పుట:సీతారామాంజనేయ సంవాదము.pdf/4

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="te">
  <siteinfo>
    <sitename>వికీసోర్స్</sitename>
    <dbname>tewikisource</dbname>
    <base>https://te.wikisource.org/wiki/%E0%B0%AE%E0%B1%8A%E0%B0%A6%E0%B0%9F%E0%B0%BF_%E0%B0%AA%E0%B1%87%E0%B0%9C%E0%B1%80</base>
    <generator>MediaWiki 1.46.0-wmf.26</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">మీడియా</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">ప్రత్యేక</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">చర్చ</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">వాడుకరి</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">వాడుకరి చర్చ</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">వికీసోర్స్</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">వికీసోర్స్ చర్చ</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">దస్త్రం</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">దస్త్రంపై చర్చ</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">మీడియావికీ</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">మీడియావికీ చర్చ</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">మూస</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">మూస చర్చ</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">సహాయం</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">సహాయం చర్చ</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">వర్గం</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">వర్గం చర్చ</namespace>
      <namespace key="100" case="first-letter">ద్వారము</namespace>
      <namespace key="101" case="first-letter">ద్వారము చర్చ</namespace>
      <namespace key="102" case="first-letter">రచయిత</namespace>
      <namespace key="103" case="first-letter">రచయిత చర్చ</namespace>
      <namespace key="104" case="first-letter">పుట</namespace>
      <namespace key="105" case="first-letter">పుట చర్చ</namespace>
      <namespace key="106" case="first-letter">సూచిక</namespace>
      <namespace key="107" case="first-letter">సూచిక చర్చ</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">మాడ్యూల్</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">మాడ్యూల్ చర్చ</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Event</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Event talk</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>పుట:సీతారామాంజనేయ సంవాదము.pdf/4</title>
    <ns>104</ns>
    <id>116440</id>
    <revision>
      <id>555243</id>
      <parentid>369113</parentid>
      <timestamp>2026-05-01T05:12:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <origin>555243</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3055" sha1="ngbtubs2b4xvffdmo9s0ul1rkmqp651" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{Css image crop
|Image = సీతారామాంజనేయ_సంవాదము.pdf
|Page = 4
|bSize = 377
|cWidth = 138
|cHeight = 59
|oTop = 30
|oLeft = 119
|Location = center
|Description = 
}}

సీతారామాంజనేయమను నీ ప్రబంధము రచించినకవి పరశురామపంతుల లింగమూర్తి, ఇతఁడు నియోగి బ్రాహ్మణుఁడు. రామమంత్రి తిమ్మమాంబలకుమారుడు. ఇతనినివాసస్థలము నిజాము రాష్ట్రములోని వరంగల్లునకుఁ జేరిన మట్టివాడ. నేఁటివఱ కీకవివంశీయులు లింగమూర్తి
కవిపాదరజముచేబవిత్రీ కృతమైన ప్రాచీనగృహముననె వసించుచున్నారు. ఈ వంశమున నీయనకుఁ బూర్వము కవులున్నటులఁ దెలియదు. ఆంధ్రమున నీకవివర్యుఁడు రచించిన గ్రంథములఁ బేర్కొందుము.

&lt;poem&gt;1 రతిమన్మథవిలాసము
2 జీవన్ముక్తి ప్రకరణము
3 బ్రహ్మనారదసంవాదము
4 తారక యోగము
5 మానసశతకము (కందములు)
6 సీతారామాంజనేయము.&lt;/poem&gt;

ఇందు సీతారామాంజనేయము రతీమన్మథవిలాసము అను రెండుగ్రంథములె యించుక పెద్దవి. మిగిలినకబ్బములు శతకప్రాయములు. రతిమన్మథవిలాసము మూఁడాశ్వాసముల ప్రబంధము. ఈ గ్రంథము కవి బాల్యమున రచించినటుల నందలిభావలోపములు వ్యాకరణలోపములు సాక్ష్యము లగుచున్నవి. గద్యములో “శ్రీ మదాంజనేయచరణకమలసేవావిధేయ శృంగారకవితాచమత్కారధౌరేయ పరశురామపంతుల లింగమూర్తినామధేయప్రణీతం బైనరతిమన్మథవిలాస మను శృంగారప్రబంధమందు” అని వ్రాసికొనియున్నాఁడు. దీనింబట్టి యౌవనమున నీగ్రంథము కవి రచియించియుండునని తేలుచున్నది. సీతారామాంజనేయము లిఖించునప్పటికి కవిస్థితిగతులు మాఱెను. ఈతనిమానసము&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ngbtubs2b4xvffdmo9s0ul1rkmqp651</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:సీతారామాంజనేయ సంవాదము.pdf/5</title>
    <ns>104</ns>
    <id>116447</id>
    <revision>
      <id>555244</id>
      <parentid>369115</parentid>
      <timestamp>2026-05-01T05:17:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <origin>555244</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4086" sha1="hnuf3gzn6kmdms9f8r5192jn4ktlh3t" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;{{rh| ii | పీఠిక  }}&lt;/noinclude&gt;శృంగారరసమునుండి విముఖమై వేదాంతరసమున నోలలాడఁ దొడగెను. కవితయు నిగ్గుతేఱిి వశంవదయై భావబింబముల నిర్జీవకథాంశములలో సైతము చిత్రించుశక్తి కల దయ్యెను. రతీమన్మథవిలాసము హనుమంతునకుఁ గృతి యీయఁబడినది. గద్యమున హనుమద్భక్తుఁడ నని కవి చెప్పికొనెను. గ్రంథమున గురుప్రశంస లేదు. తుదకు స్వవంశవిషయమేని చెప్పికొనియుండ లేదు. సీతారామాంజనేయ మీకవి తనయుత్తరవయస్సున రచించియుండును. ఇందులకుఁ గవితాధారయు వేదాంతపాండిత్యము మనకు దృష్టాంతములు కాగలవు. ఈకవి బాల్యమున సామాన్యునివలె విద్యాజ్ఞానశూన్యుఁడై తన గ్రామమగు మట్టివాడకు సమీపముననున్న ″ఈదులవాయ” యను గ్రామమున సంచరించుచుండ సమీపశైలమున వసించు మహాదేవయోగి యను నొకమహాత్యుడు రామమంత్రోపదేశ మొనరించె ననియు, నా గిరియందే యామంత్రరాజము సిద్ధించువఱకు వసించి యోగివలని సెలవంది యాయన దయ చేసిన షట్చక్రసీతారామస్వరూపము నిజగృహమునఁ బ్రతిష్ఠించె ననియుఁ జెప్పుట యేకాక నేఁటివఱకు నాసీతారామమూర్తిస్వరూపము వంశీయులు భక్తితాత్పర్యములతోఁ బూజించుచున్నారు. కవి, తాను
మహాదేవగురుశిష్యుఁడ ననియు షట్చక్రసీతారామోపాసకుఁడ ననియు సీతారామాంజనేయగద్యమున నిటుల “శ్రీమన్నారాయణ మహాదేవగురుకరుణా కటాక్షవీక్షణ విమలీకృత నిజహృదయకమల కర్ణికాంతస్సందర్శితాఖండ సచ్చిదానందరసైకస్ఫూర్తిషట్చక్ర సీతారామమూర్తి పరశురామపంతుల లింగమూర్తి గురుమూర్తి ప్రణీతము” అని వ్రాసికొనియున్నాఁడు. మఱియు నీకవివర్యుఁ డార్జించిన శ్రీరాముమాడయు స్ఫటికవినాయకవిగ్రహము మరకతలింగము సాలగ్రామములు సైతము
వంశీయులు శ్రద్ధాభక్తులతోఁ బూజించుచున్నారు. ఎట్టి విపత్కాలముననేని తాఁ గడించిన విగ్రహముల మట్టివాడయం దుంచియే పూజింపవలయునని కని యాజ్ఞ యొసంగెనఁట. నేటికి, వంశజు లటులె సల్పుచున్నారు. కవికి గురుమూర్తిపదము బిరుదనామము. ఇది యిక్కవి రామ&lt;/poem&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>hnuf3gzn6kmdms9f8r5192jn4ktlh3t</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>555245</id>
      <parentid>555244</parentid>
      <timestamp>2026-05-01T05:17:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <origin>555245</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4079" sha1="tqzgccicydjdploq7yv28x0z91au67v" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;{{rh| ii | పీఠిక  }}&lt;/noinclude&gt;శృంగారరసమునుండి విముఖమై వేదాంతరసమున నోలలాడఁ దొడగెను. కవితయు నిగ్గుతేఱిి వశంవదయై భావబింబముల నిర్జీవకథాంశములలో సైతము చిత్రించుశక్తి కల దయ్యెను. రతీమన్మథవిలాసము హనుమంతునకుఁ గృతి యీయఁబడినది. గద్యమున హనుమద్భక్తుఁడ నని కవి చెప్పికొనెను. గ్రంథమున గురుప్రశంస లేదు. తుదకు స్వవంశవిషయమేని చెప్పికొనియుండ లేదు. సీతారామాంజనేయ మీకవి తనయుత్తరవయస్సున రచించియుండును. ఇందులకుఁ గవితాధారయు వేదాంతపాండిత్యము మనకు దృష్టాంతములు కాగలవు. ఈకవి బాల్యమున సామాన్యునివలె విద్యాజ్ఞానశూన్యుఁడై తన గ్రామమగు మట్టివాడకు సమీపముననున్న ″ఈదులవాయ” యను గ్రామమున సంచరించుచుండ సమీపశైలమున వసించు మహాదేవయోగి యను నొకమహాత్యుడు రామమంత్రోపదేశ మొనరించె ననియు, నా గిరియందే యామంత్రరాజము సిద్ధించువఱకు వసించి యోగివలని సెలవంది యాయన దయ చేసిన షట్చక్రసీతారామస్వరూపము నిజగృహమునఁ బ్రతిష్ఠించె ననియుఁ జెప్పుట యేకాక నేఁటివఱకు నాసీతారామమూర్తిస్వరూపము వంశీయులు భక్తితాత్పర్యములతోఁ బూజించుచున్నారు. కవి, తాను
మహాదేవగురుశిష్యుఁడ ననియు షట్చక్రసీతారామోపాసకుఁడ ననియు సీతారామాంజనేయగద్యమున నిటుల “శ్రీమన్నారాయణ మహాదేవగురుకరుణా కటాక్షవీక్షణ విమలీకృత నిజహృదయకమల కర్ణికాంతస్సందర్శితాఖండ సచ్చిదానందరసైకస్ఫూర్తిషట్చక్ర సీతారామమూర్తి పరశురామపంతుల లింగమూర్తి గురుమూర్తి ప్రణీతము” అని వ్రాసికొనియున్నాఁడు. మఱియు నీకవివర్యుఁ డార్జించిన శ్రీరాముమాడయు స్ఫటికవినాయకవిగ్రహము మరకతలింగము సాలగ్రామములు సైతము
వంశీయులు శ్రద్ధాభక్తులతోఁ బూజించుచున్నారు. ఎట్టి విపత్కాలముననేని తాఁ గడించిన విగ్రహముల మట్టివాడయం దుంచియే పూజింపవలయునని కని యాజ్ఞ యొసంగెనఁట. నేటికి, వంశజు లటులె సల్పుచున్నారు. కవికి గురుమూర్తిపదము బిరుదనామము. ఇది యిక్కవి రామ&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>tqzgccicydjdploq7yv28x0z91au67v</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:సీతారామాంజనేయ సంవాదము.pdf/6</title>
    <ns>104</ns>
    <id>116458</id>
    <revision>
      <id>555246</id>
      <parentid>369640</parentid>
      <timestamp>2026-05-01T05:18:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <origin>555246</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1905" sha1="fu9kva62ggebqwp7o55o1qes536y9or" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;{{rh|పీఠిక  | iii  }}&lt;/noinclude&gt;మంత్రోపదేశకుఁడై నిజామురాష్ట్రమున  నఖిలదిశల  బల్లకి నెక్కి తిరిగి పెక్కండ్రుశిష్యుల గడించి వారివలనఁ బొందెనఁట. 

కవి తనగురుపరంపర నిటుఁల  జెప్పికొన్నాఁడు.

{{Css image crop
|Image = సీతారామాంజనేయ_సంవాదము.pdf
|Page = 6
|bSize = 377
|cWidth = 128
|cHeight = 213
|oTop = 137
|oLeft = 126
|Location = center
|Description = 
}}
ఇందు కడపటివాఁ డగుమహాదేవగురుఁడే ప్రకృతకవి కుపదేశ మొనరించిన దేశికుఁడు, ఈ దేశికనామము రతీమన్మథవిలాసమునఁ గానరామిచే నప్పటి కీకవి భక్తియోగాభ్యాస మొనరించి యుండఁ డని తెలియుచున్నది. సీతారామాంజనేయమునఁ దన దేశికు నిటుల స్తోత్ర మొనరించి యున్నాఁడు.
{{Telugu poem|type=సీ.|lines=&lt;poem&gt;“అఖిలభూతంబుల నాడించుమాయను
             సొంపుగా నెవ్వఁ డాడింపుచుండు
గురుజనంబుల కెల్ల గురువులై తగుహరి
             హరుల కెవ్వఁడు గురు వగుచునుండు
విబుధలోకంబుల వెలిఁగించి వెలుఁగుల
             మించి యెవ్వఁడు వెలిగించుచుండు&lt;/poem&gt;|ref=}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>fu9kva62ggebqwp7o55o1qes536y9or</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>555247</id>
      <parentid>555246</parentid>
      <timestamp>2026-05-01T05:23:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <origin>555247</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2007" sha1="rjpuq1ymigem2wnm0rbrvhsf0s34y5w" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;{{rh|పీఠిక  | iii  }}&lt;/noinclude&gt;మంత్రోపదేశకుఁడై నిజామురాష్ట్రమున  నఖిలదిశల  బల్లకి నెక్కి తిరిగి పెక్కండ్రుశిష్యుల గడించి వారివలనఁ బొందెనఁట. 

కవి తనగురుపరంపర నిటుఁల  జెప్పికొన్నాఁడు.
{{Center|&lt;poem&gt;శ్రీదత్తాత్రేయుఁడు
|
జనార్దనయోగి
|
ఏకోగురుస్వామి
|
నరహరిమహేశగురుస్వామి
|
నాగోజీరామగురుఁడు
|
మహాదేవగురుఁడు&lt;/poem&gt;}}
ఇందు కడపటివాఁ డగుమహాదేవగురుఁడే ప్రకృతకవి కుపదేశ మొనరించిన దేశికుఁడు, ఈ దేశికనామము రతీమన్మథవిలాసమునఁ గానరామిచే నప్పటి కీకవి భక్తియోగాభ్యాస మొనరించి యుండఁ డని తెలియుచున్నది. సీతారామాంజనేయమునఁ దన దేశికు నిటుల స్తోత్ర మొనరించి యున్నాఁడు.
{{Telugu poem|type=సీ.|lines=&lt;poem&gt;“అఖిలభూతంబుల నాడించుమాయను
             సొంపుగా నెవ్వఁ డాడింపుచుండు
గురుజనంబుల కెల్ల గురువులై తగుహరి
             హరుల కెవ్వఁడు గురు వగుచునుండు
విబుధలోకంబుల వెలిఁగించి వెలుఁగుల
             మించి యెవ్వఁడు వెలిగించుచుండు&lt;/poem&gt;|ref=}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>rjpuq1ymigem2wnm0rbrvhsf0s34y5w</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:సీతారామాంజనేయ సంవాదము.pdf/7</title>
    <ns>104</ns>
    <id>116459</id>
    <revision>
      <id>555248</id>
      <parentid>369641</parentid>
      <timestamp>2026-05-01T05:27:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <origin>555248</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2856" sha1="1rp714ayvyfh1gvd72nco1soydtod9n" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;{{Center|పీఠిక}}&lt;/noinclude&gt;{{Telugu poem|type=|lines=&lt;poem&gt;ప్రభువుల కెల్ల సత్ప్రభు వైన బ్రహ్మకుఁ
          బ్రభు వౌచు నెవ్వఁడు పరఁగుచుండు&lt;/poem&gt;|ref=}}
{{Telugu poem|type=గీ.|lines=&lt;poem&gt;సగుణనిర్గుణరూపుఁడై నెగడుచుండు
నమ్మహాదేవగురువరు నభినుతింప
సకలనిగమాగమాంతశాస్త్రంబు లోప 
వనఁగ మముబోంట్లకు నుతింప నలవి యగునె.&quot;&lt;/poem&gt;|ref=}} 
ఈపద్యమువలన మహాదేవయోగి దైవసముఁ డని తోచుచున్నది.  ఎంతఁవాడొ కానిది లింగమూర్తికవికి గురువు కాఁగలడా! కవి తాను మహాదేవయోగి గురుఁ డని యిట్లు చెప్పికొనెను.
{{Telugu poem|type=గీ.|lines=&lt;poem&gt;“అమ్మహాదేవగురుచరణారవింద 
పరపరాగాంశభజనతత్పరుఁడఁ బరశు
రామపంతులకులజాతరామమంత్రి
మౌళితిమ్మాంబికాప్రియాత్మజుఁడ నేను.&quot;&lt;/poem&gt;|ref=}} 
కొండొకచోట నిక్కవి తనదేశికుని సీతారామస్వామికి సమానునిగ నీక్రిందిపద్యములోఁ జెప్పికొనియున్నాఁడు.
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;&quot;ప్రణవాత్మకసదసత్కా
రణసంపూర్ణప్రభాభిరామసగుణని
ర్గుణనిర్వికారనారా
యణసీతారామగురుమహాదేవశివా.&quot;&lt;/poem&gt;|ref=}}
కవి తా నీగ్రంథమున బ్రహ్మాండపురాణాంతర్గత మగు అధ్యాత్మరామాయణమునందలి శ్రీరామహృదయమును విస్తరించి వ్రాసితిననియు శ్రీరాముఁడు స్వప్నమునఁ బ్రత్యక్షమై కృతి రచింపు మనె ననియు వ్రాసికొనియున్నాఁడు.

ఈకవి యీ గ్రంథమును మూఁడాశ్వాసములుగ విభజించి క్రమముగఁ దారకయోగము సాంఖ్యయోగము అమనస్కయోగము అని పేరులఁ  బెట్టి యున్నాడు.&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>1rp714ayvyfh1gvd72nco1soydtod9n</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:సీతారామాంజనేయ సంవాదము.pdf/8</title>
    <ns>104</ns>
    <id>116478</id>
    <revision>
      <id>555249</id>
      <parentid>371788</parentid>
      <timestamp>2026-05-01T05:30:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <origin>555249</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2382" sha1="a7v3ksm5ygyaqicoi55x93s296ktfjy" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;శ్రీరామమూర్తి&quot; /&gt;{{rh| | పీఠిక | v }}&lt;/noinclude&gt;రజతగిరియందు శంకరుఁడు పేరోలగముఁ దీర్చియుండుతఱిఁ దనపరిచర్యలయం దప్రమత్తురాలగు పార్వతినిఁ జూచి శంకరుఁడు సంతసించి నీయభీష్టంబుఁ దీర్తు  నెద్దియేని వరము కోరుమనె నఁట. అందులకుఁ బార్వతి పవిత్రమగు మంత్రరాజ ముపదేశింపుమని కోర శంకరుఁడు నీకుఁ దగినది శ్రీరామమంత్రమని దాని నుపదేశించెనఁట. పిమ్మట పార్వతి శంకరునిఁ జూచి శ్రీరామతత్త్వస్వరూప మెట్టిదని ప్రశ్నింప, శ్రీరాము ననుమతిచే సీత హనుమంతున కెఱింగించినయంశము శంకరుఁడు పార్వతి కెఱింగించెనఁట, ఇదియే యీగ్రంథావతారిక. 

కవికాలము తెలిసికొనుటకు గ్రంథమున నాధారములు లేవు. రతిమన్మథవిలాసము కవిస్తుతిలో అయ్యలరాజు రామభద్రుని పేర్కొనియుంటచే పదునాఱవశతాబ్దమునకుఁ గడపటివాఁ డనువిషయము స్థూలదృష్టికిఁ దోఁచును. కవికిఁ గడపటివంశవృక్ష మీక్రిందివిధముగ నున్నది.
{{Css image crop
|Image = సీతారామాంజనేయ_సంవాదము.pdf
|Page = 8
|bSize = 377
|cWidth = 233
|cHeight = 221
|oTop = 308
|oLeft = 68
|Location = center
|Description = 
}}

ఈ వంశవృక్షమునందలి పట్టాభిరామయ్య గ్రంథకర్తయగు లింగమూర్తికవి కైదవతరమువాఁడు. ఈపట్టాభిరామయ్యకు వయస్సు 40సం&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>a7v3ksm5ygyaqicoi55x93s296ktfjy</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:సీతారామాంజనేయ సంవాదము.pdf/9</title>
    <ns>104</ns>
    <id>116549</id>
    <revision>
      <id>555250</id>
      <parentid>482867</parentid>
      <timestamp>2026-05-01T05:36:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <origin>555250</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3865" sha1="2t3x3iaykzxp3sm35dic0lbi1j2rgdv" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;MYADAM ABHILASH&quot; /&gt;{{rh| vi  |  పీఠిక | }}&lt;/noinclude&gt;వత్సరము లుండును. ఈయనవద్దనుండి తరమునకు ముప్పదియేండ్లచొప్పున లెక్కించినచో ప్రకృతకవి యిప్పటికి రమారమి 150 సంవత్సరములకాలమువాఁ డగును. అధ్యాత్మరామాయణము, శుకచరిత్రము లోనగుగ్రంథముల విరచించిన మహాకవియు లింగమూర్తికవికుమారుఁడు శిష్యుఁడు నగు రామమూర్తి తనతండ్రి లిఖించిన రతీమన్మథవిలాసమునకు శుద్ధప్రతి వ్రాయుచుఁ గ్రింద, “ప్లవంగ సంవత్సర జ్యేష్ఠ బ 13 గురువారమువఱకు పరశురామపంతులురామన్నగారు రతిమన్మథవిలాసము పూర్వప్రతిలో నున్నక్రమాన వ్రాసిరి.” అని వ్రాసికొనెను. జీర్ణమయమై యున్న గ్రంథమువలనను, ప్రకృతవంశీయులకు రామమూర్తికవి యైదవపురుషుఁగుటవలనను ప్లవంగసంవత్సర మిప్పటికిఁ బదియేండ్లక్రిందను డెబ్బదియేండ్ల క్రిందను గతించినది కాక నూటముప్పది సంవత్సరముల క్రింద గతించినదై యుండును. అంతకుముందు లింగమూర్తిగారు రమారమి యిరువది సంవత్సరములక్రింద నుండె ననుకొనినను సీతారామాంజనేయ మిప్పటికి నూటయేఁబది సంవత్సరముల క్రింద - అనఁగా క్రీ. శ. 1760 ప్రాంతములో విరచింపఁబడియుండు ననుట నిస్సందేహము. కవిజీవిత మిఁక విడిచి కావ్యము విమర్శింతము.
{{p|ac|fwb}}సీతారామాంజనేయసంవాదము&lt;/p&gt;
ఇది యితనితక్కినగ్రంథములకంటే శ్రావ్యముగఁ బ్రౌఢముగ నిర్దుష్టముగా నున్నది. కావ్యమంతయు యోగశాస్త్రమగుటచేఁ గవితావిమ ర్శమునకు వీలు కానరాదు. అందందుఁ గలస్వతంత్ర పద్యములచేఁ గవి శక్తిసామర్థ్యములు గుర్తింపవచ్చును. ప్రాచీనకవుల పద్యముల పోలికల ననుసరించి వ్రాయబడిన పద్యములు కొన్ని సీతారామాంజనేయమున కలవు.
{{Telugu poem|type=సీ.|lines=&lt;poem&gt;&quot;స్వామియై నిగమాతిభూమియై సురపురో 
                    గామియై యబ్ధిజాకామి యుండ
హారియై హలహలాహారి యై భవదంశు
                    ధారియై ప్రసవాయుధారి యుండ ... ...&lt;/poem&gt;|ref=}}
{{right|వసుచరిత్రము, చతుర్థాశ్వాసము ప. 36.}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>2t3x3iaykzxp3sm35dic0lbi1j2rgdv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:సీతారామాంజనేయ సంవాదము.pdf/10</title>
    <ns>104</ns>
    <id>116567</id>
    <revision>
      <id>555252</id>
      <parentid>403222</parentid>
      <timestamp>2026-05-01T07:44:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <origin>555252</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3382" sha1="m0gh5w5u0x507782o21tmdoswpf5kmb" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;MYADAM ABHILASH&quot; /&gt;{{rh|  |పీఠిక   |vii }}&lt;/noinclude&gt;&lt;{{Telugu poem|type=సీ.|lines=&lt;poem&gt;“ఏకమై పరమై విశోకమై సత్య మ
         లోకమై వ్యాపకాలోక మగుచు
సారమై చిదచిదాకారమై యతినిర్వే
         కారమై విగతసంసార మగుచు.........”&lt;/poem&gt;|ref=}} 
{{right|సీతారామాంజనేయము 2-6}}
{{Telugu poem|type=ఉ.|lines=&lt;poem&gt;“హా యను గాధినందనమఖారినిశాటమదాపహారిబా
హా యను గ్రావజీవదపదాంబురుహా యను రాజలోక సిం
హా యనుఁ బోషితార్యనిసహా యనుఁ గానల కేఁగితే నిరీ
హా యను నిర్వహింపఁగలనా? నిను బాసి రఘూద్వహా యనున్.”&lt;/poem&gt;|ref=}} 
{{right|రామాభ్యుదయము 5-10}}
{{Telugu poem|type=ఉ.|lines=&lt;poem&gt;మాయను మిథ్యగాఁ దెలియుమా యను దత్కృత మెల్లఁ గల్లసు
మ్మా యను మేను నే ననకుమా యను సాక్షిని నీవు చూచుకొ
మ్మా యనుఁ జూడఁగానితరమా యను నే నని నిశ్చయించుకొ
మ్మా యనుఁగాకపో నితరమా యనుమానము మానుమా యనున్.”&lt;/poem&gt;|ref=}}  
{{right|సీతారామాంజనేయము 3-143}}
ఇట్టిపోలికలచే నీకవి ప్రాచీనకవులకవిత్వముపై గౌరవభావము కలవాఁ డనియు రసార్థియనియుఁ బాఠకులు తలంతురుగాక. కఠినతమమగు వేదాంతశాస్త్రమును, కవితాప్రపంచమున వెలయించుట సామాన్యకార్యము కాదు. అందును నీకవివర్ణనాంశములలో నిరోష్ఠ్యపద్యములు, సర్వతఃప్రాసపద్యములు, చతుఃప్రాసపద్యములు వ్రాసి తనశక్తిని వెల్లడించియున్నాఁడు. విస్తరభీతిచే నుదాహరింప మానితిమి. ఈ లింగమూర్తికవిమొదలు కడకు వంశవృక్షములోనివారందఱును కవులుగను పండితులుగను రామమంత్రోపాసకులుగ నున్నారు. ఈ పవిత్రమగువంశమునఁ బట్టాభిరామయ్యగారును వారిపుత్రులును గవితాపరిచయము లేనివారుగ నున్నారు. ఈ సీతారామాంజనేయమునకు సర్వంకషముగ మొదట వ్యాఖ్యాన మొనరించిన శ్రీ పాలపర్తి నాగేశ్వరశాస్త్రినిగూర్చిన&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>m0gh5w5u0x507782o21tmdoswpf5kmb</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>555253</id>
      <parentid>555252</parentid>
      <timestamp>2026-05-01T07:45:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <origin>555253</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3381" sha1="f6auay1ny4ybkrqe7wkfizd3rsjxpn7" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;MYADAM ABHILASH&quot; /&gt;{{rh|  |పీఠిక   |vii }}&lt;/noinclude&gt;{{Telugu poem|type=సీ.|lines=&lt;poem&gt;“ఏకమై పరమై విశోకమై సత్య మ
         లోకమై వ్యాపకాలోక మగుచు
సారమై చిదచిదాకారమై యతినిర్వే
         కారమై విగతసంసార మగుచు.........”&lt;/poem&gt;|ref=}} 
{{right|సీతారామాంజనేయము 2-6}}
{{Telugu poem|type=ఉ.|lines=&lt;poem&gt;“హా యను గాధినందనమఖారినిశాటమదాపహారిబా
హా యను గ్రావజీవదపదాంబురుహా యను రాజలోక సిం
హా యనుఁ బోషితార్యనిసహా యనుఁ గానల కేఁగితే నిరీ
హా యను నిర్వహింపఁగలనా? నిను బాసి రఘూద్వహా యనున్.”&lt;/poem&gt;|ref=}} 
{{right|రామాభ్యుదయము 5-10}}
{{Telugu poem|type=ఉ.|lines=&lt;poem&gt;మాయను మిథ్యగాఁ దెలియుమా యను దత్కృత మెల్లఁ గల్లసు
మ్మా యను మేను నే ననకుమా యను సాక్షిని నీవు చూచుకొ
మ్మా యనుఁ జూడఁగానితరమా యను నే నని నిశ్చయించుకొ
మ్మా యనుఁగాకపో నితరమా యనుమానము మానుమా యనున్.”&lt;/poem&gt;|ref=}}  
{{right|సీతారామాంజనేయము 3-143}}
ఇట్టిపోలికలచే నీకవి ప్రాచీనకవులకవిత్వముపై గౌరవభావము కలవాఁ డనియు రసార్థియనియుఁ బాఠకులు తలంతురుగాక. కఠినతమమగు వేదాంతశాస్త్రమును, కవితాప్రపంచమున వెలయించుట సామాన్యకార్యము కాదు. అందును నీకవివర్ణనాంశములలో నిరోష్ఠ్యపద్యములు, సర్వతఃప్రాసపద్యములు, చతుఃప్రాసపద్యములు వ్రాసి తనశక్తిని వెల్లడించియున్నాఁడు. విస్తరభీతిచే నుదాహరింప మానితిమి. ఈ లింగమూర్తికవిమొదలు కడకు వంశవృక్షములోనివారందఱును కవులుగను పండితులుగను రామమంత్రోపాసకులుగ నున్నారు. ఈ పవిత్రమగువంశమునఁ బట్టాభిరామయ్యగారును వారిపుత్రులును గవితాపరిచయము లేనివారుగ నున్నారు. ఈ సీతారామాంజనేయమునకు సర్వంకషముగ మొదట వ్యాఖ్యాన మొనరించిన శ్రీ పాలపర్తి నాగేశ్వరశాస్త్రినిగూర్చిన&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>f6auay1ny4ybkrqe7wkfizd3rsjxpn7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:సీతారామాంజనేయ సంవాదము.pdf/11</title>
    <ns>104</ns>
    <id>116568</id>
    <revision>
      <id>555254</id>
      <parentid>403223</parentid>
      <timestamp>2026-05-01T07:48:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <origin>555254</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="906" sha1="d1m1n4j6k1xom56q59wkhlvv8nb7hct" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;MYADAM ABHILASH&quot; /&gt;{{rh|viii  |పీఠిక   | }}&lt;/noinclude&gt;విశేషాంశములు తెలియరావు, సీతారామాంజనేయమువలెనే  యీకవి రచించిన రతీమన్మథవిలాసముకూడ ముద్రించి భాషాలోకమున కుపకృతి యొనరింప శ్రీవావిళ్లవారి నడిగికొనుచుఁ బ్రకృతాంశమును ముగించుచున్నారము.
{{rh|గంపలగూడెము&lt;br&gt;
కృష్ణాజిల్లా&lt;br&gt;
18-8-1917||{{Center|ఇట్లు భాషాసేవకులు,&lt;br&gt;
శేషాద్రిరమణకవులు, శతావధానులు&lt;br&gt;
గంపలగూడెము శ్రీ కుమారరాజావారి ఆస్థానకవులు}}}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>d1m1n4j6k1xom56q59wkhlvv8nb7hct</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>555255</id>
      <parentid>555254</parentid>
      <timestamp>2026-05-01T07:48:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <origin>555255</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="906" sha1="1v0azhyaxtzohweaiiatb9gou232f5g" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;MYADAM ABHILASH&quot; /&gt;{{rh|viii  |పీఠిక   | }}&lt;/noinclude&gt;విశేషాంశములు తెలియరావు. సీతారామాంజనేయమువలెనే  యీకవి రచించిన రతీమన్మథవిలాసముకూడ ముద్రించి భాషాలోకమున కుపకృతి యొనరింప శ్రీవావిళ్లవారి నడిగికొనుచుఁ బ్రకృతాంశమును ముగించుచున్నారము.
{{rh|గంపలగూడెము&lt;br&gt;
కృష్ణాజిల్లా&lt;br&gt;
18-8-1917||{{Center|ఇట్లు భాషాసేవకులు,&lt;br&gt;
శేషాద్రిరమణకవులు, శతావధానులు&lt;br&gt;
గంపలగూడెము శ్రీ కుమారరాజావారి ఆస్థానకవులు}}}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>1v0azhyaxtzohweaiiatb9gou232f5g</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:సీతారామాంజనేయ సంవాదము.pdf/12</title>
    <ns>104</ns>
    <id>116588</id>
    <revision>
      <id>555256</id>
      <parentid>403224</parentid>
      <timestamp>2026-05-01T07:54:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <origin>555256</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3505" sha1="g1mtov63732tnr4xubn72o7tf160jt7" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;MYADAM ABHILASH&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{p|ac|fs150}}పీఠిక&lt;/p&gt;}}
మాతృభాషయందుఁ బ్రౌఢములై పండితైకవేద్యములై వాదానువాదప్రతివాదభూయిష్టములై శాస్త్రజ్ఞానము లేనివారలకు దురవగాహము లైనద్వైతాద్వైతవిశిష్టాద్వైతసంబంధము లగువేదాంతగ్రంథము లనేకములు గలవు; గాని యందఱకుఁ దేటతెల్ల మగుదేశభాషయందు సామాన్యు లగు వేదాంతజిజ్ఞాసువులకు సులభముగ సిద్ధాన్తస్వరూపమును దెలుపు వేదాంతగ్రంథములుమాత్రము మిక్కిలి తక్కువగ నున్నవి. ఇట్టికొఱత యన్నిమతములవారికిఁ గలవని చెప్పుట సాహసము గాదు గాని చాలవఱకు విశిష్టాద్వైతులకుమాత్ర మీకొఱఁత  దీర్పఁబడి
నది. ఏలయన సుమారు 5000  సంవత్సరములకు ముందునుండియే భూతయోగి మహాయోగి సరోయోగి శఠకోపాదులగువిశిష్టాద్వైతులు తమసిద్ధాంతమును ద్రావిడభాషలోనికిఁ బద్యరూపముగ మార్ప నారంభించిరి. తరువాతను వారిమతము ననుసరించియే లోకాచార్యాదులు తత్త్వత్రయతత్త్వశేఖరాదిగ్రంథములఁ బెక్కింటిని వచనరూపముగ నెల్లరకుఁ దేటతెల్లమగునట్లు రచించిరి. ఇంతియకాక, క్రీ.శ. 16 శతాబ్దము లో నుండు కృష్ణదేవరాయలు, సంకుసాలనరసింహకవి మున్నగువారు తమవిష్ణుచిత్తీయకవికర్ణరసాయనాదిగ్రంథములయం దీమతస్వరూపమును జక్కఁగ వివరించి యాంధ్రభాషయందును విశిష్టాద్వైతసిద్ధాంతమును వెలయించిరి. తరువాతివారును ముముక్షుజనకల్పకము మున్నగు కొన్నిపద్యకావ్యములను రచించిరి. పిదప నూఱుసంవత్సరములనుండి యఱవమునుండి తెలుఁగున కెల్లగ్రంథములు మార్చుకొనఁబడుచున్నవి గదా !

ఇట్లె  కొంతవఱకు ద్వైతగ్రంథములుగూడఁ గర్ణాటభాషలోనికి మార్చుకొనఁబడినవట! కాని యల్పవ్యాప్తి గల యామతగ్రంథము లంతఁగా బ్రసిద్ధి నొందినవి గావు.&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>g1mtov63732tnr4xubn72o7tf160jt7</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>555257</id>
      <parentid>555256</parentid>
      <timestamp>2026-05-01T07:55:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <origin>555257</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3503" sha1="b06kjhoccbmn99xrtq5tl9cigj1k285" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;MYADAM ABHILASH&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{p|ac|fs150}}పీఠిక&lt;/p&gt;
మాతృభాషయందుఁ బ్రౌఢములై పండితైకవేద్యములై వాదానువాదప్రతివాదభూయిష్టములై శాస్త్రజ్ఞానము లేనివారలకు దురవగాహము లైనద్వైతాద్వైతవిశిష్టాద్వైతసంబంధము లగువేదాంతగ్రంథము లనేకములు గలవు; గాని యందఱకుఁ దేటతెల్ల మగుదేశభాషయందు సామాన్యు లగు వేదాంతజిజ్ఞాసువులకు సులభముగ సిద్ధాన్తస్వరూపమును దెలుపు వేదాంతగ్రంథములుమాత్రము మిక్కిలి తక్కువగ నున్నవి. ఇట్టికొఱత యన్నిమతములవారికిఁ గలవని చెప్పుట సాహసము గాదు గాని చాలవఱకు విశిష్టాద్వైతులకుమాత్ర మీకొఱఁత  దీర్పఁబడి
నది. ఏలయన సుమారు 5000  సంవత్సరములకు ముందునుండియే భూతయోగి మహాయోగి సరోయోగి శఠకోపాదులగువిశిష్టాద్వైతులు తమసిద్ధాంతమును ద్రావిడభాషలోనికిఁ బద్యరూపముగ మార్ప నారంభించిరి. తరువాతను వారిమతము ననుసరించియే లోకాచార్యాదులు తత్త్వత్రయతత్త్వశేఖరాదిగ్రంథములఁ బెక్కింటిని వచనరూపముగ నెల్లరకుఁ దేటతెల్లమగునట్లు రచించిరి. ఇంతియకాక, క్రీ.శ. 16 శతాబ్దము లో నుండు కృష్ణదేవరాయలు, సంకుసాలనరసింహకవి మున్నగువారు తమవిష్ణుచిత్తీయకవికర్ణరసాయనాదిగ్రంథములయం దీమతస్వరూపమును జక్కఁగ వివరించి యాంధ్రభాషయందును విశిష్టాద్వైతసిద్ధాంతమును వెలయించిరి. తరువాతివారును ముముక్షుజనకల్పకము మున్నగు కొన్నిపద్యకావ్యములను రచించిరి. పిదప నూఱుసంవత్సరములనుండి యఱవమునుండి తెలుఁగున కెల్లగ్రంథములు మార్చుకొనఁబడుచున్నవి గదా !

ఇట్లె  కొంతవఱకు ద్వైతగ్రంథములుగూడఁ గర్ణాటభాషలోనికి మార్చుకొనఁబడినవట! కాని యల్పవ్యాప్తి గల యామతగ్రంథము లంతఁగా బ్రసిద్ధి నొందినవి గావు.&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>b06kjhoccbmn99xrtq5tl9cigj1k285</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:సీతారామాంజనేయ సంవాదము.pdf/13</title>
    <ns>104</ns>
    <id>116607</id>
    <revision>
      <id>555258</id>
      <parentid>403225</parentid>
      <timestamp>2026-05-01T07:58:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <origin>555258</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3209" sha1="r4xleac3guexjdx9yjaaxfo65mibc5t" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;MYADAM ABHILASH&quot; /&gt;{{rh| vi  |పీఠిక   | }}&lt;/noinclude&gt;{{left|}}
ఇఁక ననాదియై లోకమునం  దత్యంతవ్యాప్తి గలయద్వైతమతమును దెలుపు దేశభాషాగ్రంథములు  సుమారు 400 సంవత్సరములక్రిందటినఱకు లేనట్టు కనబడుచున్నది.అఱవభాషలోఁ కొన్ని గలవందురు  గాని యవియు నంత ప్రసిద్ధములుగా లేవు. తెనుఁగునందు నిటీవల వాసుదేవమననము మున్నగు కొన్ని వచనగ్రంథములు బయలు వెడలినవి గాని యందు సర్వవిషయములను సోదాహరణముగఁ జర్చింపఁబడకుండుటయే కాక యాశైలియు సహృదయహృదయరంజకముగా నుండలేదనియుఁ జెప్పవచ్చును.

ఇఁకఁ బద్యకావ్యమై సరసకవితావిలసితమై యద్వైతమతమునకు సంజీవని యనందగి విలసిల్లు వేదాంత గ్రంథరత్నము —
{{p|ac|fwb}}సీతారామాంజనేయసంవాదము&lt;/p&gt;
ఇయ్యది మూఁడాశ్యాసములప్రబంధము. దీనిని బరశురామపంతుల లింగమూర్తి గురుమూర్తి యనుకవి రచించెను. ఇతఁడు నియోగిబ్రాహ్మణుఁడు. రామమంత్రికిని  దిమ్మాంబకును బుత్రుఁడు. శ్రీరామభక్తుడు. మహాదేవయోగికి శిష్యుఁడు. ఇతని కాలాదులనుగూర్చి 
యాధారము లేవియు దొరకనందున సుమారు 100-150 సంవత్సరములక్రింద నుండియుండెనని యూహింపవలసి యున్నది. ఇతఁ డద్వైతమతమును వివరింపఁబూనియుఁ దాను యోగాభ్యాసపరుఁ డగుటవలన రాజయోగమును, బాలలోఁ జక్కెరను గలిపినట్లు, అద్వైతమతమునందుఁ గలిపి యేకముగ సమన్వయించియున్నాఁడు.

ఈ వేదాంతమును బార్వతీదేవి శివుని బ్రశ్న సేయఁగా నతఁడు పూర్వకాలమున రామపట్టాభిషేకానంతరము జరిగినసీతారామాంజనేయసంవాదమును బార్వతికిఁ దెలిపినట్లు గ్రంథకర్త గ్రంథాదియందుఁ బొందుపఱచియున్నాఁడు.&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>r4xleac3guexjdx9yjaaxfo65mibc5t</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:సీతారామాంజనేయ సంవాదము.pdf/14</title>
    <ns>104</ns>
    <id>116622</id>
    <revision>
      <id>555259</id>
      <parentid>403226</parentid>
      <timestamp>2026-05-01T08:02:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <origin>555259</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3554" sha1="06quvh5uznnn9bmc7v9bko738syp2q0" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;MYADAM ABHILASH&quot; /&gt;{{rh|  |పీఠిక   |vii  }}&lt;/noinclude&gt;{{left|}}
ఇందు మొదటఁ బ్రథమాశ్వాసమునందుఁ దారకయోగమును నిరూపించుచు, తొలుత యోగాభ్యాసమువలనఁ బ్రాణవాయువు స్వాధీన మగుననియు, వాయువునకు మనసునకును సంబంధముండుటవలన వాయుజయముతోఁగూడ మనోజయము గలుగుననియు, నింద్రియముల కన్నిటికి మనసే ప్రభువు గాన  వెంటనే యింద్రియజయము గూడఁ జేకూరుననియు, ని ట్లన్నియు జయింపఁబడెనేని సంసారమునకు ముఖ్యకారణములగు కామక్రోధాదులు నశించి జీవునకు బ్రహానందసుఖము గలుగుననియు సహేతుకముగ సయుక్తికముగ యోగఫలమును నిరూపించి పిదప యోగాభ్యాసము సేయువా రనుసరింపఁదగిన యాహారాదినియమములు మొదలుకొని — యోగమఠలక్షణము, పంచముద్రాలక్షణము, సూర్యచంద్రమండలకళానిర్ణయము, హంసతత్త్వపదేశము మున్నగువానిని విపులముగ వివరించి తారకయోగమును ముగించెను.

రెండవయాశ్వాసమునందుఁ బరబ్రహ్మస్వరూపము, భావాభావపదార్థస్వరూపము, మాయాస్వరూపము, ప్రపంచకారణస్వరూపము, సూక్ష్మశరీరసృష్టిప్రకారము, జీవబ్రహైక్యవిచారము, ఓంకారస్వరూపనిరూపణము, పంచకోశవివేచనము, దృగ్దృశ్యవివేకము, ఆరురుక్ష్వాదిలక్షణము, సద్రూపలక్షణము, ప్రళయనవరణము, చిద్రూపలక్షణాఖండలక్షణాదులను సహేతుకముగ నిరూపించి సాంఖ్యయోగమును బూర్తిసేసెను. 

ఇఁక మూఁడవయాశ్వాసమున అమనస్కయోగలక్షణము, తద్వర్తనము, వైరాగ్యబోధోపరతుల తారతమ్యము, వైరాగ్యశబ్దవిమర్శనము, గురుశుశ్రూషావిచారము, మహావాక్యార్థవివరణము, సుస్థితప్రజ్ఞలక్షణము, పంచదశయోగాంగవిభాగము, యోగిలక్షణము మున్నగువానిని సాంగముగ వివరించి యమనస్కయోగమును ముగించెను. ఈమూఁడుయోగములును రాజయోగభేదములే కావున నీగ్రంథము  రాజయోగనిరూపక మనందగియున్నది.&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>06quvh5uznnn9bmc7v9bko738syp2q0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:సీతారామాంజనేయ సంవాదము.pdf/15</title>
    <ns>104</ns>
    <id>116663</id>
    <revision>
      <id>555260</id>
      <parentid>403227</parentid>
      <timestamp>2026-05-01T08:04:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <origin>555260</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2774" sha1="j0c8jq9l4d0na7ubf5m0zre0ccl6ckq" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;MYADAM ABHILASH&quot; /&gt;{{rh| viii |పీఠిక   | }}&lt;/noinclude&gt;{{left|}}
ఈ కావ్యమునందు విషయమువలెనే కవిత్వమును జాల సమంజసముగనే యున్నది. దురవగాహమగు వేదాంతమును సులభశైలిలోఁ గ్లిష్టపదసందర్భము గలుగకుండఁ బద్యములో నిముడ్చుట సామాన్యమగుపని కాదు కదా! వేదాంతములో నెంతయో యనుభవము కలిగి వశ్యవాక్కులు గలకవికిఁ గాని యిట్టిసామర్థ్యము గలుగనేరదని చెప్పవచ్చును. ఇంతియకాక యీకవి తనగ్రంథమునం దచ్చటచ్చట నేకాక్షరద్వ్యక్షరముక్తపదగ్రస్తాదిశబ్దచిత్రములు గలపద్యములఁ బెక్కింటిఁ జొప్పించి నిజపాండిత్యప్రకర్షను వెల్లడించియున్నాడు. ఇట్టి యుత్తమగ్రంథ మెంతయో శ్రమపడి పూర్వముద్రితగ్రంథములకన్న మిన్న యగునట్లు సులభశైలిలో నద్వైతవిషయముల నెల్లం జక్కఁగఁ జర్చించు టీకాతాత్పర్యములతో ముద్రింపఁబడినది. విచారించి చూచినఁ బెక్కువిషయములఁబట్టి యీగ్రంథ మద్వైతులకుఁ బరమోపకారకమగునని నొక్కి వక్కాణింపవలసియున్నది. ఇకమనదేశమునందు నూటికిఁ దొంబదిమంది యద్వైతజిజ్ఞాసువు లీగ్రంథమును దప్పక చదువుచుండుటంబట్టియే యీ గ్రంథప్రాశస్త్యము వెల్లడియగుచుండ వేఱుగ వ్రాయనక్కఱలేదు గదా! కాబట్టి రాజయోగజిజ్ఞాసువు లందఱు నీగ్రంథమును జదివి తత్స్వరూపమును జక్కగ నెఱింగి బ్రహ్మానందము నొందుదురుగాక!
{{right|ఉత్పల వేంకటనరసింహాచార్యులు}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>j0c8jq9l4d0na7ubf5m0zre0ccl6ckq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:సీతారామాంజనేయ సంవాదము.pdf/242</title>
    <ns>104</ns>
    <id>171164</id>
    <revision>
      <id>555240</id>
      <parentid>555201</parentid>
      <timestamp>2026-05-01T04:58:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* మూల్యాంకన చేసారు */</comment>
      <origin>555240</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5724" sha1="nkcubkjtyrduxgptrdsf4ahxm10bupl" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;{{rh|  |ప్ర థ మా  శ్వా స ము. |223 }}&lt;/noinclude&gt;గురువునకు (నిత్యసిద్ధుఁడగు పరబ్రహ్మమే గురుశబ్దముతోఁ జెప్పఁబడును.) సహస్రజపంబును, శ్రీమ...గాన్ — శ్రీమత్ = బ్రహ్మవిద్యాసంపన్నుఁడైన, దేశిక = సద్గురువుచేత, ఉక్త = చెప్పఁబడిన, ఆసన = యోగాసనము మొదలగు నాసనములు, ముద్రాలక్ష్య = ముద్ర, మంత్ర = మంత్రము, ధ్యానక్రమపూర్వకంబుగాన్ = వీనిని ధ్యానించుటయే ప్రధానముగా (అనగా: తన కుపదేశ మిచ్చిన గురువు ఏ యాసనమును చెప్పునో దాని నభ్యసించి, యేముద్రము చెప్పునో దానిని జూచుచు, ఏమంత్రమును జెప్పునో దాని నుపాసించుచు), సము...డు — సమర్పించు = ఇచ్చునట్టి (అనగా: అట్లు సంకల్పించునట్టి), సత్ = శ్రేష్ఠుఁడైన, గురు = గురువుయొక్క భక్తుఁడు , జీవన్ముక్తుండు = బ్రతికియే మోక్షముఁ జెందువాఁడు, అగున్ = అవును, అట్లు = ఆవిధముగా, ఒప్పించునప్పుడు = జపమును ఆయాదేవతలకు సమర్పించునప్పుడు.

'''తా'''. ఈ శ్వాస షడాధారచక్రములయందు విహరించుచుండును కావున నేయచక్రము నాశ్రయించి యెంతెంతజపము జరుగునో దానిని గూర్చి చెప్పెద వినుము. గుదస్థానమునందు వ,శ,ష,స అను నాల్గక్షరములతోఁ గూడిన నాలుగు దళములు కలదియు పుటము వేసిన బంగారముతో సమానమగు కాంతి గలదియు పృథ్వీభూతమున కాధారమైనదియు ఘ్రాణేంద్రియమునకుఁ గారణ మైనదియు నగు మూలాధార మను నొకచక్రము కలదు. దాని కధిదేవత విఘ్నేశ్వరుడు. ఆ చక్రమునందు ఆఱునూఱుమాఱుల జపము జరుగును. ఆ వినాయకున కది యర్పింపఁబడును; ఇట్లే లింగస్థానమున స్వాధిస్ఠానమను మఱియొకచక్రము కలదు. బ, భ, మ , య, ర, ల అను వర్ణములతోఁ గూడిన యాఱుదళములు కలిగి రక్తవర్ణముతో నాచక్రము రంజిల్లుచుండును. అది జలభూతమున కాధారము. జిహ్వేంద్రియమునకుఁ గారణము. దాని కధిదేవత బ్రహ్మ. ఆచక్రమునందు జరుగు నాఱువేలజపము ఆ బ్రహ్మకు సమర్పింపఁబడును. నాభియందు మణిపూరకచక్రము కలదు. అది పచ్చనివర్ణము కలిగి అగ్నిభూతమునకు నివాసస్థానమై నేత్రేంద్రియమునకుఁ గారణమై డ, ఢ, ణ, త, థ, ద,న, న, ప, ఫ అను బీజాక్షరములతోఁ గూడిన పదిదళములు గలదియై యొప్పుచుండును. దాని కధిదేవత విష్ణువు. ఆదేవున కాఱువేలజపము సమర్పింపబడును. హృదయస్థానమునం దనాహతమను చక్రము కలదు. అది తెల్లనిది. వాయుభూతమునకు నివాసమైనది. త్వగింద్రియమునకుఁ గారణమైనది. క, ఖ, గ, ఘ, ఙ, చ, ఛ, జ, ఝ, ఞ, ట, ఠ అనుపండ్రెండక్షరములతో గూడిన పండ్రెండుదళములు దానికిఁ గలవు. దానికి రుద్రుఁ డధిదేవత. ఆయనకుఁ జపములో నాఱువేలు సమర్పింపబడును. కంఠస్థానమునందు విశుద్ధమను చక్రము బ్రకాశించుచున్నది. అకారము మొదలగు పదియాఱచ్చులతోఁ గూడిన పదియాఱుదళములతోను నీలవర్ణముతోను అది రాజిల్లును. ఆకాశమునకు నివాసస్థానమై శ్రోత్రమునకు కారణభూతమై యున్న యాచక్రమునకు జీవుఁ డధిదేవత. యాతని కొక&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>nkcubkjtyrduxgptrdsf4ahxm10bupl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:సీతారామాంజనేయ సంవాదము.pdf/243</title>
    <ns>104</ns>
    <id>171165</id>
    <revision>
      <id>555241</id>
      <parentid>555202</parentid>
      <timestamp>2026-05-01T05:08:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* మూల్యాంకన చేసారు */</comment>
      <origin>555241</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4967" sha1="pt9sm3wehszw9w0zq2oosglbod31hsf" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;{{rh|224  | శ్రీ సీతారామాంజనేయసంవాదము | }}&lt;/noinclude&gt;సహస్ర మచట సమర్పింపబడును. భ్రూమధ్యస్థానమునందు హం, క్షం అనునక్షరములతోఁ గూడిన రెండుదళములతో నొప్పు నాఙ్ఞాచక్రము గలదు. అది మనసునకు నివాసస్థానము. మాణిక్యవర్ణము. దానియధిదేవత పరబ్రహ్మము. ఆయనకు నొక్కసహస్ర మర్పింపఁబడును. బ్రహ్మరంధ్రమునందు కోటిసూర్యప్రకాశమై ఓంకార మనుబీజముతోఁ గూడిన సహస్రదళములతో నొప్పుచు సహస్రార మనుపేరు గల కమలము కలదు. సుషుప్తియందు బుద్ధి మొదలగునవి లయమగు స్దాన మదియే. దానికి గురు వధిదేవత. ఆయన కొకసహస్ర మర్పింపఁబడును. (అనగా: సర్వకాలములయందుకు వాయుసంచారమును గమనించుచు నాయాసంఖ్యలు ముగియఁగానే యాయాదేవతల కర్పించినట్లుగా భావింపవలయునని తెలిసికొనుము. ఈవిధముగా సద్గురు వుపదేశించిన ముద్రలు లక్ష్యము జపము వీనిని ధ్యానించుచు నీ హంసమంత్రము ననుష్ఠింపవలయును. ఈవిధముగా నర్పణ సేయునప్పుడు నింకొకవిశేషము గానవచ్చును.
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;కుడియెడమ నాడులందున్ 
నడుచు న్వాయువులు వాని నడవడి నెల లోఁ
బొడగనుచు నెపుడు మెలఁగున్ 
నడిమినడక నంటి నెమ్మనంబు కుమారా.&lt;/poem&gt;|ref=180}}
'''టీ'''. కుమారా = పుత్రా; వాయువులు = ప్రాణవాయువులు, కుడియెడమనాడులందున్ = కుడిభాగమునందును ఎడమభాగమునందును నున్న పింగళేడానాడులయందు, నడుచున్ = సంచరించుచుండును, నెమ్మనంబు = మనస్సు, వానినడువడిన్ = వానిసంచారమును, వెలిన్ = వెలుపలను, లోన్ = లోపలను, పొడ గనుచున్ = చూచుచు, ఎపుడు = ఎల్లప్పుడు, నడిమినడకనంటి = అరెండునాడులకు మధ్యనున్న సుషుమ్నానాడి నాశ్రయించి, మెలఁగున్ = చరించుచుండును.

ఓపుత్రా నీవు హంసమంత్రానుష్టానము చేయునప్పుడును ఆజపము నాయాదేవతలకు సమర్పించునప్పుడును ప్రాణవాయువు కుడి, యెడమభాగములయందున్న యిడా, పింగళానాడులమూలమున సంచరించుచుండును. మనస్సుమాత్రము నడుమ నున్న సుషుమ్నానాడియందు నిలచి వానినిఁ జూచుచుండును.
{{p|ac|fwb}}హంసస్థానసూచనము&lt;/p&gt;
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;ఆ రెంటికిని విలక్షణ, 
మై రాజిల్లెడు సుషుమ్నయం దమలాజ్ఞాం
భోరుహమున హంసుం డా 
త్మారాముఁడు సర్వసాక్షి యై వెల్గు సుతా.&lt;/poem&gt;|ref=181}} 
'''టీ'''. సుతా = పుత్రా, ఆరెంటికిన్ = ఆమనఃప్రాణముల రెంటికిని, విలక్షణమై 
= వేఱై, రాజిల్లెడు = ప్రకాశించుచున్న, సుషుమ్నయందు = నుషుమ్నయం దున్నట్టి, అమ...మునన్ — అమల = నిర్మలమైన, ఆజ్ఞాంభోరుహమునన్ = ఆజ్ఞాచక్రమునందు, హంసు,&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>pt9sm3wehszw9w0zq2oosglbod31hsf</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>555242</id>
      <parentid>555241</parentid>
      <timestamp>2026-05-01T05:08:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <origin>555242</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4968" sha1="nyshl4xz9dra81ad9va96ufge34k35e" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;{{rh|224  | శ్రీ సీతారామాంజనేయసంవాదము | }}&lt;/noinclude&gt;సహస్ర మచట సమర్పింపబడును. భ్రూమధ్యస్థానమునందు హం, క్షం అనునక్షరములతోఁ గూడిన రెండుదళములతో నొప్పు నాఙ్ఞాచక్రము గలదు. అది మనసునకు నివాసస్థానము. మాణిక్యవర్ణము. దానియధిదేవత పరబ్రహ్మము. ఆయనకు నొక్కసహస్ర మర్పింపఁబడును. బ్రహ్మరంధ్రమునందు కోటిసూర్యప్రకాశమై ఓంకార మనుబీజముతోఁ గూడిన సహస్రదళములతో నొప్పుచు సహస్రార మనుపేరు గల కమలము కలదు. సుషుప్తియందు బుద్ధి మొదలగునవి లయమగు స్దాన మదియే. దానికి గురు వధిదేవత. ఆయన కొకసహస్ర మర్పింపఁబడును. (అనగా: సర్వకాలములయందుకు వాయుసంచారమును గమనించుచు నాయాసంఖ్యలు ముగియఁగానే యాయాదేవతల కర్పించినట్లుగా భావింపవలయునని తెలిసికొనుము. ఈవిధముగా సద్గురు వుపదేశించిన ముద్రలు లక్ష్యము జపము వీనిని ధ్యానించుచు నీ హంసమంత్రము ననుష్ఠింపవలయును. ఈవిధముగా నర్పణ సేయునప్పుడు నింకొకవిశేషము గానవచ్చును.
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;కుడియెడమ నాడులందున్ 
నడుచు న్వాయువులు వాని నడవడి నెల లోఁ
బొడగనుచు నెపుడు మెలఁగున్ 
నడిమినడక నంటి నెమ్మనంబు కుమారా.&lt;/poem&gt;|ref=180}}
'''టీ'''. కుమారా = పుత్రా; వాయువులు = ప్రాణవాయువులు, కుడియెడమనాడులందున్ = కుడిభాగమునందును ఎడమభాగమునందును నున్న పింగళేడానాడులయందు, నడుచున్ = సంచరించుచుండును, నెమ్మనంబు = మనస్సు, వానినడువడిన్ = వానిసంచారమును, వెలిన్ = వెలుపలను, లోన్ = లోపలను, పొడ గనుచున్ = చూచుచు, ఎపుడు = ఎల్లప్పుడు, నడిమినడకనంటి = ఆరెండునాడులకు మధ్య నున్న సుషుమ్నానాడి నాశ్రయించి, మెలఁగున్ = చరించుచుండును.

ఓపుత్రా నీవు హంసమంత్రానుష్టానము చేయునప్పుడును ఆజపము నాయాదేవతలకు సమర్పించునప్పుడును ప్రాణవాయువు కుడి, యెడమభాగములయందున్న యిడా, పింగళానాడులమూలమున సంచరించుచుండును. మనస్సుమాత్రము నడుమ నున్న సుషుమ్నానాడియందు నిలచి వానినిఁ జూచుచుండును.
{{p|ac|fwb}}హంసస్థానసూచనము&lt;/p&gt;
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;ఆ రెంటికిని విలక్షణ, 
మై రాజిల్లెడు సుషుమ్నయం దమలాజ్ఞాం
భోరుహమున హంసుం డా 
త్మారాముఁడు సర్వసాక్షి యై వెల్గు సుతా.&lt;/poem&gt;|ref=181}} 
'''టీ'''. సుతా = పుత్రా, ఆరెంటికిన్ = ఆమనఃప్రాణముల రెంటికిని, విలక్షణమై 
= వేఱై, రాజిల్లెడు = ప్రకాశించుచున్న, సుషుమ్నయందు = నుషుమ్నయం దున్నట్టి, అమ...మునన్ — అమల = నిర్మలమైన, ఆజ్ఞాంభోరుహమునన్ = ఆజ్ఞాచక్రమునందు, హంసు,&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>nyshl4xz9dra81ad9va96ufge34k35e</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:సీతారామాంజనేయ సంవాదము.pdf/244</title>
    <ns>104</ns>
    <id>171176</id>
    <revision>
      <id>555229</id>
      <parentid>543688</parentid>
      <timestamp>2026-04-30T12:13:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ramesam54</username>
        <id>3001</id>
      </contributor>
      <comment>/* మూల్యాంకన చేసారు */</comment>
      <origin>555229</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4912" sha1="h910ensaft3ukcmy9m1necuqrafrhi2" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Ramesam54&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;చక్రముఁ బ్రకాశించుచున్నది. ఆకారము మొదలగు పదియాఱచ్చులతోఁ గూడిన పదియాఱుదళములతోను నీలవర్ణముతోను అది రాజిల్లును. ఆకాశమునకు నివాసస్థానమై శ్రోత్రమునకుఁ గారణభూతమై యున్న యాచక్రమునకు జీవుఁ డధిదేవత. అతని కొకసహస్ర మచట నర్పింపబడును. భూమధ్యస్థానమునందు హం, క్షం అనునక్షరములతోఁ గూడిన రెండుదళములతో నొప్పునాజ్ఞాచక్రము గలదు. అది మనసునకు నివాసస్థానము. మాణిక్యవర్ణము. దానియధిదేవత పరబ్రహ్మము. ఆయనకు నొక్కసహస్ర మర్పింపఁబడును. బ్రహ్మరంధమునందు కోటిసూర్యప్రకాశమై ఓంకార మనుబీజముతోఁ గూడిన సహస్రదళములతో నొప్పుచు సహస్రార మనుపేరు గల కమలము కలదు. సుషుప్తిత్రీయందు బుద్ధి మొదలగునవి లయ మగుస్థాన మదియే. దానికి గురు వధిదేవత. ఆయన కొకసహస్ర మర్పించఁబడును. (అనఁగా : సర్వకాలములయందును వాయుసంచారమును గమనించుచు నాయాసంఖ్యలు ముగియఁగానే యాయాదేవతల కర్పించినట్లుగా భావించవలయు నని తెలిసికొనుము. ఈవిధముగా సద్గురు వుపదేశించిన ముద్రలు లక్ష్యము జపము వీనిని ధ్యానించుచు నీహంసమంత్రము ననుష్ఠింపవలయును. ఈవిధముగా నర్పణచేయునప్పుడు నింకొకవిశేషము గావచ్చును.
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;కుడియెడమనాడులందున్
నడుచు న్వాయువులు వాని నడువడి వెలి లోఁ
బొడగనుచు నెపుడు మెలఁగున్
నడిమినడక నంటి నెమ్మనంబు కుమారా.&lt;/poem&gt;|ref=181}} 
'''టీక'''. కుమారా = పుత్రా! వాయువులు = ప్రాణవాయువులు, కుడియెడమనాడులందున్ = కుడిభాగమునందును ఎడమభాగమునందును నున్న పింగళాఇడానాడులయందు, నడుచున్ = సంచరించుచుండును. నెమ్మనంబు = మనస్సు, వానినడువడిన్ = వానిసంచారమును, వెలిన్ = వెలుపలను, లోన్ = లోపలను, పొడగనుచున్ = చూచుచు, ఎపుడున్ = ఎల్లప్పుడు, నడిమినడకనంటి = ఆరెండునాడులకు మధ్యనున్న సుషుమ్నానాడి నాశ్రయించి, 'మెలఁగున్ = సంచరించుచుండును.

'''తా'''. ఓ పుత్రా ! నీవు హంసమంత్రానుష్టానము చేయునప్పుడును ఆజపము నాయాదేవతలకు సమర్పించునప్పుడును ప్రాణవాయువు కుడి, యెడమభాగములయందున్న యిడా, పింగళా నాడుల మూలమున సంచరించుచుండును. మనస్సుమాత్రము నడుమ నున్న సుషుమ్నానాడియందు నిలిచి వానినిఁ జూచుచుండును.
{{p|ac|fwb}}హంసస్థానసూచనము&lt;/p&gt;
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;ఆరెంటికిని విలక్షణ, 
మై రాజిల్లెడుసుషుమ్నయం దమలాజ్ఞాం
భోరుహమున హంసుం డా,
త్మారాముఁడు సర్వసాక్షియై వెల్గు సుతా!&lt;/poem&gt;|ref=182}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>h910ensaft3ukcmy9m1necuqrafrhi2</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>555261</id>
      <parentid>555229</parentid>
      <timestamp>2026-05-01T08:08:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <origin>555261</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4909" sha1="dqqrhkvxf3vtpfuotj4ph9i673if3mm" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Ramesam54&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;చక్రముఁ బ్రకాశించుచున్నది. ఆకారము మొదలగు పదియాఱచ్చులతోఁ గూడిన పదియాఱుదళములతోను నీలవర్ణముతోను అది రాజిల్లును. ఆకాశమునకు నివాసస్థానమై శ్రోత్రమునకుఁ గారణభూతమై యున్న యాచక్రమునకు జీవుఁ డధిదేవత. అతని కొకసహస్ర మచట నర్పింపబడును. భూమధ్యస్థానమునందు హం, క్షం అనునక్షరములతోఁ గూడిన రెండుదళములతో నొప్పునాజ్ఞాచక్రము గలదు. అది మనసునకు నివాసస్థానము. మాణిక్యవర్ణము. దానియధిదేవత పరబ్రహ్మము. ఆయనకు నొక్కసహస్ర మర్పింపఁబడును. బ్రహ్మరంధమునందు కోటిసూర్యప్రకాశమై ఓంకార మనుబీజముతోఁ గూడిన సహస్రదళములతో నొప్పుచు సహస్రార మనుపేరు గల కమలము కలదు. సుషుప్తిత్రీయందు బుద్ధి మొదలగునవి లయ మగుస్థాన మదియే. దానికి గురు వధిదేవత. ఆయన కొకసహస్ర మర్పించఁబడును. (అనఁగా : సర్వకాలములయందును వాయుసంచారమును గమనించుచు నాయాసంఖ్యలు ముగియఁగానే యాయాదేవతల కర్పించినట్లుగా భావించవలయు నని తెలిసికొనుము. ఈవిధముగా సద్గురు వుపదేశించిన ముద్రలు లక్ష్యము జపము వీనిని ధ్యానించుచు నీహంసమంత్రము ననుష్ఠింపవలయును. ఈవిధముగా నర్పణచేయునప్పుడు నింకొకవిశేషము గావచ్చును.
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;కుడియెడమనాడులందున్
నడుచు న్వాయువులు వాని నడువడి వెలి లోఁ
బొడగనుచు నెపుడు మెలఁగున్
నడిమినడక నంటి నెమ్మనంబు కుమారా.&lt;/poem&gt;|ref=181}} 
'''టీ'''. కుమారా = పుత్రా! వాయువులు = ప్రాణవాయువులు, కుడియెడమనాడులందున్ = కుడిభాగమునందును ఎడమభాగమునందును నున్న పింగళాఇడానాడులయందు, నడుచున్ = సంచరించుచుండును. నెమ్మనంబు = మనస్సు, వానినడువడిన్ = వానిసంచారమును, వెలిన్ = వెలుపలను, లోన్ = లోపలను, పొడగనుచున్ = చూచుచు, ఎపుడున్ = ఎల్లప్పుడు, నడిమినడకనంటి = ఆరెండునాడులకు మధ్యనున్న సుషుమ్నానాడి నాశ్రయించి, 'మెలఁగున్ = సంచరించుచుండును.

'''తా'''. ఓ పుత్రా ! నీవు హంసమంత్రానుష్టానము చేయునప్పుడును ఆజపము నాయాదేవతలకు సమర్పించునప్పుడును ప్రాణవాయువు కుడి, యెడమభాగములయందున్న యిడా, పింగళా నాడుల మూలమున సంచరించుచుండును. మనస్సుమాత్రము నడుమ నున్న సుషుమ్నానాడియందు నిలిచి వానినిఁ జూచుచుండును.
{{p|ac|fwb}}హంసస్థానసూచనము&lt;/p&gt;
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;ఆరెంటికిని విలక్షణ, 
మై రాజిల్లెడుసుషుమ్నయం దమలాజ్ఞాం
భోరుహమున హంసుం డా,
త్మారాముఁడు సర్వసాక్షియై వెల్గు సుతా!&lt;/poem&gt;|ref=182}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>dqqrhkvxf3vtpfuotj4ph9i673if3mm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:సీతారామాంజనేయ సంవాదము.pdf/245</title>
    <ns>104</ns>
    <id>171177</id>
    <revision>
      <id>555228</id>
      <parentid>554557</parentid>
      <timestamp>2026-04-30T12:10:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ramesam54</username>
        <id>3001</id>
      </contributor>
      <comment>/* మూల్యాంకన చేసారు */</comment>
      <origin>555228</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4891" sha1="1ejo1dpc1army6qf9a0yld81ek874fz" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Ramesam54&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;'''టీ'''. సుతా = పుత్రా! ఆరెంటికిన్ = ఆమనఃప్రాణములకు రెంటికిని, విలక్షణమై = వేఱై, రాజిల్లెడు = ప్రకాశించుచున్న, సుషుమ్న యందు = సుషుమ్నయం దున్నట్టి, అమ...మునన్ — అమల = నిర్మలమైన, ఆజ్ఞాంభోరుహమునన్ = ఆజ్ఞాచక్రమునందు, హంసుండు = జీవుఁడు (లేక పరబ్రహ్మము), ఆత్మారాముఁడు = అంతర్యామిస్వరూపుఁడై, సర్వసాక్షియై = సకలప్రపంచమునకును సాక్షియై (అనఁగాః తన స్వరూపభూత మగు జ్ఞానముచే సర్వము నెఱుంగువాఁడై), వెల్గున్ = ప్రకాశించును.

'''తా'''. ఓపుత్రా! ఆ ప్రాణమనస్సులకంటె వేఱై సుషుమ్ననాడియం దున్న యాజ్ఞాచక్రమున నుండు పరమాత్మ సర్వమును గనుఁగొనుచుండును. ప్రాణవాయువులు సంచరించుచుండుటయు, సుషుమ్న నాశ్రయించి మనస్సు వానిం జూచుచుండుటయుఁ గూడ నాబ్రహ్మమునకు గోచర మగుచుండును.
{{Telugu poem|type=ఆ.|lines=&lt;poem&gt;అచలహంసరూప మెచట సంభవ మగు
నెచట సంచరించు నెచట నడఁగు
నదియె సూ సుషున్ను యదియె పో ద్విదళాబ్జ
మదియ సూక్ష్మదృష్టి నరయు మనఘ!&lt;/poem&gt;|ref=183}} 
'''టీ'''. అనఘ = పాపరహితుఁడా, అచ...పము — అచల = నిశ్చలమైన, హంస = పైన వర్ణింపఁబడిన హంసపక్షి యొక్క, రూపము = స్వరూపము, ఎచటన్ = ఏస్థలమునందు, సంభవమగున్ = పుట్టునో, ఎచటన్ = ఏస్థలమునందు, సంచరించున్ = తిరుగునో,ఎచట అడఁగున్ = ఎచ్చట నశించునో, సుషుమ్న = సుషుమ్నానాడి, అదియె సూ = ఆస్థలమే సుమా, ద్విదళాబ్జము = రెండు దళములుగల యాజ్ఞాచక్రముకూడ, అదియె పో = ఆస్థలమే సుమా, సూక్ష్మదృష్టిన్ = జ్ఞాననేత్రముచే, అది అరయుము = దానిని విచారింపుము (ఇట్లు చెప్పుటవలన నీయాజ్ఞాచక్రంబును దీనితోఁగూడఁ జెప్పఁబడియుండుటచే మూలాధారాది సమస్తచక్రములు సుషుమ్నానాడియు అనునవి యన్నియు కల్పితము లని తోఁచుచున్నది. శారీరకములే
(అనఁగా నాయారూపముతో శరీరమునందున్నవే) యైనచో నిట్లు చెప్పుట సంభవింపదు గదా.

'''తా'''. హంసయును బరబ్రహ్మమే యనియు మాయవలనఁదక్క నాహంసమునకును బ్రహ్మమునకును భేద మేమియు లేదనియు నిదివఱకే చెప్పియున్నాము. కావున బాగుగ విచారించిన పైవర్ణింపబడినసర్వసాక్షి యగు పరబ్రహ్మమే హంస. అహంస జీవరూపముతో నెచటఁ గానవచ్చునో బ్రహ్మస్వరూపసాక్షాత్కారము గలిగిన పిదప నెచట నశించునో నాశమునకుఁ బూర్వ మెచట విహరించునో అదియే సుషుమ్ననాడి; అదియే యాజ్ఞాచక్రము. ఈవిషయము నతిసూక్ష్మమగు దృష్టిచేఁ దెలిసికొనుము. (అదియే బ్రహ్మ మని తోఁచుచున్నది.)&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>1ejo1dpc1army6qf9a0yld81ek874fz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:Anubhavalu Jnapakalunu by Sripada Subrahmanya Sastri.pdf/460</title>
    <ns>104</ns>
    <id>204090</id>
    <revision>
      <id>555268</id>
      <parentid>531127</parentid>
      <timestamp>2026-05-01T11:19:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vickyganti</username>
        <id>7066</id>
      </contributor>
      <comment>/* మూల్యాంకన చేసారు */</comment>
      <origin>555268</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4398" sha1="hhlk97si5hvk433oxm1oefujsneznwu" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Vickyganti&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;అభిమానం ముంచుకురావడం వల్ల యేర్పడిం దది నా కప్పుడయినా, అనివార్యంగా కాదు.

తరవాత కూడా, చాలాకాలం మానాయనగారే పోషించారు నన్ను; కాని &quot;యిక నైనా సొంతంగా పొట్టపోసుకోవా&quot; లనిపించింది, రాజమహేంద్రవరం నివాసంతో నాకు.

ఇరవైమూడో సంవత్సరం పూర్తికావస్తోంది నా కప్పటికి.

మానవజీవితాని కంతకీ నిగ్గయిన వయస్సది.

ఒక దృక్పథం యేర్పడ్డమూ, అది స్థిరపడ్డమూ, చివరి కది జీవన్మరణసమస్య అయిపోడమూ - ఇదీ ఆవయస్సులో ఏర్పడేస్థితి.

అంటే, జీవితానికి విలవ తెలిసివచ్చే సమయమూ, విలవ కట్టుకోవలసిన సందర్భమున్నూ అది.

ఒక విధంగా సాధకావస్థకు ప్రారంభం అక్కడ, మరో విధంగా పతనావస్థకు ఉపక్రమమున్నూ అక్కడ.

సాధకావస్థలో పడ్డాడా, నిద్రాహారాలు మరుపువచ్చే దశ అది.

పతనావస్థలో పడ్డాడా, విలాసాలమీదికి దృష్టి పోయే దశ అది.

ఈ దశల నిర్ణయం ఎవడికి వాడికే యేర్పడుతుంది, పరిసరాలను బట్టి.

వాటికి తగ్గ అర్థబలమైనా అంగబలమైనా కూడా తరువాతే యేర్పడతాయి, వాటికవే.

ఐహికజీవితాని కిదీ ప్రారంభక్రమం.

అయితే, సాధకావస్థ ప్రారంభమే అయివుంది, స్వాతంత్ర్యమే లేకపోయింది నాకప్పటి కింకా.

ఒక రుచి అంటూ దృఢంగా యేర్పడింది; కాని దానికి విఘాతాలు కలుగుతూ వచ్చాయి, ఎక్కడి కక్కడా, యెప్పటికప్పుడున్నూ.

కులవిద్య అన్న పేరితో మానాయనగారు నన్ను మరో విద్యలో కట్టిపడవేశారు, నిర్బంధంగా.

అదిన్నీ అంటకపోలేదు నాకు, కాని వెగటు పుట్టిపోయింది దానిమీద.

దారుణమైన ఘర్షణ యేర్పడపోయింది నా ప్రారంభజీవితంలో, యీవిధంగా.

కాని, నా ప్రయత్నం నేను మానలేదు.

నా సాధన కూడా నేను కట్టిపెట్టుకోలేదు.

ఇటు గ్రంథరచనా, అటు అష్టావధానవ్యామోహమూ - ఇంతే ప్రపంచం అయిపోయివుంది నాకు.

మరి, ఐహికమా, యిది, ఆధ్యాత్మికమా?

ఏమయినా, డబ్బే ప్రధానమా వీటికి? అంటే ప్రాప్యమా?

పోనీ, డబ్బు సంపాదించి గుట్టలు పెడతాయా యివి?

నిశితంగా పరిశీలన చేస్తే, వొకదాని కొకటి పొంతనలేని ద్వంద్వం యిది.

అవధానం సంగతి యేమయినా, వీటిలో గ్రంథరచన ప్రాప్యమే వేరు.

అది డబ్బు కానేకాదు.&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;
{{rh|436||శ్రీపాద సుబ్రహ్మణ్యశాస్త్రి.}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>hhlk97si5hvk433oxm1oefujsneznwu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:Anubhavalu Jnapakalunu by Sripada Subrahmanya Sastri.pdf/461</title>
    <ns>104</ns>
    <id>204091</id>
    <revision>
      <id>555269</id>
      <parentid>531342</parentid>
      <timestamp>2026-05-01T11:25:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vickyganti</username>
        <id>7066</id>
      </contributor>
      <comment>/* మూల్యాంకన చేసారు */</comment>
      <origin>555269</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4245" sha1="fkqyg1faz70sbnsrc5cus7vovm1zf7v" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Vickyganti&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;అసలు, నా గ్రంథరచనోద్యోగమున్నూ డబ్బుకోసం కాదు.

మరెందుకూ అంటే, యీ విచికిత్సే కలగలేదు నాకెప్పుడూ.

ఎలా కలిగిందో - యెందుక్క లిగిందో - యెప్పుడు కలిగిందో శుద్ధ అజ్ఞానదశలోనే కలిగిందినాకు, గ్రంథాలు రచించి గుట్టలు పెట్టాలన్న సంకల్పం.

“గ్రంథం&quot; అంటే యేమిటి? దాని ప్రయోజనమున్నూ యేమిటి? పోనీ, అది రచించడమైనా యెలాగ? ఈ ప్రశ్నలయినా పుట్టని కేవల అభావదశ నా అజ్ఞానదశ అంటే.

తటవర్తి వెంకటరాజుగారి మామిడితోటలో, చీమతలకాయ లంతేసి అక్షరాల ఇంగ్లీషు పుస్తకం చూసినప్పుడు నాక్కలిగింది గ్రంథపరిమితి నిర్ధారణేకాని, రచనాసంకల్పం కాదు.

అప్పుడయినా నా హృదయంలో అలాంటి సంకల్పం జాగృతం అవుతోందని నే నెరగనే యెరగను.

ఆదిలో, సహపాఠులకూ, రెడ్లపిల్లకాయలకూ కథలు చెప్పే వాణ్ణి కల్పించి నేను.

తరవాత్తరవాత రాసేవాణ్ణి.

గ్రంథాలు రచించాలన్న నా సంకల్పాని కదే ప్రాతిపదిక యేమో నేను చెప్పలేను.

పోనీ, గ్రంథం అంటే యేమిటో స్పష్టంగా యిప్పుడయినా నిర్వచించగలనా నేను.

అది చెప్పడానికి నేనింతవరకూ చేసిన సాహిత్యవ్యవసాయమూ చాలదు, భావాంబరవిహారమూ చాలదు.

అంటే, నాదృష్టిలో, గ్రంథం అంతస్థు అంత గొప్పది.

అంచేతనే గ్రంథం రచించడానికి ముఖ్యంగా కావ్యం రచించగలగడానికి మనిషి మహర్షి అయి వుండాలన్న నమ్మకం నాకేర్పడ్డం.

మరి, మహర్షి అంటే?

ఇదిగో, యిది చెప్పలేకే నేను గ్రంథం అంతస్థు గొప్పదనుకోడం.

డబ్బు, మహర్షిని తయారు చెయ్యలేదు.

డబ్బు, మహర్షిని నడిపించనూలేదు.

డబ్బు భౌతికం, కవిత్వం ఆధ్యాత్మికం, తదాలంబమైన మహర్షిత్వం లోకాతీతమున్ను.

కనక, డబ్బుకీ కవిత్వానికీ లంకెపెట్టడం - అధవా - లంకె వుందనుకోడం కేవలమూ అజ్ఞానం.

డబ్బు భంగురమూ, కవిత్వం నశ్వరమున్ను.

కాదంటే, ఛందస్సుకీ డబ్బుకీ ఏమయినా లంకె పెట్టవచ్చునేమో కాని భావనకు మాత్రం అది పొసగదు.

ఛందస్సూ, పదరచనా బుద్ధివిభవాలు.

భావన పూర్తిగా హార్ధికం.

అది దైవికశక్తి.

బుద్ధి కందేది కాదది.

ఏమంటే?&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;
{{rh|అనుభవాలూ - జ్ఞాపకాలూను - 3||437}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>fkqyg1faz70sbnsrc5cus7vovm1zf7v</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>555270</id>
      <parentid>555269</parentid>
      <timestamp>2026-05-01T11:27:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vickyganti</username>
        <id>7066</id>
      </contributor>
      <comment>/* మూల్యాంకన చేసారు */</comment>
      <origin>555270</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4245" sha1="m3c0c801camn7b9iwmmqxl66emcpfwy" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Vickyganti&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;అసలు, నా గ్రంథరచనోద్యోగమున్నూ డబ్బుకోసం కాదు.

మరెందుకూ అంటే, యీ విచికిత్సే కలగలేదు నాకెప్పుడూ.

ఎలా కలిగిందో - యెందుక్క లిగిందో - యెప్పుడు కలిగిందో శుద్ధ అజ్ఞానదశలోనే కలిగిందినాకు, గ్రంథాలు రచించి గుట్టలు పెట్టాలన్న సంకల్పం.

“గ్రంథం&quot; అంటే యేమిటి? దాని ప్రయోజనమున్నూ యేమిటి? పోనీ, అది రచించడమైనా యెలాగ? ఈ ప్రశ్నలయినా పుట్టని కేవల అభావదశ నా అజ్ఞానదశ అంటే.

తటవర్తి వెంకటరాజుగారి మామిడితోటలో, చీమతలకాయ లంతేసి అక్షరాల ఇంగ్లీషు పుస్తకం చూసినప్పుడు నాక్కలిగింది గ్రంథపరిమితి నిర్ధారణేకాని, రచనాసంకల్పం కాదు.

అప్పుడయినా నా హృదయంలో అలాంటి సంకల్పం జాగృతం అవుతోందని నే నెరగనే యెరగను.

ఆదిలో, సహపాఠులకూ, రెడ్లపిల్లకాయలకూ కథలు చెప్పే వాణ్ణి కల్పించి నేను.

తరవాత్తరవాత రాసేవాణ్ణి.

గ్రంథాలు రచించాలన్న నా సంకల్పాని కదే ప్రాతిపదిక యేమో నేను చెప్పలేను.

పోనీ, గ్రంథం అంటే యేమిటో స్పష్టంగా యిప్పుడయినా నిర్వచించగలనా నేను.

అది చెప్పడానికి నేనింతవరకూ చేసిన సాహిత్యవ్యవసాయమూ చాలదు, భావాంబరవిహారమూ చాలదు.

అంటే, నాదృష్టిలో, గ్రంథం అంతస్థు అంత గొప్పది.

అంచేతనే గ్రంథం రచించడానికి ముఖ్యంగా కావ్యం రచించగలగడానికి మనిషి మహర్షి అయి వుండాలన్న నమ్మకం నాకేర్పడ్డం.

మరి, మహర్షి అంటే?

ఇదిగో, యిది చెప్పలేకే నేను గ్రంథం అంతస్థు గొప్పదనుకోడం.

డబ్బు, మహర్షిని తయారు చెయ్యలేదు.

డబ్బు, మహర్షిని నడిపించనూలేదు.

డబ్బు భౌతికం, కవిత్వం ఆధ్యాత్మికం, తదాలంబమైన మహర్షిత్వం లోకాతీతమున్ను.

కనక, డబ్బుకీ కవిత్వానికీ లంకెపెట్టడం - అధవా - లంకె వుందనుకోడం కేవలమూ అజ్ఞానం.

డబ్బు భంగురమూ, కవిత్వం నశ్వరమున్ను.

కాదంటే, ఛందస్సుకీ డబ్బుకీ ఏమయినా లంకె పెట్టవచ్చునేమో కాని భావనకు మాత్రం అది పొసగదు.

ఛందస్సూ, పదరచనా బుద్ధివిభవాలు.

భావన పూర్తిగా హార్ధికం.

అది దైవికశక్తి.

బుద్ధి కందేది కాదది.

ఏమంటే?&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;
{{rh|అనుభవాలూ - జ్ఞాపకాలూను - 3||437}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>m3c0c801camn7b9iwmmqxl66emcpfwy</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:Anubhavalu Jnapakalunu by Sripada Subrahmanya Sastri.pdf/462</title>
    <ns>104</ns>
    <id>204092</id>
    <revision>
      <id>555271</id>
      <parentid>531343</parentid>
      <timestamp>2026-05-01T11:31:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vickyganti</username>
        <id>7066</id>
      </contributor>
      <comment>/* మూల్యాంకన చేసారు */</comment>
      <origin>555271</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4108" sha1="p6jcxzzm03vfp0u5amkrgog8od9fhuu" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Vickyganti&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;బుద్ధి భౌతికావరణం దాటలేదు.

భావన భౌతికావరణానికి పైది.

కనకనే కవిత్వం మానవలోకాతిశాయి.

మనుష్యబుద్ధికి పరమావధి అది గుర్తించగలగడమూ, అనుభవించి ఆనందించగలగడమున్నూ మాత్రమే.

బుద్ధిమంతుడికి పండితుడని మాత్రమే వ్యవహారం, కవి అని కాదు.

బుద్ధిమంతుడైనవాడు ప్రవృత్తిమార్గం బాగా గుర్తించుకో గలిగితే సాధనాంతరాలతో అతి సులభంగా డబ్బు సంపాదించుకోవచ్చు.

ఏమిచేసిన్నీ కవిమాత్రం ఆపని చెయ్యలేడు.

కవి కాగలిగినవాడికి డబ్బుకి సంబంధించిన పరిజ్ఞానమే వుండ దసలు.

కాగా “మరి, నేను కవినా, కాదా?&quot; అన్న ప్రశ్నేవద్దు.

మల్లాది సత్యనారాయణశాస్త్రి నా వెంటపడ్డప్పుడు నాక్కావలసి వున్నదే డబ్బు.

స్వయంభువు కాకపోయినా, అంచేతనే నాకష్ఠావధానవ్యామోహం ముమ్మరించడం.

పోనీ అంటే, అష్టావధానులయినవారు - శతావధానులున్నూ అయినవారెవరైనా ధవికులు కాగలిగారా?

దినాని కొక రూపాయి చేతిలో పెడితే, కూలిమనిషి మన కేపనయినా చేసి పెడతాడు.

దాంతో మనిషి కొక దినం గడిచిపోతుంది.

మరి, అష్ఠావధాని బతుకున్నూ అంతమాత్రమే అయితే, ఆ మనిషి విశేషం యేమిటి?

ఆ మనిషిని కవి అనవలసిందేనా?

పామరుల కీవిచికిత్సే కలగదు.

అంచేతనే, పద్యాలుమాత్రమే కట్టగలిగే అష్టావధానిని కవి అని గౌరవిస్తారు వారు.

కృత్రిమాలైన యీ ఆదరగౌరవాలు ఆధారంగా అష్టావధాని దినభత్యం సంపాదించుకోగలుగుతాడు.

కాలం నిలిచి పోదతనికి, అర్థాకలితోనో వడిదుడుకులతోనో గడిచిపోతూనే వుంటుంది.

ఆమాత్రం అయినా శక్తిలేదునాకు, స్వతంత్రించానా పస్తుపడుకోవలసిందే నేను.

కానయితే, నేనూ మాసీతా మా అమ్మగారూ మానాయన గారూ- ఇంతే మాసంసారం.

వచ్చేపోయేవారూ వుండేవా రడపా తడపా.

అది అప్పుడూ తప్పలేదు, ఇప్పుడూ తప్పడంలేదు, ఎప్పుడున్నూ తప్పిపోదు, ఇష్టా పూర్తయిన అలవాటు మా కుటుంబానికది.

మా పితామహులకాలంలో మా యింటి నిరతాన్న దాతృత్వం పరాకాష్ఠ అందుకుంది.&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;
{{rh|438||శ్రీపాద సుబ్రహ్మణ్యశాస్త్రి.}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>p6jcxzzm03vfp0u5amkrgog8od9fhuu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:Anubhavalu Jnapakalunu by Sripada Subrahmanya Sastri.pdf/463</title>
    <ns>104</ns>
    <id>204093</id>
    <revision>
      <id>555272</id>
      <parentid>531345</parentid>
      <timestamp>2026-05-01T11:35:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vickyganti</username>
        <id>7066</id>
      </contributor>
      <comment>/* మూల్యాంకన చేసారు */</comment>
      <origin>555272</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4813" sha1="3nc05j44r0vrbspfnm9h5upxksv94bc" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Vickyganti&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;మునికొడవలి విడిచి మానాయనగారు పొలమూరు ప్రవేశించాకగూడా తప్పనిదే అయింది మా కది, యేకొంచెమో.

మా తాతగారి దగ్గిరనుంచి మానాయనగారి కలవాటు కావడం - పొలమూరులో అతిథులూ అభ్యాగతులూ వస్తే మాయింటోతప్ప మరి భోజనం దొరక్కపోడం - ఈ రెండు కారణాలవల్లా మాకున్నూ వ్రతంకాని వ్రతమే అది.

ఆబాలగోపాలమూ అదొక ఘనతగా భావించుకుంటాం మేము.

&quot;అభ్యాగత స్స్వయం విష్ణుః&quot; అన్నమాట చిన్నప్పణ్ణుంచీ యెరుగదున్నేను.

దాని ఆంతర్యం పూర్తిగా గుర్తించడమూ, దానికి విలవ కట్టడమూ ఎవరికీ సాధ్యంకాని పనులు.

అతిథులను పూజించడమూ, అభ్యాగతుల నారాధించడమూ - ఇవి ఆర్ష సంప్రదాయాలు.

మన సంఘవ్యవస్థలో దైవికాంశ సంక్రమింప చెయ్యగల నిర్మాణాలివి.

కాని, కాలం మారింది, బుద్ధులు మారాయి, దృక్పథం మారింది. ధర్మం విలవలు మారాయి, రాజమహేంద్రవరం వంటి పట్నాల్లో పరిస్థితులూ మారిపోయాయి పూర్తిగా.

పొరుగూళ్ళు వెళ్ళినప్పుడు &quot;అన్నం పెడతారా?” అని గృహస్థులనడగడం వైదికులుకూడా తప్పుగా — హీనంగా భావించుకోడం దాకా భ్రష్టులయిపోయిన రోజులివి.

బాగా పరకాయిస్తే, అలా అడగ్గలిగినవారిలో పంక్తి బాహ్యులుగా భావించవలసిన వారుంటున్నారు, చాలామంది.

ఇంతవరకూ నేను, అనేకవూళ్ళలో - అనేకుల ఇంటికి అతిథి గానూ వెళ్ళాను, అభ్యాగతుడుగానూ వెళ్ళాను.

అదొక భాగ్యంగా కూడా భాగ్యంగా భావించుకుంటున్నానిప్పటికీ నేను.

అన్నం దొరక్క నేనెక్కడా పస్తుండలేదు.

వైదిక ధర్మం విలుప్తమయిపోయేదాకా చెక్కు చెదర దీ సంప్రదాయం యీ భారత భూమిలో.

హోటళ్ళు విస్తరించడం యీకాలానికి తగ్గట్టేవుంది, కాదనను.

వాటి అగత్యమూ యెక్కువే, ఆక్షేపించను.

కాని, అప్పట్లో &quot;యీ కాస్త సంసారభారమే మొయ్యలేమూ మనం?&quot; చాలా అభిమానపడి పోయాన్నేను.

ఆ వయస్సున్న - పెళ్ళాం కాపరానికి వచ్చాకకూడా కానీకిన్నీ పరాపేక్షగా బతకడం హేయమే.

అయితే, అదృష్టవశాన, ఆ స్థితి యేర్పడ్డప్పుడే కలిగేది నాకీ ఆవేదన.

ఒక్కొక్కప్పుడు తల తిరిగిపోయేటంతగా కూడా కలిగేది.

దాంతో, ఎటుచూసినా శూన్యమే కనపడేది కళ్ళకి.

మనసున్నూ అయోమయావస్థలో పడిపోయే దెంత బిగపట్టుకున్నా.

కాని, ఉండుండి వ్యగ్రోత్సాహం కలిగిపోయేది రచన విషయమై, దానికదే.

అంతా - క్షోభ సమస్తమూ మరుపువచ్చేది, దాంతో.&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;
{{rh|అనుభవాలూ - జ్ఞాపకాలూను - 3||439}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>3nc05j44r0vrbspfnm9h5upxksv94bc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:Sangitarasataran022902mbp.pdf/87</title>
    <ns>104</ns>
    <id>212349</id>
    <revision>
      <id>555230</id>
      <parentid>555226</parentid>
      <timestamp>2026-04-30T12:16:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Brjswiki</username>
        <id>6801</id>
      </contributor>
      <origin>555230</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3222" sha1="36ll544v5e8a3sonbrqk1nwbl5k7otz" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Brjswiki&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;&lt;section begin=&quot;87A&quot; /&gt;ప్తి సేయింపవలయు. 

బ్రాహ్మ - అట్లుగానే జరుగును. (అని అందరు నిష్క్రమణము)

{{rule |6em }} 
&lt;section end=&quot;87A&quot; /&gt;
&lt;section begin=&quot;87A&quot; /&gt;&lt;section end=&quot;87A&quot; /&gt;
&lt;section begin=&quot;87B&quot; /&gt;{{Center|{{p|fs125}}సప్తమాంకము&lt;/p&gt;}}

{{Center|{{p|fs125}}ప్రధమరంగము —— పద్మాపురము రామగిరిక్షేత్రము&lt;/p&gt;}}
{{Center|{{p|fs125}}మిశ్రవిష్కంభము&lt;/p&gt;}}   
{{rule |6em }} 
{{Center|'''(బుద్ధ శిష్యులు, దయానందుడు ప్రదేశము)'''}}

దయా - ఓహో మహానుభావులై భగవంతులని పేరువడసిన శ్రీ సర్వజ్ఞ బుద్ధదేవర వారు దక్షిణాపధఁబుస దమ మతమును వ్యాపింపఁజేయుటకుఁబోవుచు ధమ శిష్యులమైన మాలోఁగొందఱినిఁ బశ్చిమంబునకునుఁ గొందజీనిఁబూర్వదిగ్భాగంబునకునుఁబంపి   
సన్నును యోగానందుని నుత్తరాపధమునకుఁణంపిరి యోగానందుఁడు కాశిలోనిన్ను విడిచి కాశ్మీరంబునకుంబోయెను నేనీరానునిడికి  
వచ్చితిని ఇచ్చట యీకార్తీకమాసములో నీపద్మాపురంబున   నన్నుగలిసెదసని చెప్పియుండియు నింకనురాలేదే.

{{Center|'''(సత్యానందుడువచ్చును)'''}}

దయా — ఓహో సత్యానందులవారా నిర్వాణ్ నిర్వాణ్.
.
సత్యా — ఓహో దయానందులవారు ఇచ్చటనేయాన్నారే నిర్వాణ్ నిర్వాణ్.

చయా -అయ్యా! మీరుదయచేసిన యెల్లరాజ్యములందును జయసిద్ధియే కదా.

సత్యా — సుగతకటాక్షమువలన సర్వసిద్ధి.

దయా - మీరేయే దేశములనుజూచితిరో సెలవిచ్చెదరా.

సత్యా - చాలదేశములంజూచితి మీతో జెప్పఁదగిన యొకశుభవర్తమానముగలదు వింటిరా.  

దయా - సెలవిండు, ఏమిటి.

సత్యా - {{left margin|5em}}&lt;poem&gt;క॥ దేవియశోధర మనజీన
దేవరవిడనాడి దుఃఖతీవ్రతయుడుగం
దావెడలె దండ్రియింటికిఁ
భోవేగమె సౌగతుండుపుట్టెనటమహిన్త్॥&lt;/poem&gt; &lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;87B&quot; /&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>36ll544v5e8a3sonbrqk1nwbl5k7otz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:పాండురంగమాహాత్మ్యము.pdf/249</title>
    <ns>104</ns>
    <id>212692</id>
    <revision>
      <id>555232</id>
      <parentid>554915</parentid>
      <timestamp>2026-04-30T14:17:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>555232</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7185" sha1="m0jvbh1oisz9052rvuvmk1djqh9qpi5" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;కుల సమూహము; మంతురసానియును బోలెన్ = మంత్రసానివలె; తోరంపుమణులవిదూరభూమిన్ = పెద్దమణులుగల విదూరపర్వతదేశమున; కనుపించెన్; కెరలి = విజృంభించి; షణ్మఖుమఱువమావు = కుమారస్వామియొక్క మూఁగగుఱ్ఱమయిన నెమలి; శుష్కపల్వలంబు = ఎండిపోయిన బురదగుంట; గ్రాజవంగడము = గ్రాజజాతిచెట్లవంశము; ననిచెన్ = పూచెను; మేఘోదయంబునందున్ = వానాకాలమున. '''అలం'''. స్వభావోక్తి.
{{Telugu poem|type=తే.|lines=&lt;poem&gt;కారుచిచ్చను భృగురాముకారణమునఁ
బెటిలి నిర్వంశమైన భూభృత్కులంబు
క్షేత్రముల వంశవృద్ధి రాజిల్లె మఱియు
జలధరోదయవిప్రప్రసాదలబ్ధి.&lt;/poem&gt;|ref=22}} కారుచిచ్చను భృగురాము కారణమునఁ, బెటిలి నిర్వంశమైన భూభృత్కులంబు
క్షేత్రముల వంశవృద్ధి రాజిల్లె మఱియు, జలధరోదయని ప్ర ప్రసాదలబ్ధి. 
'''టీక'''. కారుచిచ్చు = దావాగ్ని; భృగురాముకారణమునన్ = పరశురామునికతమున; పెటిలి = కాలి, బ్రద్దలయి; నిర్వంశమైన, భూభృత్కులంబుక్షేత్రములన్ = ('''దావాగ్నిపక్షమున''') వెదురులు నశించిన కొండలగుంపులపొలములందు, ('''పరశురామపక్షమున''') వంశములు నశించిన రాజుల భార్యలయందు; మఱియున్ = మఱల - తిరిగి; జలధరోదయవిప్రప్రసాదలబ్ధి = వానకాల మను బ్రాహ్మణుల యనుగ్రహమును పొందుటవలన; వంశవృద్ధి = ('''కాలపక్షమున''') వెదుళ్లసమృద్ధి, ('''బ్రాహ్మణపక్షమున''') రాజవంశపువృద్ధి; రాజిల్లెన్ = ప్రకాశించెను. '''అలం'''. రూపకము, శ్లేష.
{{Telugu poem|type=తే.|lines=&lt;poem&gt;&lt;ref&gt;చ. ప్రబల&lt;/ref&gt;ప్రబలువడగండ్లు నింద్రగోపములు జంబు
ఫలములును బొల్చెఁ బచ్చికపట్టులందు
వనధినీరాన&lt;ref&gt;క. దెరలు, చ.ట. దొరలు&lt;/ref&gt;దొరలు నమ్మణులనెల్ల
నంబుదంబులు వెలి గ్రాసె నఱుగకనఁగ.&lt;/poem&gt;|ref=23}}
'''టీక'''. ప్రబలు = ఎక్కువైన; ఇంద్రగోపములు = ఆరుద్రపురుగులు; జంబుఫలములున్ = నేరేడుపండ్లును; పచ్చికపట్టులందున్ = పచ్చనిపచ్చికబయళ్లయందు; అంబుదములు = మేఘములు, వనధినీరు = సముద్రపునీటిని; ఆనన్ = త్రాఁగఁగా; దొరలు, నమ్మణుల నెల్లన్ = (నీటితో) కలిసియున్న తెల్లని, ఎఱ్ఱని, నల్లనిమాణిక్యముల నన్నింటిని ['తెరలు = బయలు వెడలు' అని పూర్వటీక.]; అరుగక; వెలిగ్రాసెననఁగన్ = వెడలఁగ్రక్కినవో అనునట్లుగా; పొల్చెన్ = ఒప్పెను. '''అలం'''. ఉత్ప్రేక్ష.
{{Telugu poem|type=తే.|lines=&lt;poem&gt;మోవి చెలువంబు గేదంగిపూవుఱేకు
సోయగము నూపుఁగన్నులసొబగుఁ జికుర
బర్హిబర్హప్రభయుఁ జూపి ప్రతిఘటించె
నంబుధరకాలసౌభాగ్య మంబుజాక్షి.&lt;/poem&gt;|ref=}} 
'''టీక'''. అంబుధరకాలసౌభాగ్యము = వర్షకాలపుశోభ; మోవిచెలువంబున్ = మోవియను చెట్టుసౌరును, పెదవిసౌరును; గేదంగిపూవుఱేకుసోయగమున్ = మొగలిఱేకునందమున; ఊఁపుఁగన్నులసొగసున్ = చలించుచున్న నేత్రములచక్కదనమును [ఇచట పూర్వటీకలో 'చలింపఁజేయఁబడునట్టి నెమలిపురికన్నులయొక్క యందము' అని అర్థాంతరమును వ్రాయఁబడినది. అది ప్రకృతాననుగుణముగ తోఁచుచున్నది.]; చికురబర్హిబర్హప్రభయున్ = కేశములవంటి నెమలిపించెపుకాంతిని, నెమలిపించెమువంటి చికురములకాంతిని; చూసి; అంబుజాక్షిన్ = రాధాదేవిని; ప్రతిఘటించెన్ = ఎదురుకొనెను.

ఇచటఁగల మూఁడు పోలికలలోను మొదటిది శ్లేషరూపము; రెండవది వ్యస్తము; మూఁడవది
సమస్తమయి రూపకోపములతోడి శ్లిష్టము.
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;సలిలంపువృద్ధజలధర
ములు పూనిన యూఁతకోలమొత్తములక్రియన్
దొలువానకాళు లెసఁగెన్
గలహంసకులంబు లెల్లఁ గలఁకంబడఁగన్.&lt;/poem&gt;|ref=25}}
'''టీక'''. సలిలంపువృద్ధజలధరములు = నీటితో నిండిన కారుమబ్బులు; పూనిన = పట్టుకొనిన (ముసలితనమున నడచుట కనుకూలముగా ధరించిన); ఊఁతకోలమొత్తములక్రియన్ = ఆధారరూపము&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>m0jvbh1oisz9052rvuvmk1djqh9qpi5</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>555233</id>
      <parentid>555232</parentid>
      <timestamp>2026-04-30T14:18:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <origin>555233</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6839" sha1="to3tlzt41uyswbs8ysv5hnrw6qxxxez" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;కుల సమూహము; మంతురసానియును బోలెన్ = మంత్రసానివలె; తోరంపుమణులవిదూరభూమిన్ = పెద్దమణులుగల విదూరపర్వతదేశమున; కనుపించెన్; కెరలి = విజృంభించి; షణ్మఖుమఱువమావు = కుమారస్వామియొక్క మూఁగగుఱ్ఱమయిన నెమలి; శుష్కపల్వలంబు = ఎండిపోయిన బురదగుంట; గ్రాజవంగడము = గ్రాజజాతిచెట్లవంశము; ననిచెన్ = పూచెను; మేఘోదయంబునందున్ = వానాకాలమున. '''అలం'''. స్వభావోక్తి.
{{Telugu poem|type=తే.|lines=&lt;poem&gt;కారుచిచ్చను భృగురాముకారణమునఁ
బెటిలి నిర్వంశమైన భూభృత్కులంబు
క్షేత్రముల వంశవృద్ధి రాజిల్లె మఱియు
జలధరోదయవిప్రప్రసాదలబ్ధి.&lt;/poem&gt;|ref=22}} 
'''టీక'''. కారుచిచ్చు = దావాగ్ని; భృగురాముకారణమునన్ = పరశురామునికతమున; పెటిలి = కాలి, బ్రద్దలయి; నిర్వంశమైన, భూభృత్కులంబుక్షేత్రములన్ = ('''దావాగ్నిపక్షమున''') వెదురులు నశించిన కొండలగుంపులపొలములందు, ('''పరశురామపక్షమున''') వంశములు నశించిన రాజుల భార్యలయందు; మఱియున్ = మఱల - తిరిగి; జలధరోదయవిప్రప్రసాదలబ్ధి = వానకాల మను బ్రాహ్మణుల యనుగ్రహమును పొందుటవలన; వంశవృద్ధి = ('''కాలపక్షమున''') వెదుళ్లసమృద్ధి, ('''బ్రాహ్మణపక్షమున''') రాజవంశపువృద్ధి; రాజిల్లెన్ = ప్రకాశించెను. '''అలం'''. రూపకము, శ్లేష.
{{Telugu poem|type=తే.|lines=&lt;poem&gt;&lt;ref&gt;చ. ప్రబల&lt;/ref&gt;ప్రబలువడగండ్లు నింద్రగోపములు జంబు
ఫలములును బొల్చెఁ బచ్చికపట్టులందు
వనధినీరాన&lt;ref&gt;క. దెరలు, చ.ట. దొరలు&lt;/ref&gt;దొరలు నమ్మణులనెల్ల
నంబుదంబులు వెలి గ్రాసె నఱుగకనఁగ.&lt;/poem&gt;|ref=23}}
'''టీక'''. ప్రబలు = ఎక్కువైన; ఇంద్రగోపములు = ఆరుద్రపురుగులు; జంబుఫలములున్ = నేరేడుపండ్లును; పచ్చికపట్టులందున్ = పచ్చనిపచ్చికబయళ్లయందు; అంబుదములు = మేఘములు, వనధినీరు = సముద్రపునీటిని; ఆనన్ = త్రాఁగఁగా; దొరలు, నమ్మణుల నెల్లన్ = (నీటితో) కలిసియున్న తెల్లని, ఎఱ్ఱని, నల్లనిమాణిక్యముల నన్నింటిని ['తెరలు = బయలు వెడలు' అని పూర్వటీక.]; అరుగక; వెలిగ్రాసెననఁగన్ = వెడలఁగ్రక్కినవో అనునట్లుగా; పొల్చెన్ = ఒప్పెను. '''అలం'''. ఉత్ప్రేక్ష.
{{Telugu poem|type=తే.|lines=&lt;poem&gt;మోవి చెలువంబు గేదంగిపూవుఱేకు
సోయగము నూపుఁగన్నులసొబగుఁ జికుర
బర్హిబర్హప్రభయుఁ జూపి ప్రతిఘటించె
నంబుధరకాలసౌభాగ్య మంబుజాక్షి.&lt;/poem&gt;|ref=}} 
'''టీక'''. అంబుధరకాలసౌభాగ్యము = వర్షకాలపుశోభ; మోవిచెలువంబున్ = మోవియను చెట్టుసౌరును, పెదవిసౌరును; గేదంగిపూవుఱేకుసోయగమున్ = మొగలిఱేకునందమున; ఊఁపుఁగన్నులసొగసున్ = చలించుచున్న నేత్రములచక్కదనమును [ఇచట పూర్వటీకలో 'చలింపఁజేయఁబడునట్టి నెమలిపురికన్నులయొక్క యందము' అని అర్థాంతరమును వ్రాయఁబడినది. అది ప్రకృతాననుగుణముగ తోఁచుచున్నది.]; చికురబర్హిబర్హప్రభయున్ = కేశములవంటి నెమలిపించెపుకాంతిని, నెమలిపించెమువంటి చికురములకాంతిని; చూసి; అంబుజాక్షిన్ = రాధాదేవిని; ప్రతిఘటించెన్ = ఎదురుకొనెను.

ఇచటఁగల మూఁడు పోలికలలోను మొదటిది శ్లేషరూపము; రెండవది వ్యస్తము; మూఁడవది
సమస్తమయి రూపకోపములతోడి శ్లిష్టము.
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;సలిలంపువృద్ధజలధర
ములు పూనిన యూఁతకోలమొత్తములక్రియన్
దొలువానకాళు లెసఁగెన్
గలహంసకులంబు లెల్లఁ గలఁకంబడఁగన్.&lt;/poem&gt;|ref=25}}
'''టీక'''. సలిలంపువృద్ధజలధరములు = నీటితో నిండిన కారుమబ్బులు; పూనిన = పట్టుకొనిన (ముసలితనమున నడచుట కనుకూలముగా ధరించిన); ఊఁతకోలమొత్తములక్రియన్ = ఆధారరూపము&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>to3tlzt41uyswbs8ysv5hnrw6qxxxez</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>555234</id>
      <parentid>555233</parentid>
      <timestamp>2026-04-30T14:20:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <origin>555234</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6838" sha1="dkefqrf2nduvhq9s8hd99xy4nriayle" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;కుల సమూహము; మంతురసానియునుబోలెన్ = మంత్రసానివలె; తోరంపుమణులవిదూరభూమిన్ = పెద్దమణులుగల విదూరపర్వతదేశమున; కనుపించెన్; కెరలి = విజృంభించి; షణ్మఖుమఱువమావు = కుమారస్వామియొక్క మూఁగగుఱ్ఱమయిన నెమలి; శుష్కపల్వలంబు = ఎండిపోయిన బురదగుంట; గ్రాజవంగడము = గ్రాజజాతిచెట్లవంశము; ననిచెన్ = పూచెను; మేఘోదయంబునందున్ = వానాకాలమున. '''అలం'''. స్వభావోక్తి.
{{Telugu poem|type=తే.|lines=&lt;poem&gt;కారుచిచ్చను భృగురాముకారణమునఁ
బెటిలి నిర్వంశమైన భూభృత్కులంబు
క్షేత్రముల వంశవృద్ధి రాజిల్లె మఱియు
జలధరోదయవిప్రప్రసాదలబ్ధి.&lt;/poem&gt;|ref=22}} 
'''టీక'''. కారుచిచ్చు = దావాగ్ని; భృగురాముకారణమునన్ = పరశురామునికతమున; పెటిలి = కాలి, బ్రద్దలయి; నిర్వంశమైన, భూభృత్కులంబుక్షేత్రములన్ = ('''దావాగ్నిపక్షమున''') వెదురులు నశించిన కొండలగుంపులపొలములందు, ('''పరశురామపక్షమున''') వంశములు నశించిన రాజుల భార్యలయందు; మఱియున్ = మఱల - తిరిగి; జలధరోదయవిప్రప్రసాదలబ్ధి = వానకాల మను బ్రాహ్మణుల యనుగ్రహమును పొందుటవలన; వంశవృద్ధి = ('''కాలపక్షమున''') వెదుళ్లసమృద్ధి, ('''బ్రాహ్మణపక్షమున''') రాజవంశపువృద్ధి; రాజిల్లెన్ = ప్రకాశించెను. '''అలం'''. రూపకము, శ్లేష.
{{Telugu poem|type=తే.|lines=&lt;poem&gt;&lt;ref&gt;చ. ప్రబల&lt;/ref&gt;ప్రబలువడగండ్లు నింద్రగోపములు జంబు
ఫలములును బొల్చెఁ బచ్చికపట్టులందు
వనధినీరాన&lt;ref&gt;క. దెరలు, చ.ట. దొరలు&lt;/ref&gt;దొరలు నమ్మణులనెల్ల
నంబుదంబులు వెలి గ్రాసె నఱుగకనఁగ.&lt;/poem&gt;|ref=23}}
'''టీక'''. ప్రబలు = ఎక్కువైన; ఇంద్రగోపములు = ఆరుద్రపురుగులు; జంబుఫలములున్ = నేరేడుపండ్లును; పచ్చికపట్టులందున్ = పచ్చనిపచ్చికబయళ్లయందు; అంబుదములు = మేఘములు, వనధినీరు = సముద్రపునీటిని; ఆనన్ = త్రాఁగఁగా; దొరలు, నమ్మణుల నెల్లన్ = (నీటితో) కలిసియున్న తెల్లని, ఎఱ్ఱని, నల్లనిమాణిక్యముల నన్నింటిని ['తెరలు = బయలు వెడలు' అని పూర్వటీక.]; అరుగక; వెలిగ్రాసెననఁగన్ = వెడలఁగ్రక్కినవో అనునట్లుగా; పొల్చెన్ = ఒప్పెను. '''అలం'''. ఉత్ప్రేక్ష.
{{Telugu poem|type=తే.|lines=&lt;poem&gt;మోవి చెలువంబు గేదంగిపూవుఱేకు
సోయగము నూపుఁగన్నులసొబగుఁ జికుర
బర్హిబర్హప్రభయుఁ జూపి ప్రతిఘటించె
నంబుధరకాలసౌభాగ్య మంబుజాక్షి.&lt;/poem&gt;|ref=}} 
'''టీక'''. అంబుధరకాలసౌభాగ్యము = వర్షకాలపుశోభ; మోవిచెలువంబున్ = మోవియను చెట్టుసౌరును, పెదవిసౌరును; గేదంగిపూవుఱేకుసోయగమున్ = మొగలిఱేకునందమున; ఊఁపుఁగన్నులసొగసున్ = చలించుచున్న నేత్రములచక్కదనమును [ఇచట పూర్వటీకలో 'చలింపఁజేయఁబడునట్టి నెమలిపురికన్నులయొక్క యందము' అని అర్థాంతరమును వ్రాయఁబడినది. అది ప్రకృతాననుగుణముగ తోఁచుచున్నది.]; చికురబర్హిబర్హప్రభయున్ = కేశములవంటి నెమలిపించెపుకాంతిని, నెమలిపించెమువంటి చికురములకాంతిని; చూసి; అంబుజాక్షిన్ = రాధాదేవిని; ప్రతిఘటించెన్ = ఎదురుకొనెను.

ఇచటఁగల మూఁడు పోలికలలోను మొదటిది శ్లేషరూపము; రెండవది వ్యస్తము; మూఁడవది
సమస్తమయి రూపకోపములతోడి శ్లిష్టము.
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;సలిలంపువృద్ధజలధర
ములు పూనిన యూఁతకోలమొత్తములక్రియన్
దొలువానకాళు లెసఁగెన్
గలహంసకులంబు లెల్లఁ గలఁకంబడఁగన్.&lt;/poem&gt;|ref=25}}
'''టీక'''. సలిలంపువృద్ధజలధరములు = నీటితో నిండిన కారుమబ్బులు; పూనిన = పట్టుకొనిన (ముసలితనమున నడచుట కనుకూలముగా ధరించిన); ఊఁతకోలమొత్తములక్రియన్ = ఆధారరూపము&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>dkefqrf2nduvhq9s8hd99xy4nriayle</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>555235</id>
      <parentid>555234</parentid>
      <timestamp>2026-04-30T14:22:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <origin>555235</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6840" sha1="8kdohr39dxj4k8qehyru1sgodhzldkf" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;కుల సమూహము; మంతురసానియునుబోలెన్ = మంత్రసానివలె; తోరంపుమణులవిదూరభూమిన్ = పెద్దమణులుగల విదూరపర్వతదేశమున; కనుపించెన్; కెరలి = విజృంభించి; షణ్మఖుమఱువమావు = కుమారస్వామియొక్క మూఁగగుఱ్ఱమయిన నెమలి; శుష్కపల్వలంబు = ఎండిపోయిన బురదగుంట; గ్రాజవంగడము = గ్రాజజాతిచెట్లవంశము; ననిచెన్ = పూచెను; మేఘోదయంబునందున్ = వానాకాలమున. '''అలం'''. స్వభావోక్తి.
{{Telugu poem|type=తే.|lines=&lt;poem&gt;కారుచిచ్చను భృగురాముకారణమునఁ
బెటిలి నిర్వంశమైన భూభృత్కులంబు
క్షేత్రముల వంశవృద్ధి రాజిల్లె మఱియు
జలధరోదయవిప్రప్రసాదలబ్ధి.&lt;/poem&gt;|ref=22}} 
'''టీక'''. కారుచిచ్చు = దావాగ్ని; భృగురాముకారణమునన్ = పరశురామునికతమున; పెటిలి = కాలి, బ్రద్దలయి; నిర్వంశమైన, భూభృత్కులంబుక్షేత్రములన్ = ('''దావాగ్నిపక్షమున''') వెదురులు నశించిన కొండలగుంపులపొలములందు, ('''పరశురామపక్షమున''') వంశములు నశించిన రాజుల భార్యలయందు; మఱియున్ = మఱల - తిరిగి; జలధరోదయవిప్రప్రసాదలబ్ధి = వానకాల మను బ్రాహ్మణుల యనుగ్రహమును పొందుటవలన; వంశవృద్ధి = ('''కాలపక్షమున''') వెదుళ్లసమృద్ధి, ('''బ్రాహ్మణపక్షమున''') రాజవంశపువృద్ధి; రాజిల్లెన్ = ప్రకాశించెను. '''అలం'''. రూపకము, శ్లేష.
{{Telugu poem|type=తే.|lines=&lt;poem&gt;&lt;ref&gt;చ. ప్రబల&lt;/ref&gt;ప్రబలువడగండ్లు నింద్రగోపములు జంబు
ఫలములును బొల్చెఁ బచ్చికపట్టులందు
వనధినీరాన&lt;ref&gt;క. దెరలు, చ.ట. దొరలు&lt;/ref&gt;దొరలు నమ్మణులనెల్ల
నంబుదంబులు వెలి గ్రాసె నఱుగకనఁగ.&lt;/poem&gt;|ref=23}}
'''టీక'''. ప్రబలు = ఎక్కువైన; ఇంద్రగోపములు = ఆరుద్రపురుగులు; జంబుఫలములున్ = నేరేడుపండ్లును; పచ్చికపట్టులందున్ = పచ్చనిపచ్చికబయళ్లయందు; అంబుదములు = మేఘములు, వనధినీరు = సముద్రపునీటిని; ఆనన్ = త్రాఁగఁగా; దొరలు, నమ్మణుల నెల్లన్ = (నీటితో) కలిసియున్న తెల్లని, ఎఱ్ఱని, నల్లనిమాణిక్యముల నన్నింటిని ['తెరలు = బయలు వెడలు' అని పూర్వటీక.]; అరుగక; వెలిగ్రాసెననఁగన్ = వెడలఁగ్రక్కినవో అనునట్లుగా; పొల్చెన్ = ఒప్పెను. '''అలం'''. ఉత్ప్రేక్ష.
{{Telugu poem|type=తే.|lines=&lt;poem&gt;మోవి చెలువంబు గేదంగిపూవుఱేకు
సోయగము నూపుఁగన్నులసొబగుఁ జికుర
బర్హిబర్హప్రభయుఁ జూపి ప్రతిఘటించె
నంబుధరకాలసౌభాగ్య మంబుజాక్షి.&lt;/poem&gt;|ref=24}} 
'''టీక'''. అంబుధరకాలసౌభాగ్యము = వర్షకాలపుశోభ; మోవిచెలువంబున్ = మోవియను చెట్టుసౌరును, పెదవిసౌరును; గేదంగిపూవుఱేకుసోయగమున్ = మొగలిఱేకునందమున; ఊఁపుఁగన్నులసొగసున్ = చలించుచున్న నేత్రములచక్కదనమును [ఇచట పూర్వటీకలో 'చలింపఁజేయఁబడునట్టి నెమలిపురికన్నులయొక్క యందము' అని అర్థాంతరమును వ్రాయఁబడినది. అది ప్రకృతాననుగుణముగ తోఁచుచున్నది.]; చికురబర్హిబర్హప్రభయున్ = కేశములవంటి నెమలిపించెపుకాంతిని, నెమలిపించెమువంటి చికురములకాంతిని; చూసి; అంబుజాక్షిన్ = రాధాదేవిని; ప్రతిఘటించెన్ = ఎదురుకొనెను.

ఇచటఁగల మూఁడు పోలికలలోను మొదటిది శ్లేషరూపము; రెండవది వ్యస్తము; మూఁడవది
సమస్తమయి రూపకోపములతోడి శ్లిష్టము.
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;సలిలంపువృద్ధజలధర
ములు పూనిన యూఁతకోలమొత్తములక్రియన్
దొలువానకాళు లెసఁగెన్
గలహంసకులంబు లెల్లఁ గలఁకంబడఁగన్.&lt;/poem&gt;|ref=25}}
'''టీక'''. సలిలంపువృద్ధజలధరములు = నీటితో నిండిన కారుమబ్బులు; పూనిన = పట్టుకొనిన (ముసలితనమున నడచుట కనుకూలముగా ధరించిన); ఊఁతకోలమొత్తములక్రియన్ = ఆధారరూపము&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>8kdohr39dxj4k8qehyru1sgodhzldkf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:పాండురంగమాహాత్మ్యము.pdf/250</title>
    <ns>104</ns>
    <id>212693</id>
    <revision>
      <id>555236</id>
      <parentid>554916</parentid>
      <timestamp>2026-04-30T22:16:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>555236</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6473" sha1="torg6afqnpgp6vudc2kp9fckuuapsf9" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;లగు కఱ్ఱలవలె; కలహంసకులంబులెల్లన్ = హంసలమొత్తము లన్నియు; కలఁగంబడఁగన్ = బెదరుపాటు పొందఁగా; తొలువానకారులు = తొలుకరివానచినుకుల ధారలు; ఎసఁగెన్ = ప్రకాశించెను. '''అలం'''. ఉపమ.
{{Telugu poem|type=శా.|lines=&lt;poem&gt;ఆదిగావము లుర్వి రాల &lt;ref&gt;క. లల, చ.ట. లలి&lt;/ref&gt;బలిఘోషాడంబరంబుల్ వియో
గిద్రోహం &lt;ref&gt;చ.ట. బునొనర్ప&lt;/ref&gt;బొనరింప వారినిధి కెంగే లంటగా వాహినుల్
భద్రేభప్రతిమానమూర్తి యగుచున్ &lt;ref&gt;క. పాథో&lt;/ref&gt;బాథోధరశ్రేణి కుం
భద్రోణంబులు గుమ్మరించె విమలాంభఃపూరధారావళిన్.&lt;/poem&gt;|ref=26}}
'''టీక'''. పాథోధరశ్రేణి = మేఘములగుంపు; భద్రేభప్రతిమానమూర్తి, యగుచున్ = భద్రజాతి (గొప్పు) గజమును పోలినదగుచు; అద్రిగ్రావములు = కొండలఱాళ్లు; ఉర్విన్ = భూమిపై; రాలన్ = దొర్లిపడఁగా; బలిఘోషాడంబరంబుల్ = గొప్పబలము కల ఉఱుముల ఆర్భాటములు; వియోగిద్రోహముల్ = విరహులకు కష్టమును; ఒనరింపన్ = కలిగింపఁగా; వాహినుల్ = నదులు; వారినిధి కెంగేలు = సముద్రపుహస్తమును; అంటఁగాన్ = గ్రహింపఁగా - అనఁగా నదులు సముద్రముతోఁ గలిసికొనఁగా; విమలాంభఃపూరధారావళిన్ = నిర్మలజలప్రవాహపూరమును; కుంభద్రోణంబులు = కుండలు, తూములునుగా - కడవలతోఁ గ్రుమ్మరించినట్లుగా; కుమ్మరించెన్ = ఎక్కువగా వెడలఁగ్రక్కెను. '''అలం'''. స్వభావోక్తి, ఉపమ.
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;పాపటతెఱువున డిగి నా, సాపుటముక్తాఫలప్రచారంబై రా
ధాపృథువక్షో రుహముల, పైపైఁ బ్రథమోదబిందుపటలము నిగిడెన్.&lt;/poem&gt;|ref=27}} 
'''టీక'''. ప్రథమోదబిందుపటలము = తొలుకరిమొదటివానచినుకులగుంపు; పాపటతెఱవునన్ = సీమంతమార్గమున; డిగి = దిగి - జాఱి; నాసాపుటముక్తాఫలప్రచారంబై = ముక్కుచివఱ, ముత్యములవలె నున్నదయి; రాధాపృథవక్షోరుహములపైపైన్ = రాధాదేవియొక్క పెద్దస్తనములమీఁదుగా; నిగిడెన్ = వ్యాపించెను.

ఈ వర్ణనమునకుఁ గాళిదాసమహాకవి కుమారసంభవమున కూర్చిన &quot;స్థితాః క్షణం పక్ష్మను తాడితాధరాః, పయోధరోత్సేధనిపాతచూర్ణితాః; వళీసుతస్యాఃస్ఖలితాః ప్రపేదిరే, చిరేణ నాభిం ప్రథమోదబిందవః” అను ప్రసిద్ధశ్లోక మాధారముగాఁ గన్పడుచున్నది. అయినను ఆ వర్ణన మిందు చాలవఱకు మాఱినది. పాపటతెఱు వనుటచే సీమంతము ఒక మార్గమును పోలియున్నదనియు, ముక్కుకొనకు జాఱిన నీటిబిందువు ముత్యమువలె నున్నదనుటయు, ఉన్నతములగు స్తనములపైపైఁ బడుటయు రమణీయములగు కల్పనములు. '''అలం'''. స్వభావోక్తి, ఉపమ.
{{Telugu poem|type=సీ.|lines=&lt;poem&gt;పెరిగి సూచీముఖాభేద్యంబులగు నంధకారధారాచ్ఛటల్ గాఱుకొనినఁ
గర్ణజ్వరాపాదకంబులై దంభోళి గంభీరరవములు గడలుకొనిన
ముజ్జగంబుల ముచ్చముణిగింపఁగాఁజాలు నీఁదగాడుపులు బిట్టెదురుకొనిన
దుర్ధమకర్దమస్తోమసంఛన్న&lt;ref&gt;చ.ట. ములు&lt;/ref&gt;భూముల సోనవానలు ముంచుకొనినఁ&lt;/poem&gt;|ref=}} 
{{Telugu poem|type=తే.|lines=&lt;poem&gt;బెదర &lt;ref&gt;చ
కటుకాళ్ల (తే. లో 1,2 పాదములు వ్యత్యస్తములు.)&lt;/ref&gt;కఱకాలఁ గన్నువచ్చినవిధాన, నాథసంకేతముల కేఁగు నడికిరేలు
కాయసంభవబాధాసహాయ మగుచు, స్వైరిణీకోటి నిర్భయస్వైరధాటి.&lt;/poem&gt;|ref=28}} 
'''టీక'''. పెరిగి = దట్టములై; సూచీముఖాభేద్యంబులు = సూదిమొనచేతఁగూడ భేదింపరానిని - సూదిమొన మోపుటకును సందు లేనివి; అంధకారధారాచ్ఛటల్ - చీఁకటులతెరలగుంపులు; కారుకొనినన్ =&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>torg6afqnpgp6vudc2kp9fckuuapsf9</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>555237</id>
      <parentid>555236</parentid>
      <timestamp>2026-04-30T22:17:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <origin>555237</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6474" sha1="0vfpjowjdriqn4ze7t4gooykichk3e5" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;లగు కఱ్ఱలవలె; కలహంసకులంబులెల్లన్ = హంసలమొత్తము లన్నియు; కలఁగంబడఁగన్ = బెదరుపాటు పొందఁగా; తొలువానకారులు = తొలుకరివానచినుకుల ధారలు; ఎసఁగెన్ = ప్రకాశించెను. '''అలం'''. ఉపమ.
{{Telugu poem|type=శా.|lines=&lt;poem&gt;ఆదిగావము లుర్వి రాల &lt;ref&gt;క. లల, చ.ట. లలి&lt;/ref&gt;బలిఘోషాడంబరంబుల్ వియో
గిద్రోహం &lt;ref&gt;చ.ట. బునొనర్ప&lt;/ref&gt;బొనరింప వారినిధి కెంగే లంటగా వాహినుల్
భద్రేభప్రతిమానమూర్తి యగుచున్ &lt;ref&gt;క. పాథో&lt;/ref&gt;బాథోధరశ్రేణి కుం
భద్రోణంబులు గుమ్మరించె విమలాంభఃపూరధారావళిన్.&lt;/poem&gt;|ref=26}}
'''టీక'''. పాథోధరశ్రేణి = మేఘములగుంపు; భద్రేభప్రతిమానమూర్తి, యగుచున్ = భద్రజాతి (గొప్పు) గజమును పోలినదగుచు; అద్రిగ్రావములు = కొండలఱాళ్లు; ఉర్విన్ = భూమిపై; రాలన్ = దొర్లిపడఁగా; బలిఘోషాడంబరంబుల్ = గొప్పబలము కల ఉఱుముల ఆర్భాటములు; వియోగిద్రోహముల్ = విరహులకు కష్టమును; ఒనరింపన్ = కలిగింపఁగా; వాహినుల్ = నదులు; వారినిధి కెంగేలు = సముద్రపుహస్తమును; అంటఁగాన్ = గ్రహింపఁగా - అనఁగా నదులు సముద్రముతోఁ గలిసికొనఁగా; విమలాంభఃపూరధారావళిన్ = నిర్మలజలప్రవాహపూరమును; కుంభద్రోణంబులు = కుండలు, తూములునుగా - కడవలతోఁ గ్రుమ్మరించినట్లుగా; కుమ్మరించెన్ = ఎక్కువగా వెడలఁగ్రక్కెను. '''అలం'''. స్వభావోక్తి, ఉపమ.
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;పాపటతెఱువున డిగి నా, సాపుటముక్తాఫలప్రచారంబై రా
ధాపృథువక్షో రుహముల, పైపైఁ బ్రథమోదబిందుపటలము నిగిడెన్.&lt;/poem&gt;|ref=27}} 
'''టీక'''. ప్రథమోదబిందుపటలము = తొలుకరిమొదటివానచినుకులగుంపు; పాపటతెఱవునన్ = సీమంతమార్గమున; డిగి = దిగి - జాఱి; నాసాపుటముక్తాఫలప్రచారంబై = ముక్కుచివఱ, ముత్యములవలె నున్నదయి; రాధాపృథవక్షోరుహములపైపైన్ = రాధాదేవియొక్క పెద్దస్తనములమీఁదుగా; నిగిడెన్ = వ్యాపించెను.

ఈ వర్ణనమునకుఁ గాళిదాసమహాకవి కుమారసంభవమున కూర్చిన &quot;స్థితాః క్షణం పక్ష్మను తాడితాధరాః, పయోధరోత్సేధనిపాతచూర్ణితాః; వళీసుతస్యాఃస్ఖలితాః ప్రపేదిరే, చిరేణ నాభిం ప్రథమోదబిందవః” అను ప్రసిద్ధశ్లోక మాధారముగాఁ గన్పడుచున్నది. అయినను ఆ వర్ణన మిందు చాలవఱకు మాఱినది. పాపటతెఱు వనుటచే సీమంతము ఒక మార్గమును పోలియున్నదనియు, ముక్కుకొనకు జాఱిన నీటిబిందువు ముత్యమువలె నున్నదనుటయు, ఉన్నతములగు స్తనములపైపైఁ బడుటయు రమణీయములగు కల్పనములు. '''అలం'''. స్వభావోక్తి, ఉపమ.
{{Telugu poem|type=సీ.|lines=&lt;poem&gt;పెరిగి సూచీముఖాభేద్యంబులగు నంధకారధారాచ్ఛటల్ గాఱుకొనినఁ
గర్ణజ్వరాపాదకంబులై దంభోళి గంభీరరవములు గడలుకొనిన
ముజ్జగంబుల ముచ్చముణిగింపఁగాఁజాలు నీఁదగాడుపులు బిట్టెదురుకొనిన
దుర్ధమకర్దమస్తోమసంఛన్న&lt;ref&gt;చ.ట. ములు&lt;/ref&gt;భూముల సోనవానలు ముంచుకొనినఁ&lt;/poem&gt;|ref=}} 
{{Telugu poem|type=తే.|lines=&lt;poem&gt;బెదర &lt;ref&gt;చ. కటుకాళ్ల (తే. లో 1,2 పాదములు వ్యత్యస్తములు.)&lt;/ref&gt;కఱకాలఁ గన్నువచ్చినవిధాన, నాథసంకేతముల కేఁగు నడికిరేలు
కాయసంభవబాధాసహాయ మగుచు, స్వైరిణీకోటి నిర్భయస్వైరధాటి.&lt;/poem&gt;|ref=28}} 
'''టీక'''. పెరిగి = దట్టములై; సూచీముఖాభేద్యంబులు = సూదిమొనచేతఁగూడ భేదింపరానిని - సూదిమొన మోపుటకును సందు లేనివి; అంధకారధారాచ్ఛటల్ - చీఁకటులతెరలగుంపులు; కారుకొనినన్ =&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>0vfpjowjdriqn4ze7t4gooykichk3e5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:పాండురంగమాహాత్మ్యము.pdf/251</title>
    <ns>104</ns>
    <id>212694</id>
    <revision>
      <id>555238</id>
      <parentid>554917</parentid>
      <timestamp>2026-05-01T04:11:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>555238</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7019" sha1="n6k8wl3ni8lbk9fat6gq8j5hlrqjmn7" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;వ్యాపించినను సరే; దంభోళిగంభీరరసములు = గొప్పపిడుగుల ధ్వనులు [ˈవజ్రాయుధముయొక్క వెలితిలేని ధ్వనులు' అని పూర్వటీక.]; కర్ణజ్వరాపాదకంబులై = చెవులకు బాధను కలిగించునవై - చెవులు బ్రద్దలు చేయునవై; కదలుకొనినన్ = దిక్కులన్నిట వ్యాపించినను సరే; ముజ్జగంబులు = మూఁడులోకములను; ముచ్చముడిగింపఁగాఁజాలు = మిక్కిలి ముడుఁగుకొనునట్లు (చలికి కాళ్లు దగ్గఱగా ముడుచుకొనునట్లు) చేయునట్టి; ఈఁదగాడుపులు = చలిగాలులు, బిట్టు = వేగముగా; ఎదురుకొనినన్ = ఎదురుగా వీచి, బాధించినను సరే; సోనవానలు = ముసురువానలం; దురమ...భూములన్ = ఎక్కువైన బురదగుంపులచే కప్పఁబడిన నేలలపయి; ముంచుకొనినన్ = ఎక్కువగా వ్యాపించినను సరే; బెదరక = జడియక; అఱకాలన్, కన్నువచ్చినవిధానన్ = అఱకాలిలో కన్ను ఉన్నట్లుగా - దారి తప్పిపోకుండునట్లు; నడికిరేలు = అర్ధరాత్రులందు; స్వైరిణీకోటి = కులటలగుంపు (ఇది కర్తృపదము); కాయ...సహాయము = మన్మథబాధయే సహాయముగాఁ గలది; అగుచున్; నిర్భయస్వైరధాటిన్ = భయము లేని స్వేచ్ఛాగమనమున; నాథసంకేతములకున్ = ప్రియులు ఉన్న తావులకు; ఏఁగున్. '''అలం'''. విశేషోక్తి, లోకోక్తి.
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;త్రిదశగురుప్రతిమానులు, నిది పగ లిది రాత్రి యనుచు నేఱుపఱుపలే
రుదళితహరినీలమణి, చ్ఛదనీలము మొగులు సూర్యచంద్రుల మ్రింగన్.&lt;/poem&gt;|ref=29}}  
'''టీక'''. దళిత...నీలము = కోఁతకోయఁబడిన ఇంద్రనీలమణికాంతివంటి కాంతి కల్గిన దయిన; మొగులు = మేఘము; మ్రింగన్ = కప్పి వయఁగా; త్రిదశగురుప్రతిమానులున్ =(బుద్ధియందు) బృహస్పతితో సమానులును; వేఱుపఱుపలేరు = నిర్ణయింపలేరైరి. '''అలం'''. ఉపమ.
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;తరణిలయానంతరమునఁ, గర మమరు దిగంతములను ఖద్యోతంబుల్
మరలఁగఁ దైజససృష్టికి, బరమాణుచయంబు గూడఁబడుచందమునన్.&lt;/poem&gt;|ref=30}} 
'''టీక'''. తరణిలయానంతరమునన్ = సూర్యాస్తమయమునకుఁ దరువాత; ఖద్యోతంబుల్ = మిఱుఁగురుబురుగులు; మరలఁగన్ = తిరిగియు; తైజససృష్టికిన్ = తేజస్వి సృజింపఁబడుటకు; పరమాణుచయంబు = తేజపరమాణుపుంజము; కూడఁబడుచందమునన్ = దగ్గఱదగ్గఱగాఁ జేరుచున్నట్లుగా; దిగంతములను = దిక్కులకొనలందు; కరము = మిక్కిలి; అమరున్ = ఉండును - ప్రకాశించును. '''అలం'''. ఉత్ప్రేక్ష.
{{Telugu poem|type=సీ.|lines=&lt;poem&gt;ఇంద్రచాపంబు గా దిది మౌళి&lt;ref&gt;చ. తటమున&lt;/ref&gt;తలమున సవరించు బర్హిపింఛంబుగాని
భిదుర&lt;ref&gt;చ. ఘాతంబు&lt;/ref&gt;ఘోషంబు గా దిది పాంచజన్యసంజాతగంభీరఘోషంబుగాని
యాశ్రయించిన బలాకావళి గా దిది హరిముక్తాహారయష్టిగాని
యిది కోలమెఱుఁగుగా దుదిరిబంగారంపుఁబసిమి గ్రమ్మెడు పచ్చపట్టుగాని&lt;/poem&gt;|ref=}} 
{{Telugu poem|type=తే.|lines=&lt;poem&gt;వృష్టిగా దిది కరుణాంబువృష్టిగాని, నీలమేఘంబు గా దిది నీలవర్ణుఁ
డౌర! నామ్రోలఁ బ్రత్యక్షమయ్యె ననుచు, హర్షపులకితతనువయ్యె నవ్వధూటి.&lt;/poem&gt;|ref=31}} 
'''టీక'''. రాధాదేవి సదా విష్ణుధ్యానతత్పరయై యుండుటచే వర్షకాలపువిలసనములన్నియు నామెకు విష్ణువిలాసములుగానే కన్పడిన ట్లిందు వర్ణింపబడుచున్నది. ఇంద్రచాపంబు = ఇంద్రధనుస్సు; మాళితలమునన్ = శిరస్సుపై; సవరించు = అలంకరించిన; బర్హిపింఛంబు = నెమిలిపించెము; భిదురఘోషంబు = పిడుగుచప్పుడు; పాంచ...ఘోషంబు = పాంచజన్యమను పేరిటి శంఖమునుండి పుట్టిన గొప్పధ్వని; బలాకావళి = కొంగలగుంపు; హారముక్తాహారయష్టి = మనోహరమైన ముత్యాలహారముయొక్క పేట; కోలమెఱుఁగు = వంకరలేని మెఱుపు; ఉదిరిబంగారంపుఁబసిమి = మేలిమిబంగారపుకాంతి; క్రమ్మెడు =&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>n6k8wl3ni8lbk9fat6gq8j5hlrqjmn7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:పాండురంగమాహాత్మ్యము.pdf/252</title>
    <ns>104</ns>
    <id>212695</id>
    <revision>
      <id>555239</id>
      <parentid>554918</parentid>
      <timestamp>2026-05-01T04:48:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>555239</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6835" sha1="f4mha8xjom1vz0irja4757shftxyma2" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;వ్యాపించునట్టి; వృష్టి = వర్షము; కరుణాంబువృష్టి = దయయను వర్షము; అవ్వధూటి = ఆస్త్రీ - రాధాదేవి; హర్షపులకికతతనువు = సంతోషమున గగుర్పాటు పొందిన దేహము కలది. '''అలం'''. అపహ్నుతి.
{{Telugu poem|type=వ.|lines=&lt;poem&gt;ఇ ట్లనవరతధ్యానధారాప్రవాహమగ్నహృదయ యగు నా గగనావలగ్నకు
నిఖిలజగద్వలయంబును విష్ణుమయంబై తోఁచె; నంత భక్తవత్సలుం డగు
శ్రీవత్సవక్షుండు.&lt;/poem&gt;|ref=32}} 
'''టీక'''. అనవరత...హృదయ = ఎడతెగని ధ్యానమను ప్రవాహమున మునిగిన మనస్సు కలది; గగనావలగ్నకున్ = ఆకాశమువంటి (శూన్యమగు) నడుము గల రాధాదేవికి; నిఖిలజగద్వలయంబు = సమస్తభూమండలమును; శ్రీవత్సవక్షుండు = శ్రీ వత్సమను మచ్చ ఱొమ్మున కలవాఁడు - శ్రీకృష్ణుఁడు.
{{Telugu poem|type=సీ.|lines=&lt;poem&gt;అరచంద్రులోని చిహ్నాం&lt;ref&gt;క. అంశంబునుం, చ. అంశకంబును&lt;/ref&gt;శకంబునుబోలె నుదుటఁ గస్తురిబొట్టు పదనుకొనఁగ
గగనంబునందలి ఖరమరీచియుఁబోలె నురమునఁ గౌస్తుభం బొఱవుమీఱ
సురభూజశాఖలఁ జుట్టు తేఁటులుఁబోలెఁ గేలఁ &lt;ref&gt;చ. బచ్చని&lt;/ref&gt;బచ్చలకడియాలు మెఱయఁ
గొదమసంపెఁగమొగ్గ&lt;ref&gt;చ. తుది&lt;/ref&gt;తుదఁ జొన్నవిరిబోలె ముక్కున ముంగఱ&lt;ref&gt;క. ముత్య, చ.ట. ముత్తె&lt;/ref&gt;ముత్తె మమర&lt;/poem&gt;|ref=}}
{{Telugu poem|type=తే.|lines=&lt;poem&gt;నీలగిరిఁ గప్పు వెన్నెలనిగ్గుబోలె, నవకమగుమేన హరిచందనంబు వొదువ
వివిధమణిభూషణప్రభల్ వెలయ ఫలిత, కల్పతరులీల రాధయగ్రమున నిలిచి.&lt;/poem&gt;|ref=33}} 
'''టీక'''. ఆరచంద్రులోని = చంద్రవంకలోని; చిహ్నాంశకంబునుబోలి = చిన్నమచ్చవలె; పదను కొసఁగన్ = చెమ్మగిల్లఁగా; కృష్ణునినుదురు చంద్రవంకవలెను, అందలి నల్లని కస్తురిబొట్టు మచ్చవలెను ఉన్నవనియు, చంద్రునిలోని యమృతమువలన మచ్చ చెమ్మగిల్లినట్లు, చెమర్చుటచే కస్తురిబొట్టు చెమ్మగిల్లినదనియు భావము. ఖరమరీచియుఁబోలెన్ = సూర్యునివలె; ఒఱపుమీఱన్ = అందగింపఁగా [గగనవశములకును, సూర్యకౌస్తుభములకును సామ్యము.]; సురభూజశాఖలన్ = కల్పవృక్షపుఁగొమ్మలను; చుట్టు = చుట్టుకొనియున్న; కేలన్ = హస్తములందు (బాహువులు శాఖలవలెను, గరుడపచ్చలకడియాలు తుమ్మెదలవలెను గలవనుట); కొదమసంపెగమొగ్గతుదన్ = లేఁతసంపగిమొగ్గచివఱ; ముంగరముత్తెము = నాసామణియైన ముత్యము (ముక్కు సంపెగమొగ్గవలెను, ముత్యము పొన్నపువ్వువలెను ఉన్నవని భావము.); కప్పు = ఆక్రమించిన; వెన్నెలనిగ్గువోలెన్ = తేఁటవెన్నెలవలె; నవకమగు = మృదువైన; యేనన్ = శరీరమున; హరిచందనంబు = పచ్చనిగంధము; పొదువన్ = క్రమ్మఁగా; ఫలితకల్పతరులీలన్ = పండిన కల్పవృక్షమువలె [పండిన కల్పవృక్షమున రంగురంగుల పండ్లుండుననుట] రాధయగ్రమున్ = రాధయెదుట. '''అలం'''. ఉపమ.
{{Telugu poem|type=ఉ.|lines=&lt;poem&gt;శ్రీదనరన్ గృపారసము చిల్కఁ దపో౽నలజాయమానహృ
త్ఖేదము మానిపించి తనకేలను గేల్దెమలించి నిర్భరా
హ్లాద మెలర్ప నయ్యువతి నర్ధశరీరము నట్లు ప్రోచె న
య్యాదవరాజవంశమణి యద్రిజ నేలిన శూలిపోలికన్.&lt;/poem&gt;|ref=34}} 
'''టీక'''. శ్రీ, తనరన్ = శోభ, ప్రకాశింపఁగా; కృపారసము = దయ; చిల్కన్ = ప్రసరింపఁగా; అయ్యాదవరాజవంశమణి = యాదవరాజులలో శ్రేష్ఠుఁడయిన శ్రీకృష్ణుఁడు; తపో౽నల...త్ఖేదమున్ = అగ్నివంటి తపస్సువలన కలిగిన శరీరాయాసమును; మానిపించి = పోగొట్టి; తనకేలను = తనచేతితో; కేల్, తెమలించి = రాధచేతిని కదలించి; నిర్భరాహ్లాదము = అంతములేని సంతసము; ఎలర్పన్ = అతిశయింపఁగా; అయ్యువతిన్ = ఆరాధను; అర్ధశరీరమునట్లన్ = తనదేహములోని సగభాగమునట్లు -&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>f4mha8xjom1vz0irja4757shftxyma2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:పాండురంగమాహాత్మ్యము.pdf/253</title>
    <ns>104</ns>
    <id>212696</id>
    <revision>
      <id>555265</id>
      <parentid>554919</parentid>
      <timestamp>2026-05-01T09:55:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>555265</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7098" sha1="i7ewq50e8he6vp09dbeq7hmezhexts3" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;(భార్యనుగాఁ చేసికొని); అది = పార్వతీదేవిని; కూలిపోలికన్ = శివునివలె; ప్రోచెన్ =
కాపాడెను - బాధలేకుండ రక్షించెను. '''అలం'''. ఉపమ.
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;రాధాసంగమముదితుని, మాధవుఁ గని యోటుపడినమాడ్కిఁ దెరలె శం
పాధరము తనదువర్ణము, బాధిత మగునేని వెలుకఁబాఱు ఘనుండున్.&lt;/poem&gt;|ref=35}} 
'''టీక'''. రాధాసంగమముదితునిన్ = రాధచేరికచే సంతోషించినవానిని; మాధవున్ = శ్రీకృష్ణుని; ఓటువడినమాడ్కిన్ = జయింపఁబడినట్లు; శంపాధరము = మేఘము; తెరలెన్ = కలఁతపడెను; తనదువర్ణము = తనరంగు, తనజాతియు; ఘనుండున్ = మేఘమును, గొప్పవాఁడును కూడ; వెలుకఁబాఱున్ = వెలవెలపోవును; (ఘనుఁడు వెలివేయఁబడుననియు గ్రాహ్యము.) జాతిభ్రష్టుఁడు వెలివేయఁబడుట ఆచారసిద్ధము. [శరద్వర్ణనము.] ['తెరలెన్ = చలించెను' అని పూర్వటీక.] '''అలం'''. ఉత్ప్రేక్ష, శ్లేష.
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;నీలాంజనవర్ణుఁడు రా, ధాలీలావ&lt;ref&gt;క. తినిపెనఁగి, చ. తిబెనంగి&lt;/ref&gt;తిఁ బెనంగి తనరెడుకరణిన్
గాలము శరత్సమాగమ, హేలాసౌభాగ్యమహిమ నేపు వహించెన్.&lt;/poem&gt;|ref=36}} 
'''టీక'''. నీలాంజనవర్ణుఁడు = నల్లకాటుకకాంతి కల శ్రీకృష్ణుఁడు; పెనఁగి = కలసిమెలసి; తనరెడుకతనన్ = అతిశయించునట్లుగా; కాలము = ఆ సమయము: శరత్...మహిమన్ = శరత్కాలపురాకయొక్క విలాసపుగొప్పతనముచే; ఏపున్ = ఆధిక్యమును; వహించెన్ = పొందెను. '''అలం'''. ఉపమ.
{{Telugu poem|type=సీ.|lines=&lt;poem&gt;కలఁకనీ రెంతయు గతకల్మషముఁ జేసె, గతకాఫలమురీతిఁ గలశసూతి
పాపట దీర్చె భూభాగంబు &lt;ref&gt;చ. నాస్యవస్యాదం&lt;/ref&gt;నాశ్యాన, శాదంబు శకటౌఘచక్రధార
శిఖి తాండవము &lt;ref&gt;క. కళాసిక, సూర్య. కళాసిక, చ. కళాసిగ&lt;/ref&gt;కళాసిగఁ జేసి సడలించెఁ, గఱకుటీఁకలపేరికాసెబిగువు
లుడిగిన జడివాన లుదయించె వెండియుఁ, గరిఘటామదవృష్టికైతవమున&lt;/poem&gt;|ref=}}
{{Telugu poem|type=తే.|lines=&lt;poem&gt;ఱెల్లు శోభిల్లె మంకెన లుల్లసిల్లెఁ, గాలకంధరవాహంబు గజ్జు &lt;ref&gt;చ. వేగె&lt;/ref&gt;రేగె
ముదిత&lt;ref&gt;చ. శఠ&lt;/ref&gt;శతగోపకన్యకావదనతులిత, లలితరుచిఁ బొల్చె రాకాకళాధరుండు.&lt;/poem&gt;|ref=37}}
'''టీక'''. కలశసూతి = అగస్త్యుఁడు; కలఁకనీరు = బురదనీటిని; కతకాఫలమురీతి = ఇందుగువలె; గతకల్మషమున్ = మురికి లేనిదానిని - పరిశుద్ధమైనదానినిగా; ఆశ్యానశాదంబున్ = ఎండినబురదగల; భూభాగంబున్ = భూమిని; శకటౌఘచక్రధార = బండ్లచక్రముల అంచులు; పాపట దీర్చెన్ = పాపట ఏరుపడునట్లు చేసెను (ఎండిన బురదనేలలపయి బండ్లు వరుసగా నడువఁగా, చక్రములచాళ్లు ఏర్పడెననుట.) శిఖి = నెమిలి; తాండవమున్ = నృత్యమును; కళాసిగఁ జేసి = అలసిపోవునట్టు - విపరీతముగఁ జేసి; గఱకుటీఁకలపేరి కాసెబిగువులు = బిఱుసువెండ్రుకలను దట్టిబిగువు; సడలించెన్ = జాఱవిడిచెను - రాల్చెను. [ఇచట'కళాసిక' అను పాఠము ప్రకారము 'కళాసికఁ జేసి = నాట్యక్రియావిశేషముచేత' అని పూర్వటీకయందును, 'కళాసిక = తాండవాదులచివఱఁ గావించు కృత్యవిశేషము' అని కొంత సందిగ్ధముగ సూర్యరాయాంధ్రనిఘంటువునను అర్థ మీయఁబడినది. కాని శిఖి కళాసిగన్ తాండవము, చేసి, కఱకు...బిగువులు, సడల్చెన్' అని యుండుటచే మీఁది యర్థము లనుగుణములు కావని తెలియకపోదు.] ఉడిగిన = ఆగిపోయిన; కరి...వమునన్ = ఏనుఁగుగుంపులయొక్క మదవర్షపునెపమున; వెండియున్ = మఱల; ఉదయించెన్ = పుట్టెను - ప్రారంభమయ్యెను. కాలకంధరవాహంబుగజ్జు = నీలకంఠుని వాహనంగు వృషభముయొక్క మదము; రేఁగెన్ = విజృంభించెను. రాకాకళాధరుండు = సంపూర్ణచంద్రుఁడు; ముదిత...రుచిన్ = సంతోషించిన రాధాదేవి ముఖకాంతితో సమానమగుకాంతితో; పొల్చెన్ = ప్రకాశించెను. '''అలం'''. ఉపమ, స్వభావోక్తి.&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>i7ewq50e8he6vp09dbeq7hmezhexts3</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>555266</id>
      <parentid>555265</parentid>
      <timestamp>2026-05-01T09:56:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <origin>555266</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7097" sha1="11txp2s3ibox1mzbpmtwkk7hdwld8k5" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;(భార్యనుగాఁ చేసికొని); అది = పార్వతీదేవిని; కూలిపోలికన్ = శివునివలె; ప్రోచెన్ =
కాపాడెను - బాధలేకుండ రక్షించెను. '''అలం'''. ఉపమ.
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;రాధాసంగమముదితుని, మాధవుఁ గని యోటుపడినమాడ్కిఁ దెరలె శం
పాధరము తనదువర్ణము, బాధిత మగునేని వెలుకఁబాఱు ఘనుండున్.&lt;/poem&gt;|ref=35}} 
'''టీక'''. రాధాసంగమముదితునిన్ = రాధచేరికచే సంతోషించినవానిని; మాధవున్ = శ్రీకృష్ణుని; ఓటువడినమాడ్కిన్ = జయింపఁబడినట్లు; శంపాధరము = మేఘము; తెరలెన్ = కలఁతపడెను; తనదువర్ణము = తనరంగు, తనజాతియు; ఘనుండున్ = మేఘమును, గొప్పవాఁడును కూడ; వెలుకఁబాఱున్ = వెలవెలపోవును; (ఘనుఁడు వెలివేయఁబడుననియు గ్రాహ్యము.) జాతిభ్రష్టుఁడు వెలివేయఁబడుట ఆచారసిద్ధము. [శరద్వర్ణనము.] ['తెరలెన్ = చలించెను' అని పూర్వటీక.] '''అలం'''. ఉత్ప్రేక్ష, శ్లేష.
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;నీలాంజనవర్ణుఁడు రా, ధాలీలావ&lt;ref&gt;క. తినిపెనఁగి, చ. తిబెనంగి&lt;/ref&gt;తిఁ బెనంగి తనరెడుకరణిన్
గాలము శరత్సమాగమ, హేలాసౌభాగ్యమహిమ నేపు వహించెన్.&lt;/poem&gt;|ref=36}} 
'''టీక'''. నీలాంజనవర్ణుఁడు = నల్లకాటుకకాంతి కల శ్రీకృష్ణుఁడు; పెనఁగి = కలసిమెలసి; తనరెడుకతనన్ = అతిశయించునట్లుగా; కాలము = ఆ సమయము: శరత్...మహిమన్ = శరత్కాలపురాకయొక్క విలాసపుగొప్పతనముచే; ఏపున్ = ఆధిక్యమును; వహించెన్ = పొందెను. '''అలం'''. ఉపమ.
{{Telugu poem|type=సీ.|lines=&lt;poem&gt;కలఁకనీ రెంతయు గతకల్మషముఁ జేసె, గతకాఫలమురీతిఁ గలశసూతి
పాపట దీర్చె భూభాగంబు &lt;ref&gt;చ. నాస్యవస్యాదం&lt;/ref&gt;నాశ్యాన, శాదంబు శకటౌఘచక్రధార
శిఖి తాండవము &lt;ref&gt;క. కళాసిక, సూర్య. కళాసిక, చ. కళాసిగ&lt;/ref&gt;కళాసిగఁ జేసి సడలించెఁ, గఱకుటీఁకలపేరికాసెబిగువు
లుడిగిన జడివాన లుదయించె వెండియుఁ, గరిఘటామదవృష్టికైతవమున&lt;/poem&gt;|ref=}}
{{Telugu poem|type=తే.|lines=&lt;poem&gt;ఱెల్లు శోభిల్లె మంకెన లుల్లసిల్లెఁ, గాలకంధరవాహంబు గజ్జు &lt;ref&gt;చ. వేగె&lt;/ref&gt;రేగె
ముదిత&lt;ref&gt;చ. శఠ&lt;/ref&gt;శతగోపకన్యకావదనతులిత, లలితరుచిఁ బొల్చె రాకాకళాధరుండు.&lt;/poem&gt;|ref=37}}
'''టీక'''. కలశసూతి = అగస్త్యుఁడు; కలఁకనీరు = బురదనీటిని; కతకాఫలమురీతి = ఇందుగువలె; గతకల్మషమున్ = మురికి లేనిదానిని - పరిశుద్ధమైనదానినిగా; ఆశ్యానశాదంబున్ = ఎండినబురదగల; భూభాగంబున్ = భూమిని; శకటౌఘచక్రధార = బండ్లచక్రముల అంచులు; పాపట దీర్చెన్ = పాపట ఏరుపడునట్లు చేసెను (ఎండిన బురదనేలలపయి బండ్లు వరుసగా నడువఁగా, చక్రములచాళ్లు ఏర్పడెననుట.) శిఖి = నెమిలి; తాండవమున్ = నృత్యమును; కళాసిగఁ జేసి = అలసిపోవునట్టు - విపరీతముగఁ జేసి; గఱకుటీఁకలపేరికాసెబిగువులు = బిఱుసువెండ్రుకలను దట్టిబిగువు; సడలించెన్ = జాఱవిడిచెను - రాల్చెను. [ఇచట'కళాసిక' అను పాఠము ప్రకారము 'కళాసికఁ జేసి = నాట్యక్రియావిశేషముచేత' అని పూర్వటీకయందును, 'కళాసిక = తాండవాదులచివఱఁ గావించు కృత్యవిశేషము' అని కొంత సందిగ్ధముగ సూర్యరాయాంధ్రనిఘంటువునను అర్థ మీయఁబడినది. కాని శిఖి కళాసిగన్ తాండవము, చేసి, కఱకు...బిగువులు, సడల్చెన్' అని యుండుటచే మీఁది యర్థము లనుగుణములు కావని తెలియకపోదు.] ఉడిగిన = ఆగిపోయిన; కరి...వమునన్ = ఏనుఁగుగుంపులయొక్క మదవర్షపునెపమున; వెండియున్ = మఱల; ఉదయించెన్ = పుట్టెను - ప్రారంభమయ్యెను. కాలకంధరవాహంబుగజ్జు = నీలకంఠుని వాహనంగు వృషభముయొక్క మదము; రేఁగెన్ = విజృంభించెను. రాకాకళాధరుండు = సంపూర్ణచంద్రుఁడు; ముదిత...రుచిన్ = సంతోషించిన రాధాదేవి ముఖకాంతితో సమానమగుకాంతితో; పొల్చెన్ = ప్రకాశించెను. '''అలం'''. ఉపమ, స్వభావోక్తి.&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>11txp2s3ibox1mzbpmtwkk7hdwld8k5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:Sangitarasataran022902mbp.pdf/85</title>
    <ns>104</ns>
    <id>212886</id>
    <revision>
      <id>555227</id>
      <parentid>555186</parentid>
      <timestamp>2026-04-30T12:00:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Brjswiki</username>
        <id>6801</id>
      </contributor>
      <origin>555227</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3841" sha1="riq9rlr6ixfx832gnalpyuiq0rb50z4" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Brjswiki&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;బుద్దు — దయారాహిత్యమును హింసాకృత్యమును మంచినీయని నూరు శాస్త్రములు చెప్పినను హృదయమఁగీకరించునా? 
నీహృదయమును పరిశుద్ధిచేసుకొని ముందు దానినడిగి అదియేమి చెప్పుయో విని యట్లుగా జరిగించుటకంటె ధర్మము వేఱయొక 
చోటనున్నదని శాస్త్రములను వెనకివెదకి యాచరించవలసిన పనియేమి. ఆదిగాక సమస్తశాస్త్రములు దర్శనములు వేదములు 
సర్వమును ముఖ్యమైన ధర్మములు సత్యజ్ఞానదయాశౌచఁబులుగా వక్కాణించుకదా దయలేని ధర్మమెక్కడిది శ్రీకృష్ణుడు చెప్పిన గీతోపనిషత్తులో &quot;త్రైగుణ్యవిషయావేదాన్విగుణ్యోభవార్డున&quot; అని చెప్పలేదా. భక్తియోగములో “సంనియమ్యేంద్రియగ్రామం 
సర్వత్రసమబుద్ధయః | తేపాప్నువంతీమామీన | సర్వభూతహితేరతా:&quot; ఈధర్మము మీరంగీకరించదగినదా కాదా హింసకూడునని
యొకరుచెప్పిరి హింసకూడదని యొక్కరుచెప్పిరి యీరెండును విని మీ హృదయము మీకేమిచెప్పుదున్నది వాదము లెట్లుగానున్నవి సిద్ధాంతము హృదయమను న్యాయకర్తకదా తీర్చును హృదయమను న్యాయకర్తతీర్చునట్లు సిద్ధాంతమును గ్రహించనియెడల హింసచేయుటయు చేయకపోవుటయగూడ మేకని యందెట్లు ప్రవర్తించును గావున మీహృదయము చెప్పుసిద్ధాంతమును నాహృదయము చెప్పుసిద్ధాంతమును నేరైయుండవు హింస సర్వదా నిషేధమేయను సిద్ధాంతము నవలంబించుమురాజా!

{{Center|{{p|fs125}}పాట. మోహన&lt;/p&gt;}}

{{left margin|5em}}&lt;poem&gt;పునర్భవంబులేక యుండమూలమైనదే  
దయా దయా దయా దయా దయా॥
పరోపకారబుద్ధికి౯ సదాయుపాయమే దయా దయా దయా॥
జగంబునందు ప్రాణికోటి సౌఖ్యమైనదే దయా దయా దయా॥
సదాసుధీజనాళికెల్ల శాంతిహేతువే దయా దయా దయా॥&lt;/poem&gt; &lt;/div&gt;

{{Center|{{p|fs125}}పాట. హిందూస్థానీ భైరవి&lt;/p&gt;}}

{{left margin|5em}}&lt;poem&gt;హింసా చెడు హింసా
హింసమానియున్న వాడె హంసా పరమహంసా॥
మాంసరుచికినైపటు రిదిరంగపడియుచెడునట్టి
హింసచేయనేటికి ఛీ హింసా పొడుహింసా॥&lt;/poem&gt; &lt;/div&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>riq9rlr6ixfx832gnalpyuiq0rb50z4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:Sangitarasataran022902mbp.pdf/88</title>
    <ns>104</ns>
    <id>212888</id>
    <revision>
      <id>555231</id>
      <timestamp>2026-04-30T13:06:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Brjswiki</username>
        <id>6801</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>555231</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3139" sha1="gsvxsrw97hv882vzc55gltzotdbuwqv" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Brjswiki&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;దియా - ఆహా! యెట్టిుశుభవర్తనము వింటిమి.

సత్యా - అయ్యా! ఆచిన్నవాని చక్కదనము చెప్పనలవికాదని నేవింటిని.

దయా - ఎన్ని నాల్లైనదో అయ్యా.

సత్యా - మన దేవర బింబిసారా రాజగృహమునకు రాకముందేనా  

దయా - అటులైన సుగతులవారు కపిలవస్తువునివిడిచిన రెండు మూడు మాసములకే అయియుందును అదిగో 
యోగానందులవారుకూడను వచ్చుచున్నారే  ఓహో! యోగానందులవారు కాబోలును నిర్వాణ్ నిర్వాణ్.

యోగా - దయానంద సత్యానందులవారు ఇరువురు నిచ్చటనేయున్నారే నిర్వాణ్ నిర్వాణ్.
నిర్వాణ్.
దయా - మీరువెళ్లిన సర్వస్ధలములయందును జయద్ధియేకదా  

యోగా - సందేహమేమి జయసిద్ధియేకాని మీకుతెలియజేయవలిసిన యొక విశేషమున్నది.

దయా - ఏమిటో విని నిచ్ఛయించెదము త్వరగా సెలెవిండు.

యోగా - చెప్పేదగాని మతబోదార్థము దయచేయవలయును.

దయా - సత్యానందులవారు ఈదినము మతబోదార్థము దయచేయవలయును.

సత్యా - చిత్తము (వెళ్లును)

యోగా - {{left margin|5em}}గీ॥ &lt;poem&gt;మనసుగకదేవుగాన మామనాధుమూర్తి      
సుప్రసిద్ధమహారాజు జూసినాడ  
స్వామివిడనాడే దుఃఖంబు ప్రేమయాస  
లొక్కమొగిడిక్కి దావెక్కివెక్కియేడ్చె॥
వయా—అయ్యా ! యెంచుకుడుఃఖించినారు.&lt;/poem&gt; &lt;/div&gt;

యోగా - క॥ భగపతియై యశోధర 
సగమైకృశియించిదఃఖసాగరమున నీ
దగలేకయున్న దేరి
తిగనైన౯ సుగతునటకుదెమ్మనివగచు౯॥     

దయా - శ్రీమతి యశోధరాదేవికిఁ గూమారుడుగల్లినాడటఁగా.

యోగా - అవును నేనుజూచితిని ఇప్పుడా చిన్నవానికారేండ్లున్నని ఆహాహా ఆది కన్నవాని చక్కదనమెన్నుఁదరమా.&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>gsvxsrw97hv882vzc55gltzotdbuwqv</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>555251</id>
      <parentid>555231</parentid>
      <timestamp>2026-05-01T07:07:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Brjswiki</username>
        <id>6801</id>
      </contributor>
      <origin>555251</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3179" sha1="a925b2yqr10cloa2tiops14sb2jyi6u" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Brjswiki&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;దియా - ఆహా! యెట్టిుశుభవర్తనము వింటిమి.

సత్యా - అయ్యా! ఆచిన్నవాని చక్కదనము చెప్పనలవికాదని నేవింటిని.

దయా - ఎన్ని నాల్లైనదో అయ్యా.

సత్యా - మన దేవర బింబిసారా రాజగృహమునకు రాకముందేనా  

దయా - అటులైన సుగతులవారు కపిలవస్తువునివిడిచిన రెండు మూడు మాసములకే అయియుందును అదిగో 
యోగానందులవారుకూడను వచ్చుచున్నారే  ఓహో! యోగానందులవారు కాబోలును నిర్వాణ్ నిర్వాణ్.

యోగా - దయానంద సత్యానందులవారు ఇరువురు నిచ్చటనేయున్నారే నిర్వాణ్ నిర్వాణ్.
నిర్వాణ్.
దయా - మీరువెళ్లిన సర్వస్ధలములయందును జయద్ధియేకదా  

యోగా - సందేహమేమి జయసిద్ధియేకాని మీకుతెలియజేయవలిసిన యొక విశేషమున్నది.

దయా - ఏమిటో విని నిచ్ఛయించెదము త్వరగా సెలెవిండు.

యోగా - చెప్పేదగాని మతబోదార్థము దయచేయవలయును.

దయా - సత్యానందులవారు ఈదినము మతబోదార్థము దయచేయవలయును.

సత్యా - చిత్తము (వెళ్లును)

యోగా - {{left margin|5em}}&lt;poem&gt;గీ॥ మనసుగకదేవుగాన మామనాధుమూర్తి      
సుప్రసిద్ధమహారాజు జూసినాడ  
స్వామివిడనాడే దుఃఖంబు ప్రేమయాస  
లొక్కమొగిడిక్కి దావెక్కివెక్కియేడ్చె॥&lt;/poem&gt; &lt;/div&gt;

దయా - అయ్యా ! యెంచుకుడుఃఖించినారు.

యోగా - {{left margin|5em}}&lt;poem&gt;క॥ భగపతియై యశోధర 
సగమైకృశియించిదఃఖసాగరమున నీ
దగలేకయున్న దేరి
తిగనైన౯ సుగతునటకుదెమ్మనివగచు౯॥&lt;/poem&gt; &lt;/div&gt;     

దయా - శ్రీమతి యశోధరాదేవికిఁ గూమారుడుగల్లినాడటఁగా.

యోగా - అవును నేనుజూచితిని ఇప్పుడా చిన్నవానికారేండ్లున్నని ఆహాహా ఆది కన్నవాని చక్కదనమెన్నుఁదరమా.&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>a925b2yqr10cloa2tiops14sb2jyi6u</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:Sangitarasataran022902mbp.pdf/89</title>
    <ns>104</ns>
    <id>212889</id>
    <revision>
      <id>555262</id>
      <timestamp>2026-05-01T08:13:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Brjswiki</username>
        <id>6801</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>555262</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2834" sha1="hyh5zzg1hzr7vmnvd290lxpx2fflaq7" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Brjswiki&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;దయ - పేరేమో 

యోగా - రాహులుఁడు.

దయా - బహుళం మనదేవరయొక్క రూపరేఖావిలాసములతోనే పుట్టియుండును. 

యోగా - సందేహమా విను.

{{left margin|5em}}&lt;poem&gt;చ॥హలమలిశాంకుశాదిక  సమస్తశుభాంశకములుంగశాజ్జ సం 
కలితములా మొగంబు సరిగాశరదిందు మమోహరంబు  
నలదురులంటితీరిన కనుల్కొనలందునుగెంపుసాంపు రం
జిలునునిడుందలైయెసంగుఁజేతులు జణువులంటూ నెమన౯&lt;/poem&gt; &lt;/div&gt;      

దయా - ఇప్పుడు చిన్నవాఁదునుఁ దల్లియు నెక్కడనుండిరోలో.

యోగా - ఈకార్తీకములోనే కపిలివస్తుపురంబునకు అత్తవారింటికి వెళ్లుచు యిప్పుడు యశోధరాదేవి పుట్టినింటనేయున్నది. నన్ను 
పిలిచియిట్లుగాఁ చెప్పింది. 

దయా - యేమిసెలవొచ్చినారో చెప్పుడు.

యోగా - {{left margin|5em}}&lt;poem&gt;ఉ॥ నాకునమస్కరించి లలనాజనభూషణమావసుంధరా 
లోకరిమానధూట్ పుయిలోదుదుగన్నులసీమనించుచు౯   
కోతచెఱదగులేఁడవచించుము బిడ్డఁదుపక్కనిల్చి అ
మ్మాకలిమేమి ఊరుకొనుచూచుచుండఁగఁ జెప్పేదిగతి౯॥&lt;/poem&gt;&lt;/div&gt;

దయా - బుద్ధుని వర్తమానమును మిరామెగారితో  చెప్పినారాయేమి?

యోగా - కాదు తండ్రిగారితో చెప్పుచుండగా చాటుగానుండి విన్నదికాబోలును.

దయా - ఏమని చెప్పింది.

యోగా - &lt;poem&gt;ఉ॥ నీపురమామయుండవనిం బరజీవితల్ సహింపగా          
వ్యధావ్యధపాలుచేసి నీ   
దూరమున౯ నుండి చితిక్రియం 
నిపట్లలేనికో॥&lt;/poem&gt;  

::దయా -  

::యోగా -  

::దయా -  
{{right|'''(ఇద్దరు నిస్క్మనము)'''}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>hyh5zzg1hzr7vmnvd290lxpx2fflaq7</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>555263</id>
      <parentid>555262</parentid>
      <timestamp>2026-05-01T08:46:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Brjswiki</username>
        <id>6801</id>
      </contributor>
      <origin>555263</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2837" sha1="71hskmkldifggbpvz0ts548hd55oiea" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Brjswiki&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;దయ - పేరేమో 

యోగా - రాహులుఁడు.

దయా - బహుళం మనదేవరయొక్క రూపరేఖావిలాసములతోనే పుట్టియుండును. 

యోగా - సందేహమా విను.

{{left margin|5em}}&lt;poem&gt;చ॥హలమలిశాంకుశాదిక  సమస్తశుభాంశకములుంగశాజ్జ సం 
కలితములా మొగంబు సరిగాశరదిందు మమోహరంబు  
నలదురులంటితీరిన కనుల్కొనలందునుగెంపుసాంపు రం
జిలునునిడుందలైయెసంగుఁజేతులు జణువులంటూ నెమన౯&lt;/poem&gt; &lt;/div&gt;      

దయా - ఇప్పుడు చిన్నవాఁదునుఁ దల్లియు నెక్కడనుండిరోలో.

యోగా - ఈకార్తీకములోనే కపిలివస్తుపురంబునకు అత్తవారింటికి వెళ్లుచు యిప్పుడు యశోధరాదేవి పుట్టినింటనేయున్నది. నన్ను 
పిలిచియిట్లుగాఁ చెప్పింది. 

దయా - యేమిసెలవొచ్చినారో చెప్పుడు.

యోగా - {{left margin|5em}}&lt;poem&gt;ఉ॥ నాకునమస్కరించి లలనాజనభూషణమావసుంధరా 
లోకరిమానధూట్ పుయిలోదుదుగన్నులసీమనించుచు౯   
కోతచెఱదగులేఁడవచించుము బిడ్డఁదుపక్కనిల్చి అ
మ్మాకలిమేమి ఊరుకొనుచూచుచుండఁగఁ జెప్పేదిగతి౯॥&lt;/poem&gt;&lt;/div&gt;

దయా - బుద్ధుని వర్తమానమును మిరామెగారితో  చెప్పినారాయేమి?

యోగా - కాదు తండ్రిగారితో చెప్పుచుండగా చాటుగానుండి విన్నదికాబోలును.

దయా - ఏమని చెప్పింది.

యోగా - &lt;poem&gt;ఉ॥ నీపురమామయుండవనిం బరజీవితల్ సహింపగా          
వ్యధావ్యధపాలుచేసి నీ   
దూరమున౯ నుండి చితిక్రియం 
నిపట్లలేనికో॥&lt;/poem&gt;  

::దయా -  

::యోగా -  

::దయా -  
{{right|'''(ఇద్దరు నిష్క్రమణము)'''}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>71hskmkldifggbpvz0ts548hd55oiea</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:Sangitarasataran022902mbp.pdf/90</title>
    <ns>104</ns>
    <id>212890</id>
    <revision>
      <id>555264</id>
      <timestamp>2026-05-01T09:06:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Brjswiki</username>
        <id>6801</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '{{Center|{{p|fs125}}ద్వితీయరంగము — సుప్రబుద్ధగృహము&lt;/p&gt;}}    {{rule |6em }}  {{Center|'''(యశోధర, రాహులాకుమారుడు)'''}}    యశో- నాయనా యేమియిది మేమాదృష్టిగొట్టివానివలె నున్నావు (దృష్టితీసి) నాయనా యొడలువెచ్చిగానున్...'</comment>
      <origin>555264</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2112" sha1="p6mso7r2do8dgo28gbdznpd91uzvqdw" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Brjswiki&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{Center|{{p|fs125}}ద్వితీయరంగము — సుప్రబుద్ధగృహము&lt;/p&gt;}}   
{{rule |6em }} 
{{Center|'''(యశోధర, రాహులాకుమారుడు)'''}}  

యశో- నాయనా యేమియిది మేమాదృష్టిగొట్టివానివలె నున్నావు (దృష్టితీసి) నాయనా యొడలువెచ్చిగానున్ననేమి.

{{Center|{{p|fs125}}పాట. త్రిపుట&lt;/p&gt;}} 

నాయన యందుకీలాగున వంటిమి   
నీయాదృష్టి మీలాగున నున్నదినే నేమిసేయురా  
జడుసుకొంటివాటిమి షాల
g
గుచున్నా వుగి దా 019-a!
కమల—అమ్మ! వెంకనులకు నానా ఎస్పీ నిన్నుగూడి
అంటు పమిడితోటలో ప్రత్తిలో చచున్నాడు.
ఊళో— తాతయ్య గారి చిన్న తోటలో మేమి నివాస
•19.
రాహు — అమ్మ ! చెఫుతాఖని నే అమ్మా నేను బ్యా నీ మోదుగా హోంతా
కె
యశో— మలా !
కెమిల—(నచ్చి) అమ్మా యేమి పిల్చి నారు.
కొంచెము మంచినీళ్లు తమ్ము నాయ రమ్ము,
కమల—— (రావాహులునికిచ్చి మోటిలోని నకడ క్కో నాన్నా పుక్కిలించు
ఇదిగో ద్రాక్ష పడ్లు సూట్లో నుంచును 'లండ
రాహు... దాగావుంది ఊ ఇంకా ని
—నగల పెట్టుచున్న ది.
రాహు.—(సమలుచు) బొగుంది మోమునంవుపోయి.. అమ్మ ఇప్పునుడు తూ
నౌకలు,&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>p6mso7r2do8dgo28gbdznpd91uzvqdw</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>555267</id>
      <parentid>555264</parentid>
      <timestamp>2026-05-01T11:16:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Brjswiki</username>
        <id>6801</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>555267</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2242" sha1="eail1119uwahaxkvalqkmps00s9naa1" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Brjswiki&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{Center|{{p|fs125}}ద్వితీయరంగము — సుప్రబుద్ధగృహము&lt;/p&gt;}}   
{{rule |6em }} 
{{Center|'''(యశోధర, రాహులాకుమారుడు)'''}}  

యశో- నాయనా యేమియిది మేమాదృష్టిగొట్టివానివలె నున్నావు (దృష్టితీసి) నాయనా యొడలువెచ్చిగానున్ననేమి.

{{Center|{{p|fs125}}పాట. త్రిపుట&lt;/p&gt;}} 

{{left margin|5em}}&lt;poem&gt;నాయన యందుకీలాగున వంటిమి   
నీయాదృష్టి మీలాగున నున్నదినే నేమిసేయురా
జడుసుగంటివాటిమి 
బడిబడి&lt;/poem&gt; &lt;/div&gt; 

రాహు - ఊఁ అమ్మ! కాదు.

యశో - ఏమిటి నా తండ్ర   

కమల — అమ్మ! వెంకనులకు నానా ఎస్పీ నిన్నుగూడి అంటు పమిడితోటలో ప్రత్తిలో చచున్నాడు.

యశో - ఊళో— తాతయ్య గారి చిన్న తోటలో మేమి నివాస

రాహు — అమ్మ ! చెఫుతాఖని నే అమ్మా నేను బ్యా నీ మోదుగా హోంతా

యశో — కమలా!

కమలా - (వచ్చి) అమ్మా యేమి పిల్చి నారు.

యశో -  కొంచెము మంచినీళ్లు తమ్ము నాయ రమ్ము,

కమల—— (రావాహులునికిచ్చి మోటిలోని నకడ క్కో నాన్నా పుక్కిలించు ఇదిగో ద్రాక్ష పడ్లు సూట్లో నుంచును 'లండ

రాహు - బాగావుంది ఊ ఇంకా ని

కమలా - మరల పెట్టుచున్నది.

రాహు.—(సమలుచు) బొగుంది మోమునంవుపోయి.. అమ్మ ఇప్పునుడు తూ నౌకలు,&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>eail1119uwahaxkvalqkmps00s9naa1</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>555274</id>
      <parentid>555267</parentid>
      <timestamp>2026-05-01T11:45:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Brjswiki</username>
        <id>6801</id>
      </contributor>
      <comment>/* సమస్యాత్మకం */</comment>
      <origin>555274</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2242" sha1="nri1yt15e0r7ehkjugt0wj93xyzz2mg" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;2&quot; user=&quot;Brjswiki&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{Center|{{p|fs125}}ద్వితీయరంగము — సుప్రబుద్ధగృహము&lt;/p&gt;}}   
{{rule |6em }} 
{{Center|'''(యశోధర, రాహులాకుమారుడు)'''}}  

యశో- నాయనా యేమియిది మేమాదృష్టిగొట్టివానివలె నున్నావు (దృష్టితీసి) నాయనా యొడలువెచ్చిగానున్ననేమి.

{{Center|{{p|fs125}}పాట. త్రిపుట&lt;/p&gt;}} 

{{left margin|5em}}&lt;poem&gt;నాయన యందుకీలాగున వంటిమి   
నీయాదృష్టి మీలాగున నున్నదినే నేమిసేయురా
జడుసుగంటివాటిమి 
బడిబడి&lt;/poem&gt; &lt;/div&gt; 

రాహు - ఊఁ అమ్మ! కాదు.

యశో - ఏమిటి నా తండ్ర   

కమల — అమ్మ! వెంకనులకు నానా ఎస్పీ నిన్నుగూడి అంటు పమిడితోటలో ప్రత్తిలో చచున్నాడు.

యశో - ఊళో— తాతయ్య గారి చిన్న తోటలో మేమి నివాస

రాహు — అమ్మ ! చెఫుతాఖని నే అమ్మా నేను బ్యా నీ మోదుగా హోంతా

యశో — కమలా!

కమలా - (వచ్చి) అమ్మా యేమి పిల్చి నారు.

యశో -  కొంచెము మంచినీళ్లు తమ్ము నాయ రమ్ము,

కమల—— (రావాహులునికిచ్చి మోటిలోని నకడ క్కో నాన్నా పుక్కిలించు ఇదిగో ద్రాక్ష పడ్లు సూట్లో నుంచును 'లండ

రాహు - బాగావుంది ఊ ఇంకా ని

కమలా - మరల పెట్టుచున్నది.

రాహు.—(సమలుచు) బొగుంది మోమునంవుపోయి.. అమ్మ ఇప్పునుడు తూ నౌకలు,&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>nri1yt15e0r7ehkjugt0wj93xyzz2mg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:Sangitarasataran022902mbp.pdf/91</title>
    <ns>104</ns>
    <id>212891</id>
    <revision>
      <id>555273</id>
      <timestamp>2026-05-01T11:38:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Brjswiki</username>
        <id>6801</id>
      </contributor>
      <comment>/* సమస్యాత్మకం */</comment>
      <origin>555273</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2060" sha1="epb9bs7bkksxais40td0t5z2gn1gsa4" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;2&quot; user=&quot;Brjswiki&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;యశో - నాయనా రానున్నదిగాని యేమితిన్నావు చెప్పవూ.

రాహు — ఏమిఱిగి నివసిత్తి ప్యాస్ నుండి యగావున్న ఆ లేమిటో అప్సచ్చి అని మాతున్నాడే నాటాకాన పెట్యాడు నోట్లో వేస్కున్నాను 
డోక్కుతెగులు సంఘతాల్లో మేను సృత్తి చవాటికి అదేమిటం నేను మాంసమంతాడే.

యశో - ఏమి నాయన అందరూ మాంసము తిందురు మన  తీ నాటునా అలసి మర్మముతిందను మెయింటిలోనికి అదిరా నీక పోవుటకు నీకు అలవాటు లేదు బాబూ.

::రాహు -

::యశో - 

::రాహు -

::యశో - 

::రాహు -

::యశో -

::రాహు - 

::యశో -

::రాహు -     

రాహు..—సంఖ్య ను పెవారి చిల్కలు హంసలు నెమళ్లు నీటిని చంపితిన డాని నా
రాహు...సరి అన్నీ అపూ
. ఉ। ఏమానాయనా ! తెలుగు యీ వుడుకేంత్రిని బోలి వావులే
మండుని చేసిననూ మునినిన్ను నన్ను న
నామములు సంఖ్య పరివారి సుగుండవు అట్టివాఁడనేది
నాని నువు ని ఏమి చప్పుడు రాలేండ్రీ (దుఃఖము),
సాహు యందు అమ్మా
... యింకా పోయిందే
కమ్మచ్చి కాల్పించి వెళ్లే
గుర్మలు అన్న హామ్మని చెప్పే!&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>epb9bs7bkksxais40td0t5z2gn1gsa4</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>