పుట:శ్రీ ప్రబంధరాజ వెంకటేశ్వర విలాసము.djvu/7

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="te">
  <siteinfo>
    <sitename>వికీసోర్స్</sitename>
    <dbname>tewikisource</dbname>
    <base>https://te.wikisource.org/wiki/%E0%B0%AE%E0%B1%8A%E0%B0%A6%E0%B0%9F%E0%B0%BF_%E0%B0%AA%E0%B1%87%E0%B0%9C%E0%B1%80</base>
    <generator>MediaWiki 1.46.0-wmf.21</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">మీడియా</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">ప్రత్యేక</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">చర్చ</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">వాడుకరి</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">వాడుకరి చర్చ</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">వికీసోర్స్</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">వికీసోర్స్ చర్చ</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">దస్త్రం</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">దస్త్రంపై చర్చ</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">మీడియావికీ</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">మీడియావికీ చర్చ</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">మూస</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">మూస చర్చ</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">సహాయం</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">సహాయం చర్చ</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">వర్గం</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">వర్గం చర్చ</namespace>
      <namespace key="100" case="first-letter">ద్వారము</namespace>
      <namespace key="101" case="first-letter">ద్వారము చర్చ</namespace>
      <namespace key="102" case="first-letter">రచయిత</namespace>
      <namespace key="103" case="first-letter">రచయిత చర్చ</namespace>
      <namespace key="104" case="first-letter">పుట</namespace>
      <namespace key="105" case="first-letter">పుట చర్చ</namespace>
      <namespace key="106" case="first-letter">సూచిక</namespace>
      <namespace key="107" case="first-letter">సూచిక చర్చ</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">మాడ్యూల్</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">మాడ్యూల్ చర్చ</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Event</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Event talk</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>పుట:శ్రీ ప్రబంధరాజ వెంకటేశ్వర విలాసము.djvu/7</title>
    <ns>104</ns>
    <id>72724</id>
    <revision>
      <id>550642</id>
      <parentid>262996</parentid>
      <timestamp>2026-03-28T18:45:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pavan santhosh.s</username>
        <id>1757</id>
      </contributor>
      <comment>తప్పులున్నాయి. [[Special:Contributions/Nrgullapalli|Nrgullapalli]] ([[User talk:Nrgullapalli|చర్చ]]) యొక్క కూర్పు [[Special:Diff/262996|262996]] ను రద్దుచెయ్యి</comment>
      <origin>550642</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4449" sha1="fc3o81u82aflu57n1irv094a81sagss" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Pavan santhosh.s&quot; /&gt;{{center|
{{p|fs100}}vi
}}&lt;/noinclude&gt;పటములు అత్యంతావశ్యకములేగాని ఆ పని వట్టి ధనమాత్రసాధ్యముకాదు. పాండిత్యమును కాలమును పరిశ్రమయు ఆవశ్యకములు. కాఁబట్టి ప్రస్తుతము అకాడమీవారు తమ సార్వజనీన ప్రచురణములలో (Popular edition series) నొకటిగా ఈ గ్రంథము యొక్క ప్రతులు లభ్యము లగునట్లు దీనిని వెలువరించుట ముదావహము. ఇందువలన ఒక కొలత తీరి సవ్యాఖ్వాముద్రణ భాగ్యము గ్రంథమునకు మున్ముందు కలుగునుగాక.

{{center|
{{p|fs150}}'''1. కవియొక్కకాలము'''
}}

ఈకవియొక్క కాలము ఇప్పుడు చక్కగా క్రీ. శ. 1620 నుండి 1880 నడుమనని తెలియున్నది. ఇదివరలో చరిత్రకారులు పరి పరి విధముల నిర్ణయించినారు. (వివరములకు చూ. నేలటూరి వెంకటరమణయ్యగారి దాక్షిణాత్యాంధ్ర సాహిత్యము ద్వితీయ ముద్రణము పుట 54-61). (1) దీనిని మొదట ప్రకటించిన శ్రీపూండ్ల రామకృష్ణయ్యగారు ఇతనిని శ్రీకృష్ణరాయలకును అప్పకవి ఇతనిని ఉదాహరింపనందున అప్పకవికిని (1650) యీవలివాడని తలఁచిరి. (2) కందుకూరి వీరేశలింగముపంతులుగారు పదునేడవ శతాబ్దమునకు లోపలివాఁడు కాఁడనియు మఱికొన్ని యుదాహరణములచేత 17వ శతాబ్దమునకును పదునెనిమిదవ శతాబ్దమునకును కొనిపోయిరి. (౩) కొత్తపల్లి సూర్యారావుగారు 18వ శతాబ్ద మనియ కూచిమంచి తిమ్మకవికి సమకాలికుఁడనియు 'కర్ణాటకుండీర చోళపాండ్యమండల ప్రముఖాభి...' ఇత్యాదికములచే నిర్లయించినారు. వీనినెల్ల విమర్శించి శ్రీనేలటూరి వెంకటరమణయ్యగారు చారిత్రకాధారములచేత ఈకవి కర్ణాటకుండీరమండలేశ్వరులచేత సత్కారము పొంది నది క్రీ. శ. 1648-9 లకు ముందై యుండవలెననియు అందులకు సాక్ష్యము ఇతని చండ విద్యావతీదండకరాజమనియు తేల్చినారు. ఈ దండకము క్రీ. శ. 1673లో తంజాపురిని పాలించుచుండిన ముద్దళగిరిమీఁద చెప్పబడినది. తుండీర ప్రభువులలో వరదప్పనాయకుఁడు విద్యా ప్రియుఁడు విద్యాపోషకుఁడు. కర్ణాటక రాజులలో పెద వేంకటపతిరాయలు 1630-1642 కవిజనాశ్రయుఁడు. “కావున గణపవరపు వేంకటకవిని సమ్మానించిన కర్ణాటక తుండీరప్రభువులు పెదవేంకటపతి దేవమహారాయలును చెంజివరదప్పనాయకుఁడునై యుందురు. అగునేని యతఁడు క్రీ. శ. 1620 మొదలు 1680వఱకును వర్దిల్లెనని చెప్పవచ్చును.&quot;&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>fc3o81u82aflu57n1irv094a81sagss</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:సీతారామాంజనేయ సంవాదము.pdf/212</title>
    <ns>104</ns>
    <id>171134</id>
    <revision>
      <id>550641</id>
      <parentid>482980</parentid>
      <timestamp>2026-03-28T16:25:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ramesam54</username>
        <id>3001</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>550641</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4388" sha1="k7qewvqb87qf25wnuf9lkjf2cd9ofxf" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Ramesam54&quot; /&gt;{{rh|  |ప్ర థ మా  శ్వా స ము. |193 }}&lt;/noinclude&gt;{{float right| }}

గలది, అ గుచున్ - లలి. . . మై- లలిత = మనోహరమై, మానస _ మనస్సునకు, ఆనందకరమై
= ఆనందమును గలిగించునదియై, సమత్వము = భేదములు లేకుండుట (త్రికాలములయందు
నొకటేరీతిగ నుండుట), అమరన్ = ఒప్పుచుండఁగా, సత్యరతిన్  సత్య = పరబ్రహ్మము
యొక్క, రతిన్ = సంబంధముచే, ఒప్పున్ = ప్రకాశించును.

తా. పాపరహితుఁడా! పరబ్రహ్మమునకాధారమై షడాధార చక్రముల ననుస
రించి బహువిధములగు సుఖములఁ గలిగించుచు మనసునకు లోకసంబంధమైనట్టియు
బ్రహ్మసంబంధమైనట్టియు నానందము నిచ్చుచు హంసకు విహారస్థానమగు నొక యష్ట
దళపద్మము హృదయస్థానమునఁ గలదు. ఆచక్రము  హంసమునకంటె వేఱు కాదు.
శిష్యులకు సుఖముగఁ దెలియుటకై హంసమునకంటె  నది వేఱనియం దీనియందు  హంస
విహరించుచున్న దనియు చెప్పఁబడుచున్నది గాని వేఱేమియు లేదు.

ఆన. ఇట్లు హంసతత్త్వజ్ఞాన మావశ్యకమని చెప్పి దానివలనఁ బ్రయోజనమును
నీరూపించుచున్నాఁడు.——
&lt;poem&gt;
ఆ. వినుము పాలు నీళ్లు విభజింప నేర్చిన
    పరమహంసపగిదిఁ బ్రవిదితాద్య
    పరమహంసుఁడైన పరమహంసుఁ డసాపార
    సారములను ఒంపఁ జాలు ననఘ.
&lt;/poem&gt;
టీక. అనఘ సాపరహితుఁడా; వినుము, పాలునీళ్లు - పాలను-నీళ్లము, విభజిం
పన్ =  వేఱుచేయుటకు, నేర్చిన = సమర్థమైన, పరమహంసపగిదిన్  = శ్రేష్ఠమగు హంస
పక్షివలె, ప్రవి... సుఁడు - ప్రవిదిత = తెలియఁబడిన, ఆద్య - అనాదిసిద్ధమగు, పరమ
శ్రేష్ఠమైన హంసుఁడు = పరబ్రహ్మస్వరూపము  గలవాఁడు (జీవస్వరూపముగలవాఁడు)
ఐన పరమహంసుఁడు = ఐనట్టి బ్రహ్మవేత్త (ఇచ్చట పరమహంసశబ్దముచే పరమహంసా
శ్రమమును స్వీకరించిన సన్యాసి చెప్పఁబడె), అపారపారములన్ - అపార=నిస్సార
మగు ప్రపంచమును, సారములన్ = సారభూతుఁడగు పరబ్రహ్మమును, పంపఁజాలున్ 
= వేఱుపఱుప సమర్థుఁడగును. 

తా. పరిశుద్ధహృదయముగల యోయాంజనేయా ! లోకమునందు హంస నీటి
నుండి పాల నెట్లు వేఱు చేయగలదో, ఆ పరబ్రహ్మరూపమగు నీ హంస నెఱింగిన
మహాతుఁడు నిస్సార మగు ప్రపంచము నుండి సారభూతుఁ డగు పరమాత్తుని వేఱు చేసి
యెఱుంగఁగలఁడు.
&lt;poem&gt;
తే. చటులసంసారదుఃఖనాశనకరంబు
   హంసతత్త్వార్థ విజ్ఞాన మతిరహస్య .
&lt;/poem&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>k7qewvqb87qf25wnuf9lkjf2cd9ofxf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:సీతారామాంజనేయ సంవాదము.pdf/213</title>
    <ns>104</ns>
    <id>171135</id>
    <revision>
      <id>550675</id>
      <parentid>482981</parentid>
      <timestamp>2026-03-29T01:50:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ramesam54</username>
        <id>3001</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>550675</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4403" sha1="j15kazxslpmj42ttjgqzqsig88z3sfl" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Ramesam54&quot; /&gt;{{rh| 194 | శ్రీ సీతారామాంజనేయసంవాదము | }}&lt;/noinclude&gt;
&lt;poem&gt;
మట్లు గావునఁ జెప్పెద నవధరింపు
పరమభాగవతోత్తమ భక్తవరద. {{float right|152 }}
&lt;/poem&gt;

టీక . పరమ . . . _త్తమ - పరమ = శ్రేష్ఠులగు, భాగవత = భగవద్భక్తులలో, ఉత్తమ
ముఖ్యుఁడవగు నాంజనేయా! భక్తవరద - భక్త = భక్తులకు, వరద = వరముల నిచ్చువాఁదా!
అతిరహస్యము = మిక్కిలి రహస్యమైన, హంస...నము హంస = జీవస్వరూపమగు హంస 
యొక్క, తత్త్వ = యథార్థస్వరూప మను, అర్థ = విషయము యొక్క, విజ్ఞానము = తెలివి 
చటు . . . రంబు-చటుల = దుస్సహమైన, సంసార = సంసారరూపమగు, దుఃఖ = దుఃఖమును,
నాశనకరంబు = నశింపఁజేయునది, అట్లు కావునన్  =  కాఁబట్టి, చెప్పెదన్ =  అవధ
రింపుము = వినుము.

తా. భగవద్భక్తులలో శ్రేష్ఠుఁడగునట్టియు శరణన్న వారినిఁ గరుణించునట్టియు
నోహనుమంతుఁడా! యీహంసతత్త్వము నెఱుంగుటవలన క్షణమాత్రముననే యతి
తీవ్రమగు సంసారదుఃఖము నశించును. కావున నాహంసతత్త్వమును వివరించెద
వినుము.

{{Center|'''శరీరగతములగు నిడాపింగళాదుల వివేచనము'''}} 

అప. ఇట్లు సహేతుకముగాను స్తోత్ర పూర్వకముగాను ఉపక్షేప (వస్తు నిరూపణ
కారంభించుట) సహితముగాను ప్రతిజ్ఞ చేసి దానిని విస్తరించువాఁడై ఉపోద్ఘాతరూప
ముగా దేహసన్నివేశము (నాడీ విభాగాదికము) నభివర్ణించుచున్నాఁడు; —

వ. మాతృపితృభుక్తాన్నసంభూతరక్తశుక్లబిందుజనితంబై  త్వగ్మాంసరుధిర
మజ్జాస్థిస్నాయువులను షట్కోశంబులుగలిగి యొప్పునీస్థూలశరీ
రంబునందు డెబ్బదిరెండువేలనాడులుగలవందు గుదంబునకంటె
రెండంగుళంబులమీఁదట లింగంబునకంటె రెండంగుళంబుల క్రిందట
నధోముఖాగ్రంబై మూఁడుకోణంబులు దనర దేహమధ్యమస్థానం
బున మూలాధారచక్రంబలరు; నదిమొదలు సహస్రారంబు తుదగా
బృష్ఠభాగంబున వీణాదండంబుభంగి సమస్తనాడికామూలకందంబై 
మూలోర్ధ్వచ్ఛిన్ననంశాభంబై షడాధారసమన్వితంబై యుండు
దీర్ఘాస్థి బ్రహ్మదండి యనంబరఁగు. నా బ్రహ్మదండి మూలాధారాగ్ర
కోణస్థయై కుండలీనామపరాశక్తియుక్తయై ప్రాణాగ్నిబిందునాదనిల
య యై సావిత్రీ సరస్వతీనామికయై బ్రహ్మరంధ్ర గతయై సుషుమ్నా
నాడి ప్రవర్తిల్లుఁ దద్వామదక్షిణ పార్శ్వంబులయం దాధారంబు&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>j15kazxslpmj42ttjgqzqsig88z3sfl</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>550676</id>
      <parentid>550675</parentid>
      <timestamp>2026-03-29T01:50:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ramesam54</username>
        <id>3001</id>
      </contributor>
      <origin>550676</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4411" sha1="l0bbgrm0tmocpwjsypjo66shmt39wjy" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Ramesam54&quot; /&gt;{{rh| 194 | శ్రీ సీతారామాంజనేయసంవాదము | }}&lt;/noinclude&gt;
&lt;poem&gt;
    మట్లు గావునఁ జెప్పెద నవధరింపు
    పరమభాగవతోత్తమ భక్తవరద. {{float right|152 }}
&lt;/poem&gt;

టీక . పరమ . . . _త్తమ - పరమ = శ్రేష్ఠులగు, భాగవత = భగవద్భక్తులలో, ఉత్తమ
ముఖ్యుఁడవగు నాంజనేయా! భక్తవరద - భక్త = భక్తులకు, వరద = వరముల నిచ్చువాఁదా!
అతిరహస్యము = మిక్కిలి రహస్యమైన, హంస...నము హంస = జీవస్వరూపమగు హంస 
యొక్క, తత్త్వ = యథార్థస్వరూప మను, అర్థ = విషయము యొక్క, విజ్ఞానము = తెలివి 
చటు . . . రంబు-చటుల = దుస్సహమైన, సంసార = సంసారరూపమగు, దుఃఖ = దుఃఖమును,
నాశనకరంబు = నశింపఁజేయునది, అట్లు కావునన్  =  కాఁబట్టి, చెప్పెదన్ =  అవధ
రింపుము = వినుము.

తా. భగవద్భక్తులలో శ్రేష్ఠుఁడగునట్టియు శరణన్న వారినిఁ గరుణించునట్టియు
నోహనుమంతుఁడా! యీహంసతత్త్వము నెఱుంగుటవలన క్షణమాత్రముననే యతి
తీవ్రమగు సంసారదుఃఖము నశించును. కావున నాహంసతత్త్వమును వివరించెద
వినుము.

{{Center|'''శరీరగతములగు నిడాపింగళాదుల వివేచనము'''}} 

అప. ఇట్లు సహేతుకముగాను స్తోత్ర పూర్వకముగాను ఉపక్షేప (వస్తు నిరూపణ
కారంభించుట) సహితముగాను ప్రతిజ్ఞ చేసి దానిని విస్తరించువాఁడై ఉపోద్ఘాతరూప
ముగా దేహసన్నివేశము (నాడీ విభాగాదికము) నభివర్ణించుచున్నాఁడు; —

వ. మాతృపితృభుక్తాన్నసంభూతరక్తశుక్లబిందుజనితంబై  త్వగ్మాంసరుధిర
మజ్జాస్థిస్నాయువులను షట్కోశంబులుగలిగి యొప్పునీస్థూలశరీ
రంబునందు డెబ్బదిరెండువేలనాడులుగలవందు గుదంబునకంటె
రెండంగుళంబులమీఁదట లింగంబునకంటె రెండంగుళంబుల క్రిందట
నధోముఖాగ్రంబై మూఁడుకోణంబులు దనర దేహమధ్యమస్థానం
బున మూలాధారచక్రంబలరు; నదిమొదలు సహస్రారంబు తుదగా
బృష్ఠభాగంబున వీణాదండంబుభంగి సమస్తనాడికామూలకందంబై 
మూలోర్ధ్వచ్ఛిన్ననంశాభంబై షడాధారసమన్వితంబై యుండు
దీర్ఘాస్థి బ్రహ్మదండి యనంబరఁగు. నా బ్రహ్మదండి మూలాధారాగ్ర
కోణస్థయై కుండలీనామపరాశక్తియుక్తయై ప్రాణాగ్నిబిందునాదనిల
య యై సావిత్రీ సరస్వతీనామికయై బ్రహ్మరంధ్ర గతయై సుషుమ్నా
నాడి ప్రవర్తిల్లుఁ దద్వామదక్షిణ పార్శ్వంబులయం దాధారంబు&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>l0bbgrm0tmocpwjsypjo66shmt39wjy</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>550677</id>
      <parentid>550676</parentid>
      <timestamp>2026-03-29T01:51:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ramesam54</username>
        <id>3001</id>
      </contributor>
      <origin>550677</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4417" sha1="qi03tydke2ngmgt24kj7gtsal1p55x9" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Ramesam54&quot; /&gt;{{rh| 194 | శ్రీ సీతారామాంజనేయసంవాదము | }}&lt;/noinclude&gt;
&lt;poem&gt;
       మట్లు గావునఁ జెప్పెద నవధరింపు
       పరమభాగవతోత్తమ భక్తవరద. {{float right|152 }}
&lt;/poem&gt;

టీక . పరమ . . . _త్తమ - పరమ = శ్రేష్ఠులగు, భాగవత = భగవద్భక్తులలో, ఉత్తమ
ముఖ్యుఁడవగు నాంజనేయా! భక్తవరద - భక్త = భక్తులకు, వరద = వరముల నిచ్చువాఁదా!
అతిరహస్యము = మిక్కిలి రహస్యమైన, హంస...నము హంస = జీవస్వరూపమగు హంస 
యొక్క, తత్త్వ = యథార్థస్వరూప మను, అర్థ = విషయము యొక్క, విజ్ఞానము = తెలివి 
చటు . . . రంబు-చటుల = దుస్సహమైన, సంసార = సంసారరూపమగు, దుఃఖ = దుఃఖమును,
నాశనకరంబు = నశింపఁజేయునది, అట్లు కావునన్  =  కాఁబట్టి, చెప్పెదన్ =  అవధ
రింపుము = వినుము.

తా. భగవద్భక్తులలో శ్రేష్ఠుఁడగునట్టియు శరణన్న వారినిఁ గరుణించునట్టియు
నోహనుమంతుఁడా! యీహంసతత్త్వము నెఱుంగుటవలన క్షణమాత్రముననే యతి
తీవ్రమగు సంసారదుఃఖము నశించును. కావున నాహంసతత్త్వమును వివరించెద
వినుము.

{{Center|'''శరీరగతములగు నిడాపింగళాదుల వివేచనము'''}} 

అప. ఇట్లు సహేతుకముగాను స్తోత్ర పూర్వకముగాను ఉపక్షేప (వస్తు నిరూపణ
కారంభించుట) సహితముగాను ప్రతిజ్ఞ చేసి దానిని విస్తరించువాఁడై ఉపోద్ఘాతరూప
ముగా దేహసన్నివేశము (నాడీ విభాగాదికము) నభివర్ణించుచున్నాఁడు; —

వ. మాతృపితృభుక్తాన్నసంభూతరక్తశుక్లబిందుజనితంబై  త్వగ్మాంసరుధిర
మజ్జాస్థిస్నాయువులను షట్కోశంబులుగలిగి యొప్పునీస్థూలశరీ
రంబునందు డెబ్బదిరెండువేలనాడులుగలవందు గుదంబునకంటె
రెండంగుళంబులమీఁదట లింగంబునకంటె రెండంగుళంబుల క్రిందట
నధోముఖాగ్రంబై మూఁడుకోణంబులు దనర దేహమధ్యమస్థానం
బున మూలాధారచక్రంబలరు; నదిమొదలు సహస్రారంబు తుదగా
బృష్ఠభాగంబున వీణాదండంబుభంగి సమస్తనాడికామూలకందంబై 
మూలోర్ధ్వచ్ఛిన్ననంశాభంబై షడాధారసమన్వితంబై యుండు
దీర్ఘాస్థి బ్రహ్మదండి యనంబరఁగు. నా బ్రహ్మదండి మూలాధారాగ్ర
కోణస్థయై కుండలీనామపరాశక్తియుక్తయై ప్రాణాగ్నిబిందునాదనిల
య యై సావిత్రీ సరస్వతీనామికయై బ్రహ్మరంధ్ర గతయై సుషుమ్నా
నాడి ప్రవర్తిల్లుఁ దద్వామదక్షిణ పార్శ్వంబులయం దాధారంబు&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>qi03tydke2ngmgt24kj7gtsal1p55x9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:సీతారామాంజనేయ సంవాదము.pdf/214</title>
    <ns>104</ns>
    <id>171136</id>
    <revision>
      <id>550681</id>
      <parentid>482982</parentid>
      <timestamp>2026-03-29T02:38:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ramesam54</username>
        <id>3001</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>550681</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4343" sha1="mpwmf7xm8cu30w20w3sumze8swlilvw" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Ramesam54&quot; /&gt;{{rh|  |ప్ర థ మా  శ్వా స ము. |195 }}&lt;/noinclude&gt;&lt;poem&gt;&lt;/poem&gt;
{{float right| }}

మొదలుకొని నాసికాగ్రపర్యంతంబు వ్యాపించి నాడీచక్రసంస్యూత 
లైపితృయాన దేవయాన సంజ్ఞకలై చంద్ర సూర్యమండలంబులం 
బొంది యిడా పింగళలనునాడు లొప్పుచుండు; నాడీ మండలంబు నాశ్ర 
యించి కుక్కుటాండంబువిధంబున నాడీచక్రం బమరు;నానాడిక ల
న్నాడీచక్రసముదితలట్లు గావున గాంధారి హస్తిజిహ్వయను నాడులు 
నేత్రాంత వ్యాపినులు, పూషాలంపూషానాడులు కర్ణద్వయానుగ
తులు, శుక్లాఖ్యనాడి భ్రూమధ్యంబు నొందు ఘ్రాణరంధ్రయుగ్మంబు 
శ్రోత్రరంధ్ర యుగ్మంబు భ్రూమధ్యంబు దిగువంగలసి యుండు; 
నచ్చోటు శృంగాటకంబు చతుష్పథం బన విలసిల్లు;గంగాయమునా  
సరస్వతు లను పేళ్లు గలయిడాపింగళాసుషుమ్నలు గూడిన భ్రూమ
ధ్య స్థానంబు ద్రికూటం బనఁ ద్రివేణీసంగమం బనదగు; వాక్ప్రసారి 
ణి యైన సరస్వతీనాడి జిహ్వాంతగామిని యగు విశ్వోదరీనాడి చతు
ర్విధాన్నంబుల భక్షించుచుఁ గంఠస్థ యైన పయస్వినీనాడి క్షుత్తృష్ణల 
నొదవించుచు జలపానం బాచరించు; మఱియు నాడీచక్ర సముద్భూత 
లైన మూఁడునాడు లధోముఖ లై యుండుఁ; నందు రక్తాహ్వయనాడి 
శుక్లంబును సినీవాలీనాడి మూత్రంబును గుహూనాడి మలంబును 
బహిర్గతంబుగఁ జేయు, శంఖినీదామినీనాడులు భక్షితాన్నరసంబుల 
గ్రహించి కపాల కుహరంబు నొంది శిరంబున నమృతంబు గావించు; 
నదియునుంగాక హృదయంబున నేకోత్తరశతనాడులు దనర్చు; నందొ
క్క నాడి యూర్ధ్వగామిని యగు; నన్నాడిమార్గంబు మోక్షమార్గం 
బని వేదాంతంబులు పలుకు; నిట్లు వివరించి చెప్పినవెల్ల ముఖ్యనాడులు. 
వీనిలో నిడాపింగళాసుషుమ్నలు శ్రేష్ఠనాడు; లందు బ్రహ్మనాడి సకల
నాడికాశిరోమణి యగు; నిత్తెఱంగునం దిర్యగూర్ధ్వధః ప్రసృతలై 
పరమసుషిరప్రధానలైన ద్విసప్తతిసహస్ర నాడులయందుఁ జలన 
ధావనకంపనాకుంచనశోషణధర్మంబు లైనదశవిధప్రాణంబులు మెలం
గు; నందు హృదయస్థానంబున వసియించి ప్రాణుం డిడాపింగళాఖ్య 
నాడికారంధ్రద్వయంబువలన నుచ్ఛ్వాసరూపంబుచేత బాహ్యంబు
నకునిర్గమించి ద్వాదశాంగుళపర్యంతం బరుదెంచి యచ్చట నడంగు;&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>mpwmf7xm8cu30w20w3sumze8swlilvw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:సీతారామాంజనేయ సంవాదము.pdf/215</title>
    <ns>104</ns>
    <id>171137</id>
    <revision>
      <id>550683</id>
      <parentid>482983</parentid>
      <timestamp>2026-03-29T03:03:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ramesam54</username>
        <id>3001</id>
      </contributor>
      <origin>550683</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4285" sha1="mysi1slzaj67l2erl4d7atayrvphaam" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;{{rh| 196 | శ్రీ సీతారామాంజనేయసంవాదము | }}&lt;/noinclude&gt;&lt;poem&gt;&lt;/poem&gt;
{{float right| }}
గుదస్థానంబునందుండి యపానుండు నిశ్శ్వాసరూపంబు చేతఁ బ్రాణు
నకు నధోముఖంబుగా నెదురునడుచుచు నధో ముఖనాడీత్రితయం
బువలన మలమూత్ర శుక్లంబుల వెడలించుచుండుఁ; గంఠదేశంబున 
వసించి యుదానుండు మనంబు నందలి సంకల్ప-వికల్పంబుల జిహ్వా
ద్యష్టస్థానంబులవలన శబ్దరూపంబుగాఁ బలికించుచు సుషుప్త్యవసరంబున 
సకలేంద్రియంబుల సంగ్రహించి, యుపశమింపఁ జేయుచుఁ బ్రబో
ధసమయంబున వానినెల్ల నెప్పటిచోట్ల నుంచుచు మఱియు లోకాం
తరగమనాగమనంబుల సమర్థుండై యొప్పుచు నగ్నిష్టోమమయుండై 
సుషుమ్నా రంధ్రంబునాశ్రయించి బ్రహ్మరంధ్రంబున కుద్గమించు
చుండు; సర్వశరీరంబున వ్యాపించి వ్యానుండు బాహ్యశీతోష్ణంబుల 
నభ్యంతరంబునకు నాంతరష్ణంబుల బాహ్యంబున కిచ్చుచు భక్షి  
తాన్న రసంబు నంతటఁ బ్రసరింపఁ జేయుచుండు; నాభిస్థానస్థితుఁ డగు 
సమానుండు జఠరానలంబు ప్రజ్వలింపఁ జేసి ప్రాణ్యుపభుక్త చతుర్వి
ధాన్నంబులం బచనంబు చేసి యెల్ల నాడులకుం బంచి పెట్టు; నాగుండుద్గా  
రంబుఁ గూర్ముఁ డున్మీలనంబుఁ గృకరుండు క్షుతంబు దేవదత్తుండు


వ్యాపి యైనధనంజయుండు మృతం బైన
హలంబుఁ బుట్టించుచుండు; నిటుల దశ వాయువులతో గూడి
దశేంద్రియాన్వితం బై కామరాగ ద్వేషాదివి కారసహితం
సుఖ గ్రహణంబుకొఱకు నధోముఖం పై శ్రవణేంద్రియంబువలన
ద్వివిధ శబ్దంబులఁ ద్వగింద్రి యంబువలనఁ బంచవిధస్పర్శంబుల నేత్రేం
ప్రియంబువలన షడ్వర్ణంబుల జిహ్వేంద్రియఁబువలన షడ్విధ రసం
ఘ్రాణేంద్రియంబువలనఁ ద్రివిధగంధంబుల ననుభవించుచు
వెండియు వాక్పాణీపాదపాయూపస్థల తోడం గూడి వచనాదాన
గమనవిసర్జనందకర్మంబుల నొనర్చుచు మనంబు ప్రవర్తించుచుండు;
నమనంబుఁ గరణంబుగాఁ గైకొని తత్పవనమనో గ్రస్థితయుఁ గర్తృ
త్వభో కృత్వాదిధర్మ స మేతయు నైనబుద్ధి విలసిల్లు; నదియె బిందు
వనం బరఁగు. నది సర్వ కార్యకారణా శ్రీయయు, నిఖిల వాసనావాసి
తయు, నగుం గావున నమానసమారు తేంద్రియశ రీరంబులతోఁ గూడి
విష

ర&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>mysi1slzaj67l2erl4d7atayrvphaam</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:2015.386624.Sarangadhareeyamu.pdf/345</title>
    <ns>104</ns>
    <id>180381</id>
    <revision>
      <id>550643</id>
      <parentid>497905</parentid>
      <timestamp>2026-03-28T20:48:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>550643</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3283" sha1="bolfvgyqy544v1m4cwu395gbjnbv57k" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;పూనిన దాయెనని యర్థముండినందున, శ్రేష్ఠమైన నువ్వుబువ్వును జూచి ఫలించి యనుభవమునకు వచ్చునని యాసన్ బూనుట స్వభావమని గ్రహించునది, హరిణి = హరిణి యను నచ్చరను, కనుల బెదరించి వనముల కనిపెన్ = కండ్ల బెదరించినదై యడవులపాలు జేసెనని యర్థము, ఆఁడుజింకను నా కన్నుల మాత్రము నీ కన్నులు చేయఁజాలవని బెదరఁజేసి వనములకుఁ బాఱఁదోలెనని భావము, జింక లడవులయందు నుండుట స్వభావమని గ్రహించునది, శశిరేఖన్ = శశిరేఖ యను నచ్చరను, మొగము జూపియు లేమి సల్పున్ = మోముఁ జూపించి లేమిడి జేయునని యర్థము, చంద్రుని సౌందర్యమును ముఖమును జూపినదియై నా ముఖముమాత్రము చేయఁజాలవని లేమిడిఁ జేయునని భావము, చంద్రసౌందర్య మమావాస్యనాడు లేమిడి యగుట స్వభావమని గ్రహించునది, అప్సరసలనె యిటుల సలుపన్ = అచ్చర లను దేవాంగనలనే యీలాగునఁ జేయఁగా, పెఱలాపె సమమునఁ జాలుటెట్ల = ఇతరు లావిడి సమానమని వచియించుట కెట్లు జాలుదును, రేఖ యనిన సౌందర్య మనుటకు శబ్దార్థచంద్రికఁ జూడనగును.
{{Telugu poem|type=గీ.|lines=&lt;poem&gt;పూపరాజా తరుణి ఫాలమున్ జయింపఁ
గడఁగి యాపయి శృంగభం గమయి తలను
వంచి మును దీర్ఘముగనె నిల్వమొగముఁ గని
జడిసి వెనుకయ్యు వేణిలోఁ బడియె నహహ.&lt;/poem&gt;|ref=148}}
'''టీక'''. పూపరాజు = బాలచంద్రుఁడు, ఆతరుణి ఫాలమున్ జయింపఁ గడఁగి = ఆచేడియ నుదుటిని గెల్చుటకు యత్నించి, ఆపయిన్ = అటుమీదట, శృంగభంగమయి = అవమానమును పొందినవాఁడై, తలను వంచి = శిరమును వంచుకొని, మును దీర్ఘముగనె నిల్వన్ = నిడుపుగానే ముందు నిల్చుటకు, మొగము గని జడిసి = చేడియ ముఖమును జూచి భయపడి,&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>bolfvgyqy544v1m4cwu395gbjnbv57k</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:2015.386624.Sarangadhareeyamu.pdf/346</title>
    <ns>104</ns>
    <id>180382</id>
    <revision>
      <id>550644</id>
      <parentid>497906</parentid>
      <timestamp>2026-03-28T21:11:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>550644</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3704" sha1="h9qdolurio28w95ds4onfdlc1h45u2w" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;పూర్వదిశన నుదయించినవాఁడు వెనుకభాగమైన పడమరదిశకు తిరిగినవాఁడై, అహహ = ఆశ్చర్యము, వేణిఁ బడియెన్ = అనేకనదుల కూడికయైన సముద్రములోనఁ బడినవాఁ డాయెను అనియును, 'శృంగభంగ మయి' అనుటచే కొమ్ములవలె నుండు రేఖలు భంగమైనవాఁడై (అనఁగా పూర్ణిమచంద్రుఁడై యనుట), 'తలను వంచి' యనుటచే యుదయాద్రినుండి యెగుమొగముతో వచ్చువాఁడు నడిరాత్రినుండి తలను వాల్చినవాఁడై, మొగముఁ గని జడిసి = ఆచేడియ ముఖమును జూచి పూర్ణిమచంద్రుఁడనై గూడ యీపె ముఖముతో సమానము గాక పోతినని భయపడి, వెనుకయ్యున్ = ఆపె ముఖవర్చస్సునకు వెనుకబడినవాఁడై, వేణిలోఁ బడియెన్ = సముద్రములోఁ బడినవాఁ డాయెననియును, 'పూపరాజు' అనుశబ్ధములో నాద్యక్షరమున నొకకొమ్మును, అంత్యాక్షరమున నొకకొమ్మును గలిగియుండెను, గాన, 'ఆపయి శృంగభంగమయి' అనుటచే, ఆమీదటి యక్షరమున కుండిన కొమ్ముమాత్రము నశించినవాఁడై, 'తలను వంచి' యనుటచే ఈ విధముగా పై కెత్తునకొనియుండిన తలకట్టును (—) ఈ విధముగా వాల్చినవాఁడై, మును దీర్ఘముఁ గనెన్ = ముందుండిన (ా) ఈలాటి దీర్ఘము పొందెను (అనఁగా (పూ) అను నక్షరమునకు శృంగభంగము కావడముతోడనే కొమ్మున కుండిన దీర్ఘముకూడా నశించెనుగాన మరల ముందుండిన దీర్ఘమును వహించెననుట) ఇట్లు వహించుటతోడ, 'పూపరాజు' అను శబ్దము 'పాపరాజు' అని యాయెను, 'పాపరాజు' అనఁగా సాములకు రాజైన
యాదిశేషుఁడని యర్థము, నిల్వ మొగముఁ గని జడిసి = అతఁ డాపె ముఖమును గాంచి నిల్చుటకు భయపడి, వెనుకయ్యున్ = వెనుకకు తిరిగినవాఁడై, అహహ = ఆశ్చర్యము, వేణిలోఁ బడియెన్ = జడచేత లోఁబడినవాఁ డాయెననియును, పూపరాజు శృంగభంగమైనందున పాపరా జగుటచే, తలను వంచి = ఫణమును వాల్చినివాఁడై, మును = ఆస్త్రీకి ముందుభాగమున (అనఁగా కడుపుపై నూగారునకు సమాన మగుట కనుట)&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>h9qdolurio28w95ds4onfdlc1h45u2w</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:2015.386624.Sarangadhareeyamu.pdf/347</title>
    <ns>104</ns>
    <id>180383</id>
    <revision>
      <id>550645</id>
      <parentid>497907</parentid>
      <timestamp>2026-03-28T21:30:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>550645</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3392" sha1="a1ielajzf1pwd9yyrtgycxpefb5n5w4" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;దీర్ఘముగనె = నిడుపుగానె, నిల్వన్ = నిలుచుటకు, మొగముఁ గని జడిసి = ముఖాక్షరముఁ జూచి భయపడి, అనఁగా పూపరాజునకు శృంగభంగ మాయెనే నా కేమగునో యని యనుట, వెనుకయ్యున్ = నూగారునకు వెనుదీసినవాఁడై, వేణిన్ = ఆపైజడచేత, లోఁబడియె నహహ = ఆశ్చర్వము లోకువయైనవాఁ డాయెను అనియును భావము, వేణియను శబ్దము అనేకనదుల కూడికయైన స్థల మనుటకు, &quot;ని. వేణీ కచస్య బంధస్యా న్నదీనాం మేళకేపిచ&quot; అని విశ్వము.
{{Telugu poem|type=గీ.|lines=&lt;poem&gt;భ్రమరకము లాశ్రయించియు శ్రమము లిడుట
జలజ మీయింతి ముఖమయ్యె సైపలేక
ఇచట భ్రమరకములె యాశ్రయించియుండె
సరసమగుచోట నాశ్రితుల్ బరగు టరుదె.&lt;/poem&gt;|ref=149}}
'''టీక'''. భ్రమరకము లాశ్రయించియున్ = తుమ్మెదలు నిరంతరము నాశ్రయించుకొని యుండి, శ్రమము లిడుటన్ = నాళములలోఁ జొచ్చి మధుపానము చేయుట మొదలైన బాధలుఁ బెట్టుచుండుటచేత, సైపలేక = ఓర్చుకొని యుండఁజాలక, జలజము = పద్మము, ఈ యింతిముఖ మయ్యెన్ = ఇచ్చటనైన నీ బాధ తొలఁగునేమో యని యీ చేడియ యొక్క ముఖముగా నైన దాయెను, ఇచట భ్రమరకములె యాశ్రయించి యుండెన్ = ఆ చేడియ ముఖ మైనప్పటికి నిచ్చోటను కూడా భ్రమరకములె యాశ్రయించి యుండినవాయెను (భ్రమరకము లనఁగా ముంగురు లనుట), ముఖమును ముంగురు లాశ్రయించుకొని యుండుట స్వభావమని గ్రహించునది, సరసమగుచోటన్ = మనోహరమైన స్థలమందున, ఆశ్రితుల్ బరగు టరుదె = ఆశ్రయించుకొని బ్రతుకువార లొప్పుచుండుట యాశ్చర్యమా (కాదనుట), రస మనఁగా మధురసమును శృంగారరసమును గావున సరసమగుచోట ననుటచే, పద్మము మధురసయుక్తమైన స్థలమును, స్త్రీముఖము శృంగారరసయుక్తమైన స్థలమును అగుటవలన తుమ్మెదల యర్థము&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>a1ielajzf1pwd9yyrtgycxpefb5n5w4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:2015.386624.Sarangadhareeyamu.pdf/348</title>
    <ns>104</ns>
    <id>180384</id>
    <revision>
      <id>550646</id>
      <parentid>497908</parentid>
      <timestamp>2026-03-28T21:52:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>550646</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3644" sha1="1pdrvcosljtl0gk33tk09ljg9lb5mec" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ను గల్గిన భ్రమరకములు పద్మములను, ముంగురుల యర్థము గల్గిన భ్రమరకములు స్త్రీల ముఖములను, ఆశ్రయించుకొని వృద్ధిఁబొందుట యాశ్చర్యము కానేరదని తాత్పర్యము, &quot;ని. భ్రమరకో జలేభృంగేగిరికే చూర్ణకుంతలే&quot; అని విశ్వము
{{Telugu poem|type=మ.|lines=&lt;poem&gt;సొగసౌ కన్నుల నెంచ శంఖసహావాసుల్ గాన పద్మంబులౌ
జగతిన్ గంధవహంబుఁ బూని కనుటన్ సారంగనేత్రంబులౌ
తగులీలన్ శ్రుతులంది భాసిలుట మత్స్యస్వాములౌఁ గాన నీ
చిగురుంబోడిని సార్థకంబుగను రాజీవాక్షి నాన్ బాగగున్.&lt;/poem&gt;|ref=150}}
'''టీక'''. సొగసౌ కన్నుల నెంచన్ = ఆచేడియయొక్క శృంగారమైన నేత్రములను వర్ణింపఁగా, శంఖసహవాసుల్ గాన = నొనటియెముకతో కూడనుండునని గావున, పద్మంబులౌన్ = కమలము లగును, కమలములును కొలనులలో శంఖములతో కూడ నుండునవి యగుటవలన శంఖసహవాసిత్వము కన్నులకును పద్మములకును గల్గుటచే యీపె కన్నులు పద్మములే యగునని గ్రహించునది, జగతిన్ = లోకమును, గంధవహంబుఁ బూని కనుటన్ = ఆబిడ నేత్రములు ముక్కును వహించి చూచుటవలన, సారంగనేత్రంబు లౌన్ = జింక కన్ను లగును, జింకకన్నులును గంధవహంబుఁ బూని యనఁగా వాయువును పైనిడుకొని చూచుచుండుటవలన గంధవహంబుఁ బూని కనుటలు, ఈపె కన్నులకును జింకకన్నులకును గల్గుటచే యీపె కన్నులు జింక కన్నులే యగునని గ్రహించునది, &quot;వడిగల జింకతత్తడినెక్కు నెఱరౌతు&quot; అని
యాంధ్రనామసంగ్రహ మగుటవలన జింక వాయుదేవునకు వాహనమనుట సుప్రసిద్ధము, తగులీలన్ = ఒప్పైన విధముగా, శ్రుతులంది భాసిలుటన్ = ఈపె కన్నులు చెవులనంటి ప్రకాశించుటవలన, మత్స్యస్వాము లౌన్ = మీనరాజు లగును, మత్స్యస్వామియును శ్రుతు, లనఁగా వేదముల, నందుకొని ప్రకాశించుటవలన శ్రుతులంది భాసిలుట యీపె కన్నులకును మత్స్యస్వామికిని&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>1pdrvcosljtl0gk33tk09ljg9lb5mec</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:2015.386624.Sarangadhareeyamu.pdf/349</title>
    <ns>104</ns>
    <id>180385</id>
    <revision>
      <id>550679</id>
      <parentid>497909</parentid>
      <timestamp>2026-03-29T01:53:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>550679</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3386" sha1="five0jbmr2uqbcluysnjmivzdh3wzot" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;గల్గుటచే యీవిడ కన్నులు మత్స్యావతారములే యగునని గ్రహించునది, వేదములను దొంగిలించుకొనిపోయి సముద్రములో దాగిన సోమకాసురుని మత్స్యావతారమున విష్ణువు సంహరించి వేదము లందుకొని వచ్చి బ్రహ్మ కిచ్చుట పురాణప్రసిద్దము, కాన = కావున, ఈచిగురుంబోడిని = ఈకోమలాంగిని, సార్థకంబుగను = అర్జయుక్తమగునట్లుగా, రాజీవాక్షినాన్ బాగగన్ = రాజీవాక్షి యన్నచో బాగుగానుండును.

అనఁగా నీచేడియకన్నులు పద్మములుగా నుండుటవలన పద్మాక్షి యనియును, జింకకన్నులుగా నుండుటవలన హరిణాక్షి యనియును, చేపలుగా నుండుటవలన మీనాక్షి యనియును పిలుచుటకంటే రాజీవశబ్దము పద్మములయందును, జింకలయందును, చేపలయందును వర్తించును గావున రాజీవాక్షీ యనినచో యీ మూడర్థములు గల్గి సార్థకమై బాగుగానుండునని తాత్పర్యము. &quot;ని. రాజీవాఖ్యా మృగే మత్స్యే పద్మే రాజోపజీవిని&quot; అని విశ్వము.
{{Telugu poem|type=ఆ.|lines=&lt;poem&gt;సుదతి వేణిఁ గొల్వ నెదిరించి నీలంబు
పూరిఁ గఱచె పాము పుట్ట నెక్కె
భ్రమరకము ప్రదక్షిణముఁ జేసె మేఘంబు
వెల్లబాఱి పాఱె వెరచి కాదె.&lt;/poem&gt;|ref=151}}
అనఁగా నిర్వురు వీరులు గెల్పునకై యొండొరు లెదుర్కొని పోరుచు నందొకడు ప్రాణభీతి గల్గి బ్రతికిపోవుట కపేక్షించి పూరి గఱచినను పుట్ట నెక్కినను ప్రదక్షిణము జేసినను పాఱిపోయినను వానిజోలికి పోక వదలివేయవలయునని యుద్ధవీరుల ధర్మ మగుటవలన నీచేడియయొక్క జడను జయించుటకు తార్కొని భయపడి గదా నీలము పూరిఁ గఱచెననియును పాము పుట్ట నెక్కెననియును తుమ్మెద ప్రదక్షిణము జేసెననియును మేఘము తెల్లబాఱి పాఱిపోయెననియును తాత్పర్యము.&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>five0jbmr2uqbcluysnjmivzdh3wzot</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>550682</id>
      <parentid>550679</parentid>
      <timestamp>2026-03-29T03:02:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <origin>550682</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3386" sha1="cja7jx2gg43uyx3suuq1bxro6vis1xf" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;గల్గుటచే యీవిడ కన్నులు మత్స్యావతారములే యగునని గ్రహించునది, వేదములను దొంగిలించుకొనిపోయి సముద్రములో దాగిన సోమకాసురుని మత్స్యావతారమున విష్ణువు సంహరించి వేదము లందుకొని వచ్చి బ్రహ్మ కిచ్చుట పురాణప్రసిద్దము, కాన = కావున, ఈచిగురుంబోడిని = ఈకోమలాంగిని, సార్థకంబుగను = అర్థయుక్తమగునట్లుగా, రాజీవాక్షినాన్ బాగగన్ = రాజీవాక్షి యన్నచో బాగుగానుండును.

అనఁగా నీచేడియకన్నులు పద్మములుగా నుండుటవలన పద్మాక్షి యనియును, జింకకన్నులుగా నుండుటవలన హరిణాక్షి యనియును, చేపలుగా నుండుటవలన మీనాక్షి యనియును పిలుచుటకంటే రాజీవశబ్దము పద్మములయందును, జింకలయందును, చేపలయందును వర్తించును గావున రాజీవాక్షీ యనినచో యీ మూడర్థములు గల్గి సార్థకమై బాగుగానుండునని తాత్పర్యము. &quot;ని. రాజీవాఖ్యా మృగే మత్స్యే పద్మే రాజోపజీవిని&quot; అని విశ్వము.
{{Telugu poem|type=ఆ.|lines=&lt;poem&gt;సుదతి వేణిఁ గొల్వ నెదిరించి నీలంబు
పూరిఁ గఱచె పాము పుట్ట నెక్కె
భ్రమరకము ప్రదక్షిణముఁ జేసె మేఘంబు
వెల్లబాఱి పాఱె వెరచి కాదె.&lt;/poem&gt;|ref=151}}
అనఁగా నిర్వురు వీరులు గెల్పునకై యొండొరు లెదుర్కొని పోరుచు నందొకడు ప్రాణభీతి గల్గి బ్రతికిపోవుట కపేక్షించి పూరి గఱచినను పుట్ట నెక్కినను ప్రదక్షిణము జేసినను పాఱిపోయినను వానిజోలికి పోక వదలివేయవలయునని యుద్ధవీరుల ధర్మ మగుటవలన నీచేడియయొక్క జడను జయించుటకు తార్కొని భయపడి గదా నీలము పూరిఁ గఱచెననియును పాము పుట్ట నెక్కెననియును తుమ్మెద ప్రదక్షిణము జేసెననియును మేఘము తెల్లబాఱి పాఱిపోయెననియును తాత్పర్యము.&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>cja7jx2gg43uyx3suuq1bxro6vis1xf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:2015.386624.Sarangadhareeyamu.pdf/350</title>
    <ns>104</ns>
    <id>180386</id>
    <revision>
      <id>550684</id>
      <parentid>497910</parentid>
      <timestamp>2026-03-29T03:12:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>550684</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3166" sha1="4wczjgwq3908bx7wplj67edjrjtia2k" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{left|}}
ఇంద్రనీలము తృణగ్రాహి గాన గడ్డిపోచను జూపినచో పట్టుకొనుటయు పాము పుట్టనెక్కుటయు తుమ్మెద ప్రదక్షిణముగాఁ దిరుగుటయు మేఘము వెల్లఁబాఱి పాఱిపోవుటయు స్వభావములని గ్రహించునది.
{{Telugu poem|type=ఆ.|lines=&lt;poem&gt;హస్తమూలములగు హస్తిశిరోగ్రము
లమృతనిలయములగు నల ఘటములుఁ
జనుల కేము మేము జతయను జగడంబు
గుదియ నీపెఁ గుంభకుచ యనఁదగు.&lt;/poem&gt;|ref=152}}
అనఁగా నాచేడియ కుచములు హస్తమూలము లగుటవలన (హస్తములకు మొదట నుండునవి యగుటవలన ననుట), ఏనుంగుల నెత్తిపైభాగములు మేమును హస్తమూలముల మగుదుము (తొండములకు మొదటనుండు నట్టిడుల మగుడుమనుట) గావున నామె చనులకు సమానము మేమే యనియును, ఆకొమ్మ స్తనములు అమృతనిలయము లగుటవలన (పాలకు నివాసస్థానము లగుటవలన ననుట) కడవలు మేమును అమృతనిలయముల మగుదుము (నీళ్ళకు నివాసస్థానముల మగుదు మనుట) గావున నామె చన్నులకు సమానము మేమే యనియును, జగడంబు గుదియననుటచే, పెట్టుకొన్న కలహము తగ్గిపోవునటుల, లేక యధికగర్వము తగ్గిపోవునట్లుగా కుండశబ్దము గజకుంభస్థలములకును కడవలకును చెల్లును గాన నీవిడను కుంభకుచ యనుట యొప్పునని తాత్పర్యము. &quot;ని. కుంభస్స్యా త్కుంభకర్జస్య సుతే వేశ్యాపతౌ ఘటే, రాశిభేదే ద్వీపాంగేచ&quot; అని విశ్వము.
{{Telugu poem|type=చ.|lines=&lt;poem&gt;కడిమిని ద్రొక్కు నడ్డమగుఁ గంధరమంచును భీతిగట్టు లీ
పడఁతి కుచంబులై పెరుఁగఁ బయ్యెద డాగియు నిక్కిచూడఁగా
నుడుగక కంధరం బటనె యుండె నటుండక యెంత లౌనొకో
గడుసుల డంబు పల్కుబడి గల్గిన వారల క్రిందసాగునే.&lt;/poem&gt;|ref=153}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>4wczjgwq3908bx7wplj67edjrjtia2k</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:2015.386624.Sarangadhareeyamu.pdf/351</title>
    <ns>104</ns>
    <id>180387</id>
    <revision>
      <id>550695</id>
      <parentid>497911</parentid>
      <timestamp>2026-03-29T06:05:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>550695</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3338" sha1="qto25d7lenlyxjw4kytu6alxj5ov0o9" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;'''టీక'''. కంధరము = మేఘము, కడిమిని = ప్రయత్నముతో, త్రొక్కున్ = పైఁబడి యణఁగఁద్రొక్కును, అడ్డమగున్ = పైకి పెరుఁగఁబోవఁగా నడ్డము వచ్చును, అంచున్ = అటంచు, భీతిన్ = భయముతో, గట్టులు = పర్వతములు, ఈ పడఁతి కుచంబులై = ఈ చేడియ స్తనములై, పయ్యెద డాగియున్ = పైఁటకొంగుక్రింద దాగికొని, పెరుఁగన్ = పెరుగుటకు, నిక్కిచూడఁగా = తొంగిచూడఁగా, ఉడుగక = ఎల్లప్పుడును, కంధరం బటనె యుండెన్ = అచ్చటనే కంధరం బుండిన దాయెను (కంధర మనగా కంఠమనుట), అటుండక యెంతలౌనొకో = అట్లుండక పోయినచో నింకన్ స్తనము లెంతవి యగునోకో, గడుసులడంబు = కరినులయొక్క డంబము, పల్కుబడి గల్గిన వారల క్రింద సాగునే = మాట చెల్లుబడి గలవారలక్రింద సాగునా (సాగనేరదనుట)

అనఁగా కంధరము (మేఘ మనుట) పైఁబడి త్రొక్కును, అది తప్పించుకొని పైకి పెరుఁగఁబోవఁగా పైన నడ్డము వచ్చును అనే భయముతో పర్వతము లీయింతి కుచములై పెరుగుటకు పైటక్రింద దాఁగి నిక్కిచూడఁగా అచ్చటను కంధరమే యుండెను (కంఠ మనుట). అట్లు కంధరభయమే లేక
పోయినచో నింతటిచను లిఁక నెంతటివి యగునోకా అనియును, గడుసులు అనుటచే పర్వతములు కఠినములే, స్త్రీ స్తనములు కఠినములే యగుననియును, పల్కుబడి గల్గినవార లనుటచే, మేఘము పల్కుబడి గలదియే యగుననియును, కంఠము పల్కుబడి గలదియే యగుననియును, క్రింద ననుటచే, మేఘముక్రింది పర్వతముయొక్కయు, కంఠముక్రింది స్తనములయొక్కయు డంబము సాగనేరదని తాత్పర్యము.
{{Telugu poem|type=మ.|lines=&lt;poem&gt;చెలి నూగారున కుద్దిరాఁ దలఁచి చాల్జీమల్ భుజంగంబుతో
గలహం బూని కఱన్ ఫణిన్ గెలువఁ గిన్కన్ జీమలన్ దోబి పు&lt;/poem&gt;|ref=}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>qto25d7lenlyxjw4kytu6alxj5ov0o9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:2015.386624.Sarangadhareeyamu.pdf/352</title>
    <ns>104</ns>
    <id>180388</id>
    <revision>
      <id>550696</id>
      <parentid>497912</parentid>
      <timestamp>2026-03-29T06:51:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>550696</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3304" sha1="bw57furlx5lw1ky90gr5s0bugjpo1zy" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{Telugu poem|type=|lines=&lt;poem&gt;ట్టలఁ బామాక్రమణంబుఁ జేసుకొనెఁ దోడన్ గుంపులై వచ్చి చీ
మ లహిన్ జావఁగఁ బట్టి చీల్చుఁ జన దీమాత్సర్య మేనాటికిన్.&lt;/poem&gt;|ref=154}}
'''టీక'''. చాల్జీమల్ = చాలైన చీమలు (అనఁగా చీమలబా ఱనుట), భుజంగంబుతోన్ = సర్పముతో, చెలి నూగారున కుద్దిరాఁదలఁచి = ఆచేడియ రోమరాజికి సమానము వచ్చుటకు నెంచినవియై, కలహంబూని = జగడము బెట్టుకొని, కఱన్ = నలుపునందున, ఫణిన్ గెలువన్ = సర్పమును గెల్చుటవలన, కిన్కన్ = కోపముతో, చీమలన్ దోలి = పిపీలికములను బాఱఁదోలి, పుట్టలన్ = అవి నివసించు పుట్టలను, పాము = సర్పము, ఆక్రమణంబుఁ జేసుకొనెన్ = ఆక్రమించుకొని యుండెను, &quot;చీమలు బెట్టిన పుట్టలు బాముల కిరవైనయట్లు&quot; అని సుమతిశతకము, తోడన్ గుంపులై వచ్చి = వెంటనే గుంపులుగా వచ్చినవియై, చీమలు = పిపీలికములు, అహిన్ జావఁగఁ బట్టి చీల్చున్ = సర్పమును చచ్చునట్లుగాఁ బట్టుకొని చీల్చివేయుచుండును, &quot;బలవంతమైన సర్పము చలిచీమల చేతఁ జిక్కి చావదె సుమతీ&quot; అని ప్రయోగము, ఏనాటికిన్ =- ఎప్పటికిని, ఈమాత్సర్యము = ఈపగ, చనదు = తగదు, లేక, పోనేరదు.
{{Telugu poem|type=మ.|lines=&lt;poem&gt;ఘనభారం బిట మాటిమాటి కొదవంగా శూన్యమై నా నటం
చు నభం బీయెలనాగ కౌ నయిన నిచ్చో నింకొకం దెచ్చి తీ
ఱనిమాడ్కిన్ సహజస్థితిన్ జఘనభారం బౌచు శోషిల్లె నెం
దును జన్నన్ ఘనభారవాహులనె పూనున్ భారముల్ దొల్తసూ.&lt;/poem&gt;|ref=155}}
'''టీక'''. నభంబు = ఆకాశము, ఘనభారం బిట మాటిమాటి కొదవంగాన్ = ఇచ్చట మేఘభారము సారెసారెకుఁ గల్గుచుండుటచేతనని యర్థము, గొప్పభార మిచ్చోట తేవతేవకు గల్గుచుండుటచేత నని భావము, శూన్యమై నాను =&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>bw57furlx5lw1ky90gr5s0bugjpo1zy</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:2015.386624.Sarangadhareeyamu.pdf/353</title>
    <ns>104</ns>
    <id>180389</id>
    <revision>
      <id>550697</id>
      <parentid>497913</parentid>
      <timestamp>2026-03-29T07:06:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>550697</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3425" sha1="e3mgm1edwgtjymagwl9sg04papjxp0c" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;శూన్యనామము గలదాననైనానని యర్థము, లేమిడి నొందినదాననైతి నని భావము, అటంచున్ = ఇట్లనుకొని, ఈ యెలనాగ కౌ నయినన్ = ఈచేడియ నడుము కాఁగా, ఇచ్చే నింకొకం డెచ్చి = ఇచ్చట నింకొకటి హెచ్చినదియై, తీఱనిమాడ్కిన్ = ఎడబాటు లేని విధముగా, అనగా మేఘభార మొకానొకప్పుడు గల్గును గాని యీ భారము నిరంతర ముండునది యనుట, సహజస్థితిన్ = తోడనే పుట్టినయునికిచేత నని యర్థము, సహ = కూడుకొన్న, జస్టితిన్ = జ అను నక్షరముయొక్క యునికిచేత నని భావము, అనఁగా మేఘము గగనమునకంటె వెనుక సృజింపఁబడినది కాని యిది తోడనే పుట్టెనని తెలుసుకొనేది, జఘనభారం బౌచున్ = పిఱుఁదుయొక్క భారము వొడముచు, శోషిల్లెన్ = కృశించినదాయెను, అనఁగా నాకసముగా నుండినప్పుడు, ఘనభారము గల్గుచుండఁగా నీచేడియ నడుమైనచో ఘనభారము తప్పునేమో యనుకొన్న నిచ్చట నింకొక యక్షరము హెచ్చైన జఘనభారము గల్గి కృశించునని గ్రహించునది. ఎందును జన్నన్ ఎచ్చటికి పోయినప్పటికిని, భారములు = బరువులు, ఘనభారవాహులనె పూనున్ = గొప్పబరువు మోయువారలనే పొందుచుండును, తొల్తసూ = మొదటనే సుమా యని యర్థము, జఘనభార మనేశబ్ధము మొదట జ అను నక్షరము నెక్కువగా నుండుటఁ జూడుమని భావము, గగనమును మేఘము వ్రేలాడి యిగ్గుచుండుటచేతను స్త్రీమధ్యమును పిఱుఁదు వ్రేలాడి యిగ్గుచుండుటచేతను భారములని గ్రహించునది.
{{Telugu poem|type=చ.|lines=&lt;poem&gt;అలరఁగఁ గృష్ణవేణికడ నప్పులు గైకొనియున్ హరించి యీ
చెలి కటిరూపమున్ గొనియుఁ జేలముచాటున ధాత్రి డాగినన్
దొలఁగక కృష్ణవేణి తనతోడనె వచ్చియుఁ బాక సాగె నెం
దులఁ జని డాగియుండినను తొల్గఁగ నౌనె ఋణానుబంధముల్.&lt;/poem&gt;|ref=156}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>e3mgm1edwgtjymagwl9sg04papjxp0c</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:2015.386624.Sarangadhareeyamu.pdf/354</title>
    <ns>104</ns>
    <id>180390</id>
    <revision>
      <id>550709</id>
      <parentid>497914</parentid>
      <timestamp>2026-03-29T09:13:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>550709</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3282" sha1="ja2bxu4eaxqm5dg1s4kj0i3fsn8vjri" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;'''టీక'''. ధాత్రి = భూమి, అలరఁగన్ = ఒప్పునట్లుగా, కృష్ణవేణికడన్ = కృష్ణానదితావున, అప్పులు గైకొనియున్ = ఉదకములు దీసుకొని యని యర్థము, బాకీలు దీసుకొని యని భావము, హరించి = దిగమ్రింగినదియై, ఈ చెలికటిరూపమున్ గొనియున్ = ఈ చేడియ పిఱుఁదురూపమును వహించినదియై. చేలముచాటునన్ = వస్త్రముచాటునందున, డాగినన్ = దాగికొని యుండినప్పటికిని, అనఁగా భూమి యప్పులను మరల నీయక దిగమ్రింగి మారువేషమును బూని ముసుగు వేసుకొని మొకము జెల్లక దాగి యుండెనని గ్రహించునది, తొలఁగక = అపసరిల్లక, కృష్ణవేణి = కృష్ణవేణి యనునట్టిది (నల్లనిజడ యనుట), తనతోడనే వచ్చియుఁ దాకసాగెన్ = తన వెనువెంటనే వచ్చి తాకసాగిన దాయెను (నాపేరిటివారి యప్పులు నాకుఁ దెమ్మని తాకసాగెననుట), ఎందులఁ జని డాగియుండినను = ఎచ్చటి కేగి దాగికొని యుండినప్పటికిని, ఋణానుబంధముల్ = బాకీ చిక్కులు, తొల్గఁగనౌనె = తప్పిపోవనగునా (కాదనుట), వేసవికాలమున నదులలోని నీళ్ళను సూర్యరశ్మిచే భూమియే హరించునని గ్రహించునది.
{{Telugu poem|type=గీ.|lines=&lt;poem&gt;కలికి మైతావి సంపఁగి కాంతిఁ బసిడి
యగుటఁ జంపకగంధి హేమాంగి యౌను
గద తదర్థద్వయముఁ గూర్చి కాంత నింత
కన్నఁ గనకాంగి యనుట యుక్తంబు గాదె.&lt;/poem&gt;|ref=157}}
అనఁగా నాచేడియ శరీరపరిమళమునందున సంపంగియును ప్రకాశమునందున బంగారును నగుటవలన నాపె చంపకగంధియును హేమాంగియు నౌను గద యీ రెండర్థములను గూర్చి యాబిడను కనకాంగి యనుట యింతకంటె యుక్తమే యగునని తాత్పర్యము, కనక శబ్దము సంపఁగి యందును బంగారు నందును వర్తించునని గ్రహించునది.&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ja2bxu4eaxqm5dg1s4kj0i3fsn8vjri</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:2015.386624.Sarangadhareeyamu.pdf/355</title>
    <ns>104</ns>
    <id>180391</id>
    <revision>
      <id>550710</id>
      <parentid>497915</parentid>
      <timestamp>2026-03-29T09:23:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>550710</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2499" sha1="fgueivlte2q419m34narqymeyp66vx4" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{Telugu poem|type=ఉ.|lines=&lt;poem&gt;లంబుగదే కనుంగవ నలంబుగదే వదనంబు మేరుశై
లంబుగదే కుచస్థితి బిలంబుగదే నతనాభి యింద్రనీ
లంబుగదే సువేణి విపులంబుగదే కటిసీమ కుందజా
లంబుగదే రదాళి కిసలంబుగదే యధరంబు నాతికిన్.&lt;/poem&gt;|ref=158}}
'''టీక'''. లంబు = విశాలము, నలంబు = పద్మము, విపులంబు = విరివియైనది, తతిమ్మా విషయము సుగమము. &quot;ని. కమలేతు నలం నుతమ్&quot; అని విశ్వము.
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;దానికి నడకలు సంకుమ
దానికి పరిమళము వారిదానికి సిగ చిం
దానికి కంఠము కోకన
దానికి పదయుగళి మించు దానికిఁ జూడన్.&lt;/poem&gt;|ref=159}}
'''టీక'''. దానికిఁ జూడన్ = ఆ చేడియకుఁ జూడఁగా, దానికి నడకలున్ = ఏనుంగునకు నడకలును, సంకుమదానికి = జవాదికి, పరిమళమున్ = సౌరభమును, వారిదానికి = మేఘమునకు, సిగ = శిఖయును, చిందానికి = శంఖమునకు, కంఠమున్ = కుత్తుకయును, కోకనదానికి = చెంగలువకు, పదయుగళి = పాదయుగ్మమును, మించున్ = అతిశయించును.

సంకుమదమునకు సంకుమదానికి యనియును, వారిదమునకు వారిదానికి యనియును, చిందమునకు చిందానికి యనియును, కోకనదమునకు కోకనదానికి యనియును ప్రయోగింపఁబడెనని గ్రహించునది.
{{Telugu poem|type=గీ.|lines=&lt;poem&gt;అన్నెలంత చనుల్ పైడిగిన్నెలంత
అసురమణి వితీర్ణతలో సురమణి&lt;/poem&gt;|ref=}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>fgueivlte2q419m34narqymeyp66vx4</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>550711</id>
      <parentid>550710</parentid>
      <timestamp>2026-03-29T09:23:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <origin>550711</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2499" sha1="b0jc21cfbscownkdkjbpv0uk66qpel7" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{Telugu poem|type=ఉ.|lines=&lt;poem&gt;లంబుగదే కనుంగవ నలంబుగదే వదనంబు మేరుశై
లంబుగదే కుచస్థితి బిలంబుగదే నతనాభి యింద్రనీ
లంబుగదే సువేణి విపులంబుగదే కటిసీమ కుందజా
లంబుగదే రదాళి కిసలంబుగదే యధరంబు నాతికిన్.&lt;/poem&gt;|ref=158}}
'''టీక'''. లంబు = విశాలము, నలంబు = పద్మము, విపులంబు = విరివియైనది, తతిమ్మా విషయము సుగమము. &quot;ని. కమలేతు నలం నుతమ్&quot; అని విశ్వము.
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;దానికి నడకలు సంకుమ
దానికి పరిమళము వారిదానికి సిగ చిం
దానికి కంఠము కోకన
దానికి పదయుగళి మించు దానికిఁ జూడన్.&lt;/poem&gt;|ref=159}}
'''టీక'''. దానికిఁ జూడన్ = ఆ చేడియకుఁ జూడఁగా, దానికి నడకలున్ = ఏనుంగునకు నడకలును, సంకుమదానికి = జవాదికి, పరిమళమున్ = సౌరభమును, వారిదానికి = మేఘమునకు, సిగ = శిఖయును, చిందానికి = శంఖమునకు, కంఠమున్ = కుత్తుకయును, కోకనదానికి = చెంగలువకు, పదయుగళి = పాదయుగ్మమును, మించున్ = అతిశయించును.

సంకుమదమునకు సంకుమదానికి యనియును, వారిదమునకు వారిదానికి యనియును, చిందమునకు చిందానికి యనియును, కోకనదమునకు కోకనదానికి యనియును ప్రయోగింపఁబడెనని గ్రహించునది.
{{Telugu poem|type=గీ.|lines=&lt;poem&gt;అన్నెలంత చనుల్ పైడిగిన్నెలంత
ఆసురమణి వితీర్ణతలో సురమణి&lt;/poem&gt;|ref=}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>b0jc21cfbscownkdkjbpv0uk66qpel7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:2015.386624.Sarangadhareeyamu.pdf/356</title>
    <ns>104</ns>
    <id>180392</id>
    <revision>
      <id>550713</id>
      <parentid>497916</parentid>
      <timestamp>2026-03-29T09:35:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>550713</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3140" sha1="evduid2lc6hn3c06mofiqf7iefzvcfk" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{Telugu poem|type=|lines=&lt;poem&gt;ఆసుమాళి పురామోదమే సుమాళి
ఆసురమ్య కచోత్కరంబే సురమ్య.&lt;/poem&gt;|ref=160}}
'''టీక'''. అన్నెలంత చనుల్ = ఆ నెలఁతయొక్క కుచములు, పైడిగిన్నెలంత = బంగరుగిన్నెలంతవి, ఆ సురమణి = ఆ శ్రేష్ఠురాలైన స్త్రీ, వితీర్ణతలో = దాతృత్వములో, సురమణి = దేవతారత్నమగు చింతామణి, ఆసుమాళి = ఆయత్యుత్సాహముగలదానియొక్క, పురామోదమే = శరీరపరిమళమే, సుమాళి = పుష్పసముదాయము, ఆ సురమ్య = ఆ మంచి మనోజ్ఞముగలదానియొక్క, కచోత్కరంబే = వెండ్రుకల సముదయమే, సురమ్య = మంచిరేయి, రమ్యశబ్ధము రాత్రి యనుటకు శబ్దార్థచంద్రికలో చూడనగును.
{{Telugu poem|type=గీ.|lines=&lt;poem&gt;కర్ణయుగళంబు నా భ్రూయుగంబు గలిసి
నవసహస్రైకశతదశనవము లగును
కౌను సున్నయె యగునది కలిసెనేని
తొంబదొకవేల కెచ్చు నాణెం బగు సతి.&lt;/poem&gt;|ref=161}}
అనఁగా స్త్రీల చెవులను తొమ్మిదవ సంఖ్యకును కనుబొమలను పదనొకండవ సంఖ్యకును నడుమును సున్నకును బోల్చుట కవిసమయసిద్ధము గావున నా చేడియ కుడిచెవి యొక తొమ్మిదియును కనుబొమలు పదనొకండును మఱియు నెడమచెవి యింకొక తొమ్మిదియును వరుసగా నివి కలిసెనేని 9119 యగును, ఇఁక నడుము సున్న యగునది గలిసెనేని యీ నాణెమైన సతి తొంబదియొక్కవేలసంఖ్యను మించినది యగునని తాత్పర్యము.
{{Telugu poem|type=చ,|lines=&lt;poem&gt;మొదలె వికారమౌ విపుల ముద్దియశ్రోణికి సాటివచ్చునే
తుదకు తగన్ సమంబై జడతో నయినన్ జెడుగౌ వృథాకు త
న్మదవతి రూపుతోఁ గమల మాదిరి సేయఁగ మధ్యమత్వమై
పొద్దలఁగ వచ్చునేమొ యిఁక భూస్థలిపైఁ బెఱ లుద్ది యెట్లగున్.&lt;/poem&gt;|ref=162}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>evduid2lc6hn3c06mofiqf7iefzvcfk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:2015.386624.Sarangadhareeyamu.pdf/357</title>
    <ns>104</ns>
    <id>180393</id>
    <revision>
      <id>550702</id>
      <parentid>497917</parentid>
      <timestamp>2026-03-29T08:36:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>550702</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3214" sha1="366s7uoy5guvpk9hxlj3obkif2aq5g2" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;'''టీక'''. మొదలె వికారమౌ విపుల = అసలికే వికారస్వరూపము గల భూమి (గుట్టలు పుట్టలుగల భూమి యనుట), ముద్దియశ్రేణోకి సాటివచ్చునే = ఆచేడియ పిఱుఁదునకు సమాసము రాఁగలదా యని యర్థము, విపుల యనుశబ్దములో, మొదలె వికారమౌ ననుటచే మొట్టమొదటనె వి అను నక్షరము గలదియైన భూమి యాచేడియ పిఱుఁదునకు సాటిరాఁజాలదని భావము, చెడుగా వృథాకు = క్రూరమైన సర్పము, తుదకు = ఆకరకు, జడతోనయినన్ = ఆచేడియ వేణితో నైనప్పటికిని, తగన్ సమంబె = ఒప్పునట్లుగా సమాన మగునా (కాదనుట) అని యర్థము, 'చెడుగౌ పృథాకు' అనుశబ్దములో, తుద = చివరయందున, కు = కు అను నక్షరము, తగన్ = ఒప్పుచుండుటవలన, జడతో నైనను సమానము రాఁజాలదని భావము, తన్మదవతి రూపుతోన్ = ఆచేడియయొక్క రూపముతోడ, కమలన్ = లక్ష్మీదేవిని, మాదిరి సేయఁగన్ = పోలిక చేసినట్లయితే, మధ్యమత్వమై = ఉతమము నధమమున గాని యానడుమ నుండు స్థితియై, పొదలఁగ వచ్చునేమొ = వర్థిల్లఁగా వచ్చునేమో యని యర్థము, కమల అను శబ్దములో మధ్యన్ = నడుమ, మత్వమై = మ అను నక్షరము గలదియై వర్థిల్లఁగా నా చేడియతో లక్ష్మిని సాటి సేయఁగా రూపమునం దించుక జోడు వచ్చునో యేమో యని భావము, ఇఁక భూస్థలిపైఁ బెఱ లుద్ది యె ట్లగున్ = ఇంక భూతలముమీద నితరములు సమాన మేవిధముగా
నగును.
{{Telugu poem|type=ఆ.|lines=&lt;poem&gt;కేలు పద్మకాండలీల శరీరంబు
గంధవహము మోము కమలజారి
మోవి మధువుగాన నావెలందిఁ దలంప
విరహ మధికమగుట యరిది యగునె.&lt;/poem&gt;|ref=163}}
'''టీక'''. కేలు పద్మకాండలీల = ఆపెహస్తము తామరతూఁడులయొక్క విలాసమని యర్థము, ఆపెహస్తము పద్మణాణుఁ డైన&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>366s7uoy5guvpk9hxlj3obkif2aq5g2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:2015.386624.Sarangadhareeyamu.pdf/358</title>
    <ns>104</ns>
    <id>180394</id>
    <revision>
      <id>550714</id>
      <parentid>497918</parentid>
      <timestamp>2026-03-29T09:49:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>550714</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2952" sha1="9gm7tfx1hxo1xxu1boxun8vju07hgnb" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;మన్మథుని విలాసమని భావము, శరీరంబు గంధవహము = దేహము పరిమళమును వహించినది యని యర్థము, దేహము వాయుదేవుఁడని భావము, మోము కమలజారి = ముఖము చంద్రుఁడని యర్థమును భావమును నౌనని గ్రహించునది, మోవి మధువు = పెదవి తేనె యని యర్థము, పెదవి వసంతుఁడని భావము, కాన = కాబట్టి, ఆవెలందిఁ దలంపన్ = ఆ చేడియను తలంపు చేయఁగా, విరహ మధిక మగుట = వలపు హెచ్చుగా నగుట, అరిది యగునె = ఆశ్చర్యమగునా (కాదనుట).

అనఁగా నాచేడియ కేలు మన్మథుఁడును, శరీరము వాయుదేవుఁడును, ముఖము చంద్రుఁడును, పెదవి వసంతుఁడును అగుటవలన వీరలు నల్వురును విరహుల కెక్కువ వలపుఁ గూర్చు వారలే కావున నట్టివారల నవయవములుగాఁ గల యాచేడియను తలంపు చేయుటచే విరహము హెచ్చగుట యాశ్చర్యము కానేరదని తాత్పర్యము.
{{Telugu poem|type=సీ.|lines=&lt;poem&gt;రొమ్ము రొమ్మునఁ జేర్చి కుమ్మి బిగ్గగఁ గౌఁగి
                    లించి యాసతి నలరించు టెపుడొ
మేను మేనునఁ జేర్చి పానుపుపైఁ జేరి
                    వలపింప గిలిగింతఁ గొలుపు టెపుడొ
మోము మోమునఁ జేర్చి మునిబంటినొక్కుల
                    నొందఁ జెక్కుల ముద్దు లందు టెపుడొ
నోరు నోరుఁన జేర్చి సార మంకిలిఁ బొర్ల
                    మోవిపానకమును ద్రావు టెపుడొ&lt;/poem&gt;|ref=}}
{{Telugu poem|type=గీ.|lines=&lt;poem&gt;దీక్షఁ దీరఁగ నాదు నఖక్షతములు
గలుగఁ బాలిండ్లు మర్దన సలుపు టెపుడొ
ఇర్వురకు ఘర్మబిందువుల్ పర్వు లిడఁగ
మారసంగరమున దానిఁ బోరు టెపుడొ.&lt;/poem&gt;|ref=164}}
'''టీక'''. సుగమము.&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>9gm7tfx1hxo1xxu1boxun8vju07hgnb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:2015.386624.Sarangadhareeyamu.pdf/359</title>
    <ns>104</ns>
    <id>180395</id>
    <revision>
      <id>550715</id>
      <parentid>497919</parentid>
      <timestamp>2026-03-29T09:59:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>550715</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2126" sha1="lv05si107hhvtb2gin3e2d18k3pztqo" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{Telugu poem|type=సీ.|lines=&lt;poem&gt;ఆవిలాసిని రూప మాద్యంత మింపార
                    నరయ లేనట్టి నాయక్షు లేల
ఆమృదులాంగి గాఢాలింగనము సేయ
                    నట్టి నామేని యొయ్యార మేల
ఆమధురోష్ఠి ముద్దాడఁకా నేరని
                    యట్టి నావక్త్రభవ్యత్వ మేల
ఆసుస్తని కుచద్వయము నంటఁగా లేని
                    యట్టి నాకరముల యంద మేల&lt;/poem&gt;|ref=}}
{{Telugu poem|type=గీ.|lines=&lt;poem&gt;ఆ పికవాణి నుడువుల
నాలకింప
నట్టి నా శ్రవణముల భాగ్యం బ దేల
ఆ కుసుమగంధి మైతావి నందలేని
యట్టి మామకవరనాసికాప్తి యేల.&lt;/poem&gt;|ref=165}}
'''టీక'''. సుగమము.
{{Telugu poem|type=ఉ.|lines=&lt;poem&gt;ఆ మగువన్ గనుంగొనుటకై చనపెట్టి పదంబు లేల యా
భామిని మోవి పానకముఁ బానము సేయని జిహ్వ యేల యా
లేమ హసింపఁగా సలుపలేని ప్రసంగము లేల యింత యే
లా మదిరాక్షిఁ గూడని విలాసము జన్మ మదేల ధారణిన్.&lt;/poem&gt;|ref=166}}
'''టీక'''. సుగమము.
{{Telugu poem|type=వ.|lines=&lt;poem&gt;అని వితర్కింపుచు.&lt;/poem&gt;|ref=167}}
'''టీక'''. సుగమము.
{{Telugu poem|type=చ.|lines=&lt;poem&gt;వనిత విలాసమున్ బటము వ్రాసెదఁ జూచెద నంచు తా లిఖిం
చిన ముఖ మబ్జమై బొమలు సింగిణులై నిడుచూపు తూపులై&lt;/poem&gt;|ref=}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>lv05si107hhvtb2gin3e2d18k3pztqo</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>550716</id>
      <parentid>550715</parentid>
      <timestamp>2026-03-29T10:15:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <origin>550716</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2125" sha1="dwi7djahd1k7wxpbj4ypmyrix1a4hup" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{Telugu poem|type=సీ.|lines=&lt;poem&gt;ఆవిలాసిని రూప మాద్యంత మింపార
                    నరయ లేనట్టి నాయక్షు లేల
ఆమృదులాంగి గాఢాలింగనము సేయ
                    నట్టి నామేని యొయ్యార మేల
ఆమధురోష్ఠి ముద్దాడఁకా నేరని
                    యట్టి నావక్త్రభవ్యత్వ మేల
ఆసుస్తని కుచద్వయము నంటఁగా లేని
                    యట్టి నాకరముల యంద మేల&lt;/poem&gt;|ref=}}
{{Telugu poem|type=గీ.|lines=&lt;poem&gt;ఆ పికవాణి నుడువుల నాలకింప
నట్టి నా శ్రవణముల భాగ్యం బదేల
ఆ కుసుమగంధి మైతావి నందలేని
యట్టి మామకవరనాసికాప్తి యేల.&lt;/poem&gt;|ref=165}}
'''టీక'''. సుగమము.
{{Telugu poem|type=ఉ.|lines=&lt;poem&gt;ఆ మగువన్ గనుంగొనుటకై చనపెట్టి పదంబు లేల యా
భామిని మోవి పానకముఁ బానము సేయని జిహ్వ యేల యా
లేమ హసింపఁగా సలుపలేని ప్రసంగము లేల యింత యే
లా మదిరాక్షిఁ గూడని విలాసము జన్మ మదేల ధారణిన్.&lt;/poem&gt;|ref=166}}
'''టీక'''. సుగమము.
{{Telugu poem|type=వ.|lines=&lt;poem&gt;అని వితర్కింపుచు.&lt;/poem&gt;|ref=167}}
'''టీక'''. సుగమము.
{{Telugu poem|type=చ.|lines=&lt;poem&gt;వనిత విలాసమున్ బటము వ్రాసెదఁ జూచెద నంచు తా లిఖిం
చిన ముఖ మబ్జమై బొమలు సింగిణులై నిడుచూపు తూపులై&lt;/poem&gt;|ref=}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>dwi7djahd1k7wxpbj4ypmyrix1a4hup</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:2015.386624.Sarangadhareeyamu.pdf/360</title>
    <ns>104</ns>
    <id>180396</id>
    <revision>
      <id>550718</id>
      <parentid>497920</parentid>
      <timestamp>2026-03-29T10:24:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>550718</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2581" sha1="9gztv0m77um45iupvf4fvxny9j2qycq" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{Telugu poem|type=|lines=&lt;poem&gt;కనులు ఝుషంబులై తనరఁగాఁ గని మారుని సాధనంబులం
చును బెగడుం గదా విరహి చోద్యము లేమనవచ్చు నజ్జరే.&lt;/poem&gt;|ref=168}}
'''టీక'''. సుగమము.
{{Telugu poem|type=ఉ.|lines=&lt;poem&gt;భామిని నాత్మలో నెపుడు వర్ణన సేయనె పట్టె నోట నా
లేమ గుణంబులన్ నిలుపు లేక నుతింపనె పట్టె కేల నా
రామ విలాసమున్ బటము వ్రాయనె పట్టె నహా విరాళి నిం
కేమనవచ్చుఁ దాను నిజకృత్యములన్ నెరవేర్చుటెన్నడో?&lt;/poem&gt;|ref=169}}
'''టీక'''. సుగమము.
{{Telugu poem|type=గీ.|lines=&lt;poem&gt;అటులు నాతడు విరహము నంది యుండి
మన్యువునఁ దన పనులు సమాప్తిఁ జేసి
నాటిరాతిరియందు నచ్చోటఁ బవ్వ
శించి కుసుమశరాదుల నెంచె నిట్లు.&lt;/poem&gt;|ref=170}}
'''టీక'''. శివ సారంగధర కథలలో — మన్యువునన్ = దైన్యముతో అనియును, చంద్రకథలో — యజ్ఞమునందున అనియును భేదమని గ్రహించునది. తతిమ్మా విషయము సుగమము. మూడిఁట సమానము. &quot;ని. మన్యుః క్రోధే క్రతౌ దైన్యే&quot; అని విశ్వము.
{{Telugu poem|type=సీ.|lines=&lt;poem&gt;నేను సుమనోధనుం డని మంచి గాంతునే
                    కందర్ప నీ కింత కక్ష యేల
నినుఁ గువలయహితుం డని తలదాల్తునే
                    వనజారి నీ కింత కినుక యేల
నిను సదాగతియె యౌ నని నమ్మియుంటినే
                    పవన నీ కింత కోపం బదేల
నిను మాధవుండె యౌ నని గణియింతునే
                    చైత్ర నీ కింత వైషమ్య మేల&lt;/poem&gt;|ref=}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>9gztv0m77um45iupvf4fvxny9j2qycq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:2015.386624.Sarangadhareeyamu.pdf/361</title>
    <ns>104</ns>
    <id>180397</id>
    <revision>
      <id>550719</id>
      <parentid>497921</parentid>
      <timestamp>2026-03-29T10:41:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>550719</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3691" sha1="pj11izepe4tirwou1wlp4742n75kzj0" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{Telugu poem|type=గీ.|lines=&lt;poem&gt;నినుఁ బరమహంస యని యెంచుకొనినవాఁడ
నోమరాళమ నీ కింత భామ మేల
కనికరము లేదె యిసుమంత గాని మీకు
నన్ను వేధింపఁగా నేడు న్యాయ మగునె.&lt;/poem&gt;|ref=171}}
'''టీక'''. కందర్ప = ఓ మన్మథుఁడా, నిను సుమనోధనుండని = నిన్ను శ్రేష్ఠమైన మనస్సే ధనముగాఁ గలవాఁడవని, మంచిగాంతునే = శివకథలోమాత్రము — మనిచి చూచుచుంటిని గదా యని యర్థాంతరము (అనఁగా శివుఁడు మన్మథుని కంటిమంటనఁ గాల్చి రతీదేవి పతిభిక్షఁ గోరఁగా మరల నతనునిగాఁ జేసి బ్రతికించినాఁ డనుట పురాణప్రసిద్ధము), నిన్ను పుష్పకోదండుఁడ వని మంచిగాఁ జూచుచున్నాను గదా యని స్వభావార్థము, నీ కింత కక్ష యేల = నీ కింతటి పగ యేటికి, వనజారి = ఓ చంద్రుఁడా, నిను కువలయహితుండని తలఁదాల్తునే = నిన్ను భూవలయమునకు హితుఁడవని శిరసావహింపుచున్నాను గదా అని యర్థాంతరము, శివకథలో మాత్రము చంద్రుని శివుఁడు తలఁదాల్చుట ప్రసిద్ధమని గ్రహించునది, నిన్ను కలువలకుఁ జెలికాఁడవని శిరసావహింపుచున్నాను కదా యని స్వభావార్థము, నీ కింత కినుక యేల = నీకు నింతటి కోప మెందులకు, పవన = ఓ వాయుదేవుఁడా, నిను సదాగతియె యౌనని నమ్మియుంటినే = నిన్ను నిరంతరము నాకు గతివి యగుదువని నమ్ముకొనియున్నాను గదా యని యర్థాంతరము, నిన్ను సదాగతి నామము గలఁవాడవని నమ్ముకొనియున్నాను గదా యని స్వభావార్ధము, నీ కింత కోపం బదేల = నీ కింతటి తామస మదేటికి, చైత్ర = ఓ వసంతుఁడా, నిను మాధవుండె యౌనని గణియింతునే = నిన్ను విష్ణుఁడవే యగుదువనియును లేక మా ప్రభుఁడవే యగుదువనియు నెంచుకొనియున్నాను గదా యని యర్థాంతరము, నిన్ను మాధవనామము గలవాఁడవని యెంచుకొన్నాను గదా యని స్వభావార్థము, నీ కింత వైషమ్యమేల = నీకు నింతటి విషమత్వ మేటికి, ఓ మరాళమ = ఓ రాజహంసమా, నినుఁ బరమ&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>pj11izepe4tirwou1wlp4742n75kzj0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:2015.386624.Sarangadhareeyamu.pdf/362</title>
    <ns>104</ns>
    <id>180398</id>
    <revision>
      <id>550720</id>
      <parentid>497922</parentid>
      <timestamp>2026-03-29T10:50:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>550720</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2644" sha1="67mchmsio3szbhtajhdynfa6gjodr2b" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;హంసయని యెంచుకొనినవాడన్ = నిన్ను నుత్తమపదము నొందిన తపసి వని యెంచుకొన్నాను గదా యని స్వభావార్థము, నీ కింత భామ మేల = నీకు నింతటి కోప మెందులకు, కనికరము లేదె యిసుమంత గాని మీకు = కొంచమైనను మీకు దయలేదా, నన్ను వేధింపఁగా నేడు న్యాయ మగునె = ఇపుడు నన్ను బాధపెట్టఁగా ధర్మమగునా (కాదనుట), చంద్రకథలో — నింద్రభవనమునందున పెంపుడుహంస లుండునని గ్రహించునది.
{{Telugu poem|type=వ.|lines=&lt;poem&gt;అని తనలో మఱియు నిట్లనుకొనియె.&lt;/poem&gt;|ref=172}}
'''టీక'''. సుగమము.
{{Telugu poem|type=సీ.|lines=&lt;poem&gt;ఫణిరోమవల్లిఁ జేపట్టక మలయాద్రి
                    మారుతమ్ముల వేడి మాన్పఁగలనె
ఇందుముఖిని ముద్దు లందక నమఁదాకు
                    మారు తమ్ముల వాఁడి మాన్పఁ గలనె
చంపకగంధి భోగింపక భ్రమర రా
                    మా రుతమ్ముల రూఢి మాన్పఁ గలనె
వర ధనుర్భూ యుగ దొరయక కాకుల
                    మారు తమ్ముల దాడి మాన్పఁ గలనె&lt;/poem&gt;|ref=}}
{{Telugu poem|type=గీ.|lines=&lt;poem&gt;అనుచు నతఁడు తదీయవేదనల కలికి
ఇంచుకంతయు ధైర్యమున్ గాంచి కలికి
తనముగా నటనుండి సత్వరము కలికి
దరికిఁ జననెంచె నాసించె మరుని కలికి.&lt;/poem&gt;|ref=173}}
'''టీక'''. ఫణిరోమవల్లి = సర్పమువంటి నూగారుగల యా చేడియను, చేపట్టక = కేలఁ బట్టుకొనకుండినచో, మలయాద్రి = మలయపర్వతముయొక్క, మారుతమ్ములవేడిన్ = వాయువుల కాకను, మాన్పఁగలనె =&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>67mchmsio3szbhtajhdynfa6gjodr2b</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:2015.386624.Sarangadhareeyamu.pdf/363</title>
    <ns>104</ns>
    <id>180399</id>
    <revision>
      <id>550721</id>
      <parentid>497923</parentid>
      <timestamp>2026-03-29T11:09:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>550721</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4046" sha1="1bh4p5l70voue6eu31traa3opa6meks" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;నివారింపఁగలనా (అనఁగా వాయువును సర్పము భక్షించునది యగును గావున నా సర్పదోషవల్లిని చేపట్టిననే గాని మలయపర్వతమునుండి వీచెడు గాలియొక్క తీక్ష్ణమును నివారింపఁజాలనని యనుట), ఇందుముఖిని = చంద్రునివంటి ముఖముగల యాచేడియను, ముద్దులందక = చుంబనము లందకుండినచో, ననుఁ దాకు = నన్నుఁ దాకుచుండినయట్టి, మారు = మన్మథునియొక్క, తమ్ములవాఁడిన్ = పద్మముల పదనును, మాన్పఁగలనె = నివారింపఁగలనా, (అనఁగా చంద్రుని గాంచినతోడనే పద్మములు ముకుళించును గావున నా చంద్రముఖిని ముద్దు లందిననే గాని నన్నుఁ దాకెడి మన్మథుని పద్మబాణముల వాఁడిని నివారింపఁ జాలనని యనుట), చంపకగంధిన్ = సంపఁగివంటి పరిమళముగల యాచేడియను, భోగింపక = పొందకుండినచో, భ్రమర రామా = తుమ్మెద స్త్రీలయొక్క, రుతమ్ములరూఢిన్ = ధ్వనులప్రసిద్ధిని, మాన్పఁగలనే = నివారింపఁగలనా (అనఁగా చంపకపరిమళంబునకు తుమ్మెదలు సొమ్మసిల్లును గావున నా చంపకగంధిని భోగించిననే గాని తుమ్మెద స్త్రీల ధ్వనులప్రసిద్ధిని నివారింపఁజాలనని యనుట), వరధనుర్భ్రూయుగన్ = శ్రేష్టమైన వింటిబద్ధలవంటి కనుబొమజంటనుగల యా చేడియను, దొరయక = కలుసుకొని యుండకపోయినచో, కాకుల = వాయసములయొక్క, మారుతమ్ముల దాడిన్ = తమ్ములకు మారుగా నెంచఁదగిన కోకిల సైన్యమును, మాన్పఁగలనే = నివారింపఁగలనా (అనఁగా కోకిలాది
పక్షులు ధనుస్సునుఁ జూచినంతనే చెదిరిపోవును గావున నా ధనుర్భ్రూయుగను కలిసియుండిననే గాని కోకిల ప్రముఖ పక్షులయొక్క దాడిని నివారింపఁజాలనని యనుట), కోకిలలు గ్రుడ్లు పెట్టుటయే గాని పొదిగి పిల్లలఁ జేయనేరనందున నా గ్రుడ్లను కాకులగూళ్లలో వైచుననియును, కాకు లాగ్రుడ్లను పొదిగి పిల్లలను జేసి తమపిల్లలతోపాటు కొంతకాలము సాకుననియును ప్రసిద్ధి గలదు గావున నేకమాతృకవలన సాకబడిన కాకులు కోకిలలు నొండొండ్లును మారు తమ్ములు గాఁదగునని గ్రహించునది, అనుచున్ = ఈ విధ&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>1bh4p5l70voue6eu31traa3opa6meks</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:2015.386624.Sarangadhareeyamu.pdf/364</title>
    <ns>104</ns>
    <id>180400</id>
    <revision>
      <id>550722</id>
      <parentid>497924</parentid>
      <timestamp>2026-03-29T11:22:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>550722</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3092" sha1="koh2itdoeawcdd3f5t2m8g61b1rdfhd" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ముగా ననుకొనుచును, అతఁడు = ఆ శివుఁడుమ, బృహస్పతియును, రాజనరేంద్రుఁడును ననుట, తదీయవేదనలకున్ = ఆపైని వివరింపఁబడినవానియొక్క బాధలకు (అనఁగా మలయమారుతములు, పద్మబాణంబులును, తుమ్మెదలును, కోయిలలును విరహుల బాధ పెట్టునవి యని గ్రహించునది), అలికి = భయపడి, ఇంచుకంతయు ధైర్యమున్ గాంచి = కొంచము ధైర్యము నవలంబించి, కలికితనముగాన్ = మనోజ్ఞత్వముగా, అట నుండి = ఆ కైలాసమున నుండియును, ఆ యింద్రభవనము నుండియును, ఆ వింధ్యపర్వతము
నుండియు ననుట, సత్వరమున్ = వేగముగా, కలికిదరికిఁ జననెంచెన్ = 
పార్వతియొక్కయు, తారయొక్కయు, చిత్రాంగియొక్కయు సమీపమునకు నేగఁదలంచెననుట, మరుని = మన్మథునియొక్క, కలికి = యుద్ధమునకు, ఆసించెన్ = అపేక్షించినవాఁడాయెను.
{{p|ac|fwb}}ఆశ్వాసాంతము&lt;/p&gt;
{{Telugu poem|type=చ.|lines=&lt;poem&gt;భవభవశూర శూరరరుచిబంధుర బంధురతా జితాజి ప్రా
భవభవ ధీరధీర ఘనభాజనభాజన ధర్మధర్మ వై
భవభవ వాసవా సరసభావ సభావస రోత్తరోత్తరా
భవభవ లోపలోప జనపావన పావన సత్వ సత్వరా.&lt;/poem&gt;|ref=174}}
'''టీక'''. భవభవ = శివతనూజుఁడైన కుమారస్వామివంటి, శూర = పరాక్రమము గలవాఁడా, శూర = సూర్యునివంటి, రుచిబంధుర = కాంతిచేత నొప్పినవాఁడా, బంధు = చుట్టములయందున, రతా = ఆసక్తి గలవాఁడా, జిత = జయింపఁబడిన, అజి = యుద్ధములు గలవాఁడా, ప్రాభవ = ప్రభుత్వమునందున, భవ = ఈశ్వరునివంటివాఁడా, ధీర = పర్వతమువంటి, ధీర = ధైర్యముగలవాఁడా, ఘనభాజన = మిక్కిలి యోగ్యమైన, భాజన = స్థానము గలవాఁడా, ధర్మ = యమునివంటి, ధర్మ =&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>koh2itdoeawcdd3f5t2m8g61b1rdfhd</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>550723</id>
      <parentid>550722</parentid>
      <timestamp>2026-03-29T11:28:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <origin>550723</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3095" sha1="k00x9jpq5lpxzncufpvs3jtmsunp0ox" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ముగా ననుకొనుచును, అతఁడు = ఆ శివుఁడును, బృహస్పతియును, రాజనరేంద్రుఁడును ననుట, తదీయవేదనలకున్ = ఆపైని వివరింపఁబడినవానియొక్క బాధలకు (అనఁగా మలయమారుతములు, పద్మబాణంబులును, తుమ్మెదలును, కోయిలలును విరహుల బాధ పెట్టునవి యని గ్రహించునది), అలికి = భయపడి, ఇంచుకంతయు ధైర్యమున్ గాంచి = కొంచము ధైర్యము నవలంబించి, కలికితనముగాన్ = మనోజ్ఞత్వముగా, అట నుండి = ఆ కైలాసమున నుండియును, ఆ యింద్రభవనము నుండియును, ఆ వింధ్యపర్వతము
నుండియు ననుట, సత్వరమున్ = వేగముగా, కలికిదరికిఁ జననెంచెన్ = 
పార్వతియొక్కయు, తారయొక్కయు, చిత్రాంగియొక్కయు సమీపమునకు నేగఁదలంచెననుట, మరుని = మన్మథునియొక్క, కలికి = యుద్ధమునకు, ఆసించెన్ = అపేక్షించినవాఁడాయెను.
{{p|ac|fwb}}ఆశ్వాసాంతము&lt;/p&gt;
{{Telugu poem|type=చ.|lines=&lt;poem&gt;భవభవశూర శూరరరుచిబంధుర బంధురతా జితాజి ప్రా
భవభవ ధీరధీర ఘనభాజనభాజన ధర్మధర్మ వై
భవభవ వాసవా సరసభావ సభావస రోత్తరోత్తరా
భవభవ లోపలోప జనపావన పావన సత్వ సత్వరా.&lt;/poem&gt;|ref=174}}
'''టీక'''. భవభవ = శివతనూజుఁడైన కుమారస్వామివంటి, శూర = పరాక్రమము గలవాఁడా, శూర = సూర్యునివంటి, రుచిబంధుర = కాంతిచేత నొప్పినవాఁడా, బంధు = చుట్టములయందున, రతా = ఆసక్తి గలవాఁడా, జిత = జయింపఁబడిన, అజి = యుద్ధములు గలవాఁడా, ప్రాభవ = ప్రభుత్వమునందున, భవ = ఈశ్వరునివంటివాఁడా, ధీర = పర్వతమువంటి, ధీర = ధైర్యముగలవాఁడా, ఘనభాజన = మిక్కిలి యోగ్యమైన, భాజన = స్థానము గలవాఁడా, ధర్మ = యమునివంటి, ధర్మ =&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>k00x9jpq5lpxzncufpvs3jtmsunp0ox</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:2015.386624.Sarangadhareeyamu.pdf/365</title>
    <ns>104</ns>
    <id>180401</id>
    <revision>
      <id>550724</id>
      <parentid>497925</parentid>
      <timestamp>2026-03-29T11:46:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>550724</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3155" sha1="ngacdk5l8typyovmq2iv5qt1enr0md4" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;న్యాయము గలవాఁడా, వైభవభవ = విభవ ప్రభావములయందున, వాసవా = ఇంద్రుఁడవైనవాఁడా, సరసభావ = రసయుక్తమైన భావముగలవాఁడా, సభా = జనసముదాయమునకు, అవసర = అక్కర గల్గినట్టి, ఉత్తర = శ్రేష్ఠమైన, ఉత్తర = ప్రత్యుత్తరములు గలవాఁడా, భవ = వ్రాత్యులయొక్క (అనఁగా నుపనయనాది సంస్కారములేని బ్రాహ్మణులయొక్క యనుట), భవలోప = సంసారలోపములను (అనఁగా నాలుబిడ్డలతోడియునికి లేమిని), లోప = లేనివాఁడా, జన = మానవులయందున, పావన = పవిత్రమైనవాఁడా, పావన = సర్పసంబంధమైన, సత్వ = బలముగలవంటి, సత్వరా = వేగముగలవాఁడా లేక జలబలమువంటి వేగమువాఁడా, పవనసంబంధమైన బలమును, జలబలమును, వేగములే యని గ్రహించునది. &quot;ని. భవ స్సంసార సంప్రాప్తి శ్రేయ శ్శంకర జన్మసు&quot; అనియును, &quot;ధీరో విధుషిశైలే౽పి సముద్రే ధైర్యపత్యపి&quot; అనియును, &quot;పావనంతు జలే కృఛ్రే&quot; అనియును విశ్వము. మఱియు శంక గల్గిన శబ్దములను శబ్దార్థచంద్రికతోఁ జూడనగును.
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;అతిసౌందర్యమనోజా
హితగురుబుధకవిసమాజ యినసమతేజా
శ్రితజనకల్పకభూజా
వితతశ్రీయక్షరాజ విభవబిడౌజా.&lt;/poem&gt;|ref=175}}
'''టీక'''. అతిసౌందర్యన= మిక్కిలి చక్కదనమునందున, మనోజా = మన్మథుఁడవైనవాఁడా, హిత = మిత్రములయొక్కయు, గురు = గురువులయొక్కయు, బుధ = పండితులయొక్కయు, కవి = కవులయొక్కయు, సమాజ = సముదయము గలవాఁడా, ఇనసమతేజా = సూర్యునకు సమానమైన తేజస్సు గలవాఁడా, శ్రితజన = ఆశ్రయించిన యాచకజనములకు, కల్పకభూజా = కల్పవృక్షమువంటివాఁడా, వితత = మిక్కిలి విరివియైన, శ్రీ = సంపత్తునందున,&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ngacdk5l8typyovmq2iv5qt1enr0md4</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>550725</id>
      <parentid>550724</parentid>
      <timestamp>2026-03-29T11:47:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <origin>550725</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3153" sha1="kojhbrh377siani1bzcremazh87j3e6" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;న్యాయము గలవాఁడా, వైభవభవ = విభవ ప్రభావములయందున, వాసవా = ఇంద్రుఁడవైనవాఁడా, సరసభావ = రసయుక్తమైన భావముగలవాఁడా, సభా = జనసముదాయమునకు, అవసర = అక్కర గల్గినట్టి, ఉత్తర = శ్రేష్ఠమైన, ఉత్తర = ప్రత్యుత్తరములు గలవాఁడా, భవ = వ్రాత్యులయొక్క (అనఁగా నుపనయనాది సంస్కారములేని బ్రాహ్మణులయొక్క యనుట), భవలోప = సంసారలోపములను (అనఁగా నాలుబిడ్డలతోడియునికి లేమిని), లోప = లేనివాఁడా, జన = మానవులయందున, పావన = పవిత్రమైనవాఁడా, పావన = సర్పసంబంధమైన, సత్వ = బలముగలవంటి, సత్వరా = వేగముగలవాఁడా లేక జలబలమువంటి వేగమువాఁడా, పవనసంబంధమైన బలమును, జలబలమును, వేగములే యని గ్రహించునది. &quot;ని. భవ స్సంసార సంప్రాప్తి శ్రేయ శ్శంకర జన్మసు&quot; అనియును, &quot;ధీరో విధుషిశైలే౽పి సముద్రే ధైర్యపత్యపి&quot; అనియును, &quot;పావనంతు జలే కృఛ్రే&quot; అనియును విశ్వము. మఱియు శంక గల్గిన శబ్దములను శబ్దార్థచంద్రికతోఁ జూడనగును.
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;అతిసౌందర్యమనోజా
హితగురుబుధకవిసమాజ యినసమతేజా
శ్రితజనకల్పకభూజా
వితతశ్రీయక్షరాజ విభవబిడౌజా.&lt;/poem&gt;|ref=175}}
'''టీక'''. అతిసౌందర్య = మిక్కిలి చక్కదనమునందున, మనోజా = మన్మథుఁడవైనవాఁడా, హిత = మిత్రములయొక్కయు, గురు = గురువులయొక్కయు, బుధ = పండితులయొక్కయు, కవి = కవులయొక్కయు, సమాజ = సముదయము గలవాఁడా, ఇనసమతేజా = సూర్యునకు సమానమైన తేజస్సు గలవాఁడా, శ్రితజన = ఆశ్రయించిన యాచకజనములకు, కల్పకభూజా = కల్పవృక్షమువంటివాఁడా, వితత = మిక్కిలి విరివియైన, శ్రీ = సంపత్తునందున,&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>kojhbrh377siani1bzcremazh87j3e6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:Adavi Bapiraju Samagra Kavita Sankalanam Vol-1, Kinnera Art Theatrees.pdf/25</title>
    <ns>104</ns>
    <id>211062</id>
    <revision>
      <id>550631</id>
      <parentid>550598</parentid>
      <timestamp>2026-03-28T11:59:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>శ్రీరామమూర్తి</username>
        <id>1517</id>
      </contributor>
      <origin>550631</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1628" sha1="shwto6x56us26x4zqt8rhjcwpv9qnxf" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;శ్రీరామమూర్తి&quot; /&gt;{{right|15}}
{{rule|}}&lt;/noinclude&gt;
{{p|fs125|ac}}'''సిద్ధి'''&lt;/p&gt;

&lt;poem&gt;
{{left margin|15em}}
దూర దూరాన దర్శించి, వారి వారి,
నిన్ను గూర్చి ప్రశ్నించి నీ నిజ చరిత్ర
తెలియ లేక, సాన్నిధ్యమ్ము కలుగరాక,
చందమామకై పోర్వెట్టుకందునైతి.

తళుకువై నీవు నాకు ప్రత్యక్షమైన
తొలి నిముసమందె గాఢమై వలపు పొదివి,
నిన్ను ప్రేమించి, కాంక్షించి నీ పవిత్ర
సుందరాకృతిని తలపోసి కుందినాను.

యౌవనము పొంగె, క్షీర వీచీ విలోల
సౌరభము లలమె, హృదయశాంతి పోయె
ప్రణయమూర్తి సన్నిదికోరి క్షణము క్షణము
చేటికల పంపితిని చిత్ర శిల్పదేవి !

పరమ రసమూర్తివైన నీ ప్రణయ సంగ
మమ్ము కోరి, విభావాను భావ సాత్వి
కాదుల నను భవించితి వేదనలతొ
శిల్పదేవి! స్థాయీభావ సిద్ది ఎపుడు ?
&lt;/poem&gt;


{{c|★}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;
{{rh|||అడివి బాపిరాజు సమగు కవితా సంకలనం}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>shwto6x56us26x4zqt8rhjcwpv9qnxf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:Adavi Bapiraju Samagra Kavita Sankalanam Vol-1, Kinnera Art Theatrees.pdf/26</title>
    <ns>104</ns>
    <id>211063</id>
    <revision>
      <id>550632</id>
      <parentid>550599</parentid>
      <timestamp>2026-03-28T11:59:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>శ్రీరామమూర్తి</username>
        <id>1517</id>
      </contributor>
      <origin>550632</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="469" sha1="57pu6bc38c27wmac8qw4fjeywd19n6k" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;శ్రీరామమూర్తి&quot; /&gt;{{left|16}}
{{rule|}}&lt;/noinclude&gt;
{{p|fs125|ac}}'''అజంతా'''&lt;/p&gt;

&lt;poem&gt;
{{left margin|15em}}
బదరికా మధూకామ్లాది వన మహీజ
సాంద్రకాంతార సుందర సాను మహిత
పర్వతముల చరించి శిల్ప లలితాంగి
ఆలపించు విరహగీతి నచట వింటి.
&lt;/poem&gt;


{{c|★}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;
{{rh|శిల్పబాల||}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>57pu6bc38c27wmac8qw4fjeywd19n6k</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:Adavi Bapiraju Samagra Kavita Sankalanam Vol-1, Kinnera Art Theatrees.pdf/29</title>
    <ns>104</ns>
    <id>211066</id>
    <revision>
      <id>550633</id>
      <parentid>550602</parentid>
      <timestamp>2026-03-28T12:00:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>శ్రీరామమూర్తి</username>
        <id>1517</id>
      </contributor>
      <origin>550633</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1275" sha1="fmy1ysffpamqrn8zamcg6zedowklcay" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;శ్రీరామమూర్తి&quot; /&gt;{{right|19}}
{{rule|}}&lt;/noinclude&gt;{{p|fs125|ac}}'''అలసత్వము'''&lt;/p&gt;

&lt;poem&gt;
{{left margin|15em}}
ఒక్క చిత్రమైన లిఖింప నోర్మిలేదు
శక్తిలేదు వ్యవధిలేదు రక్తిలేదు
ఇంత విపరీత అలసత ఎటుల కలిగె
చేతునను వృథా సంకల్ప జీవినైతి.

పని తెలియని మూఢున కెన్నో పనులు కలుగు
పనుల నెన్నియో తలదాల్చు ప్రజ్ఞి వోలి
చిత్రములు లిఖింప కదథల సిరులు గూర్ప
తేనె పాటలు పాడగా పూను కొందు.

అయిననేమయ్యె ! దేవి నీ ప్రియుడ నేను
నిత్యసన్నిహితవు నాకు నిఖిల శిల్ప
మూర్తివీవె నాకై లోకమోహనములు
శిల్ప రూపాలు విన్యసించెదవు గాక.
&lt;/poem&gt;


{{c|★}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;
{{rh|||అడివి బాపిరాజు సమగ్ర కవితా సంకలనం}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>fmy1ysffpamqrn8zamcg6zedowklcay</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>త్యాగరాజు కృతులు హ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>211068</id>
    <revision>
      <id>550634</id>
      <timestamp>2026-03-28T13:16:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-19249-57</username>
        <id>7260</id>
      </contributor>
      <comment>[[WP:AES|←]]Created page with 'ప. హెచ్చరికగా రారా హే రామ చంద్ర హెచ్చరికగా రారా హే సుగుణ సాంద్ర  అ. పచ్చ విల్తునికన్న పాలిత సురేంద్ర (హెచ్చరిక)  చ1. కనక మయమౌ మకుట కాంతి మెరయగను ఘనమైన కుండల యుగంబు కదలగను ఘనమైన...'</comment>
      <origin>550634</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1351" sha1="n55rtwricylyk3ykjf8wvg163uhncbj" xml:space="preserve">ప. హెచ్చరికగా రారా హే రామ చంద్ర
హెచ్చరికగా రారా హే సుగుణ సాంద్ర

అ. పచ్చ విల్తునికన్న పాలిత సురేంద్ర (హెచ్చరిక)

చ1. కనక మయమౌ మకుట కాంతి మెరయగను
ఘనమైన కుండల యుగంబు కదలగను
ఘనమైన నూపుర యుగంబు ఘల్లనను
సనకాదులెల్ల కని సంతసిల్లగను (హెచ్చరిక)

చ2. ఆణి ముత్యాల సరులల్లలాడగను
వాణి పతీంద్రులిరు వరుస పొగడగను
మాణిక్య సోపానమందు మెల్లగను
వీణ పల్కుల వినుచు వేడ్క చెల్లగను (హెచ్చరిక)

చ3. నిను జూడ వచ్చు భగిని కరంబు చిలుక
మనసు రంజిల్ల నీ మహిమలను పలుక
మిను వాసులెల్ల విరులను చాల జిలుక
ఘన త్యాగరాజు కనుగొన ముద్దు గులుక (హెచ్చరిక)</text>
      <sha1>n55rtwricylyk3ykjf8wvg163uhncbj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:Adavi Bapiraju Samagra Kavita Sankalanam Vol-1, Kinnera Art Theatrees.pdf/31</title>
    <ns>104</ns>
    <id>211069</id>
    <revision>
      <id>550635</id>
      <timestamp>2026-03-28T14:09:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>శ్రీరామమూర్తి</username>
        <id>1517</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>550635</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1747" sha1="fsyoz15ehg6252cff37tko4isd5wfw9" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;శ్రీరామమూర్తి&quot; /&gt;{{right|21}}
{{rule|}}&lt;/noinclude&gt;{{p|fs125|ac}}'''పూర్వస్మృతి'''&lt;/p&gt;

&lt;poem&gt;
{{left margin|15em}}
శాతవాహన మహదాంధ్ర సార్వభౌమ
రాజశిల్పినై, ఒక్కనాడోజ విన్య
సించినాడ, చైత్యవిహార శిల్ప కల్ప
నా ప్రతిభ లోక సమ్మోహనమ్ము గాగ.

రాష్ట్ర కూటశ్రీ కృష్ణ సమ్రాట్టు వేడ
దివ్యకైలాస శిఖరి సాదృశ్యరూప
మొక్క గిరినె మలచితి మహోన్నతము, గు
హాలయమ్ము ప్రపంచాద్భుతాశయముగ.

సరిగమపధని యని ఏడు స్వరములాడు
సుందర స్తంభములు వెల్గు మందిరాన
విఠలదేవు నాలయ మొండు విజయనగరి
పరమ శిల్ప కౌశల్యాన మలచినాడ.

కాకతీయ పవిత్ర నగరము అనుమ
కొండలో సహస్ర స్తంభ మండపమ్ము
పరమ శివుని కొలుచు రుద్ర వసుమతీశు
నానతి రచించినాడ విన్నాణ మొప్ప.
&lt;/poem&gt;


{{Css image crop
|Image = Adavi_Bapiraju_Samagra_Kavita_Sankalanam_Vol-1,_Kinnera_Art_Theatrees.pdf
|Page = 31
|bSize = 371
|cWidth = 74
|cHeight = 21
|oTop = 435
|oLeft = 167
|Location = center
|Description = 
}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;
{{rh|||అడివి బాపిరాజు సమగ్ర కవితా సంకలనం}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>fsyoz15ehg6252cff37tko4isd5wfw9</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>550636</id>
      <parentid>550635</parentid>
      <timestamp>2026-03-28T14:11:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>శ్రీరామమూర్తి</username>
        <id>1517</id>
      </contributor>
      <origin>550636</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1747" sha1="ap270ev67ukbdlx8butlhfmaq4p6ich" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;శ్రీరామమూర్తి&quot; /&gt;{{right|21}}
{{rule|}}&lt;/noinclude&gt;{{p|fs125|ac}}'''పూర్వస్మృతి'''&lt;/p&gt;

&lt;poem&gt;
{{left margin|15em}}
శాతవాహన మహదాంధ్ర సార్వభౌమ
రాజశిల్పినై, ఒక్కనాడోజ విన్య
సించినాడ, చైత్యవిహార శిల్ప కల్ప
నా ప్రతిభ లోక సమ్మోహనమ్ము గాగ.

రాష్ట్ర కూటశ్రీ కృష్ణ సమ్రాట్టు వేడ
దివ్యకైలాస శిఖరి సాదృశ్యరూప
మొక్క గిరినె మలచితి మహోన్నతము, గు
హాలయమ్ము ప్రపంచాద్భుతాశయముగ.

సరిగమపధని యని ఏడు స్వరములాడు
సుందర స్తంభములు వెల్గు మందిరాన
విఠలదేవు నాలయ మొండు విజయనగరి
పరమ శిల్ప కౌశల్యాన మలచినాడ.

కాకతీయ పవిత్ర నగరము అనుమ
కొండలో సహస్ర స్తంభ మండపమ్ము
పరమ శివుని కొలుచు రుద్ర వసుమతీశు
నానతి రచించినాడ విన్నాణ మొప్ప.
&lt;/poem&gt;


{{Css image crop
|Image = Adavi_Bapiraju_Samagra_Kavita_Sankalanam_Vol-1,_Kinnera_Art_Theatrees.pdf
|Page = 31
|bSize = 371
|cWidth = 74
|cHeight = 24
|oTop = 357
|oLeft = 168
|Location = center
|Description = 
}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;
{{rh|||అడివి బాపిరాజు సమగ్ర కవితా సంకలనం}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ap270ev67ukbdlx8butlhfmaq4p6ich</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>550637</id>
      <parentid>550636</parentid>
      <timestamp>2026-03-28T14:12:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>శ్రీరామమూర్తి</username>
        <id>1517</id>
      </contributor>
      <origin>550637</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1748" sha1="akh2u0z3f0fkhf6bu0capcaya0a27wv" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;శ్రీరామమూర్తి&quot; /&gt;{{right|21}}
{{rule|}}&lt;/noinclude&gt;
{{p|fs125|ac}}'''పూర్వస్మృతి'''&lt;/p&gt;

&lt;poem&gt;
{{left margin|15em}}
శాతవాహన మహదాంధ్ర సార్వభౌమ
రాజశిల్పినై, ఒక్కనాడోజ విన్య
సించినాడ, చైత్యవిహార శిల్ప కల్ప
నా ప్రతిభ లోక సమ్మోహనమ్ము గాగ.

రాష్ట్ర కూటశ్రీ కృష్ణ సమ్రాట్టు వేడ
దివ్యకైలాస శిఖరి సాదృశ్యరూప
మొక్క గిరినె మలచితి మహోన్నతము, గు
హాలయమ్ము ప్రపంచాద్భుతాశయముగ.

సరిగమపధని యని ఏడు స్వరములాడు
సుందర స్తంభములు వెల్గు మందిరాన
విఠలదేవు నాలయ మొండు విజయనగరి
పరమ శిల్ప కౌశల్యాన మలచినాడ.

కాకతీయ పవిత్ర నగరము అనుమ
కొండలో సహస్ర స్తంభ మండపమ్ము
పరమ శివుని కొలుచు రుద్ర వసుమతీశు
నానతి రచించినాడ విన్నాణ మొప్ప.
&lt;/poem&gt;


{{Css image crop
|Image = Adavi_Bapiraju_Samagra_Kavita_Sankalanam_Vol-1,_Kinnera_Art_Theatrees.pdf
|Page = 31
|bSize = 371
|cWidth = 30
|cHeight = 17
|oTop = 437
|oLeft = 189
|Location = center
|Description = 
}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;
{{rh|||అడివి బాపిరాజు సమగ్ర కవితా సంకలనం}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>akh2u0z3f0fkhf6bu0capcaya0a27wv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:Adavi Bapiraju Samagra Kavita Sankalanam Volume-2.pdf/5</title>
    <ns>104</ns>
    <id>211070</id>
    <revision>
      <id>550638</id>
      <timestamp>2026-03-28T14:20:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>శ్రీరామమూర్తి</username>
        <id>1517</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>550638</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4546" sha1="szxq20sbq2dsrw2ls94uwt6ob7gzbp5" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;శ్రీరామమూర్తి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;
{{p|fs200|ac}}'''నై - వేద్యం'''&lt;/p&gt;

అడివి బాపిరాజు సమగ్ర కవితా సంకలనం - సంపుటి (1) అనే పేర కిన్నెర ఆర్ట్ థియేటర్స్ (హైదరాబాదు) వారు ప్రచురించిన పుస్తకాన్ని గౌరవనీయులైన ఆంధ్రప్రదేశ్ గవర్నరు శ్రీ కృష్ణకాంత్ గారు 1996 ఏప్రిల్ 19 నాడు ఆవిష్కరించేరు. ఈ ఆవిష్కరణ సభలో సర్వశ్రీ డి. శ్రీపాదరావుగారు, సి. నారాయణరెడ్డిగారు, అక్కినేని నాగేశ్వరరావుగారు, జి.వి. సుబ్రహ్మణ్యంగారు మొదలైన పెద్దలు పాల్గొన్నారు. సభలోనూ, ఆ తరువాత పత్రికల్లో వచ్చిన సమీక్షల్లోను ఆ పుస్తకం గురించి అందరూ మంచి మాటలే చెప్పేరు. మరోరకంగా చెప్పనివ్వనిది బాపిరాజుగారి కవితా వైశిష్ట్యం.

అడివి బాపిరాజు సమగ్ర కవితా సంకలనం - సంపుటి (1) లో శిల్పబాల, అంజలి, బాపిరాజు వచనాలు, జ్యోతి, పచ్చగడ్డి పూల పళ్లెము, దీపమాల అనే ఆరు కావ్యాలున్నాయి. బాపిరాజుగారు తాము జీవించి ఉండగా చూసుకున్న తమ కవితా సంపుటాలు రెండే. తొలకరి - 1922; గోధూళి - 1938. ఆయన మృతి అనంతరం 1954లో “శశికళ” అనే సంపుటం వెలువడింది. అంటే, పదహారేళ్లకి ఒకటి చొప్పున వచ్చాయి. ఆ రోజుల్లో గనకాను, ఆయన అంతటి నిరాడంబరుడు కనకానూ అలా చెల్లింది. ఏడాదికి ఒక కవితా సంపుటి వెలువడకపోతే గిలగిల లాడిపోయే కవుల కోవలోకి బాపిరాజుగారు చేరరు. మరీనీ, 1954 తరవాత 1996 దాకా ఆయన కవిత్వం పుస్తక రూపంలో రానేలేదు. మొదటి సంపుటులు తొలకరి, గోధూళి పునర్ముద్రణలు కూడా పడలేదు.

బాపిరాజుగారి కవితలు ముఖ్యంగా మూడు రకాలు. పాట, కవిత, పద్యం. ఇప్పుడు మనం “వచన కవిత్వం&quot; అని చెప్పుకుంటున్నలాంటి ప్రక్రియలో కూడా ఆయన కొన్ని రాసేరు. ఆయన 1920 ప్రాంతాల్లోనే కొన్ని కాగితాలు పుస్తకంగా కుట్టించి తోలు బైండు చేయించి ఆ బైండు పుస్తకంలోనే కవితలు రాసేరని
తెలుస్తోంది. తను రాసే కవితల్ని తానే సూత్రప్రాయంగా సంపుటాలుగా విభజించుకొని ఏ అరలో ఆ సరుకు పేర్చి పెట్టినట్టుగా ఆ (యా) కవితల్ని ఆ (యా) పేజీల్లోనే రాసేరు. అది ఆయన “రఫ్”బుక్. కాని, గొప్ప సంగీత పాటకుడు ఏడ్చినా రాగయుక్తంగానే రూపొందుతుందని ఎవరో కవిత్వీకరించినట్టు, బాపిరాజు అనే పరిపూర్ణ కళాజీవి &quot;రఫ్”బుక్కు ఎంతో &quot;ఫెయిర్&quot; గా ఉండి; అతి తక్కువ&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>szxq20sbq2dsrw2ls94uwt6ob7gzbp5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:Adavi Bapiraju Samagra Kavita Sankalanam Volume-2.pdf/6</title>
    <ns>104</ns>
    <id>211071</id>
    <revision>
      <id>550639</id>
      <timestamp>2026-03-28T14:21:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>శ్రీరామమూర్తి</username>
        <id>1517</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'పరిశ్రమతో మనం అచ్చువేసుకో గలిగే విధంగా ఉండడమనేది చారిత్రిక (చరిత్రాత్మక) సత్యం. బాపిరాజు గారు జీవించి ఉన్నప్పుడు “సంసారం సైడు” పెద్దగా పట్టించుకొనే వారు కాదని; నిత్యావసర...'</comment>
      <origin>550639</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5626" sha1="1v0xpsdt8uw73e2yvqnvnly7y2mzin4" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;శ్రీరామమూర్తి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;పరిశ్రమతో మనం అచ్చువేసుకో గలిగే విధంగా ఉండడమనేది చారిత్రిక
(చరిత్రాత్మక) సత్యం. బాపిరాజు గారు జీవించి ఉన్నప్పుడు “సంసారం సైడు”
పెద్దగా పట్టించుకొనే వారు కాదని; నిత్యావసర వస్తువులు కొని తేవడానికని జేబులో
పెట్టుకెళ్ళిన డబ్బుతో ఏ అలంకార ప్రాయ వస్తువో పుస్తకమో కొనుక్కొచ్చేసే వారనీ
అదే ప్రశంసగా అదే అభిశంసగా కొందరు చెప్పేరు. మానాన్న నాకేమిచ్చేరు?”
అని ప్రశ్నించుకోడం నేర్చిన నిన్నటి తరానికే చెందినా, బాపిరాజుగారి కుమార్తె
శ్రీమతి తాడికొండ రాధా వసంత ఈ “రఫ్” పుస్తకాన్ని ఇన్నాళ్లుగా ప్రాణప్రదంగా
(ఆమాట కొస్తే ప్రాణాధికంగా) కాపాడి ఉంచడం - ఊహాతీతమైన సంగతి.
జాతి సంస్కృతిని తెలియజెప్పే పురాతన వస్తువుల్ని సేకరించి భద్రపరిచి ప్రదర్శించే
బాధ్యతలను చేపట్టే ప్రభుత్వశాఖ చెయ్యవలసిన పని ఆవిడ చేసేరు. ఈ &quot;రఫ్
బుక్కు” ఒక ఔత్సాహిక కవి కిశోరం తోచీతోచక గిలికిన సగం అర్థంగల (సగం
అర్థంలేని?) మాటల &quot;కవిలి కట్ట&quot; కాదు. ఇది సకల కళా సమాహార స్వరూపుడైన
(యుగే యుగే సంభవామి కాని) ఒక మహనీయుడి పరమ - అర్థవంతమైన ఊహల
ప్రోవు. ఈ అపురూప-అమూల్య-వస్తువును పురావస్తు శాఖవారు (శ్రీమతి రాధా
వసంతకు తగిన సత్కారం చేసి) స్వాధీనం చేసుకొని భద్రపరిచి బాపిరాజును
భావిరాజులకు అందుబాటులో ఆనందబాటలో ఉంచడం సద్ధర్మం స్వధర్మం అని
నేను భావిస్తున్నాను. కవిత్వం పట్ల సానుభూతి, తండ్రిగారి యెడల గౌరవం కలిగివున్న
ఈ మధ్యతరగతి మహిళకు ఇంతటి అపురూపమైన వస్తువును భద్రపరచి ఉంచడానికి
జనించే &quot;సెంటిమెంటు&quot; ఉంటే ఉండవచ్చుగాని అందులో శాశ్వతత్వం లేదు.
సామర్థ్యం లేని ప్రేమ రాణించదు. కనుక, పురావస్తు శాఖ వారికి ఇది నా మనవి.
అడివి బాపిరాజు సమగ్ర కవితా సంకలనం - సంపుటి (1) లో చేర్చిన (ఆరు)
కావ్యాలు కాక బాపిరాజు గారు ఊహించినవి (ఆ కావ్యాలకు పేర్లు పెట్టి కొన్ని కొన్ని
చొప్పున కవితలూ రాసి వాటి స్థలాల్లో ఉంచినవి) “చిగురుటాకులు”. “బాపు”
“ఆంధ్ర” “సుషమా చంద్రికలు&quot; &quot;జానపద గేయాలు&quot; &quot;జంగం కథలు&quot; ఇలా
కొన్ని కావ్యాలు ఉన్నాయి. వీటిలో &quot;చిగురుటాకులు” అనే శీర్షిక కింద రాసినవి
మాత్రం ఖచ్చితంగా ఒక పద్ధతిలో ఉన్నాయి. మిగిలిన వాటిల్లో పద్ధతి ('డిసిప్లిన్'?)
అంతగా లేనట్టు కనిపించడం ఒక “పాయింటు” కాగా, తత్కాలోచితమైనవి
(“టాపికల్&quot;?) ఎక్కువ సంఖ్యలో ఉన్నట్టు కనిపించడం మరో “పాయింటు” .
బాపిరాజుగారి కవితా “సామగ్రి&quot;ని, సామగ్ర్యాన్ని ఈ తరం పాఠకులకి (గాయకులకి
కూడా) అందించే సందర్భంలో (ఈ ప్రణాళికను ఆనుకొని ఉన్న ఆర్ధిక సమస్యను
కూడా దృష్టిలో పెట్టుకొని చూడగా), ఈ &quot;కొన్నింటిని” పరిహరించినా పెద్ద అపచారం
H&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>1v0xpsdt8uw73e2yvqnvnly7y2mzin4</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>550647</id>
      <parentid>550639</parentid>
      <timestamp>2026-03-28T22:55:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>శ్రీరామమూర్తి</username>
        <id>1517</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>550647</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5624" sha1="94rrnmtmo9ds8pgno9lcl5mll4tfw7a" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;శ్రీరామమూర్తి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;పరిశ్రమతో మనం అచ్చువేసుకో గలిగే విధంగా ఉండడమనేది చారిత్రిక (చరిత్రాత్మక) సత్యం. బాపిరాజు గారు జీవించి ఉన్నప్పుడు “సంసారం సైడు” పెద్దగా పట్టించుకొనే వారు కాదని; నిత్యావసర వస్తువులు కొని తేవడానికని జేబులో పెట్టుకెళ్ళిన డబ్బుతో ఏ అలంకార ప్రాయ వస్తువో పుస్తకమో కొనుక్కొచ్చేసే వారనీ
అదే ప్రశంసగా అదే అభిశంసగా కొందరు చెప్పేరు. మానాన్న నాకేమిచ్చేరు?” అని ప్రశ్నించుకోడం నేర్చిన నిన్నటి తరానికే చెందినా, బాపిరాజుగారి కుమార్తె శ్రీమతి తాడికొండ రాధా వసంత ఈ “రఫ్” పుస్తకాన్ని ఇన్నాళ్లుగా ప్రాణప్రదంగా (ఆమాట కొస్తే ప్రాణాధికంగా) కాపాడి ఉంచడం - ఊహాతీతమైన సంగతి. జాతి సంస్కృతిని తెలియజెప్పే పురాతన వస్తువుల్ని సేకరించి భద్రపరిచి ప్రదర్శించే బాధ్యతలను చేపట్టే ప్రభుత్వశాఖ చెయ్యవలసిన పని ఆవిడ చేసేరు. ఈ &quot;రఫ్ బుక్కు” ఒక ఔత్సాహిక కవి కిశోరం తోచీతోచక గిలికిన సగం అర్థంగల (సగం అర్థంలేని?) మాటల &quot;కవిలి కట్ట&quot; కాదు. ఇది సకల కళా సమాహార స్వరూపుడైన (యుగే యుగే సంభవామి కాని) ఒక మహనీయుడి పరమ - అర్థవంతమైన ఊహల ప్రోవు. ఈ అపురూప-అమూల్య-వస్తువును పురావస్తు శాఖవారు (శ్రీమతి రాధావసంతకు తగిన సత్కారం చేసి) స్వాధీనం చేసుకొని భద్రపరిచి బాపిరాజును భావిరాజులకు అందుబాటులో ఆనందబాటలో ఉంచడం సద్ధర్మం స్వధర్మం అని నేను భావిస్తున్నాను. కవిత్వం పట్ల సానుభూతి, తండ్రిగారి యెడల గౌరవం కలిగివున్న ఈ మధ్యతరగతి మహిళకు ఇంతటి అపురూపమైన వస్తువును భద్రపరచి ఉంచడానికి జనించే &quot;సెంటిమెంటు&quot; ఉంటే ఉండవచ్చుగాని అందులో శాశ్వతత్వం లేదు. సామర్థ్యం లేని ప్రేమ రాణించదు. కనుక, పురావస్తు శాఖ వారికి ఇది నా మనవి.

అడివి బాపిరాజు సమగ్ర కవితా సంకలనం - సంపుటి (1) లో చేర్చిన (ఆరు) కావ్యాలు కాక బాపిరాజు గారు ఊహించినవి (ఆ కావ్యాలకు పేర్లు పెట్టి కొన్ని కొన్ని చొప్పున కవితలూ రాసి వాటి స్థలాల్లో ఉంచినవి) “చిగురుటాకులు”. “బాపు” “ఆంధ్ర” “సుషమా చంద్రికలు&quot; &quot;జానపద గేయాలు&quot; &quot;జంగం కథలు&quot; ఇలా కొన్ని కావ్యాలు ఉన్నాయి. వీటిలో &quot;చిగురుటాకులు” అనే శీర్షిక కింద రాసినవి మాత్రం ఖచ్చితంగా ఒక పద్ధతిలో ఉన్నాయి. మిగిలిన వాటిల్లో పద్ధతి ('డిసిప్లిన్'?) అంతగా లేనట్టు కనిపించడం ఒక “పాయింటు” కాగా, తత్కాలోచితమైనవి (“టాపికల్&quot;?) ఎక్కువ సంఖ్యలో ఉన్నట్టు కనిపించడం మరో “పాయింటు” . బాపిరాజుగారి కవితా “సామగ్రి&quot;ని, సామగ్ర్యాన్ని ఈ తరం పాఠకులకి (గాయకులకి కూడా) అందించే సందర్భంలో (ఈ ప్రణాళికను ఆనుకొని ఉన్న ఆర్ధిక సమస్యను కూడా దృష్టిలో పెట్టుకొని చూడగా), ఈ &quot;కొన్నింటిని” పరిహరించినా పెద్ద అపచారం&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>94rrnmtmo9ds8pgno9lcl5mll4tfw7a</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:Adavi Bapiraju Samagra Kavita Sankalanam Volume-2.pdf/7</title>
    <ns>104</ns>
    <id>211072</id>
    <revision>
      <id>550640</id>
      <timestamp>2026-03-28T14:21:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>శ్రీరామమూర్తి</username>
        <id>1517</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'ఆ జరగదని నేను - శ్రీమతి రాధావసంత తో జరిపిన చర్చల ద్వారా తేల్చుకున్నాను. చర్చల్లో; 1922 నాటి “తొలకరి”, 1938 నాటి గోధూళి', 1954 నాటి 'శశికళ ప్రస్తుతం అందుబాటులో లేవు కనక, ఆ మూడు కావ్యాలనీ...'</comment>
      <origin>550640</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4562" sha1="ey129grhw6ewesgyslz8zy8bavldgf7" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;శ్రీరామమూర్తి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ఆ
జరగదని నేను - శ్రీమతి రాధావసంత తో జరిపిన చర్చల ద్వారా తేల్చుకున్నాను.
చర్చల్లో; 1922 నాటి “తొలకరి”, 1938 నాటి గోధూళి', 1954 నాటి 'శశికళ
ప్రస్తుతం అందుబాటులో లేవు కనక, ఆ మూడు కావ్యాలనీ ఈ సంపుటిలో చేర్చాలని
కూడా నిర్ణయించాము. ఈ ప్రకారంగా, ఈ సంపుటిలో నాలుగు కావ్యాలు, ఒక
“మిసెలనీ” చేరేయి.
ఈ పుస్తకం ఇలా వెయ్యడానికి ప్రత్యక్షంగానూ పరోక్షంగానూ తోడ్పడిన శ్రీ
జి. రామకృష్ణ,ఐ.ఏ.ఎస్.; శ్రీ కె. నాగేశ్వరరావు; శ్రీ హర్షవర్ధన్ రావు మున్నగు సారస్వత
ప్రియులకు కృతజ్ఞతలు.
నాకు కవిత్వాల
లోతుపాతులు తెలియవు. బాపిరాజుగారు మంచి కవిత్వం
రాసేరని తెలియడంతో బాటు ఆయనతో తెలుగు పాఠకులకి “కవిగా” కన్నా
“ఇతరత్రా” నే ఎక్కువ పరిచయం అనికూడా నాకు తెలిసింది. అన్నిరంగాలలాగానే
కవిత్వరంగం కూడా పరిమాణాలూ ప్రమాణాలూ పెంచుకొని ప్రగతిశీల మార్గంలో
మార్పులు సంతరించుకుంది. అలాఅలా, బాపిరాజు “విస్మృత కవి&quot; అయ్యారు.
అందుచేత పోనీ ఒక “ముందుమాట” లాంటిది రాయించితే బావుంటుందని అడివి
బాపిరాజు సమగ్ర కవితా సంకలనం - సంపుటి (1) ప్రచురణ సందర్భంగా తలపెట్టి
కొందరు మహనీయులను అడిగేం. ఎంతచెట్టుకి అంతగాలి అన్నట్టుగా ఎంత
మహనీయులైతే అంతంతలేసి కార్యభారాలూ, ఆలస్య కారణాలూ, &quot;చూద్దాం
చేద్దాం” లూ. ఆ విధంగా, శ్రీమతి డి. లలితకుమారి రాసిన చిన్న పరిచయ వ్యాసాన్ని
ఆ పుస్తకంలో &quot;ప్రవేశిక&quot; గా ప్రచురించగా, “ప్రవేశిక” రాయడానికి అంతకంటే
సమర్థులెవరూ దొరికలేదా- అని ఒకరు అడిగేరు. ఈసారి ఇంకొకరిచేత రాయిస్తే
మరో మహనీయురు ఈసడించవచ్చునని భయం వేసింది. ఇంతకీ పరమాన్నం
వండింది బాపిరాజుగారు, ఆస్వాదించేది సహృదయ పాఠకులైన మీరందరూనూ.
వొడ్డించే గరిటెకి రుచి తెలియక పోయినా నష్టమేమీ లేదు. అందుచేత నేనే (కవిత్వపు
రుచుల జోలికి పోకుండా) సంస్థాగత వివరాలు మాత్రం పొందుపరిచి ఈ నాలుగు
మాటలూ రాసేను. “లోకమందలి మంచిచెడ్డలు లోకులెరుగుదురా?&quot; అని మహాకవి
సందేహించేరు గాని &quot;కవితయందలి సొబగు సొగసులు పఠితలెరుగుదురు” అని
నేను నమ్ముతున్నాను.
1, అర్జున్ ఎపార్ట్మెంట్స్
విశాఖపట్నం - 530 022
3-11-96
ఇట్లు మీ విధేయుడు
была
✓&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ey129grhw6ewesgyslz8zy8bavldgf7</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>550648</id>
      <parentid>550640</parentid>
      <timestamp>2026-03-28T23:05:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>శ్రీరామమూర్తి</username>
        <id>1517</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>550648</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4595" sha1="tjes3ido6chb2zkcfxsuwz2jkwsynb9" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;శ్రీరామమూర్తి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;జరగదని నేను - శ్రీమతి రాధావసంత తో జరిపిన చర్చల ద్వారా తేల్చుకున్నాను. ఆ చర్చల్లో; 1922 నాటి “తొలకరి”, 1938 నాటి గోధూళి', 1954 నాటి 'శశికళ' ప్రస్తుతం అందుబాటులో లేవు కనక, ఆ మూడు కావ్యాలనీ ఈ సంపుటిలో చేర్చాలని కూడా నిర్ణయించాము. ఈ ప్రకారంగా, ఈ సంపుటిలో నాలుగు కావ్యాలు, ఒక “మిసెలనీ” చేరేయి.

ఈ పుస్తకం ఇలా వెయ్యడానికి ప్రత్యక్షంగానూ పరోక్షంగానూ తోడ్పడిన శ్రీ జి. రామకృష్ణ,ఐ.ఏ.ఎస్.; శ్రీ కె. నాగేశ్వరరావు; శ్రీ హర్షవర్ధన్ రావు మున్నగు సారస్వత ప్రియులకు కృతజ్ఞతలు.

నాకు కవిత్వాల లోతుపాతులు తెలియవు. బాపిరాజుగారు మంచి కవిత్వం రాసేరని తెలియడంతో బాటు ఆయనతో తెలుగు పాఠకులకి “కవిగా” కన్నా “ఇతరత్రా” నే ఎక్కువ పరిచయం అనికూడా నాకు తెలిసింది. అన్నిరంగాలలాగానే కవిత్వరంగం కూడా పరిమాణాలూ ప్రమాణాలూ పెంచుకొని ప్రగతిశీల మార్గంలో మార్పులు సంతరించుకుంది. అలాఅలా, బాపిరాజు “విస్మృత కవి&quot; అయ్యారు. అందుచేత పోనీ ఒక “ముందుమాట” లాంటిది రాయించితే బావుంటుందని అడివి బాపిరాజు సమగ్ర కవితా సంకలనం - సంపుటి (1) ప్రచురణ సందర్భంగా తలపెట్టి కొందరు మహనీయులను అడిగేం. ఎంతచెట్టుకి అంతగాలి అన్నట్టుగా ఎంత మహనీయులైతే అంతంతలేసి కార్యభారాలూ, ఆలస్య కారణాలూ, &quot;చూద్దాం చేద్దాం” లూ. ఆ విధంగా, శ్రీమతి డి. లలితకుమారి రాసిన చిన్న పరిచయ వ్యాసాన్ని ఆ పుస్తకంలో &quot;ప్రవేశిక&quot; గా ప్రచురించగా, “ప్రవేశిక” రాయడానికి అంతకంటే సమర్థులెవరూ దొరికలేదా- అని ఒకరు అడిగేరు. ఈసారి ఇంకొకరిచేత రాయిస్తే మరో మహనీయురు ఈసడించవచ్చునని భయం వేసింది. ఇంతకీ పరమాన్నం వండింది బాపిరాజుగారు, ఆస్వాదించేది సహృదయ పాఠకులైన మీరందరూనూ. వొడ్డించే గరిటెకి రుచి తెలియక పోయినా నష్టమేమీ లేదు. అందుచేత నేనే (కవిత్వపు
రుచుల జోలికి పోకుండా) సంస్థాగత వివరాలు మాత్రం పొందుపరిచి ఈ నాలుగు మాటలూ రాసేను. “లోకమందలి మంచిచెడ్డలు లోకులెరుగుదురా?&quot; అని మహాకవి సందేహించేరు గాని &quot;కవితయందలి సొబగు సొగసులు పఠితలెరుగుదురు” అని నేను నమ్ముతున్నాను.


{{rh|1, అర్జున్ ఎపార్ట్మెంట్స్||ఇట్లు మీ విధేయుడు}}
{{rh|విశాఖపట్నం - 530 022||భరాగో}}
{{rh|3-11-96||}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>tjes3ido6chb2zkcfxsuwz2jkwsynb9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:Adavi Bapiraju Samagra Kavita Sankalanam Volume-2.pdf/11</title>
    <ns>104</ns>
    <id>211073</id>
    <revision>
      <id>550649</id>
      <timestamp>2026-03-28T23:15:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>శ్రీరామమూర్తి</username>
        <id>1517</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>550649</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3050" sha1="0ul5yik4ekjsm1qvxnw7sepli2owbua" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;శ్రీరామమూర్తి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{p|fs150|ac}}'''తొలకరి'''&lt;/p&gt;


{{c|ఇది బాపిరాజుగారి తొలి కావ్యం.}}

“ఆంధ్రపత్రిక ముద్రణాలయం&quot;లో 1922లో అచ్చయింది. వెల ఆరణాలు. అప్పటికి బాపిరాజుగారికి 27 ఏళ్లు.

బాపిరాజుగారి కవితలు రెండు సంకలనాలుగా వేసే ప్రయత్నంలో ఈ కావ్యం పాఠం కోసం పెద్ద వెతుకులాటే అయింది. ఇది ఎక్కడ దొరుకుతుందో తెలియజేయవలసిందిగా చేసిన విజ్ఞప్తిని పత్రికలు సహృదయంతో ప్రచురించేయి. ఆంధ్రయూనివర్శిటీ (వి.ఎస్.కృష్ణ) లైబ్రరీ అధికారి ఎస్.ఎస్.జనార్దనరావుగారు,
అలనాడు గిడుగురామమూర్తి గారు ఆంధ్రవిశ్వవిద్యాలయానికిచ్చిన గ్రంథసంచయంలోంచి దీనిని వెలికితీసి జెరాక్సు చేయించి అందజేసేరు. అదేరోజున చలసాని ప్రసాద్‌గారు తమ స్వంతలైబ్రరీలోంచి ఒరిజినల్ కాపీనే తెచ్చి ఇచ్చేరు. పత్రికలలో వచ్చిన విజ్ఞప్తికి స్పందించి కొందరు: ఈ పాఠం తమవద్ద చేతివ్రాతలో ఉన్నదని
లేఖలు వ్రాసారు. అందరికీ కృతజ్ఞతలు.

బాపిరాజుగారు ఈ కావ్యాన్ని తమ (రాజమండ్రి ఆర్ట్స్ కాలేజి నాటి) గురువర్యులైన ఆస్వాల్డ్ (జెన్నింగ్స్) కూల్డ్రే గారికి అంకితం చేసేరు. (వారున్నూ ఈ కావ్యానికి “అవతారిక&quot; వ్రాసి ఇచ్చి ఆశీర్వదించేరు). ఆ అంకితం పద్యం ఇది:-
&lt;poem&gt;
{{left margin|5em}}
ఇవియె నా తొలిపలుకులౌ, నెట్లు తనివి
తీర్చు, తొలకరి చినుకులు తృప్తి నీయ
కున్న మోదంబు నీయవె, కొనుము కాన
భక్తి నిడు కృతి గురవరా స్వాల్డు కూల్డ్రె
&lt;/poem&gt;


{{rh|||-అడవి బాపిరాజు శతవార్షిక ఉత్సవ కమిటీ}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>0ul5yik4ekjsm1qvxnw7sepli2owbua</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:Adavi Bapiraju Samagra Kavita Sankalanam Volume-2.pdf/12</title>
    <ns>104</ns>
    <id>211074</id>
    <revision>
      <id>550650</id>
      <timestamp>2026-03-28T23:27:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>శ్రీరామమూర్తి</username>
        <id>1517</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>550650</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5935" sha1="445lpsbmwsz1cp664j8lhn8zsjkyyrv" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;శ్రీరామమూర్తి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{c|'''తొలకరి 1922 నాటి తొలి ముద్రణి ఆస్వాల్డ్ జెన్నింగ్స్ కూల్డ్రే గారు వ్రాసిన'''}}


{{p|fs150|ac}}'''అవతారిక'''&lt;/p&gt;

అడివి బాపిరాజుగారు తన పద్యపుస్తకమునకు అవతారిక వ్రాయుమని నన్ను కోరినారు. స్నేహము, గర్వము ఈ పని చేయుటకు నన్ను బురికొల్పినవి. భాషాజ్ఞానము నాకంతగా లేకపోవుటచే నీపని సల్పుటత్యంత కష్టమనియు ప్రసిద్ధ విమర్శకులైన నట్టి యవకాశంబున తాము చేయునది కొలదియని యనుకొనెదరనియు నే నెఱుంగుదు. ఈ కవి విబుధుల మ్రోలనే ఈ పొత్తము సమర్పింప నెంచెను. అట్టివారికి సద్గ్రంధముల విషయమై యితరసూచన లేవియు నక్కరలేదు. ఆ కారణంబున నేనేమివ్రాయదలచుకొన్నను నామాట
అనవసరమని నాకు భయము కలుగుచున్నది. భావలోచనాదృష్టి గల పాఠకమహాశయుడు నావ్రాత యంత యావశ్యకము కాదని తెలిసికొన గలడు.

ఇప్పటికి కొన్ని సంవత్సరముల క్రిందట బాపిరాజుగారు కవిత్వరచన ప్రారంభించి నాకు మాయొక్క భాషను (నాంగ్లమున) వ్యక్తీకరింపఁ జొచ్చిరి. అప్పటినుండి వారి శక్తి దినదినాభివృద్ధి గాంచుటనేఁ గనుగొనుచుంటిని. ఉత్తమాంత్యమజాతుల వివిధకళలయం దుత్కృష్టత కాపాడి పెంపొందఁ జేసినట్టి తొల్లింటి ప్రసిద్ధజంగమకవులు పాటలు కూడ రచించినవారు. శ్రీనాథుని యఖండచమత్కృతియే యీ కవికూడ కలిగియుండెనని నేను దలంచెద. ఈ కవికి జానపదుల పాటలయందత్యంతమగు నభిమానముండుట సంతోషప్రదమగు విషయము. సిసిలీ దేశమహాకవి యగు తియాక్రిటీసు యొక్క కవిత్వభావమును ఫక్కీలను జ్ఞప్తికి తెచ్చు చమత్కృతులీకవికృతపద్యములనే గనుంగొనుట నా కాశ్చర్యము వొడమినది. కాని ఆ మహాకవి వ్రాతలను జూచి అట్టి సందర్భములనే కనుంగొని వానిని గూర్చి యోచించియే ఈ కవి యావిధంబున రచించె. జానపదగీతములనుండి యఖండ భావముల నేర్చికొనుటకు
బూనుటలో బాపిరాజుగారు సరియైన మార్గము త్రొక్కుచున్నారు. ఏలనన స్యాఫోమొదలు బరన్సువరకుగల సుప్రసిద్ధజంగమకవు లేపద్ధతి నవలంబించిరో యట్టి పద్ధతినే తెలిసి యీయన యవలంబించుచున్నారని నేననుకొనెదను. కనక సభగారును, గ్లోవరుగారును వ్రాసిన వ్రాతల పరిశీలించిన, యీ పై పద్ధతియే తమిళపూర్వకవిత్వపద్ధతి కూడ యైయున్నది. కాన యీ మార్గమీకాలముకన్న ముందత్యంతప్రఖ్యాతి గాంచును, గాంచుటకుఁ దగియున్నది. నా పూర్వసహోపాధ్యాయుఁడగు మ-రా-రా-శ్రీ- పండిత నరసింహంపంతులుగారు పోతన గూర్చి వ్రాసిన తమ గ్రంథములో జంగమ కవిత్వ పద్ధతులు కవిత్వతత్వజ్ఞుల కింకను రుచించుట లేదని తమ విచారమును దెలిపిరి. పాటల కత్యంతోత్కృష్టముగా సరిపోయిన తెలుగుభాష యొక్క పోషకులే జంగమకవిత్వపద్ధతుల నింత హీనముగఁ జూచుట యత్యంత విచారకరము.
జానపదగీతములను భావోదయమునకు గ్రహించి రచించు నీ బాలకవులు వారి దేశవాఙ్మయమున తొల్లింటి స్కంధముల యశంబున కేమాత్రమును దీసిపోవని యొక క్రొత్త స్కంధము చేర్చబోవుచున్నారు.&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>445lpsbmwsz1cp664j8lhn8zsjkyyrv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:Adavi Bapiraju Samagra Kavita Sankalanam Vol-1, Kinnera Art Theatrees.pdf/32</title>
    <ns>104</ns>
    <id>211075</id>
    <revision>
      <id>550651</id>
      <timestamp>2026-03-29T01:12:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>శ్రీరామమూర్తి</username>
        <id>1517</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>550651</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="718" sha1="jm9lpourtfkyzzezd527ih7v3t8roc9" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;శ్రీరామమూర్తి&quot; /&gt;{{left|22}}
{{rule|}}&lt;/noinclude&gt;
{{p|fs125|ac}}'''ప్రణయరహస్యము'''&lt;/p&gt;

&lt;poem&gt;
{{left margin|15em}}
మన ప్రణయరహస్య విచిత్రభావ మెరుగ
లేక గుసగుసల్ పోదురు లోకజనులు
రసవిహీనులు చదువుల పసనెరుగని
చదువుకొన్న మూఢులును నిస్సార మతులు
&lt;/poem&gt;


{{Css image crop
|Image = Adavi_Bapiraju_Samagra_Kavita_Sankalanam_Vol-1,_Kinnera_Art_Theatrees.pdf
|Page = 32
|bSize = 371
|cWidth = 26
|cHeight = 23
|oTop = 186
|oLeft = 186
|Location = center
|Description = 
}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;
{{rh|శిల్పబాల||}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>jm9lpourtfkyzzezd527ih7v3t8roc9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:Adavi Bapiraju Samagra Kavita Sankalanam Vol-1, Kinnera Art Theatrees.pdf/33</title>
    <ns>104</ns>
    <id>211076</id>
    <revision>
      <id>550652</id>
      <timestamp>2026-03-29T01:20:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>శ్రీరామమూర్తి</username>
        <id>1517</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>550652</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2135" sha1="q6d9xstntqlclstp466l2cf6lh4jn4t" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;శ్రీరామమూర్తి&quot; /&gt;{{right|23}}
{{rule|}}&lt;/noinclude&gt;
{{p|fs125|ac}}'''ధవళాభిసారిక^'''&lt;/p&gt;

&lt;poem&gt;
{{left margin|15em}}
రమ్ము శిల్ప సుందరి! ప్రేమరాజ్ఞి ! అస్మ
దీయ గాఢ పరిష్వంగ దృబ్ద హస్త
బంధనమునకు, వరమిమ్ము భవదమృతమ
ధుర జపాకుట్మలారుణాధర యుగమ్ము!

శిల్ప సుందరీ రమ్ము నా చిత్రశాల
కీవు ధవళాభిసారికా భావమూర్తి
వై, తెలి విరి సరులు జడపైన ముడిచి
ముత్తియముల భూషలు తాల్చి ముగుదవగుచు.

నీదు రాకకై నా శిల్ప నివసనాన
మల్లె తోరణములు, మధుమాలతీ వి
తానములు, వివిధ రుచి ప్రసూన రత్న
కంబళులు తీర్చి నిలిచితి కలలు గనుచు.

అగరు జవ్వాది ధూపాలు పొగలు నిండి
కమ్మ కస్తురి పునుగులు గంధమల్లి
మధుర మత్తత మునిగిన మందిరాన
నేను మాత్రము నీకునై నిలిచి యుంటి.

మందిరమ్మెల్ల వెన్నెల లందగించి
తళుకు తళుకాడు తారకల్ వెలుగు లాడి
దివ్య శోభనాలంకృత దీప్తి నొప్ప
చెలియ నీ రాకకై నిరీక్షించుచుంటి.
&lt;/poem&gt;


{{Css image crop
|Image = Adavi_Bapiraju_Samagra_Kavita_Sankalanam_Vol-1,_Kinnera_Art_Theatrees.pdf
|Page = 33
|bSize = 371
|cWidth = 74
|cHeight = 24
|oTop = 513
|oLeft = 161
|Location = center
|Description = 
}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;
{{rh|||అడివి బాపిరాజు సమగ్ర కవితా సంకలనం}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>q6d9xstntqlclstp466l2cf6lh4jn4t</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>550653</id>
      <parentid>550652</parentid>
      <timestamp>2026-03-29T01:20:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>శ్రీరామమూర్తి</username>
        <id>1517</id>
      </contributor>
      <origin>550653</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2134" sha1="tek4ugrt66frwqiapi0gnfvckh0177j" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;శ్రీరామమూర్తి&quot; /&gt;{{right|23}}
{{rule|}}&lt;/noinclude&gt;
{{p|fs125|ac}}'''ధవళాభిసారిక'''&lt;/p&gt;

&lt;poem&gt;
{{left margin|15em}}
రమ్ము శిల్ప సుందరి! ప్రేమరాజ్ఞి ! అస్మ
దీయ గాఢ పరిష్వంగ దృబ్ద హస్త
బంధనమునకు, వరమిమ్ము భవదమృతమ
ధుర జపాకుట్మలారుణాధర యుగమ్ము!

శిల్ప సుందరీ రమ్ము నా చిత్రశాల
కీవు ధవళాభిసారికా భావమూర్తి
వై, తెలి విరి సరులు జడపైన ముడిచి
ముత్తియముల భూషలు తాల్చి ముగుదవగుచు.

నీదు రాకకై నా శిల్ప నివసనాన
మల్లె తోరణములు, మధుమాలతీ వి
తానములు, వివిధ రుచి ప్రసూన రత్న
కంబళులు తీర్చి నిలిచితి కలలు గనుచు.

అగరు జవ్వాది ధూపాలు పొగలు నిండి
కమ్మ కస్తురి పునుగులు గంధమల్లి
మధుర మత్తత మునిగిన మందిరాన
నేను మాత్రము నీకునై నిలిచి యుంటి.

మందిరమ్మెల్ల వెన్నెల లందగించి
తళుకు తళుకాడు తారకల్ వెలుగు లాడి
దివ్య శోభనాలంకృత దీప్తి నొప్ప
చెలియ నీ రాకకై నిరీక్షించుచుంటి.
&lt;/poem&gt;


{{Css image crop
|Image = Adavi_Bapiraju_Samagra_Kavita_Sankalanam_Vol-1,_Kinnera_Art_Theatrees.pdf
|Page = 33
|bSize = 371
|cWidth = 74
|cHeight = 24
|oTop = 513
|oLeft = 161
|Location = center
|Description = 
}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;
{{rh|||అడివి బాపిరాజు సమగ్ర కవితా సంకలనం}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>tek4ugrt66frwqiapi0gnfvckh0177j</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:Adavi Bapiraju Samagra Kavita Sankalanam Vol-1, Kinnera Art Theatrees.pdf/34</title>
    <ns>104</ns>
    <id>211077</id>
    <revision>
      <id>550654</id>
      <timestamp>2026-03-29T01:26:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>శ్రీరామమూర్తి</username>
        <id>1517</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>550654</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1687" sha1="h8lcqw4grehmo045e7bmjmtda4jwmjd" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;శ్రీరామమూర్తి&quot; /&gt;{{left|24}}
{{rule|}}&lt;/noinclude&gt;
{{p|fs125|ac}}'''చిత్ర దీక్ష'''&lt;/p&gt;

&lt;poem&gt;
{{left margin|5em}}
తూలిక ధరించుము సకియ! తొగరు రంగు
రంగరించుము, పట్టుదారాలబోలు
రేకలను తీర్చి దిద్దుము, లోక మోహ
నము రసస్వరూపాన వర్ణముల కూర్పు.
పద్మ పీఠస్థమై సౌవర్ణశోణ
రాగ మిళిత మంజుల వర్ణ రంజిత సుభ
గాకృత త్రిభంగిమా సౌష్టవాంగ పూర్ణ
సుందరమ్మై భవన్మూర్తి సొంపునందు,

ఏ మహా భావమో నీదు హృదయ మందు
బీజరూపమై మొలకయై, వృక్షమై ప్ర
పుల్లమై, ఫలయుక్తమై మూర్తి నంద
తదను కృతి విన్యసింతు చిత్రమ్ము దేవి.

ఒక్క ఆశాకిరణమైన ఒదిగిలేని
కర్కశ కుహూతమస్వీ వికలి జీవి
తాల విరచించు చోనీదు తూలిక కరు
ణార్ద్రితమ్ము లెద్దివియొ వర్ణాల పరచు.
&lt;/poem&gt;


{{Css image crop
|Image = Adavi_Bapiraju_Samagra_Kavita_Sankalanam_Vol-1,_Kinnera_Art_Theatrees.pdf
|Page = 34
|bSize = 371
|cWidth = 24
|cHeight = 23
|oTop = 440
|oLeft = 192
|Location = center
|Description = 
}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;
{{rh|శిల్పబాల||}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>h8lcqw4grehmo045e7bmjmtda4jwmjd</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>550655</id>
      <parentid>550654</parentid>
      <timestamp>2026-03-29T01:26:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>శ్రీరామమూర్తి</username>
        <id>1517</id>
      </contributor>
      <origin>550655</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1688" sha1="ajbuv81cfrlk1twx94zrqyolepremsp" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;శ్రీరామమూర్తి&quot; /&gt;{{left|24}}
{{rule|}}&lt;/noinclude&gt;
{{p|fs125|ac}}'''చిత్ర దీక్ష'''&lt;/p&gt;

&lt;poem&gt;
{{left margin|15em}}
తూలిక ధరించుము సకియ! తొగరు రంగు
రంగరించుము, పట్టుదారాలబోలు
రేకలను తీర్చి దిద్దుము, లోక మోహ
నము రసస్వరూపాన వర్ణముల కూర్పు.
పద్మ పీఠస్థమై సౌవర్ణశోణ
రాగ మిళిత మంజుల వర్ణ రంజిత సుభ
గాకృత త్రిభంగిమా సౌష్టవాంగ పూర్ణ
సుందరమ్మై భవన్మూర్తి సొంపునందు,

ఏ మహా భావమో నీదు హృదయ మందు
బీజరూపమై మొలకయై, వృక్షమై ప్ర
పుల్లమై, ఫలయుక్తమై మూర్తి నంద
తదను కృతి విన్యసింతు చిత్రమ్ము దేవి.

ఒక్క ఆశాకిరణమైన ఒదిగిలేని
కర్కశ కుహూతమస్వీ వికలి జీవి
తాల విరచించు చోనీదు తూలిక కరు
ణార్ద్రితమ్ము లెద్దివియొ వర్ణాల పరచు.
&lt;/poem&gt;


{{Css image crop
|Image = Adavi_Bapiraju_Samagra_Kavita_Sankalanam_Vol-1,_Kinnera_Art_Theatrees.pdf
|Page = 34
|bSize = 371
|cWidth = 24
|cHeight = 23
|oTop = 440
|oLeft = 192
|Location = center
|Description = 
}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;
{{rh|శిల్పబాల||}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ajbuv81cfrlk1twx94zrqyolepremsp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>సూచిక:జూనియరూ కాదు. అల్లుడు శ్రీపాద సుబ్రహ్మణ్యశాస్త్రి పుల్లంపేట జరీచీర (సంపుటి).pdf</title>
    <ns>106</ns>
    <id>211078</id>
    <revision>
      <id>550656</id>
      <timestamp>2026-03-29T01:30:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pavan santhosh.s</username>
        <id>1757</id>
      </contributor>
      <comment>సూచిక రూపకల్పన చేస్తున్నాను</comment>
      <origin>550656</origin>
      <model>proofread-index</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="212" sha1="qa3zswp6wydgk7t8pl4bnj9fon41fzd" xml:space="preserve">{{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template
|రకం=పుస్తకం
|శీర్షిక=జూనియరూ కాదు. అల్లుడు
|భాష=te
|సంపుటి=
|రచయిత=రచయిత:శ్రీపాద సుబ్రహ్మణ్యశాస్త్రి
|అనువాదకులు=
|ఎడిటర్=
|చిత్రకర్త=
|పాఠశాల=
|ప్రచురణకర్త=
|చిరునామా=
|సంవత్సరం=1921
|ఆధారం=
|ISBN=
|OCLC=
|LCCN=
|BNF_ARK=
|ARC=
|మూలం=_empty_
|బొమ్మ=1
|పురోగతి=X
|పుటలు=&lt;pagelist /&gt;
|సంపుటాలు=
|వ్యాఖ్యలు=
|వెడల్పు=
|సిఎస్ఎస్=
|పేజీ మొదటి వరుస=
|పేజీ చివరివరుస=
}}
[[వర్గం:కథలు]]</text>
      <sha1>qa3zswp6wydgk7t8pl4bnj9fon41fzd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:Adavi Bapiraju Samagra Kavita Sankalanam Vol-1, Kinnera Art Theatrees.pdf/35</title>
    <ns>104</ns>
    <id>211079</id>
    <revision>
      <id>550657</id>
      <timestamp>2026-03-29T01:31:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>శ్రీరామమూర్తి</username>
        <id>1517</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>550657</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1082" sha1="3g18e2a13s8nvhwy8dzs0frony735gw" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;శ్రీరామమూర్తి&quot; /&gt;{{right|25}}
{{rule|}}&lt;/noinclude&gt;
{{p|fs125|ac}}'''పరశువేది'''&lt;/p&gt;

&lt;poem&gt;
{{left margin|15em}}
కఠిన కంటకావృత శిలాగహన భూమి
గర్భమందు, పాతాళ గంగ కనులగన
రాక సంచరించు నటుల బ్రతుకు సీమ
మానవ ప్రేమ లోతుల మనుచునుండు.

పొడితనపు జీవిత మెట్లో నడుపుకొనుచు
కాలము గడుపు మనుజునికడిది ఎడద
యైన సౌందర్య సంస్పర్శ, చే ననయు ర
సార్ద్రయై కళానంద ప్రసన్న మగుచు.
&lt;/poem&gt;


{{Css image crop
|Image = Adavi_Bapiraju_Samagra_Kavita_Sankalanam_Vol-1,_Kinnera_Art_Theatrees.pdf
|Page = 35
|bSize = 371
|cWidth = 26
|cHeight = 23
|oTop = 272
|oLeft = 192
|Location = center
|Description = 
}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;
{{rh|||అడివి బాపిరాజు సమగ్ర కవితా సంకలనం}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>3g18e2a13s8nvhwy8dzs0frony735gw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:జూనియరూ కాదు. అల్లుడు శ్రీపాద సుబ్రహ్మణ్యశాస్త్రి పుల్లంపేట జరీచీర (సంపుటి).pdf/1</title>
    <ns>104</ns>
    <id>211080</id>
    <revision>
      <id>550658</id>
      <timestamp>2026-03-29T01:32:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pavan santhosh.s</username>
        <id>1757</id>
      </contributor>
      <comment>ఓసీఆర్ పాఠ్యం</comment>
      <origin>550658</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5162" sha1="9ys6vg5k988nbq0pvtsc6thtdlzl1sy" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Pavan santhosh.s&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;జూనియరూ కాదు. అల్లుడు
నెల్లూరు ప్లీడరు గుమాస్తాలలో చెంచురామయ్య చాల చురుకైనవాడు.
వయస్సు పాతికయేండ్లకు మించలేదు; గాని ముసలిగుమాస్తాల కంటె
ఆరిందాతనము గలవాడు. మంచి వేషగాడు. క్రొత్త కక్షిదారులు అతడే ప్లీడరని
భ్రమపడుచుందురు. చాలఠీవి గలవాడు. సైకిలు లేనిదే యెక్కడకును వెళ్ళడు.
ప్లీడరు చెంచయ్య పంతులును, చెంచురామయ్యను ఒకచోట నిలిపిన చెంచురామయ్య.
ప్లీడరువలెను, చెంచయ్యపంతులు ఆరితేరిన గుమాస్తా వలెను ఉందురు. చెంచయ్య
భార్య తఱుచు “చెంచురామయ్యను చూసి నేర్చుకోండీ దర్జా. నియ్యోగులింట్లో
పుట్టేరు. దర్జాలేనిదే యేమి అందమూ? వైదీకి అయినా అతణ్ణి చూస్తే
ముచ్చటవుతుంది&quot; అని పలుకుచుండును. భర్త ప్రత్యుత్తర మామెకు ఎప్పుడును
తృప్తినీయదు.
చెంచురామయ్య వ్యవహారము బాగుగనేయుండును; గాని తఱిచిన నేమియు
లేదు. తలమంచిలో నాతనికి చిన్నపూరియిల్లు మాత్రమున్నది. ఇంట తల్లి తప్ప.
మఱి దిక్కులేదు. పెండ్లి కాలేదు.
“అమ్మా, ఈ వయస్సులో పెళ్ళాం వుండవలిసిందే. నువ్వు చెప్పే మాటల్లో
యేమీ తేడాలేదు. అయితే పెళ్ళాం వస్తే యేంతింటుందో చెప్పూ. రెక్క ఆడకపోతే
డొక్క మాడుతుంది. ఇంతకీ వున్నా వుండకపోయినా వెనకదక్షత యేదీ? నాకు
నేనయి - పిల్లని చూసుకోవడం కుదరదు. ఇప్పటి మట్టుకు నాకు పెళ్ళికాలేదని
బెంగలేదు. నువ్వు వున్నంతకాలమూ అన్నం వండిపెట్టడానికి వెనక్కితీయవుగదా?
తరువాత చూసుకుందాం” అని యాతడు పెండ్లి ప్రస్తావము వచ్చినప్పుడెల్ల తల్లికి
ప్రత్యుత్తరము ఇచ్చుచుండును. &quot;కట్టుకోవడానికి శుభ్రమైన బట్ట, తినడానికి దర్జా
అయిన తిండీ, ఇంతే చాలు నాకు. ఎంత దరిద్రుడికేనా పెళ్ళాం అంటే ఆశ
లేకపోదు; గాని దర్జా సాగించుకోలేనివాడు పెళ్ళాడగూడదని నామతం. ఎప్పటికైనా :
నేనైశ్వర్యవంతుడినయినా కావాలి, అయిశ్వర్యవంతుడి కూతుర్నేనా పెళ్ళాడాలి.
మూడోదారి పనికిరాదు నాకు” అనిగూడ ఆతడు చెప్పుచుండును..
. ఆతని
రాజమహేంద్రవరమున హితకారిణీ పాఠశాలలో చెంచురామయ్య అంటే
ప్రధానోపాధ్యాయునకు ఆఱవ ప్రాణము. విద్యార్థులందఱును
ప్రాణస్నేహితునివలె గౌరవించెడివారు. అందఱకును ఆతడు తలలో నాలుకవలె
నుండెడివాడు. &quot;చెంచూ, కూతుళ్ళు లేరోయి నాకూ. ఉంటే నీకొక పిల్లనిచ్చి నిన్ను
యింట్లో పెట్టుకుందును. నువ్వు నాకు కడుపున పుట్టిన బిడ్డకంటె యెక్కువ&quot; అని
ప్రధానోపాధ్యాయుని భార్య అనుటయు, దానికాతడు “మంచి పిల్లను తీసుకువస్తాను.
330&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>9ys6vg5k988nbq0pvtsc6thtdlzl1sy</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:జూనియరూ కాదు. అల్లుడు శ్రీపాద సుబ్రహ్మణ్యశాస్త్రి పుల్లంపేట జరీచీర (సంపుటి).pdf/2</title>
    <ns>104</ns>
    <id>211081</id>
    <revision>
      <id>550659</id>
      <timestamp>2026-03-29T01:32:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pavan santhosh.s</username>
        <id>1757</id>
      </contributor>
      <comment>ఓసీఆర్ పాఠ్యం</comment>
      <origin>550659</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4624" sha1="b40ljgo2qyks73drrc7clrz54p6v76u" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Pavan santhosh.s&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;మీరే కన్యాదానం చేస్తురుగాని” అని జవాబు చెప్పుచుండుటయు తఱుచు
జరుగుచుండెడిది.
2
అయిదవఫారము చదువునపుడు తండ్రి చనిపోగా చెంచురామయ్య చదువు
మానివేసి తలమంచి చేరుకొనియెను. తల్లికొడుకు ఎట్లు కాలము గడుపుచున్నారో
ఆతని తండ్రి బ్రతికియున్నంత కాలమును
భిక్షాటనము చేసి కుటుంబము గడుపుకొనెను.
యెవరికిని తెలిసెడిది గాదు.
నిలువచేయుటకు తగినంత
సంపాదన యెఱుగ డాతడు. ఆయుద్దేశము గూడ నాతనికి లేదు.
గడిచిపోతుంది. చాలు” అని యాతడు భార్య నూరడించెడివాడు.
““కాలం
ఒక్క సంవత్సరము గడచినది. “నాయనా, పెంకుటిల్లు కట్టుకోవడం
కోసం మీ నాయన జాగ్రత్త పెట్టిన రెండువందల రూపాయలకీ యిక ముప్ఫయి
వున్నాయి. ఏదేనా మార్గం చూస్తే గాని కాలం గడవదు మనకి” అని రంగమ్మ
చెప్పగా చెంచురామయ్య ఆలోచన ప్రారంభించెను. పదునెనిమిదేండ్లు నిండలేదు.
సంసారభారము నెత్తిమీద పడినది. కులాసాగా తిరిగిన చెంచురామయ్య కిది చాల
క్రొత్త. వారము దినము లాతనికి మార్గము తోచలేదు. గ్రామములో మారంరెడ్డి
బలరామరెడ్డి భార్య లక్షలకు అధీశ్వరియై యున్నది. కొడుకు మైనరు.
వ్యవహారమంతయు నామె స్వయముగ చూచుకొనుచుండెను.
&quot;మా అబ్బాయికి చదువు చెప్పు. నీకుటుంబం నేను పోషిస్తాను&quot; అని
యామె చెప్పగా తల్లి యనుమతి మీద చెంచురామయ్య అంగీకరించెను.
అయిదు సంవత్సరములు గడచినవి. బలరామరెడ్డి కొడుకు పెద్దవాడై
స్వతంత్రుడయ్యెను. వ్యవహారమంతయు తల్లి కొడుకున కిచ్చివేసెను. “మీరు నన్ను
విడవవద్దు. మదరాసున నేను వర్తకం చేస్తాను. అక్కడ మీ సాయం నాకు చాలా
కావాలి&quot; అని యాతడు కోరెను. చెంచురామయ్య అంగీకరించెను; గాని తల్లి
వలదనెను. &quot;పెళ్ళి అయిందాకా యిల్లు కదలవద్దు. తరువాత నీయిష్టం” అని
యామె చెప్పెను. చెంచురామయ్య ఆమెకు ఎదురు చెప్పజాలకపోయెను.
3
చెంచురామయ్య శక్తి చెంచయ్య పంతులు బాగుగా
నెఱుగును.
తలమంచిలో నుపాధ్యాయుడుగా నున్నపుడాతడు బలరామరెడ్డితాలూకు
కోర్టు వ్యవహారములన్నియు తనవద్దకే తెచ్చి అభియోగ విన్యాసమున అమూల్యములగు
సలహాలనిచ్చుచుండుట జూచి యాతడు “చెంచురామయ్య బుద్ధిశాలి. పరీక్షల
అడ్డులేకపోతే వకీలుగా వుండతగ్గవాడు” అని యనుకొనియెను.
331&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>b40ljgo2qyks73drrc7clrz54p6v76u</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:జూనియరూ కాదు. అల్లుడు శ్రీపాద సుబ్రహ్మణ్యశాస్త్రి పుల్లంపేట జరీచీర (సంపుటి).pdf/3</title>
    <ns>104</ns>
    <id>211082</id>
    <revision>
      <id>550660</id>
      <timestamp>2026-03-29T01:32:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pavan santhosh.s</username>
        <id>1757</id>
      </contributor>
      <comment>ఓసీఆర్ పాఠ్యం</comment>
      <origin>550660</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5966" sha1="nmmmtj9519rmdz0smm1qyrb3n00id3q" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Pavan santhosh.s&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;-
అతనికి ఆ యువకునిమీద చాల లోభము కలిగెను. &quot;తలమంచిలో నీకేమి
ముట్టుతుందయ్యా? సంసారం మాత్రం జరిగిపోతూవుంటే యేమిలాభమూ?
కాలూ, చెయ్యీ వంగిన తరువాత అప్పటికేమైనా కూడబెట్టుకోకపోతే అప్పుడు
యేం చేస్తావూ? మీ యమ్మ ముసలిదిగదా? ఆవిడీనీకుయెన్నాళ్లువండి పెట్టగలదూ?
యుక్తవయస్సులోనే పెళ్ళాడకపోతే ఆవిడ కదలలేని స్థితి వచ్చేక నీకు విస్తరిలోకి
అన్నం యెలా వస్తుందీ?” ఇట్టి ప్రశ్నలధికమయ్యెను. తుదకొకనాడు, “పోనీ,
నెల్లూరు రావయ్యా; నీకిష్టం వుంటే నాదగ్గిర వుండు. నీకు సర్వస్వాతంత్ర్యం
ఇచ్చేస్తాను. కాలం గడిచిపోతూనే వుంటుంది. పెళ్ళి ప్రయత్నాలు చేస్తాను” అని
చాల దృఢముగా చెప్పెను.
కెఱింగించెను.
ఈ ప్రస్తావము వచ్చునప్పటికి అక్కడ బలరామరెడ్డి కొడుకు పెద్దవాడై
మదరాసు ప్రస్తావము తెచ్చియుండెను. చెంచురామయ్య సంగతి యంతయు తల్లి
తల్లియు, కొడుకును. కష్టసుఖము లాలోచించుకొనిరి.
రంగనాయకుని తిరునాళ్ళకు ఆమె నెల్లూరు వచ్చెను. చెంచయ్య పంతులును,
భార్యయు, బిడ్డయు వారిని ఆలయములో కలిసికొనిరి. పరోక్షపరిచయముగల
గృహస్థులు ప్రథమసమావేశమున చేసికొను మర్యాదలన్నియు జరిగెను. చెంచయ్య
“మా యింటికి రండి; మీరెక్కడా మకాము చేయడానికి వీలులేదు” అనియెను.
ఆతని భార్య వేంకటసుబ్బమ్మ రంగమ్మను విడువలేదు. “అమ్మమ్మగారూ, మా
యింటికే రావాలి మీరు. మీ బస యెక్కడో రండి. మీ సామాను మా యింటికి
పట్టించుకొని వెడదాము” అని సుబ్బలక్ష్మి చేయిపట్టుకొనియెను. చెంచురామయ్య
ఆశ్చర్యపడెను. రంగమ్మ నిశ్చేష్టయయ్యెను. “చూడవద్దు. తప్పులేదు” అని
చెంచయ్యపంతులు మఱల చెప్పగా వారు అంగీకరించిరి. రంగమ్మ,
వేంకటసుబ్బమ్మ, సుబ్బలక్ష్మి మోటారులో ఇంటికి వెడలిపోయిరి.
రామయ్యయు కాలినడకను బయలుదేరిరి.
కాశికాలవారి అగ్రహారములో చెంచయ్య పంతులు ఒక్కడే ప్లీడరు.
తక్కినవారు చిన్న యుద్యోగులు,
చిన్న యుద్యోగులు, ప్లీడరుగుమాస్తాలు,
ప్లీడరుగుమాస్తాలు, బిడ్డలకు ఇంగ్లీషు
చెప్పించుకొనుటకు వచ్చినవారు - ఇంక నిట్టివారు ఉండిరి. యథాప్రకారముగ
మధ్యాహ్నము ఇరుగుపొరుగు స్త్రీలు వేంకటసుబ్బమ్మ చుట్టును కూర్చుండిరి.
రంగమ్మ వారిలో గూర్చుండుటకు మొదట లజ్జించెను; గాని తప్పినదిగాదు.
సుబ్బలక్ష్మి యామెను బలవంతముగ చేయిపట్టుకొని తీసికొని
వచ్చి
కూర్చుండబెట్టెను. వేంకటసుబ్బమ్మ యామె నందఱకును పరిచయపరిచెను.
కొందఱు వేంకటసుబ్బమ్మ యౌదార్యమును రంగమ్మకు చెప్పిరి.
రంగమ్మ తన
సంసారము సంగతి కొంచెము చెప్పెను. ఈ స్వల్పపరిచయమునందే వారు రంగమ్మ
మధురభాషిణి యగుట గ్రహించిరి. అందఱును గూడ “మీయబ్బాయి కేదేనా
వుద్యోగం దొరక్కపోదు. చెంచయ్యపంతులుగారికీ మీ అబ్బాయికీ స్నేహం గదా!
వారేదేనా ఇప్పిస్తారు. వారికి ఈ వూళ్ళో చాలా పలుకుబడి వుంది. మీరిక్కడికి
332&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>nmmmtj9519rmdz0smm1qyrb3n00id3q</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:జూనియరూ కాదు. అల్లుడు శ్రీపాద సుబ్రహ్మణ్యశాస్త్రి పుల్లంపేట జరీచీర (సంపుటి).pdf/4</title>
    <ns>104</ns>
    <id>211083</id>
    <revision>
      <id>550661</id>
      <timestamp>2026-03-29T01:32:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pavan santhosh.s</username>
        <id>1757</id>
      </contributor>
      <comment>ఓసీఆర్ పాఠ్యం</comment>
      <origin>550661</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5460" sha1="mn0grjea5yxf853ikfocqlml4qi7q0o" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Pavan santhosh.s&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;రండీ&quot; అని పిలిచిరి. “ఎక్కడో ఇప్పించడం ఎందుకూ? వారి అబ్బాయి. మా
యింట్లోనే వుండవచ్చును. మా వ్యవహారాలు అన్నీ చూసిపెడుతూ స్వతంత్రంగా
మసులుకోవచ్చును” అని వేంకటసుబ్బమ్మ అనియెను. “అమ్మమ్మగారూ, మీరు
తప్పకుండా రావాలండీ మావూరూ? మామయ్యగారు నాకు చదువు చెబుతారు.
మీరు పాటలు చెబుదురుగాని, అమ్మా, అమ్మమ్మ గారు వస్తే వుత్తరపింట్లో వుంటారే.
నీటి కొళాయి ఆదొడ్లో గూడా వకటి వుంది. అవునండీ అమ్మమ్మగారూ; ఏమీ కష్టం
వుండదు మీకు. సుఖంగా వుండవచ్చును. నేను మీకు సాయమవుతూ వుంటాను
లెండి. తప్పకుండా చెబుతాను. వీరిని మళ్ళీ తలమంచి వెళ్ళనివ్వగూడదే” అని
సుబ్బలక్ష్మి పలుకగా అందఱును “ఇంకేమీ? ఈమాటు రంగమ్మగారు తప్పకుండా
రావలందే” అనిరి. &quot;నీకు అంత అభిమానం వుంటే అలాగే వస్తానులే అమ్మా&quot; అని
రంగమ్మ సుబ్బలక్ష్మిని ఒడిలోనికి దీసికొనియెను.
-
4
.
వారు “ఇక్కడే
అంతే. మీరు
మా అత్తగారూ,
“అత్తగారూ, మీయిష్టం. మీకు యిష్టం వుంటే మా యింట్లో మీ యిష్టం
వచ్చినచోట వుండవచ్చు. ఇలా అంటున్నానని మీరు మరివకలాగు భావించవద్దు.
మీ సౌకర్యం చూసుకోండి. మీకూ మాకూ యేమీ భేదం వుండగూడదు.
మధ్వపతివారి వీధిలో మాకు చిన్న యిల్లు వుంది. అక్కడో, యిక్కడో, యెక్కడో
వకచోట - మీ యిష్టం. అద్ది యివ్వక్కర్లేదు. ఇక్కడ వుండడం నాయభిప్రాయం”
అని పంతులు చెప్పగా వేంకటసుబ్బమ్మ అందుకొనియెను. &quot;బాగానేవుంది
మీధోరణి. యెక్కడో వకచోట వుండేటట్టయితే వారిని మనం యీవూరు రమ్మనడం
యెందుకూ? పిన్నిగారూ; మీ అల్లుడుగారి మాటలకేమిలెండి.
వుండాలి” అంటే మీరేమనుకుంటారో అని అలా అన్నారు.
మాయింట్లోనే వుండాలి. నాకు వెనక దక్షత ఆట్టే లేదు.
మాఅమ్మా గూడా వక్క సంవత్సరంలోనే చచ్చిపోయారు. మంచీ, చెడ్డా, కష్టమూ,
సుఖమూ చెప్పుకోవడానికి పెద్దదిక్కులేక ఏదో - మీ అల్లుడుగారు వేలకువేలు
సంపాదిస్తూ వున్నా, అయిశ్వర్యం అనంతంగా వున్నా నిజంగా నేను అరణ్యంలో
వున్నట్లు వున్నాను. మీరు మాయింట్లోనే మా యిల్లేమిటి? ఇది మీయిల్లే
అనుకోండి. మీయింట్లోనే మేము వున్నామనుకోండి. అమ్మా అంటే అమ్మాయీ
అంటే మనం భేదం లేకుండా, తల్లీబిడ్డా ప్రేమతో మసులుకుందాం” అని యామె
ఖచ్చితముగా చెప్పెను. &quot;అక్కయ్యగారు మామీద చూపించిన ప్రేమ చాలా గొప్పది;
గాని అయితే మీ ఆజ్ఞకి అడ్డు చెప్పలేను; గాని యెక్కడో వకచోట - పోనీ మీ
చిన్నయింట్లో వుంటాము. అలా అనుగ్రహించండి&quot; అని మెల్లగా చెంచురామయ్య
ఆమాట ముగియుటయే తడవుగ “చూశావుటే అమ్మా; మామయ్యగారు
యెలా చెబుతున్నారో? అలా వల్లగాదే. మనయింట్లోనే వుండాలి వారు
పలికెను.
-
-
333&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>mn0grjea5yxf853ikfocqlml4qi7q0o</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:జూనియరూ కాదు. అల్లుడు శ్రీపాద సుబ్రహ్మణ్యశాస్త్రి పుల్లంపేట జరీచీర (సంపుటి).pdf/5</title>
    <ns>104</ns>
    <id>211084</id>
    <revision>
      <id>550662</id>
      <timestamp>2026-03-29T01:33:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pavan santhosh.s</username>
        <id>1757</id>
      </contributor>
      <comment>ఓసీఆర్ పాఠ్యం</comment>
      <origin>550662</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4915" sha1="mojs2yut9uktza4pqcnm2k5171z1ivi" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Pavan santhosh.s&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;7
తప్పకుండాను. ఏమండీ? మామయ్యగారూ, నాకు చదువు చెప్పరుటండీ? మీరు
మరో యింట్లో వుంటే రాత్రి భోజనాలయిన తరవాత నేను చదువుకోవడం
యెలాగండీ? మీరు చీకట్లో యిక్కడికి రోజూ యెలా వస్తారండీ? వల్లగాదు. మీరు
యెలాగేనా వస్తే అమ్మమ్మగారు యెలా వస్తారూ? ఆవిణ్ణి విడిచి మేము వుండలేము.
బాబయ్యగారూ, మీరు వప్పుకోకండి. అమ్మమ్మగారూ, మామయ్యగారూ యిక్కడే..
మనయింట్లోనే వుండాలి” అని సుబ్బలక్ష్మి పలుకగా చెంచురామయ్యయు,
రంగమ్మయు - ఇద్దరును గూడ ఆదరము పెంపున ఆమెను దగ్గరకు తీసికొనుటకు
ఒక్కమాటే చేతులు చాచిరి. రంగమ్మ వెనుకకు తగ్గగా ఆమెను చెంచురామయ్య
యెత్తుకొని ముద్దాడెను. &quot;మీరు యింక మాఱుమాట చెప్పకండీ అత్తగారూ; మా
అమ్మాయి యింక వప్పుకోదు” అని చెప్పి చెంచయ్యపంతులు సుబ్బలక్ష్మి యేర్పాటు
చొప్పున ఉత్తరపుటిల్లు ఖాళీ చేయించి వారిని అందు విడియించెను.
-
5
“దిక్కుమాలిన శాఖాభేదం యేమీ బాగాలేదండీ యిదీ? నియ్యెగులికీ
వైదీకులికీ భేదం యేమిటండీ? ఆచారాల్లో, వృత్తుల్లో యేమీ భేదం లేనప్పుడు వెనక
యెప్పుడో పుట్టిన భేదాలు యింకా వుంచుకోవడం యెందుకండీ?
ంకా,
పిన్నిగారూ
నేనన్నమాటలో యేమయినా తప్పువుందా? మీరు మాయింట్లో యెందుకు
భోంచెయ్యకూడదో.. చెప్పండీ?” అని 'రంగమ్మ భోజనము చేయుచుండగా
వేంకటసుబ్బమ్మ ఎదుట కూర్చుండి యడిగెను. “తప్పులేదమ్మా. మజ్జిగ
దగ్గరపెట్టుకోవడం మరిచిపోయాను. వడ్డించు” అని రంగమ్మ పలికెను.
“మజ్జిగలాగే అన్నం గూడా వడ్డించమనాలి” అని నవ్వుచు వేంకటసుబ్బమ్మ మజ్జిగ
వడ్డించెను.
వేంకటసుబ్బమ్మ అంతకుముందే భుజించెను; గావున ఇరువురును
సావకాశముగా గూర్చుండిరి.
సుబ్బలక్ష్మి వూలుతో మెడపట్టీ అల్లుచు వచ్చి ప్రక్కన గూర్చుండెను.
“ఈకాలపు పిల్లలు మనకాలంలాంటివాళ్ళు కారమ్మా, మనమరాలు
మొగుడికి యివ్వడానికి అప్పుడే మెడపట్టీ యెలా అల్లుతోందో చూడు అమ్మాయీ”
“అమ్మమ్మగారూ పాట చెబుతారని వచ్చాను. వేళాకోళాలు చేస్తున్నారు”
“వారేమన్నా ఎదురుమాట పలగ్గూడదమ్మా”.
&quot;ఇప్పుడు నేనేమన్నానూ? ఏమండీ అమ్మమ్మ గారూ?”
&quot;ఏమీ లేదమ్మా, మెడపట్టీ అయిన తరువాత పాట చెబుతానులే. అయినా
యీకాలపు పాటలు రావు నాకు. అంతా పూర్వకాలం.”
“అయితేలెండి. నాకు అవే గావాలి. ఊర్మిళాదేవి నిద్ర చెప్పండి ముందు”
“అలాగే చెపుతానులే అమ్మా”
334
'&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>mojs2yut9uktza4pqcnm2k5171z1ivi</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:జూనియరూ కాదు. అల్లుడు శ్రీపాద సుబ్రహ్మణ్యశాస్త్రి పుల్లంపేట జరీచీర (సంపుటి).pdf/6</title>
    <ns>104</ns>
    <id>211085</id>
    <revision>
      <id>550663</id>
      <timestamp>2026-03-29T01:33:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pavan santhosh.s</username>
        <id>1757</id>
      </contributor>
      <comment>ఓసీఆర్ పాఠ్యం</comment>
      <origin>550663</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4408" sha1="l845kc1om0q7fcvjo2bxcmez2uqjusx" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Pavan santhosh.s&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;“మా అమ్మాయికి దైవభక్తి చాలా వుందండీ; ఈకాలపు పిల్ల అయినా
పూర్వకాలపు ఆచారాలు కొన్ని యిష్టమే దానికి”
“అయితే సంబంధం యేది నిశ్చయంచేశారూ?”
“కావలి సంబంధం మంచిదేగాని పిల్లాడు నలుపు. నాయుడుపేట
సంబంధం డబ్బుకు అంతులేదు గాని వ్యవసాయం చేస్తారుట. తెనాలి సంబంధం
నాకు బాగుంది”
“ఇంతకీ మనమరాలు యేమంటుంది? ఏమంటావు సుబ్బూ ?”
“చెప్పమ్మా సిగ్గుపడకు”
“అమ్మమ్మగారు యేది చేస్తే అది”
“నాతల్లే, నా కూనే” .
ఇట్లు చెప్పి రంగమ్మ. సుబ్బలక్ష్మిని దగ్గరకు తీసికొనియెను. &quot;అయ్యో,
అమ్మమ్మగారు మయిలపడ్డారు. ఇంకా దాహం పుచ్చుకొన్నారో లేదో” అని బాలిక
ఇవ్వలకు రాబోయెను; గాని “అయితే లే అమ్మా&quot; యని రంగమ్మ విడువలేదు.
6)
చెంచురామయ్యను జూచి హెడ్లుమాస్తా నిరాశపడెను. అది కనిపెట్టి
యాతడు “మీకు నిరాశవద్దు నావల్ల మీకు అపకారం జరగదు” అని చెంచురామయ్య
చెప్పెను; · గాని యాతనికి ధైర్యము గలుగలేదు. &quot;పంతులుగారు మిమ్మల్ని
యెందుకు చేరదీశారూ? మీ ప్రతిభ నాకు తెలుసును. మీ ముందు ఈ వూళ్లో
ప్లీడర్లుకూడా. చాలామంది తీసికట్టుగా వుంటారు. పంతులుగారి శాస్త్రజ్ఞానానికి మీ
మంత్రాంగం వుండవలిసిందే; గాని పదేళ్ళనుంచి యీ గుమ్మం కనిపెట్టుకుని
వున్నాను. లోటు లేకుండా జరిగిపోతోంది. మతెక్కడికేనా వెడితే లోటు
వుండగూడదు; గాని కొత్త అవుతుంది. ఈలాభం వుండదు. పువ్వులమ్మిన చోట
కట్టెలమ్మినట్లు వుంటుంది” అని యాతడు కొంచెము దీనముగ పలికెను.&quot;
“మధ్యాహ్నం తీరుస్తాను మీభయం” అని చెంచురామయ్య చెప్పేను..
నాడు ఆదివారము దక్షణపుటింటిలోనుండి చెంచయ్యపంతులును,
ఉత్తరపుటింట్లోనుంచి చెంచురామయ్యయు భోజనము గావించి ఒక్కమారే
హాలులోనికి వచ్చిరి. వెనువెంటనే సుబ్బలక్ష్మి తములపాకుచిలుకల పళ్ళెము తెచ్చి
బల్లమీద నుంచి వెడలిపోయెను. చెంచయ్య ఆజ్ఞ చొప్పున చెంచురామయ్యగూడ
తాంబూలచర్వణము ప్రారంభించెను.
“తమకి నాయెడల కలిగిన అపారప్రేమని తరుచు వర్ణిస్తూవుండడం నాకు
ఇష్టం లేదు. మఱి నా పనులు ఏమో సెలవిస్తే చేసుకుంటూ వుంటాను.”
&quot;నియామకం యెందుకూ”
335&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>l845kc1om0q7fcvjo2bxcmez2uqjusx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:జూనియరూ కాదు. అల్లుడు శ్రీపాద సుబ్రహ్మణ్యశాస్త్రి పుల్లంపేట జరీచీర (సంపుటి).pdf/7</title>
    <ns>104</ns>
    <id>211086</id>
    <revision>
      <id>550664</id>
      <timestamp>2026-03-29T01:33:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pavan santhosh.s</username>
        <id>1757</id>
      </contributor>
      <comment>ఓసీఆర్ పాఠ్యం</comment>
      <origin>550664</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5007" sha1="0u1hfy3zmo7p1eg4g9kpui0j8tdiqnd" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Pavan santhosh.s&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;“తమవద్ద యిదివరకు వకరు హెడ్డుగుమాస్తాగా వుండి సంసారం
చక్కబెట్టుకుంటున్నారు. నారాక వారికి నిరాశావహంగా వుంది. వారికి పెట్టిన
అన్నం తీసెయ్యవద్దని నా ప్రార్ధన”
&quot;ఎందుకు తీసెయ్యాలీ?
సాహాయ్యం చేయడం గుమాస్తాగా కాదు”
“మఱి యెలాగా”
“జూనియరుగా”
అతను వుండవలసిందే.
నువ్వు నాకు
చెంచురామయ్య చకితుడై చూచెను. “ఆశ్చర్యమెందుకూ? నీ ప్రతిభ
నాకు తెలుసును. సుబ్బుకృష్ణయ్య లెక్కలు వగైరా చూసుకుంటూ వుంటాడు. చిన్న
గుమాస్తా చిల్లరిపనులు చేసుకుంటూ వుంటాడు. కేసులు పట్టడమూ, మార్గాలు
వెయ్యడమూ, గుమాస్తాల పనులు తనిఖీ చెయ్యడమూ, ప్రత్యక్షంలో ప్రతిష్ఠకేనా
అప్రతిష్ఠకేనా పేరుమాత్రం నాకు దక్కనియ్యడమూ, కక్షిదార్లవద్ద
కక్షిదార్లవద్ద ఫీజులు
మాట్లాడడమూ, నాసంసారమును చక్కపెట్టడమూ అంతా నీది&quot; అని పంతులు
చెప్పెను. అంతటితో నూరకుండక ఆతడు. సుబ్బుకృష్ణయ్యను పిలిచి
“చెంచురామయ్యగారు నాతరవాత నా యంతటివారు. మీరు వారికే జవాబుదారీగా
నుండాలి” అని చెప్పెను. అతని మనసు కుదుటబడెను.
ఉత్తరక్షణము మొదలు చెంచురామయ్య తన నిశిత ప్రతిభకు
'ఉదాహరణములు చూపసాగెను.
పంతులు కోర్టుకు వెళ్ళిన మోటారులో ఎడమదెస చెంచురామయ్య
యుండవలెను. మొదటిదినమున ప్లీడరులందఱును ఈ సంఘటనమును జూచి
చకితులైరి. మఱునాడు కొందఱు చెంచురామయ్య నడుగగా “వారి మూడో
గుమాస్తాగా వున్నాననియెను. చెంచయ్య నడుగగా “నా జూనియరు” అనియెను.
వారము దినములు గడిచినవి. పంతులునకు చెంచురామయ్య
కుడిభుజముగా నుండెను. ఒక హత్యకు సంబంధించిన అభియోగమున
చెంచయ్యపంతులు ముద్దాయి పక్షమున హేతువాదము ప్రారంభించినపుడు.
చెంచురామయ్య వెనుక నిలిచి కాగితములు త్రిప్పుచు యుక్తుల నందించుటయు,
అందులకు ఫలముగా యుక్తియుక్తముగా నుండు చెంచయ్య పంతులు హేతువాదము
మఱింత జటిలముగా నుండుటయు జూచి ప్లీడరు లందఱును అబ్బురపడిరి.
ముద్దాయి విడుదలయయ్యెను. ఆతడు లక్షాధికారి. నిర్దోషి; గాని
చెంచయ్యపంతులు పూనుకొనకున్న ఆతనిమీద పన్నబడిన కుట్ర
తేలకపోయియుండును. ఆతడు ఈ రహస్యమును గ్రహించెను. “నాప్రాణాలిని,
అంతకంటే గొప్పదయిన మానాన్ని నిలిపేరు. మీశక్తి తెలిసినది. వ్యర్ధుణ్ణి అయినా
ఈ చిన్న - స్వీకరించాలి&quot; అనియాతడు నిర్ణయించుకొనిన ఫీజుగాక మఱియొక
రెండువందల రూపాయలు బహుమతిగా నీయబోయెను; గాని చెంచయ్య వాని
336&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>0u1hfy3zmo7p1eg4g9kpui0j8tdiqnd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:జూనియరూ కాదు. అల్లుడు శ్రీపాద సుబ్రహ్మణ్యశాస్త్రి పుల్లంపేట జరీచీర (సంపుటి).pdf/8</title>
    <ns>104</ns>
    <id>211087</id>
    <revision>
      <id>550665</id>
      <timestamp>2026-03-29T01:34:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pavan santhosh.s</username>
        <id>1757</id>
      </contributor>
      <comment>ఓసీఆర్ పాఠ్యం</comment>
      <origin>550665</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5289" sha1="1y3l7r2pugzbxqe1l74hlj7czqnldwq" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Pavan santhosh.s&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;నంగీకరింపలేదు. “నీకేసు పట్టినవాణ్ణి నేనే.
వారికి
నడిపినవాణ్ణి గూడా నేనే; గాని
నడిపించిన వారు చెంచురామయ్యగారు. ఈ బహుమతికి అర్హులు వారూ.
ఇచ్చి సంతోషపెట్టు”మని యాతడు చెప్పెను. చెంచురామయ్య చాలసేపు తన
కృతజ్ఞతను తెలిపి సొమ్ము పుచ్చుకోవలసినదని కోరెను; అప్పటికిని పంతులు
&quot;నీనిశిత ప్రతిభకి ప్రకాశం గలిగించడమే నా యభిప్రాయం.
అంగీకరింపలేదు.
ఎవరి ప్రజ్ఞకి వారు ఫలం పొందక తప్పదు.
మరివకరు అనుభవించడం చాల తప్పు.
వకరి తెలివితేటల వల్ల వచ్చిన ఫలాన్ని
ముద్దాయి నాకు తక్కువ యివ్వలేదు.
నాకు రావలసినది. నాకు ముట్టింది. ఆ రెండువందలూ నీవి. వాదించవద్దు.
పుచ్చుకో” అని యాతడు ఖచ్చితముగా చెప్పగా చేయునది లేక చెంచురామయ్య
పుచ్చుకొనియెను.
7
ఇదియైన తరవాత వరుసగా అయిదారు పెద్దక్రిమినలు కేసులు
జడ్జీయెదుట విచారణకు వచ్చెను. అన్నిటియందును ఏదో యొక పక్షము
చెంచయ్యకు వచ్చెను. చెంచురామయ్య బుద్ధి తఱచిన కొలదిని నిశితమగుచుండుట
జూచి పంతులు పరమానందభరితుడయ్యెను. ఇరువురును గలిసి తమపక్షము
వారిని విచారణ చేయునపుడు ఆఱితేటిన సాక్షులుగూడ ప్రత్యుత్తరమిచ్చుటకు
తడబడసాగిరి. &quot;చెంచయ్యపంతులు మునుపటివాడు కాడు. ఈ పిల్లబాపడు వచ్చేక
పంతులు మారిపోయాడు. ఇతని యెదుట నిలిచి జవాబు చెప్పడం యిక కష్టమే”
అని చెప్పుకొనిరి. ఇక యెదుటి పక్షపు సాక్షులసంగతి చెప్పనక్కఅయే లేదు.
“బోనులో నుంచి విడిస్తే చాలు” అని అందఱును తలంపసాగిరి.
ఈ అయిదారు కేసులయందును చెంచయ్య పంతులు చేసిన హేతువాదము
జడ్జీకి గూడా వింతగొలిపెను. “పంతులుగారికి వరప్రసాదం లభించినట్లు వుంది”
అని అందఱును చెప్పుకొనసాగిరి. చెంచురామయ్య తమ యింటికి వచ్చిన తరువాత
తనకు కలుగుచున్న ఘనత నంతను పంతులు భార్య కెఱింగించెను. ఆమె గూడ
చాల నానందించెను.
ఆయన
&quot;అబ్బాయీ, నీకంత వేషం యెందుకురా? పంతులుగారు చూడూ యెలా
వున్నారో? లక్షలకు అధికారి. వేలు గడిస్తున్నారు. మోటారు తప్ప భేషజాలేమీ
లేవు. మోటారేనా కోర్టుకు తొరగా వెళ్ళడానికి గాని వేషాలికి గాదు. నీ యజమాని
నూలుకోటు తొడుగుతూవుండగా నీకు పట్టుకోటు యెందుకు నాయనా?
ముచ్చెలు తొడుక్కుంటూ వుండగా నీకు దొరల జోడెందుకురా? లోకులాక్షేపిస్తారురా.
నామాట వినరా” అని రంగమ్మ ప్రతిదినమూ చెప్పుచుండును; గాని చెంచురామయ్య
వినడు. “అత్తగారూ, ఆతణ్ణి మీరెందుకూ ఆక్షేపించకండి. ఈకాలపు మనుష్యులు
పూర్వకాలం వాళ్ళలా వుండమంటే వుండరు. ఆతనికిమాత్రం యేమి తక్కువా?”
337&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>1y3l7r2pugzbxqe1l74hlj7czqnldwq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:జూనియరూ కాదు. అల్లుడు శ్రీపాద సుబ్రహ్మణ్యశాస్త్రి పుల్లంపేట జరీచీర (సంపుటి).pdf/9</title>
    <ns>104</ns>
    <id>211088</id>
    <revision>
      <id>550666</id>
      <timestamp>2026-03-29T01:34:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pavan santhosh.s</username>
        <id>1757</id>
      </contributor>
      <comment>ఓసీఆర్ పాఠ్యం</comment>
      <origin>550666</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5352" sha1="sszce1a4v5ttjsmslfbpw9qajy4q7bk" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Pavan santhosh.s&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;అని పంతులు ఆతని వేషమును బలపఱుచుచుండును. అట్టిసమయముల యందెల్ల
“మీరెందుకు దర్జాగా వుండరూ?&quot; అని వేంకటసుబ్బమ్మ యడుగుచుండును; గాని
పంతులు ఎప్పుడును. ఒకటే ప్రత్యుత్తర మిచ్చుచుండును. &quot;కాలం మళ్ళిపోయింది.
యిక నాకు వేషాలెందుకూ?&quot; ఈ ప్రత్యురము వినినపుడు వెంకటసుబ్బమ్మ
“మంచిమాటే” అని విదాలించుచుండెను.
8
“అమ్మాయి పెళ్ళిమాట యేమిటి?&quot; అని యొకనాడు వేంకటసుబ్బమ్మ
గట్టిగా నడిగెను. &quot;పన్నెండేళ్ళు వెడతాయిట.
యింకవుంచడం మంచిదిగాదండి”
అని రంగమ్మ గూడ చెప్పెను. “నచ్చిన సంబంధం దొరకడం కష్టంగా వుంది.
ఏదో వకటి తీసుకురాగా నువ్వు అంగీకరించడం లేదాయె. ఏం చెయ్యనూ?.
అయితే పెళ్ళి
అత్తగారూ; అమ్మాయికి పెళ్ళి యీడు వచ్చినమాట నిజమే.
చేసేముందే మన తెలివితేటలకి వినియోగము. అది కాస్తా అయిపోయేక
యేమనుకున్నా యేమీ లాభం లేదు. డబ్బూ, ఉద్యోగాలూ, పెద్ద సంసారమూ,
వీట్లకంటే మర్యాదా, అమ్మాయి సుఖమూ మనకి కావలసినవి. సంబంధాలు నేను
వెదికి తెస్తాను; గాని అంగీకరించవలసిన భారం మీ అమ్మాయి మీద వుంది.
ఏమంటారు?&quot; అని పంతులు బదులు చెప్పెను.. ఆలోచన ప్రారంభమయ్యెను.
ఏడెనిమిది సంబంధములు గుఱించి సంపూర్ణవిమర్శనములు ముగిసెను; గాని
ఏదియు నచ్చలేదు. &quot;మంచి సంబంధం చూడండి&quot; ఇది యొకటే వేంకటసుబ్బమ్మ
మాట. “చూస్తాను” అని పంతులు కోర్టునకు వెడలిపోయెను.
పంతులును, చెంచురామయ్యయు ఆనకట్ట దెసకు షికారునకు పోయి
చాల సేపు ఆలోచించిరి. &quot;&quot;మతేమీ లేదు. నాకు లేకలేక సుబ్బలక్ష్మి మాత్రమే
పుట్టినది. నా యాస్తి మూడులక్షలకి తక్కువలేదని ప్రజలు చెప్పుకుంటున్నారు.
ఇదంతా అమ్మాయికే చెందుతుంది. నాకు మఱో వుద్దేశం లేదు. ఆడపిల్ల అను
మిషతో, కడుపున పుట్టిన బిడ్డను త్రోసివేసి ఆస్తి అంతా దత్తుడికియ్యడం నాకు
యిష్టంలేదు. దౌహిత్రుడు వుంటే పరలోకాలకి లోటు కలుగదు. కనక ఇంత
యాస్తితో అంత మంచిపిల్లని యిచ్చేటప్పుడు వరుడు సర్వాంగసుందరంగా వుండాలి.
లేకపోతే లోకం నిందిస్తుంది” అని పంతులు చెప్పెను. &quot;మీకు తెలవనిది లేదు.
సుబ్బలక్ష్మిని సామాన్యుడికి యిస్తే చాలా అక్రమం అనిపించుకుంటుంది.
అన్నివిధాలా జమీందార్ల యింట్లో పడవలసిన పిల్ల. జాగ్రత్తగా ఆలోచించాలి” అని
చెంచురామయ్య బదులు చెప్పెను. రాత్రి యెనిమిదిగంటల వఱకును వారక్కడనే
కూర్చుండి యోచించిరి. లేచుచులేచుచు చెంచురామయ్య ఒక సంబంధమును
చూపెను. “రాజమహేంద్రవరం దూరం అంటే చెప్పలేను. అక్కడ వక
జమీందారురాలు వుంది. పిల్లవాడికి యింకా మైనారిటీ వదలలేదు. యాభైవేలు
1600
T
338&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>sszce1a4v5ttjsmslfbpw9qajy4q7bk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:జూనియరూ కాదు. అల్లుడు శ్రీపాద సుబ్రహ్మణ్యశాస్త్రి పుల్లంపేట జరీచీర (సంపుటి).pdf/10</title>
    <ns>104</ns>
    <id>211089</id>
    <revision>
      <id>550667</id>
      <timestamp>2026-03-29T01:35:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pavan santhosh.s</username>
        <id>1757</id>
      </contributor>
      <comment>ఓసీఆర్ పాఠ్యం</comment>
      <origin>550667</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3922" sha1="7pltjasgsmc4jc04ex2vv4r1q81y4is" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Pavan santhosh.s&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;వస్తాయి. ఆ సంబంధం అన్ని విధాలా బాగుంది&quot; అని యాతడు చెప్పగా పంతులు
“బాగుంది” అనియెను.
భోజనానంతరము అందఱును ఒకచోగూర్చుండి చర్చించిరి. పురోహితుని
వెంట నిడుకొని చెంచురామయ్య రాజమహేంద్రవరము వెళ్ళి మాట్లాడి వచ్చుటకు
నిశ్చయమయ్యెను. &quot;వారి సంబంధమే అయితే పెళ్ళికి యాభైవేలు ఖర్చు పెడతాను”
అని పంతులు సావష్ఠంభముగ బలికెను.
9
'మఱునాడు యథానిశ్చితముగ పురోహితుడును, చెంచురామయ్యయు
పాశెంజరుబండిలో రాజమండ్రీ వెడలిపోయిరి. మధ్యాహ్నము రెండుగంటల వేళ
పంతులు హాలులో కూర్చుండి యొక పెద్దమనుష్యునితో మాట్లాడుచుండెను.
కొంతసేపు అగునప్పటికి కొంచెము . ..నింపాదిగా -లోపలినుండి “అయ్యో,
ఏలాగమ్మా?” అని చింతావచనములు వినవచ్చెను. ఉత్తరక్షణమునందే
వేంకటసుబ్బమ్మ లోగుమ్మములో నిలిచి &quot;మీరొకమాటు లోపలికి తొరగా రావాలి”
అని పిలిచెను. ఆమాటయందు చాల ఆత్రము తొణుకులాడుచుండెను.
అని
ఎదురుగా నిలిచి “యేమీ” అని పంతు లడిగెను; గాని వేంకటసుబ్బమ్మ
అక్కడ నిలువక . ఆతనిని లోపలకు తీసికొనిపోయి “అమ్మాయి రజస్వలయైనది”
పంతులు అది విని నిరుత్తరుడై యుండగా ఆమె మఱల &quot;కొంప
ములిగిపోయింది” అనియెను. “ఏమి&quot; యని యాతడడుగగా &quot;ఇంకా నింకా అలా
అడుగుతారేమిటీ? మర్యాద గంగలో కలిసిపోతేనూ?” అని విసుగుగా నడిగెను.
“అమ్మాయి రజస్వల అవడం యేమిటి? మర్యాద పోవడమూ, కొంప
ములగడమూ యేమిటీ?”
&quot;అలా అంటారేమిటండీ?&quot;
“ఇలా యెందుకు జరిగిందో తెలవదు. విచారించకు తప్పు. జరగవలసిన
ఉత్సవం అంతా చెయ్యి”
! &quot;ఉత్సవమా?”
“తప్పేమీ?”
“సిగ్గు సిగ్గు”
“వూరుకో. చెప్పినట్లు చెయ్యి”
ఇట్లు వారివురును చాలతడవు వాదోపవాదములు గావించుకొనిరి.
వేంకటసుబ్బమ్మ యీ సంగతి యింతవఱకును రంగమ్మకు చెప్పకుండ రహస్యముగ
నుంచెను. భర్త యనుజ్ఞ చొప్పున నప్పుడు ఆమె పిలిచి చెప్పగా రంగమ్మ
తెల్లవోయెను.
339&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>7pltjasgsmc4jc04ex2vv4r1q81y4is</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:Adavi Bapiraju Samagra Kavita Sankalanam Vol-1, Kinnera Art Theatrees.pdf/36</title>
    <ns>104</ns>
    <id>211090</id>
    <revision>
      <id>550668</id>
      <timestamp>2026-03-29T01:35:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>శ్రీరామమూర్తి</username>
        <id>1517</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>550668</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="717" sha1="3t8tf8vpe63pt6e01szbxzrk2asjgup" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;శ్రీరామమూర్తి&quot; /&gt;{{left|26}}
{{rule|}}&lt;/noinclude&gt;
{{p|fs125|ac}}'''సౌందర్య భారతి'''&lt;/p&gt;

&lt;poem&gt;
{{left margin|15em}}
భరత వర్షమ్మునందెంత ప్రకృతి రామ
ణీయకత తాండవము సల్పు ! నిత్య సుంద
రాంగీ ఈ దేశమాత రసార్ద్రహృదయ
దేవి, ఆమె ప్రియసుతవు నీవు సుమ్ము.
&lt;/poem&gt;


{{Css image crop
|Image = Adavi_Bapiraju_Samagra_Kavita_Sankalanam_Vol-1,_Kinnera_Art_Theatrees.pdf
|Page = 36
|bSize = 371
|cWidth = 24
|cHeight = 24
|oTop = 179
|oLeft = 191
|Location = center
|Description = 
}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;
{{rh|శిల్పబాల||}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>3t8tf8vpe63pt6e01szbxzrk2asjgup</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:జూనియరూ కాదు. అల్లుడు శ్రీపాద సుబ్రహ్మణ్యశాస్త్రి పుల్లంపేట జరీచీర (సంపుటి).pdf/11</title>
    <ns>104</ns>
    <id>211091</id>
    <revision>
      <id>550669</id>
      <timestamp>2026-03-29T01:35:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pavan santhosh.s</username>
        <id>1757</id>
      </contributor>
      <comment>ఓసీఆర్ పాఠ్యం</comment>
      <origin>550669</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3668" sha1="009qwqn5xm4e2fyag6puq1b2u4kds40" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Pavan santhosh.s&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;B
“అత్తగారూ, విచారించవలసినది యేమీ లేదు. పూర్వకాలం గాదిది.
ఈశ్వరనిర్ణయం యిలా వుంది.
ఉత్సవాలన్నీ చెయ్యమన్నాను”.
కాలానికి మనం అడ్డుపడలేము. జరగవలసిన
&quot;మీరిలా అనడం ఆశ్చర్యంగా వుంది.”.
&quot;ఏమీ?”
&quot;మీ జపతపాలూ, మీ నిష్ఠాచూసి అందఱూ ఆశ్చర్యపడుతున్నారు. దానికి
ఇది విపరీతంగా వుంటుంది.”
&quot;అయితే యిప్పుడు చేయవలసింది యేమిటీ?”
“పెద్దలు చెప్పినట్లు మనం యిప్పుడు నడుచుకోలేము. నిజమే”
&quot;మీకు తెలవని దేమీ లేదు.”
&quot;తెలిసినా తెలవకపోయినా యిప్పుడంతా కాలాన్ని అనుసరిస్తున్నారు.
శాస్త్రాలకీ, నడతలకీ చాలా దూరం వుందని మీ మామగారు చెబుతూ వుండేవారు.
లోకంలో చాలామంది పిల్లలు యిలాగే పెళ్ళికాకుండానే రజస్వల అవడం వుంది;
గాని వారంతా రహస్యం దాచుచున్నారు.”
&quot;మా విషయంలో మీ అభిప్రాయం యేమిటీ?”
“పాపం అన్నప్పుడు దాస్తే మాత్రం పోతుందా”
“బుద్ధిపూర్వకంగా పాపం చెయ్యడం తప్పు.
తప్పుని కప్పిపుచ్చడానికి
అబద్ధమాడడం అంతకంటే తప్పూ. దాచడం నాకు యిష్టం లేదు.”
“అవును ఈశ్వరనిర్ణయం యిలా వుంది, ఎవరేం చెయ్యగలరు? మీధైర్యం
యెంతవరకూ వుందో చెప్పలేను”
నిలవలేదు”
“సంఘం కొంతవరకూ వ్యతిరేకిస్తుంది; గాని నన్ను యెదిరించి
“ఆధైర్యం మీకు వుంటే జరిగింది యెలాగా జరిగిపోయింది కనక యిక
చాటు యెందుకూ?”
“నాకు నచ్చిన మాట చెప్పేరు మీరు.
నా మాటకేంగాని నిజంగా
మీవిచక్షణతా, మీ ధైర్యమూ అసాధారణంగా వున్నాయి. మీ అమ్మాయికి ధైర్యం
చెప్పండి.”
యిలా
“మీరు అలా చెబుతూ
“వివేకం అంటే అదీ.
నిలవబడితే
ధైర్యంగా
బాగుపడుతుంది.”
వున్నప్పుడు నాకు మాత్రం అధైర్యం యెందుకూ?”
లక్షలు వెలగల మాట అన్నావు. ఆడవాళ్ళంతా
సంఘం మళ్ళీ హుటాహుటి
&quot;సన్నాయి వాళ్ళని పిలిపించండి.”
నడకలతో
340&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>009qwqn5xm4e2fyag6puq1b2u4kds40</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:జూనియరూ కాదు. అల్లుడు శ్రీపాద సుబ్రహ్మణ్యశాస్త్రి పుల్లంపేట జరీచీర (సంపుటి).pdf/12</title>
    <ns>104</ns>
    <id>211092</id>
    <revision>
      <id>550670</id>
      <timestamp>2026-03-29T01:35:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pavan santhosh.s</username>
        <id>1757</id>
      </contributor>
      <comment>ఓసీఆర్ పాఠ్యం</comment>
      <origin>550670</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4221" sha1="qo3m3xg38wxfd5mem9cnxowd06b048t" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Pavan santhosh.s&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;10
భార్య ధైర్యమునకు బ్రహ్మానందపడుచు చెంచయ్య యీవలకు వచ్చి జరిగిన
సంగతి కూర్చున్న పెద్దమనుష్యునకు చెప్పెను. పెళ్ళికాని పిల్ల రజస్వలయైనందుకే.
కాక పంతులు ఆనందించుచున్నందులకు
పరితాపపడకుండ
మహోత్సాహముతో తనకామాట చెప్పినందులకు ఆ మనుష్యుడు చాల ఆశ్చర్యపడెను.
ఆతడును ఇంగ్లీషు చదువుకొనినవాడే గాని సంఘమునకు చాల భయపడువాడగుటచే
అక్కడ కూర్చుండుట అపాయకరమని భావించి వచ్చిన పని కాకుండగనే సెలవు
పుచ్చుకొని వెడలిపోయెను.
సన్నాయివాళ్ళు వచ్చిరి.
యిరుగుపొరుగు స్త్రీలు కొందఱు వచ్చిరి.
ఈ సంగతి విని పిలువక మునుపే
చేయవలసిన లాంఛనములు అన్నియునైన
తరువాత వేంకటసుబ్బమ్మ బంధువులను, చెలులను, ఇరుగుపొరుగు వారిని
పిలిచికొని వచ్చెను. చాలమంది వచ్చిరి. జరుగవలసిన వేడుకలన్నియు జరిగినవి.
పురమంతయు ఇదేమాట యయ్యెను. ఇంతవఱకును నెల్లూరున
సంఘమున ఇట్టి సాహసకార్యము జరుగలేదు.
11
ఇక
ఏమియు లోటు జరుగలేదు. అంతయు సలక్షణముగనే జరిగెను.
పెళ్ళి సంగతియెట్లని పంతులు ఆలోచించుచుండగా చెంచురామయ్యయు,
పురోహితుడును, రాజమహేంద్రవరమునుండి వచ్చిరి. వారి వెంట జమీందారుగారి
రాయబారులు వచ్చిరి. చెంచురామయ్యను చూచుటతోడనే చెంచయ్య “అమ్మాయి
రజస్వలయైనది” అనియెను. అందఱును ఆశ్చర్యపడిరి. వచ్చినవారిని
కూర్చుండజేసి పంతులు చెంచురామయ్యను లోపలకు తీసికొనిపోయెను.
యవకాశమున వచ్చినవారు &quot;ఇంకెందుకు మేమూ?&quot; అని పురోహితునితో చెప్పి
వెడలిపోయిరి. పంతులు వారు వెడలిపోవుట విని &quot;పోనీయండి” అనియెను.
(12
పంతులు నాలుగైదు సంబంధములకోసము
ఈ
ప్రయత్నించెను; గాని
అందఱును తిరస్కరించిరి. “ఇంక లాభంలేదు” అని యొక రాత్రి అంతయు
భార్యయు భర్తయు ఆలోచించుకొనిరి. తెల్లవారిన తరువాత వేంకటసుబ్బమ్మను
మేడమీదికి తీసికొనిపోయి చాలసేపు మాట్లాడెను.
ఎనిమిది గంటలయ్యెను. రంగమ్మ వంటప్రారంభించి అప్పుడే యెసరు
పెట్టెను. చెంచురామయ్య కక్షిదారులతో మాట్లాడుచుండెను. అప్పుడు
341&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>qo3m3xg38wxfd5mem9cnxowd06b048t</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:జూనియరూ కాదు. అల్లుడు శ్రీపాద సుబ్రహ్మణ్యశాస్త్రి పుల్లంపేట జరీచీర (సంపుటి).pdf/13</title>
    <ns>104</ns>
    <id>211093</id>
    <revision>
      <id>550671</id>
      <timestamp>2026-03-29T01:36:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pavan santhosh.s</username>
        <id>1757</id>
      </contributor>
      <comment>ఓసీఆర్ పాఠ్యం</comment>
      <origin>550671</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3042" sha1="gsdymt47x46xct0flibnbefw61fjwl7" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Pavan santhosh.s&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;వేంకటసుబ్బమ్మయు, చెంచయ్యపంతులును రంగమ్మ వద్దకువెళ్ళిరి. &quot;కూచోండి”
అని యామె పీటలు పరువగా యిరువురును కూర్చుండిరి. పంతులు పిలువగా
చెంచురామయ్య వచ్చి కూర్చుండెను.
“పిన్నీ; నేను నీకు కొత్తగాదు.
తెలిసే వున్నాయి. మతేమీ లేదు.
నిశ్చయించుకొన్నాము”
&quot;ఇదేమిటి అక్కయ్యగారూ?”
నా అభిప్రాయాలు నీకు మొదటినుంచీ
సుబ్బలక్ష్మిని తమ్ముడికి ఇవ్వడానికి
&quot;అమ్మాయీ; నీకు తెలవంది లేదు. మనము వియ్యం అందడం తప్పని
గాదు. పిల్ల రజస్వల అయినందుకూ గాదు. తారతమ్యం చూడూ. స్వర్గంలో మీరు
వున్నారు. పాతాళంలో మేము వున్నాము. ”
&quot;
“అంతా ఆలోచించాము. లక్షలు వుండి మేమెంత తింటున్నామో లేక
మీరూ అదే తింటున్నారు. ఇలాంటి ఆక్షేపణలు చెప్పవద్దు. సుబ్బలక్ష్మి
తమ్ముణ్ణిగాని పెళ్ళాడనంటూ వుంది.”
అంతయు నిశ్చయ మయ్యెను. వరనిర్ణయము తెలియనీయకుండ
పంతులు వివాహప్రయత్నములన్నియు చేసెను. చైత్రశుద్ధ పంచమీ సోమవారము
రాత్రి అయిదు గడియలకు ముహూర్తము నిశ్చయమయ్యెను. బంధువులలో చాల
తక్కువమంది మాత్రమే వచ్చిరి. రాజమహేంద్రవరమునుండి హితకారిణీ హైస్కూలు
ప్రధానోపాధ్యాయుడు మగపెళ్ళివారి పక్షమున పెండ్లి పెద్దయై వచ్చెను.
దేవదుందుభులు మ్రోగునట్లు వివాహము అయ్యెను. పురమునందలి
బ్రాహ్మణులలో సగము
నిరాక్షేపణముగ
వచ్చి
భోజనములు
చేసిరి.
తెనుగుపత్రికలన్నియు, చెంచయ్య సాహసమును పొగడెను. మిత్రులుగూడ పొగడిరి.
342&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>gsdymt47x46xct0flibnbefw61fjwl7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:Adavi Bapiraju Samagra Kavita Sankalanam Vol-1, Kinnera Art Theatrees.pdf/37</title>
    <ns>104</ns>
    <id>211094</id>
    <revision>
      <id>550672</id>
      <timestamp>2026-03-29T01:39:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>శ్రీరామమూర్తి</username>
        <id>1517</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>550672</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1464" sha1="jrbhw11m6sibin5f2sfulml6rlyxwm9" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;శ్రీరామమూర్తి&quot; /&gt;{{right|27}}
{{rule|}}&lt;/noinclude&gt;
{{p|fs125|ac}}'''దేశికుడు'''&lt;/p&gt;

&lt;poem&gt;
{{left margin|15em}}
దేశ స్వాతంత్ర్యమునకు సత్యాశయాత్మ
కమ్మహింసా రణమ్మున కదలికార
కరిగి వచ్చి, చిత్ర గురువు అమర శిల్పి
శ్రీ ప్రమోద కుమారుని చేరినాను.

అతడు చిత్రకళా ప్రజ్ఞ! అనుపమాన
చతుర హస్తుడు వ్యుత్పన్నయుతుడు, కాని
తాను నేర్చిన హూణ విధానమే క
ళా ర రహస్యమ్మటంచు తలంచు చుండు.

ఆతని కళత్ర మింతలో నస్తమింప
భీకర విషాద సందహ్య భీతుడై వి
కల మనస్కుడై చరియించె కాలగతిని
తిరిగిన ప్రదేశమేదియో తెలియకుండ.

ఆంధ్ర యోగి యొక్కడు దయ నతని జేరి
&quot;నీదు దు:ఖము మాయును, నేర్తు వద్భు
తప్రతిభ కళా రహస్యమ్ము, తండ్రి, రమ్ము
మా తపస్వుల కూడి హిమాద్రి కీవు&quot;
&lt;/poem&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>jrbhw11m6sibin5f2sfulml6rlyxwm9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:Adavi Bapiraju Samagra Kavita Sankalanam Vol-1, Kinnera Art Theatrees.pdf/38</title>
    <ns>104</ns>
    <id>211095</id>
    <revision>
      <id>550673</id>
      <timestamp>2026-03-29T01:43:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>శ్రీరామమూర్తి</username>
        <id>1517</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>550673</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1319" sha1="kksku86gf9lu87zge4buspcbr614hg2" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;శ్రీరామమూర్తి&quot; /&gt;{{left|28}}
{{rule|}}&lt;/noinclude&gt;&lt;poem&gt;
{{left margin|15em}}
దివ్యులు చరించు పుణ్య ప్రదేశము లవి
ఉత్తర కురు భూములు యురిమిన తిలోక
దర్శనమ్ము కైలాస భూధరము ఆ ప
విత్ర ప్రత్యక్ష మీవు సేవింతురమ్ము.

ఆ తపస్వి బోధకు హృదయమ్ము కరగి
హిమగిరీ దృశ్య సౌందర్య మెల్ల చిత్ర
ములు లిఖించుకొనుచు పొంగిపోవునూత్న
శక్తితో నా మునుల వెంట చనియె నతడు.

నిత్య హిమపూరి తోత్తుంగ నిశ్చల ధవ
ళాంక శృంగ పంక త్రిశూలి పర్వతమ్మది
అదియు గౌరి శంకర శిఖరమ్ముగాన
ఆ సదర్శన మాతని స్వస్థు జేసె.
&lt;/poem&gt;


{{Css image crop
|Image = Adavi_Bapiraju_Samagra_Kavita_Sankalanam_Vol-1,_Kinnera_Art_Theatrees.pdf
|Page = 38
|bSize = 371
|cWidth = 30
|cHeight = 24
|oTop = 347
|oLeft = 203
|Location = center
|Description = 
}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>kksku86gf9lu87zge4buspcbr614hg2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:Adavi Bapiraju Samagra Kavita Sankalanam Vol-1, Kinnera Art Theatrees.pdf/39</title>
    <ns>104</ns>
    <id>211096</id>
    <revision>
      <id>550674</id>
      <timestamp>2026-03-29T01:45:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>శ్రీరామమూర్తి</username>
        <id>1517</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>550674</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="239" sha1="3kqj2lymbx2pzfpzwg3l2xxgyerkn6d" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;శ్రీరామమూర్తి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;


{{Css image crop
|Image = Adavi_Bapiraju_Samagra_Kavita_Sankalanam_Vol-1,_Kinnera_Art_Theatrees.pdf
|Page = 39
|bSize = 371
|cWidth = 285
|cHeight = 108
|oTop = 243
|oLeft = 39
|Location = center
|Description = 
}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>3kqj2lymbx2pzfpzwg3l2xxgyerkn6d</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:Adavi Bapiraju Samagra Kavita Sankalanam Vol-1, Kinnera Art Theatrees.pdf/41</title>
    <ns>104</ns>
    <id>211097</id>
    <revision>
      <id>550678</id>
      <timestamp>2026-03-29T01:53:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>శ్రీరామమూర్తి</username>
        <id>1517</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>550678</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1411" sha1="ovg8i5ewdcj23b6w87ow42gv9ng491r" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;శ్రీరామమూర్తి&quot; /&gt;{{right|31}}
{{rule|}}&lt;/noinclude&gt;{{p|fs125|ac}}'''వర్ణపతి'''&lt;/p&gt;

&lt;poem&gt;
{{left margin|15em}}
వర్ణపతి నీ కివే వందన సహస్రాలు దేవా!
స్వర్ణ కిరణావృతాప్లవిత చిత్రకళార్థినయ్యా!
కాలమే ఒంటి చ
క్రమ్మంట రథమునకు
వే లాంచలాయాత్ర
వేగాత్ముడవు దేవ!
వేయి పుటముల పద్మమోయి ఆ స్యందనము

అరుణకాంతుల వెలిగి
ఆకాశవీథిలో
రథముతోలేవాడు
పథములంటే పక్షిరాజా!

కాంతి రాజా! కాలజనకా!
శాంతి పూరిత జ్ఞానకాంతిని
ప్రజ్ఞ కలిగిన శక్తి కోరితి
బ్రతుకునంతా వెలుగునిమ్మని
ప్రణతు లివి గో నోయ్
&lt;/poem&gt;


{{Css image crop
|Image = Adavi_Bapiraju_Samagra_Kavita_Sankalanam_Vol-1,_Kinnera_Art_Theatrees.pdf
|Page = 41
|bSize = 371
|cWidth = 21
|cHeight = 23
|oTop = 396
|oLeft = 110
|Location = center
|Description = 
}}

{{right|(1939)}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;
{{rh|||అడివి బాపిరాజు సమగ్ర కవితా సంకలనం}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ovg8i5ewdcj23b6w87ow42gv9ng491r</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:Adavi Bapiraju Samagra Kavita Sankalanam Vol-1, Kinnera Art Theatrees.pdf/42</title>
    <ns>104</ns>
    <id>211098</id>
    <revision>
      <id>550680</id>
      <timestamp>2026-03-29T01:59:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>శ్రీరామమూర్తి</username>
        <id>1517</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>550680</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1451" sha1="je73da8vn1t4l7a6l7ux12lcttca9dx" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;శ్రీరామమూర్తి&quot; /&gt;{{left|32}}
{{rule|}}&lt;/noinclude&gt;
{{p|fs125|ac}}'''మృత్యుంజయ'''&lt;/p&gt;

&lt;poem&gt;
{{left margin|15em}}
విశ్వమంతా, సృష్టినంతా
వేగమై ఛటపటా రవళితొ
విలయ తాండవగతిని కదులుతు
వేల్చుతూ కమ్ముకొని వచ్చే
కాల విషమును చేతబట్టీ
సర్వ పథము లనంతమంతా
దివ్య జోత్స్నాకాంతి నింపగ
అవ్యయుడవై పెదవి చేర్చీ
'స్వాహ', అంచూ మింగినావూ
చలువ కప్పుర గొంతు నింపితి
నీలవర్ణములలమి కంఠము
నీలకంఠుడ వైతివోయీ

అమృతమొ హాలాహలమ్మో
ఆదిమూర్తి నీకు జీర్ణము
హస్తాన నమృతకలశాలతో
అభిషేకమౌతావు దేవా

ఒడిలోని అమృతకలశమ్మే
ఇడెదవే నాకు వరమిచ్చుతూ
&lt;/poem&gt;


{{Css image crop
|Image = Adavi_Bapiraju_Samagra_Kavita_Sankalanam_Vol-1,_Kinnera_Art_Theatrees.pdf
|Page = 42
|bSize = 371
|cWidth = 27
|cHeight = 21
|oTop = 449
|oLeft = 113
|Location = center
|Description = 
}}


{{right|(21.6.1940)}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;
{{rh|అంజలి||}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>je73da8vn1t4l7a6l7ux12lcttca9dx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:Adavi Bapiraju Samagra Kavita Sankalanam Vol-1, Kinnera Art Theatrees.pdf/43</title>
    <ns>104</ns>
    <id>211099</id>
    <revision>
      <id>550685</id>
      <timestamp>2026-03-29T04:54:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>శ్రీరామమూర్తి</username>
        <id>1517</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>550685</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1663" sha1="rrh6iskmbxo83l90n95n03u5rhkcw2h" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;శ్రీరామమూర్తి&quot; /&gt;{{right|33}}
{{rule|}}&lt;/noinclude&gt;
{{p|fs125|ac}}'''నీ పద పథము'''&lt;/p&gt;

&lt;poem&gt;
{{left margin|15em}}
ఒంటిగా పయనిస్తిరా!
నా నాథ!
ఇంటరము పాలయితిరా!
దారితెలియని నన్ను
చేరి చూపుము తెన్ను
కారడవిపాలయితి
చేర వెడలితి నిన్ను
ఏదారి ఎరుగలేనీ నాకు
నీ దివ్యపద పథమేగాని, ఇతరములు
“రాధారి” కాదురా, నాథా,
దుర్గమమ్మేనురా!
కంటకా వృతము లివి
కఠిన శిలపూర్ణములు
క్రూర మృగకీర్ణములు
దూరములు భారములు {{float right|॥ఏదారి॥}}

సన్న వెలుగుల దారి
తిన్నతిన్నని దారి
సకల పరిమళ పూర్ణ
సౌందర్యమే దారి {{float right|॥ఏదారి॥}}

అందాల రేకల్ల
చిందులు తొక్కేటి
అందె మువ్వల రవళి
అడుగులే నా దారి {{float right|॥ఏదారి॥}}
&lt;/poem&gt;


{{Css image crop
|Image = Adavi_Bapiraju_Samagra_Kavita_Sankalanam_Vol-1,_Kinnera_Art_Theatrees.pdf
|Page = 43
|bSize = 371
|cWidth = 18
|cHeight = 24
|oTop = 521
|oLeft = 122
|Location = center
|Description = 
}}


{{right|(30.6.40)}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;
{{rh|||అడివి బాపిరాజు సమగ్ర కవితా సంకలనం}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>rrh6iskmbxo83l90n95n03u5rhkcw2h</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:Adavi Bapiraju Samagra Kavita Sankalanam Vol-1, Kinnera Art Theatrees.pdf/44</title>
    <ns>104</ns>
    <id>211100</id>
    <revision>
      <id>550686</id>
      <timestamp>2026-03-29T04:58:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>శ్రీరామమూర్తి</username>
        <id>1517</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>550686</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="697" sha1="p3lgdm8wc7ng0gx9x2wk8e5xaar3rz5" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;శ్రీరామమూర్తి&quot; /&gt;{{left|34}}
{{rule|}}&lt;/noinclude&gt;
{{p|fs125|ac}}'''సూక్తి'''&lt;/p&gt;

&lt;poem&gt;
{{left margin|5em}}
నీలాంబుజ పుటాన నిలిచిపోయిన తళుకు
కాలమేఘాలలో కదలి వ్రాలినది.
పుష్ప గర్భితమైన పూదేనె కణములో
తరగలై పాల్కడలి కరిగిపోయినది.
&lt;/poem&gt;

{{right|(1939)}}


{{Css image crop
|Image = Adavi_Bapiraju_Samagra_Kavita_Sankalanam_Vol-1,_Kinnera_Art_Theatrees.pdf
|Page = 44
|bSize = 371
|cWidth = 27
|cHeight = 23
|oTop = 158
|oLeft = 138
|Location = center
|Description = 
}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;
{{rh|అంజలి||}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>p3lgdm8wc7ng0gx9x2wk8e5xaar3rz5</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>550687</id>
      <parentid>550686</parentid>
      <timestamp>2026-03-29T04:59:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>శ్రీరామమూర్తి</username>
        <id>1517</id>
      </contributor>
      <origin>550687</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="698" sha1="j4t0vjqfdgejl6r0jjd1cx250txjql9" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;శ్రీరామమూర్తి&quot; /&gt;{{left|34}}
{{rule|}}&lt;/noinclude&gt;
{{p|fs125|ac}}'''సూక్తి'''&lt;/p&gt;

&lt;poem&gt;
{{left margin|15em}}
నీలాంబుజ పుటాన నిలిచిపోయిన తళుకు
కాలమేఘాలలో కదలి వ్రాలినది.
పుష్ప గర్భితమైన పూదేనె కణములో
తరగలై పాల్కడలి కరిగిపోయినది.
&lt;/poem&gt;

{{right|(1939)}}


{{Css image crop
|Image = Adavi_Bapiraju_Samagra_Kavita_Sankalanam_Vol-1,_Kinnera_Art_Theatrees.pdf
|Page = 44
|bSize = 371
|cWidth = 27
|cHeight = 23
|oTop = 158
|oLeft = 138
|Location = center
|Description = 
}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;
{{rh|అంజలి||}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>j4t0vjqfdgejl6r0jjd1cx250txjql9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:Adavi Bapiraju Samagra Kavita Sankalanam Vol-1, Kinnera Art Theatrees.pdf/45</title>
    <ns>104</ns>
    <id>211101</id>
    <revision>
      <id>550688</id>
      <timestamp>2026-03-29T05:04:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>శ్రీరామమూర్తి</username>
        <id>1517</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>550688</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="986" sha1="sj5ohckkskx6poxs4tjjzn5yo1879sw" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;శ్రీరామమూర్తి&quot; /&gt;{{right|35}}
{{rule|}}&lt;/noinclude&gt;
{{p|fs125|ac}}'''నేనొంటిని'''&lt;/p&gt;

&lt;poem&gt;
{{left margin|15em}}
గాలై ప్రసరిస్తే
వాగై ప్రవహిస్తే

మలయ పవనమై
మందాకినివై

రారా నారాజా
ఈ రాజ్యంలో
నే నొంటినిరా!

శాంతై జ్వలియిస్తే
కాంతై పులకిస్తే
శరత్ సుషమలై
శంపాలతవై

రారా నా రాజా!
యీ రాజ్యంలో,
నే నొంటినిరా!
&lt;/poem&gt;


{{right|(అక్టోబరు 1938)}}


{{Css image crop
|Image = Adavi_Bapiraju_Samagra_Kavita_Sankalanam_Vol-1,_Kinnera_Art_Theatrees.pdf
|Page = 45
|bSize = 371
|cWidth = 50
|cHeight = 41
|oTop = 398
|oLeft = 179
|Location = center
|Description = 
}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;
{{rh|||అడివి బాపిరాజు సమగ్ర కవితా సంకలనం}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>sj5ohckkskx6poxs4tjjzn5yo1879sw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:Adavi Bapiraju Samagra Kavita Sankalanam Vol-1, Kinnera Art Theatrees.pdf/46</title>
    <ns>104</ns>
    <id>211102</id>
    <revision>
      <id>550689</id>
      <timestamp>2026-03-29T05:10:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>శ్రీరామమూర్తి</username>
        <id>1517</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>550689</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="759" sha1="cgn95l21sa82c88lisbijkhltm0ozn9" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;శ్రీరామమూర్తి&quot; /&gt;{{left|36}}
{{rule|}}&lt;/noinclude&gt;
{{p|fs125|ac}}'''కల'''&lt;/p&gt;

&lt;poem&gt;
{{left margin|15em}}
కన్నులు మూసేసరికి కలలో కనిపిస్తావు
కన్నులు విప్పేలోనె మిన్నుల కరిగీ పోదువు
కలకాల మీ బ్రతుకు కలలే వరములిచ్చి
కంటి పాపల్లోనె ఒంటిగ రారా నాథ
&lt;/poem&gt;


{{Css image crop
|Image = Adavi_Bapiraju_Samagra_Kavita_Sankalanam_Vol-1,_Kinnera_Art_Theatrees.pdf
|Page = 46
|bSize = 371
|cWidth = 35
|cHeight = 27
|oTop = 162
|oLeft = 96
|Location = center
|Description = 
}}


{{right|(ఏప్రిల్ 1922)}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;
{{rh|అంజలి||}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>cgn95l21sa82c88lisbijkhltm0ozn9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:Adavi Bapiraju Samagra Kavita Sankalanam Vol-1, Kinnera Art Theatrees.pdf/47</title>
    <ns>104</ns>
    <id>211103</id>
    <revision>
      <id>550690</id>
      <timestamp>2026-03-29T05:16:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>శ్రీరామమూర్తి</username>
        <id>1517</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>550690</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1183" sha1="byifuuv9audxui1m8373g8cjumkspf8" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;శ్రీరామమూర్తి&quot; /&gt;{{right|37}}
{{rule|}}&lt;/noinclude&gt;
{{p|fs125|ac}}'''లీలా శుక వందితమూర్తీ'''&lt;/p&gt;

&lt;poem&gt;
{{left margin|15em}}
మాయా మానుష నీల శరీరా
మంగళమూర్తీ వేణు వినోదీ
లీలాశుక సంవందిత బాలా
మంజుల కింకిణి పదయుగఖేలా!

కృష్ణా కృష్ణా గోపకిశోరా!
నారద వీణా తంత్రీచారా!

వ్రజరమణీ కుచకుంకుమ చిత్రిత!
వక్షాంచిత ప్రాలంబిక నర్తిత!
అచింత్య ప్రణయానందవిహారీ
మునిజన వందిత పాదమురారీ {{float right|॥కృష్ణా॥}}
&lt;/poem&gt;


{{right|(1939)}}


{{Css image crop
|Image = Adavi_Bapiraju_Samagra_Kavita_Sankalanam_Vol-1,_Kinnera_Art_Theatrees.pdf
|Page = 47
|bSize = 371
|cWidth = 39
|cHeight = 36
|oTop = 323
|oLeft = 191
|Location = center
|Description = 
}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;
{{rh|||అడివి బాపిరాజు సమగ్ర కవితా సంకలనం}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>byifuuv9audxui1m8373g8cjumkspf8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:Adavi Bapiraju Samagra Kavita Sankalanam Vol-1, Kinnera Art Theatrees.pdf/48</title>
    <ns>104</ns>
    <id>211104</id>
    <revision>
      <id>550691</id>
      <timestamp>2026-03-29T05:25:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>శ్రీరామమూర్తి</username>
        <id>1517</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>550691</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1944" sha1="njfzjf6zzg4xu4f5blu2lpek6id96yw" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;శ్రీరామమూర్తి&quot; /&gt;{{left|38}}
{{rule|}}&lt;/noinclude&gt;
{{p|fs125|ac}}'''ఎన్నాళ్లు వెదికేను'''&lt;/p&gt;

&lt;poem&gt;
{{left margin|15em}}
తీర్థాల కృంకాను దేవుళ్ల కొలిచాను,
సౌందర్య జ్వలితం నీదు మోము చాటైపోయె రాజ
ఎన్నాళ్లు వెదికేను, ఎన్నాళ్లు తిరిగేను?
నాథుడేడీ అనీ వీథిలో అడిగితే
అడుగొ అంచూ నిన్ను గుడిలొ చూపించారు
రాతిబొమ్మా నన్ను రాతికళ్లా నవ్వె {{float right|॥ఎన్నాళు॥}}
కాననానా నువ్వు కనిపిస్తువన్నారు 
మురళిగీతిక తోడ మురిపిస్తువన్నారు
కాకలీస్వన మూల కళ్యాణి ప్రియమనిరి
నీలపు చీరగట్టి నీలపురైకా తొడిగి
నగలు తాల్చి వేణి వగలూర జడనల్లి
కనకాంబరాలుంచి కస్తూరి బొట్టెట్టి
పళ్లేన పూలుంచి పళ్లు భక్ష్యాలుంచి
కమ్మనత్తరు అలది కళ్లకాటుక దిద్ది
కృష్ణాభిసారికనై తృష్ణలూర వెడితి
నాథుని జాడలేదు నవ్వైన వినబడదు
మొదలూ నరికిన తరువు మోడై పడి పోయాను
నా నాథ దయలేద నా ప్రభూ నా ప్రభూ! {{float right|॥ఎన్నాళ్లు॥}}
&lt;/poem&gt;


{{right|(ఏప్రిల్ 1922)}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;
{{rh|అంజలి||}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>njfzjf6zzg4xu4f5blu2lpek6id96yw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:Adavi Bapiraju Samagra Kavita Sankalanam Vol-1, Kinnera Art Theatrees.pdf/49</title>
    <ns>104</ns>
    <id>211105</id>
    <revision>
      <id>550692</id>
      <timestamp>2026-03-29T05:31:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>శ్రీరామమూర్తి</username>
        <id>1517</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>550692</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1272" sha1="tmnsi76uu36jiq7itfkwx55japxpi3y" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;శ్రీరామమూర్తి&quot; /&gt;{{right|39}}
{{rule|}}&lt;/noinclude&gt;
{{p|fs125|ax}}'''ఆటపాట'''&lt;/p&gt;

&lt;poem&gt;
{{left margin|15em}}
ఆడుకొందామురా! పాడుకొందామురా
ఈడుగా జోడుగా

ఆడుకొందామురా! పాడుకొందామురా!

మురళి మోయించితే
ముద్దుబాలుడవైతె
మురళికే శ్రుతి కలిపి
మురుపిస్తు గీతాలు {{॥ఆడు॥}}

శిఖిపించె మాడగా
చిరుగజ్జెలే మ్రోయ
నృత్తాన తళుకాడు
నీకు నేనే హంగు {{॥ఆడు॥}}

ముద్దియ్యరా చెలీ
మోవిపై నొసటపై
మోహ రాగాలాప
మూర్ఛనలు నను ముంచె {{॥ఆడు॥}}
&lt;/poem&gt;


{{right|(అక్టోబర్, 1938)}}


{{Css image crop
|Image = Adavi_Bapiraju_Samagra_Kavita_Sankalanam_Vol-1,_Kinnera_Art_Theatrees.pdf
|Page = 49
|bSize = 371
|cWidth = 39
|cHeight = 36
|oTop = 452
|oLeft = 180
|Location = center
|Description = 
}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;
{{rh|||అడివి బాపిరాజు సమగ్ర కవితా సంకలనం}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>tmnsi76uu36jiq7itfkwx55japxpi3y</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>550693</id>
      <parentid>550692</parentid>
      <timestamp>2026-03-29T05:32:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>శ్రీరామమూర్తి</username>
        <id>1517</id>
      </contributor>
      <origin>550693</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1308" sha1="q7mimldcevg6pp2fyqe699e07trlhax" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;శ్రీరామమూర్తి&quot; /&gt;{{right|39}}
{{rule|}}&lt;/noinclude&gt;
{{p|fs125|ac}}'''ఆటపాట'''&lt;/p&gt;

&lt;poem&gt;
{{left margin|15em}}
ఆడుకొందామురా! పాడుకొందామురా
ఈడుగా జోడుగా

ఆడుకొందామురా! పాడుకొందామురా!

మురళి మోయించితే
ముద్దుబాలుడవైతె
మురళికే శ్రుతి కలిపి
మురుపిస్తు గీతాలు {{float right|॥ఆడు॥}}

శిఖిపించె మాడగా
చిరుగజ్జెలే మ్రోయ
నృత్తాన తళుకాడు
నీకు నేనే హంగు {{float right|॥ఆడు॥}}

ముద్దియ్యరా చెలీ
మోవిపై నొసటపై
మోహ రాగాలాప
మూర్ఛనలు నను ముంచె {{float right|॥ఆడు॥}}
&lt;/poem&gt;


{{right|(అక్టోబర్, 1938)}}


{{Css image crop
|Image = Adavi_Bapiraju_Samagra_Kavita_Sankalanam_Vol-1,_Kinnera_Art_Theatrees.pdf
|Page = 49
|bSize = 371
|cWidth = 39
|cHeight = 36
|oTop = 452
|oLeft = 180
|Location = center
|Description = 
}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;
{{rh|||అడివి బాపిరాజు సమగ్ర కవితా సంకలనం}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>q7mimldcevg6pp2fyqe699e07trlhax</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:Adavi Bapiraju Samagra Kavita Sankalanam Vol-1, Kinnera Art Theatrees.pdf/50</title>
    <ns>104</ns>
    <id>211106</id>
    <revision>
      <id>550694</id>
      <timestamp>2026-03-29T05:39:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>శ్రీరామమూర్తి</username>
        <id>1517</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>550694</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1044" sha1="5lk87mibg3fo31jebe7fq09lld5bk9o" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;శ్రీరామమూర్తి&quot; /&gt;{{left|40}}
{{rule|}}&lt;/noinclude&gt;
{{p|fs125|ac}}'''అచిత్రితము'''&lt;/p&gt;

&lt;poem&gt;
{{left margin|15em}}
గోపబాలా!
గోపబాలా!

కృష్ణా కృష్ణా
రాధా హృదిలోలా!

గోపబాల గోపబాల
అంబారవలోలా!
గోపబాలు
నీలి రూపమే
నిఖిల భావమై

నిర్మలకాంతై
నిశ్చలమై ఉంటే
నిన్ను లిఖింపా
నేరదు హస్తం
నేరదు కుంచే
నేరదు వర్ణం
నిస్తబ్ధుణ్ణె
నిలిచా లేరా

కృష్ణా కృష్ణా
బృందావన చారా!
&lt;/poem&gt;

{{right|(అక్టోబర్,1938)}}

{{Css image crop
|Image = Adavi_Bapiraju_Samagra_Kavita_Sankalanam_Vol-1,_Kinnera_Art_Theatrees.pdf
|Page = 50
|bSize = 371
|cWidth = 32
|cHeight = 24
|oTop = 465
|oLeft = 114
|Location = center
|Description = 
}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;
{{rh|అంజలి||}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>5lk87mibg3fo31jebe7fq09lld5bk9o</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:Adavi Bapiraju Samagra Kavita Sankalanam Volume-2.pdf/14</title>
    <ns>104</ns>
    <id>211107</id>
    <revision>
      <id>550698</id>
      <timestamp>2026-03-29T07:37:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>శ్రీరామమూర్తి</username>
        <id>1517</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>550698</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2061" sha1="cjf5qpj766s3j6mr0g34x4k39n7ttq6" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;శ్రీరామమూర్తి&quot; /&gt;{{left|14}}
{{rule|}}&lt;/noinclude&gt;
{{p|fs125|ac}}'''అశోక వృక్షచ్ఛాయ'''&lt;/p&gt;

&lt;poem&gt;
{{left margin|5em}}
మోకాలుమీదఁ జేయి మోముఁ గూర్చియుండ
అశోకవృక్షచ్ఛాయ నామెఁ జూచితినేను
     రామావినుమనీవూ, జగదభిరామా, వినుమనీవూ.
అనతిదూరమున నున్న అలల హోరు వినదు
కనదు వనసౌభాగ్యంబు వనజాక్షి సీతమ్మ
     రామావినుమనీవూ, జగదభిరామా, వినుమనీవూ.
వీడిన కచభారమున వేడికన్నీరొలికి
నారచీరతడుప దూరు దైవవిధిని
     రామావినుమనీవూ, జగదభిరామా, వినుమనీవూ.
పచ్చని చెట్టుపయిని వడలినట్టి పూవు
వలె వనమందున్న మహిజను జూచితి
     రామావినుమనీవూ, జగదభిరామా, వినుమనీవూ.
&lt;/poem&gt;


{{Css image crop
|Image = Adavi_Bapiraju_Samagra_Kavita_Sankalanam_Volume-2.pdf
|Page = 14
|bSize = 387
|cWidth = 35
|cHeight = 30
|oTop = 342
|oLeft = 177
|Location = center
|Description = 
}}


{{p|fs125|ac}}'''మరపు'''&lt;/p&gt;

&lt;poem&gt;
{{left margin|5em}}
చంద్ర బింబము వేడియై చదలనున్న,
గౌతమీజలములు మంచుగడ్డయయిన,
మల్లెమొగ్గలు విడియుచో నల్లనయిన,
చెలిమిమరపన నప్పుడు తెలియగలదు.
&lt;/poem&gt;


{{Css image crop
|Image = Adavi_Bapiraju_Samagra_Kavita_Sankalanam_Volume-2.pdf
|Page = 14
|bSize = 387
|cWidth = 35
|cHeight = 30
|oTop = 342
|oLeft = 177
|Location = center
|Description = 
}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;
{{rh|తొలకరి||}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>cjf5qpj766s3j6mr0g34x4k39n7ttq6</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>550699</id>
      <parentid>550698</parentid>
      <timestamp>2026-03-29T07:37:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>శ్రీరామమూర్తి</username>
        <id>1517</id>
      </contributor>
      <origin>550699</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2063" sha1="m7t2aowdeh4o3rfugfcdgjo88o6fcdi" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;శ్రీరామమూర్తి&quot; /&gt;{{left|14}}
{{rule|}}&lt;/noinclude&gt;
{{p|fs125|ac}}'''అశోక వృక్షచ్ఛాయ'''&lt;/p&gt;

&lt;poem&gt;
{{left margin|10em}}
మోకాలుమీదఁ జేయి మోముఁ గూర్చియుండ
అశోకవృక్షచ్ఛాయ నామెఁ జూచితినేను
     రామావినుమనీవూ, జగదభిరామా, వినుమనీవూ.
అనతిదూరమున నున్న అలల హోరు వినదు
కనదు వనసౌభాగ్యంబు వనజాక్షి సీతమ్మ
     రామావినుమనీవూ, జగదభిరామా, వినుమనీవూ.
వీడిన కచభారమున వేడికన్నీరొలికి
నారచీరతడుప దూరు దైవవిధిని
     రామావినుమనీవూ, జగదభిరామా, వినుమనీవూ.
పచ్చని చెట్టుపయిని వడలినట్టి పూవు
వలె వనమందున్న మహిజను జూచితి
     రామావినుమనీవూ, జగదభిరామా, వినుమనీవూ.
&lt;/poem&gt;


{{Css image crop
|Image = Adavi_Bapiraju_Samagra_Kavita_Sankalanam_Volume-2.pdf
|Page = 14
|bSize = 387
|cWidth = 35
|cHeight = 30
|oTop = 342
|oLeft = 177
|Location = center
|Description = 
}}


{{p|fs125|ac}}'''మరపు'''&lt;/p&gt;

&lt;poem&gt;
{{left margin|10em}}
చంద్ర బింబము వేడియై చదలనున్న,
గౌతమీజలములు మంచుగడ్డయయిన,
మల్లెమొగ్గలు విడియుచో నల్లనయిన,
చెలిమిమరపన నప్పుడు తెలియగలదు.
&lt;/poem&gt;


{{Css image crop
|Image = Adavi_Bapiraju_Samagra_Kavita_Sankalanam_Volume-2.pdf
|Page = 14
|bSize = 387
|cWidth = 35
|cHeight = 30
|oTop = 342
|oLeft = 177
|Location = center
|Description = 
}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;
{{rh|తొలకరి||}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>m7t2aowdeh4o3rfugfcdgjo88o6fcdi</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:Adavi Bapiraju Samagra Kavita Sankalanam Volume-2.pdf/15</title>
    <ns>104</ns>
    <id>211108</id>
    <revision>
      <id>550700</id>
      <timestamp>2026-03-29T08:09:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>శ్రీరామమూర్తి</username>
        <id>1517</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>550700</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2267" sha1="mhvz11l0tuxmg0l85sh5h7abq9q81c7" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;శ్రీరామమూర్తి&quot; /&gt;{{right|15}}
{{rule|}}&lt;/noinclude&gt;
{{p|fs125|ac}}'''అనావృష్టి'''&lt;/p&gt;

{{p|fs100|ac}}1. వానదేవుడు'''&lt;/p&gt;

&lt;poem&gt;
{{left margin|10em}}
ఏవూరు వెళ్లినావు * ఎందుకు బోయినావు
ఎప్పుడు మాయ మయితి * ఎవరేమనినారు
ఎవరేమని యంటె యింత కోపమువచ్చె వానదేవుడా
నీకింత కోపము వచ్చె వానదేవుఁడా.

నల్లని మేఘాలు * చల్లని గాలులు
పెద్దవి చినుకులు * చినుకుల ధారలు.
ధారలు కురియకుండ దాగుకొని యుంటకు
                    వానదేవుడా {{float right|॥నీకింత॥}}

కాపు కరణం కప్ప * మాయ కోమరు కప్ప
పెద్ద బోదురు కప్ప * చిరికప్ప చెరువు కప్ప
చెరువు కప్పలు కూయకుండ పఱువులెత్తుటకు
                     వానదేవుడా.  {{float right|॥నీకింత॥}}

పచ్చని గడ్డిలేదు * చిగురు కానరాదు
చెట్టున పువ్వులేదు * పువ్వు కాయకాదు,
కాయలు కాయకుండ కనఁబడ కుండుటకు
                    వానదేవుడా. {{float right|॥నీకింత॥}}

వేడినీలాకాశము * మండు ఎఱ్ఱయిసుక
కోపంపు సూర్యుండు * దాహంపు ఎండమావి
ఎండమావులు కలుగ నేమయిపోతివి
                    వానదేవుడా {{float right|॥నీకింత॥}}
&lt;/poem&gt;


{{Css image crop
|Image = Adavi_Bapiraju_Samagra_Kavita_Sankalanam_Volume-2.pdf
|Page = 15
|bSize = 387
|cWidth = 35
|cHeight = 21
|oTop = 506
|oLeft = 162
|Location = center
|Description = 
}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;
{{rh|||అడివి బాపిరాజు సమగ్ర కవితా సంకలనం - 2}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>mhvz11l0tuxmg0l85sh5h7abq9q81c7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:Adavi Bapiraju Samagra Kavita Sankalanam Vol-1, Kinnera Art Theatrees.pdf/51</title>
    <ns>104</ns>
    <id>211109</id>
    <revision>
      <id>550701</id>
      <timestamp>2026-03-29T08:29:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>శ్రీరామమూర్తి</username>
        <id>1517</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>550701</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1386" sha1="ec7fux51kgc8l8frtq68cy34w65jzca" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;శ్రీరామమూర్తి&quot; /&gt;{{right|41}}
{{rule|}}&lt;/noinclude&gt;
{{p|fs125|ac}}'''మెచ్చవద్దూ?'''&lt;/p&gt;

&lt;poem&gt;
{{left margin|15em}}
ఎంతకాలం నేను యిచటా
పంతగించిన నువ్వు అచటా
బాగుగా తోచెనే నీకు
పదిమంది నను మెచ్చవద్దా?
{{float right|ఎంతకాలం ...}}
ప్రణయ కోపమేమొ లేక
ప్రళయ హృదయమొ నీకు
ప్రాణేశ నిర్దయ పాలబడి పోయాను
{{float right|ఎంతకాలం...}}
బంధువులు స్నేహితులు
పలుమాటలాడేరు
అందరిలో తలవంపులన్న నీకేమిరా!
{{float right|ఎంతకాలం...}}
సుందరాంగిని కాను
సొబగు చేయగలేను
నిన్ను ప్రేమించుటే నేను నేర్చినదాన!
{{float right|ఎంతకాలం...}}
&lt;/poem&gt;

{{Css image crop
|Image = Adavi_Bapiraju_Samagra_Kavita_Sankalanam_Vol-1,_Kinnera_Art_Theatrees.pdf
|Page = 51
|bSize = 371
|cWidth = 33
|cHeight = 27
|oTop = 402
|oLeft = 113
|Location = center
|Description = 
}}

{{right|(1936)}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;
{{rh|||అడివి బాపిరాజు సమగ్ర కవితా సంకలనం}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ec7fux51kgc8l8frtq68cy34w65jzca</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:Adavi Bapiraju Samagra Kavita Sankalanam Vol-1, Kinnera Art Theatrees.pdf/52</title>
    <ns>104</ns>
    <id>211110</id>
    <revision>
      <id>550703</id>
      <timestamp>2026-03-29T08:39:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>శ్రీరామమూర్తి</username>
        <id>1517</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>550703</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1884" sha1="q27b0yvwtdn575bjblbbhuvea9b9j55" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;శ్రీరామమూర్తి&quot; /&gt;{{left|42}}
{{rule|}}&lt;/noinclude&gt;
{{p|fs125|ac}}'''ఉదయ సంధ్యా నృత్యం'''&lt;/p&gt;

&lt;poem&gt;
{{left margin|15em}}
మధుర లాస్య పరవశరతి
పదములల్లె లయలు గతులు

నవ్యమైన ప్రణయావేశమ్ములు
అవ్యక్త ప్రధమత్వమ్ములు
హావ భావ విభ్రమాలు
హాసకరుణ రాగమ్ములు
వ్రీడావతి ముగ్ధత్వము
విప్రలంభ సంవేగము
కరుగు కతలు కలకంఠమ్ములు
కలల వలపును త్సాహమ్ములు

మధుర లాస్యపరవశ రతి
పదములల్లె లయలు గతులు

అరుణ ధవళమిశ్రమాలు
చరణయుగళ సుమతలాలు

కాలాతీత పదమ్ముల
లీలాంచిత నృత్తమ్ముల
అర్థమెరుగ రాని నిసుగు
కుర్దనములు ముద్దు పలుకు
భావరహిత వ్యంజనములు
గోవత్సపు పేరెమ్ములు
హరిణనేత్ర సంచలనము
అలవోకకు వెడలు పాట
స్వరలహరీ విహరణమ్ము
మురజ ధిమింధిమి ధ్వాన హళంకిత

మధుర నృత్త పరవశ రతి
పదములల్లె చారగతులు
&lt;/poem&gt;


{{right|(సెప్టెంబర్, 1937)}}


{{Css image crop
|Image = Adavi_Bapiraju_Samagra_Kavita_Sankalanam_Vol-1,_Kinnera_Art_Theatrees.pdf
|Page = 52
|bSize = 371
|cWidth = 26
|cHeight = 24
|oTop = 521
|oLeft = 188
|Location = center
|Description = 
}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;
{{rh|అంజలి||}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>q27b0yvwtdn575bjblbbhuvea9b9j55</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:Adavi Bapiraju Samagra Kavita Sankalanam Vol-1, Kinnera Art Theatrees.pdf/53</title>
    <ns>104</ns>
    <id>211111</id>
    <revision>
      <id>550704</id>
      <timestamp>2026-03-29T08:45:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>శ్రీరామమూర్తి</username>
        <id>1517</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>550704</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1139" sha1="9n74rzjbrcptc4i0cwanbi9itzcqv66" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;శ్రీరామమూర్తి&quot; /&gt;{{right|43}}
{{rule|}}&lt;/noinclude&gt;
{{p|fs125|ac}}'''పట్టిసం.....'''&lt;/p&gt;

&lt;poem&gt;
{{left margin|15em}}
గోదారి మధ్యనే కొండొకటి వెలిసింది
కొండపై జంగమయ కొలువు వేం చేశాడు,

గోదారి గంగలో కూడె తీర్థాలన్ని

కొండపై జంగమయ కోటి అభిషేకాలు,

గోదారి వరదలో కోటిపూవులు పత్రి
కొండపై జంగమయ వెండి పూవుల పూజ.

గోదారి కెరటాలు కొండతో గుసగుసలు
కొండపై జంగమయ కునుకు బంగరుడోల!
&lt;/poem&gt;


{{right|(జనవరి 1941)}}


{{Css image crop
|Image = Adavi_Bapiraju_Samagra_Kavita_Sankalanam_Vol-1,_Kinnera_Art_Theatrees.pdf
|Page = 53
|bSize = 371
|cWidth = 33
|cHeight = 32
|oTop = 300
|oLeft = 183
|Location = center
|Description = 
}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;
{{rh|||అడివి బాపిరాజు సమగ్ర కవితా సంకలనం.}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>9n74rzjbrcptc4i0cwanbi9itzcqv66</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>550705</id>
      <parentid>550704</parentid>
      <timestamp>2026-03-29T08:47:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>శ్రీరామమూర్తి</username>
        <id>1517</id>
      </contributor>
      <origin>550705</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1138" sha1="iz6kinnyvxez0giwv86yabw7np6ywna" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;శ్రీరామమూర్తి&quot; /&gt;{{right|43}}
{{rule|}}&lt;/noinclude&gt;
{{p|fs125|ac}}'''పట్టిసం.....'''&lt;/p&gt;

&lt;poem&gt;
{{left margin|15em}}
గోదారి మధ్యనే కొండొకటి వెలిసింది
కొండపై జంగమయ కొలువు వేం చేశాడు,

గోదారి గంగలో కూడె తీర్థాలన్ని
కొండపై జంగమయ కోటి అభిషేకాలు,

గోదారి వరదలో కోటిపూవులు పత్రి
కొండపై జంగమయ వెండి పూవుల పూజ.

గోదారి కెరటాలు కొండతో గుసగుసలు
కొండపై జంగమయ కునుకు బంగరుడోల!
&lt;/poem&gt;


{{right|(జనవరి 1941)}}


{{Css image crop
|Image = Adavi_Bapiraju_Samagra_Kavita_Sankalanam_Vol-1,_Kinnera_Art_Theatrees.pdf
|Page = 53
|bSize = 371
|cWidth = 33
|cHeight = 32
|oTop = 300
|oLeft = 183
|Location = center
|Description = 
}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;
{{rh|||అడివి బాపిరాజు సమగ్ర కవితా సంకలనం.}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>iz6kinnyvxez0giwv86yabw7np6ywna</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:Adavi Bapiraju Samagra Kavita Sankalanam Vol-1, Kinnera Art Theatrees.pdf/54</title>
    <ns>104</ns>
    <id>211112</id>
    <revision>
      <id>550706</id>
      <timestamp>2026-03-29T08:53:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>శ్రీరామమూర్తి</username>
        <id>1517</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>550706</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1295" sha1="pihxlgbwga532rienudu5vzur05rq4f" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;శ్రీరామమూర్తి&quot; /&gt;{{left|44}}
{{rule|}}&lt;/noinclude&gt;
{{p|fs125|ac}}'''చార్వాకుడు'''&lt;/p&gt;

&lt;poem&gt;
{{left margin|15em}}
నీవు లేవని సభల
నిలుచుండి వాదించి
నిన్ను కొలిచే మమ్ము
నిందించి పోసేరు

నీ వుంటివో లేదొ
నిజము తెలియదు సామి!

నిన్ను సృష్టించింది
నిక్కమే నరుడంట
నీనుంచి మేమేనొ?
మానుంచి నీవేనొ?
నీ వితము మాకింత
నిజము తెలియదు సామి!
మా సృష్టియనుకొన్న
మా శాస్త్రముల రీతి
మాకు నిజమే అయితె
మావాడ వగు నీవు
మాకేల నిజభావ
మై మమ్ము చేరవూ

నీ ఆట లివి దేవ!
నీ చిత్ర మిది సామి!
&lt;/poem&gt;

{{right|(28.10.41)}}


{{Css image crop
|Image = Adavi_Bapiraju_Samagra_Kavita_Sankalanam_Vol-1,_Kinnera_Art_Theatrees.pdf
|Page = 54
|bSize = 371
|cWidth = 32
|cHeight = 29
|oTop = 492
|oLeft = 119
|Location = center
|Description = 
}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;
{{rh|అంజలి||}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>pihxlgbwga532rienudu5vzur05rq4f</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:Adavi Bapiraju Samagra Kavita Sankalanam Vol-1, Kinnera Art Theatrees.pdf/55</title>
    <ns>104</ns>
    <id>211113</id>
    <revision>
      <id>550707</id>
      <timestamp>2026-03-29T09:01:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>శ్రీరామమూర్తి</username>
        <id>1517</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>550707</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1242" sha1="hs6gfb2kmj7mhtmom046cfa57w9998a" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;శ్రీరామమూర్తి&quot; /&gt;{{right|45}}
{{rule|}}&lt;/noinclude&gt;
{{p|fs125|ac}}'''ఆత్మేశరామయ్య'''&lt;/p&gt;

&lt;poem&gt;
{{left margin|15em}}
ఆత్మేశరామయ్య
ఆశిస్తినొక నవ్వు
ఆలకిస్తుంటిరా
అడుగు సవ్వడి కొరకు.

నీ కొరకె ఈ కలలు
నీ కొరకె ఈ కళలు
నిలువు దోపిడికోరు
ఈ జాణ తనమేల? {{float right|॥ఆత్మేశ॥}}

ఘుమ ఘుమాయుత గంధ
గృహసీమ సుందరిని
వ్రజకామినిని గాను
ప్రజలలో ఒకరితిని {{float right|॥ఆత్మేశ॥}}

శృంగార నాయకా
రంగేశ శ్రీరమణ
బంగారు కమలాల
పూజింపలేనయ్య  {{float right|॥ఆత్మేశ॥}}
&lt;/poem&gt;


{{Css image crop
|Image = Adavi_Bapiraju_Samagra_Kavita_Sankalanam_Vol-1,_Kinnera_Art_Theatrees.pdf
|Page = 55
|bSize = 371
|cWidth = 29
|cHeight = 21
|oTop = 392
|oLeft = 114
|Location = center
|Description = 
}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;
{{rh|||అడివి బాపిరాజు సమగ్ర కవితా సంకలనం}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>hs6gfb2kmj7mhtmom046cfa57w9998a</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:Grandhalaya Sarvasvamu - Vol.10, No.8 (1937).pdf/5</title>
    <ns>104</ns>
    <id>211114</id>
    <revision>
      <id>550708</id>
      <timestamp>2026-03-29T09:10:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Brjswiki</username>
        <id>6801</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>550708</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2000" sha1="7um1y7d8x3tm4yc20duael6969303cr" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Brjswiki&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{Center|{{p|fs150}}భగవద్గీతలోని వైశేష్య మేమి?&lt;/p&gt;}}
{{Center|{{p|fs125}}శ్రీ గా. హరిసర్వోత్తమరావుగారు, ఎం. ఏ.&lt;/p&gt;}}

&lt;poem&gt;ప్రాజ్ఞనిపగిదిని   
{{left margin|5em}}పలికెదు భ్రమపడి; &lt;/div&gt;
ఎందున శోకము
{{left margin|5em}}పొంద రాదో &lt;/div&gt;
అందే శోకము
{{left margin|5em}}నందగ నేలా! &lt;/div&gt;
ఈవును నేనును
{{left margin|5em}}ఈజగ మంతయు &lt;/div&gt;
ఎప్పుడు నుండెద;
{{left margin|5em}}మెందును పోము. &lt;/div&gt;
శైశవ మాదిగ
{{left margin|5em}}జర యగువఱకును &lt;/div&gt;
సిద్ధించెడు పలు
{{left margin|5em}}స్థితులనుబోలె౯ &lt;/div&gt;
మరణం బనునది
{{left margin|5em}}మఱియొక స్థితియే &lt;/div&gt;
జడముతో చేరుట
{{left margin|5em}}విడుచుట జీవికి &lt;/div&gt;
సహజం బని బుధ
{{left margin|5em}}సత్తము లెపుడు౯, &lt;/div&gt;
శూరాగ్రణి! విను,
{{left margin|5em}}శోకము నందరు. &lt;/div&gt;
స్నేహము - వైరము,
{{left margin|5em}}శీతము - నుష్ణము, &lt;/div&gt;
కలిమియు - లేమియు,
{{left margin|5em}}కష్టము - సుఖము౯, &lt;/div&gt;
నిలుకడ  నొందక
{{left margin|5em}}కలుగును; అడగును. &lt;/div&gt;
ఇవి యెల్లను జడ
{{left margin|5em}}భవమగు గుణముల్; &lt;/div&gt;
వీనిని సమతను
{{left margin|5em}}వీక్షింపగల &lt;/div&gt; 
జీవికె నిజముగు
{{left margin|5em}}చిరగతి యమరున్. &lt;/div&gt;&lt;/poem&gt;
{{right|~భగవద్గీత}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>7um1y7d8x3tm4yc20duael6969303cr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:Grandhalaya Sarvasvamu - Vol.10, No.8 (1937).pdf/6</title>
    <ns>104</ns>
    <id>211115</id>
    <revision>
      <id>550712</id>
      <timestamp>2026-03-29T09:27:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Brjswiki</username>
        <id>6801</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>550712</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6870" sha1="aeeql27wjogp2th7pnbojer8au6x36h" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Brjswiki&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;శ్రీ భగవద్గీతలోని వైశేష్య మేమి? ఎందుకీ గ్రంథమునకు మాత్రము ప్రత్యేక ప్రాశస్త్యం గలిగింది అనేవిషయం నేటిదినం ఆలోచింప
దగింది. ఒక్క కారణం ఎట్టివారికైనా కనుపించక పోదు. ఇది వట్టిపురాణం కాదు; వట్టి చరిత్ర కాదు; వట్టిశాస్త్రం కాదు;పట్టి కావ్యం 
కాదు; ఇది మానవునినడవడికను కార్యక్రమములో నిర్ణయించే మహాబోధ. కురుక్షేత్రమే ప్రపంచరంగం. అర్జునుడే ప్రప్రాతిమానవుని
ఆత్మ. ఆయుద్ధమే జీవిత యుద్ధము. కృష్ణుడే మనలోని పరమాత్మ. ఈపరమాత్మను దేవునిగా భావించినా సరే, మనస్సాక్షిగ భావించినా సరే, అంతర్వాణిగ భావించినా సరే, ఎవ్వరికి ఏ నమ్మకముంటే ఆనమ్మకము ప్రకారము భావించుకొనవచ్చు. అనుదినము ప్రతి
మనిషికిని నాడు అర్జునునికి కలిగిన సందేహమే కలుగుతుంటుంది. మనచుట్టూ ఎప్పుడూ మనవారంతా గుంపులు గుంపులుగా ఉండనే ఉంటారు. తాతలు, తండ్రులు, తమ్ములు, మామలు, మరదులు, మాతలు, మిత్రులు, బంధులు, బలగము, గురువులు, శిష్యులు- ఈబంధాలు అనంతం. ఇందులో ఒకరికి మేలుచేస్తే మరియొరికి కీడుగా కనిపిస్తుంది. ఇది యట్లుండగా తరతరాలుగా మన కేర్పడిన
విశ్వాసాలు వేయిరకాలవి ఉన్నవి. విషయాలు పెద్దలు గ్రంథాలలో వ్రాసిపెట్టినారు. సంఘంలో వాడుకగా ప్రస్తావిస్తూంటారు. ఆచార్యులు
ముసలవ్వలు ధర్మపన్నాలు చెప్పి, ఆలోచన చేసే జీవిని కలవరపరుస్తూనే ఉంటారు. ఒకరు చెప్పిన ధర్మం ఇంకొకరు చెప్పరు. ఒకరు నేర్పిన అర్థం ఇంకొకరు బోధింపరు. ఏసు, మహమ్మదు, శంకరుడు, రామానుజుడు, మధ్వాచార్యుడు, బుద్ధుడు, జినుడు, జోరాస్టరు, ఇత్యాది దిగ్దంతు లందరూ సిద్ధాంతాలు చేసిపోతే, వారి అనుచరు అయిన మతాచార్యులు ఇందలి సిద్ధాంతాలలో ఒక్కొక్క
సిద్ధాంతానికి ఒక్కొక్క కోటి క్రొత్త స్వరూపాల నేర్పరుస్తూన్నారు. ఇన్నిటి మధ్యను ఈ లోకములో జీవనం చేయవలసిన ఆత్మ తగులు
కొన్నది. ఆలోచనచేసే ఆత్మకు ఇన్నిటిలోను సత్యం అంతో ఇంతో కనిపిస్తుంది. ఆయాత్మ వీరి నెవ్వరిని కాదనదు. కాని యింతటి అనంత స్వరూపమైన సత్యాన్ని అనుసరించే దెట్లు! అను భవించేదెట్లు! అనుపట్టి సందేహం ప్రతిజీవికి కలుగుతుంది. ఈ యనుమానాలన్నిటికిని బుద్ధిమంతులు భగవద్గీతలో ప్రత్యుత్తరం కనిపెట్టుకో గలరు. ఇందులోని జీవితిసూత్రాలు చాల సరళ మైనవి; సుళువైనవి; సులభముగ గ్రాహ్యము లైనవి. 

అనుసరించేది కాదు.
గీతాచార్యుడు, అంటే ప్రతిమనిషిలోని అంతర్వాణి, ఒక్కటే ఉత్తరువు ప్రతిపాదించి నాడు: &quot;వెర్రివాడా! ఎందుకెక్కడకోపోయి ప్రాకు
లాడెదవు సందేహము కలిగినప్పుడు ఇతర ధర్మాలన్నిటిని వదలిపెట్టి నన్ను మాత్రము శరణు పొందవలసినది&quot; అన్నాడు. ఇది ధర్మమార్గాలలో ధర్మమార్గం. స్వతంత్ర మార్గాలలో స్వతంత్ర మార్గం. ఇది ఒకమతానికి సంబంధించేదికాదు. ఒక సిద్ధాంతాన్ని
మానవకోటి దీనికి తలయొగ్గితీరవలె. శ్రీ భగవద్గీత సర్వమానవకోటి దీని సంగీకరించినది. సర్వలోని రెండవమహత్సూత్రము: “అర్జునా, ప్రయత్నమునీపని; ఫలము నాయధీనము&quot; అనినబోధ. మానవ ప్రయత్నమునకు ఫలము కలగడము తనకంటే మహత్తరవిస్తారమైన ప్రపంచ ప్రయత్నముచేత పరిమితమై యుంటుంది. తాను పిండివంట చేసుకొని తినవలెనని ఉద్దేశిస్తే ఎరువుకుప్ప వేసే ఏనాదినౌకరు మొదలుకొని తెచ్చి తనవిస్తట్లో వడ్డించే వంటలక్కవరకూ గల ఎం&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>aeeql27wjogp2th7pnbojer8au6x36h</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>550717</id>
      <parentid>550712</parentid>
      <timestamp>2026-03-29T10:15:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Brjswiki</username>
        <id>6801</id>
      </contributor>
      <origin>550717</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6837" sha1="68xeioct1niuhsb4sda7ge88bfem5lx" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Brjswiki&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;శ్రీ భగవద్గీతలోని వై శ్లేష్య మేమి? ఎందుకీ గ్రంథమునకు మాత్రము ప్రత్యేక పాశస్త్యం గలిగింది అనేవిషయం నేటిదినం ఆలోచింప
దగింది. ఒక్క కారణం ఎట్టివారికైనా కనుపించక పోదు. ఇది వట్టిపురాణం కాదు; వట్టి చరిత్ర కాదు; వట్టిశాస్త్రం కాదు;పట్టి కావ్యం 
కాదు; ఇది మానవుని నడవడికను కార్యక్రమములో నిర్ణయించే మహాబోధ. కురుక్షేత్రమే ప్రపంచరంగం. అర్జునుడే ప్రతిమానవునిఆత్మ, ఆయుద్ధమే జీవిత యుద్ధము. కృష్ణుడే మనలోని పరమాత్మ. ఈపరమాత్మను దేవునిగా భావించినా సరే, మనస్సాక్షిగ భావించినా సరే, అంతర్వాణిగ భావించినా సరే, ఎవ్వరికి ఏనమ్మక ముంటే ఆనమ్మకము ప్రకారము భావించుకొనవచ్చు. అనుదినము ప్రతిమనిషికిని
నాడు అర్జునునికి కలిగిన సందేహమే కలుగుతుంటుంది. మనచుట్టూ ఎప్పుడూ మనవారంతా గుంపులు గుంపులుగా ఉండనే ఉంటారు. తాతలు, తండ్రులు, తమ్ములు, మామలు, మరదులు, మాతలు, మిత్రులు, బంధులు, బలగము, గురువులు, శిష్యులు- ఈబంధాలు అనంతం. ఇందులో ఒకరికి మేలుచేస్తే మరియొరికి కీడుగా కనిపిస్తుంది. ఇది యట్లుండగా తరతరాలుగా మన కేర్పడిన విశ్వాసాలు వేయిరకాలవి ఉన్నవి. విషయాలు పెద్దలు గ్రంథాలలో వ్రాసిపెట్టినారు. సంఘంలో వాడుకగా ప్రస్తావిస్తూంటారు. ఆచార్యులు
ముసలవ్వలు ధర్మపన్నాలు చెప్పి, ఆలోచన చేసే జీవిని కలవరపరుస్తూనే ఉంటారు. ఒకరు చెప్పిన ధర్మం ఇంకొకరు చెప్పరు. 
ఒకరు నేర్పిన అర్థం ఇంకొకరు బోధింపరు. ఏసు, మహమ్మదు, శంకరుడు, రామానుజుడు, మధ్వాచార్యుడు, బుద్ధుడు, జినుడు, జోరాస్టరు, ఇత్యాది దిగ్దంతు లందరూ సిద్ధాంతాలు చేసిపోతే, వారి అనుచరు అయిన మతాచార్యులు ఇందలి సిద్ధాంతాలలో ఒక్కొక్క
సిద్ధాంతానికి ఒక్కొక్క కోటి క్రొత్త స్వరూపాల నేర్పరుస్తూన్నారు. ఇన్నిటి మధ్యను ఈ లోకములో జీవనం చేయవలసిన ఆత్మ తగులు
కొన్నది. ఆలోచనచేసే ఆత్మకు ఇన్నిటిలోను సత్యం అంతో ఇంతో కనిపిస్తుంది. ఆయాత్మవీరి నెవ్వరిని కాదనదు. కాని యింతటి అనంత స్వరూపమైన సత్యాన్ని అనుసరించే దెట్లు! అను భవించేదెట్లు! అనుపట్టి సందేహం ప్రతిజీవికి కలుగుతుంది. ఈ యనుమానాలన్నిటికిని బుద్ధిమంతులు భగవద్గీతలో ప్రత్యుత్తరం కని పెట్టుకోగలరు. ఇందులోని జీవితిసూత్రాలు చాల సరళ మైనవి; సుభువైనవి; సులభముగ గ్రాహ్యము నవి.

*
అనుసరించేది కాదు.
గీతాచార్యుడు, అంటే ప్రతిమనిషిలోని అంతర్వాణి, ఒక్కటే ఉత్తరువు ప్రతిపాదించి నాడు: &quot; వెర్రివాడా! ఎందు కెక్కడకోపోయి 
ప్రాకులాడెదవు సందేహము కలిగినప్పుడు ఇతర ధర్మాలన్నిటిని వదలిపెట్టి నన్ను మాత్రము శరణుపొంద వలసినది&quot; అన్నాడు. 
ఇది ధర్మమార్గాలలో ధర్మమార్గం. స్వతంత్ర మార్గాలలో స్వతంత్ర మార్గం. ఇది ఒకమతానికి సంబంధిం
ఒక సిద్ధాంతాన్ని
మానవకోటి దీనికి తలయొగ్గితీరవలె. శ్రీభగవద్గీత
సర్వమానవకోటి దీని సంగీకరించినది. సర్వ
లోని రెండవమహత్సూత్రము: “అర్జునా, ప్రయ
త్నమునీపని; ఫలము నాయధీనము.&quot; అనినబోధ.
మానవప్రయత్నమునకు ఫలము
తనకంటే మహత్తరవిస్తారమైన ప్రపంచప్రయ
త్నముచేత పరిమితమై యుంటుంది. తాను పిండి
వంట చేసుకొని తినవలెనని ఉద్దేశిస్తే . ఎరువు
కుప్ప వేసే ఏనాదినౌకరు మొదలుకొని తెచ్చి
తనవిస్తట్లో వడ్డించే వంటలక్కవరకూ 'గల ఎం
కలగడము&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>68xeioct1niuhsb4sda7ge88bfem5lx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:Adavi Bapiraju Samagra Kavita Sankalanam Vol-1, Kinnera Art Theatrees.pdf/56</title>
    <ns>104</ns>
    <id>211116</id>
    <revision>
      <id>550726</id>
      <timestamp>2026-03-29T11:49:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>శ్రీరామమూర్తి</username>
        <id>1517</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>550726</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1213" sha1="fntlgh1nk04wl1mo59w303y2ituavkp" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;శ్రీరామమూర్తి&quot; /&gt;{{left|46}}
{{rule|}}&lt;/noinclude&gt;
{{p|fs125|ac}}'''డమరువు'''&lt;/p&gt;

&lt;poem&gt;
{{left margin|15em}}
ఓం
భోం భోం భోం భో
ఢం, ఢలట్, డ డి లట్

ఢమ ఢమ ఢమ ఢల లట్ డలట్
డల లకి ఢం ఢం డల లట్
ఢం ఢం ఢం డోం
&quot;ఓం&quot;, అనగా
నీ డమరువు మ్రోగే శివా!
కాంతి తరంగాలుత్తుంగాలై
కాలాలన్నీ జ్వాలలు ముంచీ
ధళ ధళ ధళ ధళ ధళ
సర్వ పథాలూ
సకల శూన్యములు
కోటిసూర్య తేజస్సులనైనా
చీకటి కణముల చేసే జ్యోతీ
ఢం ఢం ఢమ ఢమ ఢలలట్
ఢం ఢం ఢమ ఢమ ఢలలట్
దళ ధళ ధళ ధళ ధళ
జ్వలిత జ్వలిత జ్వలితాను కోటి
ఆవరించి చిచ్ఛక్తుల శిఖలూ
సుడిగుండాలై వడులై ఝరులై
ప్రవహించింది డమరువు మ్రోతా
&lt;/poem&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;
{{rh|అంజలి||}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>fntlgh1nk04wl1mo59w303y2ituavkp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:Adavi Bapiraju Samagra Kavita Sankalanam Vol-1, Kinnera Art Theatrees.pdf/57</title>
    <ns>104</ns>
    <id>211117</id>
    <revision>
      <id>550727</id>
      <timestamp>2026-03-29T11:55:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>శ్రీరామమూర్తి</username>
        <id>1517</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>550727</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1518" sha1="j0p0x0vwhwhieklja9g2ba8b315666p" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;శ్రీరామమూర్తి&quot; /&gt;{{right|47}}
{{rule|}}&lt;/noinclude&gt;
&lt;poem&gt;
{{left margin|15em}}
ఓం
భోం భోం భోం భోం
డోం డోం డోం డోం
ఢం ఢం.ఢలలట్
ఓం
ప్రణవనాదమున డమరువు మ్రోగె శివా!


{{Css image crop
|Image = Adavi_Bapiraju_Samagra_Kavita_Sankalanam_Vol-1,_Kinnera_Art_Theatrees.pdf
|Page = 57
|bSize = 371
|cWidth = 30
|cHeight = 23
|oTop = 177
|oLeft = 189
|Location = center
|Description = 
}}


ఓం
ఓమిత్యేకాక్షరం బ్రహ్మ
బ్రహ్మ పదార్థము తెలియలేనిదట
సత్య మదంటా నిత్యపదంరా
సత్యములోనా ఇమిడిన శక్తీ
శక్తిమానుడు శక్తియు లీలలు
పూరుషోత్తముడు పురుషుడు ప్రకృతీ
భోం భోం ఓం ఓం
ధళ ధళ ధళ ధళ తేజోధారే
జ్వలతి జ్వలిత జ్వలించిపోవుచు
సర్వ సృష్టిగా మారిపోయినది
జ్వలిత, జ్వలిత జ్వలితానుకోటి
కోటి కోటి కోటానేక
ప్రభాశూన్యతలముల్
లోకాలు
తారల్
సూర్యు లోకమట
&lt;/poem&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;
{{rh|||అడివి బాపిరాజు సమగ్ర కవితా సంకలనం}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>j0p0x0vwhwhieklja9g2ba8b315666p</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>550728</id>
      <parentid>550727</parentid>
      <timestamp>2026-03-29T11:56:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>శ్రీరామమూర్తి</username>
        <id>1517</id>
      </contributor>
      <origin>550728</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1518" sha1="hfuvz59uomoioccpcww3g1e94wyj3qu" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;శ్రీరామమూర్తి&quot; /&gt;{{right|47}}
{{rule|}}&lt;/noinclude&gt;
&lt;poem&gt;
{{left margin|15em}}
ఓం
భోం భోం భోం భోం
డోం డోం డోం డోం
ఢం ఢం.ఢలలట్
ఓం
ప్రణవనాదమున డమరువు మ్రోగె శివా!


{{Css image crop
|Image = Adavi_Bapiraju_Samagra_Kavita_Sankalanam_Vol-1,_Kinnera_Art_Theatrees.pdf
|Page = 57
|bSize = 371
|cWidth = 32
|cHeight = 27
|oTop = 176
|oLeft = 188
|Location = center
|Description = 
}}


ఓం
ఓమిత్యేకాక్షరం బ్రహ్మ
బ్రహ్మ పదార్థము తెలియలేనిదట
సత్య మదంటా నిత్యపదంరా
సత్యములోనా ఇమిడిన శక్తీ
శక్తిమానుడు శక్తియు లీలలు
పూరుషోత్తముడు పురుషుడు ప్రకృతీ
భోం భోం ఓం ఓం
ధళ ధళ ధళ ధళ తేజోధారే
జ్వలతి జ్వలిత జ్వలించిపోవుచు
సర్వ సృష్టిగా మారిపోయినది
జ్వలిత, జ్వలిత జ్వలితానుకోటి
కోటి కోటి కోటానేక
ప్రభాశూన్యతలముల్
లోకాలు
తారల్
సూర్యు లోకమట
&lt;/poem&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;
{{rh|||అడివి బాపిరాజు సమగ్ర కవితా సంకలనం}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>hfuvz59uomoioccpcww3g1e94wyj3qu</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>550729</id>
      <parentid>550728</parentid>
      <timestamp>2026-03-29T11:57:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>శ్రీరామమూర్తి</username>
        <id>1517</id>
      </contributor>
      <origin>550729</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1302" sha1="50nn1tpedq3tvfe8iw8udzqht70zgr4" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;శ్రీరామమూర్తి&quot; /&gt;{{right|47}}
{{rule|}}&lt;/noinclude&gt;
&lt;poem&gt;
{{left margin|15em}}
ఓం
భోం భోం భోం భోం
డోం డోం డోం డోం
ఢం ఢం.ఢలలట్
ఓం
ప్రణవనాదమున డమరువు మ్రోగె శివా!


ఓం
ఓమిత్యేకాక్షరం బ్రహ్మ
బ్రహ్మ పదార్థము తెలియలేనిదట
సత్య మదంటా నిత్యపదంరా
సత్యములోనా ఇమిడిన శక్తీ
శక్తిమానుడు శక్తియు లీలలు
పూరుషోత్తముడు పురుషుడు ప్రకృతీ
భోం భోం ఓం ఓం
ధళ ధళ ధళ ధళ తేజోధారే
జ్వలతి జ్వలిత జ్వలించిపోవుచు
సర్వ సృష్టిగా మారిపోయినది
జ్వలిత, జ్వలిత జ్వలితానుకోటి
కోటి కోటి కోటానేక
ప్రభాశూన్యతలముల్
లోకాలు
తారల్
సూర్యు లోకమట
&lt;/poem&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;
{{rh|||అడివి బాపిరాజు సమగ్ర కవితా సంకలనం}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>50nn1tpedq3tvfe8iw8udzqht70zgr4</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>