వికీసోర్స్ tewikisource https://te.wikisource.org/wiki/%E0%B0%AE%E0%B1%8A%E0%B0%A6%E0%B0%9F%E0%B0%BF_%E0%B0%AA%E0%B1%87%E0%B0%9C%E0%B1%80 MediaWiki 1.46.0-wmf.23 first-letter మీడియా ప్రత్యేక చర్చ వాడుకరి వాడుకరి చర్చ వికీసోర్స్ వికీసోర్స్ చర్చ దస్త్రం దస్త్రంపై చర్చ మీడియావికీ మీడియావికీ చర్చ మూస మూస చర్చ సహాయం సహాయం చర్చ వర్గం వర్గం చర్చ ద్వారము ద్వారము చర్చ రచయిత రచయిత చర్చ పుట పుట చర్చ సూచిక సూచిక చర్చ TimedText TimedText talk మాడ్యూల్ మాడ్యూల్ చర్చ Event Event talk 0 10892 552691 306718 2026-04-11T03:46:57Z ~2026-22178-40 7271 552691 wikitext text/x-wiki గంగా తరంగ రమణీయ జటా కలాపం గౌరీ నిరంతర విభూషిత వామ భాగం నారాయణ ప్రియమనంగ మదాపహారం వారాణశీ పురపతిం భజ విశ్వనాథమ్ ॥ 1 ॥ వాచామగోచరమనేక గుణ స్వరూపం వాగీశ విష్ణు సుర సేవిత పాద పద్మం వామేణ విగ్రహ వరేన కలత్రవంతం వారాణశీ పురపతిం భజ విశ్వనాథమ్ ॥ 2 ॥ భూతాదిపం భుజగ భూషణ భూషితాంగం వ్యాఘ్రాంజినాం బరధరం, జటిలం, త్రినేత్రం పాశాంకుశాభయ వరప్రద శూలపాణిం వారాణశీ పురపతిం భజ విశ్వనాథమ్ ॥ 3 ॥ సీతాంశు శోభిత కిరీట విరాజమానం బాలేక్షణాతల విశోషిత పంచబాణం నాగాధిపా రచిత బాసుర కర్ణ పూరం వారాణశీ పురపతిం భజ విశ్వనాథమ్ ॥ 4 ॥ పంచాననం దురిత మత్త మతంగజానాం నాగాంతకం ధనుజ పుంగవ పన్నాగానాం దావానలం మరణ శోక జరాటవీనాం వారాణశీ పురపతిం భజ విశ్వనాథమ్ ॥ 5 ॥ తేజోమయం సగుణ నిర్గుణమద్వితీయం ఆనంద కందమపరాజిత మప్రమేయం నాగాత్మకం సకల నిష్కళమాత్మ రూపం వారాణశీ పురపతిం భజ విశ్వనాథమ్ ॥ 6 ॥ ఆశాం విహాయ పరిహృత్య పరశ్య నిందాం పాపే రథిం చ సునివార్య మనస్సమాధౌ ఆధాయ హృత్-కమల మధ్య గతం పరేశం వారాణశీ పురపతిం భజ విశ్వనాథమ్ ॥ 7 ॥ రాగాధి దోష రహితం స్వజనానురాగం వైరాగ్య శాంతి నిలయం గిరిజా సహాయం మాధుర్య ధైర్య సుభగం గరళాభిరామం వారాణశీ పురపతిం భజ విశ్వనాథమ్ ॥ 8 ॥ వారాణశీ పుర పతే స్థవనం శివస్య వ్యాఖ్యాతం అష్టకమిదం పఠతే మనుష్య విద్యాం శ్రియం విపుల సౌఖ్యమనంత కీర్తిం సంప్రాప్య దేవ నిలయే లభతే చ మోక్షమ్ ॥ విశ్వనాథాష్టకమిదం పుణ్యం యః పఠేః శివ సన్నిధౌ శివలోకమవాప్నోతి శివేనసహ మోదతే ॥ 7uaggni4ewq1gkt2s15ga29dkevj6uq 106 58782 552698 185494 2026-04-11T06:48:52Z Vjsuseela 1850 552698 proofread-index text/x-wiki {{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template |రకం=పుస్తకం |శీర్షిక=[[సంగీతరస తరంగిణి]] |భాష=te |సంపుటి= |రచయిత=[[రచయిత:దాసు నారాయణరావు]], [[రచయిత:దాసు శ్రీరాములు]] |అనువాదకులు= |ఎడిటర్= |చిత్రకర్త= |పాఠశాల= |ప్రచురణకర్త= |చిరునామా= |సంవత్సరం=1907 |ఆధారం= |ISBN= |OCLC= |LCCN= |BNF_ARK= |ARC= |మూలం=pdf |బొమ్మ=1 |పురోగతి=MS |పుటలు=<pagelist /> |సంపుటాలు= |వ్యాఖ్యలు= |వెడల్పు= |సిఎస్ఎస్= |పేజీ మొదటి వరుస= |పేజీ చివరివరుస= }} kj7icgcj083zsd08mn7mron00zoo4zc 552699 552698 2026-04-11T06:50:40Z Vjsuseela 1850 552699 proofread-index text/x-wiki {{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template |రకం=పుస్తకం |శీర్షిక=[[సంగీతరస తరంగిణి]] |భాష=te |సంపుటి= |రచయిత=[[రచయిత:దాసు నారాయణరావు|దాసు నారాయణరావు ]], [[రచయిత:దాసు శ్రీరాములు|దాసు శ్రీరాములు]] |అనువాదకులు= |ఎడిటర్= |చిత్రకర్త= |పాఠశాల= |ప్రచురణకర్త= |చిరునామా= |సంవత్సరం=1907 |ఆధారం= |ISBN= |OCLC= |LCCN= |BNF_ARK= |ARC= |మూలం=pdf |బొమ్మ=1 |పురోగతి=MS |పుటలు=<pagelist /> |సంపుటాలు= |వ్యాఖ్యలు= |వెడల్పు= |సిఎస్ఎస్= |పేజీ మొదటి వరుస= |పేజీ చివరివరుస= }} otb8ceerace60zej59itoxie97d4ioi 552714 552699 2026-04-11T09:02:29Z Vjsuseela 1850 552714 proofread-index text/x-wiki {{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template |రకం=పుస్తకం |శీర్షిక=[[సంగీతరస తరంగిణి]] |భాష=te |సంపుటి= |రచయిత=[[రచయిత:దాసు నారాయణరావు|దాసు నారాయణరావు ]], [[రచయిత:దాసు శ్రీరాములు|దాసు శ్రీరాములు]] |అనువాదకులు= |ఎడిటర్= |చిత్రకర్త= |పాఠశాల= |ప్రచురణకర్త=శ్రీ సావిత్రి ముద్రాక్షరశాల |చిరునామా=కాకినాడ |సంవత్సరం=1907 |ఆధారం= |ISBN= |OCLC= |LCCN= |BNF_ARK= |ARC= |మూలం=pdf |బొమ్మ=1 |పురోగతి=MS |పుటలు=<pagelist 1="శీర్షిక" 2="పీఠిక" 3to5="ప్రస్తావన" 6to21="ప్రధమాంకము " 22to33="ద్వితీయాంకము " 34to52="తృతీయాంకము " 53to64="చతుర్ధఅంకము " 65to73="పంచమాంకము " 74to86="షష్ఠాంకము " 87to99="సప్తమాంకము " /> |సంపుటాలు= |వ్యాఖ్యలు= |వెడల్పు= |సిఎస్ఎస్= |పేజీ మొదటి వరుస= |పేజీ చివరివరుస= }} 8mv2ezlpbtf2aenbeaqa407jfo2r7hi 0 58806 552717 408665 2026-04-11T09:17:41Z Vjsuseela 1850 552717 wikitext text/x-wiki {{తలకట్టు | శీర్షిక = [[సంగీతరస తరంగిణి]] | రచయిత = దాసు శ్రీరాములు | అనువాదం= | విభాగము =ముఖపత్రం | ముందరి = | తదుపరి =[[సంగీతరస తరంగిణి/పీఠిక|పీఠిక]] | వివరములు = ఈ గ్రంథ రచయతలు- దాసు నారాయణరావు, దాసు శ్రీరాములు |సంవత్సరం=1907 }} <pages index="Sangitarasataran022902mbp.pdf" from=1 to=1 /> ==విషయసూచిక== # పీఠిక # ప్రస్తావన # ప్రధమాంకము # ద్వితీయాంకము # తృతీయాంకము # చతుర్ధాంకము # పంచమాంకము # షష్ఠాంకము # సప్తమాంకము {{PD-India}} [[వర్గం:నాటకాలు]][[వర్గం:సంగీతము]] [[వర్గం:దాసు శ్రీరాములు రచనలు]] sosl680uzkuhd5zmlifv1ohf470ufy4 552718 552717 2026-04-11T09:18:06Z Vjsuseela 1850 removed [[Category:సంగీతము]]; added [[Category:సంగీతం]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 552718 wikitext text/x-wiki {{తలకట్టు | శీర్షిక = [[సంగీతరస తరంగిణి]] | రచయిత = దాసు శ్రీరాములు | అనువాదం= | విభాగము =ముఖపత్రం | ముందరి = | తదుపరి =[[సంగీతరస తరంగిణి/పీఠిక|పీఠిక]] | వివరములు = ఈ గ్రంథ రచయతలు- దాసు నారాయణరావు, దాసు శ్రీరాములు |సంవత్సరం=1907 }} <pages index="Sangitarasataran022902mbp.pdf" from=1 to=1 /> ==విషయసూచిక== # పీఠిక # ప్రస్తావన # ప్రధమాంకము # ద్వితీయాంకము # తృతీయాంకము # చతుర్ధాంకము # పంచమాంకము # షష్ఠాంకము # సప్తమాంకము {{PD-India}} [[వర్గం:నాటకాలు]] [[వర్గం:సంగీతం]] [[వర్గం:దాసు శ్రీరాములు రచనలు]] lwnk93pnej4w4iro5xze1m4xgvrgdqk 104 58807 552720 184756 2026-04-11T09:39:28Z Vjsuseela 1850 శీర్షిక పేజీ ఫార్మటు చేశాను 552720 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Nrgullapalli" /></noinclude>{{Center| {{p|fs125}}శ్రీ</p> {{p|fs150}}సంగీతరస తరంగిణి</p> {{p|fs125}}యను</p> {{p|fs150}}బుద్ధ నాటకము</p> ఇది తృతీయాంకము సగమువఱకు {{p|fs125}}దాసు నారాయణరావు B.A., B.L., గారిచేతను,</p> తక్కినది {{p|fs125}}దాసు శ్రీరాములు గారిచేతను</p> రచియింపబడినది. {{p|fs125}}కాకినాడ.</p> {{p|fs125}}శ్రీ సావిత్రి ముద్రాక్షరశాలయందు</p> ముద్రింపించి ప్రకటింపబడియె. {{p|fs125}}1907.</p> వెల రు 0-12-0 లు. }}<noinclude><references/></noinclude> n9x0taqqhrnkavxjfqwss1vw0e2nmt0 104 59162 552647 552058 2026-04-10T13:54:39Z శ్రీరామమూర్తి 1517 /* అచ్చుదిద్దారు */ 552647 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{c|6}}</noinclude>"నా విద్యావిషయమున నేను స్వయంకృషిచే నలవర్చుకొన్నదానికంటె, మాసోదరులు ప్రోత్సహించి నేర్పినదానికంటె, నాభర్తగారి సమ్మతియు సానుభూతియు ముఖ్యముగా ప్రస్తుతింపతగినవి. ఈవిషయమున వారిఋణము నేనేవిధముగను తీర్చుకొనంజాలను. చదువుటయందును వ్రాయుటయందును నాకెంత కుతూహలముండిన నేమి ! వారొక్కమాటతో నిరోధించినచో నాగిపోవలసినదే కదా ! వారెప్పుడు నట్టిప్రాతికూల్యత నావిద్యావిషయమున చూపకపోవుటచేతనే నేను, గతపదునారు సంవత్సరములనుండి, వ్యాసములను, లేఖలను, కథలను విరచించి, వివిధపత్రికల కంపుటకును, సం 1931 రములో స్త్రీసమాజము నెలకొల్పి దాని యభివృద్ధికై నిరంతరకృషి చేయుటకును, నా పొత్తములను ముద్రించి యాంధ్రమహాజనుల కరకమలముల నర్పించుటకును అవకాశము గల్గినది. కావున పూజ్యులగు నాభర్తగారి సానుభూతి, యన్నిటికంటె మిన్నయైనదని నేను కృతజ్ఞతతో విన్నపము చేయుచున్నాను.” అని. ఔనుకదా మరి ! "అస్తీనేదు-గస్తీనేదు పల్లకతొంగోయే” యన్నయట్టి భర్తలే యధికముగా నుండిన యప్పటి పరిస్థితులయం దిట్టి నవోఢలకు భర్తృముఖమునఁ గల్గు నిట్టి విద్యాప్రోత్సాహము సామాన్యమా !! ఈయమం గూర్చియుఁ దత్కృతములగు నీలేఖల గూర్చియు సం॥ 1930 రపు టేప్రిల్ మాసమందును. సం॥ 1933 రపు సెప్టెంబరు మాసమందును వెలువడిన 'గృహలక్ష్మి' దిలకింత్రుగాక ! మరి యీమెవ్రాసిన 'విశ్వామిత్ర' మొదలగు నితర గ్రంథములఁ జదువుదుమేని “ఈమెశైలి రెండుమూడు రీతుల<noinclude></noinclude> ex7y9c0tj1bw3dybpm578opf5mw9d0s 104 59163 552649 552069 2026-04-10T14:02:00Z శ్రీరామమూర్తి 1517 /* అచ్చుదిద్దారు */ 552649 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{c|7}}</noinclude>నుండు”నని తెలియఁగలము. వాటిలో నీలేఖలయందున్నది "సొగసైన వాడుకభాష" ఔను - "సొగసైన వాడుకభాష"యే. ఇది సజీవము. సమలంకృతము. కాలము ననుసరించి నూతనముగ నొక తెనుఁగువ్యాకరణము రచియింపఁ దలఁచు వారికిది ప్రప్రధమాధారము. ఈమె పద్దెములనుగూడ వ్రాయఁగలదు కాని గద్యరచనయందే మక్కువ యెక్కువ. 'చచ్చి చెడి' యల్లిన "చేపలబుట్ట"కంటె శ్రమలేక యల్లిన చక్కని చిక్కనిచాప, బహుతరోపయోగకరమనుట సరసు లెరుగురా !! ఇంక నిందలివిషయములు "హిస్టరీ, జాగ్రఫీలూ యిండ్లలో గుట్లూ” గావు! ఈనాటి విద్యాధికుల తీవ్రతర తర్కోప తర్కముల కాస్పదములై యొప్పుచున్న రాజకీయ సాంఘిక నైతిక మతాది మహత్తరవిషయములు. అవియు స్త్రీల కెంతవరకు సంబంధించియుండునో యంతవరకు నిష్పాక్షికముగ, నిర్వక్రముగఁ బరిశీలింపఁ బడి ప్రాగ్పశ్చమములకుఁ గర్మసిద్ధాన్త సమన్వయముఁ జేయుచున్నవి. ఐనదానికినిఁ గానిదానికిని బురుషనిందసేయుట యను పకార్యమిందు మందునకైనఁ గానరాదు. ఆర్యావర్తమందు ఆనాడువలె నీనాడు నుండవలసిన గృహలక్ష్మీస్వరూప మిందు సమగ్రముగాఁ జిత్రితమైయున్నది. వివిధవర్ణనలతో సరసాలంకార శోభితమై వ్యంగ్యప్రధానమై<noinclude></noinclude> hxtpr4satlmuswfdb5j7f4fpu5sd8qc 104 59164 552652 552070 2026-04-10T14:06:49Z శ్రీరామమూర్తి 1517 /* అచ్చుదిద్దారు */ 552652 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{c|8}}</noinclude>యొప్పుచున్న యీ లేఖాసమామ్నాయ మొక యుత్తమకావ్య మనుటకు సందేహములేదు. నిజమైన హిందూమతము, నిజమైన హిందూగృహిణి, కల్పిత శారదాస్వరూపనామకమై 'గృహలక్ష్మీ' ముఖమునఁ బల్కు నిట్టిముద్దుమాటల నాలించి యానందింపఁ జాలని వారుండఁజాలరనుట నిక్కువము. ప్రతితల్లియుఁ బ్రతిపిల్లయు నీపొత్తముఁ జదివి తీరవలయును. ఇట్టి కవయిత్రికి సర్వేశ్వరుఁడు సమస్తవిభవములనిచ్చి సంరక్షించుఁగాత !!! {{rh|గృహలక్ష్మీకార్యాలయం,||ఇట్లు, హరిదాసు}} {{rh|ఎగ్మూరు, మద్రాసు,||పసుమర్తి కృష్ణమూర్తి.}} {{rh|1 - 2 - 34||}}<noinclude></noinclude> t8e1ciwqhdl2cgo4ufudmejzmhcq5oq 552653 552652 2026-04-10T14:07:27Z శ్రీరామమూర్తి 1517 552653 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{c|8}}</noinclude>యొప్పుచున్న యీ లేఖాసమామ్నాయ మొక యుత్తమకావ్య మనుటకు సందేహములేదు. నిజమైన హిందూమతము, నిజమైన హిందూగృహిణి, కల్పిత శారదాస్వరూపనామకమై 'గృహలక్ష్మీ' ముఖమునఁ బల్కు నిట్టిముద్దుమాటల నాలించి యానందింపఁ జాలని వారుండఁజాలరనుట నిక్కువము. ప్రతితల్లియుఁ బ్రతిపిల్లయు నీపొత్తముఁ జదివి తీరవలయును. ఇట్టి కవయిత్రికి సర్వేశ్వరుఁడు సమస్తవిభవములనిచ్చి సంరక్షించుఁగాత !!! {{rh|గృహలక్ష్మీకార్యాలయం,||ఇట్లు, హరిదాసు}} {{rh|ఎగ్మూరు, మద్రాసు.||పసుమర్తి కృష్ణమూర్తి.}} {{rh|1 - 2 - 34||}}<noinclude></noinclude> ahn3i4n2jizw0qx8i21a81ammhv2z74 552654 552653 2026-04-10T14:08:33Z శ్రీరామమూర్తి 1517 552654 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{c|8}}</noinclude>యొప్పుచున్న యీ లేఖాసమామ్నాయ మొక యుత్తమకావ్య మనుటకు సందేహములేదు. నిజమైన హిందూమతము, నిజమైన హిందూగృహిణి, కల్పిత శారదాస్వరూపనామకమై 'గృహలక్ష్మీ' ముఖమునఁ బల్కు నిట్టిముద్దుమాటల నాలించి యానందింపఁ జాలని వారుండఁజాలరనుట నిక్కువము. ప్రతితల్లియుఁ బ్రతిపిల్లయు నీపొత్తముఁ జదివి తీరవలయును. ఇట్టి కవయిత్రికి సర్వేశ్వరుఁడు సమస్తవిభవములనిచ్చి సంరక్షించుఁగాత !!! {{rh|గృహలక్ష్మీకార్యాలయం,||ఇట్లు, హరిదాసు}} {{rh|ఎగ్మూరు, మద్రాసు.||పసుమర్తి కృష్ణమూర్తి.}} {{rh|1 - 2 - 34||}} {{Css image crop |Image = Sarada_Lekhalu_Vol_1.pdf |Page = 10 |bSize = 548 |cWidth = 92 |cHeight = 20 |oTop = 470 |oLeft = 249 |Location = center |Description = }}<noinclude></noinclude> lteg68tn2wd6mm3gcehm0dh786eplgh 552655 552654 2026-04-10T14:10:12Z శ్రీరామమూర్తి 1517 552655 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{c|8}}</noinclude>యొప్పుచున్న యీ లేఖాసమామ్నాయ మొక యుత్తమకావ్య మనుటకు సందేహములేదు. నిజమైన హిందూమతము, నిజమైన హిందూగృహిణి, కల్పిత శారదాస్వరూపనామకమై 'గృహలక్ష్మీ' ముఖమునఁ బల్కు నిట్టిముద్దుమాటల నాలించి యానందింపఁ జాలని వారుండఁజాలరనుట నిక్కువము. ప్రతితల్లియుఁ బ్రతిపిల్లయు నీపొత్తముఁ జదివి తీరవలయును. ఇట్టి కవయిత్రికి సర్వేశ్వరుఁడు సమస్తవిభవములనిచ్చి సంరక్షించుఁగాత !!! {{rh|గృహలక్ష్మీకార్యాలయం,||ఇట్లు, హరిదాసు}} {{rh|ఎగ్మూరు, మద్రాసు.||పసుమర్తి కృష్ణమూర్తి.}} {{rh|1 - 2 - 34||}} {{rule|2cm}}<noinclude></noinclude> jnvn4tda13h48equwoey38ytkpket5e 104 59165 552656 552071 2026-04-10T14:18:20Z శ్రీరామమూర్తి 1517 /* అచ్చుదిద్దారు */ 552656 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" /></noinclude>{{p|fs125|ac}}"శారద లేఖల”ను గుఱించి నా యభిప్రాయము</p> {{c|(రాయసం వెంకటశివుఁడు, గుంటూరు.)}} {{Css image crop |Image = Sarada_Lekhalu_Vol_1.pdf |Page = 11 |bSize = 548 |cWidth = 125 |cHeight = 30 |oTop = 164 |oLeft = 221 |Location = center |Description = }} ఆంగ్లసారస్వతమున స్త్రీహృదయ మంతగ ప్రస్ఫుటమగుచుండ లేదని యొకశతాబ్దము క్రిందట ఇంగ్లీషురచయిత జాను స్టువర్టుమిల్లు మొఱపెట్టెను. -ప్రశ్తు తాంధ్రవాఙ్మయమున నట్లే స్త్రీ రచనావిషయిక మగు కఱవు మిక్కుటముగనున్నది. మనదేశమున నిదివఱకు పురుషుఁడే, స్త్రీ స్వభావమునుగుఱించి పుస్తకరచన చేసెను; స్త్రీల హక్కులను గూర్చి సభలలోఁ బ్రసంగించెను; వార్తాపత్రికలలో వ్యాసరాజములు వ్రాసెను. ఇపుడు స్త్రీలు ముందడుగువేసి, తమ సంగతులు తామె ప్రస్తావించుకొనుచున్నారు. శ్రీమతి కనుపర్తి వరలక్ష్మమ్మగారు శారద లేఖలు తెనుఁగుసారస్వతమందలి యీకొఱఁతను గొంత తీర్చుచున్నవి. ఆంగ్లవిద్యనేర్చి పట్టపరీక్షలందు జయమందకున్నను, వరలక్ష్మమ్మగారు, పాశ్చాత్యవిద్యావిధానముల చొప్పుననె చదువుకొని, ఇంగ్లీషు నభ్యసించిన యువతులకు సామాన్యముగ సాధ్యముగాని పాండిత్యప్రకర్షయు వివేచనా శక్తియును సంపాదించి, తేటతెలుఁగున రమ్యగ్రంథరచన యలవఱచుకొనిన సాధ్వీమణి. శారదాకల్పలతల మధ్య నడచినలేఖలను పేరుతో, శ్రీమతి వరలక్ష్మమ్మగారు ప్రస్తుతకాలమందలి ముఖ్యవిషయములు చర్చించి లిఖించిన వ్యాసావళియె యిది. ఇవి స్వల్పసంగతులనియు, ఇవి మహద్విషయములనియు, శారద విచక్షణచేయదు. సంక్రాంతి ముగ్గులవలెనే సరోజినీ<noinclude></noinclude> oi3e9xtpvu3mhel3i8pc84cr1at9cne 552657 552656 2026-04-10T14:19:24Z శ్రీరామమూర్తి 1517 552657 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" /></noinclude>{{p|fs125|ac}}"శారద లేఖల”ను గుఱించి నా యభిప్రాయము</p> {{c|(రాయసం వెంకటశివుఁడు, గుంటూరు.)}} {{Css image crop |Image = Sarada_Lekhalu_Vol_1.pdf |Page = 11 |bSize = 548 |cWidth = 110 |cHeight = 26 |oTop = 164 |oLeft = 227 |Location = center |Description = }} ఆంగ్లసారస్వతమున స్త్రీహృదయ మంతగ ప్రస్ఫుటమగుచుండ లేదని యొకశతాబ్దము క్రిందట ఇంగ్లీషురచయిత జాను స్టువర్టుమిల్లు మొఱపెట్టెను. -ప్రశ్తు తాంధ్రవాఙ్మయమున నట్లే స్త్రీ రచనావిషయిక మగు కఱవు మిక్కుటముగనున్నది. మనదేశమున నిదివఱకు పురుషుఁడే, స్త్రీ స్వభావమునుగుఱించి పుస్తకరచన చేసెను; స్త్రీల హక్కులను గూర్చి సభలలోఁ బ్రసంగించెను; వార్తాపత్రికలలో వ్యాసరాజములు వ్రాసెను. ఇపుడు స్త్రీలు ముందడుగువేసి, తమ సంగతులు తామె ప్రస్తావించుకొనుచున్నారు. శ్రీమతి కనుపర్తి వరలక్ష్మమ్మగారు శారద లేఖలు తెనుఁగుసారస్వతమందలి యీకొఱఁతను గొంత తీర్చుచున్నవి. ఆంగ్లవిద్యనేర్చి పట్టపరీక్షలందు జయమందకున్నను, వరలక్ష్మమ్మగారు, పాశ్చాత్యవిద్యావిధానముల చొప్పుననె చదువుకొని, ఇంగ్లీషు నభ్యసించిన యువతులకు సామాన్యముగ సాధ్యముగాని పాండిత్యప్రకర్షయు వివేచనా శక్తియును సంపాదించి, తేటతెలుఁగున రమ్యగ్రంథరచన యలవఱచుకొనిన సాధ్వీమణి. శారదాకల్పలతల మధ్య నడచినలేఖలను పేరుతో, శ్రీమతి వరలక్ష్మమ్మగారు ప్రస్తుతకాలమందలి ముఖ్యవిషయములు చర్చించి లిఖించిన వ్యాసావళియె యిది. ఇవి స్వల్పసంగతులనియు, ఇవి మహద్విషయములనియు, శారద విచక్షణచేయదు. సంక్రాంతి ముగ్గులవలెనే సరోజినీ<noinclude></noinclude> 4nykhm11vzocyl0dovkqa9u0568fnxd 552658 552657 2026-04-10T14:23:08Z శ్రీరామమూర్తి 1517 552658 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" /></noinclude>{{p|fs125|ac}}"శారద లేఖల”ను గుఱించి నా యభిప్రాయము</p> {{c|(రాయసం వెంకటశివుఁడు, గుంటూరు.)}} {{rule|2cm}} ఆంగ్లసారస్వతమున స్త్రీహృదయ మంతగ ప్రస్ఫుటమగుచుండ లేదని యొకశతాబ్దము క్రిందట ఇంగ్లీషురచయిత జాను స్టువర్టుమిల్లు మొఱపెట్టెను. -ప్రశ్తు తాంధ్రవాఙ్మయమున నట్లే స్త్రీ రచనావిషయిక మగు కఱవు మిక్కుటముగనున్నది. మనదేశమున నిదివఱకు పురుషుఁడే, స్త్రీ స్వభావమునుగుఱించి పుస్తకరచన చేసెను; స్త్రీల హక్కులను గూర్చి సభలలోఁ బ్రసంగించెను; వార్తాపత్రికలలో వ్యాసరాజములు వ్రాసెను. ఇపుడు స్త్రీలు ముందడుగువేసి, తమ సంగతులు తామె ప్రస్తావించుకొనుచున్నారు. శ్రీమతి కనుపర్తి వరలక్ష్మమ్మగారు శారద లేఖలు తెనుఁగుసారస్వతమందలి యీకొఱఁతను గొంత తీర్చుచున్నవి. ఆంగ్లవిద్యనేర్చి పట్టపరీక్షలందు జయమందకున్నను, వరలక్ష్మమ్మగారు, పాశ్చాత్యవిద్యావిధానముల చొప్పుననె చదువుకొని, ఇంగ్లీషు నభ్యసించిన యువతులకు సామాన్యముగ సాధ్యముగాని పాండిత్యప్రకర్షయు వివేచనా శక్తియును సంపాదించి, తేటతెలుఁగున రమ్యగ్రంథరచన యలవఱచుకొనిన సాధ్వీమణి. శారదాకల్పలతల మధ్య నడచినలేఖలను పేరుతో, శ్రీమతి వరలక్ష్మమ్మగారు ప్రస్తుతకాలమందలి ముఖ్యవిషయములు చర్చించి లిఖించిన వ్యాసావళియె యిది. ఇవి స్వల్పసంగతులనియు, ఇవి మహద్విషయములనియు, శారద విచక్షణచేయదు. సంక్రాంతి ముగ్గులవలెనే సరోజినీ<noinclude></noinclude> 7124iy9hem575fj8i6x920xk67uv5gz 104 59166 552727 552072 2026-04-11T11:53:38Z శ్రీరామమూర్తి 1517 /* అచ్చుదిద్దారు */ 552727 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{c|ii}}</noinclude>దేవి యుపన్యాసమును, కన్నప్పకథయు, గౌరవబిరుదములవలెనే శారదా శాసన చర్చయు స్త్రీల నాటకరంగప్రవేశమును, శారదకు లేఖావిషయ లగుచున్నవి ! పుస్తకరచనమున ప్రాఁతదారి త్రొక్కి పురుషుల యభిప్రాయములె చిలుక పలుకులవలె శారద, యేకరువు పెట్టునదికాదు. స్త్రీజన సహజమగు సదయహృదయత, స్వభావసారళ్యమును, పుస్తకమందలి ప్రతిపుటయందును ప్రతిబింబితమగుచున్నవి. ఆంధ్రవాఙ్మయమున నీపుస్తకమునకు గౌరవస్థాన మొనఁగూర్చుట కిది యొకటియె చాలును. పరదేశ మందున్నను, రెయిలుపయనము చేయుచున్నను, పుణ్యతీర్థసందర్శనమందున్నను స్త్రీలసభలోఁ బాల్గొనుచున్నను, శారద యూహలు, పలుకులు హిందూయువిదవియె ! భావముననెగాక భాషయందును ఈ లేఖావళియందెల్లెడలను స్త్రీస్వభావము చిప్పిలుచున్నది! 'ఊరుగాయజాడీలకు పచ్చడి బానలకు మాత్రమె రెయిలులో నొక పెట్టెయు, ఇంటియం దొకగదియు మనకుఁ గావలయును! ఈ మధ్య మన ప్రాంతములనుండి యొక రీ గ్రామమున కుద్యోగసందర్భమున నేతెంచిరి. వారి సామాను నాలుగైదు బండ్లు నిండియుండెను. ఐదారు మంచములుగూడ తెచ్చిరి. ఈ ప్రాంతమున మంచములు వాడుకొను అభ్యాసములేదు!' అని శారద, తన తెలుఁగు చెలికత్తెలను మెత్తని యెత్తిపొడుపుమాట లనుచున్నది! కాళహస్తిలో దొరకు కొయ్యదువ్వెనలు నల్ల గాజులును శారదకు మిగుల ప్రియము. ఈ దువ్వెనలను నిరాకరించి, విదేశపు మెఱుఁగు దువ్వెనల కెగఁబడు తెలుగుమగువలమీఁద, స్వదేశవన్తుప్రియయగు శారద, కోపానల మిట్లు కురియుచున్నది 'మెఱుఁగే మన కనులలో కంపకొట్టుచున్నది. దువ్వెనలకు మెఱుఁగు, గాజులకు మెఱుఁగు, గుడ్డలకు మెఱుఁగు, మొగములకు మెఱుఁగు! ఈ విదేశపు మెఱుఁగులు మన మెఱుఁగును రూపుమాపు చున్నవి!' 'సిగనిండ పువ్వులు దుఱుముకొని, యొడలినిండ నగలుపెట్టుకొని, వన్నెవన్నెల విలువ చీరలు ధరించి, ప్రతి చిన్నహరికథకును తండోపతండములుగ వచ్చెడి బెజవాడపుర వనితలు' ఇటీవల నచట జరిగిన ఆంధ్ర<noinclude></noinclude> m0nox5pz9vy031yw7j6to1pa1sne5pa 104 171151 552669 552398 2026-04-10T17:04:07Z Ramesam54 3001 /* అచ్చుదిద్దారు */ 552669 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Ramesam54" />{{rh| 210 | శ్రీ సీతారామాంజనేయసంవాదము | }}</noinclude> వర్జనముగాన్ -సంకల్పములు లేకుండునట్లుగా, స్వాంతంబున్ = మనసును, అరసి = విమర్శించి, నిశ్చలము చేసి = చలనము లేకుండఁజేసి, అనిలమానసములతోడన్ - అనిల = ప్రాణవాయువులతోను, మానస = మనస్సుతోను, హంసమంత్రము = హంస యనెడు మంత్రమును, అమర = ఒప్పునట్లుగా, కూర్చి = చేసి, జపించుచు = జపము చేయుచు, అంతమీఁదన్ = తర్వాత, హృదయనభమునన్ = హృదయాకాశమునందు, బిందువు కద లకుండన్ = బుద్ధి చలింపకుండఁజేసి, పెంపుగాన్ = దినదినమున అభివృద్ధి యగునట్లుగా, నాదకళలన్ - నాద = దశవిధ ప్రణవనాదములను, కశలన్ = చిత్కళలను, వీక్షింపవల యున్ = చూడవలయును. తా. సాధకుఁ డగువాఁడు పద్మాసనస్థితుఁడై కూర్చుండి దృష్టిని నాసికాగ్ర ముపై నిలిపి (లేక నాసికాగ్రమును జూచు వానివలె దృష్టినిఁగదలక నిలిపి) ఇటునటువీ క్షింపక దశవిధేంద్రియములఁ జలింపనీక మనశ్శక్తిచే స్థిరములఁ గావించి యామనస్సున్న గూడ కామము రాగము మొదలగు సంకల్పవికల్పములచేఁ జెదరకుండునట్లు ఏకాగ్ర భాషము నొందించి ప్రాణవాయువులకు వికారములు లేకుండునట్లు జేసి ఆమనః ప్రాణ ములతో హంసమంత్రమునుగూర్చి జపింపవలయును. (అనఁగాః ప్రాణముతోఁజేర్చి హంసమంత్రమును జపించుచు మనసు నామంత్రాదిదేవతయందే నిలుపవలయును.) ఇదియే హంసతత్త్వానుభవము. ఇట్లు సర్వకాలములయందు నాచరించుచు హృదయా కాశమునందున్న బిందువు చలింపకుండునట్లుఁ జేయవలయును. హంసతత్త్వానుభవము కలుగఁగానే బిందువు తనంతఁ దానే నిలచును. అచట సాధకుఁ డాచరింపవలసిన ప్ర యత్న మేదియును లేదు. ఇట్లా బిందువు స్థిరము కాఁగానే నాదకళలు గోచరము లగును. కావున నీహంసతత్త్వానుభవము రాజయోగికి ప్రథమ కర్తవ్యము. {{Center|'''^^^హంసశబ్దార్ధవిచారము^^^'''}} అవ. ఇట్లు మంత్రము నెఱింగించి దానియర్థమును వివరించుచున్నాఁడు.. <poem> ఆ. నాదబిండుకళల కాదియై ద్రష్ట యె సర్వదృశ్యములకు సాక్షి యగుచుఁ జిత్స్వరూప మైన శ్రీ రామతత్త్వమౌ నమల మగుహకార మాంజనేయ! {{float right|169}} </poem> టీ. అంజనేయ! నాదబిందుకళలకున్ - నాద = ప్రణవనాదములకు, బిందు = బు ద్ధికి, కళలకున్ = చిత్కళలకు, ఆదియై = కారణభూతుఁడై, ద్రష్టయై = అనాదబిందుక ళలను జూచువాఁడై, సర్వ... లకున్ - సర్వ = సమస్తములైన, దృశ్యములకున్ = ఈకన బడుపదార్థముల కన్నిటికిని, సాక్షియగుచున్ = ప్రకాశకుఁడగుచు, చిత్స్వరూపము = జ్ఞానస్వరూపము, ఐన శ్రీ రామతత్త్వము - ఐన = ఐనట్టి, శ్రీ = శోభాయుక్తుడైన<noinclude><references/></noinclude> 0evbl0uyuh843k50trmdl87bexz4551 104 171152 552670 482998 2026-04-10T17:20:08Z Ramesam54 3001 /* అచ్చుదిద్దారు */ 552670 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Ramesam54" />{{rh| |ప్ర థ మా శ్వా స ము. |211 }}</noinclude>రామతత్త్వము = శ్రీరామునియొక్క యధార్థ స్వరూపము (అనఁగాః బ్రహ్మము), అమ లము= పరిశుద్ధము, అగుహకారమౌ - అగు = ఐన, హకారమౌన్ = హకార మగును (అనఁగా: పర బ్రహ్మస్వరూపము హకారార్థ మనుట). తా. ఓ ఆంజనేయా, ఆహంసమంత్రమును జపించునప్పుడు దాని కర్థమగు పదార్థమును భావించుచుండవలయును గావున దాని వెఱింగించెద వినుము. ఆమంత్ర మునందు హకారము, సకారము, అనుస్వారము అనునివికలవు. అందు నాదబిందుకళల కుత్పత్తిస్థానమైనట్టియు వానిని వేఱువేఱఁ దెలిసికొనునట్టియు, వానినే యననేల? సకల ప్రపంచమునుఁ దన జ్ఞానశక్తి చేఁ బ్రకాశింపఁజేయునట్టియు నా శ్రీ రాముఁడే (బ్రహ్మమే) హ కారమున కర్ణమైయున్నాఁడు. <poem> తే. మహిత దేహేంద్రియ ప్రాణమానసాది దృశ్యరూపిణియును జడాత్మికయుఁ ద్రిగుణ కలితయు ననాదియు మహావికారి యైన ప్రకృతి యగును సాకారంబు పరమపురుష. {{float right|170 }} </poem> టీ. పరమపురుష= పురుషశ్రేష్ఠా! ఆంజనేయా, మహి... ణీయున్ .మహిత = ఒప్పుచున్న, దేహ = దేహము, ఇంద్రియ = ఇంద్రియములు, ప్రాణ = ప్రాణములు, మాన సాది = మనస్సు మొదలైన, దృశ్య = దృశ్యములే (కనఁబడు ప్రపంచమే), రూపిణి యునై = స్వరూపముగాఁ గలదియు, జడాత్మికయున్ = చైతన్యశక్తిలేనిదియు, త్రిగుణక లితయున్ = సత్వరజస్తమోగుణములతోఁ గూడినదియు, ఆనాదియున్ = అనాదిసిద్ధమై నదియు, మహావికారి= లెక్కకుమిక్కిలియగు మార్పులు కలదియు , ఐన ప్రకృతి = ఐన మాయాశక్తి, సకారంబు = సకారము, అగున్ = అగును . (ప్రకృతియే సకారార్థమనుట.) తా. పురుషరత్నమా! దేహము ఇంద్రియములు మనసు మొదలగుదృశ్యపదా ర్థములే స్వరూపముగాఁ గలిగినట్టియు, అచేతనమైనట్టియు, సత్వరజస్తమోగుణమయ యైనట్టియు, నానావిధములగు వికారముల కాశ్రయమైనట్టియు మూలప్రకృతియే యీమంత్రమునందలి సకారమున కర్ధము. ఆప. ఈ క్రిందిపద్యమున ననుస్వారార్థనిర్ణయపూర్వకముగ పదార్థ వివరణమును ముగించి వాక్యార్థమును వివరించుచున్నాఁడు: <poem> క. వినుమా పురుష ప్రకృతుల ఘనతాదాత్మ్యంబు మధ్యగతబిందువు గా వున హంస యనఁగ జీవుం డనిలమనోయుక్తుఁ డగుచు నతఁడు వెలుంగున్. {{float right|171 } </poem><noinclude><references/></noinclude> kiyzzba6lprli39u5u745ovdmr0gl62 552671 552670 2026-04-10T17:20:33Z Ramesam54 3001 552671 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Ramesam54" />{{rh| |ప్ర థ మా శ్వా స ము. |211 }}</noinclude>రామతత్త్వము = శ్రీరామునియొక్క యధార్థ స్వరూపము (అనఁగాః బ్రహ్మము), అమ లము= పరిశుద్ధము, అగుహకారమౌ - అగు = ఐన, హకారమౌన్ = హకార మగును (అనఁగా: పర బ్రహ్మస్వరూపము హకారార్థ మనుట). తా. ఓ ఆంజనేయా, ఆహంసమంత్రమును జపించునప్పుడు దాని కర్థమగు పదార్థమును భావించుచుండవలయును గావున దాని వెఱింగించెద వినుము. ఆమంత్ర మునందు హకారము, సకారము, అనుస్వారము అనునివికలవు. అందు నాదబిందుకళల కుత్పత్తిస్థానమైనట్టియు వానిని వేఱువేఱఁ దెలిసికొనునట్టియు, వానినే యననేల? సకల ప్రపంచమునుఁ దన జ్ఞానశక్తి చేఁ బ్రకాశింపఁజేయునట్టియు నా శ్రీ రాముఁడే (బ్రహ్మమే) హ కారమున కర్ణమైయున్నాఁడు. <poem> తే. మహిత దేహేంద్రియ ప్రాణమానసాది దృశ్యరూపిణియును జడాత్మికయుఁ ద్రిగుణ కలితయు ననాదియు మహావికారి యైన ప్రకృతి యగును సాకారంబు పరమపురుష. {{float right|170 }} </poem> టీ. పరమపురుష= పురుషశ్రేష్ఠా! ఆంజనేయా, మహి... ణీయున్ .మహిత = ఒప్పుచున్న, దేహ = దేహము, ఇంద్రియ = ఇంద్రియములు, ప్రాణ = ప్రాణములు, మాన సాది = మనస్సు మొదలైన, దృశ్య = దృశ్యములే (కనఁబడు ప్రపంచమే), రూపిణి యునై = స్వరూపముగాఁ గలదియు, జడాత్మికయున్ = చైతన్యశక్తిలేనిదియు, త్రిగుణక లితయున్ = సత్వరజస్తమోగుణములతోఁ గూడినదియు, ఆనాదియున్ = అనాదిసిద్ధమై నదియు, మహావికారి= లెక్కకుమిక్కిలియగు మార్పులు కలదియు , ఐన ప్రకృతి = ఐన మాయాశక్తి, సకారంబు = సకారము, అగున్ = అగును . (ప్రకృతియే సకారార్థమనుట.) తా. పురుషరత్నమా! దేహము ఇంద్రియములు మనసు మొదలగుదృశ్యపదా ర్థములే స్వరూపముగాఁ గలిగినట్టియు, అచేతనమైనట్టియు, సత్వరజస్తమోగుణమయ యైనట్టియు, నానావిధములగు వికారముల కాశ్రయమైనట్టియు మూలప్రకృతియే యీమంత్రమునందలి సకారమున కర్ధము. ఆప. ఈ క్రిందిపద్యమున ననుస్వారార్థనిర్ణయపూర్వకముగ పదార్థ వివరణమును ముగించి వాక్యార్థమును వివరించుచున్నాఁడు: <poem> క. వినుమా పురుష ప్రకృతుల ఘనతాదాత్మ్యంబు మధ్యగతబిందువు గా వున హంస యనఁగ జీవుం డనిలమనోయుక్తుఁ డగుచు నతఁడు వెలుంగున్. {{float right|171 }} </poem><noinclude><references/></noinclude> recoiydbp6acsx4xxwdfbmgre701g70 104 178782 552640 496119 2026-04-10T12:32:15Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దారు */ 552640 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>{{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>నాలుకయును దాలువులును, నీలరుచిం గలిగెనేని నెఱిచరణంబుల్ నేల సరిమోవ వేనియు, వాలాయము నది వహించు వైధవ్యంబున్.</poem>|ref=35}} {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>కంతుసుఖకేళిఁ దేలువి, తంతువుతో నెవ్వఁడే నతఁడు దనపుణ్యం బంతయుఁ గోల్పడి కూలు ని, రంతరమును గౌరవాదులగు నరకములన్.</poem>|ref=36}} {{Telugu poem|type=తే.|lines=<poem>బాల్యమునఁ దల్లిదండ్రులు ప్రాయమున ధ, వుండు వార్ధకమున నందనుండుఁ జెప్పి నట్లు చేయంగఁదగుఁగాని యరసిచూడఁ, దెఱవలకు నెందుఁ దమయిచ్చఁ దిరుగఁజనదు.</poem>|ref=37}} {{Telugu poem|type=వ.|lines=<poem>ఇది నీవడిగినయర్థంబునకు నుత్తరంబు నీవు నాస్తికద్యూతకారపిశునానూయకుల డాయనీక నిజోపలాలనంబునఁ బ్రజాపాలనంబు సేయుము ప్రజానురాగంబున ధనంబును ధనంబున ధర్మంబును ధర్మంబునఁ గీర్తియు జేకురుఁ గావున భూవల్లభు నకుఁ బ్రజాపాలనం బవశ్యకర్తవ్యంబు మర్త్యు లెయ్యెడం కీర్తనీయంబు గానివర్త నంబునఁ బ్రవర్తిల్లక నారాయణధ్యానపరాయణులై యుండవలయుఁ బుండరీకాక్ష భక్తివిరహితుం డగుబ్రాహ్మణుండును జండాలుండు చండాలుండును విష్ణుభక్తుం డయ్యెనేని సకలలోకపూజ్యుం డగును గావున నీవు వాసుదేవచరణస్మరణాయత్త చిత్తుండ వగు మనిన నత్తపోధనసత్త్వముం గనుంకొని యుధిష్ఠిరుం డిట్లనియె.</poem>|ref=38}} {{p|ac|fwb}}వ్యాసులు ధర్మజునకు స్థిరలక్ష్మీయోగం బగువిధంబుఁ దెల్పుట</p> {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>ఏరీతి సంభవించు ము, రారిపదాంభోజపూజనాభ్యాసము ల క్ష్మీరమణి మర్త్యకోటియ, గారంబుల నెట్లు నిల్చుఁ గదలక యనినన్.</poem>|ref=39}} {{Telugu poem|type=సీ.|lines=<poem>కలిమి దాఁపక పైతృకంబుఁ జేసినవాఁడు పుణ్యతీర్ధము లాడఁబోవువాఁడు. వితరణశీలుండు వినయంబు గలవాఁడు పరకాంతలకు నాస పడనివాఁడు శూరత మెఱసి ప్రస్తుతికి నోర్వనివాఁడు సత్యశౌచంబులు సల్పువాఁడు బాంధవపితృమాతృభక్తిఁ జెందినవాఁడు కిల్బిషంబులకు శంకించువాఁడు</poem>|ref=}} {{Telugu poem|type=తే.|lines=<poem>సప్తసంతానవిఖ్యాతి జరగువాఁడు, నిఖిలభూతదయాసక్తి నెగడువాఁడు వేలు మఱవనివాఁడు లక్ష్మికిఁ బ్రియుండు, వానియొద్దనె హరియును వదలకుండు.</poem>|ref=40}} {{Telugu poem|type=ఉ.|lines=<poem>జూదరి దుష్టు దుర్వ్యసనుఁ జోరుని సజ్జనదూషకున్ మృషా వాదిఁ గృపావిహీను గృహవప్రవిఘాతకు లోభి సంతత స్వోదరపూరకున్ బిశును నుద్ధతినిం బెడఁబాయు లక్ష్మివే దాదిసమస్తవిద్యలు పరాన్నపరాయణుఁ బాయుకైవడిన్.</poem>|ref=41}} {{Telugu poem|type=శా.|lines=<poem>సోళాదొప్పియు నెత్తమున్ మొదలుగా జూదంబు నీవాడునా వేళం గాదని బాంధవుల్ శకునిదుర్వృత్తం బెఱింగింపరే హాళిం బుట్టినకాఁక నొడ్డితివి రాజ్యం బెల్ల నక్కీడునన్ జాలం గంటిమి నేము కౌరవులనాశంబున్ యశోహానియున్.</poem>|ref=42}}<noinclude><references/></noinclude> owkkkf568bmc67sytl0m9umtkecry5l 104 178783 552641 496120 2026-04-10T13:15:41Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దారు */ 552641 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>{{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>అది గానఁ గాదు జూదము, మదిఁ దలపోయంగ నెట్టిమానవులకు నీ విది దెలిసి నడవు ధర్మా, స్పదబుద్ధిన్ విష్ణుభక్తిపరతంత్రుఁడవై.</poem>|ref=43}} {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>వ్యతిపాతయోగమున వై, ధృతి సంక్రాంతులను బర్వదినములఁ దీర్ఘ వ్రతచర్యలఁ బైతృకముల, నతివలఁ గామించువాఁ డనర్హుఁడు సిరికిన్.</poem>|ref=44}} {{p|ac|fwb}}ధర్మరాజు భీముని ద్వారకకు బంపుట</p> {{Telugu poem|type=ఉ.|lines=<poem>ఇన్నియు నీకుఁ దేటపడ నే నెఱిఁగించితి నింక ముందటన్ జన్నము సేయఁగావలయు శౌరి వెసం బిలిపింపు నీకుఁ న భ్యున్నతిహేతు వయ్యదుకులోత్తముఁ డన్న మహీవిభుండు ని ర్భిన్నవిరోధిసైన్యుఁ డగుభీమునిఁ జేరఁగఁ బిల్చి యిట్లనున్.</poem>|ref=45}} {{Telugu poem|type=ఉ.|lines=<poem>ద్వారక కేఁగి యధ్వరవిధాన మొనర్పఁగఁ జైత్రమాసమున్ జేరఁగ వచ్చుటం దెలియఁ జెప్పి సమస్తకుటుంబినీసుహృ త్పారపురోహితార్యగురుబాంధవమంత్రి పురస్సరంబుగా వారిజనాభునిన్ సుజనవత్సలుఁ దోడ్ొకని రమ్ము పొ మ్మనన్.</poem>|ref=46}} {{Telugu poem|type=తే.|lines=<poem>అన్నపాదంబులకు మ్రొక్కి యనిలసుతుఁడు, ద్వారావతి కేఁగి దివ్యరత్నప్రభావి రాజితం బైనహరిమందిరంబుఁ జొచ్చి, నడిమి మొగసాలజగతి ముందఱికి వచ్చి.</poem>|ref=47}} {{Telugu poem|type=వ.|lines=<poem>దౌవారికుం గనుంగొని తనరాక నెఱింగింపు మనవుడు నిర్యత్నదేదీప్యమానరత్న దీపికానిర్యత్ప్రభాపూరదూరీకృతాంధకారంబును గాలాగురుగంధసారకర్పూర ధూపనిరవధికవాసనాగభీరంబును ధగద్ధగితశాతకుంభరసవిసరకుసుంభరాగసముత్తం భితవిచిత్రచీనిచీనాంబరతిరస్కరిణీవితానచ్చాయాపరిష్కారంబును నానావర్ణసము దీర్ణప్రభాపటలజటిలనూత్నరత్నకంబళపరిస్తరణవిస్తారంబును బారావతకపోతశుక శారికాచకోరమయూరప్రముఖనిఖిలవిషదోషపరిహరణక్రియానిపుణచాతుర్యధుర్య తిర్యగ్విహారంబును బ్రసక్తముక్తాఫలస్వచ్ఛగుచ్చాంతరవిలంబిదరవికాసివాసంతికా పూగపున్నాగచంపకహల్లకమల్లితోద్దామశృంగారంబును నగు భోజనాగారంబునుం గురంగమదకర్దమానులిప్త మణిమయవితర్జికాప్రదేశంబునం గేశవుండు సుఖాసీనుండై.</poem>|ref=48}} {{Telugu poem|type=తే.|lines=<poem>కనకపీఠిఁ జతుష్షష్టికాకచోల, విరచితం బైనపసిఁడిపళ్లెరమునందు దేవకీదేవి వడ్డింపఁ దృప్తి మీఱఁ, బంకజోదరుఁ డారగింపంగఁ దొడఁగి.</poem>|ref=49}} {{Telugu poem|type=సీ.|lines=<poem>మెత్తనై మిలమిల మెదలురాజాన్నంబు నొలుపుఁబప్పులను సద్యోఘృతంబు నప్పడంబులు వడియములుఁ దాలింపులుఁ బలుచనినులివెచ్చపడిదములును బులుసుఁగూరలును బజ్జులుఁ దియ్యచేరులుఁ బంచదారలు నానవాలు జున్నుఁ బులగంబు బహువిధంబులపిండివంటలుఁ బాయసంబులు వడపప్పుఁ దేనె</poem>|ref=}}<noinclude><references/></noinclude> 83n5brhscyxlz9iqljusmcpsh30uaxu 104 178784 552642 496121 2026-04-10T13:28:04Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దారు */ 552642 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>{{Telugu poem|type=తే.|lines=<poem>పానకంబులు సిగరులు ఫలరసాయ, నములుఁ బచ్చళ్లుఁ గలవంటకములుఁ బెరుగు నూరుఁగాయలు మొదలుగా నుచితవృత్తి, నారగింపఁ జతుర్విధాహారములను.</poem>|ref=50}} {{Telugu poem|type=తే.|lines=<poem>మఱియు భూచరజలచరాంబరచరముల, పేరుకలమాంసములు నంజి ప్రియముతోడ రుక్మిణీసత్యభామ లిరువురుఁ గదిసి, తాళవృంతంబు లిడుచు ద్రస్తరులు సేయ.</poem>|ref=51}} {{Telugu poem|type=ఉ.|lines=<poem>భీమునిరాకఁ జెప్పిన నుపేంద్రుఁడు రమ్మని పంపఁ వచ్చి య త్తామరసోదరుం గదిసి దండము పెట్టఁ గరంబుఁ బట్టి వ్యా యామభరంబున న్మిగుల నాఁకలి గొంటివి సేద దేఱఁగా సేమము లన్నియుం దెలియఁ జెప్పుదు గాని భుజింపు నావుడున్.</poem>|ref=52}} {{Telugu poem|type=సీ.|lines=<poem>తల్లిచన్నులపాలు ద్రావి యంతటఁ బోక పూతనఁ బొరిగొంటి పురిటిలోన జనని యుగ్గునఁ దృప్తి సనక నిన్నటిదాఁక వెరఁజితి వ్రేపల్లెవెన్న లెల్ల నంబపొత్తునఁ దనియక వెక్కసం బైన యుదరాగ్ని నార్చి తింద్రోత్సవమున జనయిత్రి యొసఁగుభక్షణము చాలక తింటి వాకుచేలునిచేతియడుకు లొడిసి</poem>|ref=}} {{Telugu poem|type=తే.|lines=<poem>కడుపులోపల సకలలోకములు వరుసఁ గూరుకొన్నప్పుడును నఱగొఱఁత గాని తుష్టుఁడవు గావు నీదుపొత్తున భుజింపఁ దీఱునే నాకు ఘనమైనదీపనంబు.</poem>|ref=53}} {{Telugu poem|type=మ.|lines=<poem>అని సల్లాపము లాడ శౌరి వివిధాహారంబులన్ వాయునం దను సంతృప్తునిఁ జేసి యొక్కెడఁ బ్రమోదం బారఁ గూర్చుండి వ చ్చినకార్యం బఖిలంబు నాతఁడు విశేషింపంగ మాల్యానులే పనతాంబూలవిభూషణావళుల సంభావించి యత్యున్నతిన్.</poem>|ref=54}} {{p|ac|fwb}}శ్రీకృష్ణుండు భీమునివెంట హస్తిపురంబున కేఁగుట</p> {{Telugu poem|type=మ.|lines=<poem>కృతవర్మన్ బిలిపించి కేశవుఁడు పల్కెం బౌరులన్ హస్తినా వతికిన్ వే కదలింపు తత్తదుచితవ్యాపారలీలాసమం చితవృత్తిన్ యమసూతియధ్వరము వీక్షింపన్ బురీరక్షణ స్థితికిన్ గట్టడ చేసి మజ్జనకునిన్ సీరి న్నియోగించెదన్.</poem>|ref=55}} {{Telugu poem|type=మ.|lines=<poem>అనినన్ భోజమహీవిభుండు లయకల్పాంతోగ్రధారాధర స్తనితాభీలపటుప్రయాణముఖనిస్సాణంబు వ్రేయించినన్ జనితోత్సాహభరంబునం గదలె యజ్ఞప్రేక్షణాలంబసౌ ఖ్యనిరాయాసపథంబునం బురజనం బాబాలవృద్ధంబుగన్.</poem>|ref=56}} {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>పురజనము లెల్ల ముందటఁ, దెరలినపిమ్మటను వాసుదేవుఁడు గమన స్ఫురణము దండ్రికిఁ జెప్పఁగ, నరుదెంచిన సుతునితోడ నతఁ డిట్లనియెన్.</poem>|ref=57}} {{Telugu poem|type=సీ.|lines=<poem>హరికథావిముఖుని నన్యాయవర్తనుఁ బురుషార్థరహితుఁ దపోవిహీను మిత్రవంచకుని స్వామిద్రోహిఁ బతితుని యుద్ధభీరువు నన్యయోనిరతుని</poem>|ref=}}<noinclude><references/></noinclude> 9s8kpoycpelwo4x7amglnclkhtqjh47 104 178785 552672 496122 2026-04-10T18:56:46Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దారు */ 552672 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>{{Telugu poem|type=|lines=<poem>జామాతృవిత్తభక్షకు ధర్మబాహ్యుని యతి విదూషకుని దుర్వ్యసనశీలు బహుభాషి విశ్వాసపాతకు ఋతుకాల కర్మపరిత్యాగిఁ గష్టులోభి</poem>|ref=}} {{Telugu poem|type=తే.|lines=<poem>ఖలు వికత్థను బహువాదకరుఁ గృతఘ్ను, నాత్మభృత్యప్రతారణు నాతతాయిఁ దగదు కొనిపోవఁగా నెంతధనికు లైన, నధ్వరాలోకనానర్హు లగుటఁ జేసి.</poem>|ref=58}} {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>నినుఁ బాసి నిలువ నేర్తునె, వనజోదర యనుచు నపుడు వాత్సల్యభరం బున వసుదేవుఁడు రాఁ దలఁ, చిన నొడఁబడఁ జెప్పి యతనిచే ననుమతుఁ డై.</poem>|ref=59}} {{Telugu poem|type=వ.|lines=<poem>అప్పుడు.</poem>|ref=60}} {{Telugu poem|type=చ.|lines=<poem>శకునమనోజయంబుగఁ బ్రశస్తముహూర్తమునందుఁ వేడ్కఁ బ ల్లకులు గదల్చి పెట్టెలకెలంకుల సాత్యకిఁ బోవఁ బంచి యం ధకయదువృష్ణిభోజులు సుతప్రకరంబును గొల్చి రా మురాం తకుఁడు మహేంద్రవైభవములున్ గదలెం దురగాధిరూఢుఁడై.</poem>|ref=61}} {{Telugu poem|type=సీ.|lines=<poem>గండమండలదానగంధలుబ్ధమదాళిఝుంకృతులకుఁ గాక జడియుశరులుఁ గరటిఘీంకృతులకుఁ గాక రాహుత్తులు జలదరింపఁగ దాఁటుసైంధవములు హయహేషలకుఁ గాక యదరి వృద్ధులఁ గూల వైచి పాఱెడుబలీవర్ధములును దుష్టశాక్వరధావితులకుఁ గాక ధరిత్రిఁ బడి దైవముల దూఱు భారవహులుఁ</poem>|ref=}} {{Telugu poem|type=తే.|lines=<poem>గలయఁబడి మూఁపుమూఁపునఁ దలఁగఁ ద్రోయ, రాని సందడి నడచుపౌరవ్రజంబు నరయుచును వచ్చువృద్ధవేశ్యాజనంబుఁ, జూపి నవ్వుచు హరి వాయుసుతున కనియె.</poem>|ref=62}} {{Telugu poem|type=ఉ.|lines=<poem>వీరిఁ బరిగ్రహింపు మిదివేళ సమానలు నీకు భీషణా కారకఠోరమన్మథవికారగుణంబుల నన్న నవ్వి య మ్మారుతి పల్కె నిట్టికొఱమాలినజంతల జక్కఁబెట్ట నీ భారము వన్నె కెక్కు దురవస్థలు నీకరలాలనంబునన్.</poem>|ref=63}} {{p|ac|fwb}}శ్రీకృష్ణుండు సైన్యంబుతో సరోవరతీరంబున విడియుట</p> {{Telugu poem|type=మ.|lines=<poem>అని చాణూరబకాంతకుల్ సముచితవ్యాహారులై ముందటన్ గని రుత్ఫల్లసరోజహల్లకపరాగస్ఫారవీచీఘటా కనదుత్కూజితరాజహంసబకచక్రక్రౌంచసంచారమున్ జనితాంతఃపరితాపవారణసుధాసారమ్ముఁ గాసారమున్.</poem>|ref=64}} {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>ఆరమణీయసరోవర, తీరాదుల కీపటీరతిలకాగురుక ర్పూరతరుచ్ఛాయలఁ బ్రజ, నీరజనాభుండు విడియ నియమించుటయున్.</poem>|ref=65}} {{Telugu poem|type=సీ.|lines=<poem>విప్రవరక్షత్రవిట్ఛూద్రగాయకనటవిదూషకవందినాగరికులుఁ గుడ్యకృత్కారుశాకునికురంగాజీవజటకారసౌచికశాంబనికులు</poem>|ref=}}<noinclude><references/></noinclude> kiq8fq55m768a8gnu02an2atr8r1jx9 104 178786 552673 496123 2026-04-10T19:19:11Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దారు */ 552673 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>{{Telugu poem|type=|lines=<poem>నిర్ణేజకగ్రామణీకులాలకువిందదాశకళాదవైతంసికులును జర్మకర్మఠచికిత్సకపుష్పలావికతక్షకపాషాణదారకులును</poem>|ref=}} {{Telugu poem|type=తే.|lines=<poem>గంధసారగోరోచనాగరుసితాభ్ర, పట్టపటరత్నభూషణాపణికవరులుఁ బట్టు చాలక వీథు లేర్పఁడగ విడిసి, రంబుజాకర ముభయపార్శ్వంబులంధు.</poem>|ref=66}} {{Telugu poem|type=చ.|lines=<poem>కమలదళాక్షుఁ డంత నిజకామిని రుక్మిణితోడ నిట్లనున్ గమలినిఁ జూచితే ప్రియుఁడు గన్గొనరామి మరాళసామజ భ్రమరకులంబు పైఁ బడఁ గరంబు సుఖించెడుఁ గామ మెప్పుడున్ రమణునికంటె నెన్మిదిగుణంబులు గాదె లతాంగి కారయన్.</poem>|ref=67}} {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>అన విని రుక్మిణి విభుతో, ననుఁ దనయునివాహనంబు హంసము దనవా హన మేనుఁగు దేఁటులయెడఁ, దనుజాభావ మగుఁ గానఁ దగ దిటు పల్కన్.</poem>|ref=68}} {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>తా మొదలం బద్మిని యఁటఁ, గామించునె యన్యపురుషుఁ గలలో నైనన్ దామరసనేత్ర యంత, ర్యామిని నీ వెఱుఁగనట్టియర్థము గలదే.</poem>|ref=69}} {{Telugu poem|type=వ.|lines=<poem>అని పరిహాసపల్లవితంబు లగు సల్లాపంబులం బల్లవోష్ఠితోడం గలసి యాజగద్వల్ల భుం డుల్లసిల్లుచున్నంత.</poem>|ref=70}} {{p|ac|fwb}}శ్రీకృష్ణునిసన్నిధికి గోపకులు వచ్చుట</p> {{Telugu poem|type=ఉ.|lines=<poem>తెల్లనిపట్టెనామములు దీఁగెలఁ నట్టెములుం బదంబులన్ బిల్లలచెప్పులున్ జెవులఁబింఛములున్ మొల నున్న క్రొత్తకం బళ్ళును వన్నెగాఁ బెరుగుఁ బాలును నేతులు వీఁక వంక కా వళ్ళ ధరించి శౌరిఁ గనవచ్చిరి కొందఱుగొల్ల లర్థితోన్.</poem>|ref=71}} {{Telugu poem|type=వ.|lines=<poem>ఇట్లు వచ్చి.</poem>|ref=72}} {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>తెచ్చినగవ్యముఁ గానుక, యిచ్చి ప్రణామములు చేసి యిన్నాళ్ళకు మా ముచ్చటలు దీఱె నని హరి, గ్రుచ్చి కవుంగిటను చేర్చుకొని మోదమునన్.</poem>|ref=73}} {{Telugu poem|type=సీ.|lines=<poem>కోరగించెడు కొండగోఁగుఁబువ్వులచాయ దీవన్నె గోర్పడం బెట్లు గలిగె మెఱుఁగుఁజుక్కలచాయ మించు నీ తెల్లని గురువిందపే రెందుఁ గూర్చుకొంటి నిగుఱు గప్పనిచండ్రనిప్పుకైవడి నున్న దీకొడ్డిపూస నీ కెవ్వఁ డిచ్చెఁ బొలసినగబ్బుకంపులు సోడుముట్టెడు నీనల్లతిరునామ మెచట దొరికె</poem>|ref=}} {{Telugu poem|type=తే.|lines=<poem>జడలు మెడమీఁద వ్రేలెడుజల్లితోఁక, నేడ సవరించుకొంటివి బోడకోడె యనుచు నాడెడుమూఢవాక్యముల కలరి, శ్రీధరుఁడు వారిఁ గృప నాదరించె నపుడు.</poem>|ref=74}} {{Telugu poem|type=చ.|lines=<poem>హరి కొకలేమ యిచ్చెను సమర్పణగా నవనీతకుంభమున్ బెరుగును వంటకంబు నొకబింబఫలాధర దెచ్చె నొక్కతా</poem>|ref=}}<noinclude><references/></noinclude> d4brgucb218w1w8zh5axozveqafq53c 104 178787 552674 496124 2026-04-10T19:31:30Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దారు */ 552674 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>{{Telugu poem|type=|lines=<poem>మరసదళాయతాక్షి వనమాలిక ముందఱఁ బెట్టె నొక్కసుం దరి గొనివచ్చె నెంతయు ముదంబున సాంద్రపయఃప్రపూరమున్.</poem>|ref=75}} {{Telugu poem|type=సీ.|lines=<poem>తెఱవ యొక్కతె జుంటితేనె కానుక చేసి తలఁపించె నధరామృతంబుచవులు తరుణి యొక్కతె పూవుదండసూడిదఁ బెట్టి హేలాపరీరంభ మెచ్చరించెఁ బడఁతి యొక్కతె బిల్వఫల ముపాయన మిచ్చి పచరించె ఘనకుచస్పర్శనంబు నువిద యొక్కతె పింఛ ముపదగా నర్పించి రూపించెఁ గుంతలాక్షేపణంబు</poem>|ref=}} {{Telugu poem|type=తే.|lines=<poem>నెమ్మి నీరీతిఁ జేదర్శనమ్ము లొసఁగి, ప్రియులసన్నిధి నర్మగర్భితము గాఁగఁ బ్రౌఢగోపాంగనలు దమప్రాఁతవలపు, వెల్లివిరిఁ జేసి రిందిరావల్లభునకు.</poem>|ref=76}} {{Telugu poem|type=శా.|lines=<poem>ఈలీలం బొడచూప సాదరముగా నీక్షించి కృష్ణుండు గో పాలవ్రాతము వీడుకొల్పి యచటన్ బ్రత్యగ్రసౌగంధిక వ్యాలోలానిలముల్ పథశ్రమము వాయం జేయ నా వేకువన్ గాళిందీనదిఁ జేరి యందు విడియంగాఁ బంచె సైన్యంబులన్.</poem>|ref=77}} {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>విడియించి యశోదాదుల, కడకుం జని మీరు కుంతిఁ గని పరిచర్యల్ నడపుఁడు వినుఁ డాయమ క, వ్వడికిని జనయిత్రి భగిని వసుదేవునకున్.</poem>|ref=78}} {{Telugu poem|type=వ.|lines=<poem>కావున నద్దేవి మీకుం బెద్దఱికంబు చేయందగిన దని యానతిచ్చి ప్రద్యుమ్నాది కుమారులం గనుంగొని మీరు ద్వారకానగరంబునం బోలెఁ <ref>తేరకాఱతనంబునన్ = జోక్యము కల్గించుకొనని సోమరితనముతో</ref>దేరకాఱతనంబున నుండక పాండవాగ్రజునధ్వరంబు సముద్ధరింపవలయు నని మఱియును.</poem>|ref=79}} {{Telugu poem|type=ఉ.|lines=<poem>అవనజాక్షుఁ డిట్లనియె నందఱు నెప్పుడు నప్రమత్తులై సేవలు చేయఁగా వలయు సింహబృహస్పతిఁ కూడుకొన్న గో దావరిఁ జూచి తీర్థము లుదారతఁ దక్కినయట్లు మీరు గాం డివిపరాక్రమంబు గని నిల్వఁగ నేర్చినపాటిభక్తితోన్.</poem>|ref=80}} {{Telugu poem|type=సీ.|lines=<poem>కోడండ్ర గమి గూర్చుకొని దేవకీదేవి భక్తిఁ గుంతి భజింపఁ బాలు పెట్టి సఖులతోఁగూడ నుషాకన్య పాంచాలి ననయంబు సేవింప నానతిచ్చి ప్రద్యుమ్నునకుఁ గుమారసమేతముగ ధర్మపుత్రునికడ నిల్వ బుద్ధిఁ జెప్పి వాయుసూనునిఁ గృతవర్మాదియోధులఁ జదలంబు వెంటనే కదలఁ బనిచి</poem>|ref=}} {{Telugu poem|type=తే.|lines=<poem>వారువము నెక్కి మితపరివారుఁ డగుచు, సూరిజనవందిమాగధస్తుతులు తనదు దివ్యలీలలు వరుసతోఁ దెలుప నగుచు, వాసుదేవుండు హస్తినావతికి వచ్చి.</poem>|ref=81}}<noinclude><references/></noinclude> 4d7zd9ok7ettt4ur0uu5cz2hfffvcuz 104 178788 552675 496125 2026-04-10T21:06:01Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దారు */ 552675 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>{{p|ac|fwb}}శ్రీకృష్ణుండు హస్తిపురంబు ప్రవేశించుట</p> {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>ధృతరాష్ట్రవిదురకృపసం, గతుఁ డగుధర్మజునిఁ గదిని కంసారి నమ స్కృతిఁ జేయ నాధరిత్రీ, పతి యతనిం గౌఁగిలించి పరమప్రీతిన్.</poem>|ref=82}} {{Telugu poem|type=తే.|lines=<poem>తనకు మ్రొక్కినశక్రనందనునిఁ గవల, నాదరించుచుఁ దక్కినయర్హజనుల నుచితసంభాషణంబుల రుపచరించి, స్వర్ణమయపీఠమున నున్నశౌరిఁ జూచి.</poem>|ref=83}} {{Telugu poem|type=ఉ.|lines=<poem>నీవు సమస్తబంధుజననీజనకానుజపుత్రపౌత్రభా ర్యావిసరంబుతోఁ గదలి రా కిటు వత్తువె యన్న నవ్వి య ద్దేవుఁడు రానివారు వసుదేవుఁడు సీరియుఁ దక్క యజ్ఞదీ క్షావిభవంబుఁ జూడ నధికస్ఫురణన్ జనుదెంచి రందఱున్.</poem>|ref=84}} {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>ముందఱ వచ్చితిఁ దావక, సందర్శన మర్థిఁ గోరి సకలంబును గా ళిందిని విడియించితి వా, రిందులకుం గదలి వత్తు రెల్లిటి కనినన్.</poem>|ref=85}} {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>ముద మొంది విభుఁడు పార్థునిఁ, గదియం బిలిపించి రేపకడ విభవముతో నెదురుకొనవలయు సేనల, గదలింపుము యజ్ఞఘోటకసమేతముగాన్.</poem>|ref=86}} {{Telugu poem|type=వ.|lines=<poem>అని పలికి ధర్మనందనుండు మఱునాఁడు వనజోదరనిజసోదరయౌవనాశ్వసహి తంబుగా నధ్వరాశ్వంబు నలంకరించి కుంతీద్రౌపదీప్రభావతులం గదలించు కొని రాఁ గంచుకీజనంబు నియోగించిన వారు నా రాణివాసంబులఁ జిత్రపట నిచోళికాందోళికల నునిచి వారి కుభయపార్శ్వంబులు ఘోటికారూఢచేటీకా సహస్రంబు లజస్రంబునుం గాంచనదండమండితంబు లగుధవళచామరంబులు వీవం గట్టడ చేసి దేవకీయశోదాదులకుం దగినకట్టణంబులు పెట్టియల నలవరించి కట్టా యితంబై పట్టణంబు వెడలుసమయంబునం బాండవాగ్రజుండును రెండవసురేం ద్రుండునుం బోలె నఖండవైభవంబునం గదిలి కాళిందీతటంబు నేరం జనియె నంతకుమున్న భీమసేనకృతవర్మాదులును సకలసన్నాహంబులు మెఱసి యెదురుకొను నప్పు డన్యోన్యభూరిభేరీభాంకారంబులు నితరేతరసౌవిదల్లహుంకారంబులును బరస్పరకరటిఘీంకారములును ననేకచామరగ్రాహిణీకరకంకణక్రేంకారంబులను సాహంకారంబులై చెలంగె నప్పుడు.</poem>|ref=87}} {{Telugu poem|type=సీ.|lines=<poem>ప్రణమిల్లెఁ బాండవాగ్రజుఁడు దేవకీపాదసరసిజంబులకు సోదరులుఁ దాను మ్రొక్కె నన్నకు వడముడి భద్రకరి డిగ్గి సకలయాదవకుమారకులుఁ దాను దేవకీదేవి కుంతికి వేడ్కతోడ దండముఁ బెట్టెఁ గదిసి కోడండ్రుఁ దాను నతిఁ జేసె నపుడు నందకపాణితల్లికి వచ్చి ద్రౌపది ప్రభావతియుఁ దాను</poem>|ref=}} {{Telugu poem|type=తే.|lines=<poem>మఱియుఁ దనలోనితారతమ్యము లెఱింగి, వందనాలింగనక్షేమవాక్యవివిధ పారితోషికవిధుల సంభావ్యమాను, లగుచు వర్తించుచుండి రయ్యవసరమున.</poem>|ref=88}}<noinclude><references/></noinclude> 9f4bif2n0gohhs97o7fyh44rivuzymc 104 178789 552676 496126 2026-04-10T22:21:41Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దారు */ 552676 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>{{p|ac|fwb}}అనుసాళ్వుఁడు మఖాశ్వంబు వవహరించుట</p> {{Telugu poem|type=మ.|lines=<poem>అనుసాళ్వుం డనువాఁడు సోదరుని నన్యాయంబునన్ బట్టి చం పినశౌరిన్ బరిమార్తు నే ననుచు బల్మిందాఁక నుద్యుక్తుఁడై తనసైన్యంబుల నెల్ల నొక్కయెడ గృధ్రవ్యూహమున్ బన్నఁ బం చి నిరాఘాటపధావరోధమతి నిల్చెన్ వ్యగ్రుఁడై యత్తఱిన్.</poem>|ref=89}} {{Telugu poem|type=ఉ.|lines=<poem>దేవకి మున్నుగాఁ గలసతీనివహంబుల కెల్లఁ జూప న ద్దేవునియాజ్ఞవాహకులు దెచ్చునెడన్ నడుకొత్తి యొంటిమైఁ జావున కోహటింప కనుసాళ్వుఁడు సాళ్వము దూఱినట్లు యో ధావలిఁ గిట్టి పట్టె సవనాశ్వము విశ్వభయంకరంబుగన్.</poem>|ref=90}} {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>ఉట్టిపడి యివ్విధంబునఁ, బట్టినతురగంబు నాత్మబలమధ్యమునన్ గట్టి చమూనాయకుఁడై, నట్టిసుతారకునితోడ నతఁ డిట్లనియెన్.</poem>|ref=91}} {{Telugu poem|type=ఉ.|lines=<poem>ఈహరిఁ బట్టి తెచ్చుట యహీనభుజబలగర్వరేఖమై నాహరితోడ సంగరవిహార మొనర్చుటకే తదర్ధని ర్వాహకబుద్ధి వెన్దగిలి వచ్చు నతండును మీరు విక్రమో త్సాహ మెలర్ప నొక్కమొగిఁ దాఁకుఁడు వీఁక నెదిర్చి యందఱున్.</poem>|ref=92}} {{Telugu poem|type=తే.|lines=<poem>శౌరికంటె బలుఁడు చర్చింపఁగా లేఁడు, పట్టుఁ డతని నెఱిఁగి పట్టకున్న వాఁడు నాకు హితుఁడు గాఁడు సూనుఁడు గాఁడు, బాంధవుండు గాఁడు భటుడు గాఁడు.</poem>|ref=93}} {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>అవ్యాహతుఁ డచ్ఛేద్యుం, డవ్యయుఁ డాద్యంతరహితుఁ డచ్చిద్రుఁడు లో కవ్యాపకుఁ డక్షరుఁ డశ, రవ్యుఁడు వినుఁ డతని గెల్వరా దెవ్వరికిన్.</poem>|ref=94}} {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>శుకదాల్భ్యవిభీషణశౌ, నకరుగ్మాంగదవసిష్ఠనారదబలివా యుకుమారకులకువలె నతఁ, డొకరికి లోఁబడఁడు తెలిసియుండుఁడు మదిలోన్.</poem>|ref=95}} {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>అని యిట్లు బహువిధంబులఁ దనయోధుల హెచ్చరించి తాను బ్రతాపం బున వచ్చి నిలిచె మొనతల, ననుసాళ్వుఁడు శౌరితోడియాహవకాంక్షన్.</poem>|ref=96}} {{Telugu poem|type=వ.|lines=<poem>అంత నిక్కడ నధ్వరహయాపహరణకోలాహలం బాలకించి సరభసంబున.</poem>|ref=97}} {{Telugu poem|type=ఉ.|lines=<poem>పాళెముచుట్టు గాచుటకుఁ బార్ధునిఁ బౌజులు సేయఁ బంచి త న్మూలబలంబుతో నగరిముందట ధర్మజు నుంచి కృష్ణుఁ డా భీలపరాక్రమస్ఫురణ భీముఁడు దానును దాడిమై జగ జ్జాలము సంచలింప ననుసాళ్వుని వెంబడి నేగి ముందటన్.</poem>|ref=98}} {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>ప్రద్యుమ్నుని వృషకేతు స, మిద్యోధుల ననికిఁ బొండు మీ రనినఁ ద్రయీ వేద్యుఁ డగుకృష్ణు ముందటఁ, బ్రద్యోతనపౌత్రుఁ డపుడు ప్రతినలు పలికెన్.</poem>|ref=99}}<noinclude><references/></noinclude> aqisgs1mn94t3h4iixby005p28lfbza 552677 552676 2026-04-10T23:04:23Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 552677 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>{{p|ac|fwb}}అనుసాళ్వుఁడు మఖాశ్వంబు నపహరించుట</p> {{Telugu poem|type=మ.|lines=<poem>అనుసాళ్వుం డనువాఁడు సోదరుని నన్యాయంబునన్ బట్టి చం పినశౌరిన్ బరిమార్తు నే ననుచు బల్మిందాఁక నుద్యుక్తుఁడై తనసైన్యంబుల నెల్ల నొక్కయెడ గృధ్రవ్యూహమున్ బన్నఁ బం చి నిరాఘాటపధావరోధమతి నిల్చెన్ వ్యగ్రుఁడై యత్తఱిన్.</poem>|ref=89}} {{Telugu poem|type=ఉ.|lines=<poem>దేవకి మున్నుగాఁ గలసతీనివహంబుల కెల్లఁ జూప న ద్దేవునియాజ్ఞవాహకులు దెచ్చునెడన్ నడుకొత్తి యొంటిమైఁ జావున కోహటింప కనుసాళ్వుఁడు సాళ్వము దూఱినట్లు యో ధావలిఁ గిట్టి పట్టె సవనాశ్వము విశ్వభయంకరంబుగన్.</poem>|ref=90}} {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>ఉట్టిపడి యివ్విధంబునఁ, బట్టినతురగంబు నాత్మబలమధ్యమునన్ గట్టి చమూనాయకుఁడై, నట్టిసుతారకునితోడ నతఁ డిట్లనియెన్.</poem>|ref=91}} {{Telugu poem|type=ఉ.|lines=<poem>ఈహరిఁ బట్టి తెచ్చుట యహీనభుజబలగర్వరేఖమై నాహరితోడ సంగరవిహార మొనర్చుటకే తదర్ధని ర్వాహకబుద్ధి వెన్దగిలి వచ్చు నతండును మీరు విక్రమో త్సాహ మెలర్ప నొక్కమొగిఁ దాఁకుఁడు వీఁక నెదిర్చి యందఱున్.</poem>|ref=92}} {{Telugu poem|type=తే.|lines=<poem>శౌరికంటె బలుఁడు చర్చింపఁగా లేఁడు, పట్టుఁ డతని నెఱిఁగి పట్టకున్న వాఁడు నాకు హితుఁడు గాఁడు సూనుఁడు గాఁడు, బాంధవుండు గాఁడు భటుడు గాఁడు.</poem>|ref=93}} {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>అవ్యాహతుఁ డచ్ఛేద్యుం, డవ్యయుఁ డాద్యంతరహితుఁ డచ్చిద్రుఁడు లో కవ్యాపకుఁ డక్షరుఁ డశ, రవ్యుఁడు వినుఁ డతని గెల్వరా దెవ్వరికిన్.</poem>|ref=94}} {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>శుకదాల్భ్యవిభీషణశౌ, నకరుగ్మాంగదవసిష్ఠనారదబలివా యుకుమారకులకువలె నతఁ, డొకరికి లోఁబడఁడు తెలిసియుండుఁడు మదిలోన్.</poem>|ref=95}} {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>అని యిట్లు బహువిధంబులఁ దనయోధుల హెచ్చరించి తాను బ్రతాపం బున వచ్చి నిలిచె మొనతల, ననుసాళ్వుఁడు శౌరితోడియాహవకాంక్షన్.</poem>|ref=96}} {{Telugu poem|type=వ.|lines=<poem>అంత నిక్కడ నధ్వరహయాపహరణకోలాహలం బాలకించి సరభసంబున.</poem>|ref=97}} {{Telugu poem|type=ఉ.|lines=<poem>పాళెముచుట్టు గాచుటకుఁ బార్ధునిఁ బౌజులు సేయఁ బంచి త న్మూలబలంబుతో నగరిముందట ధర్మజు నుంచి కృష్ణుఁ డా భీలపరాక్రమస్ఫురణ భీముఁడు దానును దాడిమై జగ జ్జాలము సంచలింప ననుసాళ్వుని వెంబడి నేగి ముందటన్.</poem>|ref=98}} {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>ప్రద్యుమ్నుని వృషకేతు స, మిద్యోధుల ననికిఁ బొండు మీ రనినఁ ద్రయీ వేద్యుఁ డగుకృష్ణు ముందటఁ, బ్రద్యోతనపౌత్రుఁ డపుడు ప్రతినలు పలికెన్.</poem>|ref=99}}<noinclude><references/></noinclude> a5w8j1qadc0mc20aj8peszkl6g9iuhw 104 178790 552686 496127 2026-04-11T02:21:00Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దారు */ 552686 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>{{Telugu poem|type=చ.|lines=<poem>సమరముఖంబునన్ సవనసైంధవమున్ గొనివత్తు బాహుగ ర్వమున విరోధి గెల్చి కొని రాక తొలంగితి నేని బ్రాహ్మణీ గమనము సేయఁ గోరినజఘన్యజుఁడున్ ఋతువేళలం గుల ప్రమదఁ బరిత్యజించెడుదురాత్ముఁడుఁ బోయెడుత్రోవఁ బోవుదున్.</poem>|ref=100}} {{Telugu poem|type=వ.|lines=<poem>అని యిట్లు సంధాధురంధరుం డైనవృషకేతుండు సహాయుండుగా నాహ వోద్యోగంబునం బ్రద్యుమ్నుండు గృధ్రవ్యూహంబు సాహసంబునం జొచ్చి కుండలీశసముద్దండదోర్దండకుండలీకృతకోదండచండకాండప్రకాండంబుల సముద శుండాలంబులం జెండియు నిరాఘాటజవఘోటకంబులం గీటడంగించియు నందంద ముందటం గ్రందుకొనుమణిమయస్యందనంబులం జిందఱవందఱఁ జేసియు సముద్భటవీరభటపరంపరల వెంపర లాడియు సైన్యంబు దైన్యంబు నొందించి యవష్టంభసంరంభంబున విజృంభించినం గనుంగొని యనుసాళ్వుండు గినుక రెట్టింప నతని కిట్లనియె.</poem>|ref=101}} {{Telugu poem|type=చ.|lines=<poem>తరుణులఁ బాంధులన్ వెడఁగు దాపసులన్ ప్రసవాశుగంబులన్ బొరిగొనునట్లు గాదు ననుఁ బోర జయించుట యన్న నవ్వి నా శరములు పువ్వు లౌట సహజంబులు వారికి నిన్ను నొంచుచో గరళముకంటె నుక్కు లని గ్రక్కున నైదుశరంబు లేసినన్.</poem>|ref=102}} {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>అనుసాళ్వుఁడు దచ్ఛరములు, దునియలుగా నేసి యొండుతూపున నుర మే సినఁ జుట్టుకపడె నతఁ డ, వ్వనజాక్షునియెదుర మెఱము వైచినభంగిన్.</poem>|ref=103}} {{Telugu poem|type=చ.|lines=<poem>తనయునిపాటుఁ జూచి యట దానవమర్దనుఁ డల్క మోమునన్ దనుక విరోధిఁ జూపుచును దారుకు యద్దెసఁ దేరు వోవ ని మ్మని లయకాలరుద్రపటహార్భటి నొత్తె నుదాత్తమూర్తి యై యనిమిషసిద్ధసాధ్యనివహావనధన్యముఁ బాంచజన్యమున్.</poem>|ref=104}} {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>వెంటన రిపుసేనల నద, రంటఁ దఱిమి పవనజుఁడు గదాహతి నొకఁడున్ గెంటువడకుండఁ బీనుఁగుఁ, బెంటలు గావించె దివిజబృందము పొగడన్.</poem>|ref=105}} {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>అది చూచి భీమసేనునిఁ, గదియఁగ నేతెంచి పలికెఁ గర్ణసుతుఁడు నే మొదల నభిలాష చేసిన, కదనఫలం బిట్లు నీకుఁ గైకొనఁ దగునే.</poem>|ref=106}} {{Telugu poem|type=చ.|lines=<poem>కినుక మదేభమున్ విడిచి కేసరి యొండుమృగంబుఁ జీరికిం గొనునె భవత్ప్రతాపమునకున్ బ్రతియే యితఁ డంచుఁ జూపఁగాఁ గని యనుసాళ్వుఁ డుగ్రవిశిఖం బరిఁ బోయుచు నార్చి భీముని న్జనుమఱ నాట నేసిన రణస్థలి వ్రాలె నతండు స్రుక్కుచున్.</poem>|ref=107}} {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>కలన బకవైరి వ్రాలిన, గలుషించి మురారి నీదుగర్వ ముడిపెదన్ నిలునిలు మని యదలించినఁ, దొలఁగక యనుసాళ్వుఁ డతనితో నిట్లనియెన్.</poem>|ref=108}}<noinclude><references/></noinclude> 7x6u02gvwjc694njflldp8rkavw64ag 104 178791 552687 496128 2026-04-11T02:37:24Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దారు */ 552687 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>{{Telugu poem|type=చ.|lines=<poem>మిడుక మదగ్రజన్ముఁ గుశమీఁదికిఁ గట్టుకపోయి బావిలోఁ గెడపితి వట్టిని న్నిపుడు గీ టణఁగింపక పోవనిత్తునే కొడుకు మఱందియుం బడినకోల్తలఁ జూచి రసాతలంబులో నడఁగిన మౌనిమానసగృహంబులు చొచ్చినఁ బంత మిచ్చినన్.</poem>|ref=109}} {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>విను నేగడుఁ బ్రాయమువాఁ, డను నీవు పురాణపురుషుఁడవు తెలియఁగ నీ కును నాకు నెంతయంతర, మని వికటభ్రుకుటిభీషణాననుఁ డగుచున్.</poem>|ref=110}} {{Telugu poem|type=ఉ.|lines=<poem>నాలుఁగుతూపులన్ బరులు నాటఁగ నేసిన మ్రొగ్గి యుగ్యముల్ దూలుచుఁ దేరిఁ బోరికిని దూరముగాఁ గొనిపోవ నంతలోఁ బాలుగఁ బగ్గముల్ గుదియఁ బట్టి పిఱిందికి నోసరించి యు ద్వేలభరంబునన్ మగుడఁ ద్రిప్పెను దారుకుఁ డెట్టకేలకున్.</poem>|ref=111}} {{p|ac|fwb}}అనుసాళ్వుఁడు కృష్ణుని మూర్ఛ నొందించుట</p> {{Telugu poem|type=ఉ.|lines=<poem>వచ్చి మురాంతకుం డతనివక్షమునన్ బదుమూఁడుకాండముల్ గ్రుచ్చిన నొచ్చి వాఁ డపుడు కోల్కొని భీషణకార్ముకంబునం జిచ్చులు రాల్చుఖాబాణ మెదఁ జిక్కఁగ నేసిన నాటిమూలమున్ ముచ్చముడింగి వ్రాలె వెడమూర్ఛ తనున్ బొదువన్ రథంబుపైన్.</poem>|ref=112}} {{Telugu poem|type=సీ.|lines=<poem>హరిపాటుఁ జూచి సైన్యము పటాపంచలై తండ్రిబిడ్డన కన్నతమ్ముఁ డనక విడిచి పాఱఁగఁ గాంచి వృషకేతుఁ డదలించి పోరికిఁ దిరుగ సమ్ముఖము చేసి యనుసాళ్వ నిలునిలు మని బాణసప్తకం బతనిపై నిగిడింప నడరి వాఁడు పదిశరమ్ములఁ గర్ణుపట్టివక్షము నొంప నలిగి యాతఁడు దేరిహరులఁ ద్రుంచి</poem>|ref=}} {{Telugu poem|type=తే.|lines=<poem>విరథుఁ జేసినఁ గనలి యవ్వీరవరుఁడు, రథముమీఁదికి నుఱికి కర్ణజునిఁ దన్నఁ బడ కతఁడు వానిముందల నొడిసి తిగిచి, పుడమిఁ బడఁద్రోచి బలిమి నుక్కఁడఁగఁబట్టి.</poem>|ref=113}} {{Telugu poem|type=ఉ.|lines=<poem>అఱ్ఱున వింటినారి బిగియం దగిలించి విరోధిమోము క ట్టెఱ్ఱ వహించుకన్నుల నిరీక్షణ మొప్పఁగఁ దెచ్చి వేఁటకాఁ డిఱ్ఱియుఁబోలె నవ్వుచు నుపేంద్రునిముందటఁ బెట్టి వీఁడుగో గుఱ్ఱపుదొంగ చిక్కె సమకొన్న ప్రతిజ్ఞ ఫలించె నావుడున్.</poem>|ref=114}} {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>ధన్యుండ వీవు త్రిజగ, న్మాన్యుండవు నీవు కర్ణనందన నేడీఁ జన్యమున నీవు దక్కఁగ, నన్యుల కిటు పట్టి తేర నలవియె వీనిన్.</poem>|ref=115}} {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>అని కృష్ణుఁడు వృషకేతనుఁ, గొనియాడఁగఁ గంఠలగ్నగుణబంధనసం జనిత మగుమూర్ఛ వీడ్కొని, యనుసాళ్వుఁడు శౌరిఁ జూచి యను వినమితుఁడై.</poem>|ref=116}}<noinclude><references/></noinclude> 37vbckjritoq0q0q1gqhmptlcdsbo2y 104 178792 552688 496129 2026-04-11T02:51:39Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దారు */ 552688 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>{{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>స్వామీ నీపదములకుఁ బ్ర, ణామము సేయంగ దొరకె నాకు బ్రియముతో నీమహిమ నఘటనాఘట, సామర్థ్యము దొరకెఁ గర్ణసంభవున కిటన్.</poem>|ref=117}} {{Telugu poem|type=వ.|lines=<poem>అని మఱియు ననేకప్రకారంబులం బ్రశంసించునతనిం గృపాతరందితంబు లగు నపాంగంబులం గనుంగొని కౌఁగిలించి యతనికరంబు నిజకరతలంబున నవలంబించి కొనిపోయి ధర్మనందనుం గానిపించి దండప్రణామంబు చేయించినం బాండవాగ్ర జుం డాదరించి నాకు నీవు వృకోదరాదులయట్ల గాదిలిసోదరుండవు గావునం గ్రతురక్షణంబున సావధానుండవై యుండు మని యానతిచ్చి యధ్వరాశ్వంబు నవక్రవిక్రమంబునం గొనివచ్చిన ప్రద్యుమ్నవృషకేతులం బ్రీతులం జేసి తెరలి కరి పురంబునకుం జని మున్నాయితంబు చేయించిన బిడారంబుల సకలయాదవుల విడియించి కృష్ణానుసాళ్వయౌవనాశ్వమహీపతుల బహుమానపూర్వకంబుగా సము చితనివాసంబులకుం బోవంబనిచి తాను నభ్యంతరమందిరంబున కరిగి యజ్ఞదీక్షా సమయంబుఁ బ్రతీక్షించుచుండె నంత.</poem>|ref=118}} {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>కరిపురములోన నందఱు, నిరువదిదివసములదాఁక నిష్టకథావా క్యరసస్థితులఁ జరింపఁగఁ, బరువడి నటఁ జైత్రశుద్ధపౌర్ణమి వచ్చెన్.</poem>|ref=119}} {{p|ac|fwb}}అర్జునుఁడు యజ్ఞాశ్వమువెంట నరుగుట</p> {{Telugu poem|type=సీ.|lines=<poem>ఆపుణ్యదివసంబునందు ధర్మసుతుండు ద్రుపదపుత్త్రియుఁ దాను నుపవసించి జపహోమదానసంస్కారపూర్వకముగా నధ్వరవ్రతదీక్ష నలవరించి తురగరత్నంబుఁ గౌతూహలంబున గంధపుష్పాక్షతాదులఁ బూజ చేసి నిజబిరుదాక్షరాన్వితహేమపట్టిక ఫాలభాగంబునఁ బదిలపఱచి</poem>|ref=}} {{Telugu poem|type=తే.|lines=<poem>చిత్రపటరత్నఖచితమంజీరకనక కింకిణీచామరముల నలంకరించి మ్రొక్కి వలగొన బహువాద్యములు చెలంగఁ గదలె నశ్వంబు మధ్యాహ్నకాలమునను.</poem>|ref=120}} {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>ఆతురగమువెంబడిఁ బురు, హూతకుమారునిఁ బనుచు టుచితం బని సం ప్రీతిఁ బిలిపింప నతఁ డవ, ధౌతాంబరరుచిరమాల్యతనుఁడై వచ్చెన్.</poem>|ref=121}} {{Telugu poem|type=శా.|lines=<poem>ఉర్వీజానియు సవ్యసాచిగమనోద్యోగంబు వీక్షించి య జ్ఞార్వం బీతఁడు గావ నర్హుఁ డని యాజ్ఞాపించి తత్కంథరన్ దూర్వాచంపకదామకం బిడ నతండున్ భక్తితో మ్రొక్క నా శీర్వాదం బొనరించి గెల్వు మని చేర్చెం దమ్మునిన్ గౌఁగిటన్.</poem>|ref=122}}<noinclude><references/></noinclude> i4t0wiozce5outgq16qnogyziahot1z 104 178793 552689 496130 2026-04-11T03:03:47Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దారు */ 552689 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>{{Telugu poem|type=మ.|lines=<poem>అతఁడున్ శౌరిపదాబ్జముల్ గదియ సాష్టాంగంబుగా మ్రొక్క నూ ర్జితసౌహార్దము గానరా బిగియ నాశ్లేషించి ప్రద్యుమ్నక ర్ణతనూజాతులు తోడుగా నరుగు మన్నన్ దల్లికిన్ దేవకీ సతికిన్ వందన మాచరించి కదలెన్ జంచద్రథారూఢుఁ డై.</poem>|ref=123}} {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>తనవెంట యౌవనాశ్వుఁడు, ననుసాళ్వుఁడు మొదలుగా మహారథికవరుల్ ఘనసేనాపరివృతులై, చనుదేర నిరంకుశప్రచారముతోడన్.</poem>|ref=124}} {{Telugu poem|type=మ.|lines=<poem>కదలెన్ దత్తురగోత్తమంబు నగరగ్రామావనీభృన్నదీ నదవేశంతసరిత్తటాకతటనానాభూమిసీమాదురా సదకాంతారకఠోరమార్ధము లవష్టంభంబునం దాఁటి యా మ్యదిశామండలమండనం బయినయమాహిష్మతిన్ చీరఁగన్.</poem>|ref=125}} {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>అన విని జైమినిఁ గనుఁగొని, జనమేజయనృపతి యజ్ఞసప్తి యథేచ్ఛన్ జనిన యనంతరకథ నా, కనఘా తెలియంగవలయు నని యడుగుటయున్.</poem>|ref=126}} {{Telugu poem|type=శా.|lines=<poem>చండాంశుప్రధమానవిక్రమకళాసంపన్న హేలాసమి ద్గాండీవాయుధనిర్ణిరోధకమహాదానాంబుధారాదు నీ డిండీరాయితకీర్తివిభ్రమ ధరిత్రీమండలాఖండలా గుండక్ష్మావరపుత్త్ర శాత్రవజయాకుంఠార్ధకంఠీరవా.</poem>|ref=127}} {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>దంభకిటిజరఠకచ్ఛప, కుంభీనసరాజకుంభిగోత్రమహీభృ త్సంభావితపటుబాహా, స్తంభసమారూఢవిశ్వదరణీభాగా.</poem>|ref=128}} {{Telugu poem|type=ఉత్సాహ.|lines=<poem>మానినీమనోజ వర్ధమానమానుషక్రియా నూనలబ్దజయరమావినోద నిత్యవైభవా దీనసర్వశాస్త్రవిత్సుధీనిధాన పంచఘం టానినాదబిరుద రిపుకటారిపక్షిసాళువా.</poem>|ref=129}} {{Center|<poem>గద్యము. ఇది భారతీతీర్థశ్రీచరణకరుణాపాత్ర గాదయామాత్యపుత్త్ర వినయవిద్యా సముద్ర పినవీరభద్రప్రణీతం బైనజైమినిభారతంబునం దశ్వమేధ పర్వంబునం దృతీయాశ్వాసము.</poem>}} {{Center|—————}}<noinclude><references/></noinclude> 5xirxr1hew657ybr8cy9y79rdca41y2 104 178794 552694 496131 2026-04-11T04:42:54Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దారు */ 552694 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>{{Css image crop |Image = జైమినీభారతము_(పిల్లలమఱ్ఱి_పినవీరభద్రుడు).pdf |Page = 61 |bSize = 392 |cWidth = 314 |cHeight = 75 |oTop = 18 |oLeft = 45 |Location = center |Description = }} {{Center|శ్రీ}} {{p|ac|fs150}}జైమినిభారతము</p> {{p|ac|fs125}}అశ్వమేధపర్వము, చతుర్ధాశ్వాసము</p> {{Telugu poem|type={{Css image crop |Image = జైమినీభారతము_(పిల్లలమఱ్ఱి_పినవీరభద్రుడు).pdf |Page = 61 |bSize = 392 |cWidth = 83 |cHeight = 141 |oTop = 182 |oLeft = 26 |Location = left |Description = }}|lines=<poem> మందిరనయన సుధా ధామాన్వయతిలక ధైర్యధరణీధర ది క్సీమాధికజయధాటీ సామజహయసుభటరంహ సాళ్వనృసింహా.</poem>|ref=1}} {{Telugu poem|type=వ.|lines=<poem>అవధరింపుము జైమినిమునీంద్రుండు జనమేజయనరేంద్రున కిట్లనియె నవ్విధంబునఁ దురంగంబు మాహిష్మతీపురఃపరిసరోద్యానవాటికానేకప్రసూనవిసృమరగంధ బంధురమందానిలాందోళనప్రసరదూర్మిమాలికానవరతపథికజనహృదయశర్మదం బయిన నర్మదాతటంబు చేరం జని.</poem>|ref=2}} {{Telugu poem|type=ఉ.|lines=<poem>అధ్వపరిశ్రమాపనయనార్థము తీరవనాంతరాళమున్ సాధ్వస మేది చొచ్చి వెడ సాగఁ బ్రవీరుఁడు నాఁగ మేటి నీ లధ్వజుకూర్మిపుత్త్రుఁడు కళత్రము చూడఁగఁ జూచె వచ్చున య్యధ్వరఘోటకంబును మహామహిమన్ వనకేళిఁ దేలుచున్.</poem>|ref=3}} {{Telugu poem|type=ఉ.|lines=<poem>చూచి సుధాకరాభ్రకరిశుభ్రశరీరముఁ బీతపుచ్ఛమున్ మేచకకర్ణముం గరుణమిత్త్రసమోదరమున్ బ్రవాళగో లోచనకుంకుమారుణశిరోధియు నీతురగోత్తమంబు రా మా చెలు వన్న నమ్మదనమంజరి నాథునితోడ ని ట్లనున్.</poem>|ref=4}} {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>ఈహయరత్నము గన మన, సాహిణమున నున్న నీదు సామ్రాజ్యశ్రీ కూహించి తెలియఁ బ్రథమో, దాహరణము కాదె యన ముదంబున నతఁడున్.</poem>|ref=5}} {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>చని పట్టి ఫాలపట్టికఁ గనుపట్టెడుకనకపత్రికావిలిఖితనూ తనబిరుదాక్షరములు పేర్కొని లోలోపలనె చదువుకొనె వివరముగన్.</poem>|ref=6}}<noinclude><references/></noinclude> oap65xldlyouy8ryy6yn5znoxype6z2 104 178795 552695 496132 2026-04-11T05:28:33Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దారు */ 552695 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>{{Telugu poem|type=ఉ.|lines=<poem>దుర్గయరాజమండలవిధుంతుదమూర్తి యుధిష్ఠిరక్రతూ త్సర్జిత మైన యీహయవతంసము త్రిమ్మర నంగరక్ష గా నర్జునుఁ డేగుదెంచె నిటలాక్షుని గెల్చినజోదు విక్రమో పార్థితలీలఁ బట్టుఁడు రయంబున శూరులు ధాత్రిఁ గల్గినన్.</poem>|ref=7}} {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>అని వ్రాసినపద్ధతిఁ గని, వనితా యీహయము వెంట వచ్చునతని నే నని గెల్చి దీనిఁ దెచ్చెద, జను మిచ్చట నుండవలదు సకియలు నీవున్.</poem>|ref=8}} {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>నావుడు నాగంధర్వము, పైవాంఛలు గట్టిపెట్టి భయరసపూరా ప్లావిత యై కలఁగిననిజ, భావమున సఖీసహస్రపరివృత యగుచున్.</poem>|ref=9}} {{p|ac|fwb}}నీలధ్వజమహారాజు యుద్ధము</p> {{Telugu poem|type=సీ.|lines=<poem>అంగవల్లులకుఁ బర్యాయంబు లైనక్రొవ్వలపుఁదీగలు వంచివంచి మాని హస్తపల్లవముల కభిధాంతరము లైన కిసలయంబులు గల్లిగిల్లి మాని కుచగుళుచ్ఛములకు విచికిత్సలైన పూగుత్తు లుబ్బునఁ గోసికోసి మాని యధరామృతములకు నామ్రేడితము లైన తేనె లింపున నానియాని మాని</poem>|ref=}} {{Telugu poem|type=తే.|lines=<poem>మదనమంజరి మానినీమణులుఁ దాను, వనవిహారంబు చాలించి చనియెఁ బురము త్రోవఁబట్టి పదంబులు తొట్రుపడఁగ, నధిపుఁ బెడఁబాసి చతురంతయానమునను.</poem>|ref=10}} {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>తరళాయతాక్షి నీగతిఁ, దెరలిచి తురగంబు నొక్కదెసఁ గట్టి భయం కరకరటిస్యందనభట, హరిపరివృతుఁ డగుచు ఘనరథారూఢుం డై.</poem>|ref=11}} {{Telugu poem|type=తే.|lines=<poem>ఘటితగోధాంగుళీత్రాణకవచదివ్య, బాణతూణీరుఁ డగుచు విభాసమాన సంజ్యకోదండకోటినిషణ్ణమకుట, భాగుఁడై యుండె నమ్మహీపాలనుతుఁడు.</poem>|ref=12}} {{Telugu poem|type=శా.|lines=<poem>అంతన్ బార్ధుఁడు యజ్ఞమాఘోటకనయవ్యాపారకృత్యంబు ల త్యంతప్రీతి నొనర్చి గాండివధనుర్జ్యారావముల్ సర్వది గ్దంతిశ్రోత్రపుటీకఠోరముగ రాఁగా సేన మున్నాడి దు ర్దాంతుండై వృషకేతుఁ డాహయనిరోధంబున్ విలోకించుచున్.</poem>|ref=13}} {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>విడువిడు తురగముఁ బట్టక, విడువక మార్కొన్న నుద్దవిడిఁ బ్రాణంబుల్ విడిపించి కాని పాఱఁగ, విడువఁడు కర్ణసుతుఁ డనఁ బ్రవీరుఁడు నగుచున్.</poem>|ref=14}} {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>అనికిఁ దలమీఱి వచ్చిన, నిను నిపుడు వధించి విజయునిం దుర్జయసా ధనుఁ బిదపం దెగటార్చెద, ననుచున్ వృషకేతుఁ గదిసి యాగ్రహ మెసఁగన్.</poem>|ref=15}} {{Telugu poem|type=చ.|lines=<poem>శరములు నాల్గిటన్ హరుల సారథి నొక్కశిలీముఖంబునన్ గెరలిచి వక్ష మైదిటఁ బగిల్చిన నాతఁడు నేడుతూపులన్ సొరిది హయంబులన్ గెడపి సూతుని ను బ్బడఁగించి నాల్గుతో మరముల నుగ్రుఁడై నిటలమధ్యము నొంచిన వాఁడు నల్కతోన్.</poem>|ref=16}}<noinclude><references/></noinclude> nlygpe4sl9a04xatqq3dkcinz8g611l 104 178796 552696 496133 2026-04-11T05:53:38Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దారు */ 552696 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>{{Telugu poem|type=మ.|lines=<poem>ఘనశస్త్రాహతిఁ గర్ణసంభవుని స్రుక్కంజేసి వేఱొండుతూ పున భూపాలతనూభవుండు వికటభ్రూదుర్నిరీక్షాసుఁడై యనుసాళ్వుం దెరలించినం గినిసి వాఁ డత్యుగ్రబాణోత్కరం బున నవ్వీరవరాగ్రగణ్యుఁ బొదివెన్ బుంఖానుపుంఖంబుగన్.</poem>|ref=17}} {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>ఆహవముఁ దక్కి విశిఖ, వ్యూహమునఁ బ్రవీరుఁ డొఁదిగియున్న మిగుల సం దేహించి కలఁగి సేనలు, హాహాకారం బొనర్చె నలమినభీతిన్.</poem>|ref=18}} {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>ఆలం బీగతిఁ జెల్లఁగ, నాలో నక్షౌహిణీత్రయసమన్వితుఁ డై నీలధ్వజుఁ డేతెంచెను, గీలి సహాయముగ నచటికిన్ దీవ్రగతిన్.</poem>|ref=19}} {{Telugu poem|type=ఉ.|lines=<poem>వచ్చి కుమారుతేరి కతివారణ నడ్డము సొచ్చి నిల్చి భా స్వచ్చటులాస్త్రవృష్టి ననుసాళ్వుని ముంచి పదేసిబాణముల్ హెచ్చిన వీరయోధులపయిన్ నిగిడించిన సేన లెల్లనుం బచ్చముపాడుగా విఱిగి పాఱ ధనంజయుఁ డడ్డగించుచున్.</poem>|ref=20}} {{Telugu poem|type=ఉ.|lines=<poem>భూవరుమీఁద నైదుశరముల్ నిగిడింపఁ దదంబకంబులన్ ద్రోవనె త్రుంచి యార్చుటయుఁ దోడన యవ్విభునిన్ సమస్తయో ధావళిఁ జండకాండనివహంబుల ముంచిన నల్లుఁ డైనయ ప్పావకుఁ డస్త్రమై నిలువఁ బార్థునిపైఁ దొడి యేసే నేసినన్.</poem>|ref=21}} {{p|ac|fwb}}అర్జునునిసైన్యంబు నగ్నిదేవుఁడు గాల్చుట</p> {{Telugu poem|type=తే.|lines=<poem>ఇంద్రసూనుండుఁ బ్రతిబాణ మేయుటయును, వారుణముచేత నది యనివార్య మగుచుఁ జిటచిటార్భటి నావర్తశిఖలతోడ, సేన లన్నియు భస్మంబు సేయఁ దొడఁగె.</poem>|ref=22}} {{Telugu poem|type=సీ.|lines=<poem>పగిలి భద్రేభకుంభములమౌక్తికములు పెటిలి నద్దిక్కులఁ బ్రేలిపడఁగ గమకంబు చెడి హాటకస్యందనఁబులు క్రొమ్మించుఁబూదలై కూడఁ గరఁగ వీరాగ్రగణ్యకోటీరరత్నంబులు పుట మెక్కి వన్నె చూపుచును మెఱయఁ జర్మతూణీరశీర్షకపతాకాదులు సమసి భస్మావశేషములు గాఁగ</poem>|ref=}} {{Telugu poem|type=తే.|lines=<poem>ధనము పెఱికలు పడవైచితల్లడమును, గమరి యుష్ట్రవ్రజంబులు బ్రమసి పాఱ సుడిసి పావకుఁ డిబ్భంగిఁ జుట్టుముట్టి, ప్రళయకాలానలస్ఫూర్తిఁ బరిఢవించె.</poem>|ref=23}} {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>ఈలీలఁ బరబలంబుల, ధూళీపటలంబు చేసి తురగముఁ గొని యా నీలధ్వజుఁ డేఁగెను బురి, కాలము చాలించి లోక మభినుతి చేయన్.</poem>|ref=24}} {{Telugu poem|type=ఉ.|lines=<poem>అప్పుడు క్రీడి వహ్నికిఁ బ్రియంబునఁ జేతులు మోడ్చి దేవ యీ చొప్పున సేవకుం జుఱుకుఁ జూపుదురే యిఁక నేఁడు క్రొత్తగాఁ జెప్పెడిదేమి నీవు కృప చేసిన వీరధచాపతూణముల్ తప్పక శాంతిఁ గైకొను ముదంబున నిన్ శరణంబు వేఁడెదన్.</poem>|ref=25}}<noinclude><references/></noinclude> srk1r58f7yeo85tbf1fzv3prxdmse4s 104 178797 552697 496134 2026-04-11T06:11:57Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దారు */ 552697 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>{{Telugu poem|type=తే.|lines=<poem>ధర్మజునికార్య మఖిలబృందారకులకు, నాననము నీవు నీకుఁ బ్రియంబు గాఁగ జేయఁబూనినక్రతువుఁ బక్షీకరించి, కరుణ దళుకొత్త రక్షింతుకాక యనుచు.</poem>|ref=26}} {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>ఏరీతిఁ బ్రస్తుతించిన, మేర గడచి మిగులవేఁడిమిం జూపఁగ జం భారిసుతుఁ డతనిమీఁదను, బోరన నారాయణాస్త్రమున్ దొడుగుటయున్.</poem>|ref=27}} {{Telugu poem|type=శా.|lines=<poem>చండాంశుగ్రహతారకంబు లెడలెన్ జాఱెన్ ఘనశ్రేణి ది క్ఫుండాలంబులు మ్రొగ్గె భూతగణ మాక్రోశించె భీతిన్ ద్రయీ పాండిత్యం బుడిగెన్ విధాత తెమలెం బాఱెన్ సురౌఘంబు బ్ర హ్మాండక్రోడకటాహ ముర్లిపడె మ్రోయం జొచ్చె నంభోనిధుల్.</poem>|ref=28}} {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>ఆసాయకంబు గని సం, త్రాసము నొందుచును బిఱుచు దక్కి దహనుఁ డ వ్వాసవనందనుపాలికి, భూసురుఁడై వచ్చి వినయమున ని ట్లనియెన్.</poem>|ref=29}} {{Telugu poem|type=మ.|lines=<poem>క్రతువుల్ నూఱును వేయిదానములు లక్షల్ తీర్థసంసేవనల్ వ్రతముల్ కోటులు సేయ నేమిటికి శ్రీవత్సాంకవక్షున్ రమా పతిఁ గీర్తించినఁ జాలు నాతఁడు భవత్ప్రాణంబయై యుండఁగా నితరవ్యాప్తిఁ బ్రయాస మొందఁ బని లే దెబ్బంగి నూహించినన్.</poem>|ref=30}} {{Telugu poem|type=తే.|lines=<poem>హరి విసర్జించి దేవతాంతరముఁ జేర, దుగ్ధపాథోనిధానంబు దొరఁగి మేఁకఁ బిదుకఁ జూచుట యినరశ్మిపెంపు విడిచి, యవల ఖద్యోతదీప్తికి నాసపడుట.</poem>|ref=31}} {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>కావున నవ్వనజాక్షుని, సేవింపుదు నీకు నిష్టసిద్ధిగ హయమున్ రావించు టెంతపని యా, భూవరుఁ గొనివచ్చి నీకుఁ బొం దొనరింతున్.</poem>|ref=32}} {{Telugu poem|type=చ.|lines=<poem>అనుచుఁ బ్రసన్నవాక్యముల నాతని నెంతయుఁ బ్రీతుఁ జేసి కూ డినతనపూర్వమైత్రిఁ బ్రకటించుచు రూపఱి కానరాక భం డనమునఁ బడ్డసేన మగుడం బ్రదికించి హుతాశనుండు వే చనె నపు డైంద్రజాలికునిచందముఁ జూపి నృపాలుపాలికిన్.</poem>|ref=33}} {{p|ac|fwb}}నీలధ్వజునకు నగ్నిదేవుఁ డల్లుఁ డైనవిధము</p> {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>నావుడు జనమేజయధర, ణీవరుఁ డిట్లనియె జైమినిం గనుఁగొని య ప్పావకుఁడు నీలకేతున, కేవిధమున నల్లుఁ డయ్యె నెఱిఁగింపు మనన్.</poem>|ref=34}} {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>నీలధ్వజునగ్రమహిషి, జ్వాల యనువధూటి గాంచె స్వాహాకన్యం త్రైలోక్యనుతవిశేషక, ళాలలితసమస్తభాగ్యలక్షణధన్యన్.</poem>|ref=35}} {{Telugu poem|type=వ.|lines=<poem>అంతం దజ్జనకుండు.</poem>|ref=36}} {{Telugu poem|type=ఉ.|lines=<poem>ఆతరుణీమణిం బరిణయం బొనరింపఁ దలంచి విశ్వధా త్రీతలనాథనూనులఁ బరిస్ఫుటరూపకళావిలాసవి</poem>|ref=}}<noinclude><references/></noinclude> j7112i7k3jrm2o3lyt1njlkqofx7fjz 104 178798 552700 496135 2026-04-11T07:00:01Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దారు */ 552700 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>{{Telugu poem|type=|lines=<poem>ఖ్యాతుల వ్రాసి తెచ్చినసముంచితచిత్రపటంబు జూపి పు త్త్రీ తగ నిందు నొక్కని వరింపు మనన్ దరళాక్షి సిగ్గునన్.</poem>|ref=37}} {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>మనుజులు గర్వగ్రంధులు, పెనులోభులు మోహమతులు పేర్కొన నాకున్ మన సొడఁబడ దర్హునిఁగా, దనిమిషులం దొకని వెదకు మనుటయు నతఁడున్.</poem>|ref=38}} {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>మంచిపని వాసవుని ర, ప్పించెద వరియింపు మనిన బింబాధర యొ క్కించుక మదిలోన విచా, రించి పలికె దివిజపతి వరిష్ఠుం డైనన్.</poem>|ref=39}} {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>కులగోత్రభేది జారుం, డలఘుతపోవిఘ్నకారి యదియును గా క జ్జలజాక్షునిఁ దమ్మునిఁగాఁ, దలఁచుకృతఘ్నుండు వానిఁ దడవకు మెపుడున్.</poem>|ref=40}} {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>పావకుఁడు పూజ్యుఁ "డగ్నిము, ఖావై దేవా” యనుచు నిగమములు చాటుం గావున సంతతమును మ, ద్భావము నిశ్చలత నతనిపై వర్తించున్.</poem>|ref=41}} {{Telugu poem|type=తే.|lines=<poem>పతిపరోక్షంబునందుఁ దద్భార్య తనశ, రీర మాహుతిగా విసర్జించె నేని వారిదురితంబు లడఁచి కైవల్య మొసఁగు, వహ్నిఁ బోలంగ నొండుదైవంబు గలదె.</poem>|ref=42}} {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>సురగరుడోరగవిద్యా, ధరముఖ్యులమీఁద మనసు దగులదు వైశ్వా నరుఁడు వరుఁ డన్న విని య, త్తరుణీమణిఁ జూచి చెలులు దరహాసమునన్.</poem>|ref=43}} {{Telugu poem|type=చ.|lines=<poem>ఉడుగక రాఁజుచుండు మొగ మూరక నిప్పులు రాల్చు నొక్కచో మడుఁగఁడు తిండిపోతు పెనుమంటలప్రోఁగవిచారశీలుఁ డే వడువునఁ జూచినన్ మతి నవర్తనుఁ డౌటఁ దలంప కెట్లుగా గడఁగితి మూఁడుఁగాళ్ళముదుకన్ వరియింప లతాంగి నావుడున్.</poem>|ref=44}} {{Telugu poem|type=సీ.|lines=<poem>చెలులమాటలు చెవిఁ జేర్పక తండ్రిచే ననుమతిఁ గొని తపోవనము దఱిసి నియతయై విప్రసన్నిధి సమంత్రకముగా నచట వైశ్వానరు నావహించి ఘనసారకుంకుమాగరులవంగపటీరశర్కరాఘృతపాయసమధుబిల్వ తాంబూలపుండ్రేక్షుదండరంభాఫలార్చనవిధానమునఁ బ్రసన్నుఁ జేయఁ</poem>|ref=}} {{Telugu poem|type=తే.|lines=<poem>బావకుఁడు మెచ్చి విప్రరూపమున నృపతి, పాలి కేతెంచి పూజలు వడసి తనకు స్వాహ యనియెడుకన్య నుద్వాహమునకు, నిమ్ము నీ వన్న నమ్మేదినీశ్వరుండు.</poem>|ref=45}} {{Telugu poem|type=ఉ.|lines=<poem>అనలునె కాని యొండొకని నాలలితాంగి వరింప దిత్తు నా తనయలయందు నొక్కతె ముదంబునఁ జేకొను మన్న హవ్యవా హనుఁడను నేన యంచుఁ దనయాకృతిఁ జూపిన నుబ్బి చిత్రభా నునకు నృపాలుఁ డవ్వరతనూభవఁ బెండిలి చేసె వేడుకన్.</poem>|ref=46}} {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>జననాథ నాఁడు మొదలుగ, ననయముఁ బురరక్షణంబు నాహవజయమున్ గొన నస్త్రమునై నృపతికి, ననలుం డిల్లటపుటల్లుఁ డై వర్తిల్లున్.</poem>|ref=47}}<noinclude><references/></noinclude> 893dkqbktlf7kbdpaw63vzj3g6m6mu2 104 178799 552705 496136 2026-04-11T07:51:45Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దారు */ 552705 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>{{Telugu poem|type=వ.|lines=<poem>ఇది జాతవేదసుండు భూతలాధీశునకు జామాత యైనవిధం బట్లు చని వీతిహో త్రుండు ధాత్రీధవుఁ గాంచినం గనుంగొని ప్రసంగంబు దిగిచి నీచేత జన్యంబున విమతసైన్యం బశేషంబు నిరవశేషంబుగా భస్మంబు సేయంబడెనే యని యడిగిన సస్మితుం డగుచు నతండు నారాయణపరాయణుం డమ్మహావ్యూహంబు దురవగా హంబు దాహంబు సేయ నెట్లు వచ్చు నదియునుంగాక పూర్వంబున గీర్వాణవల్ల భునిదోస్స్తంభసంభావితకఠోరదంభోళివిజృంభణంబు సంస్తంభింపం జేసి ఖాండ వం బఖండదర్పంబున నాకు నర్పించె నీదృగ్విధోపక్రియానుబంధంబు భవత్సంబం ధంబున విస్తృతం బయ్యె నిరర్థకవిరోధంబు సమర్థింపక నీవు హయంబు రయం బున గొనిపోయి యప్పార్థునిం గని కృతార్ధుండవు గమ్మనిన నంగీకరించి రాజ పుంగవుండు తనకులాంగనం గనుంగొని.</poem>|ref=48}} {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>పావకుఁడు హితవు చెప్పెం, గావున నీసవనఘోటకము నంపుద మ ద్దేవేంద్రసుతునికడ కన, నావనజదళాయతాక్షి యధిపునితోడన్.</poem>|ref=49}} {{Telugu poem|type=ఉ.|lines=<poem>పట్టినకార్య మీశ్వరుఁడు పట్టి పెనంగునఁ జేర నీక చే పట్టుట రాజధర్మ మని పల్కెడునీతిఁ దొఱంగి కీర్తికిం బట్టగుసాహసంబు నిజబాహుబలంబును వీటిఁబుచ్చి యీ పట్టినవాహమున్ దిరుగఁ బంపిన నవ్వరె తోడిభూపతుల్.</poem>|ref=50}} {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>ధర యెల్ల నేలు గెలిచిన, సురరాజ్యం బేలుఁ దెగిన శూరున కెపుడున్ దుర మొనరించుట మంచిది, పరులకుఁ బ్రియ మాచరించి బ్రదుకుటకంటెన్.</poem>|ref=51}} {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>అనిన విని వాని మదిఁ దోఁ, ప నిరంకుశవిజయభేరిభాంకృతు లెసఁగన్ మొన లేర్పరిచి తోడనె, జననాథుఁడు గదలె సమరసంరంభమునన్.</poem>|ref=52}} {{p|ac|fwb}}నీలధ్వజార్జునులద్వంద్వయుద్ధము</p> {{Telugu poem|type=మ.|lines=<poem>ఇరువాఁగుం దలపడ్డ నాసమయమం దింద్రాదు లగ్గింప భీ కర మయ్యెన్ సమరంబు పార్థుఁ డపు డల్కన్ శింజినీరావని ష్ఠురగాండీవధనుర్లతావలయవిష్ఠ్వూతాస్త్రజాలంబు డు ర్ధరలీలం దొరగించినన్ సమసె దత్సైన్యంబు శూన్యంబుగన్.</poem>|ref=53}} {{Telugu poem|type=చ.|lines=<poem>తనయులు నిష్టబాంధవులుఁ దమ్ములు నన్నలుఁ గాలు గాలవం బెనఁచుక పడ్డ నవ్విభుఁడు బీరము డింపక పోరిపోరి య ర్జునునిశితాస్త్రజాలముల స్రుక్కఁగ సూతుఁడు రాజుమేనఁ గ్ర మ్మినపెనుమూర్ఛఁ జూచి తఱిమెన్ పడితోడ రథంబు వీటికిన్.</poem>|ref=54}} {{Telugu poem|type=ఉ.|lines=<poem>అంతట భానుమంతుఁ డపరాబ్ధికి నొయ్యన జాఱె దిక్కులన్ సంతమసంబు మీఱె జలజంబులు డయ్యఁగఁ బాఱె జక్కవ</poem>|ref=}}<noinclude><references/></noinclude> 0wd3tj1u6f3l0oji3k5gjmho410y7mw 552706 552705 2026-04-11T07:54:24Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 552706 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>{{Telugu poem|type=వ.|lines=<poem>ఇది జాతవేదసుండు భూతలాధీశునకు జామాత యైనవిధం బట్లు చని వీతిహో త్రుండు ధాత్రీధవుఁ గాంచినం గనుంగొని ప్రసంగంబు దిగిచి నీచేత జన్యంబున విమతసైన్యం బశేషంబు నిరవశేషంబుగా భస్మంబు సేయంబడెనే యని యడిగిన సస్మితుం డగుచు నతండు నారాయణపరాయణుం డమ్మహావ్యూహంబు దురవగా హంబు దాహంబు సేయ నెట్లు వచ్చు నదియునుంగాక పూర్వంబున గీర్వాణవల్ల భునిదోస్స్తంభసంభావితకఠోరదంభోళివిజృంభణంబు సంస్తంభింపం జేసి ఖాండ వం బఖండదర్పంబున నాకు నర్పించె నీదృగ్విధోపక్రియానుబంధంబు భవత్సంబం ధంబున విస్తృతం బయ్యె నిరర్థకవిరోధంబు సమర్థింపక నీవు హయంబు రయం బున గొనిపోయి యప్పార్థునిం గని కృతార్ధుండవు గమ్మనిన నంగీకరించి రాజ పుంగవుండు తనకులాంగనం గనుంగొని.</poem>|ref=48}} {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>పావకుఁడు హితవు చెప్పెం, గావున నీసవనఘోటకము నంపుద మ ద్దేవేంద్రసుతునికడ కన, నావనజదళాయతాక్షి యధిపునితోడన్.</poem>|ref=49}} {{Telugu poem|type=ఉ.|lines=<poem>పట్టినకార్య మీశ్వరుఁడు పట్టి పెనంగునఁ జేర నీక చే పట్టుట రాజధర్మ మని పల్కెడునీతిఁ దొఱంగి కీర్తికిం బట్టగుసాహసంబు నిజబాహుబలంబును వీటిఁబుచ్చి యీ పట్టినవాహమున్ దిరుగఁ బంపిన నవ్వరె తోడిభూపతుల్.</poem>|ref=50}} {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>ధర యెల్ల నేలు గెలిచిన, సురరాజ్యం బేలుఁ దెగిన శూరున కెపుడున్ దుర మొనరించుట మంచిది, పరులకుఁ బ్రియ మాచరించి బ్రదుకుటకంటెన్.</poem>|ref=51}} {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>అనిన విని వాని మదిఁ దోఁ, ప నిరంకుశవిజయభేరిభాంకృతు లెసఁగన్ మొన లేర్పరిచి తోడనె, జననాథుఁడు గదలె సమరసంరంభమునన్.</poem>|ref=52}} {{p|ac|fwb}}నీలధ్వజార్జునులద్వంద్వయుద్ధము</p> {{Telugu poem|type=మ.|lines=<poem>ఇరువాఁగుం దలపడ్డ నాసమయమం దింద్రాదు లగ్గింప భీ కర మయ్యెన్ సమరంబు పార్థుఁ డపు డల్కన్ శింజినీరావని ష్ఠురగాండీవధనుర్లతావలయవిష్ఠ్వూతాస్త్రజాలంబు డు ర్ధరలీలం దొరగించినన్ సమసె దత్సైన్యంబు శూన్యంబుగన్.</poem>|ref=53}} {{Telugu poem|type=చ.|lines=<poem>తనయులు నిష్టబాంధవులుఁ దమ్ములు నన్నలుఁ గాలు గాలువం బెనఁచుక పడ్డ నవ్విభుఁడు బీరము డింపక పోరిపోరి య ర్జునునిశితాస్త్రజాలముల స్రుక్కఁగ సూతుఁడు రాజుమేనఁ గ్ర మ్మినపెనుమూర్ఛఁ జూచి తఱిమెన్ పడితోడ రథంబు వీటికిన్.</poem>|ref=54}} {{Telugu poem|type=ఉ.|lines=<poem>అంతట భానుమంతుఁ డపరాబ్ధికి నొయ్యన జాఱె దిక్కులన్ సంతమసంబు మీఱె జలజంబులు డయ్యఁగఁ బాఱె జక్కవ</poem>|ref=}}<noinclude><references/></noinclude> eh2lzv72awpasi6i63lf1tkds7r470z 104 178800 552711 496137 2026-04-11T08:53:41Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దారు */ 552711 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>{{Telugu poem|type=|lines=<poem>ల్వంతలఁ దాఱెఁ గైరవదళంబులనొక్కులు దీఱె రోహిణీ కాంతునిరాకఁ జూచి కుతుకంబునఁ గేరెఁ జకోరదంపతుల్.</poem>|ref=55}} {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>అప్పుడు గదిరిన మూర్ఛం, దెప్పిఱి యవ్వసుమతీపతి హితజనములన్ రప్పించి దైన్య మొందిన, యొప్పమిఁ బరికించి నిజతలోదరి కనియెన్.</poem>|ref=56}} {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>కలనన్ మనవా రెల్లను, బొలిసిరి నీదుర్ణయమునఁ బోయినయవి పె ద్దలె నాకును 'స్త్రీబుద్ధి, ప్రళయాంతకః' యనెడిపలు కబద్ధం బగునే.</poem>|ref=57}} {{Telugu poem|type=చ.|lines=<poem>అని తలకొన్న నెవ్వగయు నాగ్రహమున్ దమకంబు నాత్మలో బెనఁగొనఁ దద్వధూటిఁ బుటభేదనమున్ వెడలంగఁ ద్రోచి య జ్జనపతి హేమరత్నహయసామజముఖ్యము లైనకానుకల్ గొని చనుదెంచి యన్నరునకున్ సవనాశ్వము నిచ్చి మ్రొక్కినన్.</poem>|ref=58}} {{Telugu poem|type=ఉ.|lines=<poem>ప్రేమఁ గవుంగిలించుకొని పెక్కువిధంబుల నాదరించి సు త్రామతనూభవుండు నియతం బొకయేఁడు దురంగరక్షగా నామనుజేంద్రునిన్ బయనమై చనుదె మ్మనునంత దక్షిణా శాముఖవీథి నేగె మఖసైంధవ ముద్భటవేగసంపదన్.</poem>|ref=59}} {{Telugu poem|type=చ.|lines=<poem>మగఁడు పరాభవింప నట మానిని భూరివిషాదవేదనన్ బొగులుచుఁ గాశికాపురికిఁ బోయి సమున్నతబాహువైభవం డగుతదధీశు నుల్ముకుని నాత్మసహోదరుఁ గాంచి యెంతయున్ దగిలినవంత నాతనిపదంబులపైఁ బడి యేడ్చె నేడ్చినన్.</poem>|ref=60}} {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>అతఁడు సహోదరిఁ గరుణా, యతమతి నూరార్చి యొంటి నరుదెంచుట య ద్భుత మీచందంబునకున్, గత మెయ్యది యనుచుఁ దెలియఁగా నడుగుటయున్.</poem>|ref=61}} {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>సవనాశ్వముఁ బట్టుట మొద, లవనీపతి తన్ను వెడల నడుచుట తుదగా వివరించి చెప్పె నంతయుఁ, గువలయదళనేత్ర పూసగ్రుచ్చినభంగిన్.</poem>|ref=62}} {{Telugu poem|type=వ.|lines=<poem>చెప్పి మఱియునుం దద్విరోధంబు నిర్ణిరోధంబు సేయం దలంచి యి ట్లనియె.</poem>|ref=63}} {{Telugu poem|type=చ.|lines=<poem>పఱచి దవాగ్నిఁ బడ్డశలభంబులకైవడిఁ బార్డుఁ దాఁకి రూ పఱి సుతులున్ సహోదరులు నాలమునం దెగటాఱఁ జూచి నీ మఱఁది భయంబునన్ గలగి మార్తునకున్ శరణంబు చొచ్చె నే తెఱఁగున నైన నానెగులు తీర్పఁగ నెవ్వరు నీవు దక్కఁగన్.</poem>|ref=64}} {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>ఈయాపదలకు మూలం, బాయింద్రతనూజుఁ డతని నాహవభూమిం జేయారఁ జంపి నామదిఁ, బాయనివగ పార్పు మన నృపాలుఁ డబలతోన్.</poem>|ref=65}}<noinclude><references/></noinclude> 13nt9pt7bbwj22hx0it8za3v3dlosys 104 178801 552716 496138 2026-04-11T09:10:12Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దారు */ 552716 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>{{Telugu poem|type=చ.|lines=<poem>విను మిఁక నేఁట ఱేపటన వీతిబడిన్ జనుదెంచు నర్జునుం డని నెదిరించి పట్టెద ముఖాశ్వముఁ దోడనె లంకె పెట్టెదన్ మనమున నూఱడిల్లు మన మానిని వాఁడు హయంబు పోవుత్రో వనె చనుఁగాక యీకడకు వచ్చుట యె ట్లనినన్ లతాంగితోన్.</poem>|ref=66}} {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>రా కతఁడు గడచిపోయిన, నేకార్యముఁ దప్పిపోవ దింతటిలోనన్ శోకింపవల దవశ్యము, నీకొఱఁ తంతయును దీర్తు నింకొకవేళన్.</poem>|ref=67}} {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>నావుడు ముట్టినజగడం, బీవేళనె తీర్పవేని యేండ్లం బూండ్లన్ నీ వేమి తీర్చె దనుటయు, నావెలఁదుకఁ జూచి పలికె నాగ్రహ మెసఁగన్.</poem>|ref=68}} {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>అఱిమించి చొచ్చిని ల్లటు, చెఱిచితి విఁకఁ బుట్టినిల్లు చెఱిచెద ననియే పఱతెంచితి రెండిండ్లకుఁ, జెఱపనచోట వయి తేమి చేసెడి దనుచున్.</poem>|ref=69}} {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>విడనాడఁ జూచి మును పిడు, గడిచినతనిఁ గొఱవిఁ జూఁడిన ట్లగుటయు న క్కడ నుండ కేఁగె మదిలో, మిడుకుచు భాగీరథీసమీపంబునకున్.</poem>|ref=70}} {{p|ac|fwb}}అర్జునుని గంగ శపించుట</p> {{Telugu poem|type=తే.|lines=<poem>ఇంతి యటఁ జని పేరోడ యెక్కి దరికిఁ, జనఁగఁ దనవామచరణ మజ్జలము సోఁక నంటితి నమశ్శివాయ పాపాత్మురాలి, నంచు నాద్వీపవతిని దూషించుటయును.</poem>|ref=71}} {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem> అచ్చోటితీర్థవాసులు, వచ్చి తగునె నీకుఁ బుణ్యవాహిని నిటు వా క్రుచ్చితి వని వడి నందఱు, గ్రచ్చగదలినట్లు గువ్వకరిగొని తిట్టన్.</poem>|ref=72}} {{Telugu poem|type=సీ.|lines=<poem>అద్దివ్యతటిని ప్రత్యక్షమై ముందఱ నిలిచి యి ట్లనియె నోనిర్మలాంగి నాయందు నెట్టియ న్యాయంబు పొడగంటి వెఱిఁగింపు మనిన నత్తెఱవ నీవు సుతుల నేడ్వురను మ్రింగితివి తోడ్తో నిల్చెదఁ గడపట నొకఁ డుప్పుగల్లువోలె నట్టిసత్యవ్రతు నర్జునుండు వధించె ననిలో శిఖండిప్రాపునఁ గడంగి</poem>|ref=}} {{Telugu poem|type=తే.|lines=<poem>యతనికొలయును నెడపలే వైతి గానఁ, బుత్త్రహీనవు ని న్నంటఁబోల దనిన నలిగి పార్థునిశిర మాఱునెలల కుర్వి, ద్రెళ్ళ శపియించి దేవి యదృశ్య యయ్యె.</poem>|ref=73}} {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>జ్వాలయు నాదివిజనదీ, కూలంబునఁ జితి యమర్చుకొని చిత్రముగాఁ గాలి ధనంజయుఁ జంపఁగ, నాలో మృత్యుస్వరూప మగుశర మయ్యెన్.</poem>|ref=74}} {{Telugu poem|type=చ.|lines=<poem>ఆట మఖసైంధవంబును జవాతిశయంబున వింధ్యభూమిభృ త్కటకసమీపనీపతిలకక్రముకార్జునదాడిమీశమీ కుటజకురంటకామలకగుగ్గులుసాలరసాలపాటలీ వటలవలీలవంగవనవాటిక లద్ధతిఁ జొచ్చి పోవుచున్.</poem>|ref=75}} {{Telugu poem|type=తే.|lines=<poem>ఎదుర ఘన మైనయొకశిలఁ గదియఁబోయి, బరులకండూతి వాయ బిట్టొరసికొనఁగ నంటుకొనె నధ్వరాశ్వ మగ్గుంటితోడ, జిగురుగడ దానికి విహగంబు దగిలినట్లు.</poem>|ref=76}}<noinclude><references/></noinclude> ao49zw23ima2znd1ozua4u3zx8m8rjb 104 178802 552719 496139 2026-04-11T09:29:09Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దారు */ 552719 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>{{Telugu poem|type=చ.|lines=<poem>అది గని సైనికుల్ గడుభయంబునఁ జేరి మహోపలంబుతో నదికినరీతి నున్నసవనాశ్వము ధేయని కక్కసంబులన్ సరిసదగాఁగ వ్రేసియును జాటులఁ బెట్టియు నేమి చేసియున్ గదలుప లేక యవ్విధము కవ్వడి కేర్పడ విన్నవించినన్.</poem>|ref=77}} {{p|ac|fwb}}అర్జునుండు సౌబరియాశ్రమంబునకుం బోవుట</p> {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>అరుదంది హయము పడియెడు, దురవస్థకు నేమి వెరపు దోఁప కచటిసౌ బరి యనుమునివరుఁ జేరఁగ, నరుదేరఁ దదాశ్రమాంతికారామమునన్.</poem>|ref=78}} {{Telugu poem|type=సీ.|lines=<poem>భేరుండములు ప్రక్కఁబెట్టి చన్నులవూరి పాటించి శరభడింభముల కిచ్చు శరభముల్ శయనించి హరికిశోరములను బొదుఁగులపా లిచ్చి నిదురపుచ్చు నీనినసింగంబు లేనికలేఁజూళ్ళు గుడువమై నాకుచుఁ గుస్తరించు లేడిపిల్లలకు బాలెంతచివ్వంగులు పంకంబు లిచ్చుచుఁ బంచితిల్లుఁ</poem>|ref=}} {{Telugu poem|type=తే.|lines=<poem>బక్షములు గప్పి పసిపాపపాములకును, మేపు లొసఁగి రక్షించు నెమిళ్లు పిల్లు లెలుకబోదలఁ బ్రోలు జన్నిచ్చి యచటి, జంతునివహంబు జాతివైషమ్య ముడిగి.</poem>|ref=79}} {{Telugu poem|type=వ.|lines=<poem>అవ్వనంబున కనతిదూరంబున సర్వసైన్యంబుల నిలువ నియమించి ప్రద్యుమ్న వృష కేతనానుసాల్వయౌవనాశ్వనీలధ్వజసమేతంబుగాఁ జని చని ముందట.</poem>|ref=80}} {{Telugu poem|type=ఉ.|lines=<poem>అక్షయపుణ్యశీలు నిగమార్ధరహస్యకథాప్రవీణు రు ద్రాక్షవిభూతివల్కలమృగాజి వశోభితగాత్రు శ్రీమద ష్టాక్షరమంత్రలబ్దమహిమాధికు సౌబరిఁ గాంచి యాసహ సాక్షతనూభవుండు వినయంబునఁ జాఁగిలి మొక్కి యిట్లనున్.</poem>|ref=81}} {{Telugu poem|type=చ.|lines=<poem>శమనతనూభవుండు మునిసత్తమ గోత్రవధం బొనర్చి చి త్తమున నపార మైనపరితాపము నొందఁ బరాశరాత్మజుం డు మనుజనాథుభేదముఁ గనుంగొని యూఱడఁ బల్కి యశ్వమే దమున కుపక్రమింపు మనెఁ దద్దురితాతిశయోపశాంతికిన్.</poem>|ref=82}} {{Telugu poem|type=సీ.|lines=<poem>మునిసార్వభౌముపంపున ధర్మతనయుండు భక్తిఁ జైత్రవిశుద్ధపౌర్ణమాసి దీక్ష గైకొని ధరిత్రీదేవతలకు నుక్తప్రకారంబున దాన మొసఁగి వీతి నర్చిన చేసి విడుచుచో నేనును బయనమై హరికి భూపతికి మ్రొక్కి చన యౌవనాశ్యానుసాల్వనీలధ్వజప్రద్యుమ్నకర్ణసంభవులతోడఁ</poem>|ref=}} {{Telugu poem|type=తే.|lines=<poem>గదలి దేశంబు లన్నియుఁ గడచి వచ్చి, వచ్చి యీవింధ్యవనవాటిఁ జొచ్చి యోజ నాయతం బగుశిలతోడ నంటుకొనియె, సప్తతంతుతురంగ మోసంయమీంద్ర.</poem>|ref=83}} {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>కావున నీమహనీయ, గ్రావంబున నంటువడ్డక్రతుసైంధవ మిం కేవిధమున విడువడి చను, నావిధ మెఱిఁగింపవే దయానిధి యనినన్.</poem>|ref=84}}<noinclude><references/></noinclude> 1ha0xkcaj0ggd625l16ezdkwkmbvyhz 104 178803 552721 496140 2026-04-11T09:57:38Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దారు */ 552721 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>{{p|ac|fwb}}సౌబరీమహాముని యర్జునున కుద్దాలకముని చరిత్రంబు చెప్పుట</p> {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>విను ముద్దాలకుఁ డనియెడు, మునివర్యుఁడు బ్రహ్మచర్యమును జరిపి వరిం చెను జండిక యనుపేరన్, జనుకన్నియ నతిపరుషవచన దుశ్శీలన్.</poem>|ref=85}} {{Telugu poem|type=తే.|lines=<poem>బాల్యముననుండి యౌవనప్రాయ మైన, యపుడుఁ దనభార్యయందు నయం బొకింత గానఁ డయ్యెను వేము వెగ్గలము పెరుఁగ, గలదె మాధుర్యగుణము తిక్తంబ కాక.</poem>|ref=86}} {{Telugu poem|type=సీ.|lines=<poem>సంధ్య వార్వఁగ నిమ్ము జలపాత్ర మనఁ బోవఁగొట్టిన నతికించుకొనఁగ వలసెఁ దడిదోవ తిమ్మన్న నడిమికి వడిఁ జింపఁ గట్టుకోఁబడె బ్రహ్మకమ్మి వైచి యక్షమాలికఁ జూపు మనఁ ద్రెంచివైచినఁ బని చెడి మఱి గ్రుచ్చికొనఁగవలాసె సమిధ నిమ్మన్న వ్రేలిమిగుండ మార్చిన నూఁదుకోబడె మండ నొకవిధమున</poem>|ref=}} {{Telugu poem|type=తే.|lines=<poem>ననుదినము నిట్లు ప్రాతికూల్యము భజింపఁ, జండికతమున ముని బ్రహ్మచర్యనియమ మునకు గృహమేధివర్తనమునకుఁ దొలఁగి, రెంటికిని జెడ్డ రేవనిరీతి యయ్యె.</poem>|ref=87}} {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>అంతట ముని కౌండిన్యుం, డంతేవాసులు భజింప నరుదెంచె మదిన్ జింతిలఁ నుద్దాలకుని ని, కాంతమునకుఁ దీర్థయాత్ర చనియెడుత్రోవన్.</poem>|ref=88}} {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>చనుదెంచి యర్ఘ్యపాద్యము, లొనరించి నమస్కరించు నుద్దాలకునిం గని సేమ మడుగ వెగులునఁ, దనసతిగతిఁ జెప్ప విని యతని కిట్లనియెన్.</poem>|ref=89}} {{Telugu poem|type=తే.|lines=<poem>అయినపని కింక నేమి సేయంగవచ్చు, నగ్నిసాక్షిగ నుద్వాహ మైన వెనుక విడువవచ్చునె సతు లెంత వెఱ్ఱు లైన, దీని కొకయుక్తిఁ జెప్పెదఁ దెలియ వినుము.</poem>|ref=90}} {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>చేయఁగవలసినకార్యము, చేయకు మను మదియుఁ గడఁగి చేయు నిజముగాఁ జేయనికార్య మవశ్యము, చేయు మనము చాలు నదియుఁ జేయక మానున్.</poem>|ref=91}} {{Telugu poem|type=ఉ.|lines=<poem>కాన మదీయవాక్యములు గైకొని నెమ్మది నూఱడిల్లు మం చానతి యిచ్చి యమ్మునిగృహంబున మజ్జనభోజనాదులం దా నతితృప్తిఁ బొంది మఱునాఁ డిదె వచ్చెద నెల్లి గౌతమీ స్నానము చేసి యంచు మునినాథుఁడు శిష్యులుఁ దాను నేఁగినన్.</poem>|ref=92}} {{Telugu poem|type=తే.|lines=<poem>చండి వినుచుండ నుద్దాలకుండు వలికె, నహహ నాయింటఁ బైతృకం బనుచుఁగాదె యెల్లి వచ్చెద నని పోయె నీతపస్వి, పైతృకం బేల తన్నుఁ జెప్పంగ నేల.</poem>|ref=93}} {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>తిథి యని చేసిన నధవా, విదవానందనుల ఖలుల వృషలీపతులన్ బధిరుల నవ్వైష్ణువుల న, వ్యధనాపహరులనుఁ గాని యర్హులఁ జెప్పన్.</poem>|ref=94}} {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>ఉలవలు చామలు కోద్రవ, ములు కందులు రాజమానములు నిష్పావం బులు చణకంబులు దవ్విం, దలు జొన్నలుఁ గాని గూర్పఁ దగుధాన్యంబుల్.</poem>|ref=95}} {{Telugu poem|type=ఆ.|lines=<poem>ఉల్లి పుచ్చకాయ ముల్లంగి సొరకాయ, పిండికూర నేతిబీరకాయ చిఱ్ఱిమేడికాయ చెంచలి వంకాయ, గాని మంచికూరగాయఁ దేను.</poem>|ref=96}}<noinclude><references/></noinclude> nxvrlmwio0ovblydn6guxv3ob71su07 104 178804 552722 496141 2026-04-11T10:10:11Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దారు */ 552722 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>{{Telugu poem|type=వ.|lines=<poem>మఱియు నొక్కటి విను మెల్లి తెల్లవాఱినంగాని దాత్రీసుపర్వుల నీరాత్రి నియ మింప నియమించిన నపరాహ్ణంబునం గాని కుత్తపకాలంబునం బెట్ట నట్టింట దట్టం బుగాఁ జిట్టుముకయు గోర్పడంపుబట్టలు నెఱపుదుంగాని గృహం బలంకరింప బ్రాహ్మణులకు వస్త్రదక్షిణ లొసంగ శ్రాద్ధం బశ్రాద్ధంబు గావింతుననిన మండి పడి చండి సకలవిద్యావిచక్షుణు లైనభూసురాధ్యక్షుల విశాసమయంబునంద క్షణి యించి రంగవల్లికాదులచేత నిలుముంగిలి శృంగారించి తానునుం గృతస్నానయై మాషముద్గయవశాలి గోధూమాదిమనోహరధాన్యంబులు యోగ్యంబులైన శాకంబులు సాకంబు లేర్పడంజేసి ప్రేక్ష్యంబు లైనభక్ష్యంబులు ప్రాజ్యంబులైన భోజ్యంబులు సహ్యంబు లైనలేహ్యంబులు సమస్తవనీయంబు లైనపానీయంబులు నూతనభాండం బులు నిండ నలంకరించి దక్షిణావస్త్రయుక్తంబుగా శ్రాద్ధంబు యుక్తకాలంబునంద నిర్వర్తించినం గని యుద్ధాలకుండు పెద్దయుం బొద్దు సంతోషించి యిష్టులుం దానునుం దుష్టిగా భుజియించుసమయంబున.</poem>|ref=97}} {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>కమలవనీబాంధవబిం, బము బింబపలాశపాలిపాటలరుచిఁ బ శ్చిమధరణీధరసౌధా, గ్రముపైఁ గనుపట్టెఁ గనకకలశముభంగిన్.</poem>|ref=98}} {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>ఆలోనఁ జండితో ను, ద్దాలకుఁ డిట్లనియె సమ్మదంబున విపరీ తాలాపసరణి మనమున, శీలింపక తుష్ణిగా భుజించినకతనన్.</poem>|ref=99}} {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>ఈపార్వణంబు గొని గం, గాపావనజలములోనఁ గలుపు మటన్నన్ గోపించి చండి యింటిస, మీపంబున నున్న పెంటమీఁద న్వైచెన్.</poem>|ref=100}} {{Telugu poem|type=మ.|lines=<poem>అపు డుద్దాలకుఁ డాగ్రహించి నిజభార్యం జూచి నిర్భాగ్యురా ల పవిత్రం బగుపార్వణంబు జవలీలం బెంటపై వైచి కుం టుపడన్ జేసితి శ్రాద్ధకర్మ మని కన్గొనల్ చిగుర్పంగ వే శపియించెన్ ఘనవింధ్యశైలవనిఁ బాపాణత్వమున్ బొందఁగన్.</poem>|ref=101}} {{Telugu poem|type=చ.|lines=<poem>అని శపియించినం గడు భయంబునఁ గంపము నొందుచండిఁ గ న్గొని ముని శాంతచిత్తుఁ డయి కొన్నిదినంబుల కిందు ధర్మనం దనుమఖవాజి ని న్నొరసి తార్కొనినన్ విడిపించ వచ్చు న ర్జునుకరపంకజోదరము సోఁకి కృతార్ధపు గమ్ము పొ మ్మనెన్.</poem>|ref=102}} {{Telugu poem|type=సీ.|lines=<poem>ఇది శిలావృత్తాంత మింద్రనందన నీవు తటుకునఁ జని కరతలమునందు నంటుము విడివడు నశ్వమేధహయంబు సతియును శాపమోక్షంబు గాంచు ననిన నమ్మునికి సాష్టాంగంబుగా మ్రొక్కి యమరేంద్రనందనుఁ డట్లు చేయ శిలతోడ నంటు వాసె హయంబు రఘురామునంఘ్రిరేణువున నహల్య వోలెఁ</poem>|ref=}}<noinclude><references/></noinclude> bkcuow7qtqtvew8x54havz1yyunpwsd 104 178805 552723 496142 2026-04-11T10:41:55Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దారు */ 552723 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>{{Telugu poem|type=తే.|lines=<poem>జండియును వేగ శాపమోక్షంబు గాంచె, నంత నుద్ధాలకుండు సన్న్యాసి యయ్యెఁ గాని గార్హస్థ్యధర్మంబుఁ బూనఁ డయ్యె, దరుణి చేసిన వెనుకరోఁతలఁ దలంచి.</poem>|ref=103}} {{Telugu poem|type=మ.|lines=<poem>హయరత్నంబును వింధ్యశైలవనరథ్యాసీమముల్ దాఁటి దు ర్జయసైన్యంబు లశేషశేషభుజగేంద్రస్ఫారభోగావలీ భయదాహంకృతిఁ జూపుచున్ గదల శుంభల్లీల హంసధ్వజా హ్వయభూపాలకు చంపకాపురము డాయం బోయె వేగంబుగన్.</poem>|ref=104}} {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>ఆహయము వెంటఁ గూడి మ, హాహవసన్నాహవిక్రమాటోపకళా సాహసికయోధవీరుల, తో హరిహయసుతుఁడు వచ్చె దోర్గర్వమునన్.</poem>|ref=105}} {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>అధ్వరఘోటకమును నా, నాధ్వజినీయుక్తుఁ డగుధనంజయుఁ గని దూ తాధ్వగులు చెప్ప విని హం, సధ్వజుఁ డిట్లనియె వృద్ధసచివులతోడన్.</poem>|ref=106}} {{p|ac|fwb}}హంసధ్వజమహారాజు యుద్ధము</p> {{Telugu poem|type=చ.|lines=<poem>ఇట మఖవాజివెంట నమరేంద్రతనూజుఁడు వచ్చుచున్నవాఁ డఁట చతురంగసైన్యయుతుఁడై చని యేనును నెత్తురంగమున్ దటుకునఁ బట్టెదన్ ఘనరణం బొనరించెద నంతభక్త సం కట మెడలింప వచ్చుహరిఁ గాంచి కృతార్ధుఁడనై సుఖించెదన్.</poem>|ref=107}} {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>అని సంగరసన్నాహం, బున ఢమ్మని విజయపటహమును వ్రేయింపన్ విని నిల్వక వెల్వడెఁ గ్ర, క్కున సైన్యము లెల్ల గోలఁ గొట్టినభంగిన్.</poem>|ref=108}} {{Telugu poem|type=సీ.|lines=<poem>జననాథ హంసధ్వజునకు సప్తతిసంఖ్య సైనికు లత్యంతశౌర్యనిధులు ప్రతిసైనికునకు డెబ్బదియొక్క వేయిగజంబు లన్నియు మణిస్యందనములు జవసత్త్వములఁ గల్గుసైంధవంబులు లక్ష వివరింప నందఱు వీరభటులు ధన బల సురధ సుధన్వ సుబల ధర్మబాహు లవ్వసుమతీపాలసుతులు</poem>|ref=}} {{Telugu poem|type=తే.|lines=<poem>వీరు వా రన కందఱు విష్ణుభక్తి, నిరతు లందఱు నేకపత్నీవ్రతస్థు లందఱును సత్యభాషణు లందఱును వ, దాన్యు లందఱు నాహవోత్సాహరతులు.</poem>|ref=109}} {{Telugu poem|type=తే.|lines=<poem>ఇట్టిసేనలతో నమ్మహీశ్వరుండు, వెడలుచును శంఖలిఖితు లనెడు పురోహి తుల నియోగించి రానివారలను వైవుఁ, డరసి కాగినచమురుగొప్పెరలలోన.</poem>|ref=110}} {{Telugu poem|type=ఉ.|lines=<poem>అంచు రథంబు నెక్కి వసుధాధిపుఁ డేగఁ బురీవిలాసిను ల్గాంచనసౌధజాలకములన్ గుతుకంబునఁ జూడఁ దత్కటా క్షాంచలరోచు లత్తనువు నంటిన నొప్పెఁ గిరీటిఁ దాఁక నూ హించినమాత్ర నెట్లు దివిజేశ్వరుఁ డయ్యె నరేశ్వరుం డనన్.</poem>|ref=111}}<noinclude><references/></noinclude> 1sfzsy4f0313e07666aj30visvfvo0x 104 178806 552724 496146 2026-04-11T10:53:09Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దారు */ 552724 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>{{Telugu poem|type=చ.|lines=<poem>అనికి సుధ్వనుఁ డేగ నపు డాయితమై జనయిత్రిఁ గాంచి వం దన మొనరించినన్ సుతునిఁ దల్లియుఁ గౌఁగిటఁ జేర్చి కీర్తిఁ గై కొను మని పంచినన్ గువలఁ గూరిమిసోదరిఁ దల్లియట్ల వీ డ్కొని వెస నాత్మగేహమునకున్ జనుదెంచి ముదంబుతోడుతన్.</poem>|ref=112}} {{p|ac|fwb}}సుధన్వుండు యుద్ధంబులకు రాక తడయుట</p> {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>తనదేవి యగుప్రభావతిఁ, గనుఁగొని గమనగతిఁ జెప్పఁగాఁ దొయ్యలి నా థునకు ఘనసారనీరా, జన మర్పణ చేసి కేలిసౌథము పొంతన్.</poem>|ref=113}} {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>తనకోర్కి విన్నవించిన, విను మిప్పుడు వేళ గాదు విజయుని నాలం బున గెలిచి వేగ వచ్చెద, ననుపుము నీ వన్న మఱియు నధిపునితోడన్.</poem>|ref=114}} {{Telugu poem|type=చ.|lines=<poem>తలఁపఁగఁ నేఁటి దాఁక ఋతుధర్మము దాఁటవు గాన నీకు నేఁ దెలియఁగ విన్నవించితి మదీయమనోరథకల్పవల్లిక న్ఫలితము చేసి పొమ్ము కదనంబున కన్న దివాప్రసంగముల్ గలవె మహోగ్రశాసనుఁడు గాఁడె నృపాలకుఁ డాగ్రహించినన్.</poem>|ref=115}} {{Telugu poem|type=చ.|lines=<poem>నియమితదుందుభిధ్వని వినీవినమిం బురిలోనిసైనికుల్ హయరథవారణేంద్రసుభటావలితోడఁ గిరీటిఁ దాఁక ని ర్భయగతి నేఁగి రింకఁ బిదపం జన నే మను భూవిభుండు ని ర్దయమతు లెన్న శంఖలిఖితప్రవరుల్ దెలియంగఁ జెప్పితిన్.</poem>|ref=116}} {{Telugu poem|type=తే.|lines=<poem>రమణి తావకఋతువాసరములు పెక్కు, గలవుగాని విరోధి నెక్కటి జయించి నిలువ మఱిలేదు దివసంబు నేఁడు దక్క, సమర మొనరించి వచ్చి నీచనవుఁ దీర్తు.</poem>|ref=117}} {{Telugu poem|type=చ.|lines=<poem>అనవుడు నేఁటితోడఁ బదియాఱుదినంబులు నిండె ముందటన్ దినములు లేవు పైతృకతిథిన్ ఋతుదానము సేయఁ జెల్లు యా మినికడజామునన్ విన సమీకము చేసెద నంచు నిట్లు పో వ నుచిత మౌనె నీ వెఱుఁగవా నిగమార్ధరహస్యధర్మముల్.</poem>|ref=118}} {{Telugu poem|type=చ.|lines=<poem>కలనికి రాక తక్కె నని కాఁగిననూనియతొట్టిలోపలన్ దొలఁగక పట్టి శంఖలిఖితుల్ పడఁద్రోయుదు రంచు నాత్మలో నలికెదు భ్రూణహత్యకుఁ గృతాంతునిదూతలం చేయుబాధ లీ కొలఁదులె మీఁద నంచు గిఱికొన్నమనోజవికారవేదనన్.</poem>|ref=119}} {{Telugu poem|type=ఉ.|lines=<poem>ఇందునిభాస్య నాథుఁ జననీయక మంగళభూషణద్యుతుల్ గ్రందుకొనంగ డగ్గఱి యురంబున బింకపుగుబ్బచన్ను లం టం దమకంబుఁ గాఁకయు ఘనంబుగ మక్కువఁ జేర్చిఁ గౌఁగిటన్ గందపుమ్రాఁకుతావి గొనఁగాఁ బెనఁగొన్నభుజంగికైవడిన్.</poem>|ref=120}}<noinclude><references/></noinclude> fqogtaujptuvfnup1oh4cfwl5v42csu 104 178807 552725 496147 2026-04-11T11:08:53Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దారు */ 552725 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>{{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>జననాథసుతుఁడు కామిని, చనవులు చెల్లించి కాని చనరా దనుచున్ దనిపె రతికేళి నపు డ, త్యనురాగముతోడ నంత హంసధ్వజుఁడున్.</poem>|ref=121}} {{Telugu poem|type=వ.|lines=<poem>భండనంబునకు సుధన్వుండు రాకుండు టెఱింగి మండిపడి మహీవిభుండు దండ ధరకింకరభయంకరవిశంకటపటుభుజాహంకారు లైనలెంకనాయంకులవంకం గనుం గొని మీర లాజ్ఞాభంగంబు గావించు నక్కించు నొక్కించు కంతయు విచా రించక పట్టుకొనిపోయి మత్పురోహితులముందఱం బెట్టి రండు పొం డనిన మహా ప్రసాదం బని పంపువడి చంపకాపురంబున కరుదెంచువారు ముందట సఫలిత సతీమనోరథుండును నారూఢమణిరథుండును నాహవోత్సాహసంపాదకవచుం డును నాబద్ధగోధాంగుళీత్రాణతూణీరకవచుండును నధిజ్యధన్వుండు నై వచ్చు సుధన్వుం గాంచి కోపించి.</poem>|ref=122}} {{Telugu poem|type=చ.|lines=<poem>తగునె సుధన్వ నీకు వసుధాతలనాథునియాజ్ఞ మీఱి యి ప్పగిది రయంబు దక్కి పిదపన్ జనుదేర విభుండు నీపయిన్ మిగులఁగ నాగ్రహించి బలిమి న్నినుఁ బట్టుకుపోయి ధర్మశా స్త్రగురువు లైన శంఖలిఖితద్విజవర్యులచేతి కి మ్మనెన్.</poem>|ref=123}} {{Telugu poem|type=చ.|lines=<poem>అనవుడుఁ దండ్రియందుఁ బతియందు సుతుండును బంటు నర్థవం చనమును బ్రాణివంచనము సంగతి గా దొనరింప నక్కఱై నను సెలవైనఁ దండ్రియును నాథుఁడు దా నటుగాన నాకు న జ్జనకునియాజ్ఞ సేయుటయె జన్మఫలం బని తేరు డిగ్గినన్.</poem>|ref=124}} {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>పట్టి మరాళధ్వజస, మ్రాట్టుపరిజనములు రాకుమారుని నంటం గట్టుకొని శంఖలిఖితుల, కట్టెదుఱం దెచ్చి రాజ్ఞఁ గడవఁగ రామిన్.</poem>|ref=125}} సీ. తెచ్చి యీతఁడు ధరిత్రీ నాయకుఁడు సవ్యసాచి పై దండెత్తి చనెడు చోట రాజు వెంట నె కొల్చి రాక కృష్ణునిపాదకమలంబులను భక్తి గాన లేక యంగన ఋతుదాన మడుగ నింటనే నిల్చి కామాంధుఁడై యాజ్ఞ గడచెం గాన నృపసూనుఁ డని చూడ కపుడు మీముందటఁ జేసినళేపథంబు చిత్తగించ {{Telugu poem|type=తే.|lines=<poem>యీకుమారు సుధన్వుఁ బోనీక బలిమి, దప్తతైలకటాహమధ్యంబునందు గట్టి వేయింపుఁ డనినఁ గింకరులతోడ, లిఖితుఁ డిట్లను శంఖుఁ డాలించి వినఁగ.</poem>|ref=126}} {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>తనపలుకు సత్యముగ నే, మనుజుఁడు భూమండలిన్ సమర్థింపఁడు ప ర్వినభయలోభంబున న, జ్ఞజనపతి పడు గౌరవముల శతవత్సరముల్.</poem>|ref=127}} {{Telugu poem|type=మ.|lines=<poem>తనరాజ్యంబును విశ్వధాత్రియును దాత్పర్యంబునం గాధిపు త్త్రున కర్పించి కళత్రమున్ వరకుమారున్ గాశిలో విక్రయిం</poem>|ref=}}<noinclude><references/></noinclude> r7tripkqyhg9cpsqo53thyyhjvuv4b3 552726 552725 2026-04-11T11:10:27Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 552726 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>{{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>జననాథసుతుఁడు కామిని, చనవులు చెల్లించి కాని చనరా దనుచున్ దనిపె రతికేళి నపు డ, త్యనురాగముతోడ నంత హంసధ్వజుఁడున్.</poem>|ref=121}} {{Telugu poem|type=వ.|lines=<poem>భండనంబునకు సుధన్వుండు రాకుండు టెఱింగి మండిపడి మహీవిభుండు దండ ధరకింకరభయంకరవిశంకటపటుభుజాహంకారు లైనలెంకనాయంకులవంకం గనుం గొని మీర లాజ్ఞాభంగంబు గావించు నక్కించు నొక్కించు కంతయు విచా రించక పట్టుకొనిపోయి మత్పురోహితులముందఱం బెట్టి రండు పొం డనిన మహా ప్రసాదం బని పంపువడి చంపకాపురంబున కరుదెంచువారు ముందట సఫలిత సతీమనోరథుండును నారూఢమణిరథుండును నాహవోత్సాహసంపాదకవచుం డును నాబద్ధగోధాంగుళీత్రాణతూణీరకవచుండును నధిజ్యధన్వుండు నై వచ్చు సుధన్వుం గాంచి కోపించి.</poem>|ref=122}} {{Telugu poem|type=చ.|lines=<poem>తగునె సుధన్వ నీకు వసుధాతలనాథునియాజ్ఞ మీఱి యి ప్పగిది రయంబు దక్కి పిదపన్ జనుదేర విభుండు నీపయిన్ మిగులఁగ నాగ్రహించి బలిమి న్నినుఁ బట్టుకుపోయి ధర్మశా స్త్రగురువు లైన శంఖలిఖితద్విజవర్యులచేతి కి మ్మనెన్.</poem>|ref=123}} {{Telugu poem|type=చ.|lines=<poem>అనవుడుఁ దండ్రియందుఁ బతియందు సుతుండును బంటు నర్థవం చనమును బ్రాణివంచనము సంగతి గా దొనరింప నక్కఱై నను సెలవైనఁ దండ్రియును నాథుఁడు దా నటుగాన నాకు న జ్జనకునియాజ్ఞ సేయుటయె జన్మఫలం బని తేరు డిగ్గినన్.</poem>|ref=124}} {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>పట్టి మరాళధ్వజస, మ్రాట్టుపరిజనములు రాకుమారుని నంటం గట్టుకొని శంఖలిఖితుల, కట్టెదుఱం దెచ్చి రాజ్ఞఁ గడవఁగ రామిన్.</poem>|ref=125}} {{Telugu poem|type=సీ.|lines=<poem>తెచ్చి యీతఁడు ధరిత్రీనాయకుఁడు సవ్యసాచిపై దండెత్తి చనెడుచోట రాజువెంటనె కొల్చి రాక కృష్ణునిపాదకమలంబులను భక్తిఁ గానలేక యంగన ఋతుదాన మడుగ నింటనె నిల్చి కామాంధుఁడై యాజ్ఞ గడచెఁ గాన నృపసూనుఁ డని చూడ కపుడు మీముందటఁ జేసినశపథంబు చిత్తగించ</poem>|ref=}} {{Telugu poem|type=తే.|lines=<poem>యీకుమారు సుధన్వుఁ బోనీక బలిమి, దప్తతైలకటాహమధ్యంబునందు గట్టి వేయింపుఁ డనినఁ గింకరులతోడ, లిఖితుఁ డిట్లను శంఖుఁ డాలించి వినఁగ.</poem>|ref=126}} {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>తనపలుకు సత్యముగ నే, మనుజుఁడు భూమండలిన్ సమర్థింపఁడు ప ర్వినభయలోభంబున న, జ్ఞజనపతి పడు గౌరవముల శతవత్సరముల్.</poem>|ref=127}} {{Telugu poem|type=మ.|lines=<poem>తనరాజ్యంబును విశ్వధాత్రియును దాత్పర్యంబునం గాధిపు త్త్రున కర్పించి కళత్రమున్ వరకుమారున్ గాశిలో విక్రయిం</poem>|ref=}}<noinclude><references/></noinclude> kasr86s3f51ea7981xk4kgop5y0pl24 0 211425 552665 551390 2026-04-10T15:05:03Z Veera.sj 443 5వ శ్లోకం వరకు 552665 wikitext text/x-wiki {{తలకట్టు | శీర్షిక = [[విష్ణు ధర్మోత్తర పురాణము/తృతీయ ఖండము/ప్రథమ అధ్యాయము|ప్రథమ అధ్యాయము]] | రచయిత = వేద వ్యాసుడు | అనువాదం = | విభాగము = తృతీయ ఖండము | ముందరి = ద్వితీయ ఖండము | తదుపరి = [[విష్ణు ధర్మోత్తర పురాణము/తృతీయ ఖండము/ద్వితీయ అధ్యాయము|ద్వితీయ అధ్యాయము]] | వివరములు = |సంవత్సరం= }} __NOTOC__ '''ప్రథమ అధ్యాయము''' <poem> ఓం నారాయణం నమస్కృత్యం నరం చైవ నరోత్తమం దేవీ సరస్వతీ వ్యాసం తతో జయముదీరయేత్ వజ్ర ఉవాచ 1. కిం కర్తవ్యం మనుష్యేణ కిం కుర్వం సుఖమేధతే అస్మిల్లోకే పరేచైవ కేనాప్నోతి మహత్సుఖం మార్కండేయ ఉవాచ 2. అంతర్వేది బహిర్వేది పురుషేణ విజ్ఞానతా దేవతాపూజనం లోకద్వయమభీప్సతా 3. యజ్ఞేషు దేవయజనమంతర్వేది ప్రకీర్తితం బహుర్వేది తథైవోక్తముపవాసవ్రతాదికం 4. ఇష్టాపూర్తేన లభ్యంతే యే లోకాస్తాంబుభూషతా దేవానామాలయ: కార్యో ద్వయమప్యత్ర దృశ్యతే 5. విశేషేణ కలౌ కాలే కర్తవ్యం దేవతాగృహం కృతన్నేతాద్వాంపరేషు నరా: పశ్యంతి దేవతాం 6. 7. 8. 9. 10 11. 12. 13. 14. 15. 16. 17. 18. 19. 20. 21. 22. 23. 24. 25. </poem> [[వర్గం:విష్ణు ధర్మోత్తర పురాణము/తృతీయ ఖండము]] slw4s0brz2q3bby2ez21bc5wsqf4row 552666 552665 2026-04-10T15:22:20Z Veera.sj 443 10వ శ్లోకం వరకు 552666 wikitext text/x-wiki {{తలకట్టు | శీర్షిక = [[విష్ణు ధర్మోత్తర పురాణము/తృతీయ ఖండము/ప్రథమ అధ్యాయము|ప్రథమ అధ్యాయము]] | రచయిత = వేద వ్యాసుడు | అనువాదం = | విభాగము = తృతీయ ఖండము | ముందరి = ద్వితీయ ఖండము | తదుపరి = [[విష్ణు ధర్మోత్తర పురాణము/తృతీయ ఖండము/ద్వితీయ అధ్యాయము|ద్వితీయ అధ్యాయము]] | వివరములు = |సంవత్సరం= }} __NOTOC__ '''ప్రథమ అధ్యాయము''' <poem> ఓం నారాయణం నమస్కృత్యం నరం చైవ నరోత్తమం దేవీ సరస్వతీ వ్యాసం తతో జయముదీరయేత్ వజ్ర ఉవాచ 1. కిం కర్తవ్యం మనుష్యేణ కిం కుర్వం సుఖమేధతే అస్మిల్లోకే పరేచైవ కేనాప్నోతి మహత్సుఖం మార్కండేయ ఉవాచ 2. అంతర్వేది బహిర్వేది పురుషేణ విజ్ఞానతా దేవతాపూజనం లోకద్వయమభీప్సతా 3. యజ్ఞేషు దేవయజనమంతర్వేది ప్రకీర్తితం బహుర్వేది తథైవోక్తముపవాసవ్రతాదికం 4. ఇష్టాపూర్తేన లభ్యంతే యే లోకాస్తాంబుభూషతా దేవానామాలయ: కార్యో ద్వయమప్యత్ర దృశ్యతే 5. విశేషేణ కలౌ కాలే కర్తవ్యం దేవతాగృహం కృతత్రేతాద్వాంపరేషు నరా: పశ్యంతి దేవతాం 6. త్రిప్యం ప్రాప్య న పశ్యంతి పూజాస్వర్చాగతా యత: కృతాదిష్వాపి దృష్ట్వా చ దేవాన్మనుజపుంగవ 7. అర్చాగతవిశేషేణ పూజ్యంతి విధానత: చిత్రసూత్రవిధానేన దేవతార్చా వినిర్మితం 8. సురూపాం పూజయేద్విద్వాస్తత్ర సన్నిహితా భవేత్ అథార్చా లక్ష్మణైర్హీనాం వస్తు పూజ్యతే నర: 9. తస్యానర్థా వివర్ధంతే తస్మాత్తాం చ వివర్జయేత్ స్వాకారాం లక్షణోపేతాం యస్తు సంపూజయేన్నర: 10. స సర్వకామానాప్నోతి నాత్ర కార్యా విచారణా అస్మిల్లోకే పరే చైవ సుఖవాన్స భవేత్ సదా 11. 12. 13. 14. 15. 16. 17. 18. 19. 20. 21. 22. 23. 24. 25. </poem> [[వర్గం:విష్ణు ధర్మోత్తర పురాణము/తృతీయ ఖండము]] f1e7bj3dfibrapc44mj7vka4b4tgx13 552667 552666 2026-04-10T15:41:04Z Veera.sj 443 15వ శ్లోకం వరకు 552667 wikitext text/x-wiki {{తలకట్టు | శీర్షిక = [[విష్ణు ధర్మోత్తర పురాణము/తృతీయ ఖండము/ప్రథమ అధ్యాయము|ప్రథమ అధ్యాయము]] | రచయిత = వేద వ్యాసుడు | అనువాదం = | విభాగము = తృతీయ ఖండము | ముందరి = ద్వితీయ ఖండము | తదుపరి = [[విష్ణు ధర్మోత్తర పురాణము/తృతీయ ఖండము/ద్వితీయ అధ్యాయము|ద్వితీయ అధ్యాయము]] | వివరములు = |సంవత్సరం= }} __NOTOC__ '''ప్రథమ అధ్యాయము''' <poem> ఓం నారాయణం నమస్కృత్యం నరం చైవ నరోత్తమం దేవీ సరస్వతీ వ్యాసం తతో జయముదీరయేత్ వజ్ర ఉవాచ 1. కిం కర్తవ్యం మనుష్యేణ కిం కుర్వం సుఖమేధతే అస్మిల్లోకే పరేచైవ కేనాప్నోతి మహత్సుఖం మార్కండేయ ఉవాచ 2. అంతర్వేది బహిర్వేది పురుషేణ విజ్ఞానతా దేవతాపూజనం లోకద్వయమభీప్సతా 3. యజ్ఞేషు దేవయజనమంతర్వేది ప్రకీర్తితం బహుర్వేది తథైవోక్తముపవాసవ్రతాదికం 4. ఇష్టాపూర్తేన లభ్యంతే యే లోకాస్తాంబుభూషతా దేవానామాలయ: కార్యో ద్వయమప్యత్ర దృశ్యతే 5. విశేషేణ కలౌ కాలే కర్తవ్యం దేవతాగృహం కృతత్రేతాద్వాంపరేషు నరా: పశ్యంతి దేవతాం 6. త్రిప్యం ప్రాప్య న పశ్యంతి పూజాస్వర్చాగతా యత: కృతాదిష్వాపి దృష్ట్వా చ దేవాన్మనుజపుంగవ 7. అర్చాగతవిశేషేణ పూజ్యంతి విధానత: చిత్రసూత్రవిధానేన దేవతార్చా వినిర్మితం 8. సురూపాం పూజయేద్విద్వాస్తత్ర సన్నిహితా భవేత్ అథార్చా లక్ష్మణైర్హీనాం వస్తు పూజ్యతే నర: 9. తస్యానర్థా వివర్ధంతే తస్మాత్తాం చ వివర్జయేత్ స్వాకారాం లక్షణోపేతాం యస్తు సంపూజయేన్నర: 10. స సర్వకామానాప్నోతి నాత్ర కార్యా విచారణా అస్మిల్లోకే పరే చైవ సుఖవాన్స భవేత్ సదా 11. ప్రసాదకరణం పుణ్యం దేవార్చకరణం తథా సురార్చాపూజనం పుణ్యం తత్ర పుణ్యం నమస్క్రియా 12. తస్మాత్సర్వప్రయత్నేన సురార్చా లక్షణాన్వితాం కారయేత్పూజయేద్విద్వాన్ న త్వలక్షణం సంయుతాం 13. ధర్మమర్థ తథా కామం మోక్షం చ యదునందన ప్రయచ్ఛంతి మహారాజ నరాణమిహ దేవతా: 14. కామానిష్టాన్ప్రయచ్ఛంతి సర్వగమానంత్యమేవ చ తస్మాత్సర్వప్రయత్నేన నృణాం పూజ్యా దివౌకస: 15. నిత్య నరాణాం సురపూజకానాం లోకా మనోజ్ఞా: సులభా భవంతి లోకే తథాస్మిన్ధనధాన్యయుక్తా సమృద్విభావశ్చ నరా భవంతి 16. 17. 18. 19. 20. 21. 22. 23. 24. 25. </poem> [[వర్గం:విష్ణు ధర్మోత్తర పురాణము/తృతీయ ఖండము]] bj52oha3br9j7o0dfy4xewl0lpw29fu 552668 552667 2026-04-10T15:47:41Z Veera.sj 443 శుద్ధి 552668 wikitext text/x-wiki {{తలకట్టు | శీర్షిక = [[విష్ణు ధర్మోత్తర పురాణము/తృతీయ ఖండము/ప్రథమ అధ్యాయము|ప్రథమ అధ్యాయము]] | రచయిత = వేద వ్యాసుడు | అనువాదం = | విభాగము = తృతీయ ఖండము | ముందరి = ద్వితీయ ఖండము | తదుపరి = [[విష్ణు ధర్మోత్తర పురాణము/తృతీయ ఖండము/ద్వితీయ అధ్యాయము|ద్వితీయ అధ్యాయము]] | వివరములు = |సంవత్సరం= }} __NOTOC__ '''ప్రథమ అధ్యాయము''' <poem> <small> '''ఓం నారాయణం నమస్కృత్యం నరం చైవ నరోత్తమం''' </small> <small> '''దేవీ సరస్వతీ వ్యాసం తతో జయముదీరయేత్''' </small> వజ్ర ఉవాచ 1. కిం కర్తవ్యం మనుష్యేణ కిం కుర్వం సుఖమేధతే అస్మిల్లోకే పరేచైవ కేనాప్నోతి మహత్సుఖం మార్కండేయ ఉవాచ 2. అంతర్వేది బహిర్వేది పురుషేణ విజ్ఞానతా దేవతాపూజనం లోకద్వయమభీప్సతా 3. యజ్ఞేషు దేవయజనమంతర్వేది ప్రకీర్తితం బహుర్వేది తథైవోక్తముపవాసవ్రతాదికం 4. ఇష్టాపూర్తేన లభ్యంతే యే లోకాస్తాంబుభూషతా దేవానామాలయ: కార్యో ద్వయమప్యత్ర దృశ్యతే 5. విశేషేణ కలౌ కాలే కర్తవ్యం దేవతాగృహం కృతత్రేతాద్వాంపరేషు నరా: పశ్యంతి దేవతాం 6. త్రిప్యం ప్రాప్య న పశ్యంతి పూజాస్వర్చాగతా యత: కృతాదిష్వాపి దృష్ట్వా చ దేవాన్మనుజపుంగవ 7. అర్చాగతవిశేషేణ పూజ్యంతి విధానత: చిత్రసూత్రవిధానేన దేవతార్చా వినిర్మితం 8. సురూపాం పూజయేద్విద్వాస్తత్ర సన్నిహితా భవేత్ అథార్చా లక్ష్మణైర్హీనాం వస్తు పూజ్యతే నర: 9. తస్యానర్థా వివర్ధంతే తస్మాత్తాం చ వివర్జయేత్ స్వాకారాం లక్షణోపేతాం యస్తు సంపూజయేన్నర: 10. స సర్వకామానాప్నోతి నాత్ర కార్యా విచారణా అస్మిల్లోకే పరే చైవ సుఖవాన్స భవేత్ సదా 11. ప్రసాదకరణం పుణ్యం దేవార్చకరణం తథా సురార్చాపూజనం పుణ్యం తత్ర పుణ్యం నమస్క్రియా 12. తస్మాత్సర్వప్రయత్నేన సురార్చా లక్షణాన్వితాం కారయేత్పూజయేద్విద్వాన్ న త్వలక్షణం సంయుతాం 13. ధర్మమర్థ తథా కామం మోక్షం చ యదునందన ప్రయచ్ఛంతి మహారాజ నరాణమిహ దేవతా: 14. కామానిష్టాన్ప్రయచ్ఛంతి సర్వగమానంత్యమేవ చ తస్మాత్సర్వప్రయత్నేన నృణాం పూజ్యా దివౌకస: 15. నిత్య నరాణాం సురపూజకానాం లోకా మనోజ్ఞా: సులభా భవంతి లోకే తథాస్మిన్ధనధాన్యయుక్తా సమృద్విభావశ్చ నరా భవంతి <small> '''ఇతి శ్రీ విష్ణు ధర్మోత్తరే మార్కండేయ వజ్ర సంవాదే తృతీయే కాండే చిత్రసూత్రే ప్రథమోధ్యాయ:''' </small> </poem> [[వర్గం:విష్ణు ధర్మోత్తర పురాణము/తృతీయ ఖండము]] 4z2letgqhj0g6j9mcgv195h5jdzyueg 104 211901 552678 552411 2026-04-11T01:19:03Z శ్రీరామమూర్తి 1517 /* అచ్చుదిద్దారు */ 552678 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{rh|||ధమ్మపదము}}</noinclude>అనపరాధుల హింసింపని వాని కెవ్వఁడు వ్యధఁ గలుగఁజేయునో వాఁ డీదశగుణస్థితులలో నెద్దానినైన నొకదానిం జెందును.{{float right|137}} తీవ్రపీడనంబుకాని, ధననష్టముకాని, యత్యంతక్లేశంబుకాని, గురుదుఃఖంబుకాని, బుద్ధినాశంబుకాని - {{float right|138}} రాజకృతంబగు దుఃఖంబుగాని, ఘోరాపవాదంబుగాని, బంధునాశంబుగాని, ధనవిద్వంసంబుకాని - {{float right|139}} వైద్యుతాగ్నిదగ్ధగృహంబులుకాని, వానికి సమకూడును. మఱియు నట్టిమూఢుండు విగతజీవుండై నరకమును జెందును.{{float right|140}} నగ్నత్వముకాని, జటలుగాని, పంకంబుగాని, యుపవాసంబులుకాని, భూతలశయనంబుగాని, భస్మలేపంబుగాని, నిశ్చలాసనంబుగాని, కామోపశమనంబుఁ గావింపనివానిని బూతునిగఁ జేయఁజాలవు.{{float right|141}} ఎవ్వాఁడు సువస్త్రాలంకృతుం డయ్యుఁ బ్రశాంతమనస్కుండై, దాంతుండై, నిశ్చలుండై, నిగ్రహయుక్తుండై, నిష్కాముండై, పరదోషాన్వేషణంబుఁ గావింపకుండునో<noinclude><references/> {{right|29}}</noinclude> 7itfi7wjkiz5f18hv2ddaf2baoufkyf 104 211902 552679 552412 2026-04-11T01:29:30Z శ్రీరామమూర్తి 1517 /* అచ్చుదిద్దారు */ 552679 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{rh|ధమ్మపదము||}}</noinclude>యట్టివాఁడే నిశ్చయముగ బ్రాహ్మణుండును, శ్రమణుండును, భిక్షువును.{{float right|132}} ప్రపంచమున సుశిక్షితసైంధవంబు ప్రతోదకమును లక్ష్యపెట్టినట్లు వినయబద్ధుండై నిందను సరకుచేయనివాఁ డుండునా?{{float right|143}} కశాస్పృష్టసుశిక్షి తాశ్వంబుభాతి ననలసుఁడవై, సోల్లాసుండవై యుండుము. విస్రంభ సచ్చరితధ్యాన తేజోధర్మచింతనలచే జ్ఞానమునందును, ననుష్ఠానమునందును సిద్ధుఁడవై మఱపులేక నీవత్యధికఖేదంబును బొందవు.{{float right|144}} కూపనిర్మాతలు తమ యిచ్చవచ్చిన తావుల కుదకమును గొంపోవుదురు. సాయకకారులు బాణమును వక్రముగఁ గావింతురు. రథకారులు దారుఖండంబును వక్రంబుగనొనర్తురు. సత్పురుషులు నిజనిర్మాతలు.{{float right|145}} {{rule|2cm}} {{p|fs125|ac}}పదునొకండవ యధ్యాయము</p> {{rule|2cm}} '''జర''' భూలోకం బిట్లనవరతము దహింపఁబడుచుండ నెక్కడిదయో హాసము! ఎక్కడిదయో ఆనందము! తిమిరపరివృతుండవైన నీవెందులకుఁ బ్రదీపంబు నన్వేషింపవు?{{float right|146}}<noinclude><references/> {{left|30}}</noinclude> tbnuhr7kdbrn0uxlmvpsv4m8o12aaex 552680 552679 2026-04-11T01:29:56Z శ్రీరామమూర్తి 1517 552680 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{rh|ధమ్మపదము||}}</noinclude>యట్టివాఁడే నిశ్చయముగ బ్రాహ్మణుండును, శ్రమణుండును, భిక్షువును.{{float right|142}} ప్రపంచమున సుశిక్షితసైంధవంబు ప్రతోదకమును లక్ష్యపెట్టినట్లు వినయబద్ధుండై నిందను సరకుచేయనివాఁ డుండునా?{{float right|143}} కశాస్పృష్టసుశిక్షి తాశ్వంబుభాతి ననలసుఁడవై, సోల్లాసుండవై యుండుము. విస్రంభ సచ్చరితధ్యాన తేజోధర్మచింతనలచే జ్ఞానమునందును, ననుష్ఠానమునందును సిద్ధుఁడవై మఱపులేక నీవత్యధికఖేదంబును బొందవు.{{float right|144}} కూపనిర్మాతలు తమ యిచ్చవచ్చిన తావుల కుదకమును గొంపోవుదురు. సాయకకారులు బాణమును వక్రముగఁ గావింతురు. రథకారులు దారుఖండంబును వక్రంబుగనొనర్తురు. సత్పురుషులు నిజనిర్మాతలు.{{float right|145}} {{rule|2cm}} {{p|fs125|ac}}పదునొకండవ యధ్యాయము</p> {{rule|2cm}} '''జర''' భూలోకం బిట్లనవరతము దహింపఁబడుచుండ నెక్కడిదయో హాసము! ఎక్కడిదయో ఆనందము! తిమిరపరివృతుండవైన నీవెందులకుఁ బ్రదీపంబు నన్వేషింపవు?{{float right|146}}<noinclude><references/> {{left|30}}</noinclude> 4kd3u3hvkgxpfta59nxp6k4ih82lkai 104 211903 552681 552413 2026-04-11T01:38:22Z శ్రీరామమూర్తి 1517 /* అచ్చుదిద్దారు */ 552681 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{rh|||ధమ్మపదము}}</noinclude>బహుక్షతయుక్తంబై, సంగ్రధితంబై, రోగమయమై, బహుసంకల్పయుక్తంబై, దుర్బలంబై, యనిత్యంబగు నీ సువస్త్రాలంకృతపిండమును గనుగొనుము.{{float right|147}} రోగభూయిష్ఠంబై దుర్బలంబగు నీదేహము క్షీణించినది. ఈదోషరాశి ముక్కముక్కలుగ భంజింపఁబడును. నిశ్చయముగ జీవనము మరణమున విరమించును.{{float right|148}} శరత్కాలంబున విసర్జింపఁబడు సలాబువులపోల్కి నా ధవళాస్థిదర్శనమున నేమిమోదము ?{{float right|149}} అస్థికలచే దుర్గనిర్మాణ మగునపు డది మాంసరుధిరాచ్ఛాదితం బగును. మఱియు నందు జరామరణంబులును, గర్వకైతవంబులును వసియించును. భాసురంబు లగు రాజరథంబులు వినాశమును జెందుచున్నవి. దేహము నాశమును జెందుచున్నది. కాని సత్పురుషుల సుకృతంబు మాత్రము నాశము నెన్నఁడును జెందనేరదని సజ్జను లొండొరులతోఁ జెప్పుచుందురు.{{float right|150 - 152}} ఈ దేహనిర్మాత నన్వేషించుచుఁ దజ్‌జ్ఞానము సిద్ధింప కుండుదనుక జన్మపరంపరలనే పొందవలసి యున్నది.<noinclude><references/> {{right|31}}</noinclude> 7keg96o6iidplycxigswu5uk7x1hc2k 104 211904 552682 552414 2026-04-11T01:46:10Z శ్రీరామమూర్తి 1517 /* అచ్చుదిద్దారు */ 552682 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{rh|ధమ్మపదము||}}</noinclude>మఱియు జన్మపరంపరలు దుఃఖకారణంబులు. ఇప్పుడన్న నోయోయీ! ఆలయనిర్మాతా! భవద్దర్శనంబు సిద్ధించినది. ఈయాలయమును బునర్ని ర్మాణము చేయకుము. నీదూలములు విరిగినవి. వెన్నుపట్టె కూలినది. చిత్తము నిర్వాణాభిగమన మొనర్చుచు సర్వకామరహితంబైనది.{{float right|153-154}} యౌవనంబున యుక్తంబగు శిక్షను బొందనివారును, నైశ్వర్యమును జెందనివారును, మత్స్యహీనంబగు కాసారంబున జీర్న బకంబులభాతి నశించెదరు.{{float right|155}} తారుణ్యమున యుక్తంబగు శిక్షను బొందనివారును, నైశ్వర్యమును జెందనివారును, గతించినదానింగూర్చి పరితపించుచు భగ్నధనువుమాడ్కిఁ బడియుందురు.{{float right|156}} {{rule|2cm}} {{p|fs125|ac}}పండ్రెండవ యధ్యాయము</p> {{rule|2cm}} '''ఆత్మ''' మనుజుం డాత్మప్రేమయుక్తుండై యాత్మావధారణంబుఁ గావించుకొననిమ్ము; రాత్రి యామత్రయమున నొకదాని యం దైనను జాగ్రత్తతో నుండవలయును.{{float right|157}}<noinclude><references/> {{left|32}}</noinclude> bk7z2ir7f1sr2ypvrdn7xlblx6a1vjj 104 211905 552683 552415 2026-04-11T01:54:00Z శ్రీరామమూర్తి 1517 /* అచ్చుదిద్దారు */ 552683 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{rh|||ధమ్మపదము}}</noinclude>యుక్తంబగుదానిఁ గూర్చి ప్రతిమనుజుఁడును దొలుత నాత్మశిక్షఁ గావించుకొని యటుతరువాత నితరుల శిక్షింప వలెను. అట్లు కావించిన వివేకవంతుఁడు దుఃఖముఁజెందఁడు.{{float right|158}} ఎవ్వఁడు స్వకీయోపదేశంబుల ననుసరించి ప్రవర్తించునో యట్టివాఁడు నిగ్రహపరాయణుండై పరుల వశీకరింపఁ గలఁడు. ఆత్మవశీకరణంబే నిశ్చయముగఁ గష్టతమంబు.{{float right|159}} తనకు నాథుఁడు తానే! ఇంకెవ్వఁ డధిపుఁడై యుండఁగలఁడు? ఆత్మనిగ్రహయుక్తుఁడు, అత్యల్పసంఖ్యాకులు మాత్రము కనుగొనఁగలిగిన యధిపునిఁ గనుఁగొనును.{{float right|160}} ఆత్మజనితంబై యాత్మవర్ధితంబగు పాపంబు, వజ్రంబు రత్నమును భేదించునట్లు మూఢుని వినాశంబు కావించును.{{float right|161}} ఎవ్వాని దుష్టచరితం బత్యధికంబో వాఁడు లతాపరివేష్టిత తరువుభాతిని, దానెట్టి దురవస్థలో నుండఁగఁజూచుటకు శాత్రవుఁడిచ్చగించునో యట్టిదురవస్థకు లోనగును.{{float right|162}} దుష్టములును, నాత్మారిష్టములును నగుకర్మల నాచరించు టతిసులభంబు; శ్రేయస్కరంబు, పుణ్యవంతంబునైన దానిఁజేయుట బహుకష్టంబు.{{float right|163}}<noinclude><references/> {{right|33}}</noinclude> 258e23q0lysd0tj84j8udusy0soru95 104 211906 552684 552416 2026-04-11T02:01:01Z శ్రీరామమూర్తి 1517 /* అచ్చుదిద్దారు */ 552684 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{rh|ధమ్మపదము||}}</noinclude>అర్హతులయొక్కయు, నరియులయొక్కయు, సచ్చరితులయొక్కయు, ధర్మంబు నేమూఢుండు నిరాకరించి మిథ్యాసిద్ధాంతముల ననుసరించునో యట్టివాఁడు కద్ధకగ్రానంబు మాడ్కి స్వనాశంబు నొడఁగూర్చు ఫలముల భరించును.{{float right|164}} పాపం బాత్మకృతంబు; దుఃఖంబును నాత్మసంకల్పితంబు; పాపమును జేయకుండువాఁడును దానే; పవిత్రత యాత్మ ప్రతిపాదితంబు ; పవిత్రాపవిత్రత లాత్మీయములై యుండ నొక్కరుఁ డింకొకనిఁ బూతునిఁగ నొనర్పనేరఁడు.{{float right|165}} ఎంతఘనంబయ్యు నింకొకని యుపకారమునకై యాత్మవిధిని మరువఁగూడదు. నిజవిధి దర్శనానంతర మనవరతముఁ దదాచరణపరాయణుండై యుండవలయును.{{float right|166}} దుష్టధర్మంబు ననుసరింపకుము; విచారశూన్యం బగు జీవసంబుఁ జేయకుము; మిథ్యాసిద్ధాంతముల నవలంబింపకుము; సంసారలగ్నుండవై యుండకుము;{{float right|167}} మేల్కొనుము; అలసశీలుండవు కాకుము; ధర్మము ననుసరింపుము; ఇహపరంబుల రెంటియందును సచ్చరితుం డానందమయుండై యుండును.{{float right|168}}<noinclude><references/> {{left|34}}</noinclude> keyzmgh6xzhljw26zjlc580mt7198ab 104 211907 552685 552417 2026-04-11T02:08:40Z శ్రీరామమూర్తి 1517 /* అచ్చుదిద్దారు */ 552685 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{rh|||ధమ్మపదము}}</noinclude>పుణ్యమార్గము ననుసరింపుము; పాపమార్గముం ద్రొక్కకుము; ఇహపరంబుల రెంటియందును సచ్చరితుం డానందమయుండై యుండును.{{float right|169}} ప్రపంచమును బుద్బుదంబుభాతిని, మరీచికమాడ్కిని బరిగణింపుము; అట్లు సంసారమును నిరసించువానిని బరేతరాజు గన్గొననేరఁడు.{{float right|170}} రమణీయరాజరథసమానంబును, బాహ్యాడంబరయుక్తంబును నగు నీ ప్రపంచమును గనుఁగొనుము. అందు మూఢులు నిమగ్నులైయున్నారు. ప్రాజ్ఞులన్ననో దానినిఁ దాఁకనైనఁ దాఁకరు.{{float right|171}} మొదటఁ బ్రమత్తుండయ్యుఁ దరువాతఁ బ్రమాదము లేకుండ సంచరించువాఁడు జలదవిముక్తుండైన చంద్రుని మాడ్కిఁ బ్రపంచమును గాంతియుక్తంబుగ నొనర్చును.{{float right|172}} ఎవ్వాని దుష్టకర్మలు సుకృతంబులచేఁ గప్పఁబడినవో యట్టివాఁడు జలదవిముక్తేందునిభాతిఁ బ్రపంచమును బ్రకాశింపఁజేయును.{{float right|173}} ప్రపంచ మంధకారబంధురంబు. అత్యల్పసంఖ్యాకులు మాత్రమే సమముగ దానిఁజూడ నేర్తురు. జాలవిముక్త<noinclude><references/> {{right|35}}</noinclude> fjxvhkb3yuhln5alfv28rciz7plcley 104 211908 552690 552418 2026-04-11T03:43:04Z శ్రీరామమూర్తి 1517 /* అచ్చుదిద్దారు */ 552690 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{rh|ధమ్మపదము||}}</noinclude>విహంగములమాడ్కి బహ్వల్పసంఖ్యాకులు మాత్రమే స్వర్గమున కరుగఁగలరు.{{float right|174}} హంసలు భానుమార్గంబునఁ జనును. అవి సిద్ధిచే నాకాశమార్గంబునఁ జనును. మారునిఁ దదనుచరులను జయించునప్పుఁడు ప్రపంచమునుండి విద్వాంసులు నిర్గమింతురు.{{float right|175}} మనుజుం డొకధర్మమును బరిత్యజించి, యనృతములఁ బల్కి పరప్రపంచమును నిరసించిన నట్టివాఁ డొనరింపని పాపం బెద్దియును లేదు.{{float right|176}} ఆదానశీలురు దేవలోకమున కేగరు; మూఢులు దాతృత్వమును బ్రస్తుతింపరు. విద్వాంసుఁడు దాతృత్వమున మోదముఁజెంది తత్కారణమునఁ బరలోకమునందు సుఖియగును.{{float right|177}} ప్రపంచాధిపత్యముకంటె, స్వర్గారోహణముకంటె, సర్వ ప్రపంచాధిపత్యముకంటెఁ బుణ్యప్రథమసోపానాధిరోహణంబు శ్రేష్ఠతరంబు.{{float right|178}} {{rule|2cm}}<noinclude><references/> {{left|36}}</noinclude> o3n7oyetjeehdmj1h9gsg07xi49fjno 104 211909 552692 552419 2026-04-11T03:50:04Z శ్రీరామమూర్తి 1517 /* అచ్చుదిద్దారు */ 552692 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{rh|||ధమ్మపదము}}</noinclude>{{p|fs125|ac}}పదునాల్గవ యధ్యాయము</p> {{rule|2cm}} '''ప్రబుద్ధుఁడు''' ఎవ్వానియాత్మ జయము పరాజితంబుకాదో, ఎవ్వాని జయమున నితరుం డెవ్వండైనను బ్రవేశంబుఁ గాంచఁడో యట్టి ప్రబుద్ధుని, సర్వజ్ఞేయుని, మార్గరహితుని నేమార్గమునఁ గొంపోవుదుపు?{{float right|179}} ఎవ్వనిని గామంబెద్దియును దదీయపాశ విషంబులతో నపమార్గగామిగ నొనర్పనేరదో యట్టి ప్రబుద్ధుని, సర్వజ్ఞేయుని, మార్గరహితుని, నేమార్గమునఁ గొంపోదువు?{{float right|180}} ప్రబుద్ధులై, యప్రమత్తులై, ధ్యానశీలురై, జ్ఞానులై, సన్న్యాస విశ్రామమున నెవ్వార లానందముఁ గాంతురో యట్టివారింగూర్చి దేవతలైన నసూయఁజెందుదురు.{{float right|181}} మనుష్యావధారణంబు కష్టంబు; మానుష జీవనంబు కష్టంబు; సుధర్మశ్రవణంబు కష్టంబు; ప్రబుద్ధుని జననంబును గష్టంబు;{{float right|182}}<noinclude><references/> {{right|37}}</noinclude> d2mehx7o4u0iwe4qqbwdi8vw2thf9ze 104 211910 552693 552420 2026-04-11T03:57:19Z శ్రీరామమూర్తి 1517 /* అచ్చుదిద్దారు */ 552693 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{rh|ధమ్మపదము||}}</noinclude>పాపంబెద్దియు నొనర్పక పుణ్యంబుఁ గావించుచుఁ జిత్తమును శుద్ధముగ నొనర్చుటయే సమస్తబుద్ధులయొక్క ప్రబోధ.{{float right|183}} ప్రబుద్ధులు క్షమమునే యొత్కృష్టతపమనియు దీర్ఘానుభూత పీడనంబునే యుత్కృష్టనిర్వాణంబనియు నుడువుదురు. ఏలయన నితరులఁగొట్టువాఁడు ప్రవ్రజితుఁడు కానేరఁడు. ఇతరుల నవమానించువాఁడు శ్రమణుండు కానేరఁడు.{{float right|184}} నిందింపకుండుటయుఁ, గొట్టకుండుటయు, ధర్మనిగ్రహుండై యుండుటయు, మితముగ భుజించుటయు, నేకాంతస్వపనాసన కల్పనంబును, వ్యుత్కృష్ట చింతనముల మనమున నిడుకొనుటయు ననునివియే ప్రబుద్ధుని బోధలు.{{float right|185}} కనకటంకవర్షంబుననైనఁ గామోపశమనంబు కానేరదు. కామంబు లల్పరుచిమంతంబులును, వ్యధాజనకంబులు నని యెవఁడు గుర్తెఱుంగునో వాఁడే విబుధుండు.{{float right|186}} సుప్రబుద్ధుండైన ఛాత్రుండు స్వర్గసౌఖ్యములయం దైనను దృప్తిఁగనఁడు; అట్టివాఁడు కామనాశంబుననే మోదంబుఁగనును.{{float right|187}}<noinclude><references/> {{left|38}}</noinclude> 7bc9ydrv4k6yrz8iyvla51nwfqaqgug 104 211911 552701 552421 2026-04-11T07:23:53Z శ్రీరామమూర్తి 1517 /* అచ్చుదిద్దారు */ 552701 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{rh|||ధమ్మపదము}}</noinclude>భయప్రచోదితు లై నరులు నగవననికుంజపవిత్ర తరులను శరణుచొత్తురు.{{float right|188}} కాని యట్టి శరణ్యము భద్రంబైనదికాని, శ్రేష్ఠతమంబైనదికాని కాదు. అట్టి యాశ్రయముఁ జెందిననరుఁడు వ్యధా విముక్తుండు కానేరఁడు.{{float right|189}} ఎవ్వాఁడు బుద్ధునికిని, ధర్మమునకును, సంఘమునకును శరణుచొచ్చునో ఎవ్వాఁడు నిర్మలంబగుబుద్ధితో నీచతుర్గుణతత్త్వమును గాంచునో:{{float right|190}} (ఆతత్త్వములెవ్వియనిన) వ్యధ, వ్యధోత్పత్తియు, వ్యధానాశనంబును, వ్యధోపశమనంబునుం బొందించు నష్టగుణ మార్గంబును.{{float right|191}} అవియే శ్రేయోదాయకంబులగు శరణ్యంబులు; శ్రేష్ఠతమములగు నాశ్రమములు; అట్టి యాశ్రమము జేరునపుడు మనుజుఁడు దుఃఖవిముక్తుండగును.{{float right|192}} అట్టి యతిమానుషవ్యక్తి సులభముగఁ గనుఁగొనఁబడఁడు; అట్టివాఁ డెల్లెడల నుద్భవింపఁడు; అట్టియోగియెచట జననంబుఁగాంచునో యట్టికులము వృద్ధిఁజెందును.{{float right|193}}<noinclude><references/> {{right|39}}</noinclude> k0hd69lxgupkh8uzgy9sgvebo7v5cg0 104 211912 552702 552422 2026-04-11T07:32:00Z శ్రీరామమూర్తి 1517 /* అచ్చుదిద్దారు */ 552702 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{rh|ధమ్మపదము||}}</noinclude>ప్రబుద్ధోద్భవంబు సుఖప్రదంబు; సుధర్మబోధ సుఖప్రదంబు; సంఘశాంతి సుఖప్రదంబు; శాంతిమయులగువారి భక్తి సుఖప్రదంబు;{{float right|194}} ఎవ్వాఁడు దుష్టసంఘంబుల నతిక్రమించి, దుఃఖప్రవాహమునుదాటి, విముక్తుండై, భయరహితుఁడును బూజార్హుండునునైన బుద్ధునిఁగాని, తచ్చిష్యులనుగాని యర్చించునో యట్టివాని పుణ్యం బెవ్వనికైన దురవగాహంబు.{{float right|195}} {{rule|2cm}} {{p|fs125|ac}}పదునైదవయధ్యాయము</p> {{rule|2cm}} '''సుఖము''' మనలను విద్వేషించువారలను ద్వేషింపక సుఖముగ జీవింతుముగాక ! విద్వేషరహితులమై మనలను ద్వేషించువారలతోఁగలిసి జీవింతము !{{float right|197}} ఆర్తులమధ్య సనార్తులమై సుఖముగ జీవింతుముగాక ! దురాశాపరులమధ్యమున దురాశావిముక్తులమై జీవింతము.{{float right|198}}<noinclude><references/> {{left|40}}</noinclude> 9mu0pz0ejvrgbo61o12u3lzggd11mbj 104 211913 552703 552423 2026-04-11T07:40:33Z శ్రీరామమూర్తి 1517 /* అచ్చుదిద్దారు */ 552703 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{rh|||ధమ్మపదము}}</noinclude>దురాశాపరులమధ్యమున దురాశావిముక్తులమై జీవింతుముగాక! దురాశాపరులమధ్యమున దురాశావిముక్తుల మై జీవింతము.{{float right|199}} కించిత్తైన నాత్మీయంబని నుడువకుండియు సౌఖ్యజీవుల మవుదుముగాక! సుఖులమై తేజోమయులగు నిలింపులవలె నుందుము.{{float right|200}} జయము విద్వేషజనకంబు; ఏలయనఁ బరాజితులు దుఃఖపూరితులు. ఎవ్వాఁడు జయాపజయంబులఁ బరిత్యజించెనో యట్టివాఁడు సంతృప్తుఁడై సౌఖ్యముఁ గాంచును.{{float right|201}} కామసమానంబగు నగ్ని లేదు; విద్వేషముకంటెఁ బరాజయము లేదు; ఈదేహమువంటి దుఃఖములేదు. విశ్రామముకంటె నుత్కృష్టంబగు సౌఖ్యము లేదు.{{float right|202}} ఆమయంబులలో క్షుత్పీడ యధమంబు. అధికతమం బగు పీడా హేతుభూతంబు దేహంబు. నిర్వాణం బానంద పరమావధి.{{float right|203}} దైవదత్తములలో నారోగ్య ముత్కృష్టంబు : తృప్తి ధనంబులలో శ్రేష్ఠతమంబు. విశ్వాసము బాంధవ్యములలో నుత్కృష్టంబు.{{float right|204}}<noinclude><references/> {{right|41}}</noinclude> pas5nzxzrngq772s3smvcu4q6b0maxb 104 211914 552704 552424 2026-04-11T07:47:13Z శ్రీరామమూర్తి 1517 /* అచ్చుదిద్దారు */ 552704 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{rh|ధమ్మపదము||}}</noinclude>ఎవ్వాఁ డేకాంతతానిశ్చలత్వముల స్వాదుత్వమును జవిచూచెనో యట్టివాఁడు త్రాససాపవిముక్తుండై ధర్మపాన మాధుర్యము ననుభవించును.{{float right|205}} అరియుల దర్శనంబు శ్రేయోదాయకంబు. అట్టివారితో జీవనంబు సంతతామోదకరంబు. మూఢులఁ జూడకుండిన నిశ్చయముగ నట్టివాఁడు సుఖముగ నుండును.{{float right|206}} మూఢజనసంఘముతోఁ బ్రయాణముచేయువానికి మార్గ మతిదీర్ఘముగ నుండును. మూఢులతో సహవాసము శత్రువులతో సహవాసమువలె సతతము దుఃఖము నాపాదించును. బంధుసమాగంబువలె విద్వాంసులతో సహవాసము మోదజనకంబు.{{float right|207}} కాన వివేకవంతుఁడు, మేధావంతుఁడు, విద్వాంసుఁడు, నతి శాంతుఁడు, ధర్మపరాయణుఁడునగు నరియుని ననుసరింపవలె; చంద్రుఁడు తారల ననుసరించునట్లు మనుజుఁడు వివేకియైన సత్పురుషు ననుసరింపవలె.{{float right|208}} {{rule|2cm}}<noinclude><references/> {{left|42}}</noinclude> 686vvgilmazigu8wpeuyrkgclnip4lb 104 211915 552707 552425 2026-04-11T08:23:44Z శ్రీరామమూర్తి 1517 /* అచ్చుదిద్దారు */ 552707 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{rh|||ధమ్మపదము}}</noinclude>{{p|fs125|ac}}పదునాఱవ యధ్యాయము</p> {{rule|2cm}} '''ఆనందము''' ఎవఁడు వృధాభిమానవంతుఁడై, ధ్యానపరాయణుండు కాకయు, సత్యజీవనాశయమును గుర్తెఱుంగకయు, భోగాసక్తుఁడైయుండునో యట్టివాఁడు యుక్తకాలమున ధ్యానపరాయణుండైన నరునిగాంచి యసూయఁజెందును.{{float right|209}} సుఖావహంబులుకాని దుఃఖకరవిషయముల నన్వేషింపఁగూడదు. సంతోషదాయకం బగుదానిని బొందకుండుట వ్యధ. దుఃఖకరం బగుదానినిఁ బొందుటయు వ్యధయే.{{float right|210}} కాన నెద్ధానినైన మనుజుండు ప్రేమింపకుండును గాక ! ప్రియవస్తునాశంబు దుఃఖకారణము. ఎవ్వార లెద్దాని నైనను ప్రేమింపకయు, విద్వేషింపకయు నుందురో యట్టి వారలు నిర్ని గళులు.{{float right|211}} భోగములనుండి దుఃఖ ముద్భవించును. భోగములనుండి భీతి జనించును. ఎవఁడు భోగవిముక్తుఁ డగునో వానికి భయదుఃఖములు లేవు.{{float right|212}}<noinclude><references/> {{right|43}}</noinclude> keihf4vr15ggqbgaymvadrc9j6r1bwf 104 211916 552708 552426 2026-04-11T08:31:15Z శ్రీరామమూర్తి 1517 /* అచ్చుదిద్దారు */ 552708 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{rh|ధమ్మపదము||}}</noinclude>అనురాగమువలన దుఃఖ ముద్భవించును. అనురాగము వలన భయముజనించును. అనురాగవిముక్తునకు భయ దుఃఖము లుండవు.{{float right|213}} విషయసుఖేచ్ఛవలన దుఃఖ ముద్భవించును. విషయసుఖేచ్ఛవలన భయము జనించును. ఎవ్వాఁడు కామవిముక్తుండో వానికి భయదుఃఖము లుండవు.{{float right|214}} ప్రేమనుండి దుఃఖ ముద్భవించును. ప్రేమనుండి భయము జనించును. ఎవ్వాఁడు ప్రేమవిముక్తుండో యట్టివానికి దుఃఖభయము లుండవు.{{float right|215}} లోభంబువలన దుఃఖ ముద్భవించును. లోభమునుండి భయము జనించును. లోభవిముక్తుం డగువానికి భయ దుఃఖము లుండవు.{{float right|216}} సచ్చరితుండును, మేధావియును, న్యాయప్రవర్తకుండును, సత్యవాదియు, స్వవస్తునిరతుఁడును నగువానిని బ్రపంచము గారవించును.{{float right|217}} ఎవ్వానియందు నిర్వాణేచ్ఛ జనించినదో, సంతృప్త మనస్కుండైన యెవ్వానిచింత లవ్యామోహితంబులో యట్టివాఁ డూర్ధ్వస్రోతనుఁడని పిలువఁబడుచున్నాఁడు.{{float right|218}}<noinclude><references/> {{left|44}}</noinclude> fg2a1nhh5ygxjpg2b5yosi7y5n81hl7 104 211917 552709 552427 2026-04-11T08:39:00Z శ్రీరామమూర్తి 1517 /* అచ్చుదిద్దారు */ 552709 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{rh|||ధమ్మపదము}}</noinclude>బంధువులు, మిత్రులు, ప్రియులును, జిరకాలము పరదేశవాసముఁ గావించి సుఖముగఁ దిరిగి యింటికి వచ్చినవాని కభివందనంబుఁ గావింతురు.{{float right|219}} బంధువు లిష్టుండగు ప్రయాణస్థున కభివందనంబు కావించునట్లు సచ్చరితుని స్వపుణ్యకర్మలు పరలోకంబున నధిగమించును.{{float right|220}} {{rule|2cm}} {{p|fs125|ac}}పదునేఁడవ యిధ్యాయము</p> {{rule|2cm}} '''కోపము''' కోపమును ద్యజించి నిగ్గర్వియై నరుఁడు బంధవిచ్ఛేదనంబు కావింపవలయును. నామరూపములయందు లగ్నమనస్కుండుకాక, దేనిని దనదని నుడువక యుండువానికిఁ గష్టంబులు కలుగవు.{{float right|221}} పరిభ్రమించురథంబు నడ్డునట్లు కోపంబు నుడిగించినవానినే రథనియంత యని పిలిచెదను. తదితరులు రశ్మిగ్రాహులు.{{float right|222}}<noinclude><references/> {{right|45}}</noinclude> 1l5i8lbvicfv8vznaew6j7upz302sqs 104 211918 552710 552428 2026-04-11T08:47:12Z శ్రీరామమూర్తి 1517 /* అచ్చుదిద్దారు */ 552710 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{rh|ధమ్మపదము||}}</noinclude>కోపమును బ్రేమచే జయింపవలె; దుష్టత్వమును సచ్చరితంబుచే జయింపవలెను; లుబ్ధత్వము నీవిచేతను, నసత్యమును సత్యముచేతను జయింపవలెను.{{float right|223}} సత్యమును నుడువుము; కోపమునకు లోనుగాకుము; కోరినవారికి నీధనము నిమ్ము! ఈసోపానత్రయము నిన్ను దేవసాన్నిధ్యమునకుఁ గొంపోవును.{{float right|224}} ఎవ్వానికైన హింసకావింపక యాత్మనిగ్రహము కలిగి సంచరించుసిద్ధులు నిర్వాణమును బొందుదురు. అట చేరినవారికి దుఃఖములేదు.{{float right|225}} ఎల్లపుడును జాగరూకులై యెవరు రేయుంబవళ్లు జ్ఞానసంపాదనఁ గావించుచు, నిర్వాణార్థమై శ్రమయొనర్చి పాటుపడుచుందురో యట్టివారిరాగము లడుగంటును.{{float right|226}} ఓయతులుఁడా ! "ఊరకయుండువానిని నిందింతురు. వాచాటుని నిందింతురు. మితభాషినిఁగూడ నిందింతురు. అవని ననిందితుఁడులేఁడు" అను నార్యోక్తి యీనాఁటిది కాదు. పూర్వమునుండియు నున్నదియే.{{float right|227}}<noinclude><references/> {{left|46}}</noinclude> ckdgfsm64ou85hd8lu0tjbngmgdh7no 104 211919 552712 552429 2026-04-11T08:57:54Z శ్రీరామమూర్తి 1517 /* అచ్చుదిద్దారు */ 552712 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{rh|||ధమ్మపదము}}</noinclude>ఎల్లపుడును నిందితుండైనవాఁడు కాని, స్తుతింపఁబడువాఁడు కాని, యీవఱ కెన్నఁడును లేఁడు; ఇప్పుడును లేఁడు; ఇఁక నెన్నఁడు నుండఁబోఁడు.{{float right|228}} విద్వాంసుండై జ్ఞానసుగుణశీలుండైన యెవ్వనిని బ్రాజ్ఞులు ప్రతిదినమును నకళంకుఁడని కీర్తింతురో, జంబూప్రవాహలబ్ధ కనకనాణకంబువలె నట్టివాని నెవరు నిందింపఁదొడంగుదురు? అట్టివాఁడు బ్రహ్మచేఁగూడ శ్లాఘింపఁబడును.{{float right|229}} కాయప్రకోపమును వెఱవుము. దేహంబును నిగ్రహింపుము; దైహికంబులగు పాపంబులఁ బరిత్యజింపుము. దేహంబుతో సౌశీల్యము నభ్యసింపుము.{{float right|231}} వాక్ప్రకోపమును జాగ్రత్తతోఁ జూడుము; జిహ్వను నిగ్రహింపుము. జిహ్వావిషయకంబులగు పాపంబులఁ బరిత్యజించి జిహ్వతో సౌశీల్యము నభ్యసింపుము.{{float right|232}} చిత్తవిషయం బగు ప్రకోపమును విడువుము. మనమును నిగ్రహింపుము. మనోవిషయంబులైన పాపములఁ బరిత్యజించి చిత్తసౌశీల్యము నభ్యసింపుము.{{float right|233}} దేహమును, జిత్తమును, జిహ్వను నిగ్రహించు విద్వాంసులు నిశ్చయముగ నిగ్రహము కలవారు.{{float right|234}}<noinclude><references/> {{right|47}}</noinclude> j4ohd6rtuusp64acx7i4obrldddqd2v 552713 552712 2026-04-11T08:58:54Z శ్రీరామమూర్తి 1517 552713 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{rh|||ధమ్మపదము}}</noinclude>ఎల్లపుడును నిందితుండైనవాఁడు కాని, స్తుతింపఁబడువాఁడు కాని, యీవఱ కెన్నఁడును లేఁడు; ఇప్పుడును లేఁడు; ఇఁక నెన్నఁడు నుండఁబోఁడు.{{float right|228}} విద్వాంసుండై జ్ఞానసుగుణశీలుండైన యెవ్వనిని బ్రాజ్ఞులు ప్రతిదినమును నకళంకుఁడని కీర్తింతురో, జంబూప్రవాహలబ్ధ కనకనాణకంబువలె నట్టివాని నెవరు నిందింపఁదొడంగుదురు? అట్టివాఁడు బ్రహ్మచేఁగూడ శ్లాఘింపఁబడును.{{float right|229}} కాయప్రకోపమును వెఱవుము. దేహంబును నిగ్రహింపుము; దైహికంబులగు పాపంబులఁ బరిత్యజింపుము. దేహంబుతో సౌశీల్యము నభ్యసింపుము.{{float right|231}} వాక్ప్రకోపమును జాగ్రత్తతోఁ జూడుము; జిహ్వను నిగ్రహింపుము. జిహ్వావిషయకంబులగు పాపంబులఁ బరిత్యజించి జిహ్వతో సౌశీల్యము నభ్యసింపుము.{{float right|232}} చిత్తవిషయం బగు ప్రకోపమును విడువుము. మనమును నిగ్రహింపుము. మనోవిషయంబులైన పాపములఁ బరిత్యజించి చిత్తసౌశీల్యము నభ్యసింపుము.{{float right|233}} దేహమును, జిత్తమును, జిహ్వను నిగ్రహించు విద్వాంసులు నిశ్చయముగ నిగ్రహము కలవారు.{{float right|234}} {{rule|2cm}}<noinclude><references/> {{right|47}}</noinclude> mbi8lqbyp6iyahkjpvry8thsqyu8n3w 104 211920 552715 552430 2026-04-11T09:06:21Z శ్రీరామమూర్తి 1517 /* అచ్చుదిద్దారు */ 552715 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{rh|ధమ్మపదము||}}</noinclude>{{p|fs125|ac}}పదునెనిమిదవ యధ్యాయము</p> {{rule|2cm}} '''మలము''' నీవు పండినయాకువలె నున్నావు; యమకింకరులు నీసమీపమునకు వచ్చినారు; నీవు ప్రయాణోన్ముఖుఁడవు. ప్రయాణోపకరణ రహితుండవు.{{float right|235}} ద్వీపముం గావించుకొనుము. లెస్సఁగఁ బాటుపడుము; ప్రాజ్ఞుండవై యుండుము. నీకలుషంబు లుద్ధూతంబులై నీవు పాపరహితుండవైన, దివ్యంబగు నరియుల లోకంబునకుం బోదువు.{{float right|236}} నీజీవితము ముగిసినది. మరణ మాసన్నమైనది. మార్గమున విశ్రాంతిస్థలంబు లేదు. మఱియుఁ బ్రయాణసామగ్రీ రహితుండవు.{{float right|237}} ద్వీపముం గావించుకొనుము; లెస్సఁగఁ బాటుపడుము. ప్రాజ్ఞుండవై యుండుము. నీకలుషంబు లుద్ధూతంబులై నీవు పాపరహితుండవైన బునర్జన్మ క్షయరహితుండ వగుదువు.{{float right|238}}<noinclude><references/> {{left|48}}</noinclude> supyv44ri8tk45znym2xd42dz5i5svz 104 211990 552643 552510 2026-04-10T13:43:45Z A.Murali 3019 /* అచ్చుదిద్దారు */ 552643 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="A.Murali" />{{rh|పటం కతలు||77}}</noinclude> ప్రధాన కథకుడు కథ చెబుతుంటే సహకథకుడు సందర్భాన్ని బట్టి వివరిస్తాడు. కథకు అనుగుణంగా ప్రధాన కథకుడు కట్టెతో బొమ్మలు చూపిస్తూ వివరిస్తుంటాడు. ఈ విధంగా కథ చెబుతుంటే మద్దెల, తాళాలు వాయిస్తారు. వీరు ఐదురోజులు గానీ తొమ్మిది రోజులు గానీ కథ చెపితే మధ్యమధ్యలో రెండురోజులకొకసారి విశ్రాంతి తీసుకుంటారు. చివరిరోజు సాయంత్రం పెద్దమ్మ పండుగ చేస్తారు. నాటకాలు ప్రదర్శిస్తే వేషధారణ చేసుకొని ప్రత్యేకంగా స్టేజీ ఏర్పాటు చేసుకొని ప్రదర్శిస్తారు. '''ప్రదర్శనలోని అనుష్టానాలు ''' వీరు ప్రదర్శన ఇచ్చేటప్పుడు మధ్యమధ్యలో కొన్ని అనుష్టానాలు నిర్వహిస్తారు. పూర్వ కాలంలో కౌరవులు చనిపోయే టప్పుడు ఆ సందర్భంలో ఒక కోడిని కోస్తారు. అలాగే ద్రోణుడు చనిపోయిన దగ్గర, సైంధవుడు పడిపోయిన దగ్గర కోడిని కోస్తారు. సహదేవ కల్యాణం సమయంలో పెండ్లిలాగా చేసి కట్నాలు చదివించమని కట్నాలు తీసుకుంటారు. అలాగే శశిరేఖ పరిణయం సమయంలో కూడా పెండ్లి లాగా చేసి కట్నాలు చదివించమని కట్నాలు తీసుకుంటారు. '''త్యాగం కథల అనంతరం ''' త్యాగం కథలు చెప్పిన తర్వాత వేరే వాళ్లు ఎవరు చెప్పమన్నా కథలు చెబుతారు. కానీ ముదిరాజ్ వాడ లోనే కథలు చెబుతారు. కథ మధ్యలో ఎవరైతే కథ చెప్పిస్తారో వాళ్ళ పేర్లు చదువుతారు. ఇలాంటి సమయంలో ఐదు వందల పదహారు నుంచి వెయ్యి నూట పదహార్లు తీసుకుంటారు. ఇక చావుకథలు చెప్పినట్లయితే చనిపోయిన వారికి ఉండే బంగారం, వెండి కడాలు ఉంటే అవి ఇవ్వమని తీసుకుంటారు. చనిపోయిన వారి మీద ఆభరణాలు లేకపోతే కథ చెప్పినందుకు వాళ్లు ఆశ్రితుని బట్టి (వ్యక్తిని బట్టి) ఎంత ఇచ్చినా తీసుకుంటారు. కొందరు మేకలు, గొర్లు కూడా ఇస్తారు. '''ఆర్థిక పరిస్థితి ''' కాకిపడిగెల వారి స్థితిని గమనించినట్లయితే వెనుకటికి ఇప్పటికి కొంచెం మెరుగుగా ఉన్నట్లు చెప్పవచ్చు. ఎందుకంటే.. వెనుకట నూట పదహార్లు త్యాగం<noinclude><references/></noinclude> bry0upbvbxtlaya4rvm2bgt4y6smhgd 104 211991 552644 552511 2026-04-10T13:45:51Z A.Murali 3019 /* అచ్చుదిద్దారు */ 552644 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="A.Murali" />{{rh|78||పటం కతలు}}</noinclude> ఇస్తే ఇప్పుడు ఐదు వేలు, పదివేలు ఇస్తున్నారు. కానీ చాలామందికి పక్కాగృహాలు మాత్రం లేవు. గడ్డితో కప్పబడిన ఇండ్లే ఉన్నాయి. గతంలో మాదిరిగా కంటే కళాకారుల సంఖ్య కూడా తగ్గుతుంది. కొందరు యువకులు ఇతర వృత్తులను చేపట్టి జీవనం సాగిస్తున్నారు. {{right|- డా॥ గడ్డం వెంకన్న}}<noinclude><references/></noinclude> 2aurlmney31yuuk3kbmqj503hq713cd 104 211992 552645 552512 2026-04-10T13:49:03Z A.Murali 3019 /* సమస్యాత్మకం */ 552645 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="2" user="A.Murali" /></noinclude>{{Css image crop |Image = పటం_కతలు.pdf |Page = 96 |bSize = 450 |cWidth = 371 |cHeight = 95 |oTop = 35 |oLeft = 35 |Location = center |Description = }} {{center|{{p|fs150}}'''8. కొమ్ము పటం కత '''</p>}} సంప్రదాయ పటం కథల్లో కొమ్ము కథ ఒకటి. జానపద కళారూపాల్లో ప్రదర్శన వివిధ మాధ్యమాల్లో సాగుతుంది. అందులో 'పటం' ఆధారంగా ప్రదర్శన ఇచ్చే కళారూపాలు తెలంగాణలో ఉండడం ప్రత్యేకత. కుల పురాణాలను పటం ఆధారంగా చెప్పే విధానం ఇక్కడ కనిపిస్తుంది. నకారి అనే ప్రత్యేక కులం వారి కలం నుండి పురుడు పోసుకున్న పటాలు ఎక్కువ. కానీ కొమ్ము కథకు ప్రధానమైన పటం కథను నెల్లూరు జిల్లా కలంకారి కళాకారులచే రూపొందించడం కొమ్ము పటం ప్రత్యేకత. యాదవరాజుల చరిత్రను, వారి సామాజిక స్థితిగతులను, సాంస్కృతిక బృందాలను అందమైన చిత్రాలుగా పటంపై రూపొందించగా వాటి ఆధారంగా ప్రదర్శన ఇచ్చే కళాకారులు కొమ్ము కథకులు.<noinclude><references/></noinclude> 3tjmz9opwtapx9gnzjmj26dz8zy2lh0 104 211993 552646 552513 2026-04-10T13:49:56Z A.Murali 3019 /* సమస్యాత్మకం */ 552646 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="2" user="A.Murali" /></noinclude>{{Css image crop |Image = పటం_కతలు.pdf |Page = 97 |bSize = 450 |cWidth = 446 |cHeight = 402 |oTop = -3 |oLeft = 0 |Location = center |Description = }}<noinclude><references/></noinclude> hh8srfgnimbhcern2ki0sd75al0m9wz 104 211994 552648 552514 2026-04-10T13:54:48Z A.Murali 3019 /* అచ్చుదిద్దారు */ 552648 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="A.Murali" />{{rh|పటం కతలు||81}}</noinclude> కొమ్ము అనే వాద్యాన్ని ఉపయోగించి కథలు చెప్పడంవల్ల కొమ్ము వారని పిలుస్తూ వస్తున్నారు. పటం ఆధారంగా కథ చెపుతూ ఉన్నప్పటికీ ప్రదర్శనకు ముందు, ప్రదర్శనలో, ప్రదర్శన చివర కొమ్ము వాద్యాన్ని ఉపయోగిస్తారు. శృతి, పంబజోడు ఉన్నప్పటికీ కథకు కొమ్ము వాద్యమే ప్రేరణ. తెలుగు రాష్ట్రాల్లో కొమ్ముకథ కళాకారులు ఉన్నప్పటికీ తెలంగాణలోని ఖమ్మం జిల్లాలో నివసించే కొమ్ముకథకులకు ఒక ప్రత్యేకత ఉంది. మధ్యయుగ కాలంలో నెల్లూరు సీమలో జరిగిన పుల్లరి యుద్ధంలో బత్తీరన్న భీకర పోరాటం చేస్తూ ఉంటే కొప్పుకొండపైన 'శృంగనాదం' చేస్తూ శత్రువుల రాకను కొండ క్రింది సైన్యానికి తెలిపినవారే కొమ్మువారు. అలా శృంగనాదం చేసిన వారి సంతతి అనంతరకాలంలో యాదవరాజుల కథలు చెపుతూ వారిని ఆశ్రయించి కథల ద్వారా అందించే ప్రతిఫలంతో జీవనం సాగిస్తున్నవారు కొమ్మువారు. శృంగనాదం పుట్టుక గురించి తెలియజేస్తూ వద్ది, మద్ది వృక్షాలను కొంగవాలు కత్తితో అడ్డంగా నరికివేయగా, ఆ కత్తి రణరంగంలో శృంగ వాద్యంగా మారి రాజుకు సహాయం చేసింది. అంతకుముందు త్రిమూర్తుల కల్యాణ సమయంలో వాయు గుండం నుండి ఓంకారనాదం చేస్తూ అర్ధచంద్రాకారంగా ఓం దాల్చిన శృంగనాదం - శృంగవాద్యంగా పురుడుపోసుకుంది అని కొమ్ముకథ ప్రధాన కథకుడు ఆకారపు మహిశేశ్వరరావు తెలుపడం జరిగింది. కలియుగంలో కంచుకొమ్ముగా మారి కొమ్ము సంతతివారు కొమ్ము వాయిస్తూ బత్తీరన్నకు, అనంతరం యాదవులకు తోడుగా ఉండి యాదవ రాజుల చరిత్ర చెప్పేవారుగా స్థిరపడిపోయారు. తెలుగు రాష్ట్రాల్లో కులాన్ని ఆశ్రయించి ప్రధాన కులం చరిత్ర, కథలు చెప్పే హక్కు కులాలుగా, ఉపకులాలుగా ఉన్న కళారూపాలు అధికం. ఇవి వంశపారంపర్యంగా వస్తున్న పద్ధతి, ఐతే కొమ్ము వారి ప్రత్యేకత ఏంటంటే ప్రభుత్వం వారి జాబితాలో షెడ్యూల్ కులాలుగా ఉండి, వెనుకబడిన తరగతులైన యాదవులకు కథలు చెపుతూ, త్యాగం పొందడం ఈ కళారూపం ప్రత్యేకత.<noinclude><references/></noinclude> qxoh4347cyxktt2pd16jusqw05bb8zc 104 211995 552650 552515 2026-04-10T14:02:29Z A.Murali 3019 /* అచ్చుదిద్దారు */ 552650 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="A.Murali" />{{rh|82||పటం కతలు}}</noinclude> కళాకారుల ప్రదర్శనకు కావాల్సిన ప్రధాన వస్తువులైన పటం, కొమ్ము, ఈర్నం, తిత్తిలాంటి వాద్యాలు, కథ చెప్పే డేరా లేదా గుడారంను యాదవులే అందిస్తారు. తమ ఇళ్ళలో శుభ, అశుభ కార్యాలు, కొలువుల సందర్భంలో కొమ్ముకథ చెప్పించడం ఆనవాయితీ. కొమ్ము కళాకారులు ఖమ్మం, కృష్ణా, గుంటూరు జిల్లాలో ఉన్నప్పటికీ ఖమ్మం జిల్లాలోని కళాకారులు మాత్రం యాదవుల ఆశ్రితులుగా, హక్కుదారులుగా ఉండి ప్రదర్శనలు ఇస్తున్నారు. ఖమ్మం జిల్లా అంతటా కొమ్ము కళాకారుల గ్రామాలు ఉన్నాయి. వంశపారంపర్యంగా వచ్చే గ్రామాల్లో తమ హక్కు ఏర్పరచుకున్న కట్టడి ప్రకారం త్యాగం పొంది కథలు చెపుతున్నారు. వంశవృద్ధి అవుతున్నకొద్దీ తమ భాగాల్లో మార్పులు చేసుకుంటూ తిరిగి హక్కు గ్రామాలను పంచు కుంటున్నారు. మూడు, ఐదు సంవత్సరాలకు ఒకసారి తమకు హక్కుగా ఉండే గ్రామాలకు వెళ్తారు. ముఖ్యంగా పంటల సమయంలో వెళ్ళడంవల్ల ఇంటికి బస్తా చొప్పున ధాన్యం ఇస్తారు. ఇక కథలు అనేవి వారి అవసరాలనుబట్టి చెప్పించడంవల్ల నగదు రూపంలో ప్రతిఫలం పొందుతారు. తమవద్ద ఉన్న 'మేర'నే ఈ హక్కును తెలుపుతుంది. ఇది రాగిసన్నతి లేదా శాసనం. ఇందులో కాటమరాజు చేసిన యుద్ధ ప్రస్తావనతోపాటు కొమ్మువారికి చెల్లించాల్సిన ప్రతిఫలం, ఇవ్వాల్సిన గౌరవం ఉంటుంది. కథలు, కొలువులు కొమ్ము వారికి ఆర్థిక వనరులు చేకూర్చే దారులు. '''కొమ్ము కథల్లొ....''' :1. వలరాజు కథ :3. పెద్దిరాజు కల్యాణం :5. ఉత్తరాదికి ఆవులమేపు :7. ఎర్రగడ్డపాటి యుద్ధం :9. పోలురాజు కథ :2. పంపాద్రినోములు :4. కాటమరాజు కథ :6. నెల్లూరి పుల్లరి :8. ఐక్తీరన్న కథ :10. కరియావుల కథ అనేవి పటంలో చిత్రాల ఆధారంగా చెప్పే కొమ్ముకథలు. ఇందులో పెద్దిరాజు కథ, పంపాద్రికథ, కరియావుల కథ, ఆవులమేపు అనేవి చనిపోయిన సందర్భాల్లో యాదవులు చెప్పించే కథలు.<noinclude><references/></noinclude> opupdziq11zdofw802c9srz2ixcgkvc 104 211996 552651 552516 2026-04-10T14:03:57Z A.Murali 3019 552651 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="A.Murali" />{{rh|పటం కతలు||83}}</noinclude>పటం కతలు83 వర్షాలు సకాలంలో కురియకపోతే కొమ్ము వారిని పిలిపించి ఆవుల మేపుట, ఉత్తర కాండం చెప్పిస్తే కథ పూర్తయ్యేలోపు వర్షం పడుతుందని యాదవుల విశ్వాసం. అది నేటికీ నిదర్శనంగా కొనసాగుతుంది కూడా. కొమ్ముకథలో పంపాద్రి నోములు అనే ఘట్టం అనుష్ఠాన ప్రక్రియతో కూడి యాదవ సమాజానికి ఆదర్శంగా నిలుస్తుంది. ఇవే కాకుండా తిరుపతమ్మకథ, కలపోతగంగరాజు కథలనేవి బైటికథలు. ఇవి ఏ సమయంలోనైనా చెపుతారు. కొమ్ముకథను పగటిపూట చెపుతారు. కొన్ని రాత్రుళ్ళు ప్రారంభించి తెల్లవారుఝాము వరకు కొనసాగిస్తారు. కథనిడివి ఆరు నుండి ఎనిమిది గంటల వరకు ఉంటుంది. ఉత్తరాకాండ లేదా ఆవులమేపు అనేది ఐదు రోజులపాటు చెపుతారు. తాళపత్రగ్రంథ ఆధారంగా సాగే ఈ కథలు నేడు ఒకరి నుండి ఒకరికి అనుకరణతో సంక్రమించే సంప్రదాయకళగా ఉంది. గణనాయక, గంగ ప్రార్థనలతో కథ ప్రారంభిస్తారు. పద్య, వచన రూపంలో కథ కొనసాగుతుంది. కథ కొనసాగింపు బట్టి మధ్యలో అనుష్టాన ప్రక్రియలు ఉంటాయి. ప్రదర్శన మధ్యలో చదివింపులు ఉంటాయి. వారికి అందమైన రాగయుక్త దీవనార్తి ఈ కొమ్ము కథలో ప్రత్యేకంగా చెప్పవచ్చు. ఐదుగురు సభ్యుల బృందంతో ఉండే కొమ్ముకథలో ఒకరు ప్రధాన కథకుడు, మరొకరు వంత పాడుతారు. మిగతా ముగ్గురిలో ఒకరు ఈర్నం, తిత్తి, తాలాలతో వాద్య సహకారం అందిస్తారు. కొమ్ము వాద్యంలో యతి, శృతి ఉంటుంది. ఇవి కిలకిల, మందరతో ఉంటుంది. ఇక ఈర్నంపైన సాలు, జిగిని, మద్దెల దరువులతోపాటు, అడుగుదెబ్బ, శివాలు దెబ్బ అనే వరుసలు వాయిస్తారు. ఇవే కాకుండా ఈర్నంపై పద్దెనిమిది దరువులు వాయించేవారు. 'మతిలేని మాట, శృతిలేని పాట / రాగం' అన్నట్లు కొమ్ము ప్రదర్శనలో శృతిగా 'తిత్తి' చాలా ప్రధానమైనది. మేకతోలుతో ఈ వాద్యం ఆధునిక బాగ్పైపర్ను గుర్తు చేస్తుంది.<noinclude><references/></noinclude> 8eo0ad1y6pt1bh4wgupb0mq6wf019rq 552659 552651 2026-04-10T14:24:11Z A.Murali 3019 /* అచ్చుదిద్దారు */ 552659 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="A.Murali" />{{rh|పటం కతలు||83}}</noinclude> వర్షాలు సకాలంలో కురియకపోతే కొమ్ము వారిని పిలిపించి ఆవుల మేపుట, ఉత్తర కాండం చెప్పిస్తే కథ పూర్తయ్యేలోపు వర్షం పడుతుందని యాదవుల విశ్వాసం. అది నేటికీ నిదర్శనంగా కొనసాగుతుంది కూడా. కొమ్ముకథలో పంపాద్రి నోములు అనే ఘట్టం అనుష్ఠాన ప్రక్రియతో కూడి యాదవ సమాజానికి ఆదర్శంగా నిలుస్తుంది. ఇవే కాకుండా తిరుపతమ్మకథ, కలపోతగంగరాజు కథలనేవి బైటికథలు. ఇవి ఏ సమయంలోనైనా చెపుతారు. కొమ్ముకథను పగటిపూట చెపుతారు. కొన్ని రాత్రుళ్ళు ప్రారంభించి తెల్లవారుఝాము వరకు కొనసాగిస్తారు. కథనిడివి ఆరు నుండి ఎనిమిది గంటల వరకు ఉంటుంది. ఉత్తరాకాండ లేదా ఆవులమేపు అనేది ఐదు రోజులపాటు చెపుతారు. తాళపత్రగ్రంథ ఆధారంగా సాగే ఈ కథలు నేడు ఒకరి నుండి ఒకరికి అనుకరణతో సంక్రమించే సంప్రదాయకళగా ఉంది. గణనాయక, గంగ ప్రార్థనలతో కథ ప్రారంభిస్తారు. పద్య, వచన రూపంలో కథ కొనసాగుతుంది. కథ కొనసాగింపు బట్టి మధ్యలో అనుష్టాన ప్రక్రియలు ఉంటాయి. ప్రదర్శన మధ్యలో చదివింపులు ఉంటాయి. వారికి అందమైన రాగయుక్త దీవనార్తి ఈ కొమ్ము కథలో ప్రత్యేకంగా చెప్పవచ్చు. ఐదుగురు సభ్యుల బృందంతో ఉండే కొమ్ముకథలో ఒకరు ప్రధాన కథకుడు, మరొకరు వంత పాడుతారు. మిగతా ముగ్గురిలో ఒకరు ఈర్నం, తిత్తి, తాలాలతో వాద్య సహకారం అందిస్తారు. కొమ్ము వాద్యంలో యతి, శృతి ఉంటుంది. ఇవి కిలకిల, మందరతో ఉంటుంది. ఇక ఈర్నంపైన సాలు, జిగిని, మద్దెల దరువులతోపాటు, అడుగుదెబ్బ, శివాలు దెబ్బ అనే వరుసలు వాయిస్తారు. ఇవే కాకుండా ఈర్నంపై పద్దెనిమిది దరువులు వాయించేవారు. :'మతిలేని మాట, :శృతిలేని పాట / రాగం' అన్నట్లు కొమ్ము ప్రదర్శనలో శృతిగా 'తిత్తి' చాలా ప్రధానమైనది. మేకతోలుతో ఈ వాద్యం ఆధునిక బాగ్పైపర్ను గుర్తు చేస్తుంది.<noinclude><references/></noinclude> i227krsov3avefkdg9xbfad2o2cwv15 104 211997 552660 552517 2026-04-10T14:28:15Z A.Murali 3019 /* అచ్చుదిద్దారు */ 552660 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="A.Murali" />{{rh|84||పటం కతలు}}</noinclude> గుడారం పైన పెట్టే పసినికొండ అనేది గుడికి శిఖరం లాంటిది. ఈ గుడారంలోనే గంగ విగ్రహం, సూర్య, చంద్రుల బొమ్మలు, గంగ, బొల్లావు బొమ్మలను ఒకవైపు, పటంను వీటికి ఎదురుగా మరోవైపు గుడారంలో కట్టి అందులోనే కథ చెపుతారు. వీటిని ముందుగా తెలిపినట్లు యాదవులే సమకూర్చి అందిస్తారు. కథలతోపాటు ఉప్పలమ్మ, వీరుల, ఎల్లమ్మ, ముత్యాలమ్మలకు కొలుపులు చేయడం కొమ్ము వారి మరో హక్కు, దేవతల కొలుపులో కొమ్ము వారికి ముఖ్యస్థానం ఉంటుంది. వీటితోపాటు గంగ తిరునాళ్ళు, మల్లన్న తిరునాళ్ళు, బొడ్రాయి సంబురాళ్ళలో వాద్యాలు వాయిస్తారు. ఇలా ఒకే కళాకారులు వివిధ ప్రక్రియలో తమ కళను ప్రదర్శిస్తూ ప్రతిఫలం ద్వారా జీవనం సాగిస్తున్నారు. ఖమ్మం జిల్లాలోని అరుదైన కళారూపం ఇది. ప్రస్తుత కాలంలో కథలతోపాటు కొలువులకు అధిక డిమాండ్ ఉన్నప్పటికీ కథ కొనసాగించే కొమ్ము కళాకారులు తక్కువైపోతున్నారు. నిరంతరం ఆడుతూ, పాడుతూ ఉండడంవల్ల తమ ఆరోగ్యాలు పాడైపోతున్నాయనే వేదనే ఈ కళపైన ఆసక్తి తగ్గుతుంది. తెలంగాణలోని అరుదైన కళారూపంగా దీనికై ప్రభుత్వం, సాంస్కృతిక శాఖ సహకారంతో పాటు స్వచ్చంధ సంస్థలు, విశ్వ విద్యాలయాల తోడ్పాటు కూడా అవసరం. కొమ్ము కథను పేర్కొనే యాదవ వంశంతోపాటు కొమ్ము వంశం కూడా ఆ చంద్రార్కం నిలువాలని ఆశిద్దాం. {{right|-డా॥ భట్టు రమేష్}}<noinclude><references/></noinclude> 03po414j7lk6qtda7hcu6yxsfv7l09q 104 211998 552662 552518 2026-04-10T14:32:16Z A.Murali 3019 /* సమస్యాత్మకం */ 552662 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="2" user="A.Murali" /></noinclude>{{Css image crop |Image = పటం_కతలు.pdf |Page = 102 |bSize = 450 |cWidth = 375 |cHeight = 101 |oTop = 30 |oLeft = 32 |Location = center |Description = }} {{center|{{p|fs150}}'''9. కొర్రాజుల పటం కత '''<p>}} సంప్రదాయ గిరిజన తెగలు మానవజాతి మూలాలకు ప్రతీకలు. తెగల ఆవిర్భావం గురించి ఉనికి గురించి వారికి సంబంధించిన సాహిత్యం, చరిత్ర ఈ విషయాల్ని రూఢీపరుస్తున్నాయి. భారతదేశ గిరిజనులు ముఖ్యంగా తెలుగు నేలపైన ప్రత్యేక ఉనికిని చాటుకుంటున్నారు. సుమారు 35 గిరిజన తెగలు అడవుల్లో, కొండకోనల్లో, నదీతీరాల వెంట ఆవాసాలు ఏర్పర్చుకున్నాయి. మరికొన్ని గిరిజన తెగలు మైదాన ప్రాంతాల్లో నివసిస్తున్నాయి. ఆదివాసీ, గిరిజన తెగల వృత్తి - ప్రవృత్తులు, జీవన విధానం, ఆచార అనుష్టానాల్లో ప్రత్యేకతలు ఉన్నాయి. ప్రకృతిలో మమేకమై జీవనం కొనసాగిస్తున్న గిరిజనుల చరిత్రను మౌఖిక సాహిత్యంగా గానం చేసున్న ఉపతెగలు నేటికి కూడా కొనసాగుతూ ఉండటం గమనార్హం.<noinclude><references/></noinclude> ti1bcam4gdr72yrlownr80h9r3uo8s3 104 211999 552663 552519 2026-04-10T14:33:28Z A.Murali 3019 /* సమస్యాత్మకం */ 552663 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="2" user="A.Murali" /></noinclude>{{Css image crop |Image = పటం_కతలు.pdf |Page = 103 |bSize = 450 |cWidth = 452 |cHeight = 392 |oTop = 0 |oLeft = -1 |Location = center |Description = }}<noinclude><references/></noinclude> g9jkq4jum2gnqp4eti29ufb31qwiisq 104 212000 552664 552520 2026-04-10T14:38:09Z A.Murali 3019 /* అచ్చుదిద్దారు */ 552664 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="A.Murali" />{{rh|పటం కతలు||87}}</noinclude> గోండ్ తెగకు పరదాన్, తోటి, కోయకు డోలీ, పట్టెడ, లంబాడీలకు భాట్స్, దాడీ లాంటి ఉపతెగలు మౌఖిక సాహిత్యం ద్వారా పూర్వ చరిత్రను అందిస్తున్నట్లే... నాయకపోడు అనే గిరిజన తెగకు కొర్రాజుల (తోటి), పూజరి అనే ఉపతెగలు సంప్రదాయ మౌఖిక సాహిత్యం ద్వారా పద్మనాయక తెగ ఔన్నత్యాన్ని చాటి చెపుతున్నాయి. తెలుగు నేలపైన అరుదైన కళాప్రక్రియల్లో పటం కథలు ఒకటి. పటం ద్వారా కుల లేదా తెగ పురాణాల్ని అందించే సంప్రదాయం ఉంది. అలాంటి వాటిలో కొర్రాజులు ఒకరు. వీరు పద్మనాయక (నాయకపోడు) గిరిజన తెగ ఆశ్రితులు. పటం ఆధారంగా పద్మనాయకుల వృత్తాంతాన్ని తెలియజేస్తారు. ఐదుగురు బృందంగా ఉండి పటంతో పాటు మద్దెల, హార్మోనియం, తాళాలు ప్రధాన వాద్యాలను ఉపయోగిస్తూ ప్రదర్శన ఇస్తారు. కొర్రాజులు ప్రతీ ఐదు సంవత్సరాలకు ఒకసారి తమకు హక్కుగా ఉండే గ్రామాలకు వెళ్లి ప్రదర్శనలు ఇచ్చి ప్రతిఫలం పొందడం ఆనవాయితీ. '''కొర్రాజుల ఆవిర్భావం :''' కొర్రాజులు పటం ఆధారంగా పద్మనాయకుల వృత్తాంతాన్ని ఐదు కాండాలుగా ఐదురోజుల పాటు చెపుతారు. సంక్షిప్తంగా వీరు కథలు వివరిస్తారు. భూలోకంలో మధ రాక్షసులు పెట్టే బాధలు భరించలేక భూదేవి, గంగాదేవి విష్ణుమూర్తి దగ్గరకు వచ్చి కంసుడు రాక్షసులకు మద్దతునిచ్చి నానా బాధలు పెడుతున్నాడని కంస మర్దన చేయాలని ప్రార్థిస్తారు. అప్పుడు లక్ష్మీదేవితో విష్ణుమూర్తి 'నేను దేవకి వసుదేవుల అష్టమా గర్భమున గోపాలకృష్ణునిగా పుట్టి కంస మర్దన చేయబోతున్నా' అంటాడు. లక్ష్మీదేవి 'తాను ఒంటరిగా ఎలా ఉండాలని' అడుగుతుందట. అప్పుడు విష్ణుమూర్తి 'బాధపడకు లక్ష్మీ సాంబవుని పట్నమందున బంగారు గుడి, వెండిగుడి అనే రెండు గుళ్లు ఉన్నాయి. ఆ గుడి ముందు బంగారు కోనేరు ఉంది. ఆ వెండి గుడియందు నీవు జన్మించి పరమ భక్తురాలైనటువంటి పద్మనాయక గిరిజనులను పుట్టించి కాలం గడుపవలె, నీకేం కష్టం వచ్చినా కాపాడే భారం నాది' అని చెప్తాడు.<noinclude><references/></noinclude> 345qscd2opmvcbtii1jzxlumx6atrek 102 212081 552661 2026-04-10T14:30:56Z Veera.sj 443 పేజీ సృష్టి 552661 wikitext text/x-wiki వేదాలను నాలుగు భాగాలుగా విభజించి హైందవ సాంప్రదాయంలో కృష్ణద్వైపాయుడుగా పిలువబడే వారు వ్యాసులవారు (12569 BCE). వేదాలను విభజించడం వల్ల వేద వ్యాసుడయ్యాడు. వేదాలతో పాటు మహాభారతం, మహాభాగవతంతో పాటు అష్టాదశపురాణాలు రచించాడు వ్యాసుడు. వ్యాసుడు సప్తచిరంజీవులలో ఒకడు. 6l64yak2pu7jihgopntoc6wdu6v26hd