha vilAsaM -n. --[comp.] relative address; సాపేక్ష సిద్ధాంతం, sApEksha siddhAMtaM -n. --theory of relativity; ---సార్వత్రిక సాపేక్ష సిద్ధాంతం = general theory of relativity. ---విశిష్ట సాపేక్ష సిద్ధాంతం = special theory of relativity. సాపేక్ష సమాధి, sApEksha samAdhi -n. --[astron.] relativistic collapse; సాఫీగా, sAphIgA -adv. --smoothly; సామంతుడు, sAmaMtuDu -n. m. --(1) feudatory prince; --(2) wealthy person; సామ్యం, sAmyaM -n. --equality; analogy; సామగ్రి, sAmagri -n. --supplies; material; merchandise; సామరస్యం, sAmarasyaM -n. --amicability; friendship; సమాశ్రయం, samASrayaM -n. --alliance; సామర్థ్యం, sAmarthyaM -n. --capability; ability; strength; సామాజికం, sAmAjikaM -n. --social; societal; సామాజిక, sAmAjika -adj. --social; societal; collective; సామాన్యం, sAmAnya -adj. --common; usual; routine; normal; general; simple; సామాన్య, sAmAnyaM -n. --common; usual; routine; సామాను, sAmAnu -n. --(1) baggage; luggage; --(2) merchandise; సామాన్యుడు, sAmAnyuDu -n. m. --common man; ordinary person; average person; సామ్రాణి, sAmrANi -n. --a breed of horse imported from Samarkand; సామీప్యం, sAmIpyaM -n. --proximity; సాముదాయక, sAmudAyaka -adj. --communal. సాముద్రికం, sAmudrikaM %e2t -n. --symbology; the interpretations of the “impressions” or imprints and body marks (birthmarks, body and facial features such as shapes of fingers, twirls, and whorls on fingertips, etc.); ---హస్తసాముద్రికం = palmistry; the art of reading palm prints as a method of fortune-telling. సాముద్రిక, sAmudrika -adj. --related to sea or ocean; సముద్రపు; సామూహిక, sAmUhika -adj. --collective; సామెత, sAmeta -n. --proverb; adage; saying; -- సామ్యత అనే సంస్కృత నుండి సామెత వచ్చింది. సామెతలో ఆ వాక్యంతోపాటుగా ప్రస్తుత విషయ ప్రస్తావన వెంటనే చేరుతుంది; ఉదా: దరిద్రుడు తలగడగబోతే వడగండ్ల వానవచ్చిందన్నట్టు; -- జాతీయం, నానుడి, పలుకుబడి కూడా చూడండి; సాయంత్రం, sAyaMtraM -n. --evening; strictly, from 4.00 P.M. to 7.00 P.M. సాయకం, sAyakaM -n. --arrow; % to e2t సాయన సంవత్సరం, sAyana saMvatsaraM -n. --tropical year; (def.) time taken by the Sun to travel from one equinox to the same equinox. This is approximately 365.242 days; సాయుధులు, sAyudhulu -n. --armed people; సారం, sAraM -n. --essence; gist; సారంగం, sAraMgaM - n. -- జింక, ఏనుగు, తుమ్మెద, వాన కోయిల; సారమైన అంగములు కలది సారంగం; సారంగపాణిఉ, sAraMgapANi - n. -- Lord Siva; -- దేవతలు ఒకసారి యజ్ఞం చేస్తూ రుద్రుని మహిమ తెలియక ఆయనకు యజ్ఞ భాగం ఇవ్వలేదు. అశివమైన ఆ యజ్ఞాన్ని శివుడు రౌద్రాస్త్రంతో భేదించగా యజ్ఞం " జింక "రూపం ధరించి పరుగుదీసింది. అపుడు దాన్ని తన చేత్తో పట్టుకొన్నాడు .అందుచేత శివుడు సారంగపాణి అయ్యాడు. సారటు, sAraTu -n. --a buggy drawn by two horses; గుర్రబ్బగ్గీ; సారణి, sAraNi -n. --(1) channel; --(2) table; tabulation; tableau; arrangement as an array; సారథ్యం, sArathyaM -n. --guidance; leadership; సారథి, sArathi -n. --driver; commander; సారవంత, sAravaMta -adj. --fertile; fruitful; సారవా, saaravaa - n. -- crop when there is plenty of irrigated/rainwater; This crop is typically harvested by December; the second crop harvested in May is called దాళువా or రబీ; -- దీనినే సాళువా అనీ, ఖరీఫ్ అని కూడా అంటారు; సారస్వతం, sArasvataM -n. --literature; -- సరస్వతీ సంబంధమైనది సారస్వతం. తెలుగు సారస్వతం అంటే కావ్యాదులతో పాటు విమర్శలూ, కథలూ, రూపకాలూ, ఆయా శాఖలలో వెలువడే వ్యాసాలూ, పరిశోధనలూ, హరికథాదులూ, అన్నీ. సంగీత సారస్వతం అంటే కృతులూ, పదాలూ, ఆ గాన ఆలాపనలూ. వైదీక సారస్వతం అంటే వేదాలూ, మంత్రాలూ, వాటి వ్యాఖ్యానాలూ, ఉపన్యాసాలూ, మొదలైనవన్నీ. సారస్వత, sArasvata -adj. --literary; సార్ధం, sArdhaM -n. --caravan; సార్ధకం, sArdhakaM -n. --allomorph; with the same meaning; సార్థక, sArthaka -adj. --fruitful; appropriate; significant; ---సార్థక నామం = appropriate name. సార్థకత, సార్థక్యం, sArthakata, sArthakyaM -n. --fruitfulness; worth; significance; utility; సార్వకాలిక నియమం, sArvakAlika niyamaM %e2t -n. --universal law; సార్వజనిక, sArvajanika %e2t -adj. --universal; cosmopolitan; సార్వభౌమత్వం, sArvabhaumatvaM -n. --sovereignty; సార్వభౌముడు, sArvabhaumuDu -n. m. --sovereign; సారాంశం, sArAMSaM -n. --essence; purport; summary; brief; సారా, sArA -n. --wine; ---ద్రాక్ష సారా = grape wine. సారించు, sAriMcu -v. t. --extend; stretch; spread; ---దృష్టి సారించు = cast a glance. ---ఊహని సారించు = extend the imagination. ---విల్లుని సారించు = string a bow. సారువా, sAruvA -n. -- the main paddy crop, grown in the southwest monsoon season; (rel.) దాళవా; సారూప్యం, sArUpyaM -n. --resemblance; analogy; సారూప్య, sArUpya -adj. --similar; analogous; (rel.) సర్వసమాన; సాలంకృత, sAlaMkRta -adj. --decorated; decked; with decorations; with ornaments; ---సాలంకృత కన్యాదానం = giving away the bride fully decked with jewelry. సాల, sAla -n. --(1) sal; a timber tree; సాలగ్రామం, sAlagrAmaM -n. -- ammonite; a fossilized shellfish; one of the symbols of Vishnu; -- హిందూ దేవాలయాలలో విష్ణుమూర్తి ప్రతిరూపంగా పూజింపబడే ఒక రకమైన నల్లని రాళ్ళని సాలిగ్రామాలు/సాలగ్రామాలు అంటారు. ఇవి నేపాల్ లోని గండకీ నది పరీవాహక ప్రాంతమైన 'సాలిగ్రామం' అనే గ్రామం లో విరివిగా లభిస్తాయి. ఈ రాళ్ళు నునుపుగా అక్కడక్కడా కొన్ని గుర్తులతో అండాకారం లో ఉంటాయి. ఆ గుర్తులు విష్ణువు యొక్క ఆయుధాలని చెప్పబడే శంఖం,చక్రం, గదలను మరియు విష్ణువు అవతారాలైన మత్స్య,కూర్మావతారాలను తలపించే విధంగా ఉండటం వలన ఆ రాళ్ళకు దివ్య శక్తులున్నట్లు ప్రజలు విశ్వసిస్తారు. సాలచెట్టు, sAlavRkshaM -n. --[bot.] ''Shorea robusta,'' (belonging to the Dipterocarpaceae family; --- సర్జకము; ఈ చెట్టు నుండి కారే రసం గడ్డకట్టినప్పుడు సాంబ్రాణి అవుతుంది; కాని అదేమిటో దీనిని గుగ్గిలం చెట్టు అని అంటారు; గుగ్గుల్‍ చెట్టు (Caommiphora mukul" of Burseraceae family)నుండు స్రవించే జిగురు వంటి పదార్థం గుగ్గిలం; సాలభంజిక, sAlabhaMjika -n. -- (1) doll; puppet; (2) a statue carved on a pillar or wall; -- “సాల”(Shorea robusta) అనే వృక్షానికి ఆనుకుని నిలబడి ఉన్న ఆడ రాతి బొమ్మని సాలభంజిక అని పిలవడం కనిపిస్తుంది. మొత్తం పదానికి అర్ధం చూస్తె సాల్ చెట్టు కొమ్మ వంచుతున్న/విరుస్తున్న స్త్రీ అని చెప్పుకోవచ్చేమో. మౌర్యులు, శాతవాహన కాలాలనుంచి ఇలాంటి శిల్పాలు కనిపిస్తాయి. బౌద్ధ సాహిత్యంలో కూడా దీని ప్రసక్తి ఉంది; సాలమేండరు, sAlamEMDaru -n. --salamander; a small lizard-like amphibian; సాలామిశ్రి, sAlAmiSri - n, -- Salep; an orchid; [bot.] Orchis mascula; సాలీడు, sAlIDu -n. --spider; సాలీనా, sAlInA -adv. --per year; yearly; సాలు, sAlu -n. --year; -v. i. --match; match wits with; pair up; ---సాల గలగడం = to be able to match up. సాలు ఒక్కంటికి, sAlu okkaMtiki -ph. --per year; సాలుసరి, sAlusari -adv. --yearly; per year; సాలెపురుగు, sAlepurugu -n. --spider; సాలోచనగా, sAlOcanagA -adv. --thoughtfully; giving due thought to; సావకాశం, sAvakAsaM -n. --leisure; at ease; సావధానంగా, sAvadhaAnaMgA -adv. --attentively; carefully; patiently; సాహసం, sAhaSaM -n. --(1) boldness; courage; daring; --(2) temerity; rashness; సాహసోపేతంగా, sAhasOpEtaMgA -adv. --boldly; daringly; సాహిత్యం, sAhityaM -n. --(1) literature; సాహిత్యం, సారస్వతం, వాఙ్మయం అనేవి మూడు. ఇవి ఒక దానికంటే మరొక దాని పరిధిని బట్టి విస్తృతమైనవి. హితబోధ లక్ష్యంగా కలది సాహిత్యం. ఉదా. కావ్య నాటకాదులు. సరస్వతీ సంబంధమైనది సారస్వతం. తెలుగు సారస్వతం అంటే కావ్యాదులతో పాటు విమర్శలూ, కథలూ, రూపకాలూ, ఆయా శాఖలలో వెలువడే వ్యాసాలూ, పరిశోధనలూ, హరికథాదులూ అన్నీ. వాఙ్మయం అంటే పైవన్నీ. వినోదం కోసం ఆనందం కోసం ఉన్న రచనలే కాక, నిత్య జీవితానికి ఉపకరించే అనేక విషయాల సమాహారం వాఙ్మయం ఔతుంది. వివిధ శాస్త్ర గ్రంథాలూ, జీవిత చరిత్రలూ, పత్రికలూ, వార్తలూ, చర్చలూ అన్నీ. తెలుగు భాషలో కనబడేవీ ,వినబడేవీ సమస్తమూ … వాగ్రూపం లో ఉండేవన్నీ— తెలుగు వాఙ్మయమే. --(2) lyric in a musical composition; -- మార్గ సాహిత్యం = classical literature; -- దేశీ సాహిత్యం = folk literature; -- తెలుగు సాహిత్యంలో మొదట్లో సంస్కృత సాహిత్యాన్ని, తరువాత సంస్కృత సాహిత్యప్రభావం ఉన్న శిష్ట తెలుగు సాహిత్యాన్ని మార్గ సాహిత్యం అన్నారు. అట్లాగే మొదట్లో తెలుగు సాహిత్యాన్ని తరువాత జానపద సాహిత్యానికి దగ్గరగా ఉన్న శిష్ట సాహిత్యాన్ని దేశి సాహిత్యం అన్నారు. స్ఖాలిత్యం, skhAlityaM -n. --error; mistake; a slip; (lit.) something that spilled over unintentionally; a bug in a computer program; '''%స్థా - sthA, - స్నా - snA, స్వా - svA''' స్థాణువు, sthANuvu -n. --immobile object; tree trunk with no branches; used to describe a person who was stunned or found speechless; స్థానం, sthAnaM -n. --position; location; స్థానబలం, sthAnabalaM -n. --(1) strength derived from the position --(2) [math.] in a positional number system, the value of a position as opposed to the inherent value of a digit; స్థానభ్రంశం, sthAnabhraMSaM -n. --dislocation; displacement; స్థానాంతరీకరణం, sthAnAmtarIkaraNaM %e2t -n. --translocation; స్థానికం, sthAnikaM -n. --local; స్థానిక, sthAnika -adj. --local; స్థాపత్యం, sthApatyaM -n. --architecture; స్థాపకుడు, sthApakuDu -n. --founder; స్థాలి, sthAli -n. --cooking vessel; pot; స్థావరం, sthAvaraM -n. --(1) settlement; station; --(2) military base; స్థాయి, sthAyi -n. --stage; status; స్నాతకం, snAtakaM %e2t -n. --(1) inauguration; --(2) commencement; graduation from school and commencement of wordly life; --(3) (lit.) ceremonial bath taken by a bachelor after the completion of his education; an event in a wedding celebration commemorating the end of bachelorhood; స్నాతకోత్తర, snAtakOttara -adj. --post-graduate; స్నాతకోత్సవం, snAtakOtsavaM -n. --commencement exercises; graduation ceremonies; convocation; స్నానం, snAnaM -n. --bath; shower; స్నానపు తొట్టి, snAnapu toTTi -n. --bath tub; bath; స్నాయువు, snAyuvu -n. --sinew; tendon; స్మారకం, smArakaM -n. --consciousness; ---స్మారకం తప్పు = become unconscious. స్మార్తం, smArtaM - n. --Hindu canonical ritual procedures prescribed in the scriptures; -- see also ఔద్గాత్రం; స్మార్తులు, - n. -- A sect of Hinduism that worships both Siva and Vishnu with equal devotion; In general most of these people are followers of Shankara's monism; -- శివకేశవులనిద్దరినీ బేధం లేకుండా ఆరాధన చేసేవారు; శ్రుతి-స్మృతి-పురాణాలన్నిఁటినీ సరిసాటిగా నమ్మి సమగ్రంగా అనుసరించి ఆచరించే వారే స్మార్తులు. వీరికి శివకేశవులు ఒక్కరే, వివాహాలు కూడ చేసుకుంటారు. వీరంతా సర్వ సాధారణంగా శాంకర అద్వైతులై ఉంటారు. అద్వైతమంటే - దేవుఁడూ, జీవుఁడూ పరమార్థంలో ఒకఁడేననీ, జీవులందఱిలోనూ, మానవులందఱిలోనూ ఉన్నది ఒకటే బ్రహ్మం అని నమ్మడం. అలాగే, శ్రుతి అంటే వేదాలు. స్మృతి అంటే ధర్మశాస్త్ర్రం. (తెలుఁగు బ్రాహ్మణులది పరాశర స్మృతి). వారి నిత్య నైమిత్తిక విధులకు స్మృతీ, సూత్రమూ పరమ ప్రమాణాలు. స్వాంతన, svAMtana -n. --peace; quiet; స్వాగతం, svAgataM -n. --welcome; స్వాతంత్ర్యము, svAtaMtryamu n. -- independence; freedom; free-will; liberty; -- (ant.) (వ్యతి.) పారతంత్ర్యము; -- see also స్వతంత్రము -- స్వతంత్రంకి సంబంధించిన దినం — స్వాతంత్ర్య దినం. స్వాతి, svAti -n. --(1) Pi Hydrae; Arcturus; Yoga tara of the 15th lunar mansion; located in the constellation Scorpio (or Libra); --(2) The 15th of the 27-star groups (or asterisms or lunar mansions) of the Hindu calendar; --(3) the brightest star in the constellation Bootes; the Herdsman (Bhutap); this is about 37 light-years from us; స్వాధికార, svAdhikAra -adj. --autonomous; స్వాధీనం చేసుకొను, svAdhInaM cEsukonu -v. i. --appropriate; to take one under one’s control; స్వాధీన పరచు, svAdhIna paracu -v. t. --handover; స్వామి, svAmi -n. m. --(1) swami; a religious holy man; --(2) master; head of a household; స్వామికార్యంతో పాటు స్వకార్యం కొంత, svAmi kAryaMtO pATu svakAryaM koMta; - ph. -- getting some personal work done while on official business; dual-purpose activity; స్వామిని, svAmini -n. f. --lady of the house; wife of the master; స్వావలంబన, svAvalaMbana - n. -- self-reliance; %సిం - siM, సి - si, సీ - sI సింగాడాలు, siMgaaDaalu - n. -- Water chestnurs; సింగారించు, siMgAriMcu -v. t. --decorate; do makeup; సింగినాదం, siMginAdaM -n. --(1) (lit.) sound of an instrument made from the horn of a deer; --(2) useless stuff; trivial stuff; సిందూరం, siMdUraM -n. --red lead; vermillion; minium; triplumbic oxide; Pb₃O₄; సిందూరీ కాయ, siMdUrI kAya - n. -- Jafras; Jafra seeds; -- ఎరుపురంగు గింజలు కలిగిన చిన్న ఎరుపురంగు కాయలను ఇంగ్లీషులో జాఫ్రాకాయలు (JAFRAS) అని, ఉత్తర భారతదేశంలో సిందూరీలని అంటారు. ఈ కాయలు పరిమాణంలో, ఆకారంలో ఆగాకరకాయను పోలివుంటాయి. వీటి గింజలు కూడా ఆగాకరకాయ గింజల్లానే వుంటాయి. లిప్ స్టిక్ తయారీ కోసం ప్రత్యేకంగా వీటిని రంగుకోసం వాడతారు కాబట్టి వీటిని "లిప్ స్టిక్" గింజలు (Lip Stick Seeds) అని కూడా అంటారు. వీటితో వంటకాల కోసం వాడే రంగులు, వస్త్రాలపై వాడే రంగులు కూడా తయారు చేస్తారు. ఈ చెట్టు తాలుకు ప్రతి భాగం ఆయుర్వేద వైద్యానికి పనికి వస్తుంది. సింధుశాఖ, siMdhuSAkha -n. --gulf; (lit.) branch of the sea; సింహం, siMham -n. --(1) lion; --(2) [astron.] Leo, the constellation; one of the twelve signs of the Zodiac, సింహరాసి; సింహదంష్ట్రిక, siMhadaMstrika -n. --dandelion; [bot.] ''Taraxacum officinali; is commonly of the Asteraceae (Daisy) Family; Viewed in the United States as a weed with small yellow flowers; The Telugu word was coined by Prof. Kota. S.R. Sarma; Dandelions are traditional herbal medicine, used to stimulate the liver, promote the body’s natural detoxification processes and support healthy digestion. The botanical wellness company Traditional Medicinals turns the wild-collected roots into a variety of medicinal-grade formulations. Its Roasted Dandelion Root tea is robust and coffee-like, while Detox Dandelion, Dandelion Chai Probiotic, and Dandelion Leaf & Root are more mild and herbaceous. సింహద్వారం, siMhadvAraM -n. --main entrance; front entrance; (ant.) పాణిద్వారం; సింహభాగం, siMhabhAgaM -n. --lion’s share; a major share; first cut; సింహావలోకనం, siMhAvalOkanaM -n. --retrospection; (lit.) a lion’s view; సింహాసనం, siMhAsanaM -n. --throne; (lit.) a lion’s seat; సిక్తము, siktamu -adj. --splashed; sprinkles; splattered; wetted; soaked; సికా, sikA %e2t -n. --official seal; an imprint made to make a document official; సిగ, siga -n. --hair in a bun; hairdo; coif; coiffure; సిగరెట్, sigareT -n. --cigarette; (rel.) చుట్ట; బీడీ; సిగ్గరి, siggari -n. --a shy person; సిగ్గు, siggu -adj. --coy; shy; bashful; సిగ్గు, siggu -n. --(1) coyness; shyness; bashfulness; --(2) embarrassment; disgrace; సిగ్గుమాలిన, siggumAlina -adj. --shameless; సితపక్షం, sitapakskaM -n. --waxing half of a fortnight; సిత్నాట కూర, sitnATa kUra - n. -- [bot.] ''Melochia corchorifolia;'' సిద్ధం, siddhaM -adj. --ready; prepared; సిద్ధచారణులు, siddhachaaraNulu - n. -- legendary epic figures with eternal youth and capable of freely roaming the skies[ -- నిత్య యవ్వనంలో ఉంటూ ఆకాశంలో యథేచ్చగా సంచరించగల శక్తులు ఉన్నవారు సిద్ధ చారణులు; సిద్ధబీజం, siddhabIjaM -n. --spore; సిద్ధమకరధ్వజం, siddhamakaradhvajaM - n. -- An Ayurvedic medicine used to improve male potency and improve sexual performance; -- మన్మథుడి జెండా పైన మొసలి బొమ్మ ఉంటుంది. మన్మథుడు సిద్ధమకర ధ్వజుడు. సిద్ధమకరధ్వజం 'మగతనం' పెంపొందడానికి వాడుతారు; సిద్ధాంతం, siddhAMtaM -n. --(1) theorem; an established truth; --(2) theory; a hypothesis; --(3) doctrine; an edict; (rel.) ఉపసిద్ధాంతం; అభిమతం ---అభిమతం అంటే థియరీ అని, సిద్ధాంతం అంటే థీరం అనీ ఒక వివరణ ఉంది. సిద్ధాంతి, siddhAMti -n. --learned person; సిద్ధాంతీకరించు, siddhAMtIkariMcu -v. i. --theorize; to develop a theory; సిద్ధి, siddhi -n. --accomplishment; attainment; సినిమా, sinimA -n. --cinema; movie; motion picture; film; flick; సినీవాలి, sinIvAli, -n. --the first day after a new moon day on which the crescent moon can be seen; -- అమావాస్య తిధిలో చంద్రుడు పూర్తిగా సూర్యమండలాన్వర్తియై - అనగా ఆసాంతము సూర్యుని పరిధిలోనికి వెళ్లకుండా - ఒక దారపుపోగంత చంద్రకళ సూర్యోదయాని కంటే ముందుగా కన్పడినపుడు దానినే "సినీవాలీ" అమావాస్య అంటారు. సిద్ధాంత పరంగా నైతే కృష్ణ చతుర్దశి తో కూడిన అమావాస్యే "సినీవాలీ" అమావాస్య; సిపాయి, sipAyi -n. --soldier; sentinel; సిఫార్సు, siphArsu -n. --recommendation; సిబ్బంది, sibbaMdi -n. --crew, staff; సిబ్బి, sibbi -n. --(1) a flat pot cover with no handle; a flat pan; --(2) scale of a balance; (ety.) the pan of a balance into which Emperor Sibi of mythology entered to weigh his body; -- సిబ్బిరేకు; -- జల్లిసిబ్బి = a flat pan with many perforations; -- మూకుడు = బాణలి = a hemispherical frying bowl with two handles; సిర, sira -n. --(1) vein; a blood vessel that carries blood toward the heart; --(2) vein of a leaf; ఈనె; సిరకా, sirakA -n. --vinegar; CH₃COOH; పులిసిన సారా; సిరా, sirA -n. --ink; సిరామరక, sirAmaraka -n. --inkblot; సిరిమాను, sirimAnu - n. -- [bot.] ''Anogeissus latifolia'' of the Combretaceae family; -- ఘట్టి; చిరుమాను; -- ఈ పెద్ద వృక్షం కాండం నుంచి స్రవించే జిగురును గమ్ ఘట్టి (Gum Ghatti) అంటారు. ఆంధ్రప్రదేశ్ మాజీ ముఖ్యమంత్రి కీ. శే. డా. వై. యస్. రాజశేఖరరెడ్డి ప్రయాణించిన హెలికాఫ్టర్ కర్నూలు జిల్లా పావురాల గుట్ట దగ్గర ఒక పెద్ద సిరిమాను వృక్షాన్ని గుద్దుకునే పేలిపోయిందని అంటారు; సిల్లకాయ, sillakAya -n. --[bot.] ''Strychonos potatorum;'' extract from fruits of this tree is used by Chenchu tribes to stun fish in spearfishing. సిలాజిత్తు, silAjittu -n. --(1) bitumen; red chalk; --(2) [bot.] ''Ophelia eleganis; Ophelia multiflora;'' --(3) an ingredient in Ayurvedic medicines, the exact identity of which is not certain; సిలువ, siluva -n. --Cross; a Christian symbol; సిల్కు, silku -n. --silk; పట్టు; సిలోన్‍ బచ్చలి, silOn^ baccali -n. -- [bot.] ''Talinum triangulare'' Willd. సివం, si-vaM -n. --a condition when a body is posessed by a devine force; సివంగి, sivaMgi -n. f. --lioness; సివారు, sivAru -n. --suburb; a satellite town at the outskirts of a town; సివిటి పిల్లి, siviTi pilli -n. --civet cat; a wild animal of the cat family; the Small Indian Civet; [biol.] ''Viverricula indica''; సివీరి, sivIri -n. --civetone; a substance secreted by the Civet cats; used in the manufacture of perfumes; సిసలు, sisalu -n. --(1) exact; --(2) original; genuine; సిసలు, నకలు, sisalu, nakalu -ph. --(1) original and copy; --(2) genuine and imitation; స్తిమితం, stimitaM -n. --steadyness; calmness; స్తిమితపడు, stimitapaDu -v. i. --(1) settle down; calm down; --(2) get well; స్థితి, sthiti -n. --state; status; స్థితిగతులు, sthitigatulu -n. pl. --circumstances; state and tarjectory; స్థితిజశక్తి, sthitijaSakti -n. --potential energy; స్థితిమంతుడు, sthitimaMtuDu -n. m. --a well-to-do person; స్థితిపరుడు, sthitiparuDu -n. m. --a well-to-do person; స్థితిస్థాపకత, sthitistApakata -n. --elasticity; స్థిరత్వం, sthiratvaM -n. --constancy; stability; స్థిరపరచు, sthiraparacu -v. t. --confirm; ratify; స్థిరరాసి, sthirarAsi -n. --constant; a mathematical constant; స్థిరాంకం, sthirAMkaM -n. --constant; a mathematical constant; స్థిరాస్తి, sthirAsti -n. --immobile property; real estate; స్నిగ్ధత, snigdhata -n. --(1) viscosity, a measure of fluid thickness; --(2) brightness; --(3) tenderness; softness; స్విన్న జలం, svinna jalaM -n. --distilled water; సీకాయ, sIkAya -n. --soap acacia; soap nut; [bot.] Acacia concinna of the Leguminosae family; (alt.) షీకాయ; సీజరీయం, sIjarIyaM -n. --Cesarean; a surgical procedure to deliver a baby; so named from a folklore surrounding the birth of Julius Caesar; సీటు, sITu -n. --seat; a place in college admissions; a place to sit in a public vehicle; చోటు; సీతమ్మవారి జడబంతి, sItammavAri jaDabaMti - n. -- Cockscomb; Brain Flowers; Wool Flowers; [bot.] ''Celosia cristata'' of the Amaranthaceae family; -- తోటకూర జాతికి చెందిన ఈ మొక్క ఆకుల్ని కొందరు కూరగా వండుకుంటారు. దీనికి వైద్యపరమైన ప్రయోజనాలు కూడా ఉన్నాయి. ఈ మొక్కలలో లేత ఎరుపు, పసుపు, రక్తవర్ణం వంటి పలు రంగుల పూలు పూసే రకాలున్నాయి; సీతాఅక్షంతలు, sitAakshaMtalu - n. -- a flowering bush with colorful red and yellow flowers; [bot.] ''Lantana camera; L. montevidensis''; సీతాకోకచిలుక, sItAkOkaciluka -n. --butterfly; సీతాదం, sItAdaM -n. --scurvy; a disease caused by a shortage of vitamin C; సీతాఫలం, sItAphalaM -n. --custard apple; sugar apple; sweet sop; Graviola; [bot.] ''Annona squamosa'' of the Annonaceae family; -- see also రామాఫలం (''Annona Reticularis''); లక్ష్మణఫలం (''Annona muricata''); హనుమాఫలం; -- 'సిత' (= white, bright, clear, pure) అనే పదానికి 'పలక' (= బొడిపెల తొక్కు) అనే పదం చేరి ఆ పండుకు ఆ పేరు ఏర్పడింది. అది రూపాంతరం చెంది 'సీతా ఫలం'గా మారింది. ఈ పండులోని గింజలలో కొద్దిగా విషం ఉంటుంది కనుక గింజలు తినకూడదు; -- చింతవొలకాయలు; సితపలక్కాయ; చిప్పలపండు; [Sansk.] గంధగాత్రమ్; [[File:Sitaphals_in_a_plate.jpg|right|thumb|సీతాఫలం]] సీదా, sIdA -adj. --(1) straight; --(2) honest; సీమంతం, sImaMtaM -n. --(1) baby shower; a ceremony to celebrate the first pregnancy; --(2) boundary; boundary line; --(3) part in the hair; సీమంతిక, sImaMtika %e2t -n. --suture; stitch; సీమ, sIma -adj. --foreign; imported; -n. --foreign country; సీమకుక్క, sImakukka -n. --a dog of foreign origin; a dog with a pedigree; (rel.) ఊరకుక్క; సీమచింత, sImaciMta -n. --Manila tamarind; Madras thorn; [bot.] ''Pithecellobium dulce;'' -- A species of flowering plant in the pea family, Fabaceae, that is native to the Pacific Coast and adjacent highlands of Mexico, Central America, and northern South America. సీమచేమంతి, sImacEmaMti -n. --the common chamomile; [bot.] ''Anthemis nobilis;'' సీమజమ్మి, sImajammi -n. --a thorny hedge plant; [bot.] ''Prosopis juliflora;'' సీమజీలకర్ర, sImajIlakarra -n. --Caraway seed; [bot.] ''Carum carvi;'' షాజీరా; సీమతులసి, sImatulasi -n. --basil; [bot.] ''Olimum basilicum;'' సీమబాదం, sImabAdaM -n. --almond; [bot.] ''Prunus amygadalus;'' సీమబూరుగ, sImabUruga -n. --[bot.] ''Ceiba pentandra;'' సీమమిరప, sImamirapa -n. --a type extra spicy, yet small-sized capsicum; సీమ మెట్టతామర, sIma meTTatAmara -n. -- Christmas Candles, Emperor’s Candlesticks, Candle Bush; Ringworm Shrub; senna alata; [bot.] ''Cassia alata'' of the Fabease family and Caesalpinioideae sub-family; -- ఈ మొక్క ఆకుల రసం మొండి చర్మ వ్యాధి తామరకు దివ్యౌషధం అయిన కారణంగా దీనిని ‘సీమ మెట్టతామర’ అని పిలుస్తున్నారంతే కాని దీనికి మెట్ట తామరకీ ఏ సంబంధమూ లేదు; ఈ మొక్క ఆకులలో ఉన్న పసుపుపచ్చటి క్రిసోఫానిక్ యాసిడ్ (Chrysophanic Acid) చక్కటి ఫంగిసైడ్ (Fungicide) గా పనిచేసి ఎంతటి మొండి చర్మవ్యాధులనైనా మాడ్చేస్తుంది; -- see also మెట్టతామర = [bot.] ''Canna indica'' of the Cannaceae family; సీమసోపు విత్తులు, sImasOpu vittulu -n. --caraway seed; [bot.] ''Carum carvi;'' సీరం, sIraM -n. --serum; (pl. sera); antitoxin; సీల, sIla -n. --peg; screw; nail; సీలమండ, sIlamaMDa -n. --ankle; చీలమండ; సీసం, sIsaM -n. --(1) lead; the chemical element whose symbol is Pb; --(2) a type of Telugu poem; సీసా, sIsA -n. --bottle; glass bottle; vial; స్త్రీ, strI -n. --woman; lady; -- స్త్రీ ధనం = money given to a woman by her parents at the time of her wedding. This will be her own property and her husband has no right over it; This is not dowry. స్త్రీబీజం, strIbIjaM -n. --ovum; స్త్రీలింగం, strIliMgaM -n. --feminine gender; స్వీకృతం, svIkRtaM -n. --postulate; స్వీకృత సిద్ధాంతం; స్వీయచరిత్ర, svIyacaritra -n. --autobiography; %సు - su, సూ - sU సుంకం, suMkaM -n. --duty; tax; levy; సుందర, suMdara -adj. --beautiful; సుందరి, suMdari -n. f. --beautiful woman; సుకరం, sukaraM -n. --practicable; convenient; manageable; సుకుమారం, sukumAraM -adj. --tender; fragile; dainty; not capable of handling harsh treatment; సుకుమారి, sukumAri -n. pl. -- a woman who has been delicately reared; సుకృతము, sukRtamu - n. -- A good deed; a good or meritorious work or action; సుఖం, sukhaM -adj. --comfort; pleasant; సుఖరోగం, sukharOgaM -n. --venereal disease; సుఖీభవ, sukhIbhava -inter. --may you be happy!; ---అన్నదాతా సుఖీభవ = may the donor of food be happy; (idiom) I bless you for giving me food. సుగంధ, sugaMdha -adj. --aromatic; (lit.) having a pleasing smell; సుగంధ యోగికాలు, sugaMdha yOgikAlu -n. pl. --aromatic compounds; (lit.) compounds with a smell; in general many of the aromatic compounds are characterized by the presence of a ring structure in their structural formulas; సుగంధిపాల, sugaMdhipAla -n. --(1) Sarsaparilla; [bot.] ''Similax officinalis; Hemidesmus indica''; --(2) flavored milk drink; సుడి, suDi -n. --(1) eddy; vortex; whorl; spiral-shaped markings; --(2) luck; fate; (ety.) according to palmistry, the predestined fate of a person can be read from the locations of whorls on the palms, fingers, and soles of feet; ---వాడి సుడి బావుందిరా = that fellow's luck is good. సుడిగాలి, suDigAli -n. --tornado; whirlwind; వాయుగుండం; సుడిగుండం, suDiguMDaM -n. --whirlpool; vortex; సుతరామూ, sutarAmU - adv. -- utterly; totally; completely; in full; సుతారంగా, sutAraMgA -adv. --gently; సుతి, suti - n. -- musical drone sound; musical drone box; It is similar to a harmonium and is used to provide a drone in a practice session or concert of Indian classical music. --శృతి; సుత్తి, sutti -n. --(1) hammer; gavel; --(2) (slang) uninvited, unwelcome and unending talk; --(3) (slang) drip; a person who bores with uninvited and unwelcome talk; ---కమ్మరి సుత్తి = blacksmith's hammer. ---పటకా సుత్తి = claw hammer. సుద్ద, sudda -n. --chalk; calcium carbonate; CaCO₃; సున్నం, sunnaM -n. --lime; quicklime; calcium hydroxide; Ca(OH)₂; ---గుల్ల సున్నం = lime. ---చెక్క సున్నం = native cement prepared by grinding together quicklime and sand; ---బిళ్ల సున్నం = grout; grout used to fix tiles. ---బొమ్మ సున్నం = plaster of Paris; calcium sulfate; ---తడి సున్నం = slacked lime; calcium hydroxide. Ca(OH)₂ ---పొడి సున్నం = lime; calcium oxide; CaO; ---సీమ సున్నం = chalk; Portland cement. సున్న, sunna -n. --(1) zero; cipher; nil; nothing; a written symbol to indicate nothing; --(2) symbol used in the Telugu alphabet to create the sound of "um;" ---అర సున్న = half circle. ---నిండు సున్న = full circle; complete circle; సున్నపు రాయి, sunnapu rAyi -n. --limestone; calcium carbonate; CaCO₃; సునామీ, sunaamee - n. -- tsunami; సముద్ర గర్భంలో, ఎక్కడో, భూమి కంపించడం వల్ల కడలి అడుగున ఉన్న భూమి కదలి పోయిన సందర్భంలో, పరిస్థితులు అనుకూలిస్తే ఒక మహత్తర కెరటం పుట్టుకొచ్చి అది మహా వేగంతో ఒడ్డుని ఢీకొంటుంది. అదీ సునామీ అంటే! అనగా, ఈ మహత్తర కెరటం గాలి వల్ల పుట్టినది కాదు. సునామీ ఒక ఊరికో, ఒక ప్రాంతానికో పరిమితం కాదు; సునామీ వల్ల భౌగోళికంగా చాల ప్రాంతాలు దెబ్బ తింటాయి. సముద్రపు ఆటుపోట్లకీ సునామీకి సంబంధం లేదు. సునాముఖి, sunAmukhi -n. --[bot.] ''Cassia augustifolia''; సునాయాసం, sunAyAsaM -adj. --easy; facile; సున్ని, sunni -n. --(1) a flour of gram or other pulses of India (esp.) a flour mixture of green gram and rice used for cleansing the skin in a traditional bath in India; సున్నిపిండి; సున్నితపు, sunnitapu -adj. --(1) delicate; --(2) precision; ---సున్నితపు త్రాసు = precision balance. సుబాబుల్, subAbul -n. --[bot.] Leucaena leucocephala; సుమండీ, sumaMDI vocative pl. -inter. suff. --surely (respectful); సుమారు, sumAru -adv. --approximately; about; రమారమి; సుమీ, sumI vocative s. -inter. suff. --surely; సుముఖ, su-mu-kha -adj. --favorable; సుముఖత, sumukhata -n. --favorable disposition; సురపొన్న, suraponna -n. --[bot.] ''Calophyllum longifolium''; సురభి, surabhi -n. --fragrance; fragrant substance; సురుమా, surumA %e2t -n. --collyrium; a medicinal ointment to the eyes; సురేకారం, surEkAraM -n. --saltpeter; niter; potassium nitrate; same as పెట్లుప్పు; KNO₃; సులభం, sulabhaM -n. --easy; సులోచనాలు, sulOcanAlu -n. --eyeglasses; spectacles; prescription lenses; (lit.) good eyes; సుళువు, suLuvu -adj. --convenience; ---సుళువు తెలుసుకొని చెయ్యి = do it the easy way. సువర్ణం, suvarnaM -n. --gold; (lit) one of good color; సువర్ణముఖి, suvarnamukhi - n. -- crown flower; giant milkweed; [bot.] ''Calotropis gigantea'' of the Apocynaceae family; The plant is reported as effective in treating skin, digestive, respiratory, circulatory, and neurological disorders and was used to treat fevers, elephantiasis, nausea, vomiting, and diarrhea. The milky juice of Calotropis procera was used against arthritis and cancer and as an antidote for snake bites. -- సువర్ణముఖి ఆకులలోని ఔషధ గుణాలు శాస్త్రీయంగా నిరూపించబడలేదు మరియు వాటి ప్రభావాన్ని ధృవీకరించడానికి మరిన్ని పరిశోధనలు అవసరమని గమనించడం ముఖ్యం. సువర్ణ యోగం, suvarNa yOgaM -n. --alchemy; the pseudo-science of converting base metals into gold; సువాసన, suvAsana -n. --nice smell; scent; fragrance; సుష్ఠు, sushThu - adj. -- good; సుసంగత, susaMgata %e2t -adj. --relevant; సుసంగత్వం, susaMgatvaM - n. --relevance; సుసాధ్య, susAdhya %e2t -adj. --attainable; సుస్తీ, sustI -n. --sickness; సుషుప్తి, sushupti -n. --deep sleep; స్రుతం, - n. -- one that has dripped; one that has percolated; స్తుతి, stuti -n. --praise; స్పుఠం, spuThaM - n. -- planetary longitude; The heliocentric longitude of a planet is the angle between the vernal equinox and the planet, as seen from the Sun. It is measured in the ecliptic plane, in the direction of the orbital motion of the planet (counterclockwise as viewed from the north side of the ecliptic plane). స్ఫుటం, sphuTaM -n. --(1) clear; distinct; --(2) prominent; conspicuous; స్ఫురణ, sphuraNa -n. --a sudden thought; a brain wave; a movement; స్పురణ ప్రయోగం, spuraNa prayOgaM - n. -- thought experiment; gedanken experiment; స్ఫూర్తి, spoorthi - n. -- flashing in the mind; throb; palpitation; tremor; vibration; -- తన మనసులో ఏర్పడేది. ఇతరుల ఉత్సాహం, కార్య కుశలత చూచి తాను గూడా ఆ విధంగా తన జీవితం మలచుకోవాలని అనుకోవడం స్ఫూర్తి. ఉదా: బాల గంగాధర తిలక్ స్ఫూర్తితో గాంధీజీ భారత రాజకీయాలలోకి వచ్చారు; స్ఫురద్రూపి, sphuradrUpi -n. --handsome person; సూక్తం, sUktaM - n. -- payer performed according to the rules of as ritual; సూక్తి, sUkti -n. --(1) axiom; --(2) moral saying; సూక్ష్మ, sUkshma -adj. --little; small; fine; micro; subtle; (ant.) స్థూల; ---సూక్ష్మదర్శిని = microscope. ---సూక్ష్మజీవి = microorganism; microbe. ---సూక్ష్మదండిక = bacillus. ---సూక్ష్మసంకలిని = microprocessor; small computer. సూక్ష్మకాయం, sUkshmakAyaM -n. --subtle body; సూక్ష్మపోషకాలు, sUkshmapOshakAlu -n. --micronutrients; సూక్ష్మీకరణ, sUkshmIkaraNa -n. --simplification; సూక్ష్మీకరించు, sUkshmIkariMcu -v. t. --simplify; సూచన, sUcana -n. --hint; suggestion; indication; సూచించు, sUciMcu -v. t. --point; indicate; show; suggest; సూచి, sUci -n. --pointer; indicator; index; సూచిక; ---దిక్‌సూచి = compass; a pointer of direction. ---వాయుసూచి = wind wane; a pointer of wind direction. సూజీ, sUjI -n. -- [Hind.] finely ground wheat grain = cream of wheat; semolina = గోధుమ రవ్వ; ---Sooji or "suji" (pronounced soo-jee), semolina or "rava" (pronounced ruh-waa) are Hindi words for granulated wheat — and all are from the same wheat flour. The word semolina is Italian in origin while sooji is used in North India and Pakistan. Rava is the name for semolina in South India. This is not only used as a battering ingredient in many Indian dishes but it is also used as the main ingredient in numerous foods, both sweet and savory, like Upma and Rawa Laddoo. -- గోధుమ రవ్వను గోధుమ గింజలను మొత్తం విసరి, తొక్కను కొంతవరకు తీసివేసి, తయారు చేస్తారు. ఇది ముతకగా, కొంచెం పెద్ద గింజల్లా ఉంటుంది. శుద్ధి తక్కువ కాబట్టి ఫైబర్, ఐరన్, బి విటమిన్లు, మెగ్నీషియం వంటి పోషకాలు ఎక్కువగా ఉంటాయి. -- బొంబాయి రవ్వ లేదా సూజీని గోధుమ గింజల లోపలి భాగం (ఎండోస్పెర్మ్) ను మెత్తగా విసరి, ఎక్కువగా శుద్ధి చేసి, తయారు చేస్తారు. ఇది చాలా మెత్తగా, పొడిలా ఉంటుంది లేత పసుపు రంగులో ఉంటుంది. సూజీలో కార్బోహైడ్రేట్స్, ప్రోటీన్ ఎక్కువగా ఉంటాయి, కానీ శుద్ధి వల్ల ఫైబర్ తక్కువగా ఉంటుంది. సూడిద, sUDida -n. --gift; సూతకం, sUtakaM - n. -- (1) ceremonial impurity or pollution supposed to arise from birth or death occurring in a family; -- సూతకం (అంటే దగ్గరి బంధువుల మరణం వల్ల వచ్చిన అశుచి) 12 రోజులకు పూర్తి అవుతుంది. తరువాత, ఇంట్లో పుణ్యః వాచనం చేయించుకుని యధావిధిగా పూజా పునస్కారాలు చేసుకోవచ్చు. చేసుకోవాలి కూడాను. ఏటి సూతకం ఉండేవారికి, లేని వారికీ కూడా ఇదే నియమం. ఏటి సూతకం అన్నది కర్తకు ఉంటుంది. (కర్త అంటే అంత్యేష్టి చేసినవాడు, అతని సహోదరులు, వారి వారి భార్యలు, జీవితులైన తల్లి/తండ్రి మాత్రమే.) -- మైల; జాతాశౌచము; మృతాశౌచము; -- (2) mercury; సూత్రం, sUtraM -n. --(1) string; thread; --(2) principle; rule; a short rule; an easy-to-remember rule; aphorism; tenet; --(3) law; theorem; --(4) formula; --(5) contrivance; ---గోత్ర సూత్రాలు = family name and creed. ---జల సూత్రాలు = waterworks. ---మంగళ సూత్రం = the auspicious thread; the thread tied in the neck of a bride by the groom at the wedding ceremony. ---యోగ సూత్రాలు = aphorisms of Yoga. ---సూత్రధారి = stage manager. --- క్షీణోపాంత ప్రయోజన సూత్రం = the Law of Diminishing Returns; సూత్రప్రాయంగా, sUtraprAyaMgA -adv. --in principle; సూతుడు, sootuDu - n. -- సూతుడు అంటే ఎవరు? క్షత్రియ పురుషుడికీ, బ్రాహ్మణ స్త్రీకీ జన్మించిన వారిని సూతులు అనేవారు. ప్రాచీన పుస్తకాలలో ముగ్గురు సూతులు కనిపిస్తున్నారు. సూతులను ఎప్పుడూ ఎవ్వరూ హీనంగా చూడలేదు. వారు ఆర్థికంగా వెనుకబడిన వారు కూడా కాదు. -- (1) రో(లో)మహర్షణుడు(సూతుడు), అతని కొడుకు ఉగ్రశ్రవుడు(సౌతి) (సుమారు 450-400 BC); వీరు భారత కథలో కనిపిస్తారు; -- "మొదట వ్యాసుడు 8800 శ్లోకాలు మాత్రమే రాసేడు. దాని పేరు 'జయం.' తరువాత వైశంపాయనుడు(సుమారు 950 BC) 24 వేల శ్లోకాలకు పెంచేడు. దాని పేరు 'భారతం.' లోమహర్షణుడు(సూ తుడు), అతని కొడుకు ఉగ్రశ్రవుడు (సౌతి), పర్వ సంగ్రహకారుడు-హరివంశకారుడు (సుమారు 200 BC-100 AD) కలిపి 78675 శ్లోకాలకు పెంచేరు. దీన్ని 'మహాభారతమ్' అంటారు; 'భారతం'లో భాగం కాని 'భగవద్గీత' ని తరవాత సుమారు 400 BC లో సౌతి రాసి అందులో చేర్చేడు అని ఒక బలీయమైన విశ్వసనీయమైన వాదన ఉంది; -- (2) రెండవ సూతుడు రామాయణంలోని సుమంత్రుడు. వనవాసం పూర్తయి శ్రీరామచంద్రుడు తిరిగి వచ్చినప్పుడు కూడా పట్టాభిషేక మహోత్సవంలో ముఖ్య పాత్ర సుమంత్రుడిదే. -- (3) మహాభారతంలో ముఖ్యపాత్రలో ఒకరైన సంజయుడు కూడా సూతుడే. ధృతరాష్ట్రుడికి రథసారథి మాత్రమే కాదు జీవన రథసారథి కూడా. సూదంటురాయి, sUdaMturAyi -n. --lodestone; a natural magnet; (lit.) one that attaches itself to a needle; సూది, sUdi -n. --(1) needle; a needle with an eye; --(2) female chef; female cook; ---అల్లిక సూది = knitting needle. ---గుండుసూది = pin with a head. ---సూది మందు = injection; shot. సూన్యం, sUnyaM -n. --void; సూన్యత, sUnyata -n. --emptiness; సూదుడు, sUduDu -n. m. --chef; cook; సూపం, sUpaM -n. --soup, boiled pulses; సూర్య, sUrya -adj. --sun; solar; helio; సూర్యకాంతం, sUryakAMtaM -n. --sunflower; సూర్యగ్రహణం, sUryagrahaNaM -n. --solar eclipse; సూర్యజ్వాల, sUryajvAla -n. --solar flare; సూర్య దినం, sUrya dinaM -n. --solar day; the duration of time between one local noon to the next local noon; 24 hours; సూర్యరశ్మి, sUryarasmi -n. --sunshine; ఎండ; సూర్యావర్తం, sUryAvartaM -n. --a migraine-like headache that increases as the Sun rises and subsides as the Sun goes down; సూరి, sUri -n. --scholar; a title given to scholars, usually appended to a name; సూర్మి, sUrmi -n. --anvil; సూర్యుడు, sUryuDu -n. m. --Sun; స్పూనరీయం, spUnarIyaM -n. --Spoonerism; a slip of the tongue, such as "well-boiled icicle" when what was intended is a "well-oiled bicycle"; named after William A. Spooner (1844-1930); some Telugu examples are చొక్కరు-నిక్కా, సిరం-కలాబుడ్డి, పుహం-సింలి; స్ఫూర్తి, sphUrti -n. --(1) idea; flash of an idea; thought; mental vibration; manifestation; --(2) fullness; shine; ---సమయస్ఫూర్తి = presence of mind; a thought on the spur of the moment. ---ప్రజాస్వామ్య స్ఫూర్తి, = spirit of democracy. స్తూపం, stUpaM -n. --(1) [geomet.] cylinder; heap; --(2) cylindrically shaped Buddhist relics; స్తూపాకార, stUpakAra -adj. --cylindrical; స్థూల, sthUla -adj. --(1) rough; coarse; macro; --(2) thick; stout; large; bulky; (ant.) సూక్ష్మ; స్థూల జగత్తు, sthUla jagattu -n. --macrocosm; the universe; స్థూల దృష్టి, sthUla dRshTi -n. --cursory glance; superficial view; స్యూతం, syUtaM -n. --stitched; sewn; స్యూతులు, syUtulu -n. pl. --sutures; కుట్లు; % to e2t స్యూతి, syUti -n. --a row of stitches; sutures; %సృ - sR, సెం - seM, సే - sE, సై - sai సృజన, sRujana -n. --creation; artistic creation; creation of the Universe; సృజనాత్మకం, sRjanAtmakaM -n. --creativity; సృష్టి, sRshTi -n. --creation; creation of the Universe; సెంటీమీటరు, seMTImITaru -n. --centimeter; one-hundredth of a meter; a little less than half-an-inch; a measure of length in the metric system of measurement; సెంటు, seMTu -n. --(1) scent; perfume; --(2) cent; hundredth of an acre of land; 453.6 square feet; 48.4 square yards; a plot of land 66 feet x 33 feet is equal to 5 cents; సెకండు, sekaMDu -n. --(1) second; 3600th of an hour; --(2) second; 3600th of a degree; సెక్స్‌టెంటు, seksTeMTu -n. --sextant; an instrument to measure angles above the horizon of stars and other celestial bodies; సెగ, sega -n. --warmth; heat; draft from a fireplace; సెగ్గడ్డ, seggaDDa -n. --boil; carbuncle; సెజ్జ, sejja - n. -- bed; something to sleep on; సెట్టి, seTTi - n. a term traditionally used to indicate people belonging to the Vaisya caste; -- అతి ప్రాచీన కాలంలో బలిజలు మొదలైనవారు సంస్కృతీకరణంతో శ్రేష్ఠి బిరుదు పొందారు. అదే శెట్టి, సెట్టి గా మార్పు చెందంది. ఉత్తరాదిన సేఠ్ గూడా ఈ కోవకు చెందినదే. ఈ బలిజ శబ్దం వణిజ, వాణిజ్య, వణిక్ లాంటి సంస్కృత పదాలకు చుట్టం కావచ్చు. సెమ్మె, semme -n. --brass lamp-stand; సెలయేరు, selayEru -n. --brook; mountain stream; cascade; సెలరీ, selarI -n. --celery; a green leafy vegetable; [bot.] ''Apium raveolens;'' సెలవు, selavu -n. --(1) leave; permission to be absent from work or school; --(2) holidays; (note.) the word vacation refers to the time taken off from daily chores for recreational purposes; holidays are days declared as non-working days by your employer; సెలవులు, selavulu -n. pl. --(1) holidays; --(2) vacation days; స్టెప్పి, sTeppi -n. --Russian meadow; స్పెక్ట్రమ్, spekTram -n. --spectrum; also వర్ణపటం; సేంద్రియ, sEMdriya -adj. --organic; also అనాంగిక; సేంద్రియ లోపం, sENdriya IopaM -n. --organic defect; సేకరణ, sEkaraNa -n. --collection; procurement; accumulation; సేకరణి, sEkaraNi -n. --accumulator; a register used in the arithmetic units of computers; సేకరించు, sEkariMcu -v. t. --gather; collect; glean; సేతువు, sEtuvu -n. --bridge; dike; causeway; a raised road or track across a low or wet ground; ex. "an island reached at low tide by a causeway;" -- వారధి; అడ్డకట్ట; వంతెన; సేద్యం, sEdyaM -n. --cultivation; సేన, sEna -n. --armed forces; military; సేపు, sEpu -suff. --indicative of a duration of time; ---గంటసేపు = for a duration of an hour. ---చాలాసేపు = for a long time; this expression still indicates a duration of time less than a day; it is never correct to say, రోజుసేపు; వారం సేపు; or ఏడాది సేపు. సేరు, sEru -n. --(1) a measure of weight in pre-independence India; 1 సేరు = 8 పలములు = 24 తులములు; --(2) a measure of volume in pre-independence India; 1 సేరు = 1.76 పైంట్లు, that is, a little less than one quart; ---సవాసేరు = a weight of one-and-quarter "seers" or 30 తులములు సేవ, sEva -n. --service; సేవానిరతి, sEvAnirati - n. -- devotion to service; సేవించు, sEviMcu -v. t. --(1) serve; --(2) eat; drink; consume; స్టేషను, sTEshanu -n. --station; railway station; bus depot; train depot; స్నేహం, snEhaM -n. --(1) friendship; affection, love, kindness, tenderness; --(2) oiliness; viscidity, unctuousness, lubricity (one of the 24 Guṇas according to the Vaiśeṣikas). — (3) Moisture. — (4) Grease, fat, any unctuous substance. — (5) Any fluid of the body, such as semen. sweat స్నేహకం, snEhakaM %e2t -n. --lubricant; స్నేహనం, snEhanaM %e2t -n. -- lubrication; స్నేహితుడు, snEhituDu -n. m. --friend; boy friend; pal; స్నేహితురాలు, snEhiturAlu -n. f. --friend; girlfriend; pal; స్వేదం, svEdaM -n. --sweat; perspiration; స్వేదకారిణి, svEdakAriNi -n. --diaphoretic; one that prompts sweating; స్వేదజలం, svEdajalaM -n. --(1) sweat; perspiration; --(2) distilled water; స్వేదనం, svEdanaM -n. --distillation; సైంధవం, saiMdhavaM -adj. --(1) oceanic; related to the sea; --(2) related to the river Indus; సైంధవ లవణం, saiMdhava lavaNaM -n. --rock-salt; rock-salt is mined and is comprised of coarse crystals; its sodium content is less than that of sea salt; rock-salt is often used to accent some food dishes; this appears to be a misnomer because, literally, it means sea salt; -- సైంధవ లవణం మెగ్నీషియం, సల్ఫేట్‌లతో తయారైన ఒక ఖనిజ లవణం. ముదురు నీలం, ఊదారంగు, గులాబీ, నారింజ, ఎరుపు, పసుపు, బూడిద రంగుల్లో దొరుకుతుంది. ఇందులో అయోడిన్ చాలా తక్కువ మోతాదులో ఉంటుంది. మెగ్నీషియం, పొటాషియం, ఇనుము, మాంగనీస్, జింక్ వంటి పోషకాలు ఉంటాయి. ఉప్పుకు బదులు సైంధవ లవణంను వాడితే ఎన్నో ఆరోగ్య ప్రయోజనాలు ఉన్నాయి.అంతేకాక మనం రోజు వాడే ఉప్పు కన్నా సైంధవ లవణం చాలా తక్కువ పడుతుంది. సైంధవ లవణాన్ని వాడటం వల్ల రోగనిరోధక శక్తి పెరుగుతుంది. సైకతం, saikataM -n. --sand dune; సైకిలు, saikilu -n. --bicycle; సైగ, saiga -n. --gesture; signal; sign; సైతాను, saitAnu -n. --Satan, devil; Lucifer; In Christian theology, the great enemy of man and goodness; సైదాపిట్ట, saidApiTTa -n. --babbler; a type of bird; సైన్యం, sainyaM -n. --military; army; సైనికుడు, sainikuDu -n. --soldier; %సొ- so, సో - sO, సౌ - sau సొంత, soMta -adj. --own; private; personal; సొంపు, soMpu -n. --elegance; grace; beauty; సొట్ట, soTTa -n. --(1) lame, --(2) dent; సొత్తు, sottu -n. --property; సొద, soda -n. -- (1) grief; sorrow; botheration; a tale of woe; ఒకరి కష్టములను ఇంకొకరితో విసుగు బుట్టునట్లు చెప్పుకొనునది; -- (2) a funeral pile; సొన, sona -n. --(1) yolk; the inside of an egg; --(2) albumin; ---తెల్లసొన = white of an egg. ---పచ్చసొన = yellow of an egg. సొమ్ము, sommu -n. --cash; money; సొమ్మొకడిది, సోకొకడిది, sommokaDidi, sOkokaDidi -ph. --[idiom] one toils, another enjoys; సొరంగం, soraMgaM -n. --tunnel; సొరకాయ, sorakAya -n. --bottle gourd; [bot.] Cucurbita langenaria; Langenarius vulgaris; Lagineria siceraria; [note.] in Greek lagenos means bottle]; -- same as ఆనపకాయ; అలాబువు; ఆనుగం; -- చేదు సొర = bitter bottle gourd; కటు తుంబీ; తిక్తాలబు; --[Sans.] అలాబు; కోశాలబు; తుంబీ; ఆనుగం; సొరపియ్యి, sorapiyyi -n. --cuttlebone; the shell of a cuttlefish; సొర్ర, sorra -n. --shark; a generic name for a large variety of fish; Many fish belonging to different families are called by names that end with the word సొర్ర. Also, the same fish is called by different names, both in English and Telugu. This uncertainty is unfortunate. For convenience, all the fish names that end with సొర్ర are listed below, grouped by the family to which they belong. --(1) The Orectolobidae family. ---బొకీ సొర్ర = ridgeback; [bio.]''Chiloscyllium indicus.'' ---రా సొర్ర = cat shark; [bio.] ''Chiloscyllium indicus.'' ---తిమింగిల సొర్ర = whale shark; ''Rhincodon typus.'' ---పొల్లిమాకం = zebra shark. [bio.] ''Stegostoma varius;'' this could be పులి మొకం in which case this is probably tiger shark. ---కొమ్మురాసి = tiger shark; [bio.] ''Stegostoma varius;'' of the Carcharhnidae family. ---సొర్ర = Gangetic shark; ground shark; [bio.] ''Carcharhinus gangetica''. ---సొర్ర = grey shark; [bio.] ''Carcharhinus limbatus.'' ---పాల సొర్ర = Elliot’s grey shark; [bio.] ''Carcharhinus ellioti.'' ---కరముత్తు సొర్ర = white cheeked shark. [bio.] Carcharhinus dussumieri. ---కోవల్ సొర్ర = black finned shark; [bio.] ''Carcharhinus melanopterus.'' ---నల్ల సొర్ర = black shark; [bio.] ''Carcharhinus melanopterus.'' ---సిగ సొర్ర = grey shark; [bio.] ''Carcharhinus melanopterus.'' (ety.) సిగ means knotted hair, which could be black or grey. ---కర్రిమూతి సొర్ర = grey shark; [bio.] ''Carcharhinus melanopterus.'' (ety.) కర్రిమూతి = black mouth. ---రణ సొర్ర = black-tipped shark; [bio.] ''Carcharhinus spallanzani.'' ---బొక్క సొర్ర = black-tipped shark; [bio.] ''Carcharhinus spallanzani.'' ---నేతి సొర్ర = long snout shark; [bio.] ''Carcharhinus temminckii.'' ---కిట్టలం సొర్ర = tiger shark; [bio.] ''Galeocerdo cuvier.'' ---పాల సొర్ర = gummy shark; [bio.] ''Mustellus manaxo.'' ---పాల సొర్ర = grey dog shark. [bio.] ''Scoliodon palasorra.'' ---సీమ సొర్ర = grey dog shark; [bio.] ''Scoliodon palasorra.'' ---పచ్చ సొర్ర = yellow dog shark; [bio.] ''Scoliodon sorrakowah.'' ---కొమ్ము సొర్ర = arrow head shark; [bio.] ''Sphyrna blochii.'' (ety.) కొమ్ము means horn or antler. ---సప్ప సొర్ర = hammerhead shark; [bio.] ''Sphyrna blochii.'' of the Rhinobatidate family. (ety.) సప్ప means bland or tasteless. ---పొత్తిల సొర్ర = angelfish; [bio.] ''Rhina ancylostomus'' Schn. సొరుగు, sorugu -n. --drawer in a table or box; సోంపు, saunf - n. --Deshi Saunf; fennel seed; [bot.] ''Foeniculum vulgare''; Fennel is a flowering plant species in the carrot family. It is a hardy, perennial herb with yellow flowers and feathery leaves. It is indigenous to the shores of the Mediterranean but has become widely naturalized in many parts of the world, especially on dry soils near the sea coast and on riverbanks; -- జీలకఱ్ఱ వంటి దినుసు. సోకు, sOku -n. --fashion; style; సోకు, sOku -v. i. --touch; graze; సోకుడు, sOkuDu -n. --infection; సోకుడుముడుగు, sOkuDumuDugu -n. --touch-me-not; impatiens; an annual herb with showy irregular flowers ; సోడా, sODA -n. --(1) sodium; the chemical element Na; --(2) carbonated water; ---చాకలి సోడా = washing soda; sodium carbonate. ---తినే సోడా = baking soda; sodium bicarbonate. ---దాహకసోడా = caustic soda; sodium hydroxide. సోథిక్ చక్రం, sOthik cakraM -n. --sothic cycle; [astron.] a period equal to 1461 years. In reality, a year is about 365.25 days. When Egyptians used 365 as the length of the year, their calculations went out of synchronization by 0.25 days every year. This error will accumulate if not corrected until the total error equals one year. Egyptians called this period the Sothic cycle; సోదా, sOdA -n. --search; % to e2t సోది, sOdi -n. --(1) soothsaying; an astrological forecast; fortune-telling by an "Eruka" tribal woman; --(2) empty talk; సోపపత్తికంగా, sOpapattikaMgA - adv. -- with proof; సోపానం, sOpAnaM -n. --step; step in a flight of stairs; సోపు, sOpu -n. --anise; an ingredient in Indian cooking and as a mint after a meal; [bot.] ''Pimpenella anisum''; --fennel; an ingredient, similar to anise, in Indian cooking and as a mint after a meal; [bot.] ''Foeniculum vulgare''; సోమధార, sOmadhAra %e2t -n. --Milky Way; సోమరి, sOmari -adj. --idle; -n. --idler; lazy person; సోమరితనం, sOmaritanaM -n. --laziness; idleness; idle; సోమలత, sOmalata -n. --(1) ephedra; believed to be the vine from which the soma juice of the Vedic era was produced; [bot.] ''Ephedra gerardiana'' wall; --(2) moon plant; [bot.] ''Asclepias acida''; సోమసూత్రం, sOmasUtraM -- 1. A vessel with a spout; సోమసూత్రము వంటి ముఖ భాగము గలిగిన లోహపాత్ర; -- 2. A basin with a spout and handle. ముక్కు, చెయ్యి, పిడి గల చిన్న పాత్ర; -- 3. The receptacle or pit on the outside of a temple to receive the water with which the idol has been bathed. పానవట్టము నుండి నీళ్లు పోవు దారి, లింగాభిషేక జలముపోయి పడుతొట్టి; -- (Note) శివలింగానికి కింద ఉండే పళ్ళెం పేరు పానపట్టం; అభిషేకం చేసిన ద్రవ్యాలు బయటకి వచ్చే మార్గం సోమసూత్రం; శివాలయాలు తూర్పు ముఖం గానూ, పశ్చిమ ముఖం గానూ ఉంటాయి; అవి ఏ ముఖంగా ఉన్నా సోమసూతం మాత్రం ఎల్లప్పుడూ ఉత్తరం వైపునే ఉంటుంది; see also పానవట్టము; సోయగం, sOyagaM -n. --elegance; charm; beauty; సోయా, sOyA -n. --soy; soy bean; సోల, sOla -n. --a volumetric measure used in pre-independence India; approximately equal in volume to one and a half cups; see also తవ్వ; సోషలిజం, sOshalijaM -n. --socialism; the economic philosophy that espouses state ownership of industrial and financial institutions for the common good; సమాజవాదం; (rel.) కేపిటలిజం; కమ్యూనిజం; స్కోరు, skOru -n. --score; the points won in a game; స్తోత్రము, stOtramu - n. -- -- భక్తితో భగవంతుని కీర్తిస్తూ ఆరాధించే గాన పాఠము; ఉదా. సౌందర్యలహరి; స్తోమత, stOmata -n. --capacity; capability; wealth; స్ఫోరకంగా, sphOrakaMgA -adv. --as a sign of; as an indication of; స్వోత్కర్ష, svOtkarsha - n. -- boastfulness; bragging; conceit; egoism; immodesty; pride; self-aggrandizement; self-centeredness; vainglory; vanity; -- తనను గురించి తానే గొప్పలు చెప్పుకోవడం; సౌందర్యం, sauMdaryaM -n. --beauty; ---సహజ సౌందర్యం = natural beauty. సౌకర్యం, saukaryaM -n. --comfort; సౌదామిని, saudaamini -n. -- lightning; the lightning streamer; -- మెరుపు తీగ; సౌధం, saudhaM -n. --palace; manor; luxurious building; (lit.) one that was built with lime-cement; సౌధ సోపాన న్యాయం, saudha sOpAna nyAyaM -ph. --the logic that says that in order to reach the top of a building, you must scale it one step at a time; this is used to convey the meaning that a difficult problem can be solved by tackling it one step at a time; సౌభాగ్యం, saubhAgyaM -n. --good fortune; wealth; సౌభాగ్యవతి, saubhAgyavati -n. --a woman whose husband is alive; సౌర, saura -adj. --solar; సౌర కుటుంబం, saura kuTuMbaM -ph. --solar system; సౌరదినం, sauradinaM -n. --solar day; ---సగటు సౌరదినం = mean solar day; 24 hours. సౌరభం, saurabhaM -n. --fragrance; సౌరపంచాంగం, saurapaMcAMgaM -n. --solar calendar; the calendar that uses the Sun's apparent motion as the basis for calculating times of events. According to the solar calendar, the year is 365.25 days; సౌలభ్యం, saulabhyaM -n. --ease; సౌవర్ణకరణి, sauvarNakaraNi -n. -- the name of a legendary herb which is supposed to bring full-blooded health & strength to the body; [see also] విశల్యకరణి, సంధానకరణి, సంజీవకరణి; సౌవీరం, sauvIraM -n. --[chem.] mercuric chloride; సౌష్ఠత, saushTata -n. --symmetry; సౌష్ఠవం, saushTavaM -n. --(1) beauty; good proportions; --(2) symmetry; this suggests that a measure of beauty is symmetry; --(3) well-being; ---ఆర్థిక సౌష్ఠవం = economic wellbeing. </poem> ==Part 2: హం haM, హ - ha== <poem> హంగామా, hAMgAmA -n. --(1) pomp; --(2) furor; fuss; hubbub; commotion; హంగు, hAMgu -n. --support; backing; paraphernalia; హంతకి, haMtaki -n. f. --murderer; హంతకుడు, haMtakuDu -n. m. --murderer; హంస, haMsa -n. --(1) swan; --(2) figuratively, life force; ---హంస లేచిపోయింది = the person is dead. హంస తూలిక, hAMsa tUlika -n. --swan's down; tender feathers of a swan; హంసపాదు, hAMsapAdu -n. --a caret mark showing an insertion in the text; (lit.) swan's foot; ---ఆదిలోనే హంసపాదు = a misstep and correction at the very beginning. హక్కు, hakku -n. --right; claim; ---స్వరాజ్యం నా జన్మ హక్కు = independence is my birthright. హజారం, hajAraM -n. --courtyard; హఠం, haThaM -n. --obstinate behavior; హఠాత్తుగా, haThAttugA -adv. --suddenly; abruptly; హడలగొట్టు, haDalagoTTu -v. t. --frighten; scare; terrorize; హడావిడి, haDAviDi -n. --ado; bustle; హతమార్చు, hatamArcu -v. t. --kill; slay; హతవిధీ, hatavidhI -inter. --O! Fate! హత్య, hatya -n. --murder; హత్యాకాండ, hatyAkAMDa -n. --slaughter; massacre; carnage; హత్తుకొను, hattukonu -v. i. --get attached; take root; become favorable; హత్తుకొను, hattukonu -v. t. --hug; హతోస్మి, hatOsmi -inter. idiom. - too bad!; I am dead!; (lit. Sans.) I am dead; హతః + అస్మి = హతోఽస్మి; హతః = చంపబడిన వాడు(గా), అస్మి = ఐతిని; నేను చంపబడినవాడిని అయ్యాను; "చచ్చేన్రోయ్" అనేది తెలుగు నుడికారానికి సరిపోయే మాట. హద్దు, haddu -n. --boundary; limit; threshold; border; హనుమాఫలం, hanumAphalaM -n. -- (1) soursop; Graviola; [bot.] ''Annona muricata;'' Also known as Laxman phal; భారత దేశంలో ఆయుర్వేద దుకాణాలలో హనుమాఫల రసం అని అమ్ముతారు;(2) passion fruit?; [bot.] ''Passiflora edulis'' of the Passifloraceae family; a native of Brazil; (3) seedless Sitaphal? (as advertised at Sreehari Horticultural Nursery in Baroda, Gujarat, India); (4) star fruit ?; [bot.] ''Averrhoa carambola''; హయాం, hayAM -n. --(1) jurisdiction; regime; --(2) period of authority; హరశోఠం, harasOThaM -n. --gypsum; హర్మల్, harmal - n. -- Syrian rue; African rue; Harmal; [bot.] ''Peganum hermala'' of the Zygophyllacea family; -- used in traditional medicine as a sedative and abortifacient. It is also used as a hallucinogen similar to ayahuasca; హర్షం, harshaM -n. --pleasure; హర్షధ్వని, harshadhvani -n. --applause, హర్షధ్వానం; హరాంకోరు, harAMkOru - n. -- ?? -- కృతఘ్నుడు; నీచుడు; దుర్జనుడు; దగుల్భాజీ; హర్తాళ్, hartAL -n. --strike; work stoppage; the act of closing shops and suspending all business; హరించు, hariMcu -v. i. --evaporate; disappear by evaporation; waste away; sublimate; హరిణం, hariNaM -n. --(1) deer; doe; --(2) off-white color; హరితం, haritaM -n. --(1) green; --(2) chlorine; one of the chemical elements; Cl; హరితకి, haritaki -n. --[bot.] ''Terminalia chebula;'' హరితగృహం, haritagRhaM -n. --greenhouse; (lit.) an enclosed; glass-covered space where tropical plants can be grown in cold climates. హరితగృహ వాయువులు, haritagRha vAyuvulu -n. --greenhouse gases; these gases, such as carbon dioxide, are believed to be the agents causing the greenhouse effect; హరితపిపీలికం, haritapipIlikaM -n. --[chem.] chloraldehyde; హరితమంజరి, harithamanjari - n. -- Indian acalypha, Indian mercury, Indian copperleaf, Indian nettle, three-seeded mercury, [bot.] ''Acalypha indica;'' This is an herbaceous annual that has catkin-like inflorescences with cup-shaped involucres surrounding the minute flowers. This plant grows like a weed, all over India. It is bitter, acrid, expectorant, and purgative; -- కుప్పింటాకు; హరిత విప్లవం, haritaviplavam -n. --green revolution; హరిద్ర, haridra -n. --(1) yellow; --(2) [bot.] Curcuma longa; హరివాణాలు, harivANAlu - n. -- lava beds; doons; హర్షించు, harshiMcu -v. i. --be pleased; హరియాలీ గడ్డి, hariyAlI gaDDi - n. --a type of grass used in Ayurvedic medicines; [bot.] ''Cynondon dactylon;'' హలంతం, halaMtaM -adj. --ending in a consonant; హల్లు, hallu -n. --consonant; typically a pure consonant combined with a vowel; హవా, havaa - n. -- trend; wind; viral; -- బహాళ ప్రచారం కావడం; జనాదరణ పొందడం; -- నేడు ప్రపంచం అంతా అమెరికా హవాలో ఉంది; హవాలా, hawaala - n. -- an informal system of transferring money and value internationally, often used in parts of the world where formal banking systems may be limited or less accessible. It is based on trust and the extensive use of connections such as family relationships and regional affiliations. హవేలి, havElI -n. --mansion; palace; big house; Estate manor house; hacienda; -- నాలుగిళ్ళ వాకిలి; దేవిడీ; భవనము; పెద్ద ఇల్లు; మండువా ఇల్లు; హస్తం, hastaM -n. --(1) hand; --(2) five; హస్త, hasta %updated -n. --(1) Gamma Virginis; Porrima; Yoga tara of the 13th lunar mansion; located in the constellation Virgo; --(2) Corvus, the crow; The 13th of the twenty-seven star groups (or asterisms or lunar mansions) of the Hindu calendar; హస్తకం, hastakaM -n. --handle; హస్తకళలు, hastakaLalu -n. --handicrafts; హస్తప్రయోగం, hastaprayOgaM -n. --masturbation; autoeroticism; the process of achieving sexual pleasure by handling the genital organs with a hand; హస్తలాఘవం, hastalAghavaM -n. --sleight of hand; హస్తవాసి, hastavAsi -n. --skill; competence; [idiom] the magical healing touch by the hand of, especially, a doctor; హస్తాక్షరం, hastAksharaM -n. --signature; హస్తిమశకాంతరం, hastimaSakAMtaraM -n. --huge difference; (lit.) difference between an elephant and a gnat; హస్తి మేఢ్రపు చెట్టు, hastimEMDhrapu ceTTu -n. --sausage tree; [bot.] ''Kigelia pinnata'' or ''Kigelia africana'' of the Bignoniaceae family; ఈ చెట్టు కాయలు ఏనుగు పురుషావయవాన్ని పోలి ఉండే కారణంగా దీనికాపేరు వచ్చింది; ఏనుగు చెట్టు; [[File:Kigelia-Africana-Serengeti.JPG|right|thumb|''K. africana'' habit, in [[Serengeti National Park]]]] హస్కు కొట్టు, hasku koTTu -v. i. --(coll.) to spend time talking trivia; (lit.) to pound husk; హృదయంగమం, hRdayaMgamaM - adj. --pleasant; heart-warming; agreeable; touching; moving; హ్రస్వం, hrasvaM -n. --[gram.] short vowel; vowels that require one unit of time to pronounce; హ్రస్వనామం, hrasvanAmaM -n. --short name; chemical symbol; %హా - hA, హిం - hiM, హీ - hI హాజరు, hAjaru -n. --attendance; present; హాజరు జామీను, hAjaru jAmInu -n. --bail; security deposit guaranteeing to produce an accused person on demand; హాజరుపట్టీ, hAjarupaTTI -n. --attendance roll; muster roll; హాని, hANi -n. --harm; damage; injury; హామీ, hAmI -n. --assurance; promise; హాయి, hAyi -n. --happiness; contentment; హారం, hAraM -n. --(1) denominator; --(2) necklace; garland; --(3) food; ---ముత్యాల హారం = pearl necklace. ---ఫలహారం = snack food; (lit.) food comprised of fruits. హారతి, hArati -n. --offering of lighted camphor on auspicious occasions; హార్ధిక, hArdhika -adj. --hearty; heart-felt; cordial; హాలు, hAlu -n. --(1) hall; --(2) living room; --(3) theater; --(4) a big gathering room; ---సినిమా హాలు = cinema hall; movie theater. హావభావాలు, hAvabhAvAlu -n. pl. --gestures and expressions; body language; హాస్యం, hAsyaM -n. --humor; fun; హాస్యాస్పదం, hAsyAspadaM -n. --ridiculous; laughable; హాస్యాస్పదంగా, hAsyaspAspadaMga -adv. --laughably; ridiculously; హాస్యస్పోరకంగా, hAsyaspOrakaMgA -adv. --humorously; హాహాకారం, hAhAkAraM -n. --cry for help; హింగుళం, hiMguLaM -n. --cinnabar; a compound of mercury and sulfur; హింతాళం, hiMtALaM -n. --marshy date tree; హింస, hiMsa -n. --violence; torture; హింసాకాంద, hiMsAkAMDa -n. --violent activity; హితం, hitaM -n. --good; one that is good for you; హితుడు, hituDu -n. --well-wisher; హితైషి, hitaishi -n. --well-wisher; హితోపదేశం, hitOpadESaM -n. --good advice; advise that is good for you; (note) ప్రియోపదేశం is what you’d love to hear. హిమం, himaM -n. --snow; హిమకిరుబా, himakirubA -n. --snow leopard; [biol.] Panthera uncia; హిమనీనదం, himanInadaM -n. --glacier; (lit.) a river of snow; హిమనీపాతం, himanIpAtaM -n. --icefall; avalanche; హిమరేఖ, himarEkha -n. --snow line; a level above which snowfall does not melt; హిమాంబువు, himAMbuvu - n. -- scented water; rose water; ---పన్నీరు; హిమాచలం, himAchalaM - n. -- the Lesser Himalayas; also called Inner Himalayas, Lower Himalayas, or Middle Himalayas, middle section of the vast Himalayas mountain system in south-central Asia. హిమాద్రి, himAdri - n. -- the Greater Himalayas; Great Himalayas, also called Higher Himalayas or Great Himalaya Range, highest and northernmost section of the Himalayan mountain ranges. ... The Great Himalayas contains many of the world's tallest peaks, including (from west to east) Nanga Parbat, Annapurna, Mount Everest, and Kanchenjunga. హిమాలయ తాడి, himAlayA tADi -n. --Himalayan palm; [bot.] ''Trachycarpus matianus;'' హిమోగ్లోబిన్, himOglObin -n. --hemoglobin; Hemoglobin is the protein molecule in red blood cells that carries oxygen from the lungs to the body's tissues and returns carbon dioxide from the tissues back to the lungs. Hemoglobin is made up of four protein molecules (globulin chains) that are connected together; -- same as రక్తచందురం; హీన, hIna -adj. --inferior; low; vile; poor; abject; wretched; హీనత, hInata -n. --inferiority; lowness; weakness; ---బుద్ధిహీనత = foolishness; without wisdom. ---బలహీనత = weakness; without strength. హీనధాతువు, hInadhAtuvu -n. --[chem.] base element; base metal; హీనపక్షం, hInapakshaM -adv. --at the minimum; at least; హీనుడు, hInuDu -n. m. --(1) base person; vile person; a wretch; --(2) as a suffix, it means a person who lacks the quality described in the prefix; ---బుద్ధిహీనుడు = fool; senseless person. ---బలహీనుడు = weakling; a person without strength. హీనయానం, hInayAnaM -n. --a sect in Buddhism; (lit.) inferior boat trip; the little boat; హీవియా, hIviyA -n. --Hevia; a rubber tree native to South America; హుండీ, huMDI -n. --(1) collection box at a temple; --(2) bank check; bank draft; banknote; bill of exchange; హుందా, huMdA -n. --dignity; solemnity; stature; హుటాహుటీగా, huTAhuTIgA -adv. --immediately; with no delay; on the double; హుళక్కి, huLakki -n. --(1) untrue; one that is not there; false; --(2) zero; nothing; హుషారుగా, hushArugA -adv. --merrily; joyously; '''హృ - hR, హె - he, హే - hE, హై - hai, హొ - ho, హో - hO''' హృదయం, hRdayaM -n. --heart; హృద్యంగమం, hRdyaMgamaM -n. --appealing; touching; heart-stirring; హృదయపూర్వకం, hRdayapUrvakaM -adj. --hearty; heart-felt; whole-hearted; హృదయ స్పందనం, hRdaya spaMdanaM -n. --heart beat; హృద్యం, hRdyaM -n. --one that is pleasant; one that is pleasing; హెక్టరు, hekTaru -n. --hectare; an area equal to the size of a square of 100 meters on its side; a metric unit of area that is roughly equal to 2.471 acres; హెగ్గాడి, heggADi %e2t -n. --sentry; హెచ్చరించు, heccariMcu -v. t. --warn; caution; enjoin; హెచ్చరిక, heccarika -v. t. --warning; హేతువు, hEtuvu -n. --cause; reason; rationale; హేతువాదం, hEtuvAdaM -n. --rationalism; -- మూఢ నమ్మకాలకు సరియైన నిరూపణ కోరే వారిని హేతువాదులు (rationalist) అంటారు. హేమం, hEmaM -n. --gold; హేమాహేమీలు, hEmAhEmIu -n. pl. --big shots; big wheels; (ety.) believed to be an acronym for the words headmaster and headmistress when written in Telugu; another theory says that this is a Kannada word; అతిరధ-మహారధులు; సమర్ధులు; మొనగాళ్లు; హేయమైన, hEyamaina -adj. --obnoxious; odious; హేల, hEla -n. --sport; play; హేళన, hELana -n. --ridicule; derision; sneering; హైమావతి, haimAvati -n. --[bot.] Acorus calamus; see also వడజ; హైరాణ, hairAna -n. --stress; toil; fatigue; -- హైరాన్ (حيران) అన్న పారశీక పదానికి దిగ్భ్రమ చెందడం, ఆందోళన చెందడం, శ్రమ పడడం అన్న అర్థాలున్నాయి. అదే హిందుస్థానీ/ఉర్దూ ద్వారా తెలుగులోకి హైరానాగా ప్రవేశించింది. -- దీని మూల ధాతువు అరబ్బీ హైర్- (حير). హైరత్- (حيرة) 'ఆశ్చర్యం, దిగ్భ్రమ, కలవరము' అన్నది కూడా ఈ ధాతువుకు చెందినదే (సురేశ్ కొలిచాల); హొయలు, hoyalu -n. --gracefulness; grace; హోదా, hOdA -n. --status; rank; office; హోమం, hOmaM -n. --oblation to Gods via a sacrificial fire; same as హవనం; హోమగుండం, hOmaguMDaM -n. --the pit where the sacrificial fire is held; హోర, hOra -n. --approximately an hour; one-half of the period defined by a Zodiacal sign; హోరాహోరీ, horAhOrI -adj. --uninterrupted; ceaselessly; continuous; (lit.) every hour; హోరు, hOru -n. --roar; the sound of an ocean; tempestuous; ---చెవిలో హోరు = roaring sound in the ear; ringing in the ear. ---సముద్రపు హోరు = the roar of the ocean. ---హోరుమని వర్షం పడుతోంది = it is raining heavily. </poem> |width="65"| <!--- Do Not Change This Line ---> <!--- Insert ALL Images Below This Line (center|150px|thumb) ---> |- |- <!--- Nothing Below This Line! ---> |} ==మూలం== * V. Rao Vemuri, English-Telugu and Telugu-English Dictionary and Thesaurus, Asian Educational Services, New Delhi, 2002 ISBN 0-9678080-2-2 [[వర్గం:వేమూరి తెలుగు-ఇంగ్లీషు నిఘంటువు]] lqx9l4jmwgpbxe3dkxokwydejt48hyx