వికీసోర్స్ tewikisource https://te.wikisource.org/wiki/%E0%B0%AE%E0%B1%8A%E0%B0%A6%E0%B0%9F%E0%B0%BF_%E0%B0%AA%E0%B1%87%E0%B0%9C%E0%B1%80 MediaWiki 1.46.0-wmf.26 first-letter మీడియా ప్రత్యేక చర్చ వాడుకరి వాడుకరి చర్చ వికీసోర్స్ వికీసోర్స్ చర్చ దస్త్రం దస్త్రంపై చర్చ మీడియావికీ మీడియావికీ చర్చ మూస మూస చర్చ సహాయం సహాయం చర్చ వర్గం వర్గం చర్చ ద్వారము ద్వారము చర్చ రచయిత రచయిత చర్చ పుట పుట చర్చ సూచిక సూచిక చర్చ TimedText TimedText talk మాడ్యూల్ మాడ్యూల్ చర్చ Event Event talk 0 2252 555279 49906 2026-05-01T13:13:51Z శ్రీనివాస్ బందరు 7291 ప్రతి శ్లోకంలో మొదటి పాదం మాత్రమే గలడు..అందుకని పూర్తి శ్లోకాన్ని చేర్చడం జరిగింది. 555279 wikitext text/x-wiki {{header3 | title = [[భగవద్గీత - తెలుగు అనువాదము]] | author = | section = {{PAGENAME}} | translation = [[అథ షోడశోऽధ్యాయః |సంస్కృత శ్లోకములు]] }} __NOTOC__ ===అభయం సత్త్వసంశుద్ధిర్జ్ఞానయోగవ్యవస్థితిః=== అభయం సత్త్వసంశుద్ధిర్జ్ఞానయోగవ్యవస్థితిః| దానం దమశ్చ యజ్ఞశ్చ స్వాధ్యాయస్తప ఆర్జవమ్|| 16-1 || అభయం సత్వసుద్ధి జ్ఞానయోగంలో నిలవడం, ఇంద్రియ నిగ్రహం, యజ్ఞం, స్వాధ్యాయం, తపస్సు, నిజాయితీ(దైవీ పురుషుడికి కలుగుతాయి) ===అహింసా సత్యమక్రోధస్త్యాగః=== అహింస, సత్యం, కోపము లేకపోవడం, మృదుస్వభావం, సిగ్గు, చాపల్యం లేకపోవడం ===తేజః క్షమా ధృతిః=== తేజస్సు, ఓర్మి, పట్టుదల, శుచిత్వం, ద్రోహచింతన లేకపోవడం, అభిమాన రాహిత్యం. . . అర్జునా! ఇవి దైవీ సంపదతో పుట్టిన వానికి కలుగుతాయి. ===దమ్భో దర్పోऽభిమానశ్చ క్రోధః=== అర్జునా! దంభం, దర్పం, అభిమానం, క్రోధం, పరుషత్వం, అజ్ఞానం. . . ఈ లక్షణాలు అసుర సంపదతో పుట్టిన వానికి కలుగుతాయి. ===దైవీ సంపద్విమోక్షాయ === దైవీ సంపద మోక్షానికి, అసుర సంపద సంసార బంధానికి కారణం. అర్జునా! విచారించకు, నీవు దైవీ సంపదతోనే పుట్టావు. ===ద్వౌ భూతసర్గౌ లోకేऽస్మిన్దైవ=== ఈ లోకంలో దైవం, అసురం అని ప్రాణుల సృష్టి రెండు రకాలు. దైవసృష్టిని గురించి విస్తారంగా చెప్పబడినది. అర్జునా! అసుర సృష్టి గురించివిను. ===ప్రవృత్తిం చ నివృత్తిం చ=== అసుర స్వభావం కలవారు ప్రవృత్తిని కాని నివృత్తిని గాని ఎరుగరు. వాళ్ళలో శౌచమూ, ఆచారమూ, సత్యమూ ఉండవు. ===అసత్యమప్రతిష్ఠం తే=== జగత్తు మిధ్య అనీ, దానికి ధర్మా ధర్మాలు ఆధారము ఉండవని, ఈశ్వరుడే లేడనీ ఈ ప్రపంచములోని ప్రాణులు స్త్రీ పురుషుల కలయిక వలననే పుట్టినదనీ వారు అంటారు. అందుచేత ఈ జగత్తుకి కారణం కామమే అంటారు అసుర జనులు. ===ఏతాం దృష్టిమవష్టభ్య=== ఈ దృష్టినే పట్టుకుని వేలాడుతూ వీళ్ళు ధర్మ భ్రష్టులై సంకుచిత బుద్ధులై, ప్రపంచానికి శత్రువులై, కౄరకర్ములై లోక నాశనం కోసం పుడతారు. ===కామమాశ్రిత్య దుష్పూరం=== వాళ్ళుతృప్తి పరచడానికి వీలులేనంత కోరికలను పెట్టుకొని దంభ, మాన, మదాలతో నిండి, భ్రాంతి వలన అసత్యమైన వాటి వెంట అనాచారంగా ప్రవర్తిస్తారు. ===చిన్తామపరిమేయాం=== వాళ్ళు మరణించే వరకు అపరిమితములైన యోచనలలో మునిగి తేలుతూ, కామ భోగాలు తప్ప జీవితానికి వేరే లక్ష్యం లేదని నిశ్ఛయించుకున్న వాళ్ళు. ===ఆశాపాశశతైర్బద్ధాః=== వాళ్ళు వందలాది ఆశా పాశాలతో కట్టుబడి, కామక్రోధాలకు వశులై తమ కామభోగానికిగాను, అన్యాయంగానైనా సరే సంపదలను సమకూర్చుకోవాలని అనుకుంటారు. ===ఇదమద్య మయా === ఈ రోజు ఇంత సంపద నాకు లభించింది. ఈ కోరికలని తీర్చుకుంటాను. ఇంత ధనం నాకుంది. ఇక ముందు ఇంకా ఇంత ధనం వస్తుంది. ===అసౌ మయా హతః=== ఈ శత్రువు నాచే చంపబడినాడు, ఇతరులను కూడా చంపేస్తాను. నేను ఈశ్వరుణ్ణి, భోగిని, సిద్ధుణ్ణి, బలవంతుణ్ణి, సుఖిని. ===ఆఢ్యోऽభిజనవానస్మి=== నేను ధనవంతుణ్ణి, కులమున్న వాడిని, నాకు సమానులు ఎవరున్నారు?యజ్ఞం చేస్తాను. దానాలిస్తాను, సంతోషిస్తాను ఇలా అజ్ఞానంతో భ్రాంతి చెందుతారు. ===అనేకచిత్తవిభ్రాన్తా=== అనేక రకాల ఆలోచనలతో భ్రాంత చిత్తులై అజ్ఞానపు వలలో చిక్కుకొని, కామభోగాలలో మరులుగొని అపవిత్రమైన నరకంలో పడతారు. ===ఆత్మసంభావితాః స్తబ్ధా=== తమని తాము మెచ్చుకునే వాళ్ళు, మొండి వారు ధన మాన మదాలతో కూడుకుని, గుడ్డి వాళ్ళై దంభం కోసం శాస్త్ర పద్ధతిని వర్ణించి నామమాత్రంగా యజ్ఞాలు చేస్తారు. ===అహంకారం బలం దర్పం=== అహంకారాన్ని, బలాన్ని, దర్పాన్ని, కామ క్రోధాలను ఆశ్రయించుకొని, తమలోను, ఇతరులలోను ఉన్న నన్ను ద్వేషించే కౄరులు, దుష్టులు నరాధములను నేను నిత్యము అసురీ యోనుల్లోకి విసిరేస్తాను. ===తానహం ద్విషతః=== ఇలా నన్ను ద్వేషించే కౄరులు, దుష్టులు, నరాధములను నిత్యమూ నేను అసురీ యోనుల్లోకి విసిరేస్తాను. ===ఆసురీం యోనిమాపన్నా=== అర్జునా! అసురీ జన్మను పొందిన మూర్ఖులు ప్రతి జన్మలోను నన్ను చేరకుండానే ఇంకా అధోగతికి పోతారు. ===త్రివిధం నరకస్యేదం ద్వారం=== ఆత్మ నాశనానికి దారి తీసే నరక ద్వారాలు మూడు-కామం, క్రోధం, లోభం. అందుచేత ఈ మూడింటిని త్యజించాలి. ===ఏతైర్విముక్తః కౌన్తేయ=== కౌంతేయా! నరక ద్వారాలైన ఈ కామ క్రోధ లోభాలు మూడింటి నుండి విడుదల పొందిన నరుడు, తనకు శ్రేయస్సును కలిగించే కర్మలు చేస్తాడు. దాని వలన పరమగతిని పొందుతాడు. ===యః శాస్త్రవిధిముత్సృజ్య=== తన కోరికల కారణంగా శాస్త్రాన్ని ఉల్లంఘించి ప్రవర్తించిన వాడు కార్యసిద్ధిని పొందడు. సుఖాన్ని పరమగతిని కూడా పొందడు. ===తస్మాచ్ఛాస్త్రం ప్రమాణం తే=== అందుచేత కర్తవ్యాన్ని, అకర్తవ్యాన్నినిర్ధారించుకోవడానికి శాస్త్రం ప్రమాణం. శాస్త్రం చెప్పిన విధిని తెలుసుకుని ఇక్కడ నీవు కర్మ చెయ్యడం మంచిది. {{header3 | title = [[భగవద్గీత - తెలుగు అనువాదము]] | author = | section = | translation = [[అథ షోడశోऽధ్యాయః |సంస్కృత శ్లోకములు]] }} {{భగవద్గీత}} 06oxzg9goq6jcppfst6vzulxiu63kn5 555280 555279 2026-05-01T13:16:17Z శ్రీనివాస్ బందరు 7291 పూర్తి శ్లోకాన్ని చేర్చడం జరిగింది 555280 wikitext text/x-wiki {{header3 | title = [[భగవద్గీత - తెలుగు అనువాదము]] | author = | section = {{PAGENAME}} | translation = [[అథ షోడశోऽధ్యాయః |సంస్కృత శ్లోకములు]] }} __NOTOC__ ===అభయం సత్త్వసంశుద్ధిర్జ్ఞానయోగవ్యవస్థితిః=== అభయం సత్త్వసంశుద్ధిర్జ్ఞానయోగవ్యవస్థితిః| దానం దమశ్చ యజ్ఞశ్చ స్వాధ్యాయస్తప ఆర్జవమ్|| 16-1 || అభయం సత్వసుద్ధి జ్ఞానయోగంలో నిలవడం, ఇంద్రియ నిగ్రహం, యజ్ఞం, స్వాధ్యాయం, తపస్సు, నిజాయితీ(దైవీ పురుషుడికి కలుగుతాయి) ===అహింసా సత్యమక్రోధస్త్యాగః=== అహింసా సత్యమక్రోధస్త్యాగః శాన్తిరపైశునమ్| దయా భూతేష్వలోలుప్త్వం మార్దవం హ్రీరచాపలమ్|| 16-2 || అహింస, సత్యం, కోపము లేకపోవడం, మృదుస్వభావం, సిగ్గు, చాపల్యం లేకపోవడం ===తేజః క్షమా ధృతిః=== తేజస్సు, ఓర్మి, పట్టుదల, శుచిత్వం, ద్రోహచింతన లేకపోవడం, అభిమాన రాహిత్యం. . . అర్జునా! ఇవి దైవీ సంపదతో పుట్టిన వానికి కలుగుతాయి. ===దమ్భో దర్పోऽభిమానశ్చ క్రోధః=== అర్జునా! దంభం, దర్పం, అభిమానం, క్రోధం, పరుషత్వం, అజ్ఞానం. . . ఈ లక్షణాలు అసుర సంపదతో పుట్టిన వానికి కలుగుతాయి. ===దైవీ సంపద్విమోక్షాయ === దైవీ సంపద మోక్షానికి, అసుర సంపద సంసార బంధానికి కారణం. అర్జునా! విచారించకు, నీవు దైవీ సంపదతోనే పుట్టావు. ===ద్వౌ భూతసర్గౌ లోకేऽస్మిన్దైవ=== ఈ లోకంలో దైవం, అసురం అని ప్రాణుల సృష్టి రెండు రకాలు. దైవసృష్టిని గురించి విస్తారంగా చెప్పబడినది. అర్జునా! అసుర సృష్టి గురించివిను. ===ప్రవృత్తిం చ నివృత్తిం చ=== అసుర స్వభావం కలవారు ప్రవృత్తిని కాని నివృత్తిని గాని ఎరుగరు. వాళ్ళలో శౌచమూ, ఆచారమూ, సత్యమూ ఉండవు. ===అసత్యమప్రతిష్ఠం తే=== జగత్తు మిధ్య అనీ, దానికి ధర్మా ధర్మాలు ఆధారము ఉండవని, ఈశ్వరుడే లేడనీ ఈ ప్రపంచములోని ప్రాణులు స్త్రీ పురుషుల కలయిక వలననే పుట్టినదనీ వారు అంటారు. అందుచేత ఈ జగత్తుకి కారణం కామమే అంటారు అసుర జనులు. ===ఏతాం దృష్టిమవష్టభ్య=== ఈ దృష్టినే పట్టుకుని వేలాడుతూ వీళ్ళు ధర్మ భ్రష్టులై సంకుచిత బుద్ధులై, ప్రపంచానికి శత్రువులై, కౄరకర్ములై లోక నాశనం కోసం పుడతారు. ===కామమాశ్రిత్య దుష్పూరం=== వాళ్ళుతృప్తి పరచడానికి వీలులేనంత కోరికలను పెట్టుకొని దంభ, మాన, మదాలతో నిండి, భ్రాంతి వలన అసత్యమైన వాటి వెంట అనాచారంగా ప్రవర్తిస్తారు. ===చిన్తామపరిమేయాం=== వాళ్ళు మరణించే వరకు అపరిమితములైన యోచనలలో మునిగి తేలుతూ, కామ భోగాలు తప్ప జీవితానికి వేరే లక్ష్యం లేదని నిశ్ఛయించుకున్న వాళ్ళు. ===ఆశాపాశశతైర్బద్ధాః=== వాళ్ళు వందలాది ఆశా పాశాలతో కట్టుబడి, కామక్రోధాలకు వశులై తమ కామభోగానికిగాను, అన్యాయంగానైనా సరే సంపదలను సమకూర్చుకోవాలని అనుకుంటారు. ===ఇదమద్య మయా === ఈ రోజు ఇంత సంపద నాకు లభించింది. ఈ కోరికలని తీర్చుకుంటాను. ఇంత ధనం నాకుంది. ఇక ముందు ఇంకా ఇంత ధనం వస్తుంది. ===అసౌ మయా హతః=== ఈ శత్రువు నాచే చంపబడినాడు, ఇతరులను కూడా చంపేస్తాను. నేను ఈశ్వరుణ్ణి, భోగిని, సిద్ధుణ్ణి, బలవంతుణ్ణి, సుఖిని. ===ఆఢ్యోऽభిజనవానస్మి=== నేను ధనవంతుణ్ణి, కులమున్న వాడిని, నాకు సమానులు ఎవరున్నారు?యజ్ఞం చేస్తాను. దానాలిస్తాను, సంతోషిస్తాను ఇలా అజ్ఞానంతో భ్రాంతి చెందుతారు. ===అనేకచిత్తవిభ్రాన్తా=== అనేక రకాల ఆలోచనలతో భ్రాంత చిత్తులై అజ్ఞానపు వలలో చిక్కుకొని, కామభోగాలలో మరులుగొని అపవిత్రమైన నరకంలో పడతారు. ===ఆత్మసంభావితాః స్తబ్ధా=== తమని తాము మెచ్చుకునే వాళ్ళు, మొండి వారు ధన మాన మదాలతో కూడుకుని, గుడ్డి వాళ్ళై దంభం కోసం శాస్త్ర పద్ధతిని వర్ణించి నామమాత్రంగా యజ్ఞాలు చేస్తారు. ===అహంకారం బలం దర్పం=== అహంకారాన్ని, బలాన్ని, దర్పాన్ని, కామ క్రోధాలను ఆశ్రయించుకొని, తమలోను, ఇతరులలోను ఉన్న నన్ను ద్వేషించే కౄరులు, దుష్టులు నరాధములను నేను నిత్యము అసురీ యోనుల్లోకి విసిరేస్తాను. ===తానహం ద్విషతః=== ఇలా నన్ను ద్వేషించే కౄరులు, దుష్టులు, నరాధములను నిత్యమూ నేను అసురీ యోనుల్లోకి విసిరేస్తాను. ===ఆసురీం యోనిమాపన్నా=== అర్జునా! అసురీ జన్మను పొందిన మూర్ఖులు ప్రతి జన్మలోను నన్ను చేరకుండానే ఇంకా అధోగతికి పోతారు. ===త్రివిధం నరకస్యేదం ద్వారం=== ఆత్మ నాశనానికి దారి తీసే నరక ద్వారాలు మూడు-కామం, క్రోధం, లోభం. అందుచేత ఈ మూడింటిని త్యజించాలి. ===ఏతైర్విముక్తః కౌన్తేయ=== కౌంతేయా! నరక ద్వారాలైన ఈ కామ క్రోధ లోభాలు మూడింటి నుండి విడుదల పొందిన నరుడు, తనకు శ్రేయస్సును కలిగించే కర్మలు చేస్తాడు. దాని వలన పరమగతిని పొందుతాడు. ===యః శాస్త్రవిధిముత్సృజ్య=== తన కోరికల కారణంగా శాస్త్రాన్ని ఉల్లంఘించి ప్రవర్తించిన వాడు కార్యసిద్ధిని పొందడు. సుఖాన్ని పరమగతిని కూడా పొందడు. ===తస్మాచ్ఛాస్త్రం ప్రమాణం తే=== అందుచేత కర్తవ్యాన్ని, అకర్తవ్యాన్నినిర్ధారించుకోవడానికి శాస్త్రం ప్రమాణం. శాస్త్రం చెప్పిన విధిని తెలుసుకుని ఇక్కడ నీవు కర్మ చెయ్యడం మంచిది. {{header3 | title = [[భగవద్గీత - తెలుగు అనువాదము]] | author = | section = | translation = [[అథ షోడశోऽధ్యాయః |సంస్కృత శ్లోకములు]] }} {{భగవద్గీత}} 8bdxau4jk5i320eiw9cgiey6dv50nyr 555281 555280 2026-05-01T13:17:25Z శ్రీనివాస్ బందరు 7291 పూర్తి శ్లోక్కన్ని చేర్చడం జరిగింది 555281 wikitext text/x-wiki {{header3 | title = [[భగవద్గీత - తెలుగు అనువాదము]] | author = | section = {{PAGENAME}} | translation = [[అథ షోడశోऽధ్యాయః |సంస్కృత శ్లోకములు]] }} __NOTOC__ ===అభయం సత్త్వసంశుద్ధిర్జ్ఞానయోగవ్యవస్థితిః=== అభయం సత్త్వసంశుద్ధిర్జ్ఞానయోగవ్యవస్థితిః| దానం దమశ్చ యజ్ఞశ్చ స్వాధ్యాయస్తప ఆర్జవమ్|| 16-1 || అభయం సత్వసుద్ధి జ్ఞానయోగంలో నిలవడం, ఇంద్రియ నిగ్రహం, యజ్ఞం, స్వాధ్యాయం, తపస్సు, నిజాయితీ(దైవీ పురుషుడికి కలుగుతాయి) ===అహింసా సత్యమక్రోధస్త్యాగః=== అహింసా సత్యమక్రోధస్త్యాగః శాన్తిరపైశునమ్| దయా భూతేష్వలోలుప్త్వం మార్దవం హ్రీరచాపలమ్|| 16-2 || అహింస, సత్యం, కోపము లేకపోవడం, మృదుస్వభావం, సిగ్గు, చాపల్యం లేకపోవడం ===తేజః క్షమా ధృతిః=== తేజః క్షమా ధృతిః శౌచమద్రోహో నాతిమానితా| భవన్తి సమ్పదం దైవీమభిజాతస్య భారత|| 16-3 || తేజస్సు, ఓర్మి, పట్టుదల, శుచిత్వం, ద్రోహచింతన లేకపోవడం, అభిమాన రాహిత్యం. . . అర్జునా! ఇవి దైవీ సంపదతో పుట్టిన వానికి కలుగుతాయి. ===దమ్భో దర్పోऽభిమానశ్చ క్రోధః=== అర్జునా! దంభం, దర్పం, అభిమానం, క్రోధం, పరుషత్వం, అజ్ఞానం. . . ఈ లక్షణాలు అసుర సంపదతో పుట్టిన వానికి కలుగుతాయి. ===దైవీ సంపద్విమోక్షాయ === దైవీ సంపద మోక్షానికి, అసుర సంపద సంసార బంధానికి కారణం. అర్జునా! విచారించకు, నీవు దైవీ సంపదతోనే పుట్టావు. ===ద్వౌ భూతసర్గౌ లోకేऽస్మిన్దైవ=== ఈ లోకంలో దైవం, అసురం అని ప్రాణుల సృష్టి రెండు రకాలు. దైవసృష్టిని గురించి విస్తారంగా చెప్పబడినది. అర్జునా! అసుర సృష్టి గురించివిను. ===ప్రవృత్తిం చ నివృత్తిం చ=== అసుర స్వభావం కలవారు ప్రవృత్తిని కాని నివృత్తిని గాని ఎరుగరు. వాళ్ళలో శౌచమూ, ఆచారమూ, సత్యమూ ఉండవు. ===అసత్యమప్రతిష్ఠం తే=== జగత్తు మిధ్య అనీ, దానికి ధర్మా ధర్మాలు ఆధారము ఉండవని, ఈశ్వరుడే లేడనీ ఈ ప్రపంచములోని ప్రాణులు స్త్రీ పురుషుల కలయిక వలననే పుట్టినదనీ వారు అంటారు. అందుచేత ఈ జగత్తుకి కారణం కామమే అంటారు అసుర జనులు. ===ఏతాం దృష్టిమవష్టభ్య=== ఈ దృష్టినే పట్టుకుని వేలాడుతూ వీళ్ళు ధర్మ భ్రష్టులై సంకుచిత బుద్ధులై, ప్రపంచానికి శత్రువులై, కౄరకర్ములై లోక నాశనం కోసం పుడతారు. ===కామమాశ్రిత్య దుష్పూరం=== వాళ్ళుతృప్తి పరచడానికి వీలులేనంత కోరికలను పెట్టుకొని దంభ, మాన, మదాలతో నిండి, భ్రాంతి వలన అసత్యమైన వాటి వెంట అనాచారంగా ప్రవర్తిస్తారు. ===చిన్తామపరిమేయాం=== వాళ్ళు మరణించే వరకు అపరిమితములైన యోచనలలో మునిగి తేలుతూ, కామ భోగాలు తప్ప జీవితానికి వేరే లక్ష్యం లేదని నిశ్ఛయించుకున్న వాళ్ళు. ===ఆశాపాశశతైర్బద్ధాః=== వాళ్ళు వందలాది ఆశా పాశాలతో కట్టుబడి, కామక్రోధాలకు వశులై తమ కామభోగానికిగాను, అన్యాయంగానైనా సరే సంపదలను సమకూర్చుకోవాలని అనుకుంటారు. ===ఇదమద్య మయా === ఈ రోజు ఇంత సంపద నాకు లభించింది. ఈ కోరికలని తీర్చుకుంటాను. ఇంత ధనం నాకుంది. ఇక ముందు ఇంకా ఇంత ధనం వస్తుంది. ===అసౌ మయా హతః=== ఈ శత్రువు నాచే చంపబడినాడు, ఇతరులను కూడా చంపేస్తాను. నేను ఈశ్వరుణ్ణి, భోగిని, సిద్ధుణ్ణి, బలవంతుణ్ణి, సుఖిని. ===ఆఢ్యోऽభిజనవానస్మి=== నేను ధనవంతుణ్ణి, కులమున్న వాడిని, నాకు సమానులు ఎవరున్నారు?యజ్ఞం చేస్తాను. దానాలిస్తాను, సంతోషిస్తాను ఇలా అజ్ఞానంతో భ్రాంతి చెందుతారు. ===అనేకచిత్తవిభ్రాన్తా=== అనేక రకాల ఆలోచనలతో భ్రాంత చిత్తులై అజ్ఞానపు వలలో చిక్కుకొని, కామభోగాలలో మరులుగొని అపవిత్రమైన నరకంలో పడతారు. ===ఆత్మసంభావితాః స్తబ్ధా=== తమని తాము మెచ్చుకునే వాళ్ళు, మొండి వారు ధన మాన మదాలతో కూడుకుని, గుడ్డి వాళ్ళై దంభం కోసం శాస్త్ర పద్ధతిని వర్ణించి నామమాత్రంగా యజ్ఞాలు చేస్తారు. ===అహంకారం బలం దర్పం=== అహంకారాన్ని, బలాన్ని, దర్పాన్ని, కామ క్రోధాలను ఆశ్రయించుకొని, తమలోను, ఇతరులలోను ఉన్న నన్ను ద్వేషించే కౄరులు, దుష్టులు నరాధములను నేను నిత్యము అసురీ యోనుల్లోకి విసిరేస్తాను. ===తానహం ద్విషతః=== ఇలా నన్ను ద్వేషించే కౄరులు, దుష్టులు, నరాధములను నిత్యమూ నేను అసురీ యోనుల్లోకి విసిరేస్తాను. ===ఆసురీం యోనిమాపన్నా=== అర్జునా! అసురీ జన్మను పొందిన మూర్ఖులు ప్రతి జన్మలోను నన్ను చేరకుండానే ఇంకా అధోగతికి పోతారు. ===త్రివిధం నరకస్యేదం ద్వారం=== ఆత్మ నాశనానికి దారి తీసే నరక ద్వారాలు మూడు-కామం, క్రోధం, లోభం. అందుచేత ఈ మూడింటిని త్యజించాలి. ===ఏతైర్విముక్తః కౌన్తేయ=== కౌంతేయా! నరక ద్వారాలైన ఈ కామ క్రోధ లోభాలు మూడింటి నుండి విడుదల పొందిన నరుడు, తనకు శ్రేయస్సును కలిగించే కర్మలు చేస్తాడు. దాని వలన పరమగతిని పొందుతాడు. ===యః శాస్త్రవిధిముత్సృజ్య=== తన కోరికల కారణంగా శాస్త్రాన్ని ఉల్లంఘించి ప్రవర్తించిన వాడు కార్యసిద్ధిని పొందడు. సుఖాన్ని పరమగతిని కూడా పొందడు. ===తస్మాచ్ఛాస్త్రం ప్రమాణం తే=== అందుచేత కర్తవ్యాన్ని, అకర్తవ్యాన్నినిర్ధారించుకోవడానికి శాస్త్రం ప్రమాణం. శాస్త్రం చెప్పిన విధిని తెలుసుకుని ఇక్కడ నీవు కర్మ చెయ్యడం మంచిది. {{header3 | title = [[భగవద్గీత - తెలుగు అనువాదము]] | author = | section = | translation = [[అథ షోడశోऽధ్యాయః |సంస్కృత శ్లోకములు]] }} {{భగవద్గీత}} qopm3yrnxbtv2a008lss70tjayjl0tv 555282 555281 2026-05-01T13:18:34Z శ్రీనివాస్ బందరు 7291 555282 wikitext text/x-wiki {{header3 | title = [[భగవద్గీత - తెలుగు అనువాదము]] | author = | section = {{PAGENAME}} | translation = [[అథ షోడశోऽధ్యాయః |సంస్కృత శ్లోకములు]] }} __NOTOC__ ===అభయం సత్త్వసంశుద్ధిర్జ్ఞానయోగవ్యవస్థితిః=== అభయం సత్త్వసంశుద్ధిర్జ్ఞానయోగవ్యవస్థితిః| దానం దమశ్చ యజ్ఞశ్చ స్వాధ్యాయస్తప ఆర్జవమ్|| 16-1 || అభయం సత్వసుద్ధి జ్ఞానయోగంలో నిలవడం, ఇంద్రియ నిగ్రహం, యజ్ఞం, స్వాధ్యాయం, తపస్సు, నిజాయితీ(దైవీ పురుషుడికి కలుగుతాయి) ===అహింసా సత్యమక్రోధస్త్యాగః=== అహింసా సత్యమక్రోధస్త్యాగః శాన్తిరపైశునమ్| దయా భూతేష్వలోలుప్త్వం మార్దవం హ్రీరచాపలమ్|| 16-2 || అహింస, సత్యం, కోపము లేకపోవడం, మృదుస్వభావం, సిగ్గు, చాపల్యం లేకపోవడం ===తేజః క్షమా ధృతిః=== తేజః క్షమా ధృతిః శౌచమద్రోహో నాతిమానితా| భవన్తి సమ్పదం దైవీమభిజాతస్య భారత|| 16-3 || తేజస్సు, ఓర్మి, పట్టుదల, శుచిత్వం, ద్రోహచింతన లేకపోవడం, అభిమాన రాహిత్యం. . . అర్జునా! ఇవి దైవీ సంపదతో పుట్టిన వానికి కలుగుతాయి. ===దమ్భో దర్పోऽభిమానశ్చ క్రోధః=== అర్జునా! దంభం, దర్పం, అభిమానం, క్రోధం, పరుషత్వం, అజ్ఞానం. . . ఈ లక్షణాలు అసుర సంపదతో పుట్టిన వానికి కలుగుతాయి. ===దైవీ సంపద్విమోక్షాయ === దైవీ సంపద మోక్షానికి, అసుర సంపద సంసార బంధానికి కారణం. అర్జునా! విచారించకు, నీవు దైవీ సంపదతోనే పుట్టావు. ===ద్వౌ భూతసర్గౌ లోకేऽస్మిన్దైవ=== ఈ లోకంలో దైవం, అసురం అని ప్రాణుల సృష్టి రెండు రకాలు. దైవసృష్టిని గురించి విస్తారంగా చెప్పబడినది. అర్జునా! అసుర సృష్టి గురించివిను. ===ప్రవృత్తిం చ నివృత్తిం చ=== అసుర స్వభావం కలవారు ప్రవృత్తిని కాని నివృత్తిని గాని ఎరుగరు. వాళ్ళలో శౌచమూ, ఆచారమూ, సత్యమూ ఉండవు. ===అసత్యమప్రతిష్ఠం తే=== జగత్తు మిధ్య అనీ, దానికి ధర్మా ధర్మాలు ఆధారము ఉండవని, ఈశ్వరుడే లేడనీ ఈ ప్రపంచములోని ప్రాణులు స్త్రీ పురుషుల కలయిక వలననే పుట్టినదనీ వారు అంటారు. అందుచేత ఈ జగత్తుకి కారణం కామమే అంటారు అసుర జనులు. ===ఏతాం దృష్టిమవష్టభ్య=== ఈ దృష్టినే పట్టుకుని వేలాడుతూ వీళ్ళు ధర్మ భ్రష్టులై సంకుచిత బుద్ధులై, ప్రపంచానికి శత్రువులై, కౄరకర్ములై లోక నాశనం కోసం పుడతారు. ===కామమాశ్రిత్య దుష్పూరం=== వాళ్ళుతృప్తి పరచడానికి వీలులేనంత కోరికలను పెట్టుకొని దంభ, మాన, మదాలతో నిండి, భ్రాంతి వలన అసత్యమైన వాటి వెంట అనాచారంగా ప్రవర్తిస్తారు. ===చిన్తామపరిమేయాం=== వాళ్ళు మరణించే వరకు అపరిమితములైన యోచనలలో మునిగి తేలుతూ, కామ భోగాలు తప్ప జీవితానికి వేరే లక్ష్యం లేదని నిశ్ఛయించుకున్న వాళ్ళు. ===ఆశాపాశశతైర్బద్ధాః=== వాళ్ళు వందలాది ఆశా పాశాలతో కట్టుబడి, కామక్రోధాలకు వశులై తమ కామభోగానికిగాను, అన్యాయంగానైనా సరే సంపదలను సమకూర్చుకోవాలని అనుకుంటారు. ===ఇదమద్య మయా === ఈ రోజు ఇంత సంపద నాకు లభించింది. ఈ కోరికలని తీర్చుకుంటాను. ఇంత ధనం నాకుంది. ఇక ముందు ఇంకా ఇంత ధనం వస్తుంది. ===అసౌ మయా హతః=== ఈ శత్రువు నాచే చంపబడినాడు, ఇతరులను కూడా చంపేస్తాను. నేను ఈశ్వరుణ్ణి, భోగిని, సిద్ధుణ్ణి, బలవంతుణ్ణి, సుఖిని. ===ఆఢ్యోऽభిజనవానస్మి=== నేను ధనవంతుణ్ణి, కులమున్న వాడిని, నాకు సమానులు ఎవరున్నారు?యజ్ఞం చేస్తాను. దానాలిస్తాను, సంతోషిస్తాను ఇలా అజ్ఞానంతో భ్రాంతి చెందుతారు. ===అనేకచిత్తవిభ్రాన్తా=== అనేక రకాల ఆలోచనలతో భ్రాంత చిత్తులై అజ్ఞానపు వలలో చిక్కుకొని, కామభోగాలలో మరులుగొని అపవిత్రమైన నరకంలో పడతారు. ===ఆత్మసంభావితాః స్తబ్ధా=== తమని తాము మెచ్చుకునే వాళ్ళు, మొండి వారు ధన మాన మదాలతో కూడుకుని, గుడ్డి వాళ్ళై దంభం కోసం శాస్త్ర పద్ధతిని వర్ణించి నామమాత్రంగా యజ్ఞాలు చేస్తారు. ===అహంకారం బలం దర్పం=== అహంకారాన్ని, బలాన్ని, దర్పాన్ని, కామ క్రోధాలను ఆశ్రయించుకొని, తమలోను, ఇతరులలోను ఉన్న నన్ను ద్వేషించే కౄరులు, దుష్టులు నరాధములను నేను నిత్యము అసురీ యోనుల్లోకి విసిరేస్తాను. ===తానహం ద్విషతః=== ఇలా నన్ను ద్వేషించే కౄరులు, దుష్టులు, నరాధములను నిత్యమూ నేను అసురీ యోనుల్లోకి విసిరేస్తాను. ===ఆసురీం యోనిమాపన్నా=== అర్జునా! అసురీ జన్మను పొందిన మూర్ఖులు ప్రతి జన్మలోను నన్ను చేరకుండానే ఇంకా అధోగతికి పోతారు. ===త్రివిధం నరకస్యేదం ద్వారం=== ఆత్మ నాశనానికి దారి తీసే నరక ద్వారాలు మూడు-కామం, క్రోధం, లోభం. అందుచేత ఈ మూడింటిని త్యజించాలి. ===ఏతైర్విముక్తః కౌన్తేయ=== కౌంతేయా! నరక ద్వారాలైన ఈ కామ క్రోధ లోభాలు మూడింటి నుండి విడుదల పొందిన నరుడు, తనకు శ్రేయస్సును కలిగించే కర్మలు చేస్తాడు. దాని వలన పరమగతిని పొందుతాడు. ===యః శాస్త్రవిధిముత్సృజ్య=== తన కోరికల కారణంగా శాస్త్రాన్ని ఉల్లంఘించి ప్రవర్తించిన వాడు కార్యసిద్ధిని పొందడు. సుఖాన్ని పరమగతిని కూడా పొందడు. ===తస్మాచ్ఛాస్త్రం ప్రమాణం తే=== అందుచేత కర్తవ్యాన్ని, అకర్తవ్యాన్నినిర్ధారించుకోవడానికి శాస్త్రం ప్రమాణం. శాస్త్రం చెప్పిన విధిని తెలుసుకుని ఇక్కడ నీవు కర్మ చెయ్యడం మంచిది. {{header3 | title = [[భగవద్గీత - తెలుగు అనువాదము]] | author = | section = | translation = [[అథ షోడశోऽధ్యాయః |సంస్కృత శ్లోకములు]] }} {{భగవద్గీత}} 01ml1nxcxsfvkc9m2105hxmzl1ept65 555283 555282 2026-05-01T13:21:20Z శ్రీనివాస్ బందరు 7291 పూర్తి శ్లోకాన్ని చేర్చడం జరిగింది 555283 wikitext text/x-wiki {{header3 | title = [[భగవద్గీత - తెలుగు అనువాదము]] | author = | section = {{PAGENAME}} | translation = [[అథ షోడశోऽధ్యాయః |సంస్కృత శ్లోకములు]] }} __NOTOC__ ===అభయం సత్త్వసంశుద్ధిర్జ్ఞానయోగవ్యవస్థితిః=== అభయం సత్త్వసంశుద్ధిర్జ్ఞానయోగవ్యవస్థితిః| దానం దమశ్చ యజ్ఞశ్చ స్వాధ్యాయస్తప ఆర్జవమ్|| 16-1 || అభయం సత్వసుద్ధి జ్ఞానయోగంలో నిలవడం, ఇంద్రియ నిగ్రహం, యజ్ఞం, స్వాధ్యాయం, తపస్సు, నిజాయితీ(దైవీ పురుషుడికి కలుగుతాయి) ===అహింసా సత్యమక్రోధస్త్యాగః=== అహింసా సత్యమక్రోధస్త్యాగః శాన్తిరపైశునమ్| దయా భూతేష్వలోలుప్త్వం మార్దవం హ్రీరచాపలమ్|| 16-2 || అహింస, సత్యం, కోపము లేకపోవడం, మృదుస్వభావం, సిగ్గు, చాపల్యం లేకపోవడం ===తేజః క్షమా ధృతిః=== తేజః క్షమా ధృతిః శౌచమద్రోహో నాతిమానితా| భవన్తి సమ్పదం దైవీమభిజాతస్య భారత|| 16-3 || తేజస్సు, ఓర్మి, పట్టుదల, శుచిత్వం, ద్రోహచింతన లేకపోవడం, అభిమాన రాహిత్యం. . . అర్జునా! ఇవి దైవీ సంపదతో పుట్టిన వానికి కలుగుతాయి. ===దమ్భో దర్పోऽభిమానశ్చ క్రోధః=== దమ్భో దర్పోऽభిమానశ్చ క్రోధః పారుష్యమేవ చ| అజ్ఞానం చాభిజాతస్య పార్థ సమ్పదమాసురీమ్|| 16-4 | అర్జునా! దంభం, దర్పం, అభిమానం, క్రోధం, పరుషత్వం, అజ్ఞానం. . . ఈ లక్షణాలు అసుర సంపదతో పుట్టిన వానికి కలుగుతాయి. ===దైవీ సంపద్విమోక్షాయ === దైవీ సంపద మోక్షానికి, అసుర సంపద సంసార బంధానికి కారణం. అర్జునా! విచారించకు, నీవు దైవీ సంపదతోనే పుట్టావు. ===ద్వౌ భూతసర్గౌ లోకేऽస్మిన్దైవ=== ఈ లోకంలో దైవం, అసురం అని ప్రాణుల సృష్టి రెండు రకాలు. దైవసృష్టిని గురించి విస్తారంగా చెప్పబడినది. అర్జునా! అసుర సృష్టి గురించివిను. ===ప్రవృత్తిం చ నివృత్తిం చ=== అసుర స్వభావం కలవారు ప్రవృత్తిని కాని నివృత్తిని గాని ఎరుగరు. వాళ్ళలో శౌచమూ, ఆచారమూ, సత్యమూ ఉండవు. ===అసత్యమప్రతిష్ఠం తే=== జగత్తు మిధ్య అనీ, దానికి ధర్మా ధర్మాలు ఆధారము ఉండవని, ఈశ్వరుడే లేడనీ ఈ ప్రపంచములోని ప్రాణులు స్త్రీ పురుషుల కలయిక వలననే పుట్టినదనీ వారు అంటారు. అందుచేత ఈ జగత్తుకి కారణం కామమే అంటారు అసుర జనులు. ===ఏతాం దృష్టిమవష్టభ్య=== ఈ దృష్టినే పట్టుకుని వేలాడుతూ వీళ్ళు ధర్మ భ్రష్టులై సంకుచిత బుద్ధులై, ప్రపంచానికి శత్రువులై, కౄరకర్ములై లోక నాశనం కోసం పుడతారు. ===కామమాశ్రిత్య దుష్పూరం=== వాళ్ళుతృప్తి పరచడానికి వీలులేనంత కోరికలను పెట్టుకొని దంభ, మాన, మదాలతో నిండి, భ్రాంతి వలన అసత్యమైన వాటి వెంట అనాచారంగా ప్రవర్తిస్తారు. ===చిన్తామపరిమేయాం=== వాళ్ళు మరణించే వరకు అపరిమితములైన యోచనలలో మునిగి తేలుతూ, కామ భోగాలు తప్ప జీవితానికి వేరే లక్ష్యం లేదని నిశ్ఛయించుకున్న వాళ్ళు. ===ఆశాపాశశతైర్బద్ధాః=== వాళ్ళు వందలాది ఆశా పాశాలతో కట్టుబడి, కామక్రోధాలకు వశులై తమ కామభోగానికిగాను, అన్యాయంగానైనా సరే సంపదలను సమకూర్చుకోవాలని అనుకుంటారు. ===ఇదమద్య మయా === ఈ రోజు ఇంత సంపద నాకు లభించింది. ఈ కోరికలని తీర్చుకుంటాను. ఇంత ధనం నాకుంది. ఇక ముందు ఇంకా ఇంత ధనం వస్తుంది. ===అసౌ మయా హతః=== ఈ శత్రువు నాచే చంపబడినాడు, ఇతరులను కూడా చంపేస్తాను. నేను ఈశ్వరుణ్ణి, భోగిని, సిద్ధుణ్ణి, బలవంతుణ్ణి, సుఖిని. ===ఆఢ్యోऽభిజనవానస్మి=== నేను ధనవంతుణ్ణి, కులమున్న వాడిని, నాకు సమానులు ఎవరున్నారు?యజ్ఞం చేస్తాను. దానాలిస్తాను, సంతోషిస్తాను ఇలా అజ్ఞానంతో భ్రాంతి చెందుతారు. ===అనేకచిత్తవిభ్రాన్తా=== అనేక రకాల ఆలోచనలతో భ్రాంత చిత్తులై అజ్ఞానపు వలలో చిక్కుకొని, కామభోగాలలో మరులుగొని అపవిత్రమైన నరకంలో పడతారు. ===ఆత్మసంభావితాః స్తబ్ధా=== తమని తాము మెచ్చుకునే వాళ్ళు, మొండి వారు ధన మాన మదాలతో కూడుకుని, గుడ్డి వాళ్ళై దంభం కోసం శాస్త్ర పద్ధతిని వర్ణించి నామమాత్రంగా యజ్ఞాలు చేస్తారు. ===అహంకారం బలం దర్పం=== అహంకారాన్ని, బలాన్ని, దర్పాన్ని, కామ క్రోధాలను ఆశ్రయించుకొని, తమలోను, ఇతరులలోను ఉన్న నన్ను ద్వేషించే కౄరులు, దుష్టులు నరాధములను నేను నిత్యము అసురీ యోనుల్లోకి విసిరేస్తాను. ===తానహం ద్విషతః=== ఇలా నన్ను ద్వేషించే కౄరులు, దుష్టులు, నరాధములను నిత్యమూ నేను అసురీ యోనుల్లోకి విసిరేస్తాను. ===ఆసురీం యోనిమాపన్నా=== అర్జునా! అసురీ జన్మను పొందిన మూర్ఖులు ప్రతి జన్మలోను నన్ను చేరకుండానే ఇంకా అధోగతికి పోతారు. ===త్రివిధం నరకస్యేదం ద్వారం=== ఆత్మ నాశనానికి దారి తీసే నరక ద్వారాలు మూడు-కామం, క్రోధం, లోభం. అందుచేత ఈ మూడింటిని త్యజించాలి. ===ఏతైర్విముక్తః కౌన్తేయ=== కౌంతేయా! నరక ద్వారాలైన ఈ కామ క్రోధ లోభాలు మూడింటి నుండి విడుదల పొందిన నరుడు, తనకు శ్రేయస్సును కలిగించే కర్మలు చేస్తాడు. దాని వలన పరమగతిని పొందుతాడు. ===యః శాస్త్రవిధిముత్సృజ్య=== తన కోరికల కారణంగా శాస్త్రాన్ని ఉల్లంఘించి ప్రవర్తించిన వాడు కార్యసిద్ధిని పొందడు. సుఖాన్ని పరమగతిని కూడా పొందడు. ===తస్మాచ్ఛాస్త్రం ప్రమాణం తే=== అందుచేత కర్తవ్యాన్ని, అకర్తవ్యాన్నినిర్ధారించుకోవడానికి శాస్త్రం ప్రమాణం. శాస్త్రం చెప్పిన విధిని తెలుసుకుని ఇక్కడ నీవు కర్మ చెయ్యడం మంచిది. {{header3 | title = [[భగవద్గీత - తెలుగు అనువాదము]] | author = | section = | translation = [[అథ షోడశోऽధ్యాయః |సంస్కృత శ్లోకములు]] }} {{భగవద్గీత}} 4gl32l0mqfr518h6qq805n3hdrshysz 555284 555283 2026-05-01T13:22:44Z శ్రీనివాస్ బందరు 7291 పూర్తి శ్లోకాన్ని చేర్చడం జరిగింది 555284 wikitext text/x-wiki {{header3 | title = [[భగవద్గీత - తెలుగు అనువాదము]] | author = | section = {{PAGENAME}} | translation = [[అథ షోడశోऽధ్యాయః |సంస్కృత శ్లోకములు]] }} __NOTOC__ ===అభయం సత్త్వసంశుద్ధిర్జ్ఞానయోగవ్యవస్థితిః=== అభయం సత్త్వసంశుద్ధిర్జ్ఞానయోగవ్యవస్థితిః| దానం దమశ్చ యజ్ఞశ్చ స్వాధ్యాయస్తప ఆర్జవమ్|| 16-1 || అభయం సత్వసుద్ధి జ్ఞానయోగంలో నిలవడం, ఇంద్రియ నిగ్రహం, యజ్ఞం, స్వాధ్యాయం, తపస్సు, నిజాయితీ(దైవీ పురుషుడికి కలుగుతాయి) ===అహింసా సత్యమక్రోధస్త్యాగః=== అహింసా సత్యమక్రోధస్త్యాగః శాన్తిరపైశునమ్| దయా భూతేష్వలోలుప్త్వం మార్దవం హ్రీరచాపలమ్|| 16-2 || అహింస, సత్యం, కోపము లేకపోవడం, మృదుస్వభావం, సిగ్గు, చాపల్యం లేకపోవడం ===తేజః క్షమా ధృతిః=== తేజః క్షమా ధృతిః శౌచమద్రోహో నాతిమానితా| భవన్తి సమ్పదం దైవీమభిజాతస్య భారత|| 16-3 || తేజస్సు, ఓర్మి, పట్టుదల, శుచిత్వం, ద్రోహచింతన లేకపోవడం, అభిమాన రాహిత్యం. . . అర్జునా! ఇవి దైవీ సంపదతో పుట్టిన వానికి కలుగుతాయి. ===దమ్భో దర్పోऽభిమానశ్చ క్రోధః=== దమ్భో దర్పోऽభిమానశ్చ క్రోధః పారుష్యమేవ చ| అజ్ఞానం చాభిజాతస్య పార్థ సమ్పదమాసురీమ్|| 16-4 | అర్జునా! దంభం, దర్పం, అభిమానం, క్రోధం, పరుషత్వం, అజ్ఞానం. . . ఈ లక్షణాలు అసుర సంపదతో పుట్టిన వానికి కలుగుతాయి. ===దైవీ సంపద్విమోక్షాయ === దైవీ సమ్పద్విమోక్షాయ నిబన్ధాయాసురీ మతా| మా శుచః సమ్పదం దైవీమభిజాతోऽసి పాణ్డవ|| 16-5 || దైవీ సంపద మోక్షానికి, అసుర సంపద సంసార బంధానికి కారణం. అర్జునా! విచారించకు, నీవు దైవీ సంపదతోనే పుట్టావు. ===ద్వౌ భూతసర్గౌ లోకేऽస్మిన్దైవ=== ఈ లోకంలో దైవం, అసురం అని ప్రాణుల సృష్టి రెండు రకాలు. దైవసృష్టిని గురించి విస్తారంగా చెప్పబడినది. అర్జునా! అసుర సృష్టి గురించివిను. ===ప్రవృత్తిం చ నివృత్తిం చ=== అసుర స్వభావం కలవారు ప్రవృత్తిని కాని నివృత్తిని గాని ఎరుగరు. వాళ్ళలో శౌచమూ, ఆచారమూ, సత్యమూ ఉండవు. ===అసత్యమప్రతిష్ఠం తే=== జగత్తు మిధ్య అనీ, దానికి ధర్మా ధర్మాలు ఆధారము ఉండవని, ఈశ్వరుడే లేడనీ ఈ ప్రపంచములోని ప్రాణులు స్త్రీ పురుషుల కలయిక వలననే పుట్టినదనీ వారు అంటారు. అందుచేత ఈ జగత్తుకి కారణం కామమే అంటారు అసుర జనులు. ===ఏతాం దృష్టిమవష్టభ్య=== ఈ దృష్టినే పట్టుకుని వేలాడుతూ వీళ్ళు ధర్మ భ్రష్టులై సంకుచిత బుద్ధులై, ప్రపంచానికి శత్రువులై, కౄరకర్ములై లోక నాశనం కోసం పుడతారు. ===కామమాశ్రిత్య దుష్పూరం=== వాళ్ళుతృప్తి పరచడానికి వీలులేనంత కోరికలను పెట్టుకొని దంభ, మాన, మదాలతో నిండి, భ్రాంతి వలన అసత్యమైన వాటి వెంట అనాచారంగా ప్రవర్తిస్తారు. ===చిన్తామపరిమేయాం=== వాళ్ళు మరణించే వరకు అపరిమితములైన యోచనలలో మునిగి తేలుతూ, కామ భోగాలు తప్ప జీవితానికి వేరే లక్ష్యం లేదని నిశ్ఛయించుకున్న వాళ్ళు. ===ఆశాపాశశతైర్బద్ధాః=== వాళ్ళు వందలాది ఆశా పాశాలతో కట్టుబడి, కామక్రోధాలకు వశులై తమ కామభోగానికిగాను, అన్యాయంగానైనా సరే సంపదలను సమకూర్చుకోవాలని అనుకుంటారు. ===ఇదమద్య మయా === ఈ రోజు ఇంత సంపద నాకు లభించింది. ఈ కోరికలని తీర్చుకుంటాను. ఇంత ధనం నాకుంది. ఇక ముందు ఇంకా ఇంత ధనం వస్తుంది. ===అసౌ మయా హతః=== ఈ శత్రువు నాచే చంపబడినాడు, ఇతరులను కూడా చంపేస్తాను. నేను ఈశ్వరుణ్ణి, భోగిని, సిద్ధుణ్ణి, బలవంతుణ్ణి, సుఖిని. ===ఆఢ్యోऽభిజనవానస్మి=== నేను ధనవంతుణ్ణి, కులమున్న వాడిని, నాకు సమానులు ఎవరున్నారు?యజ్ఞం చేస్తాను. దానాలిస్తాను, సంతోషిస్తాను ఇలా అజ్ఞానంతో భ్రాంతి చెందుతారు. ===అనేకచిత్తవిభ్రాన్తా=== అనేక రకాల ఆలోచనలతో భ్రాంత చిత్తులై అజ్ఞానపు వలలో చిక్కుకొని, కామభోగాలలో మరులుగొని అపవిత్రమైన నరకంలో పడతారు. ===ఆత్మసంభావితాః స్తబ్ధా=== తమని తాము మెచ్చుకునే వాళ్ళు, మొండి వారు ధన మాన మదాలతో కూడుకుని, గుడ్డి వాళ్ళై దంభం కోసం శాస్త్ర పద్ధతిని వర్ణించి నామమాత్రంగా యజ్ఞాలు చేస్తారు. ===అహంకారం బలం దర్పం=== అహంకారాన్ని, బలాన్ని, దర్పాన్ని, కామ క్రోధాలను ఆశ్రయించుకొని, తమలోను, ఇతరులలోను ఉన్న నన్ను ద్వేషించే కౄరులు, దుష్టులు నరాధములను నేను నిత్యము అసురీ యోనుల్లోకి విసిరేస్తాను. ===తానహం ద్విషతః=== ఇలా నన్ను ద్వేషించే కౄరులు, దుష్టులు, నరాధములను నిత్యమూ నేను అసురీ యోనుల్లోకి విసిరేస్తాను. ===ఆసురీం యోనిమాపన్నా=== అర్జునా! అసురీ జన్మను పొందిన మూర్ఖులు ప్రతి జన్మలోను నన్ను చేరకుండానే ఇంకా అధోగతికి పోతారు. ===త్రివిధం నరకస్యేదం ద్వారం=== ఆత్మ నాశనానికి దారి తీసే నరక ద్వారాలు మూడు-కామం, క్రోధం, లోభం. అందుచేత ఈ మూడింటిని త్యజించాలి. ===ఏతైర్విముక్తః కౌన్తేయ=== కౌంతేయా! నరక ద్వారాలైన ఈ కామ క్రోధ లోభాలు మూడింటి నుండి విడుదల పొందిన నరుడు, తనకు శ్రేయస్సును కలిగించే కర్మలు చేస్తాడు. దాని వలన పరమగతిని పొందుతాడు. ===యః శాస్త్రవిధిముత్సృజ్య=== తన కోరికల కారణంగా శాస్త్రాన్ని ఉల్లంఘించి ప్రవర్తించిన వాడు కార్యసిద్ధిని పొందడు. సుఖాన్ని పరమగతిని కూడా పొందడు. ===తస్మాచ్ఛాస్త్రం ప్రమాణం తే=== అందుచేత కర్తవ్యాన్ని, అకర్తవ్యాన్నినిర్ధారించుకోవడానికి శాస్త్రం ప్రమాణం. శాస్త్రం చెప్పిన విధిని తెలుసుకుని ఇక్కడ నీవు కర్మ చెయ్యడం మంచిది. {{header3 | title = [[భగవద్గీత - తెలుగు అనువాదము]] | author = | section = | translation = [[అథ షోడశోऽధ్యాయః |సంస్కృత శ్లోకములు]] }} {{భగవద్గీత}} 25o1y70ed3ybc6h6c0mzgh3ageqq1df 555285 555284 2026-05-01T13:25:53Z శ్రీనివాస్ బందరు 7291 పూర్తి శ్లోకాన్ని చేర్చడం జరిగింది 555285 wikitext text/x-wiki {{header3 | title = [[భగవద్గీత - తెలుగు అనువాదము]] | author = | section = {{PAGENAME}} | translation = [[అథ షోడశోऽధ్యాయః |సంస్కృత శ్లోకములు]] }} __NOTOC__ ===అభయం సత్త్వసంశుద్ధిర్జ్ఞానయోగవ్యవస్థితిః=== అభయం సత్త్వసంశుద్ధిర్జ్ఞానయోగవ్యవస్థితిః| దానం దమశ్చ యజ్ఞశ్చ స్వాధ్యాయస్తప ఆర్జవమ్|| 16-1 || అభయం సత్వసుద్ధి జ్ఞానయోగంలో నిలవడం, ఇంద్రియ నిగ్రహం, యజ్ఞం, స్వాధ్యాయం, తపస్సు, నిజాయితీ(దైవీ పురుషుడికి కలుగుతాయి) ===అహింసా సత్యమక్రోధస్త్యాగః=== అహింసా సత్యమక్రోధస్త్యాగః శాన్తిరపైశునమ్| దయా భూతేష్వలోలుప్త్వం మార్దవం హ్రీరచాపలమ్|| 16-2 || అహింస, సత్యం, కోపము లేకపోవడం, మృదుస్వభావం, సిగ్గు, చాపల్యం లేకపోవడం ===తేజః క్షమా ధృతిః=== తేజః క్షమా ధృతిః శౌచమద్రోహో నాతిమానితా| భవన్తి సమ్పదం దైవీమభిజాతస్య భారత|| 16-3 || తేజస్సు, ఓర్మి, పట్టుదల, శుచిత్వం, ద్రోహచింతన లేకపోవడం, అభిమాన రాహిత్యం. . . అర్జునా! ఇవి దైవీ సంపదతో పుట్టిన వానికి కలుగుతాయి. ===దమ్భో దర్పోऽభిమానశ్చ క్రోధః=== దమ్భో దర్పోऽభిమానశ్చ క్రోధః పారుష్యమేవ చ| అజ్ఞానం చాభిజాతస్య పార్థ సమ్పదమాసురీమ్|| 16-4 | అర్జునా! దంభం, దర్పం, అభిమానం, క్రోధం, పరుషత్వం, అజ్ఞానం. . . ఈ లక్షణాలు అసుర సంపదతో పుట్టిన వానికి కలుగుతాయి. ===దైవీ సంపద్విమోక్షాయ === దైవీ సమ్పద్విమోక్షాయ నిబన్ధాయాసురీ మతా| మా శుచః సమ్పదం దైవీమభిజాతోऽసి పాణ్డవ|| 16-5 || దైవీ సంపద మోక్షానికి, అసుర సంపద సంసార బంధానికి కారణం. అర్జునా! విచారించకు, నీవు దైవీ సంపదతోనే పుట్టావు. ===ద్వౌ భూతసర్గౌ లోకేऽస్మిన్దైవ=== ద్వౌ భూతసర్గౌ లోకేऽస్మిన్దైవ ఆసుర ఏవ చ| దైవో విస్తరశః ప్రోక్త ఆసురం పార్థ మే శృణు|| 16-6 || ఈ లోకంలో దైవం, అసురం అని ప్రాణుల సృష్టి రెండు రకాలు. దైవసృష్టిని గురించి విస్తారంగా చెప్పబడినది. అర్జునా! అసుర సృష్టి గురించివిను. ===ప్రవృత్తిం చ నివృత్తిం చ=== అసుర స్వభావం కలవారు ప్రవృత్తిని కాని నివృత్తిని గాని ఎరుగరు. వాళ్ళలో శౌచమూ, ఆచారమూ, సత్యమూ ఉండవు. ===అసత్యమప్రతిష్ఠం తే=== జగత్తు మిధ్య అనీ, దానికి ధర్మా ధర్మాలు ఆధారము ఉండవని, ఈశ్వరుడే లేడనీ ఈ ప్రపంచములోని ప్రాణులు స్త్రీ పురుషుల కలయిక వలననే పుట్టినదనీ వారు అంటారు. అందుచేత ఈ జగత్తుకి కారణం కామమే అంటారు అసుర జనులు. ===ఏతాం దృష్టిమవష్టభ్య=== ఈ దృష్టినే పట్టుకుని వేలాడుతూ వీళ్ళు ధర్మ భ్రష్టులై సంకుచిత బుద్ధులై, ప్రపంచానికి శత్రువులై, కౄరకర్ములై లోక నాశనం కోసం పుడతారు. ===కామమాశ్రిత్య దుష్పూరం=== వాళ్ళుతృప్తి పరచడానికి వీలులేనంత కోరికలను పెట్టుకొని దంభ, మాన, మదాలతో నిండి, భ్రాంతి వలన అసత్యమైన వాటి వెంట అనాచారంగా ప్రవర్తిస్తారు. ===చిన్తామపరిమేయాం=== వాళ్ళు మరణించే వరకు అపరిమితములైన యోచనలలో మునిగి తేలుతూ, కామ భోగాలు తప్ప జీవితానికి వేరే లక్ష్యం లేదని నిశ్ఛయించుకున్న వాళ్ళు. ===ఆశాపాశశతైర్బద్ధాః=== వాళ్ళు వందలాది ఆశా పాశాలతో కట్టుబడి, కామక్రోధాలకు వశులై తమ కామభోగానికిగాను, అన్యాయంగానైనా సరే సంపదలను సమకూర్చుకోవాలని అనుకుంటారు. ===ఇదమద్య మయా === ఈ రోజు ఇంత సంపద నాకు లభించింది. ఈ కోరికలని తీర్చుకుంటాను. ఇంత ధనం నాకుంది. ఇక ముందు ఇంకా ఇంత ధనం వస్తుంది. ===అసౌ మయా హతః=== ఈ శత్రువు నాచే చంపబడినాడు, ఇతరులను కూడా చంపేస్తాను. నేను ఈశ్వరుణ్ణి, భోగిని, సిద్ధుణ్ణి, బలవంతుణ్ణి, సుఖిని. ===ఆఢ్యోऽభిజనవానస్మి=== నేను ధనవంతుణ్ణి, కులమున్న వాడిని, నాకు సమానులు ఎవరున్నారు?యజ్ఞం చేస్తాను. దానాలిస్తాను, సంతోషిస్తాను ఇలా అజ్ఞానంతో భ్రాంతి చెందుతారు. ===అనేకచిత్తవిభ్రాన్తా=== అనేక రకాల ఆలోచనలతో భ్రాంత చిత్తులై అజ్ఞానపు వలలో చిక్కుకొని, కామభోగాలలో మరులుగొని అపవిత్రమైన నరకంలో పడతారు. ===ఆత్మసంభావితాః స్తబ్ధా=== తమని తాము మెచ్చుకునే వాళ్ళు, మొండి వారు ధన మాన మదాలతో కూడుకుని, గుడ్డి వాళ్ళై దంభం కోసం శాస్త్ర పద్ధతిని వర్ణించి నామమాత్రంగా యజ్ఞాలు చేస్తారు. ===అహంకారం బలం దర్పం=== అహంకారాన్ని, బలాన్ని, దర్పాన్ని, కామ క్రోధాలను ఆశ్రయించుకొని, తమలోను, ఇతరులలోను ఉన్న నన్ను ద్వేషించే కౄరులు, దుష్టులు నరాధములను నేను నిత్యము అసురీ యోనుల్లోకి విసిరేస్తాను. ===తానహం ద్విషతః=== ఇలా నన్ను ద్వేషించే కౄరులు, దుష్టులు, నరాధములను నిత్యమూ నేను అసురీ యోనుల్లోకి విసిరేస్తాను. ===ఆసురీం యోనిమాపన్నా=== అర్జునా! అసురీ జన్మను పొందిన మూర్ఖులు ప్రతి జన్మలోను నన్ను చేరకుండానే ఇంకా అధోగతికి పోతారు. ===త్రివిధం నరకస్యేదం ద్వారం=== ఆత్మ నాశనానికి దారి తీసే నరక ద్వారాలు మూడు-కామం, క్రోధం, లోభం. అందుచేత ఈ మూడింటిని త్యజించాలి. ===ఏతైర్విముక్తః కౌన్తేయ=== కౌంతేయా! నరక ద్వారాలైన ఈ కామ క్రోధ లోభాలు మూడింటి నుండి విడుదల పొందిన నరుడు, తనకు శ్రేయస్సును కలిగించే కర్మలు చేస్తాడు. దాని వలన పరమగతిని పొందుతాడు. ===యః శాస్త్రవిధిముత్సృజ్య=== తన కోరికల కారణంగా శాస్త్రాన్ని ఉల్లంఘించి ప్రవర్తించిన వాడు కార్యసిద్ధిని పొందడు. సుఖాన్ని పరమగతిని కూడా పొందడు. ===తస్మాచ్ఛాస్త్రం ప్రమాణం తే=== అందుచేత కర్తవ్యాన్ని, అకర్తవ్యాన్నినిర్ధారించుకోవడానికి శాస్త్రం ప్రమాణం. శాస్త్రం చెప్పిన విధిని తెలుసుకుని ఇక్కడ నీవు కర్మ చెయ్యడం మంచిది. {{header3 | title = [[భగవద్గీత - తెలుగు అనువాదము]] | author = | section = | translation = [[అథ షోడశోऽధ్యాయః |సంస్కృత శ్లోకములు]] }} {{భగవద్గీత}} 2ahp6exvcq6in310i9pqrcv5n2hqem4 555287 555285 2026-05-01T13:28:32Z శ్రీనివాస్ బందరు 7291 పూర్తి శ్లోకాన్ని చేర్చడం జరిగింది 555287 wikitext text/x-wiki {{header3 | title = [[భగవద్గీత - తెలుగు అనువాదము]] | author = | section = {{PAGENAME}} | translation = [[అథ షోడశోऽధ్యాయః |సంస్కృత శ్లోకములు]] }} __NOTOC__ ===అభయం సత్త్వసంశుద్ధిర్జ్ఞానయోగవ్యవస్థితిః=== అభయం సత్త్వసంశుద్ధిర్జ్ఞానయోగవ్యవస్థితిః| దానం దమశ్చ యజ్ఞశ్చ స్వాధ్యాయస్తప ఆర్జవమ్|| 16-1 || అభయం సత్వసుద్ధి జ్ఞానయోగంలో నిలవడం, ఇంద్రియ నిగ్రహం, యజ్ఞం, స్వాధ్యాయం, తపస్సు, నిజాయితీ(దైవీ పురుషుడికి కలుగుతాయి) ===అహింసా సత్యమక్రోధస్త్యాగః=== అహింసా సత్యమక్రోధస్త్యాగః శాన్తిరపైశునమ్| దయా భూతేష్వలోలుప్త్వం మార్దవం హ్రీరచాపలమ్|| 16-2 || అహింస, సత్యం, కోపము లేకపోవడం, మృదుస్వభావం, సిగ్గు, చాపల్యం లేకపోవడం ===తేజః క్షమా ధృతిః=== తేజః క్షమా ధృతిః శౌచమద్రోహో నాతిమానితా| భవన్తి సమ్పదం దైవీమభిజాతస్య భారత|| 16-3 || తేజస్సు, ఓర్మి, పట్టుదల, శుచిత్వం, ద్రోహచింతన లేకపోవడం, అభిమాన రాహిత్యం. . . అర్జునా! ఇవి దైవీ సంపదతో పుట్టిన వానికి కలుగుతాయి. ===దమ్భో దర్పోऽభిమానశ్చ క్రోధః=== దమ్భో దర్పోऽభిమానశ్చ క్రోధః పారుష్యమేవ చ| అజ్ఞానం చాభిజాతస్య పార్థ సమ్పదమాసురీమ్|| 16-4 | అర్జునా! దంభం, దర్పం, అభిమానం, క్రోధం, పరుషత్వం, అజ్ఞానం. . . ఈ లక్షణాలు అసుర సంపదతో పుట్టిన వానికి కలుగుతాయి. ===దైవీ సంపద్విమోక్షాయ === దైవీ సమ్పద్విమోక్షాయ నిబన్ధాయాసురీ మతా| మా శుచః సమ్పదం దైవీమభిజాతోऽసి పాణ్డవ|| 16-5 || దైవీ సంపద మోక్షానికి, అసుర సంపద సంసార బంధానికి కారణం. అర్జునా! విచారించకు, నీవు దైవీ సంపదతోనే పుట్టావు. ===ద్వౌ భూతసర్గౌ లోకేऽస్మిన్దైవ=== ద్వౌ భూతసర్గౌ లోకేऽస్మిన్దైవ ఆసుర ఏవ చ| దైవో విస్తరశః ప్రోక్త ఆసురం పార్థ మే శృణు|| 16-6 || ఈ లోకంలో దైవం, అసురం అని ప్రాణుల సృష్టి రెండు రకాలు. దైవసృష్టిని గురించి విస్తారంగా చెప్పబడినది. అర్జునా! అసుర సృష్టి గురించివిను. ===ప్రవృత్తిం చ నివృత్తిం చ=== ప్రవృత్తిం చ నివృత్తిం చ జనా న విదురాసురాః| న శౌచం నాపి చాచారో న సత్యం తేషు విద్యతే|| 16-7 || అసుర స్వభావం కలవారు ప్రవృత్తిని కాని నివృత్తిని గాని ఎరుగరు. వాళ్ళలో శౌచమూ, ఆచారమూ, సత్యమూ ఉండవు. ===అసత్యమప్రతిష్ఠం తే=== జగత్తు మిధ్య అనీ, దానికి ధర్మా ధర్మాలు ఆధారము ఉండవని, ఈశ్వరుడే లేడనీ ఈ ప్రపంచములోని ప్రాణులు స్త్రీ పురుషుల కలయిక వలననే పుట్టినదనీ వారు అంటారు. అందుచేత ఈ జగత్తుకి కారణం కామమే అంటారు అసుర జనులు. ===ఏతాం దృష్టిమవష్టభ్య=== ఈ దృష్టినే పట్టుకుని వేలాడుతూ వీళ్ళు ధర్మ భ్రష్టులై సంకుచిత బుద్ధులై, ప్రపంచానికి శత్రువులై, కౄరకర్ములై లోక నాశనం కోసం పుడతారు. ===కామమాశ్రిత్య దుష్పూరం=== వాళ్ళుతృప్తి పరచడానికి వీలులేనంత కోరికలను పెట్టుకొని దంభ, మాన, మదాలతో నిండి, భ్రాంతి వలన అసత్యమైన వాటి వెంట అనాచారంగా ప్రవర్తిస్తారు. ===చిన్తామపరిమేయాం=== వాళ్ళు మరణించే వరకు అపరిమితములైన యోచనలలో మునిగి తేలుతూ, కామ భోగాలు తప్ప జీవితానికి వేరే లక్ష్యం లేదని నిశ్ఛయించుకున్న వాళ్ళు. ===ఆశాపాశశతైర్బద్ధాః=== వాళ్ళు వందలాది ఆశా పాశాలతో కట్టుబడి, కామక్రోధాలకు వశులై తమ కామభోగానికిగాను, అన్యాయంగానైనా సరే సంపదలను సమకూర్చుకోవాలని అనుకుంటారు. ===ఇదమద్య మయా === ఈ రోజు ఇంత సంపద నాకు లభించింది. ఈ కోరికలని తీర్చుకుంటాను. ఇంత ధనం నాకుంది. ఇక ముందు ఇంకా ఇంత ధనం వస్తుంది. ===అసౌ మయా హతః=== ఈ శత్రువు నాచే చంపబడినాడు, ఇతరులను కూడా చంపేస్తాను. నేను ఈశ్వరుణ్ణి, భోగిని, సిద్ధుణ్ణి, బలవంతుణ్ణి, సుఖిని. ===ఆఢ్యోऽభిజనవానస్మి=== నేను ధనవంతుణ్ణి, కులమున్న వాడిని, నాకు సమానులు ఎవరున్నారు?యజ్ఞం చేస్తాను. దానాలిస్తాను, సంతోషిస్తాను ఇలా అజ్ఞానంతో భ్రాంతి చెందుతారు. ===అనేకచిత్తవిభ్రాన్తా=== అనేక రకాల ఆలోచనలతో భ్రాంత చిత్తులై అజ్ఞానపు వలలో చిక్కుకొని, కామభోగాలలో మరులుగొని అపవిత్రమైన నరకంలో పడతారు. ===ఆత్మసంభావితాః స్తబ్ధా=== తమని తాము మెచ్చుకునే వాళ్ళు, మొండి వారు ధన మాన మదాలతో కూడుకుని, గుడ్డి వాళ్ళై దంభం కోసం శాస్త్ర పద్ధతిని వర్ణించి నామమాత్రంగా యజ్ఞాలు చేస్తారు. ===అహంకారం బలం దర్పం=== అహంకారాన్ని, బలాన్ని, దర్పాన్ని, కామ క్రోధాలను ఆశ్రయించుకొని, తమలోను, ఇతరులలోను ఉన్న నన్ను ద్వేషించే కౄరులు, దుష్టులు నరాధములను నేను నిత్యము అసురీ యోనుల్లోకి విసిరేస్తాను. ===తానహం ద్విషతః=== ఇలా నన్ను ద్వేషించే కౄరులు, దుష్టులు, నరాధములను నిత్యమూ నేను అసురీ యోనుల్లోకి విసిరేస్తాను. ===ఆసురీం యోనిమాపన్నా=== అర్జునా! అసురీ జన్మను పొందిన మూర్ఖులు ప్రతి జన్మలోను నన్ను చేరకుండానే ఇంకా అధోగతికి పోతారు. ===త్రివిధం నరకస్యేదం ద్వారం=== ఆత్మ నాశనానికి దారి తీసే నరక ద్వారాలు మూడు-కామం, క్రోధం, లోభం. అందుచేత ఈ మూడింటిని త్యజించాలి. ===ఏతైర్విముక్తః కౌన్తేయ=== కౌంతేయా! నరక ద్వారాలైన ఈ కామ క్రోధ లోభాలు మూడింటి నుండి విడుదల పొందిన నరుడు, తనకు శ్రేయస్సును కలిగించే కర్మలు చేస్తాడు. దాని వలన పరమగతిని పొందుతాడు. ===యః శాస్త్రవిధిముత్సృజ్య=== తన కోరికల కారణంగా శాస్త్రాన్ని ఉల్లంఘించి ప్రవర్తించిన వాడు కార్యసిద్ధిని పొందడు. సుఖాన్ని పరమగతిని కూడా పొందడు. ===తస్మాచ్ఛాస్త్రం ప్రమాణం తే=== అందుచేత కర్తవ్యాన్ని, అకర్తవ్యాన్నినిర్ధారించుకోవడానికి శాస్త్రం ప్రమాణం. శాస్త్రం చెప్పిన విధిని తెలుసుకుని ఇక్కడ నీవు కర్మ చెయ్యడం మంచిది. {{header3 | title = [[భగవద్గీత - తెలుగు అనువాదము]] | author = | section = | translation = [[అథ షోడశోऽధ్యాయః |సంస్కృత శ్లోకములు]] }} {{భగవద్గీత}} 7ospari3cnxznfyy4v0jvwfb3hjxa8b 555290 555287 2026-05-01T14:21:31Z శ్రీనివాస్ బందరు 7291 పూర్తి శ్లోకాన్ని చేర్చడం జరిగింది 555290 wikitext text/x-wiki {{header3 | title = [[భగవద్గీత - తెలుగు అనువాదము]] | author = | section = {{PAGENAME}} | translation = [[అథ షోడశోऽధ్యాయః |సంస్కృత శ్లోకములు]] }} __NOTOC__ ===అభయం సత్త్వసంశుద్ధిర్జ్ఞానయోగవ్యవస్థితిః=== అభయం సత్త్వసంశుద్ధిర్జ్ఞానయోగవ్యవస్థితిః| దానం దమశ్చ యజ్ఞశ్చ స్వాధ్యాయస్తప ఆర్జవమ్|| 16-1 || అభయం సత్వసుద్ధి జ్ఞానయోగంలో నిలవడం, ఇంద్రియ నిగ్రహం, యజ్ఞం, స్వాధ్యాయం, తపస్సు, నిజాయితీ(దైవీ పురుషుడికి కలుగుతాయి) ===అహింసా సత్యమక్రోధస్త్యాగః=== అహింసా సత్యమక్రోధస్త్యాగః శాన్తిరపైశునమ్| దయా భూతేష్వలోలుప్త్వం మార్దవం హ్రీరచాపలమ్|| 16-2 || అహింస, సత్యం, కోపము లేకపోవడం, మృదుస్వభావం, సిగ్గు, చాపల్యం లేకపోవడం ===తేజః క్షమా ధృతిః=== తేజః క్షమా ధృతిః శౌచమద్రోహో నాతిమానితా| భవన్తి సమ్పదం దైవీమభిజాతస్య భారత|| 16-3 || తేజస్సు, ఓర్మి, పట్టుదల, శుచిత్వం, ద్రోహచింతన లేకపోవడం, అభిమాన రాహిత్యం. . . అర్జునా! ఇవి దైవీ సంపదతో పుట్టిన వానికి కలుగుతాయి. ===దమ్భో దర్పోऽభిమానశ్చ క్రోధః=== దమ్భో దర్పోऽభిమానశ్చ క్రోధః పారుష్యమేవ చ| అజ్ఞానం చాభిజాతస్య పార్థ సమ్పదమాసురీమ్|| 16-4 | అర్జునా! దంభం, దర్పం, అభిమానం, క్రోధం, పరుషత్వం, అజ్ఞానం. . . ఈ లక్షణాలు అసుర సంపదతో పుట్టిన వానికి కలుగుతాయి. ===దైవీ సంపద్విమోక్షాయ === దైవీ సమ్పద్విమోక్షాయ నిబన్ధాయాసురీ మతా| మా శుచః సమ్పదం దైవీమభిజాతోऽసి పాణ్డవ|| 16-5 || దైవీ సంపద మోక్షానికి, అసుర సంపద సంసార బంధానికి కారణం. అర్జునా! విచారించకు, నీవు దైవీ సంపదతోనే పుట్టావు. ===ద్వౌ భూతసర్గౌ లోకేऽస్మిన్దైవ=== ద్వౌ భూతసర్గౌ లోకేऽస్మిన్దైవ ఆసుర ఏవ చ| దైవో విస్తరశః ప్రోక్త ఆసురం పార్థ మే శృణు|| 16-6 || ఈ లోకంలో దైవం, అసురం అని ప్రాణుల సృష్టి రెండు రకాలు. దైవసృష్టిని గురించి విస్తారంగా చెప్పబడినది. అర్జునా! అసుర సృష్టి గురించివిను. ===ప్రవృత్తిం చ నివృత్తిం చ=== ప్రవృత్తిం చ నివృత్తిం చ జనా న విదురాసురాః| న శౌచం నాపి చాచారో న సత్యం తేషు విద్యతే|| 16-7 || అసుర స్వభావం కలవారు ప్రవృత్తిని కాని నివృత్తిని గాని ఎరుగరు. వాళ్ళలో శౌచమూ, ఆచారమూ, సత్యమూ ఉండవు. ===అసత్యమప్రతిష్ఠం తే=== అసత్యమప్రతిష్ఠం తే జగదాహురనీశ్వరమ్| అపరస్పరసమ్భూతం కిమన్యత్కామహైతుకమ్|| 16-8 || జగత్తు మిధ్య అనీ, దానికి ధర్మా ధర్మాలు ఆధారము ఉండవని, ఈశ్వరుడే లేడనీ ఈ ప్రపంచములోని ప్రాణులు స్త్రీ పురుషుల కలయిక వలననే పుట్టినదనీ వారు అంటారు. అందుచేత ఈ జగత్తుకి కారణం కామమే అంటారు అసుర జనులు. ===ఏతాం దృష్టిమవష్టభ్య=== ఈ దృష్టినే పట్టుకుని వేలాడుతూ వీళ్ళు ధర్మ భ్రష్టులై సంకుచిత బుద్ధులై, ప్రపంచానికి శత్రువులై, కౄరకర్ములై లోక నాశనం కోసం పుడతారు. ===కామమాశ్రిత్య దుష్పూరం=== వాళ్ళుతృప్తి పరచడానికి వీలులేనంత కోరికలను పెట్టుకొని దంభ, మాన, మదాలతో నిండి, భ్రాంతి వలన అసత్యమైన వాటి వెంట అనాచారంగా ప్రవర్తిస్తారు. ===చిన్తామపరిమేయాం=== వాళ్ళు మరణించే వరకు అపరిమితములైన యోచనలలో మునిగి తేలుతూ, కామ భోగాలు తప్ప జీవితానికి వేరే లక్ష్యం లేదని నిశ్ఛయించుకున్న వాళ్ళు. ===ఆశాపాశశతైర్బద్ధాః=== వాళ్ళు వందలాది ఆశా పాశాలతో కట్టుబడి, కామక్రోధాలకు వశులై తమ కామభోగానికిగాను, అన్యాయంగానైనా సరే సంపదలను సమకూర్చుకోవాలని అనుకుంటారు. ===ఇదమద్య మయా === ఈ రోజు ఇంత సంపద నాకు లభించింది. ఈ కోరికలని తీర్చుకుంటాను. ఇంత ధనం నాకుంది. ఇక ముందు ఇంకా ఇంత ధనం వస్తుంది. ===అసౌ మయా హతః=== ఈ శత్రువు నాచే చంపబడినాడు, ఇతరులను కూడా చంపేస్తాను. నేను ఈశ్వరుణ్ణి, భోగిని, సిద్ధుణ్ణి, బలవంతుణ్ణి, సుఖిని. ===ఆఢ్యోऽభిజనవానస్మి=== నేను ధనవంతుణ్ణి, కులమున్న వాడిని, నాకు సమానులు ఎవరున్నారు?యజ్ఞం చేస్తాను. దానాలిస్తాను, సంతోషిస్తాను ఇలా అజ్ఞానంతో భ్రాంతి చెందుతారు. ===అనేకచిత్తవిభ్రాన్తా=== అనేక రకాల ఆలోచనలతో భ్రాంత చిత్తులై అజ్ఞానపు వలలో చిక్కుకొని, కామభోగాలలో మరులుగొని అపవిత్రమైన నరకంలో పడతారు. ===ఆత్మసంభావితాః స్తబ్ధా=== తమని తాము మెచ్చుకునే వాళ్ళు, మొండి వారు ధన మాన మదాలతో కూడుకుని, గుడ్డి వాళ్ళై దంభం కోసం శాస్త్ర పద్ధతిని వర్ణించి నామమాత్రంగా యజ్ఞాలు చేస్తారు. ===అహంకారం బలం దర్పం=== అహంకారాన్ని, బలాన్ని, దర్పాన్ని, కామ క్రోధాలను ఆశ్రయించుకొని, తమలోను, ఇతరులలోను ఉన్న నన్ను ద్వేషించే కౄరులు, దుష్టులు నరాధములను నేను నిత్యము అసురీ యోనుల్లోకి విసిరేస్తాను. ===తానహం ద్విషతః=== ఇలా నన్ను ద్వేషించే కౄరులు, దుష్టులు, నరాధములను నిత్యమూ నేను అసురీ యోనుల్లోకి విసిరేస్తాను. ===ఆసురీం యోనిమాపన్నా=== అర్జునా! అసురీ జన్మను పొందిన మూర్ఖులు ప్రతి జన్మలోను నన్ను చేరకుండానే ఇంకా అధోగతికి పోతారు. ===త్రివిధం నరకస్యేదం ద్వారం=== ఆత్మ నాశనానికి దారి తీసే నరక ద్వారాలు మూడు-కామం, క్రోధం, లోభం. అందుచేత ఈ మూడింటిని త్యజించాలి. ===ఏతైర్విముక్తః కౌన్తేయ=== కౌంతేయా! నరక ద్వారాలైన ఈ కామ క్రోధ లోభాలు మూడింటి నుండి విడుదల పొందిన నరుడు, తనకు శ్రేయస్సును కలిగించే కర్మలు చేస్తాడు. దాని వలన పరమగతిని పొందుతాడు. ===యః శాస్త్రవిధిముత్సృజ్య=== తన కోరికల కారణంగా శాస్త్రాన్ని ఉల్లంఘించి ప్రవర్తించిన వాడు కార్యసిద్ధిని పొందడు. సుఖాన్ని పరమగతిని కూడా పొందడు. ===తస్మాచ్ఛాస్త్రం ప్రమాణం తే=== అందుచేత కర్తవ్యాన్ని, అకర్తవ్యాన్నినిర్ధారించుకోవడానికి శాస్త్రం ప్రమాణం. శాస్త్రం చెప్పిన విధిని తెలుసుకుని ఇక్కడ నీవు కర్మ చెయ్యడం మంచిది. {{header3 | title = [[భగవద్గీత - తెలుగు అనువాదము]] | author = | section = | translation = [[అథ షోడశోऽధ్యాయః |సంస్కృత శ్లోకములు]] }} {{భగవద్గీత}} 9l3nuvjkf82c1szl40fpr9hsi56hhxx 555302 555290 2026-05-01T17:29:37Z శ్రీనివాస్ బందరు 7291 పూర్తి శ్లోకాన్ని చేర్చడం జరిగింది 555302 wikitext text/x-wiki {{header3 | title = [[భగవద్గీత - తెలుగు అనువాదము]] | author = | section = {{PAGENAME}} | translation = [[అథ షోడశోऽధ్యాయః |సంస్కృత శ్లోకములు]] }} __NOTOC__ ===అభయం సత్త్వసంశుద్ధిర్జ్ఞానయోగవ్యవస్థితిః=== అభయం సత్త్వసంశుద్ధిర్జ్ఞానయోగవ్యవస్థితిః| దానం దమశ్చ యజ్ఞశ్చ స్వాధ్యాయస్తప ఆర్జవమ్|| 16-1 || అభయం సత్వసుద్ధి జ్ఞానయోగంలో నిలవడం, ఇంద్రియ నిగ్రహం, యజ్ఞం, స్వాధ్యాయం, తపస్సు, నిజాయితీ(దైవీ పురుషుడికి కలుగుతాయి) ===అహింసా సత్యమక్రోధస్త్యాగః=== అహింసా సత్యమక్రోధస్త్యాగః శాన్తిరపైశునమ్| దయా భూతేష్వలోలుప్త్వం మార్దవం హ్రీరచాపలమ్|| 16-2 || అహింస, సత్యం, కోపము లేకపోవడం, మృదుస్వభావం, సిగ్గు, చాపల్యం లేకపోవడం ===తేజః క్షమా ధృతిః=== తేజః క్షమా ధృతిః శౌచమద్రోహో నాతిమానితా| భవన్తి సమ్పదం దైవీమభిజాతస్య భారత|| 16-3 || తేజస్సు, ఓర్మి, పట్టుదల, శుచిత్వం, ద్రోహచింతన లేకపోవడం, అభిమాన రాహిత్యం. . . అర్జునా! ఇవి దైవీ సంపదతో పుట్టిన వానికి కలుగుతాయి. ===దమ్భో దర్పోऽభిమానశ్చ క్రోధః=== దమ్భో దర్పోऽభిమానశ్చ క్రోధః పారుష్యమేవ చ| అజ్ఞానం చాభిజాతస్య పార్థ సమ్పదమాసురీమ్|| 16-4 | అర్జునా! దంభం, దర్పం, అభిమానం, క్రోధం, పరుషత్వం, అజ్ఞానం. . . ఈ లక్షణాలు అసుర సంపదతో పుట్టిన వానికి కలుగుతాయి. ===దైవీ సంపద్విమోక్షాయ === దైవీ సమ్పద్విమోక్షాయ నిబన్ధాయాసురీ మతా| మా శుచః సమ్పదం దైవీమభిజాతోऽసి పాణ్డవ|| 16-5 || దైవీ సంపద మోక్షానికి, అసుర సంపద సంసార బంధానికి కారణం. అర్జునా! విచారించకు, నీవు దైవీ సంపదతోనే పుట్టావు. ===ద్వౌ భూతసర్గౌ లోకేऽస్మిన్దైవ=== ద్వౌ భూతసర్గౌ లోకేऽస్మిన్దైవ ఆసుర ఏవ చ| దైవో విస్తరశః ప్రోక్త ఆసురం పార్థ మే శృణు|| 16-6 || ఈ లోకంలో దైవం, అసురం అని ప్రాణుల సృష్టి రెండు రకాలు. దైవసృష్టిని గురించి విస్తారంగా చెప్పబడినది. అర్జునా! అసుర సృష్టి గురించివిను. ===ప్రవృత్తిం చ నివృత్తిం చ=== ప్రవృత్తిం చ నివృత్తిం చ జనా న విదురాసురాః| న శౌచం నాపి చాచారో న సత్యం తేషు విద్యతే|| 16-7 || అసుర స్వభావం కలవారు ప్రవృత్తిని కాని నివృత్తిని గాని ఎరుగరు. వాళ్ళలో శౌచమూ, ఆచారమూ, సత్యమూ ఉండవు. ===అసత్యమప్రతిష్ఠం తే=== అసత్యమప్రతిష్ఠం తే జగదాహురనీశ్వరమ్| అపరస్పరసమ్భూతం కిమన్యత్కామహైతుకమ్|| 16-8 || జగత్తు మిధ్య అనీ, దానికి ధర్మా ధర్మాలు ఆధారము ఉండవని, ఈశ్వరుడే లేడనీ ఈ ప్రపంచములోని ప్రాణులు స్త్రీ పురుషుల కలయిక వలననే పుట్టినదనీ వారు అంటారు. అందుచేత ఈ జగత్తుకి కారణం కామమే అంటారు అసుర జనులు. ===ఏతాం దృష్టిమవష్టభ్య=== ఏతాం దృష్టిమవష్టభ్య నష్టాత్మానోऽల్పబుద్ధయః| ప్రభవన్త్యుగ్రకర్మాణః క్షయాయ జగతోऽహితాః|| 16-9 || ఈ దృష్టినే పట్టుకుని వేలాడుతూ వీళ్ళు ధర్మ భ్రష్టులై సంకుచిత బుద్ధులై, ప్రపంచానికి శత్రువులై, కౄరకర్ములై లోక నాశనం కోసం పుడతారు. ===కామమాశ్రిత్య దుష్పూరం=== వాళ్ళుతృప్తి పరచడానికి వీలులేనంత కోరికలను పెట్టుకొని దంభ, మాన, మదాలతో నిండి, భ్రాంతి వలన అసత్యమైన వాటి వెంట అనాచారంగా ప్రవర్తిస్తారు. ===చిన్తామపరిమేయాం=== వాళ్ళు మరణించే వరకు అపరిమితములైన యోచనలలో మునిగి తేలుతూ, కామ భోగాలు తప్ప జీవితానికి వేరే లక్ష్యం లేదని నిశ్ఛయించుకున్న వాళ్ళు. ===ఆశాపాశశతైర్బద్ధాః=== వాళ్ళు వందలాది ఆశా పాశాలతో కట్టుబడి, కామక్రోధాలకు వశులై తమ కామభోగానికిగాను, అన్యాయంగానైనా సరే సంపదలను సమకూర్చుకోవాలని అనుకుంటారు. ===ఇదమద్య మయా === ఈ రోజు ఇంత సంపద నాకు లభించింది. ఈ కోరికలని తీర్చుకుంటాను. ఇంత ధనం నాకుంది. ఇక ముందు ఇంకా ఇంత ధనం వస్తుంది. ===అసౌ మయా హతః=== ఈ శత్రువు నాచే చంపబడినాడు, ఇతరులను కూడా చంపేస్తాను. నేను ఈశ్వరుణ్ణి, భోగిని, సిద్ధుణ్ణి, బలవంతుణ్ణి, సుఖిని. ===ఆఢ్యోऽభిజనవానస్మి=== నేను ధనవంతుణ్ణి, కులమున్న వాడిని, నాకు సమానులు ఎవరున్నారు?యజ్ఞం చేస్తాను. దానాలిస్తాను, సంతోషిస్తాను ఇలా అజ్ఞానంతో భ్రాంతి చెందుతారు. ===అనేకచిత్తవిభ్రాన్తా=== అనేక రకాల ఆలోచనలతో భ్రాంత చిత్తులై అజ్ఞానపు వలలో చిక్కుకొని, కామభోగాలలో మరులుగొని అపవిత్రమైన నరకంలో పడతారు. ===ఆత్మసంభావితాః స్తబ్ధా=== తమని తాము మెచ్చుకునే వాళ్ళు, మొండి వారు ధన మాన మదాలతో కూడుకుని, గుడ్డి వాళ్ళై దంభం కోసం శాస్త్ర పద్ధతిని వర్ణించి నామమాత్రంగా యజ్ఞాలు చేస్తారు. ===అహంకారం బలం దర్పం=== అహంకారాన్ని, బలాన్ని, దర్పాన్ని, కామ క్రోధాలను ఆశ్రయించుకొని, తమలోను, ఇతరులలోను ఉన్న నన్ను ద్వేషించే కౄరులు, దుష్టులు నరాధములను నేను నిత్యము అసురీ యోనుల్లోకి విసిరేస్తాను. ===తానహం ద్విషతః=== ఇలా నన్ను ద్వేషించే కౄరులు, దుష్టులు, నరాధములను నిత్యమూ నేను అసురీ యోనుల్లోకి విసిరేస్తాను. ===ఆసురీం యోనిమాపన్నా=== అర్జునా! అసురీ జన్మను పొందిన మూర్ఖులు ప్రతి జన్మలోను నన్ను చేరకుండానే ఇంకా అధోగతికి పోతారు. ===త్రివిధం నరకస్యేదం ద్వారం=== ఆత్మ నాశనానికి దారి తీసే నరక ద్వారాలు మూడు-కామం, క్రోధం, లోభం. అందుచేత ఈ మూడింటిని త్యజించాలి. ===ఏతైర్విముక్తః కౌన్తేయ=== కౌంతేయా! నరక ద్వారాలైన ఈ కామ క్రోధ లోభాలు మూడింటి నుండి విడుదల పొందిన నరుడు, తనకు శ్రేయస్సును కలిగించే కర్మలు చేస్తాడు. దాని వలన పరమగతిని పొందుతాడు. ===యః శాస్త్రవిధిముత్సృజ్య=== తన కోరికల కారణంగా శాస్త్రాన్ని ఉల్లంఘించి ప్రవర్తించిన వాడు కార్యసిద్ధిని పొందడు. సుఖాన్ని పరమగతిని కూడా పొందడు. ===తస్మాచ్ఛాస్త్రం ప్రమాణం తే=== అందుచేత కర్తవ్యాన్ని, అకర్తవ్యాన్నినిర్ధారించుకోవడానికి శాస్త్రం ప్రమాణం. శాస్త్రం చెప్పిన విధిని తెలుసుకుని ఇక్కడ నీవు కర్మ చెయ్యడం మంచిది. {{header3 | title = [[భగవద్గీత - తెలుగు అనువాదము]] | author = | section = | translation = [[అథ షోడశోऽధ్యాయః |సంస్కృత శ్లోకములు]] }} {{భగవద్గీత}} ciz31miclxypxluxbe0k851j5ritxac 555303 555302 2026-05-01T17:30:45Z శ్రీనివాస్ బందరు 7291 పూర్తి శ్లోకాన్ని చేర్చడం జరిగింది 555303 wikitext text/x-wiki {{header3 | title = [[భగవద్గీత - తెలుగు అనువాదము]] | author = | section = {{PAGENAME}} | translation = [[అథ షోడశోऽధ్యాయః |సంస్కృత శ్లోకములు]] }} __NOTOC__ ===అభయం సత్త్వసంశుద్ధిర్జ్ఞానయోగవ్యవస్థితిః=== అభయం సత్త్వసంశుద్ధిర్జ్ఞానయోగవ్యవస్థితిః| దానం దమశ్చ యజ్ఞశ్చ స్వాధ్యాయస్తప ఆర్జవమ్|| 16-1 || అభయం సత్వసుద్ధి జ్ఞానయోగంలో నిలవడం, ఇంద్రియ నిగ్రహం, యజ్ఞం, స్వాధ్యాయం, తపస్సు, నిజాయితీ(దైవీ పురుషుడికి కలుగుతాయి) ===అహింసా సత్యమక్రోధస్త్యాగః=== అహింసా సత్యమక్రోధస్త్యాగః శాన్తిరపైశునమ్| దయా భూతేష్వలోలుప్త్వం మార్దవం హ్రీరచాపలమ్|| 16-2 || అహింస, సత్యం, కోపము లేకపోవడం, మృదుస్వభావం, సిగ్గు, చాపల్యం లేకపోవడం ===తేజః క్షమా ధృతిః=== తేజః క్షమా ధృతిః శౌచమద్రోహో నాతిమానితా| భవన్తి సమ్పదం దైవీమభిజాతస్య భారత|| 16-3 || తేజస్సు, ఓర్మి, పట్టుదల, శుచిత్వం, ద్రోహచింతన లేకపోవడం, అభిమాన రాహిత్యం. . . అర్జునా! ఇవి దైవీ సంపదతో పుట్టిన వానికి కలుగుతాయి. ===దమ్భో దర్పోऽభిమానశ్చ క్రోధః=== దమ్భో దర్పోऽభిమానశ్చ క్రోధః పారుష్యమేవ చ| అజ్ఞానం చాభిజాతస్య పార్థ సమ్పదమాసురీమ్|| 16-4 | అర్జునా! దంభం, దర్పం, అభిమానం, క్రోధం, పరుషత్వం, అజ్ఞానం. . . ఈ లక్షణాలు అసుర సంపదతో పుట్టిన వానికి కలుగుతాయి. ===దైవీ సంపద్విమోక్షాయ === దైవీ సమ్పద్విమోక్షాయ నిబన్ధాయాసురీ మతా| మా శుచః సమ్పదం దైవీమభిజాతోऽసి పాణ్డవ|| 16-5 || దైవీ సంపద మోక్షానికి, అసుర సంపద సంసార బంధానికి కారణం. అర్జునా! విచారించకు, నీవు దైవీ సంపదతోనే పుట్టావు. ===ద్వౌ భూతసర్గౌ లోకేऽస్మిన్దైవ=== ద్వౌ భూతసర్గౌ లోకేऽస్మిన్దైవ ఆసుర ఏవ చ| దైవో విస్తరశః ప్రోక్త ఆసురం పార్థ మే శృణు|| 16-6 || ఈ లోకంలో దైవం, అసురం అని ప్రాణుల సృష్టి రెండు రకాలు. దైవసృష్టిని గురించి విస్తారంగా చెప్పబడినది. అర్జునా! అసుర సృష్టి గురించివిను. ===ప్రవృత్తిం చ నివృత్తిం చ=== ప్రవృత్తిం చ నివృత్తిం చ జనా న విదురాసురాః| న శౌచం నాపి చాచారో న సత్యం తేషు విద్యతే|| 16-7 || అసుర స్వభావం కలవారు ప్రవృత్తిని కాని నివృత్తిని గాని ఎరుగరు. వాళ్ళలో శౌచమూ, ఆచారమూ, సత్యమూ ఉండవు. ===అసత్యమప్రతిష్ఠం తే=== అసత్యమప్రతిష్ఠం తే జగదాహురనీశ్వరమ్| అపరస్పరసమ్భూతం కిమన్యత్కామహైతుకమ్|| 16-8 || జగత్తు మిధ్య అనీ, దానికి ధర్మా ధర్మాలు ఆధారము ఉండవని, ఈశ్వరుడే లేడనీ ఈ ప్రపంచములోని ప్రాణులు స్త్రీ పురుషుల కలయిక వలననే పుట్టినదనీ వారు అంటారు. అందుచేత ఈ జగత్తుకి కారణం కామమే అంటారు అసుర జనులు. ===ఏతాం దృష్టిమవష్టభ్య=== ఏతాం దృష్టిమవష్టభ్య నష్టాత్మానోऽల్పబుద్ధయః| ప్రభవన్త్యుగ్రకర్మాణః క్షయాయ జగతోऽహితాః|| 16-9 || ఈ దృష్టినే పట్టుకుని వేలాడుతూ వీళ్ళు ధర్మ భ్రష్టులై సంకుచిత బుద్ధులై, ప్రపంచానికి శత్రువులై, కౄరకర్ములై లోక నాశనం కోసం పుడతారు. ===కామమాశ్రిత్య దుష్పూరం=== కామమాశ్రిత్య దుష్పూరం దమ్భమానమదాన్వితాః| మోహాద్గృహీత్వాసద్గ్రాహాన్ప్రవర్తన్తేऽశుచివ్రతాః|| 16-10 || వాళ్ళుతృప్తి పరచడానికి వీలులేనంత కోరికలను పెట్టుకొని దంభ, మాన, మదాలతో నిండి, భ్రాంతి వలన అసత్యమైన వాటి వెంట అనాచారంగా ప్రవర్తిస్తారు. ===చిన్తామపరిమేయాం=== వాళ్ళు మరణించే వరకు అపరిమితములైన యోచనలలో మునిగి తేలుతూ, కామ భోగాలు తప్ప జీవితానికి వేరే లక్ష్యం లేదని నిశ్ఛయించుకున్న వాళ్ళు. ===ఆశాపాశశతైర్బద్ధాః=== వాళ్ళు వందలాది ఆశా పాశాలతో కట్టుబడి, కామక్రోధాలకు వశులై తమ కామభోగానికిగాను, అన్యాయంగానైనా సరే సంపదలను సమకూర్చుకోవాలని అనుకుంటారు. ===ఇదమద్య మయా === ఈ రోజు ఇంత సంపద నాకు లభించింది. ఈ కోరికలని తీర్చుకుంటాను. ఇంత ధనం నాకుంది. ఇక ముందు ఇంకా ఇంత ధనం వస్తుంది. ===అసౌ మయా హతః=== ఈ శత్రువు నాచే చంపబడినాడు, ఇతరులను కూడా చంపేస్తాను. నేను ఈశ్వరుణ్ణి, భోగిని, సిద్ధుణ్ణి, బలవంతుణ్ణి, సుఖిని. ===ఆఢ్యోऽభిజనవానస్మి=== నేను ధనవంతుణ్ణి, కులమున్న వాడిని, నాకు సమానులు ఎవరున్నారు?యజ్ఞం చేస్తాను. దానాలిస్తాను, సంతోషిస్తాను ఇలా అజ్ఞానంతో భ్రాంతి చెందుతారు. ===అనేకచిత్తవిభ్రాన్తా=== అనేక రకాల ఆలోచనలతో భ్రాంత చిత్తులై అజ్ఞానపు వలలో చిక్కుకొని, కామభోగాలలో మరులుగొని అపవిత్రమైన నరకంలో పడతారు. ===ఆత్మసంభావితాః స్తబ్ధా=== తమని తాము మెచ్చుకునే వాళ్ళు, మొండి వారు ధన మాన మదాలతో కూడుకుని, గుడ్డి వాళ్ళై దంభం కోసం శాస్త్ర పద్ధతిని వర్ణించి నామమాత్రంగా యజ్ఞాలు చేస్తారు. ===అహంకారం బలం దర్పం=== అహంకారాన్ని, బలాన్ని, దర్పాన్ని, కామ క్రోధాలను ఆశ్రయించుకొని, తమలోను, ఇతరులలోను ఉన్న నన్ను ద్వేషించే కౄరులు, దుష్టులు నరాధములను నేను నిత్యము అసురీ యోనుల్లోకి విసిరేస్తాను. ===తానహం ద్విషతః=== ఇలా నన్ను ద్వేషించే కౄరులు, దుష్టులు, నరాధములను నిత్యమూ నేను అసురీ యోనుల్లోకి విసిరేస్తాను. ===ఆసురీం యోనిమాపన్నా=== అర్జునా! అసురీ జన్మను పొందిన మూర్ఖులు ప్రతి జన్మలోను నన్ను చేరకుండానే ఇంకా అధోగతికి పోతారు. ===త్రివిధం నరకస్యేదం ద్వారం=== ఆత్మ నాశనానికి దారి తీసే నరక ద్వారాలు మూడు-కామం, క్రోధం, లోభం. అందుచేత ఈ మూడింటిని త్యజించాలి. ===ఏతైర్విముక్తః కౌన్తేయ=== కౌంతేయా! నరక ద్వారాలైన ఈ కామ క్రోధ లోభాలు మూడింటి నుండి విడుదల పొందిన నరుడు, తనకు శ్రేయస్సును కలిగించే కర్మలు చేస్తాడు. దాని వలన పరమగతిని పొందుతాడు. ===యః శాస్త్రవిధిముత్సృజ్య=== తన కోరికల కారణంగా శాస్త్రాన్ని ఉల్లంఘించి ప్రవర్తించిన వాడు కార్యసిద్ధిని పొందడు. సుఖాన్ని పరమగతిని కూడా పొందడు. ===తస్మాచ్ఛాస్త్రం ప్రమాణం తే=== అందుచేత కర్తవ్యాన్ని, అకర్తవ్యాన్నినిర్ధారించుకోవడానికి శాస్త్రం ప్రమాణం. శాస్త్రం చెప్పిన విధిని తెలుసుకుని ఇక్కడ నీవు కర్మ చెయ్యడం మంచిది. {{header3 | title = [[భగవద్గీత - తెలుగు అనువాదము]] | author = | section = | translation = [[అథ షోడశోऽధ్యాయః |సంస్కృత శ్లోకములు]] }} {{భగవద్గీత}} dc8h02gqmgat5uyha88xn7j6a3j9c3x 555304 555303 2026-05-01T17:31:36Z శ్రీనివాస్ బందరు 7291 పూర్తి శ్లోకాన్ని చేర్చడం జరిగింది 555304 wikitext text/x-wiki {{header3 | title = [[భగవద్గీత - తెలుగు అనువాదము]] | author = | section = {{PAGENAME}} | translation = [[అథ షోడశోऽధ్యాయః |సంస్కృత శ్లోకములు]] }} __NOTOC__ ===అభయం సత్త్వసంశుద్ధిర్జ్ఞానయోగవ్యవస్థితిః=== అభయం సత్త్వసంశుద్ధిర్జ్ఞానయోగవ్యవస్థితిః| దానం దమశ్చ యజ్ఞశ్చ స్వాధ్యాయస్తప ఆర్జవమ్|| 16-1 || అభయం సత్వసుద్ధి జ్ఞానయోగంలో నిలవడం, ఇంద్రియ నిగ్రహం, యజ్ఞం, స్వాధ్యాయం, తపస్సు, నిజాయితీ(దైవీ పురుషుడికి కలుగుతాయి) ===అహింసా సత్యమక్రోధస్త్యాగః=== అహింసా సత్యమక్రోధస్త్యాగః శాన్తిరపైశునమ్| దయా భూతేష్వలోలుప్త్వం మార్దవం హ్రీరచాపలమ్|| 16-2 || అహింస, సత్యం, కోపము లేకపోవడం, మృదుస్వభావం, సిగ్గు, చాపల్యం లేకపోవడం ===తేజః క్షమా ధృతిః=== తేజః క్షమా ధృతిః శౌచమద్రోహో నాతిమానితా| భవన్తి సమ్పదం దైవీమభిజాతస్య భారత|| 16-3 || తేజస్సు, ఓర్మి, పట్టుదల, శుచిత్వం, ద్రోహచింతన లేకపోవడం, అభిమాన రాహిత్యం. . . అర్జునా! ఇవి దైవీ సంపదతో పుట్టిన వానికి కలుగుతాయి. ===దమ్భో దర్పోऽభిమానశ్చ క్రోధః=== దమ్భో దర్పోऽభిమానశ్చ క్రోధః పారుష్యమేవ చ| అజ్ఞానం చాభిజాతస్య పార్థ సమ్పదమాసురీమ్|| 16-4 | అర్జునా! దంభం, దర్పం, అభిమానం, క్రోధం, పరుషత్వం, అజ్ఞానం. . . ఈ లక్షణాలు అసుర సంపదతో పుట్టిన వానికి కలుగుతాయి. ===దైవీ సంపద్విమోక్షాయ === దైవీ సమ్పద్విమోక్షాయ నిబన్ధాయాసురీ మతా| మా శుచః సమ్పదం దైవీమభిజాతోऽసి పాణ్డవ|| 16-5 || దైవీ సంపద మోక్షానికి, అసుర సంపద సంసార బంధానికి కారణం. అర్జునా! విచారించకు, నీవు దైవీ సంపదతోనే పుట్టావు. ===ద్వౌ భూతసర్గౌ లోకేऽస్మిన్దైవ=== ద్వౌ భూతసర్గౌ లోకేऽస్మిన్దైవ ఆసుర ఏవ చ| దైవో విస్తరశః ప్రోక్త ఆసురం పార్థ మే శృణు|| 16-6 || ఈ లోకంలో దైవం, అసురం అని ప్రాణుల సృష్టి రెండు రకాలు. దైవసృష్టిని గురించి విస్తారంగా చెప్పబడినది. అర్జునా! అసుర సృష్టి గురించివిను. ===ప్రవృత్తిం చ నివృత్తిం చ=== ప్రవృత్తిం చ నివృత్తిం చ జనా న విదురాసురాః| న శౌచం నాపి చాచారో న సత్యం తేషు విద్యతే|| 16-7 || అసుర స్వభావం కలవారు ప్రవృత్తిని కాని నివృత్తిని గాని ఎరుగరు. వాళ్ళలో శౌచమూ, ఆచారమూ, సత్యమూ ఉండవు. ===అసత్యమప్రతిష్ఠం తే=== అసత్యమప్రతిష్ఠం తే జగదాహురనీశ్వరమ్| అపరస్పరసమ్భూతం కిమన్యత్కామహైతుకమ్|| 16-8 || జగత్తు మిధ్య అనీ, దానికి ధర్మా ధర్మాలు ఆధారము ఉండవని, ఈశ్వరుడే లేడనీ ఈ ప్రపంచములోని ప్రాణులు స్త్రీ పురుషుల కలయిక వలననే పుట్టినదనీ వారు అంటారు. అందుచేత ఈ జగత్తుకి కారణం కామమే అంటారు అసుర జనులు. ===ఏతాం దృష్టిమవష్టభ్య=== ఏతాం దృష్టిమవష్టభ్య నష్టాత్మానోऽల్పబుద్ధయః| ప్రభవన్త్యుగ్రకర్మాణః క్షయాయ జగతోऽహితాః|| 16-9 || ఈ దృష్టినే పట్టుకుని వేలాడుతూ వీళ్ళు ధర్మ భ్రష్టులై సంకుచిత బుద్ధులై, ప్రపంచానికి శత్రువులై, కౄరకర్ములై లోక నాశనం కోసం పుడతారు. ===కామమాశ్రిత్య దుష్పూరం=== కామమాశ్రిత్య దుష్పూరం దమ్భమానమదాన్వితాః| మోహాద్గృహీత్వాసద్గ్రాహాన్ప్రవర్తన్తేऽశుచివ్రతాః|| 16-10 || వాళ్ళుతృప్తి పరచడానికి వీలులేనంత కోరికలను పెట్టుకొని దంభ, మాన, మదాలతో నిండి, భ్రాంతి వలన అసత్యమైన వాటి వెంట అనాచారంగా ప్రవర్తిస్తారు. ===చిన్తామపరిమేయాం=== చిన్తామపరిమేయాం చ ప్రలయాన్తాముపాశ్రితాః| కామోపభోగపరమా ఏతావదితి నిశ్చితాః|| 16-11 || వాళ్ళు మరణించే వరకు అపరిమితములైన యోచనలలో మునిగి తేలుతూ, కామ భోగాలు తప్ప జీవితానికి వేరే లక్ష్యం లేదని నిశ్ఛయించుకున్న వాళ్ళు. ===ఆశాపాశశతైర్బద్ధాః=== వాళ్ళు వందలాది ఆశా పాశాలతో కట్టుబడి, కామక్రోధాలకు వశులై తమ కామభోగానికిగాను, అన్యాయంగానైనా సరే సంపదలను సమకూర్చుకోవాలని అనుకుంటారు. ===ఇదమద్య మయా === ఈ రోజు ఇంత సంపద నాకు లభించింది. ఈ కోరికలని తీర్చుకుంటాను. ఇంత ధనం నాకుంది. ఇక ముందు ఇంకా ఇంత ధనం వస్తుంది. ===అసౌ మయా హతః=== ఈ శత్రువు నాచే చంపబడినాడు, ఇతరులను కూడా చంపేస్తాను. నేను ఈశ్వరుణ్ణి, భోగిని, సిద్ధుణ్ణి, బలవంతుణ్ణి, సుఖిని. ===ఆఢ్యోऽభిజనవానస్మి=== నేను ధనవంతుణ్ణి, కులమున్న వాడిని, నాకు సమానులు ఎవరున్నారు?యజ్ఞం చేస్తాను. దానాలిస్తాను, సంతోషిస్తాను ఇలా అజ్ఞానంతో భ్రాంతి చెందుతారు. ===అనేకచిత్తవిభ్రాన్తా=== అనేక రకాల ఆలోచనలతో భ్రాంత చిత్తులై అజ్ఞానపు వలలో చిక్కుకొని, కామభోగాలలో మరులుగొని అపవిత్రమైన నరకంలో పడతారు. ===ఆత్మసంభావితాః స్తబ్ధా=== తమని తాము మెచ్చుకునే వాళ్ళు, మొండి వారు ధన మాన మదాలతో కూడుకుని, గుడ్డి వాళ్ళై దంభం కోసం శాస్త్ర పద్ధతిని వర్ణించి నామమాత్రంగా యజ్ఞాలు చేస్తారు. ===అహంకారం బలం దర్పం=== అహంకారాన్ని, బలాన్ని, దర్పాన్ని, కామ క్రోధాలను ఆశ్రయించుకొని, తమలోను, ఇతరులలోను ఉన్న నన్ను ద్వేషించే కౄరులు, దుష్టులు నరాధములను నేను నిత్యము అసురీ యోనుల్లోకి విసిరేస్తాను. ===తానహం ద్విషతః=== ఇలా నన్ను ద్వేషించే కౄరులు, దుష్టులు, నరాధములను నిత్యమూ నేను అసురీ యోనుల్లోకి విసిరేస్తాను. ===ఆసురీం యోనిమాపన్నా=== అర్జునా! అసురీ జన్మను పొందిన మూర్ఖులు ప్రతి జన్మలోను నన్ను చేరకుండానే ఇంకా అధోగతికి పోతారు. ===త్రివిధం నరకస్యేదం ద్వారం=== ఆత్మ నాశనానికి దారి తీసే నరక ద్వారాలు మూడు-కామం, క్రోధం, లోభం. అందుచేత ఈ మూడింటిని త్యజించాలి. ===ఏతైర్విముక్తః కౌన్తేయ=== కౌంతేయా! నరక ద్వారాలైన ఈ కామ క్రోధ లోభాలు మూడింటి నుండి విడుదల పొందిన నరుడు, తనకు శ్రేయస్సును కలిగించే కర్మలు చేస్తాడు. దాని వలన పరమగతిని పొందుతాడు. ===యః శాస్త్రవిధిముత్సృజ్య=== తన కోరికల కారణంగా శాస్త్రాన్ని ఉల్లంఘించి ప్రవర్తించిన వాడు కార్యసిద్ధిని పొందడు. సుఖాన్ని పరమగతిని కూడా పొందడు. ===తస్మాచ్ఛాస్త్రం ప్రమాణం తే=== అందుచేత కర్తవ్యాన్ని, అకర్తవ్యాన్నినిర్ధారించుకోవడానికి శాస్త్రం ప్రమాణం. శాస్త్రం చెప్పిన విధిని తెలుసుకుని ఇక్కడ నీవు కర్మ చెయ్యడం మంచిది. {{header3 | title = [[భగవద్గీత - తెలుగు అనువాదము]] | author = | section = | translation = [[అథ షోడశోऽధ్యాయః |సంస్కృత శ్లోకములు]] }} {{భగవద్గీత}} m4mklsk9wffmm647jzcda4axnmtzhiy 555305 555304 2026-05-01T17:32:43Z శ్రీనివాస్ బందరు 7291 పూర్తి శ్లోకాన్ని చేర్చడం జరిగింది 555305 wikitext text/x-wiki {{header3 | title = [[భగవద్గీత - తెలుగు అనువాదము]] | author = | section = {{PAGENAME}} | translation = [[అథ షోడశోऽధ్యాయః |సంస్కృత శ్లోకములు]] }} __NOTOC__ ===అభయం సత్త్వసంశుద్ధిర్జ్ఞానయోగవ్యవస్థితిః=== అభయం సత్త్వసంశుద్ధిర్జ్ఞానయోగవ్యవస్థితిః| దానం దమశ్చ యజ్ఞశ్చ స్వాధ్యాయస్తప ఆర్జవమ్|| 16-1 || అభయం సత్వసుద్ధి జ్ఞానయోగంలో నిలవడం, ఇంద్రియ నిగ్రహం, యజ్ఞం, స్వాధ్యాయం, తపస్సు, నిజాయితీ(దైవీ పురుషుడికి కలుగుతాయి) ===అహింసా సత్యమక్రోధస్త్యాగః=== అహింసా సత్యమక్రోధస్త్యాగః శాన్తిరపైశునమ్| దయా భూతేష్వలోలుప్త్వం మార్దవం హ్రీరచాపలమ్|| 16-2 || అహింస, సత్యం, కోపము లేకపోవడం, మృదుస్వభావం, సిగ్గు, చాపల్యం లేకపోవడం ===తేజః క్షమా ధృతిః=== తేజః క్షమా ధృతిః శౌచమద్రోహో నాతిమానితా| భవన్తి సమ్పదం దైవీమభిజాతస్య భారత|| 16-3 || తేజస్సు, ఓర్మి, పట్టుదల, శుచిత్వం, ద్రోహచింతన లేకపోవడం, అభిమాన రాహిత్యం. . . అర్జునా! ఇవి దైవీ సంపదతో పుట్టిన వానికి కలుగుతాయి. ===దమ్భో దర్పోऽభిమానశ్చ క్రోధః=== దమ్భో దర్పోऽభిమానశ్చ క్రోధః పారుష్యమేవ చ| అజ్ఞానం చాభిజాతస్య పార్థ సమ్పదమాసురీమ్|| 16-4 | అర్జునా! దంభం, దర్పం, అభిమానం, క్రోధం, పరుషత్వం, అజ్ఞానం. . . ఈ లక్షణాలు అసుర సంపదతో పుట్టిన వానికి కలుగుతాయి. ===దైవీ సంపద్విమోక్షాయ === దైవీ సమ్పద్విమోక్షాయ నిబన్ధాయాసురీ మతా| మా శుచః సమ్పదం దైవీమభిజాతోऽసి పాణ్డవ|| 16-5 || దైవీ సంపద మోక్షానికి, అసుర సంపద సంసార బంధానికి కారణం. అర్జునా! విచారించకు, నీవు దైవీ సంపదతోనే పుట్టావు. ===ద్వౌ భూతసర్గౌ లోకేऽస్మిన్దైవ=== ద్వౌ భూతసర్గౌ లోకేऽస్మిన్దైవ ఆసుర ఏవ చ| దైవో విస్తరశః ప్రోక్త ఆసురం పార్థ మే శృణు|| 16-6 || ఈ లోకంలో దైవం, అసురం అని ప్రాణుల సృష్టి రెండు రకాలు. దైవసృష్టిని గురించి విస్తారంగా చెప్పబడినది. అర్జునా! అసుర సృష్టి గురించివిను. ===ప్రవృత్తిం చ నివృత్తిం చ=== ప్రవృత్తిం చ నివృత్తిం చ జనా న విదురాసురాః| న శౌచం నాపి చాచారో న సత్యం తేషు విద్యతే|| 16-7 || అసుర స్వభావం కలవారు ప్రవృత్తిని కాని నివృత్తిని గాని ఎరుగరు. వాళ్ళలో శౌచమూ, ఆచారమూ, సత్యమూ ఉండవు. ===అసత్యమప్రతిష్ఠం తే=== అసత్యమప్రతిష్ఠం తే జగదాహురనీశ్వరమ్| అపరస్పరసమ్భూతం కిమన్యత్కామహైతుకమ్|| 16-8 || జగత్తు మిధ్య అనీ, దానికి ధర్మా ధర్మాలు ఆధారము ఉండవని, ఈశ్వరుడే లేడనీ ఈ ప్రపంచములోని ప్రాణులు స్త్రీ పురుషుల కలయిక వలననే పుట్టినదనీ వారు అంటారు. అందుచేత ఈ జగత్తుకి కారణం కామమే అంటారు అసుర జనులు. ===ఏతాం దృష్టిమవష్టభ్య=== ఏతాం దృష్టిమవష్టభ్య నష్టాత్మానోऽల్పబుద్ధయః| ప్రభవన్త్యుగ్రకర్మాణః క్షయాయ జగతోऽహితాః|| 16-9 || ఈ దృష్టినే పట్టుకుని వేలాడుతూ వీళ్ళు ధర్మ భ్రష్టులై సంకుచిత బుద్ధులై, ప్రపంచానికి శత్రువులై, కౄరకర్ములై లోక నాశనం కోసం పుడతారు. ===కామమాశ్రిత్య దుష్పూరం=== కామమాశ్రిత్య దుష్పూరం దమ్భమానమదాన్వితాః| మోహాద్గృహీత్వాసద్గ్రాహాన్ప్రవర్తన్తేऽశుచివ్రతాః|| 16-10 || వాళ్ళుతృప్తి పరచడానికి వీలులేనంత కోరికలను పెట్టుకొని దంభ, మాన, మదాలతో నిండి, భ్రాంతి వలన అసత్యమైన వాటి వెంట అనాచారంగా ప్రవర్తిస్తారు. ===చిన్తామపరిమేయాం=== చిన్తామపరిమేయాం చ ప్రలయాన్తాముపాశ్రితాః| కామోపభోగపరమా ఏతావదితి నిశ్చితాః|| 16-11 || వాళ్ళు మరణించే వరకు అపరిమితములైన యోచనలలో మునిగి తేలుతూ, కామ భోగాలు తప్ప జీవితానికి వేరే లక్ష్యం లేదని నిశ్ఛయించుకున్న వాళ్ళు. ===ఆశాపాశశతైర్బద్ధాః=== ఆశాపాశశతైర్బద్ధాః కామక్రోధపరాయణాః| ఈహన్తే కామభోగార్థమన్యాయేనార్థసఞ్చయాన్|| 16-12 || వాళ్ళు వందలాది ఆశా పాశాలతో కట్టుబడి, కామక్రోధాలకు వశులై తమ కామభోగానికిగాను, అన్యాయంగానైనా సరే సంపదలను సమకూర్చుకోవాలని అనుకుంటారు. ===ఇదమద్య మయా === ఈ రోజు ఇంత సంపద నాకు లభించింది. ఈ కోరికలని తీర్చుకుంటాను. ఇంత ధనం నాకుంది. ఇక ముందు ఇంకా ఇంత ధనం వస్తుంది. ===అసౌ మయా హతః=== ఈ శత్రువు నాచే చంపబడినాడు, ఇతరులను కూడా చంపేస్తాను. నేను ఈశ్వరుణ్ణి, భోగిని, సిద్ధుణ్ణి, బలవంతుణ్ణి, సుఖిని. ===ఆఢ్యోऽభిజనవానస్మి=== నేను ధనవంతుణ్ణి, కులమున్న వాడిని, నాకు సమానులు ఎవరున్నారు?యజ్ఞం చేస్తాను. దానాలిస్తాను, సంతోషిస్తాను ఇలా అజ్ఞానంతో భ్రాంతి చెందుతారు. ===అనేకచిత్తవిభ్రాన్తా=== అనేక రకాల ఆలోచనలతో భ్రాంత చిత్తులై అజ్ఞానపు వలలో చిక్కుకొని, కామభోగాలలో మరులుగొని అపవిత్రమైన నరకంలో పడతారు. ===ఆత్మసంభావితాః స్తబ్ధా=== తమని తాము మెచ్చుకునే వాళ్ళు, మొండి వారు ధన మాన మదాలతో కూడుకుని, గుడ్డి వాళ్ళై దంభం కోసం శాస్త్ర పద్ధతిని వర్ణించి నామమాత్రంగా యజ్ఞాలు చేస్తారు. ===అహంకారం బలం దర్పం=== అహంకారాన్ని, బలాన్ని, దర్పాన్ని, కామ క్రోధాలను ఆశ్రయించుకొని, తమలోను, ఇతరులలోను ఉన్న నన్ను ద్వేషించే కౄరులు, దుష్టులు నరాధములను నేను నిత్యము అసురీ యోనుల్లోకి విసిరేస్తాను. ===తానహం ద్విషతః=== ఇలా నన్ను ద్వేషించే కౄరులు, దుష్టులు, నరాధములను నిత్యమూ నేను అసురీ యోనుల్లోకి విసిరేస్తాను. ===ఆసురీం యోనిమాపన్నా=== అర్జునా! అసురీ జన్మను పొందిన మూర్ఖులు ప్రతి జన్మలోను నన్ను చేరకుండానే ఇంకా అధోగతికి పోతారు. ===త్రివిధం నరకస్యేదం ద్వారం=== ఆత్మ నాశనానికి దారి తీసే నరక ద్వారాలు మూడు-కామం, క్రోధం, లోభం. అందుచేత ఈ మూడింటిని త్యజించాలి. ===ఏతైర్విముక్తః కౌన్తేయ=== కౌంతేయా! నరక ద్వారాలైన ఈ కామ క్రోధ లోభాలు మూడింటి నుండి విడుదల పొందిన నరుడు, తనకు శ్రేయస్సును కలిగించే కర్మలు చేస్తాడు. దాని వలన పరమగతిని పొందుతాడు. ===యః శాస్త్రవిధిముత్సృజ్య=== తన కోరికల కారణంగా శాస్త్రాన్ని ఉల్లంఘించి ప్రవర్తించిన వాడు కార్యసిద్ధిని పొందడు. సుఖాన్ని పరమగతిని కూడా పొందడు. ===తస్మాచ్ఛాస్త్రం ప్రమాణం తే=== అందుచేత కర్తవ్యాన్ని, అకర్తవ్యాన్నినిర్ధారించుకోవడానికి శాస్త్రం ప్రమాణం. శాస్త్రం చెప్పిన విధిని తెలుసుకుని ఇక్కడ నీవు కర్మ చెయ్యడం మంచిది. {{header3 | title = [[భగవద్గీత - తెలుగు అనువాదము]] | author = | section = | translation = [[అథ షోడశోऽధ్యాయః |సంస్కృత శ్లోకములు]] }} {{భగవద్గీత}} qvg4xemzog1yfm4tyykyfe65sqinh3s 555306 555305 2026-05-01T17:33:35Z శ్రీనివాస్ బందరు 7291 పూర్తి శ్లోకాన్ని చేర్చడం జరిగింది 555306 wikitext text/x-wiki {{header3 | title = [[భగవద్గీత - తెలుగు అనువాదము]] | author = | section = {{PAGENAME}} | translation = [[అథ షోడశోऽధ్యాయః |సంస్కృత శ్లోకములు]] }} __NOTOC__ ===అభయం సత్త్వసంశుద్ధిర్జ్ఞానయోగవ్యవస్థితిః=== అభయం సత్త్వసంశుద్ధిర్జ్ఞానయోగవ్యవస్థితిః| దానం దమశ్చ యజ్ఞశ్చ స్వాధ్యాయస్తప ఆర్జవమ్|| 16-1 || అభయం సత్వసుద్ధి జ్ఞానయోగంలో నిలవడం, ఇంద్రియ నిగ్రహం, యజ్ఞం, స్వాధ్యాయం, తపస్సు, నిజాయితీ(దైవీ పురుషుడికి కలుగుతాయి) ===అహింసా సత్యమక్రోధస్త్యాగః=== అహింసా సత్యమక్రోధస్త్యాగః శాన్తిరపైశునమ్| దయా భూతేష్వలోలుప్త్వం మార్దవం హ్రీరచాపలమ్|| 16-2 || అహింస, సత్యం, కోపము లేకపోవడం, మృదుస్వభావం, సిగ్గు, చాపల్యం లేకపోవడం ===తేజః క్షమా ధృతిః=== తేజః క్షమా ధృతిః శౌచమద్రోహో నాతిమానితా| భవన్తి సమ్పదం దైవీమభిజాతస్య భారత|| 16-3 || తేజస్సు, ఓర్మి, పట్టుదల, శుచిత్వం, ద్రోహచింతన లేకపోవడం, అభిమాన రాహిత్యం. . . అర్జునా! ఇవి దైవీ సంపదతో పుట్టిన వానికి కలుగుతాయి. ===దమ్భో దర్పోऽభిమానశ్చ క్రోధః=== దమ్భో దర్పోऽభిమానశ్చ క్రోధః పారుష్యమేవ చ| అజ్ఞానం చాభిజాతస్య పార్థ సమ్పదమాసురీమ్|| 16-4 | అర్జునా! దంభం, దర్పం, అభిమానం, క్రోధం, పరుషత్వం, అజ్ఞానం. . . ఈ లక్షణాలు అసుర సంపదతో పుట్టిన వానికి కలుగుతాయి. ===దైవీ సంపద్విమోక్షాయ === దైవీ సమ్పద్విమోక్షాయ నిబన్ధాయాసురీ మతా| మా శుచః సమ్పదం దైవీమభిజాతోऽసి పాణ్డవ|| 16-5 || దైవీ సంపద మోక్షానికి, అసుర సంపద సంసార బంధానికి కారణం. అర్జునా! విచారించకు, నీవు దైవీ సంపదతోనే పుట్టావు. ===ద్వౌ భూతసర్గౌ లోకేऽస్మిన్దైవ=== ద్వౌ భూతసర్గౌ లోకేऽస్మిన్దైవ ఆసుర ఏవ చ| దైవో విస్తరశః ప్రోక్త ఆసురం పార్థ మే శృణు|| 16-6 || ఈ లోకంలో దైవం, అసురం అని ప్రాణుల సృష్టి రెండు రకాలు. దైవసృష్టిని గురించి విస్తారంగా చెప్పబడినది. అర్జునా! అసుర సృష్టి గురించివిను. ===ప్రవృత్తిం చ నివృత్తిం చ=== ప్రవృత్తిం చ నివృత్తిం చ జనా న విదురాసురాః| న శౌచం నాపి చాచారో న సత్యం తేషు విద్యతే|| 16-7 || అసుర స్వభావం కలవారు ప్రవృత్తిని కాని నివృత్తిని గాని ఎరుగరు. వాళ్ళలో శౌచమూ, ఆచారమూ, సత్యమూ ఉండవు. ===అసత్యమప్రతిష్ఠం తే=== అసత్యమప్రతిష్ఠం తే జగదాహురనీశ్వరమ్| అపరస్పరసమ్భూతం కిమన్యత్కామహైతుకమ్|| 16-8 || జగత్తు మిధ్య అనీ, దానికి ధర్మా ధర్మాలు ఆధారము ఉండవని, ఈశ్వరుడే లేడనీ ఈ ప్రపంచములోని ప్రాణులు స్త్రీ పురుషుల కలయిక వలననే పుట్టినదనీ వారు అంటారు. అందుచేత ఈ జగత్తుకి కారణం కామమే అంటారు అసుర జనులు. ===ఏతాం దృష్టిమవష్టభ్య=== ఏతాం దృష్టిమవష్టభ్య నష్టాత్మానోऽల్పబుద్ధయః| ప్రభవన్త్యుగ్రకర్మాణః క్షయాయ జగతోऽహితాః|| 16-9 || ఈ దృష్టినే పట్టుకుని వేలాడుతూ వీళ్ళు ధర్మ భ్రష్టులై సంకుచిత బుద్ధులై, ప్రపంచానికి శత్రువులై, కౄరకర్ములై లోక నాశనం కోసం పుడతారు. ===కామమాశ్రిత్య దుష్పూరం=== కామమాశ్రిత్య దుష్పూరం దమ్భమానమదాన్వితాః| మోహాద్గృహీత్వాసద్గ్రాహాన్ప్రవర్తన్తేऽశుచివ్రతాః|| 16-10 || వాళ్ళుతృప్తి పరచడానికి వీలులేనంత కోరికలను పెట్టుకొని దంభ, మాన, మదాలతో నిండి, భ్రాంతి వలన అసత్యమైన వాటి వెంట అనాచారంగా ప్రవర్తిస్తారు. ===చిన్తామపరిమేయాం=== చిన్తామపరిమేయాం చ ప్రలయాన్తాముపాశ్రితాః| కామోపభోగపరమా ఏతావదితి నిశ్చితాః|| 16-11 || వాళ్ళు మరణించే వరకు అపరిమితములైన యోచనలలో మునిగి తేలుతూ, కామ భోగాలు తప్ప జీవితానికి వేరే లక్ష్యం లేదని నిశ్ఛయించుకున్న వాళ్ళు. ===ఆశాపాశశతైర్బద్ధాః=== ఆశాపాశశతైర్బద్ధాః కామక్రోధపరాయణాః| ఈహన్తే కామభోగార్థమన్యాయేనార్థసఞ్చయాన్|| 16-12 || వాళ్ళు వందలాది ఆశా పాశాలతో కట్టుబడి, కామక్రోధాలకు వశులై తమ కామభోగానికిగాను, అన్యాయంగానైనా సరే సంపదలను సమకూర్చుకోవాలని అనుకుంటారు. ===ఇదమద్య మయా === ఇదమద్య మయా లబ్ధమిమం ప్రాప్స్యే మనోరథమ్| ఇదమస్తీదమపి మే భవిష్యతి పునర్ధనమ్|| 16-13 || ఈ రోజు ఇంత సంపద నాకు లభించింది. ఈ కోరికలని తీర్చుకుంటాను. ఇంత ధనం నాకుంది. ఇక ముందు ఇంకా ఇంత ధనం వస్తుంది. ===అసౌ మయా హతః=== ఈ శత్రువు నాచే చంపబడినాడు, ఇతరులను కూడా చంపేస్తాను. నేను ఈశ్వరుణ్ణి, భోగిని, సిద్ధుణ్ణి, బలవంతుణ్ణి, సుఖిని. ===ఆఢ్యోऽభిజనవానస్మి=== నేను ధనవంతుణ్ణి, కులమున్న వాడిని, నాకు సమానులు ఎవరున్నారు?యజ్ఞం చేస్తాను. దానాలిస్తాను, సంతోషిస్తాను ఇలా అజ్ఞానంతో భ్రాంతి చెందుతారు. ===అనేకచిత్తవిభ్రాన్తా=== అనేక రకాల ఆలోచనలతో భ్రాంత చిత్తులై అజ్ఞానపు వలలో చిక్కుకొని, కామభోగాలలో మరులుగొని అపవిత్రమైన నరకంలో పడతారు. ===ఆత్మసంభావితాః స్తబ్ధా=== తమని తాము మెచ్చుకునే వాళ్ళు, మొండి వారు ధన మాన మదాలతో కూడుకుని, గుడ్డి వాళ్ళై దంభం కోసం శాస్త్ర పద్ధతిని వర్ణించి నామమాత్రంగా యజ్ఞాలు చేస్తారు. ===అహంకారం బలం దర్పం=== అహంకారాన్ని, బలాన్ని, దర్పాన్ని, కామ క్రోధాలను ఆశ్రయించుకొని, తమలోను, ఇతరులలోను ఉన్న నన్ను ద్వేషించే కౄరులు, దుష్టులు నరాధములను నేను నిత్యము అసురీ యోనుల్లోకి విసిరేస్తాను. ===తానహం ద్విషతః=== ఇలా నన్ను ద్వేషించే కౄరులు, దుష్టులు, నరాధములను నిత్యమూ నేను అసురీ యోనుల్లోకి విసిరేస్తాను. ===ఆసురీం యోనిమాపన్నా=== అర్జునా! అసురీ జన్మను పొందిన మూర్ఖులు ప్రతి జన్మలోను నన్ను చేరకుండానే ఇంకా అధోగతికి పోతారు. ===త్రివిధం నరకస్యేదం ద్వారం=== ఆత్మ నాశనానికి దారి తీసే నరక ద్వారాలు మూడు-కామం, క్రోధం, లోభం. అందుచేత ఈ మూడింటిని త్యజించాలి. ===ఏతైర్విముక్తః కౌన్తేయ=== కౌంతేయా! నరక ద్వారాలైన ఈ కామ క్రోధ లోభాలు మూడింటి నుండి విడుదల పొందిన నరుడు, తనకు శ్రేయస్సును కలిగించే కర్మలు చేస్తాడు. దాని వలన పరమగతిని పొందుతాడు. ===యః శాస్త్రవిధిముత్సృజ్య=== తన కోరికల కారణంగా శాస్త్రాన్ని ఉల్లంఘించి ప్రవర్తించిన వాడు కార్యసిద్ధిని పొందడు. సుఖాన్ని పరమగతిని కూడా పొందడు. ===తస్మాచ్ఛాస్త్రం ప్రమాణం తే=== అందుచేత కర్తవ్యాన్ని, అకర్తవ్యాన్నినిర్ధారించుకోవడానికి శాస్త్రం ప్రమాణం. శాస్త్రం చెప్పిన విధిని తెలుసుకుని ఇక్కడ నీవు కర్మ చెయ్యడం మంచిది. {{header3 | title = [[భగవద్గీత - తెలుగు అనువాదము]] | author = | section = | translation = [[అథ షోడశోऽధ్యాయః |సంస్కృత శ్లోకములు]] }} {{భగవద్గీత}} rlf9qlu6ajzrc0ns30kz3p1fu1dej2s 555307 555306 2026-05-01T17:34:32Z శ్రీనివాస్ బందరు 7291 పూర్తి శ్లోకాన్ని చేర్చడం జరిగింది 555307 wikitext text/x-wiki {{header3 | title = [[భగవద్గీత - తెలుగు అనువాదము]] | author = | section = {{PAGENAME}} | translation = [[అథ షోడశోऽధ్యాయః |సంస్కృత శ్లోకములు]] }} __NOTOC__ ===అభయం సత్త్వసంశుద్ధిర్జ్ఞానయోగవ్యవస్థితిః=== అభయం సత్త్వసంశుద్ధిర్జ్ఞానయోగవ్యవస్థితిః| దానం దమశ్చ యజ్ఞశ్చ స్వాధ్యాయస్తప ఆర్జవమ్|| 16-1 || అభయం సత్వసుద్ధి జ్ఞానయోగంలో నిలవడం, ఇంద్రియ నిగ్రహం, యజ్ఞం, స్వాధ్యాయం, తపస్సు, నిజాయితీ(దైవీ పురుషుడికి కలుగుతాయి) ===అహింసా సత్యమక్రోధస్త్యాగః=== అహింసా సత్యమక్రోధస్త్యాగః శాన్తిరపైశునమ్| దయా భూతేష్వలోలుప్త్వం మార్దవం హ్రీరచాపలమ్|| 16-2 || అహింస, సత్యం, కోపము లేకపోవడం, మృదుస్వభావం, సిగ్గు, చాపల్యం లేకపోవడం ===తేజః క్షమా ధృతిః=== తేజః క్షమా ధృతిః శౌచమద్రోహో నాతిమానితా| భవన్తి సమ్పదం దైవీమభిజాతస్య భారత|| 16-3 || తేజస్సు, ఓర్మి, పట్టుదల, శుచిత్వం, ద్రోహచింతన లేకపోవడం, అభిమాన రాహిత్యం. . . అర్జునా! ఇవి దైవీ సంపదతో పుట్టిన వానికి కలుగుతాయి. ===దమ్భో దర్పోऽభిమానశ్చ క్రోధః=== దమ్భో దర్పోऽభిమానశ్చ క్రోధః పారుష్యమేవ చ| అజ్ఞానం చాభిజాతస్య పార్థ సమ్పదమాసురీమ్|| 16-4 | అర్జునా! దంభం, దర్పం, అభిమానం, క్రోధం, పరుషత్వం, అజ్ఞానం. . . ఈ లక్షణాలు అసుర సంపదతో పుట్టిన వానికి కలుగుతాయి. ===దైవీ సంపద్విమోక్షాయ === దైవీ సమ్పద్విమోక్షాయ నిబన్ధాయాసురీ మతా| మా శుచః సమ్పదం దైవీమభిజాతోऽసి పాణ్డవ|| 16-5 || దైవీ సంపద మోక్షానికి, అసుర సంపద సంసార బంధానికి కారణం. అర్జునా! విచారించకు, నీవు దైవీ సంపదతోనే పుట్టావు. ===ద్వౌ భూతసర్గౌ లోకేऽస్మిన్దైవ=== ద్వౌ భూతసర్గౌ లోకేऽస్మిన్దైవ ఆసుర ఏవ చ| దైవో విస్తరశః ప్రోక్త ఆసురం పార్థ మే శృణు|| 16-6 || ఈ లోకంలో దైవం, అసురం అని ప్రాణుల సృష్టి రెండు రకాలు. దైవసృష్టిని గురించి విస్తారంగా చెప్పబడినది. అర్జునా! అసుర సృష్టి గురించివిను. ===ప్రవృత్తిం చ నివృత్తిం చ=== ప్రవృత్తిం చ నివృత్తిం చ జనా న విదురాసురాః| న శౌచం నాపి చాచారో న సత్యం తేషు విద్యతే|| 16-7 || అసుర స్వభావం కలవారు ప్రవృత్తిని కాని నివృత్తిని గాని ఎరుగరు. వాళ్ళలో శౌచమూ, ఆచారమూ, సత్యమూ ఉండవు. ===అసత్యమప్రతిష్ఠం తే=== అసత్యమప్రతిష్ఠం తే జగదాహురనీశ్వరమ్| అపరస్పరసమ్భూతం కిమన్యత్కామహైతుకమ్|| 16-8 || జగత్తు మిధ్య అనీ, దానికి ధర్మా ధర్మాలు ఆధారము ఉండవని, ఈశ్వరుడే లేడనీ ఈ ప్రపంచములోని ప్రాణులు స్త్రీ పురుషుల కలయిక వలననే పుట్టినదనీ వారు అంటారు. అందుచేత ఈ జగత్తుకి కారణం కామమే అంటారు అసుర జనులు. ===ఏతాం దృష్టిమవష్టభ్య=== ఏతాం దృష్టిమవష్టభ్య నష్టాత్మానోऽల్పబుద్ధయః| ప్రభవన్త్యుగ్రకర్మాణః క్షయాయ జగతోऽహితాః|| 16-9 || ఈ దృష్టినే పట్టుకుని వేలాడుతూ వీళ్ళు ధర్మ భ్రష్టులై సంకుచిత బుద్ధులై, ప్రపంచానికి శత్రువులై, కౄరకర్ములై లోక నాశనం కోసం పుడతారు. ===కామమాశ్రిత్య దుష్పూరం=== కామమాశ్రిత్య దుష్పూరం దమ్భమానమదాన్వితాః| మోహాద్గృహీత్వాసద్గ్రాహాన్ప్రవర్తన్తేऽశుచివ్రతాః|| 16-10 || వాళ్ళుతృప్తి పరచడానికి వీలులేనంత కోరికలను పెట్టుకొని దంభ, మాన, మదాలతో నిండి, భ్రాంతి వలన అసత్యమైన వాటి వెంట అనాచారంగా ప్రవర్తిస్తారు. ===చిన్తామపరిమేయాం=== చిన్తామపరిమేయాం చ ప్రలయాన్తాముపాశ్రితాః| కామోపభోగపరమా ఏతావదితి నిశ్చితాః|| 16-11 || వాళ్ళు మరణించే వరకు అపరిమితములైన యోచనలలో మునిగి తేలుతూ, కామ భోగాలు తప్ప జీవితానికి వేరే లక్ష్యం లేదని నిశ్ఛయించుకున్న వాళ్ళు. ===ఆశాపాశశతైర్బద్ధాః=== ఆశాపాశశతైర్బద్ధాః కామక్రోధపరాయణాః| ఈహన్తే కామభోగార్థమన్యాయేనార్థసఞ్చయాన్|| 16-12 || వాళ్ళు వందలాది ఆశా పాశాలతో కట్టుబడి, కామక్రోధాలకు వశులై తమ కామభోగానికిగాను, అన్యాయంగానైనా సరే సంపదలను సమకూర్చుకోవాలని అనుకుంటారు. ===ఇదమద్య మయా === ఇదమద్య మయా లబ్ధమిమం ప్రాప్స్యే మనోరథమ్| ఇదమస్తీదమపి మే భవిష్యతి పునర్ధనమ్|| 16-13 || ఈ రోజు ఇంత సంపద నాకు లభించింది. ఈ కోరికలని తీర్చుకుంటాను. ఇంత ధనం నాకుంది. ఇక ముందు ఇంకా ఇంత ధనం వస్తుంది. ===అసౌ మయా హతః=== అసౌ మయా హతః శత్రుర్హనిష్యే చాపరానపి| ఈశ్వరోऽహమహం భోగీ సిద్ధోऽహం బలవాన్సుఖీ|| 16-14 || ఈ శత్రువు నాచే చంపబడినాడు, ఇతరులను కూడా చంపేస్తాను. నేను ఈశ్వరుణ్ణి, భోగిని, సిద్ధుణ్ణి, బలవంతుణ్ణి, సుఖిని. ===ఆఢ్యోऽభిజనవానస్మి=== నేను ధనవంతుణ్ణి, కులమున్న వాడిని, నాకు సమానులు ఎవరున్నారు?యజ్ఞం చేస్తాను. దానాలిస్తాను, సంతోషిస్తాను ఇలా అజ్ఞానంతో భ్రాంతి చెందుతారు. ===అనేకచిత్తవిభ్రాన్తా=== అనేక రకాల ఆలోచనలతో భ్రాంత చిత్తులై అజ్ఞానపు వలలో చిక్కుకొని, కామభోగాలలో మరులుగొని అపవిత్రమైన నరకంలో పడతారు. ===ఆత్మసంభావితాః స్తబ్ధా=== తమని తాము మెచ్చుకునే వాళ్ళు, మొండి వారు ధన మాన మదాలతో కూడుకుని, గుడ్డి వాళ్ళై దంభం కోసం శాస్త్ర పద్ధతిని వర్ణించి నామమాత్రంగా యజ్ఞాలు చేస్తారు. ===అహంకారం బలం దర్పం=== అహంకారాన్ని, బలాన్ని, దర్పాన్ని, కామ క్రోధాలను ఆశ్రయించుకొని, తమలోను, ఇతరులలోను ఉన్న నన్ను ద్వేషించే కౄరులు, దుష్టులు నరాధములను నేను నిత్యము అసురీ యోనుల్లోకి విసిరేస్తాను. ===తానహం ద్విషతః=== ఇలా నన్ను ద్వేషించే కౄరులు, దుష్టులు, నరాధములను నిత్యమూ నేను అసురీ యోనుల్లోకి విసిరేస్తాను. ===ఆసురీం యోనిమాపన్నా=== అర్జునా! అసురీ జన్మను పొందిన మూర్ఖులు ప్రతి జన్మలోను నన్ను చేరకుండానే ఇంకా అధోగతికి పోతారు. ===త్రివిధం నరకస్యేదం ద్వారం=== ఆత్మ నాశనానికి దారి తీసే నరక ద్వారాలు మూడు-కామం, క్రోధం, లోభం. అందుచేత ఈ మూడింటిని త్యజించాలి. ===ఏతైర్విముక్తః కౌన్తేయ=== కౌంతేయా! నరక ద్వారాలైన ఈ కామ క్రోధ లోభాలు మూడింటి నుండి విడుదల పొందిన నరుడు, తనకు శ్రేయస్సును కలిగించే కర్మలు చేస్తాడు. దాని వలన పరమగతిని పొందుతాడు. ===యః శాస్త్రవిధిముత్సృజ్య=== తన కోరికల కారణంగా శాస్త్రాన్ని ఉల్లంఘించి ప్రవర్తించిన వాడు కార్యసిద్ధిని పొందడు. సుఖాన్ని పరమగతిని కూడా పొందడు. ===తస్మాచ్ఛాస్త్రం ప్రమాణం తే=== అందుచేత కర్తవ్యాన్ని, అకర్తవ్యాన్నినిర్ధారించుకోవడానికి శాస్త్రం ప్రమాణం. శాస్త్రం చెప్పిన విధిని తెలుసుకుని ఇక్కడ నీవు కర్మ చెయ్యడం మంచిది. {{header3 | title = [[భగవద్గీత - తెలుగు అనువాదము]] | author = | section = | translation = [[అథ షోడశోऽధ్యాయః |సంస్కృత శ్లోకములు]] }} {{భగవద్గీత}} k0d2thiid4j4kmr4taj201gtuo4elen 555308 555307 2026-05-01T17:35:20Z శ్రీనివాస్ బందరు 7291 పూర్తి శ్లోకాన్ని చేర్చడం జరిగింది 555308 wikitext text/x-wiki {{header3 | title = [[భగవద్గీత - తెలుగు అనువాదము]] | author = | section = {{PAGENAME}} | translation = [[అథ షోడశోऽధ్యాయః |సంస్కృత శ్లోకములు]] }} __NOTOC__ ===అభయం సత్త్వసంశుద్ధిర్జ్ఞానయోగవ్యవస్థితిః=== అభయం సత్త్వసంశుద్ధిర్జ్ఞానయోగవ్యవస్థితిః| దానం దమశ్చ యజ్ఞశ్చ స్వాధ్యాయస్తప ఆర్జవమ్|| 16-1 || అభయం సత్వసుద్ధి జ్ఞానయోగంలో నిలవడం, ఇంద్రియ నిగ్రహం, యజ్ఞం, స్వాధ్యాయం, తపస్సు, నిజాయితీ(దైవీ పురుషుడికి కలుగుతాయి) ===అహింసా సత్యమక్రోధస్త్యాగః=== అహింసా సత్యమక్రోధస్త్యాగః శాన్తిరపైశునమ్| దయా భూతేష్వలోలుప్త్వం మార్దవం హ్రీరచాపలమ్|| 16-2 || అహింస, సత్యం, కోపము లేకపోవడం, మృదుస్వభావం, సిగ్గు, చాపల్యం లేకపోవడం ===తేజః క్షమా ధృతిః=== తేజః క్షమా ధృతిః శౌచమద్రోహో నాతిమానితా| భవన్తి సమ్పదం దైవీమభిజాతస్య భారత|| 16-3 || తేజస్సు, ఓర్మి, పట్టుదల, శుచిత్వం, ద్రోహచింతన లేకపోవడం, అభిమాన రాహిత్యం. . . అర్జునా! ఇవి దైవీ సంపదతో పుట్టిన వానికి కలుగుతాయి. ===దమ్భో దర్పోऽభిమానశ్చ క్రోధః=== దమ్భో దర్పోऽభిమానశ్చ క్రోధః పారుష్యమేవ చ| అజ్ఞానం చాభిజాతస్య పార్థ సమ్పదమాసురీమ్|| 16-4 | అర్జునా! దంభం, దర్పం, అభిమానం, క్రోధం, పరుషత్వం, అజ్ఞానం. . . ఈ లక్షణాలు అసుర సంపదతో పుట్టిన వానికి కలుగుతాయి. ===దైవీ సంపద్విమోక్షాయ === దైవీ సమ్పద్విమోక్షాయ నిబన్ధాయాసురీ మతా| మా శుచః సమ్పదం దైవీమభిజాతోऽసి పాణ్డవ|| 16-5 || దైవీ సంపద మోక్షానికి, అసుర సంపద సంసార బంధానికి కారణం. అర్జునా! విచారించకు, నీవు దైవీ సంపదతోనే పుట్టావు. ===ద్వౌ భూతసర్గౌ లోకేऽస్మిన్దైవ=== ద్వౌ భూతసర్గౌ లోకేऽస్మిన్దైవ ఆసుర ఏవ చ| దైవో విస్తరశః ప్రోక్త ఆసురం పార్థ మే శృణు|| 16-6 || ఈ లోకంలో దైవం, అసురం అని ప్రాణుల సృష్టి రెండు రకాలు. దైవసృష్టిని గురించి విస్తారంగా చెప్పబడినది. అర్జునా! అసుర సృష్టి గురించివిను. ===ప్రవృత్తిం చ నివృత్తిం చ=== ప్రవృత్తిం చ నివృత్తిం చ జనా న విదురాసురాః| న శౌచం నాపి చాచారో న సత్యం తేషు విద్యతే|| 16-7 || అసుర స్వభావం కలవారు ప్రవృత్తిని కాని నివృత్తిని గాని ఎరుగరు. వాళ్ళలో శౌచమూ, ఆచారమూ, సత్యమూ ఉండవు. ===అసత్యమప్రతిష్ఠం తే=== అసత్యమప్రతిష్ఠం తే జగదాహురనీశ్వరమ్| అపరస్పరసమ్భూతం కిమన్యత్కామహైతుకమ్|| 16-8 || జగత్తు మిధ్య అనీ, దానికి ధర్మా ధర్మాలు ఆధారము ఉండవని, ఈశ్వరుడే లేడనీ ఈ ప్రపంచములోని ప్రాణులు స్త్రీ పురుషుల కలయిక వలననే పుట్టినదనీ వారు అంటారు. అందుచేత ఈ జగత్తుకి కారణం కామమే అంటారు అసుర జనులు. ===ఏతాం దృష్టిమవష్టభ్య=== ఏతాం దృష్టిమవష్టభ్య నష్టాత్మానోऽల్పబుద్ధయః| ప్రభవన్త్యుగ్రకర్మాణః క్షయాయ జగతోऽహితాః|| 16-9 || ఈ దృష్టినే పట్టుకుని వేలాడుతూ వీళ్ళు ధర్మ భ్రష్టులై సంకుచిత బుద్ధులై, ప్రపంచానికి శత్రువులై, కౄరకర్ములై లోక నాశనం కోసం పుడతారు. ===కామమాశ్రిత్య దుష్పూరం=== కామమాశ్రిత్య దుష్పూరం దమ్భమానమదాన్వితాః| మోహాద్గృహీత్వాసద్గ్రాహాన్ప్రవర్తన్తేऽశుచివ్రతాః|| 16-10 || వాళ్ళుతృప్తి పరచడానికి వీలులేనంత కోరికలను పెట్టుకొని దంభ, మాన, మదాలతో నిండి, భ్రాంతి వలన అసత్యమైన వాటి వెంట అనాచారంగా ప్రవర్తిస్తారు. ===చిన్తామపరిమేయాం=== చిన్తామపరిమేయాం చ ప్రలయాన్తాముపాశ్రితాః| కామోపభోగపరమా ఏతావదితి నిశ్చితాః|| 16-11 || వాళ్ళు మరణించే వరకు అపరిమితములైన యోచనలలో మునిగి తేలుతూ, కామ భోగాలు తప్ప జీవితానికి వేరే లక్ష్యం లేదని నిశ్ఛయించుకున్న వాళ్ళు. ===ఆశాపాశశతైర్బద్ధాః=== ఆశాపాశశతైర్బద్ధాః కామక్రోధపరాయణాః| ఈహన్తే కామభోగార్థమన్యాయేనార్థసఞ్చయాన్|| 16-12 || వాళ్ళు వందలాది ఆశా పాశాలతో కట్టుబడి, కామక్రోధాలకు వశులై తమ కామభోగానికిగాను, అన్యాయంగానైనా సరే సంపదలను సమకూర్చుకోవాలని అనుకుంటారు. ===ఇదమద్య మయా === ఇదమద్య మయా లబ్ధమిమం ప్రాప్స్యే మనోరథమ్| ఇదమస్తీదమపి మే భవిష్యతి పునర్ధనమ్|| 16-13 || ఈ రోజు ఇంత సంపద నాకు లభించింది. ఈ కోరికలని తీర్చుకుంటాను. ఇంత ధనం నాకుంది. ఇక ముందు ఇంకా ఇంత ధనం వస్తుంది. ===అసౌ మయా హతః=== అసౌ మయా హతః శత్రుర్హనిష్యే చాపరానపి| ఈశ్వరోऽహమహం భోగీ సిద్ధోऽహం బలవాన్సుఖీ|| 16-14 || ఈ శత్రువు నాచే చంపబడినాడు, ఇతరులను కూడా చంపేస్తాను. నేను ఈశ్వరుణ్ణి, భోగిని, సిద్ధుణ్ణి, బలవంతుణ్ణి, సుఖిని. ===ఆఢ్యోऽభిజనవానస్మి=== ఆఢ్యోऽభిజనవానస్మి కోऽన్యోऽస్తి సదృశో మయా| యక్ష్యే దాస్యామి మోదిష్య ఇత్యజ్ఞానవిమోహితాః|| 16-15 || నేను ధనవంతుణ్ణి, కులమున్న వాడిని, నాకు సమానులు ఎవరున్నారు?యజ్ఞం చేస్తాను. దానాలిస్తాను, సంతోషిస్తాను ఇలా అజ్ఞానంతో భ్రాంతి చెందుతారు. ===అనేకచిత్తవిభ్రాన్తా=== అనేక రకాల ఆలోచనలతో భ్రాంత చిత్తులై అజ్ఞానపు వలలో చిక్కుకొని, కామభోగాలలో మరులుగొని అపవిత్రమైన నరకంలో పడతారు. ===ఆత్మసంభావితాః స్తబ్ధా=== తమని తాము మెచ్చుకునే వాళ్ళు, మొండి వారు ధన మాన మదాలతో కూడుకుని, గుడ్డి వాళ్ళై దంభం కోసం శాస్త్ర పద్ధతిని వర్ణించి నామమాత్రంగా యజ్ఞాలు చేస్తారు. ===అహంకారం బలం దర్పం=== అహంకారాన్ని, బలాన్ని, దర్పాన్ని, కామ క్రోధాలను ఆశ్రయించుకొని, తమలోను, ఇతరులలోను ఉన్న నన్ను ద్వేషించే కౄరులు, దుష్టులు నరాధములను నేను నిత్యము అసురీ యోనుల్లోకి విసిరేస్తాను. ===తానహం ద్విషతః=== ఇలా నన్ను ద్వేషించే కౄరులు, దుష్టులు, నరాధములను నిత్యమూ నేను అసురీ యోనుల్లోకి విసిరేస్తాను. ===ఆసురీం యోనిమాపన్నా=== అర్జునా! అసురీ జన్మను పొందిన మూర్ఖులు ప్రతి జన్మలోను నన్ను చేరకుండానే ఇంకా అధోగతికి పోతారు. ===త్రివిధం నరకస్యేదం ద్వారం=== ఆత్మ నాశనానికి దారి తీసే నరక ద్వారాలు మూడు-కామం, క్రోధం, లోభం. అందుచేత ఈ మూడింటిని త్యజించాలి. ===ఏతైర్విముక్తః కౌన్తేయ=== కౌంతేయా! నరక ద్వారాలైన ఈ కామ క్రోధ లోభాలు మూడింటి నుండి విడుదల పొందిన నరుడు, తనకు శ్రేయస్సును కలిగించే కర్మలు చేస్తాడు. దాని వలన పరమగతిని పొందుతాడు. ===యః శాస్త్రవిధిముత్సృజ్య=== తన కోరికల కారణంగా శాస్త్రాన్ని ఉల్లంఘించి ప్రవర్తించిన వాడు కార్యసిద్ధిని పొందడు. సుఖాన్ని పరమగతిని కూడా పొందడు. ===తస్మాచ్ఛాస్త్రం ప్రమాణం తే=== అందుచేత కర్తవ్యాన్ని, అకర్తవ్యాన్నినిర్ధారించుకోవడానికి శాస్త్రం ప్రమాణం. శాస్త్రం చెప్పిన విధిని తెలుసుకుని ఇక్కడ నీవు కర్మ చెయ్యడం మంచిది. {{header3 | title = [[భగవద్గీత - తెలుగు అనువాదము]] | author = | section = | translation = [[అథ షోడశోऽధ్యాయః |సంస్కృత శ్లోకములు]] }} {{భగవద్గీత}} 3fgw2zywp34bfjjv6vlg06tn5f6okib 555309 555308 2026-05-01T17:36:08Z శ్రీనివాస్ బందరు 7291 పూర్తి శ్లోకాన్ని చేర్చడం జరిగింది 555309 wikitext text/x-wiki {{header3 | title = [[భగవద్గీత - తెలుగు అనువాదము]] | author = | section = {{PAGENAME}} | translation = [[అథ షోడశోऽధ్యాయః |సంస్కృత శ్లోకములు]] }} __NOTOC__ ===అభయం సత్త్వసంశుద్ధిర్జ్ఞానయోగవ్యవస్థితిః=== అభయం సత్త్వసంశుద్ధిర్జ్ఞానయోగవ్యవస్థితిః| దానం దమశ్చ యజ్ఞశ్చ స్వాధ్యాయస్తప ఆర్జవమ్|| 16-1 || అభయం సత్వసుద్ధి జ్ఞానయోగంలో నిలవడం, ఇంద్రియ నిగ్రహం, యజ్ఞం, స్వాధ్యాయం, తపస్సు, నిజాయితీ(దైవీ పురుషుడికి కలుగుతాయి) ===అహింసా సత్యమక్రోధస్త్యాగః=== అహింసా సత్యమక్రోధస్త్యాగః శాన్తిరపైశునమ్| దయా భూతేష్వలోలుప్త్వం మార్దవం హ్రీరచాపలమ్|| 16-2 || అహింస, సత్యం, కోపము లేకపోవడం, మృదుస్వభావం, సిగ్గు, చాపల్యం లేకపోవడం ===తేజః క్షమా ధృతిః=== తేజః క్షమా ధృతిః శౌచమద్రోహో నాతిమానితా| భవన్తి సమ్పదం దైవీమభిజాతస్య భారత|| 16-3 || తేజస్సు, ఓర్మి, పట్టుదల, శుచిత్వం, ద్రోహచింతన లేకపోవడం, అభిమాన రాహిత్యం. . . అర్జునా! ఇవి దైవీ సంపదతో పుట్టిన వానికి కలుగుతాయి. ===దమ్భో దర్పోऽభిమానశ్చ క్రోధః=== దమ్భో దర్పోऽభిమానశ్చ క్రోధః పారుష్యమేవ చ| అజ్ఞానం చాభిజాతస్య పార్థ సమ్పదమాసురీమ్|| 16-4 | అర్జునా! దంభం, దర్పం, అభిమానం, క్రోధం, పరుషత్వం, అజ్ఞానం. . . ఈ లక్షణాలు అసుర సంపదతో పుట్టిన వానికి కలుగుతాయి. ===దైవీ సంపద్విమోక్షాయ === దైవీ సమ్పద్విమోక్షాయ నిబన్ధాయాసురీ మతా| మా శుచః సమ్పదం దైవీమభిజాతోऽసి పాణ్డవ|| 16-5 || దైవీ సంపద మోక్షానికి, అసుర సంపద సంసార బంధానికి కారణం. అర్జునా! విచారించకు, నీవు దైవీ సంపదతోనే పుట్టావు. ===ద్వౌ భూతసర్గౌ లోకేऽస్మిన్దైవ=== ద్వౌ భూతసర్గౌ లోకేऽస్మిన్దైవ ఆసుర ఏవ చ| దైవో విస్తరశః ప్రోక్త ఆసురం పార్థ మే శృణు|| 16-6 || ఈ లోకంలో దైవం, అసురం అని ప్రాణుల సృష్టి రెండు రకాలు. దైవసృష్టిని గురించి విస్తారంగా చెప్పబడినది. అర్జునా! అసుర సృష్టి గురించివిను. ===ప్రవృత్తిం చ నివృత్తిం చ=== ప్రవృత్తిం చ నివృత్తిం చ జనా న విదురాసురాః| న శౌచం నాపి చాచారో న సత్యం తేషు విద్యతే|| 16-7 || అసుర స్వభావం కలవారు ప్రవృత్తిని కాని నివృత్తిని గాని ఎరుగరు. వాళ్ళలో శౌచమూ, ఆచారమూ, సత్యమూ ఉండవు. ===అసత్యమప్రతిష్ఠం తే=== అసత్యమప్రతిష్ఠం తే జగదాహురనీశ్వరమ్| అపరస్పరసమ్భూతం కిమన్యత్కామహైతుకమ్|| 16-8 || జగత్తు మిధ్య అనీ, దానికి ధర్మా ధర్మాలు ఆధారము ఉండవని, ఈశ్వరుడే లేడనీ ఈ ప్రపంచములోని ప్రాణులు స్త్రీ పురుషుల కలయిక వలననే పుట్టినదనీ వారు అంటారు. అందుచేత ఈ జగత్తుకి కారణం కామమే అంటారు అసుర జనులు. ===ఏతాం దృష్టిమవష్టభ్య=== ఏతాం దృష్టిమవష్టభ్య నష్టాత్మానోऽల్పబుద్ధయః| ప్రభవన్త్యుగ్రకర్మాణః క్షయాయ జగతోऽహితాః|| 16-9 || ఈ దృష్టినే పట్టుకుని వేలాడుతూ వీళ్ళు ధర్మ భ్రష్టులై సంకుచిత బుద్ధులై, ప్రపంచానికి శత్రువులై, కౄరకర్ములై లోక నాశనం కోసం పుడతారు. ===కామమాశ్రిత్య దుష్పూరం=== కామమాశ్రిత్య దుష్పూరం దమ్భమానమదాన్వితాః| మోహాద్గృహీత్వాసద్గ్రాహాన్ప్రవర్తన్తేऽశుచివ్రతాః|| 16-10 || వాళ్ళుతృప్తి పరచడానికి వీలులేనంత కోరికలను పెట్టుకొని దంభ, మాన, మదాలతో నిండి, భ్రాంతి వలన అసత్యమైన వాటి వెంట అనాచారంగా ప్రవర్తిస్తారు. ===చిన్తామపరిమేయాం=== చిన్తామపరిమేయాం చ ప్రలయాన్తాముపాశ్రితాః| కామోపభోగపరమా ఏతావదితి నిశ్చితాః|| 16-11 || వాళ్ళు మరణించే వరకు అపరిమితములైన యోచనలలో మునిగి తేలుతూ, కామ భోగాలు తప్ప జీవితానికి వేరే లక్ష్యం లేదని నిశ్ఛయించుకున్న వాళ్ళు. ===ఆశాపాశశతైర్బద్ధాః=== ఆశాపాశశతైర్బద్ధాః కామక్రోధపరాయణాః| ఈహన్తే కామభోగార్థమన్యాయేనార్థసఞ్చయాన్|| 16-12 || వాళ్ళు వందలాది ఆశా పాశాలతో కట్టుబడి, కామక్రోధాలకు వశులై తమ కామభోగానికిగాను, అన్యాయంగానైనా సరే సంపదలను సమకూర్చుకోవాలని అనుకుంటారు. ===ఇదమద్య మయా === ఇదమద్య మయా లబ్ధమిమం ప్రాప్స్యే మనోరథమ్| ఇదమస్తీదమపి మే భవిష్యతి పునర్ధనమ్|| 16-13 || ఈ రోజు ఇంత సంపద నాకు లభించింది. ఈ కోరికలని తీర్చుకుంటాను. ఇంత ధనం నాకుంది. ఇక ముందు ఇంకా ఇంత ధనం వస్తుంది. ===అసౌ మయా హతః=== అసౌ మయా హతః శత్రుర్హనిష్యే చాపరానపి| ఈశ్వరోऽహమహం భోగీ సిద్ధోऽహం బలవాన్సుఖీ|| 16-14 || ఈ శత్రువు నాచే చంపబడినాడు, ఇతరులను కూడా చంపేస్తాను. నేను ఈశ్వరుణ్ణి, భోగిని, సిద్ధుణ్ణి, బలవంతుణ్ణి, సుఖిని. ===ఆఢ్యోऽభిజనవానస్మి=== ఆఢ్యోऽభిజనవానస్మి కోऽన్యోऽస్తి సదృశో మయా| యక్ష్యే దాస్యామి మోదిష్య ఇత్యజ్ఞానవిమోహితాః|| 16-15 || నేను ధనవంతుణ్ణి, కులమున్న వాడిని, నాకు సమానులు ఎవరున్నారు?యజ్ఞం చేస్తాను. దానాలిస్తాను, సంతోషిస్తాను ఇలా అజ్ఞానంతో భ్రాంతి చెందుతారు. ===అనేకచిత్తవిభ్రాన్తా=== అనేకచిత్తవిభ్రాన్తా మోహజాలసమావృతాః| ప్రసక్తాః కామభోగేషు పతన్తి నరకేऽశుచౌ|| 16-16 || అనేక రకాల ఆలోచనలతో భ్రాంత చిత్తులై అజ్ఞానపు వలలో చిక్కుకొని, కామభోగాలలో మరులుగొని అపవిత్రమైన నరకంలో పడతారు. ===ఆత్మసంభావితాః స్తబ్ధా=== తమని తాము మెచ్చుకునే వాళ్ళు, మొండి వారు ధన మాన మదాలతో కూడుకుని, గుడ్డి వాళ్ళై దంభం కోసం శాస్త్ర పద్ధతిని వర్ణించి నామమాత్రంగా యజ్ఞాలు చేస్తారు. ===అహంకారం బలం దర్పం=== అహంకారాన్ని, బలాన్ని, దర్పాన్ని, కామ క్రోధాలను ఆశ్రయించుకొని, తమలోను, ఇతరులలోను ఉన్న నన్ను ద్వేషించే కౄరులు, దుష్టులు నరాధములను నేను నిత్యము అసురీ యోనుల్లోకి విసిరేస్తాను. ===తానహం ద్విషతః=== ఇలా నన్ను ద్వేషించే కౄరులు, దుష్టులు, నరాధములను నిత్యమూ నేను అసురీ యోనుల్లోకి విసిరేస్తాను. ===ఆసురీం యోనిమాపన్నా=== అర్జునా! అసురీ జన్మను పొందిన మూర్ఖులు ప్రతి జన్మలోను నన్ను చేరకుండానే ఇంకా అధోగతికి పోతారు. ===త్రివిధం నరకస్యేదం ద్వారం=== ఆత్మ నాశనానికి దారి తీసే నరక ద్వారాలు మూడు-కామం, క్రోధం, లోభం. అందుచేత ఈ మూడింటిని త్యజించాలి. ===ఏతైర్విముక్తః కౌన్తేయ=== కౌంతేయా! నరక ద్వారాలైన ఈ కామ క్రోధ లోభాలు మూడింటి నుండి విడుదల పొందిన నరుడు, తనకు శ్రేయస్సును కలిగించే కర్మలు చేస్తాడు. దాని వలన పరమగతిని పొందుతాడు. ===యః శాస్త్రవిధిముత్సృజ్య=== తన కోరికల కారణంగా శాస్త్రాన్ని ఉల్లంఘించి ప్రవర్తించిన వాడు కార్యసిద్ధిని పొందడు. సుఖాన్ని పరమగతిని కూడా పొందడు. ===తస్మాచ్ఛాస్త్రం ప్రమాణం తే=== అందుచేత కర్తవ్యాన్ని, అకర్తవ్యాన్నినిర్ధారించుకోవడానికి శాస్త్రం ప్రమాణం. శాస్త్రం చెప్పిన విధిని తెలుసుకుని ఇక్కడ నీవు కర్మ చెయ్యడం మంచిది. {{header3 | title = [[భగవద్గీత - తెలుగు అనువాదము]] | author = | section = | translation = [[అథ షోడశోऽధ్యాయః |సంస్కృత శ్లోకములు]] }} {{భగవద్గీత}} 9ba49iz2y6c3tvh819qml9oeovya1g7 555310 555309 2026-05-01T17:36:55Z శ్రీనివాస్ బందరు 7291 పూర్తి శ్లోకాన్ని చేర్చడం జరిగింది 555310 wikitext text/x-wiki {{header3 | title = [[భగవద్గీత - తెలుగు అనువాదము]] | author = | section = {{PAGENAME}} | translation = [[అథ షోడశోऽధ్యాయః |సంస్కృత శ్లోకములు]] }} __NOTOC__ ===అభయం సత్త్వసంశుద్ధిర్జ్ఞానయోగవ్యవస్థితిః=== అభయం సత్త్వసంశుద్ధిర్జ్ఞానయోగవ్యవస్థితిః| దానం దమశ్చ యజ్ఞశ్చ స్వాధ్యాయస్తప ఆర్జవమ్|| 16-1 || అభయం సత్వసుద్ధి జ్ఞానయోగంలో నిలవడం, ఇంద్రియ నిగ్రహం, యజ్ఞం, స్వాధ్యాయం, తపస్సు, నిజాయితీ(దైవీ పురుషుడికి కలుగుతాయి) ===అహింసా సత్యమక్రోధస్త్యాగః=== అహింసా సత్యమక్రోధస్త్యాగః శాన్తిరపైశునమ్| దయా భూతేష్వలోలుప్త్వం మార్దవం హ్రీరచాపలమ్|| 16-2 || అహింస, సత్యం, కోపము లేకపోవడం, మృదుస్వభావం, సిగ్గు, చాపల్యం లేకపోవడం ===తేజః క్షమా ధృతిః=== తేజః క్షమా ధృతిః శౌచమద్రోహో నాతిమానితా| భవన్తి సమ్పదం దైవీమభిజాతస్య భారత|| 16-3 || తేజస్సు, ఓర్మి, పట్టుదల, శుచిత్వం, ద్రోహచింతన లేకపోవడం, అభిమాన రాహిత్యం. . . అర్జునా! ఇవి దైవీ సంపదతో పుట్టిన వానికి కలుగుతాయి. ===దమ్భో దర్పోऽభిమానశ్చ క్రోధః=== దమ్భో దర్పోऽభిమానశ్చ క్రోధః పారుష్యమేవ చ| అజ్ఞానం చాభిజాతస్య పార్థ సమ్పదమాసురీమ్|| 16-4 | అర్జునా! దంభం, దర్పం, అభిమానం, క్రోధం, పరుషత్వం, అజ్ఞానం. . . ఈ లక్షణాలు అసుర సంపదతో పుట్టిన వానికి కలుగుతాయి. ===దైవీ సంపద్విమోక్షాయ === దైవీ సమ్పద్విమోక్షాయ నిబన్ధాయాసురీ మతా| మా శుచః సమ్పదం దైవీమభిజాతోऽసి పాణ్డవ|| 16-5 || దైవీ సంపద మోక్షానికి, అసుర సంపద సంసార బంధానికి కారణం. అర్జునా! విచారించకు, నీవు దైవీ సంపదతోనే పుట్టావు. ===ద్వౌ భూతసర్గౌ లోకేऽస్మిన్దైవ=== ద్వౌ భూతసర్గౌ లోకేऽస్మిన్దైవ ఆసుర ఏవ చ| దైవో విస్తరశః ప్రోక్త ఆసురం పార్థ మే శృణు|| 16-6 || ఈ లోకంలో దైవం, అసురం అని ప్రాణుల సృష్టి రెండు రకాలు. దైవసృష్టిని గురించి విస్తారంగా చెప్పబడినది. అర్జునా! అసుర సృష్టి గురించివిను. ===ప్రవృత్తిం చ నివృత్తిం చ=== ప్రవృత్తిం చ నివృత్తిం చ జనా న విదురాసురాః| న శౌచం నాపి చాచారో న సత్యం తేషు విద్యతే|| 16-7 || అసుర స్వభావం కలవారు ప్రవృత్తిని కాని నివృత్తిని గాని ఎరుగరు. వాళ్ళలో శౌచమూ, ఆచారమూ, సత్యమూ ఉండవు. ===అసత్యమప్రతిష్ఠం తే=== అసత్యమప్రతిష్ఠం తే జగదాహురనీశ్వరమ్| అపరస్పరసమ్భూతం కిమన్యత్కామహైతుకమ్|| 16-8 || జగత్తు మిధ్య అనీ, దానికి ధర్మా ధర్మాలు ఆధారము ఉండవని, ఈశ్వరుడే లేడనీ ఈ ప్రపంచములోని ప్రాణులు స్త్రీ పురుషుల కలయిక వలననే పుట్టినదనీ వారు అంటారు. అందుచేత ఈ జగత్తుకి కారణం కామమే అంటారు అసుర జనులు. ===ఏతాం దృష్టిమవష్టభ్య=== ఏతాం దృష్టిమవష్టభ్య నష్టాత్మానోऽల్పబుద్ధయః| ప్రభవన్త్యుగ్రకర్మాణః క్షయాయ జగతోऽహితాః|| 16-9 || ఈ దృష్టినే పట్టుకుని వేలాడుతూ వీళ్ళు ధర్మ భ్రష్టులై సంకుచిత బుద్ధులై, ప్రపంచానికి శత్రువులై, కౄరకర్ములై లోక నాశనం కోసం పుడతారు. ===కామమాశ్రిత్య దుష్పూరం=== కామమాశ్రిత్య దుష్పూరం దమ్భమానమదాన్వితాః| మోహాద్గృహీత్వాసద్గ్రాహాన్ప్రవర్తన్తేऽశుచివ్రతాః|| 16-10 || వాళ్ళుతృప్తి పరచడానికి వీలులేనంత కోరికలను పెట్టుకొని దంభ, మాన, మదాలతో నిండి, భ్రాంతి వలన అసత్యమైన వాటి వెంట అనాచారంగా ప్రవర్తిస్తారు. ===చిన్తామపరిమేయాం=== చిన్తామపరిమేయాం చ ప్రలయాన్తాముపాశ్రితాః| కామోపభోగపరమా ఏతావదితి నిశ్చితాః|| 16-11 || వాళ్ళు మరణించే వరకు అపరిమితములైన యోచనలలో మునిగి తేలుతూ, కామ భోగాలు తప్ప జీవితానికి వేరే లక్ష్యం లేదని నిశ్ఛయించుకున్న వాళ్ళు. ===ఆశాపాశశతైర్బద్ధాః=== ఆశాపాశశతైర్బద్ధాః కామక్రోధపరాయణాః| ఈహన్తే కామభోగార్థమన్యాయేనార్థసఞ్చయాన్|| 16-12 || వాళ్ళు వందలాది ఆశా పాశాలతో కట్టుబడి, కామక్రోధాలకు వశులై తమ కామభోగానికిగాను, అన్యాయంగానైనా సరే సంపదలను సమకూర్చుకోవాలని అనుకుంటారు. ===ఇదమద్య మయా === ఇదమద్య మయా లబ్ధమిమం ప్రాప్స్యే మనోరథమ్| ఇదమస్తీదమపి మే భవిష్యతి పునర్ధనమ్|| 16-13 || ఈ రోజు ఇంత సంపద నాకు లభించింది. ఈ కోరికలని తీర్చుకుంటాను. ఇంత ధనం నాకుంది. ఇక ముందు ఇంకా ఇంత ధనం వస్తుంది. ===అసౌ మయా హతః=== అసౌ మయా హతః శత్రుర్హనిష్యే చాపరానపి| ఈశ్వరోऽహమహం భోగీ సిద్ధోऽహం బలవాన్సుఖీ|| 16-14 || ఈ శత్రువు నాచే చంపబడినాడు, ఇతరులను కూడా చంపేస్తాను. నేను ఈశ్వరుణ్ణి, భోగిని, సిద్ధుణ్ణి, బలవంతుణ్ణి, సుఖిని. ===ఆఢ్యోऽభిజనవానస్మి=== ఆఢ్యోऽభిజనవానస్మి కోऽన్యోऽస్తి సదృశో మయా| యక్ష్యే దాస్యామి మోదిష్య ఇత్యజ్ఞానవిమోహితాః|| 16-15 || నేను ధనవంతుణ్ణి, కులమున్న వాడిని, నాకు సమానులు ఎవరున్నారు?యజ్ఞం చేస్తాను. దానాలిస్తాను, సంతోషిస్తాను ఇలా అజ్ఞానంతో భ్రాంతి చెందుతారు. ===అనేకచిత్తవిభ్రాన్తా=== అనేకచిత్తవిభ్రాన్తా మోహజాలసమావృతాః| ప్రసక్తాః కామభోగేషు పతన్తి నరకేऽశుచౌ|| 16-16 || అనేక రకాల ఆలోచనలతో భ్రాంత చిత్తులై అజ్ఞానపు వలలో చిక్కుకొని, కామభోగాలలో మరులుగొని అపవిత్రమైన నరకంలో పడతారు. ===ఆత్మసంభావితాః స్తబ్ధా=== ఆత్మసమ్భావితాః స్తబ్ధా ధనమానమదాన్వితాః| యజన్తే నామయజ్ఞైస్తే దమ్భేనావిధిపూర్వకమ్|| 16-17 || తమని తాము మెచ్చుకునే వాళ్ళు, మొండి వారు ధన మాన మదాలతో కూడుకుని, గుడ్డి వాళ్ళై దంభం కోసం శాస్త్ర పద్ధతిని వర్ణించి నామమాత్రంగా యజ్ఞాలు చేస్తారు. ===అహంకారం బలం దర్పం=== అహంకారాన్ని, బలాన్ని, దర్పాన్ని, కామ క్రోధాలను ఆశ్రయించుకొని, తమలోను, ఇతరులలోను ఉన్న నన్ను ద్వేషించే కౄరులు, దుష్టులు నరాధములను నేను నిత్యము అసురీ యోనుల్లోకి విసిరేస్తాను. ===తానహం ద్విషతః=== ఇలా నన్ను ద్వేషించే కౄరులు, దుష్టులు, నరాధములను నిత్యమూ నేను అసురీ యోనుల్లోకి విసిరేస్తాను. ===ఆసురీం యోనిమాపన్నా=== అర్జునా! అసురీ జన్మను పొందిన మూర్ఖులు ప్రతి జన్మలోను నన్ను చేరకుండానే ఇంకా అధోగతికి పోతారు. ===త్రివిధం నరకస్యేదం ద్వారం=== ఆత్మ నాశనానికి దారి తీసే నరక ద్వారాలు మూడు-కామం, క్రోధం, లోభం. అందుచేత ఈ మూడింటిని త్యజించాలి. ===ఏతైర్విముక్తః కౌన్తేయ=== కౌంతేయా! నరక ద్వారాలైన ఈ కామ క్రోధ లోభాలు మూడింటి నుండి విడుదల పొందిన నరుడు, తనకు శ్రేయస్సును కలిగించే కర్మలు చేస్తాడు. దాని వలన పరమగతిని పొందుతాడు. ===యః శాస్త్రవిధిముత్సృజ్య=== తన కోరికల కారణంగా శాస్త్రాన్ని ఉల్లంఘించి ప్రవర్తించిన వాడు కార్యసిద్ధిని పొందడు. సుఖాన్ని పరమగతిని కూడా పొందడు. ===తస్మాచ్ఛాస్త్రం ప్రమాణం తే=== అందుచేత కర్తవ్యాన్ని, అకర్తవ్యాన్నినిర్ధారించుకోవడానికి శాస్త్రం ప్రమాణం. శాస్త్రం చెప్పిన విధిని తెలుసుకుని ఇక్కడ నీవు కర్మ చెయ్యడం మంచిది. {{header3 | title = [[భగవద్గీత - తెలుగు అనువాదము]] | author = | section = | translation = [[అథ షోడశోऽధ్యాయః |సంస్కృత శ్లోకములు]] }} {{భగవద్గీత}} 3vd4vuz6d2bljawty2sw9wiafdccw7d 555311 555310 2026-05-01T17:37:37Z శ్రీనివాస్ బందరు 7291 పూర్తి శ్లోకాన్ని చేర్చడం జరిగింది 555311 wikitext text/x-wiki {{header3 | title = [[భగవద్గీత - తెలుగు అనువాదము]] | author = | section = {{PAGENAME}} | translation = [[అథ షోడశోऽధ్యాయః |సంస్కృత శ్లోకములు]] }} __NOTOC__ ===అభయం సత్త్వసంశుద్ధిర్జ్ఞానయోగవ్యవస్థితిః=== అభయం సత్త్వసంశుద్ధిర్జ్ఞానయోగవ్యవస్థితిః| దానం దమశ్చ యజ్ఞశ్చ స్వాధ్యాయస్తప ఆర్జవమ్|| 16-1 || అభయం సత్వసుద్ధి జ్ఞానయోగంలో నిలవడం, ఇంద్రియ నిగ్రహం, యజ్ఞం, స్వాధ్యాయం, తపస్సు, నిజాయితీ(దైవీ పురుషుడికి కలుగుతాయి) ===అహింసా సత్యమక్రోధస్త్యాగః=== అహింసా సత్యమక్రోధస్త్యాగః శాన్తిరపైశునమ్| దయా భూతేష్వలోలుప్త్వం మార్దవం హ్రీరచాపలమ్|| 16-2 || అహింస, సత్యం, కోపము లేకపోవడం, మృదుస్వభావం, సిగ్గు, చాపల్యం లేకపోవడం ===తేజః క్షమా ధృతిః=== తేజః క్షమా ధృతిః శౌచమద్రోహో నాతిమానితా| భవన్తి సమ్పదం దైవీమభిజాతస్య భారత|| 16-3 || తేజస్సు, ఓర్మి, పట్టుదల, శుచిత్వం, ద్రోహచింతన లేకపోవడం, అభిమాన రాహిత్యం. . . అర్జునా! ఇవి దైవీ సంపదతో పుట్టిన వానికి కలుగుతాయి. ===దమ్భో దర్పోऽభిమానశ్చ క్రోధః=== దమ్భో దర్పోऽభిమానశ్చ క్రోధః పారుష్యమేవ చ| అజ్ఞానం చాభిజాతస్య పార్థ సమ్పదమాసురీమ్|| 16-4 | అర్జునా! దంభం, దర్పం, అభిమానం, క్రోధం, పరుషత్వం, అజ్ఞానం. . . ఈ లక్షణాలు అసుర సంపదతో పుట్టిన వానికి కలుగుతాయి. ===దైవీ సంపద్విమోక్షాయ === దైవీ సమ్పద్విమోక్షాయ నిబన్ధాయాసురీ మతా| మా శుచః సమ్పదం దైవీమభిజాతోऽసి పాణ్డవ|| 16-5 || దైవీ సంపద మోక్షానికి, అసుర సంపద సంసార బంధానికి కారణం. అర్జునా! విచారించకు, నీవు దైవీ సంపదతోనే పుట్టావు. ===ద్వౌ భూతసర్గౌ లోకేऽస్మిన్దైవ=== ద్వౌ భూతసర్గౌ లోకేऽస్మిన్దైవ ఆసుర ఏవ చ| దైవో విస్తరశః ప్రోక్త ఆసురం పార్థ మే శృణు|| 16-6 || ఈ లోకంలో దైవం, అసురం అని ప్రాణుల సృష్టి రెండు రకాలు. దైవసృష్టిని గురించి విస్తారంగా చెప్పబడినది. అర్జునా! అసుర సృష్టి గురించివిను. ===ప్రవృత్తిం చ నివృత్తిం చ=== ప్రవృత్తిం చ నివృత్తిం చ జనా న విదురాసురాః| న శౌచం నాపి చాచారో న సత్యం తేషు విద్యతే|| 16-7 || అసుర స్వభావం కలవారు ప్రవృత్తిని కాని నివృత్తిని గాని ఎరుగరు. వాళ్ళలో శౌచమూ, ఆచారమూ, సత్యమూ ఉండవు. ===అసత్యమప్రతిష్ఠం తే=== అసత్యమప్రతిష్ఠం తే జగదాహురనీశ్వరమ్| అపరస్పరసమ్భూతం కిమన్యత్కామహైతుకమ్|| 16-8 || జగత్తు మిధ్య అనీ, దానికి ధర్మా ధర్మాలు ఆధారము ఉండవని, ఈశ్వరుడే లేడనీ ఈ ప్రపంచములోని ప్రాణులు స్త్రీ పురుషుల కలయిక వలననే పుట్టినదనీ వారు అంటారు. అందుచేత ఈ జగత్తుకి కారణం కామమే అంటారు అసుర జనులు. ===ఏతాం దృష్టిమవష్టభ్య=== ఏతాం దృష్టిమవష్టభ్య నష్టాత్మానోऽల్పబుద్ధయః| ప్రభవన్త్యుగ్రకర్మాణః క్షయాయ జగతోऽహితాః|| 16-9 || ఈ దృష్టినే పట్టుకుని వేలాడుతూ వీళ్ళు ధర్మ భ్రష్టులై సంకుచిత బుద్ధులై, ప్రపంచానికి శత్రువులై, కౄరకర్ములై లోక నాశనం కోసం పుడతారు. ===కామమాశ్రిత్య దుష్పూరం=== కామమాశ్రిత్య దుష్పూరం దమ్భమానమదాన్వితాః| మోహాద్గృహీత్వాసద్గ్రాహాన్ప్రవర్తన్తేऽశుచివ్రతాః|| 16-10 || వాళ్ళుతృప్తి పరచడానికి వీలులేనంత కోరికలను పెట్టుకొని దంభ, మాన, మదాలతో నిండి, భ్రాంతి వలన అసత్యమైన వాటి వెంట అనాచారంగా ప్రవర్తిస్తారు. ===చిన్తామపరిమేయాం=== చిన్తామపరిమేయాం చ ప్రలయాన్తాముపాశ్రితాః| కామోపభోగపరమా ఏతావదితి నిశ్చితాః|| 16-11 || వాళ్ళు మరణించే వరకు అపరిమితములైన యోచనలలో మునిగి తేలుతూ, కామ భోగాలు తప్ప జీవితానికి వేరే లక్ష్యం లేదని నిశ్ఛయించుకున్న వాళ్ళు. ===ఆశాపాశశతైర్బద్ధాః=== ఆశాపాశశతైర్బద్ధాః కామక్రోధపరాయణాః| ఈహన్తే కామభోగార్థమన్యాయేనార్థసఞ్చయాన్|| 16-12 || వాళ్ళు వందలాది ఆశా పాశాలతో కట్టుబడి, కామక్రోధాలకు వశులై తమ కామభోగానికిగాను, అన్యాయంగానైనా సరే సంపదలను సమకూర్చుకోవాలని అనుకుంటారు. ===ఇదమద్య మయా === ఇదమద్య మయా లబ్ధమిమం ప్రాప్స్యే మనోరథమ్| ఇదమస్తీదమపి మే భవిష్యతి పునర్ధనమ్|| 16-13 || ఈ రోజు ఇంత సంపద నాకు లభించింది. ఈ కోరికలని తీర్చుకుంటాను. ఇంత ధనం నాకుంది. ఇక ముందు ఇంకా ఇంత ధనం వస్తుంది. ===అసౌ మయా హతః=== అసౌ మయా హతః శత్రుర్హనిష్యే చాపరానపి| ఈశ్వరోऽహమహం భోగీ సిద్ధోऽహం బలవాన్సుఖీ|| 16-14 || ఈ శత్రువు నాచే చంపబడినాడు, ఇతరులను కూడా చంపేస్తాను. నేను ఈశ్వరుణ్ణి, భోగిని, సిద్ధుణ్ణి, బలవంతుణ్ణి, సుఖిని. ===ఆఢ్యోऽభిజనవానస్మి=== ఆఢ్యోऽభిజనవానస్మి కోऽన్యోऽస్తి సదృశో మయా| యక్ష్యే దాస్యామి మోదిష్య ఇత్యజ్ఞానవిమోహితాః|| 16-15 || నేను ధనవంతుణ్ణి, కులమున్న వాడిని, నాకు సమానులు ఎవరున్నారు?యజ్ఞం చేస్తాను. దానాలిస్తాను, సంతోషిస్తాను ఇలా అజ్ఞానంతో భ్రాంతి చెందుతారు. ===అనేకచిత్తవిభ్రాన్తా=== అనేకచిత్తవిభ్రాన్తా మోహజాలసమావృతాః| ప్రసక్తాః కామభోగేషు పతన్తి నరకేऽశుచౌ|| 16-16 || అనేక రకాల ఆలోచనలతో భ్రాంత చిత్తులై అజ్ఞానపు వలలో చిక్కుకొని, కామభోగాలలో మరులుగొని అపవిత్రమైన నరకంలో పడతారు. ===ఆత్మసంభావితాః స్తబ్ధా=== ఆత్మసమ్భావితాః స్తబ్ధా ధనమానమదాన్వితాః| యజన్తే నామయజ్ఞైస్తే దమ్భేనావిధిపూర్వకమ్|| 16-17 || తమని తాము మెచ్చుకునే వాళ్ళు, మొండి వారు ధన మాన మదాలతో కూడుకుని, గుడ్డి వాళ్ళై దంభం కోసం శాస్త్ర పద్ధతిని వర్ణించి నామమాత్రంగా యజ్ఞాలు చేస్తారు. ===అహంకారం బలం దర్పం=== అహంకారం బలం దర్పం కామం క్రోధం చ సంశ్రితాః| మామాత్మపరదేహేషు ప్రద్విషన్తోऽభ్యసూయకాః|| 16-18 || అహంకారాన్ని, బలాన్ని, దర్పాన్ని, కామ క్రోధాలను ఆశ్రయించుకొని, తమలోను, ఇతరులలోను ఉన్న నన్ను ద్వేషించే కౄరులు, దుష్టులు నరాధములను నేను నిత్యము అసురీ యోనుల్లోకి విసిరేస్తాను. ===తానహం ద్విషతః=== ఇలా నన్ను ద్వేషించే కౄరులు, దుష్టులు, నరాధములను నిత్యమూ నేను అసురీ యోనుల్లోకి విసిరేస్తాను. ===ఆసురీం యోనిమాపన్నా=== అర్జునా! అసురీ జన్మను పొందిన మూర్ఖులు ప్రతి జన్మలోను నన్ను చేరకుండానే ఇంకా అధోగతికి పోతారు. ===త్రివిధం నరకస్యేదం ద్వారం=== ఆత్మ నాశనానికి దారి తీసే నరక ద్వారాలు మూడు-కామం, క్రోధం, లోభం. అందుచేత ఈ మూడింటిని త్యజించాలి. ===ఏతైర్విముక్తః కౌన్తేయ=== కౌంతేయా! నరక ద్వారాలైన ఈ కామ క్రోధ లోభాలు మూడింటి నుండి విడుదల పొందిన నరుడు, తనకు శ్రేయస్సును కలిగించే కర్మలు చేస్తాడు. దాని వలన పరమగతిని పొందుతాడు. ===యః శాస్త్రవిధిముత్సృజ్య=== తన కోరికల కారణంగా శాస్త్రాన్ని ఉల్లంఘించి ప్రవర్తించిన వాడు కార్యసిద్ధిని పొందడు. సుఖాన్ని పరమగతిని కూడా పొందడు. ===తస్మాచ్ఛాస్త్రం ప్రమాణం తే=== అందుచేత కర్తవ్యాన్ని, అకర్తవ్యాన్నినిర్ధారించుకోవడానికి శాస్త్రం ప్రమాణం. శాస్త్రం చెప్పిన విధిని తెలుసుకుని ఇక్కడ నీవు కర్మ చెయ్యడం మంచిది. {{header3 | title = [[భగవద్గీత - తెలుగు అనువాదము]] | author = | section = | translation = [[అథ షోడశోऽధ్యాయః |సంస్కృత శ్లోకములు]] }} {{భగవద్గీత}} 1vc8fep95wtzdgf6ieu3c32xcsdk39b 555312 555311 2026-05-01T17:38:31Z శ్రీనివాస్ బందరు 7291 పూర్తి శ్లోకాన్ని చేర్చడం జరిగింది 555312 wikitext text/x-wiki {{header3 | title = [[భగవద్గీత - తెలుగు అనువాదము]] | author = | section = {{PAGENAME}} | translation = [[అథ షోడశోऽధ్యాయః |సంస్కృత శ్లోకములు]] }} __NOTOC__ ===అభయం సత్త్వసంశుద్ధిర్జ్ఞానయోగవ్యవస్థితిః=== అభయం సత్త్వసంశుద్ధిర్జ్ఞానయోగవ్యవస్థితిః| దానం దమశ్చ యజ్ఞశ్చ స్వాధ్యాయస్తప ఆర్జవమ్|| 16-1 || అభయం సత్వసుద్ధి జ్ఞానయోగంలో నిలవడం, ఇంద్రియ నిగ్రహం, యజ్ఞం, స్వాధ్యాయం, తపస్సు, నిజాయితీ(దైవీ పురుషుడికి కలుగుతాయి) ===అహింసా సత్యమక్రోధస్త్యాగః=== అహింసా సత్యమక్రోధస్త్యాగః శాన్తిరపైశునమ్| దయా భూతేష్వలోలుప్త్వం మార్దవం హ్రీరచాపలమ్|| 16-2 || అహింస, సత్యం, కోపము లేకపోవడం, మృదుస్వభావం, సిగ్గు, చాపల్యం లేకపోవడం ===తేజః క్షమా ధృతిః=== తేజః క్షమా ధృతిః శౌచమద్రోహో నాతిమానితా| భవన్తి సమ్పదం దైవీమభిజాతస్య భారత|| 16-3 || తేజస్సు, ఓర్మి, పట్టుదల, శుచిత్వం, ద్రోహచింతన లేకపోవడం, అభిమాన రాహిత్యం. . . అర్జునా! ఇవి దైవీ సంపదతో పుట్టిన వానికి కలుగుతాయి. ===దమ్భో దర్పోऽభిమానశ్చ క్రోధః=== దమ్భో దర్పోऽభిమానశ్చ క్రోధః పారుష్యమేవ చ| అజ్ఞానం చాభిజాతస్య పార్థ సమ్పదమాసురీమ్|| 16-4 | అర్జునా! దంభం, దర్పం, అభిమానం, క్రోధం, పరుషత్వం, అజ్ఞానం. . . ఈ లక్షణాలు అసుర సంపదతో పుట్టిన వానికి కలుగుతాయి. ===దైవీ సంపద్విమోక్షాయ === దైవీ సమ్పద్విమోక్షాయ నిబన్ధాయాసురీ మతా| మా శుచః సమ్పదం దైవీమభిజాతోऽసి పాణ్డవ|| 16-5 || దైవీ సంపద మోక్షానికి, అసుర సంపద సంసార బంధానికి కారణం. అర్జునా! విచారించకు, నీవు దైవీ సంపదతోనే పుట్టావు. ===ద్వౌ భూతసర్గౌ లోకేऽస్మిన్దైవ=== ద్వౌ భూతసర్గౌ లోకేऽస్మిన్దైవ ఆసుర ఏవ చ| దైవో విస్తరశః ప్రోక్త ఆసురం పార్థ మే శృణు|| 16-6 || ఈ లోకంలో దైవం, అసురం అని ప్రాణుల సృష్టి రెండు రకాలు. దైవసృష్టిని గురించి విస్తారంగా చెప్పబడినది. అర్జునా! అసుర సృష్టి గురించివిను. ===ప్రవృత్తిం చ నివృత్తిం చ=== ప్రవృత్తిం చ నివృత్తిం చ జనా న విదురాసురాః| న శౌచం నాపి చాచారో న సత్యం తేషు విద్యతే|| 16-7 || అసుర స్వభావం కలవారు ప్రవృత్తిని కాని నివృత్తిని గాని ఎరుగరు. వాళ్ళలో శౌచమూ, ఆచారమూ, సత్యమూ ఉండవు. ===అసత్యమప్రతిష్ఠం తే=== అసత్యమప్రతిష్ఠం తే జగదాహురనీశ్వరమ్| అపరస్పరసమ్భూతం కిమన్యత్కామహైతుకమ్|| 16-8 || జగత్తు మిధ్య అనీ, దానికి ధర్మా ధర్మాలు ఆధారము ఉండవని, ఈశ్వరుడే లేడనీ ఈ ప్రపంచములోని ప్రాణులు స్త్రీ పురుషుల కలయిక వలననే పుట్టినదనీ వారు అంటారు. అందుచేత ఈ జగత్తుకి కారణం కామమే అంటారు అసుర జనులు. ===ఏతాం దృష్టిమవష్టభ్య=== ఏతాం దృష్టిమవష్టభ్య నష్టాత్మానోऽల్పబుద్ధయః| ప్రభవన్త్యుగ్రకర్మాణః క్షయాయ జగతోऽహితాః|| 16-9 || ఈ దృష్టినే పట్టుకుని వేలాడుతూ వీళ్ళు ధర్మ భ్రష్టులై సంకుచిత బుద్ధులై, ప్రపంచానికి శత్రువులై, కౄరకర్ములై లోక నాశనం కోసం పుడతారు. ===కామమాశ్రిత్య దుష్పూరం=== కామమాశ్రిత్య దుష్పూరం దమ్భమానమదాన్వితాః| మోహాద్గృహీత్వాసద్గ్రాహాన్ప్రవర్తన్తేऽశుచివ్రతాః|| 16-10 || వాళ్ళుతృప్తి పరచడానికి వీలులేనంత కోరికలను పెట్టుకొని దంభ, మాన, మదాలతో నిండి, భ్రాంతి వలన అసత్యమైన వాటి వెంట అనాచారంగా ప్రవర్తిస్తారు. ===చిన్తామపరిమేయాం=== చిన్తామపరిమేయాం చ ప్రలయాన్తాముపాశ్రితాః| కామోపభోగపరమా ఏతావదితి నిశ్చితాః|| 16-11 || వాళ్ళు మరణించే వరకు అపరిమితములైన యోచనలలో మునిగి తేలుతూ, కామ భోగాలు తప్ప జీవితానికి వేరే లక్ష్యం లేదని నిశ్ఛయించుకున్న వాళ్ళు. ===ఆశాపాశశతైర్బద్ధాః=== ఆశాపాశశతైర్బద్ధాః కామక్రోధపరాయణాః| ఈహన్తే కామభోగార్థమన్యాయేనార్థసఞ్చయాన్|| 16-12 || వాళ్ళు వందలాది ఆశా పాశాలతో కట్టుబడి, కామక్రోధాలకు వశులై తమ కామభోగానికిగాను, అన్యాయంగానైనా సరే సంపదలను సమకూర్చుకోవాలని అనుకుంటారు. ===ఇదమద్య మయా === ఇదమద్య మయా లబ్ధమిమం ప్రాప్స్యే మనోరథమ్| ఇదమస్తీదమపి మే భవిష్యతి పునర్ధనమ్|| 16-13 || ఈ రోజు ఇంత సంపద నాకు లభించింది. ఈ కోరికలని తీర్చుకుంటాను. ఇంత ధనం నాకుంది. ఇక ముందు ఇంకా ఇంత ధనం వస్తుంది. ===అసౌ మయా హతః=== అసౌ మయా హతః శత్రుర్హనిష్యే చాపరానపి| ఈశ్వరోऽహమహం భోగీ సిద్ధోऽహం బలవాన్సుఖీ|| 16-14 || ఈ శత్రువు నాచే చంపబడినాడు, ఇతరులను కూడా చంపేస్తాను. నేను ఈశ్వరుణ్ణి, భోగిని, సిద్ధుణ్ణి, బలవంతుణ్ణి, సుఖిని. ===ఆఢ్యోऽభిజనవానస్మి=== ఆఢ్యోऽభిజనవానస్మి కోऽన్యోऽస్తి సదృశో మయా| యక్ష్యే దాస్యామి మోదిష్య ఇత్యజ్ఞానవిమోహితాః|| 16-15 || నేను ధనవంతుణ్ణి, కులమున్న వాడిని, నాకు సమానులు ఎవరున్నారు?యజ్ఞం చేస్తాను. దానాలిస్తాను, సంతోషిస్తాను ఇలా అజ్ఞానంతో భ్రాంతి చెందుతారు. ===అనేకచిత్తవిభ్రాన్తా=== అనేకచిత్తవిభ్రాన్తా మోహజాలసమావృతాః| ప్రసక్తాః కామభోగేషు పతన్తి నరకేऽశుచౌ|| 16-16 || అనేక రకాల ఆలోచనలతో భ్రాంత చిత్తులై అజ్ఞానపు వలలో చిక్కుకొని, కామభోగాలలో మరులుగొని అపవిత్రమైన నరకంలో పడతారు. ===ఆత్మసంభావితాః స్తబ్ధా=== ఆత్మసమ్భావితాః స్తబ్ధా ధనమానమదాన్వితాః| యజన్తే నామయజ్ఞైస్తే దమ్భేనావిధిపూర్వకమ్|| 16-17 || తమని తాము మెచ్చుకునే వాళ్ళు, మొండి వారు ధన మాన మదాలతో కూడుకుని, గుడ్డి వాళ్ళై దంభం కోసం శాస్త్ర పద్ధతిని వర్ణించి నామమాత్రంగా యజ్ఞాలు చేస్తారు. ===అహంకారం బలం దర్పం=== అహంకారం బలం దర్పం కామం క్రోధం చ సంశ్రితాః| మామాత్మపరదేహేషు ప్రద్విషన్తోऽభ్యసూయకాః|| 16-18 || అహంకారాన్ని, బలాన్ని, దర్పాన్ని, కామ క్రోధాలను ఆశ్రయించుకొని, తమలోను, ఇతరులలోను ఉన్న నన్ను ద్వేషించే కౄరులు, దుష్టులు నరాధములను నేను నిత్యము అసురీ యోనుల్లోకి విసిరేస్తాను. ===తానహం ద్విషతః=== తానహం ద్విషతః క్రురాన్సంసారేషు నరాధమాన్| క్షిపామ్యజస్రమశుభానాసురీష్వేవ యోనిషు|| 16-19 || ఇలా నన్ను ద్వేషించే కౄరులు, దుష్టులు, నరాధములను నిత్యమూ నేను అసురీ యోనుల్లోకి విసిరేస్తాను. ===ఆసురీం యోనిమాపన్నా=== అర్జునా! అసురీ జన్మను పొందిన మూర్ఖులు ప్రతి జన్మలోను నన్ను చేరకుండానే ఇంకా అధోగతికి పోతారు. ===త్రివిధం నరకస్యేదం ద్వారం=== ఆత్మ నాశనానికి దారి తీసే నరక ద్వారాలు మూడు-కామం, క్రోధం, లోభం. అందుచేత ఈ మూడింటిని త్యజించాలి. ===ఏతైర్విముక్తః కౌన్తేయ=== కౌంతేయా! నరక ద్వారాలైన ఈ కామ క్రోధ లోభాలు మూడింటి నుండి విడుదల పొందిన నరుడు, తనకు శ్రేయస్సును కలిగించే కర్మలు చేస్తాడు. దాని వలన పరమగతిని పొందుతాడు. ===యః శాస్త్రవిధిముత్సృజ్య=== తన కోరికల కారణంగా శాస్త్రాన్ని ఉల్లంఘించి ప్రవర్తించిన వాడు కార్యసిద్ధిని పొందడు. సుఖాన్ని పరమగతిని కూడా పొందడు. ===తస్మాచ్ఛాస్త్రం ప్రమాణం తే=== అందుచేత కర్తవ్యాన్ని, అకర్తవ్యాన్నినిర్ధారించుకోవడానికి శాస్త్రం ప్రమాణం. శాస్త్రం చెప్పిన విధిని తెలుసుకుని ఇక్కడ నీవు కర్మ చెయ్యడం మంచిది. {{header3 | title = [[భగవద్గీత - తెలుగు అనువాదము]] | author = | section = | translation = [[అథ షోడశోऽధ్యాయః |సంస్కృత శ్లోకములు]] }} {{భగవద్గీత}} d9tt98pjm9worqjpwnquth2k3lzbqgc 555313 555312 2026-05-01T17:39:24Z శ్రీనివాస్ బందరు 7291 పూర్తి శ్లోకాన్ని చేర్చడం జరిగింది 555313 wikitext text/x-wiki {{header3 | title = [[భగవద్గీత - తెలుగు అనువాదము]] | author = | section = {{PAGENAME}} | translation = [[అథ షోడశోऽధ్యాయః |సంస్కృత శ్లోకములు]] }} __NOTOC__ ===అభయం సత్త్వసంశుద్ధిర్జ్ఞానయోగవ్యవస్థితిః=== అభయం సత్త్వసంశుద్ధిర్జ్ఞానయోగవ్యవస్థితిః| దానం దమశ్చ యజ్ఞశ్చ స్వాధ్యాయస్తప ఆర్జవమ్|| 16-1 || అభయం సత్వసుద్ధి జ్ఞానయోగంలో నిలవడం, ఇంద్రియ నిగ్రహం, యజ్ఞం, స్వాధ్యాయం, తపస్సు, నిజాయితీ(దైవీ పురుషుడికి కలుగుతాయి) ===అహింసా సత్యమక్రోధస్త్యాగః=== అహింసా సత్యమక్రోధస్త్యాగః శాన్తిరపైశునమ్| దయా భూతేష్వలోలుప్త్వం మార్దవం హ్రీరచాపలమ్|| 16-2 || అహింస, సత్యం, కోపము లేకపోవడం, మృదుస్వభావం, సిగ్గు, చాపల్యం లేకపోవడం ===తేజః క్షమా ధృతిః=== తేజః క్షమా ధృతిః శౌచమద్రోహో నాతిమానితా| భవన్తి సమ్పదం దైవీమభిజాతస్య భారత|| 16-3 || తేజస్సు, ఓర్మి, పట్టుదల, శుచిత్వం, ద్రోహచింతన లేకపోవడం, అభిమాన రాహిత్యం. . . అర్జునా! ఇవి దైవీ సంపదతో పుట్టిన వానికి కలుగుతాయి. ===దమ్భో దర్పోऽభిమానశ్చ క్రోధః=== దమ్భో దర్పోऽభిమానశ్చ క్రోధః పారుష్యమేవ చ| అజ్ఞానం చాభిజాతస్య పార్థ సమ్పదమాసురీమ్|| 16-4 | అర్జునా! దంభం, దర్పం, అభిమానం, క్రోధం, పరుషత్వం, అజ్ఞానం. . . ఈ లక్షణాలు అసుర సంపదతో పుట్టిన వానికి కలుగుతాయి. ===దైవీ సంపద్విమోక్షాయ === దైవీ సమ్పద్విమోక్షాయ నిబన్ధాయాసురీ మతా| మా శుచః సమ్పదం దైవీమభిజాతోऽసి పాణ్డవ|| 16-5 || దైవీ సంపద మోక్షానికి, అసుర సంపద సంసార బంధానికి కారణం. అర్జునా! విచారించకు, నీవు దైవీ సంపదతోనే పుట్టావు. ===ద్వౌ భూతసర్గౌ లోకేऽస్మిన్దైవ=== ద్వౌ భూతసర్గౌ లోకేऽస్మిన్దైవ ఆసుర ఏవ చ| దైవో విస్తరశః ప్రోక్త ఆసురం పార్థ మే శృణు|| 16-6 || ఈ లోకంలో దైవం, అసురం అని ప్రాణుల సృష్టి రెండు రకాలు. దైవసృష్టిని గురించి విస్తారంగా చెప్పబడినది. అర్జునా! అసుర సృష్టి గురించివిను. ===ప్రవృత్తిం చ నివృత్తిం చ=== ప్రవృత్తిం చ నివృత్తిం చ జనా న విదురాసురాః| న శౌచం నాపి చాచారో న సత్యం తేషు విద్యతే|| 16-7 || అసుర స్వభావం కలవారు ప్రవృత్తిని కాని నివృత్తిని గాని ఎరుగరు. వాళ్ళలో శౌచమూ, ఆచారమూ, సత్యమూ ఉండవు. ===అసత్యమప్రతిష్ఠం తే=== అసత్యమప్రతిష్ఠం తే జగదాహురనీశ్వరమ్| అపరస్పరసమ్భూతం కిమన్యత్కామహైతుకమ్|| 16-8 || జగత్తు మిధ్య అనీ, దానికి ధర్మా ధర్మాలు ఆధారము ఉండవని, ఈశ్వరుడే లేడనీ ఈ ప్రపంచములోని ప్రాణులు స్త్రీ పురుషుల కలయిక వలననే పుట్టినదనీ వారు అంటారు. అందుచేత ఈ జగత్తుకి కారణం కామమే అంటారు అసుర జనులు. ===ఏతాం దృష్టిమవష్టభ్య=== ఏతాం దృష్టిమవష్టభ్య నష్టాత్మానోऽల్పబుద్ధయః| ప్రభవన్త్యుగ్రకర్మాణః క్షయాయ జగతోऽహితాః|| 16-9 || ఈ దృష్టినే పట్టుకుని వేలాడుతూ వీళ్ళు ధర్మ భ్రష్టులై సంకుచిత బుద్ధులై, ప్రపంచానికి శత్రువులై, కౄరకర్ములై లోక నాశనం కోసం పుడతారు. ===కామమాశ్రిత్య దుష్పూరం=== కామమాశ్రిత్య దుష్పూరం దమ్భమానమదాన్వితాః| మోహాద్గృహీత్వాసద్గ్రాహాన్ప్రవర్తన్తేऽశుచివ్రతాః|| 16-10 || వాళ్ళుతృప్తి పరచడానికి వీలులేనంత కోరికలను పెట్టుకొని దంభ, మాన, మదాలతో నిండి, భ్రాంతి వలన అసత్యమైన వాటి వెంట అనాచారంగా ప్రవర్తిస్తారు. ===చిన్తామపరిమేయాం=== చిన్తామపరిమేయాం చ ప్రలయాన్తాముపాశ్రితాః| కామోపభోగపరమా ఏతావదితి నిశ్చితాః|| 16-11 || వాళ్ళు మరణించే వరకు అపరిమితములైన యోచనలలో మునిగి తేలుతూ, కామ భోగాలు తప్ప జీవితానికి వేరే లక్ష్యం లేదని నిశ్ఛయించుకున్న వాళ్ళు. ===ఆశాపాశశతైర్బద్ధాః=== ఆశాపాశశతైర్బద్ధాః కామక్రోధపరాయణాః| ఈహన్తే కామభోగార్థమన్యాయేనార్థసఞ్చయాన్|| 16-12 || వాళ్ళు వందలాది ఆశా పాశాలతో కట్టుబడి, కామక్రోధాలకు వశులై తమ కామభోగానికిగాను, అన్యాయంగానైనా సరే సంపదలను సమకూర్చుకోవాలని అనుకుంటారు. ===ఇదమద్య మయా === ఇదమద్య మయా లబ్ధమిమం ప్రాప్స్యే మనోరథమ్| ఇదమస్తీదమపి మే భవిష్యతి పునర్ధనమ్|| 16-13 || ఈ రోజు ఇంత సంపద నాకు లభించింది. ఈ కోరికలని తీర్చుకుంటాను. ఇంత ధనం నాకుంది. ఇక ముందు ఇంకా ఇంత ధనం వస్తుంది. ===అసౌ మయా హతః=== అసౌ మయా హతః శత్రుర్హనిష్యే చాపరానపి| ఈశ్వరోऽహమహం భోగీ సిద్ధోऽహం బలవాన్సుఖీ|| 16-14 || ఈ శత్రువు నాచే చంపబడినాడు, ఇతరులను కూడా చంపేస్తాను. నేను ఈశ్వరుణ్ణి, భోగిని, సిద్ధుణ్ణి, బలవంతుణ్ణి, సుఖిని. ===ఆఢ్యోऽభిజనవానస్మి=== ఆఢ్యోऽభిజనవానస్మి కోऽన్యోऽస్తి సదృశో మయా| యక్ష్యే దాస్యామి మోదిష్య ఇత్యజ్ఞానవిమోహితాః|| 16-15 || నేను ధనవంతుణ్ణి, కులమున్న వాడిని, నాకు సమానులు ఎవరున్నారు?యజ్ఞం చేస్తాను. దానాలిస్తాను, సంతోషిస్తాను ఇలా అజ్ఞానంతో భ్రాంతి చెందుతారు. ===అనేకచిత్తవిభ్రాన్తా=== అనేకచిత్తవిభ్రాన్తా మోహజాలసమావృతాః| ప్రసక్తాః కామభోగేషు పతన్తి నరకేऽశుచౌ|| 16-16 || అనేక రకాల ఆలోచనలతో భ్రాంత చిత్తులై అజ్ఞానపు వలలో చిక్కుకొని, కామభోగాలలో మరులుగొని అపవిత్రమైన నరకంలో పడతారు. ===ఆత్మసంభావితాః స్తబ్ధా=== ఆత్మసమ్భావితాః స్తబ్ధా ధనమానమదాన్వితాః| యజన్తే నామయజ్ఞైస్తే దమ్భేనావిధిపూర్వకమ్|| 16-17 || తమని తాము మెచ్చుకునే వాళ్ళు, మొండి వారు ధన మాన మదాలతో కూడుకుని, గుడ్డి వాళ్ళై దంభం కోసం శాస్త్ర పద్ధతిని వర్ణించి నామమాత్రంగా యజ్ఞాలు చేస్తారు. ===అహంకారం బలం దర్పం=== అహంకారం బలం దర్పం కామం క్రోధం చ సంశ్రితాః| మామాత్మపరదేహేషు ప్రద్విషన్తోऽభ్యసూయకాః|| 16-18 || అహంకారాన్ని, బలాన్ని, దర్పాన్ని, కామ క్రోధాలను ఆశ్రయించుకొని, తమలోను, ఇతరులలోను ఉన్న నన్ను ద్వేషించే కౄరులు, దుష్టులు నరాధములను నేను నిత్యము అసురీ యోనుల్లోకి విసిరేస్తాను. ===తానహం ద్విషతః=== తానహం ద్విషతః క్రురాన్సంసారేషు నరాధమాన్| క్షిపామ్యజస్రమశుభానాసురీష్వేవ యోనిషు|| 16-19 || ఇలా నన్ను ద్వేషించే కౄరులు, దుష్టులు, నరాధములను నిత్యమూ నేను అసురీ యోనుల్లోకి విసిరేస్తాను. ===ఆసురీం యోనిమాపన్నా=== ఆసురీం యోనిమాపన్నా మూఢా జన్మని జన్మని| మామప్రాప్యైవ కౌన్తేయ తతో యాన్త్యధమాం గతిమ్|| 16-20 || అర్జునా! అసురీ జన్మను పొందిన మూర్ఖులు ప్రతి జన్మలోను నన్ను చేరకుండానే ఇంకా అధోగతికి పోతారు. ===త్రివిధం నరకస్యేదం ద్వారం=== ఆత్మ నాశనానికి దారి తీసే నరక ద్వారాలు మూడు-కామం, క్రోధం, లోభం. అందుచేత ఈ మూడింటిని త్యజించాలి. ===ఏతైర్విముక్తః కౌన్తేయ=== కౌంతేయా! నరక ద్వారాలైన ఈ కామ క్రోధ లోభాలు మూడింటి నుండి విడుదల పొందిన నరుడు, తనకు శ్రేయస్సును కలిగించే కర్మలు చేస్తాడు. దాని వలన పరమగతిని పొందుతాడు. ===యః శాస్త్రవిధిముత్సృజ్య=== తన కోరికల కారణంగా శాస్త్రాన్ని ఉల్లంఘించి ప్రవర్తించిన వాడు కార్యసిద్ధిని పొందడు. సుఖాన్ని పరమగతిని కూడా పొందడు. ===తస్మాచ్ఛాస్త్రం ప్రమాణం తే=== అందుచేత కర్తవ్యాన్ని, అకర్తవ్యాన్నినిర్ధారించుకోవడానికి శాస్త్రం ప్రమాణం. శాస్త్రం చెప్పిన విధిని తెలుసుకుని ఇక్కడ నీవు కర్మ చెయ్యడం మంచిది. {{header3 | title = [[భగవద్గీత - తెలుగు అనువాదము]] | author = | section = | translation = [[అథ షోడశోऽధ్యాయః |సంస్కృత శ్లోకములు]] }} {{భగవద్గీత}} 26hecn5ak7vryvpfc66okzrt6vgqj2v 555314 555313 2026-05-01T17:40:17Z శ్రీనివాస్ బందరు 7291 పూర్తి శ్లోకాన్ని చేర్చడం జరిగింది 555314 wikitext text/x-wiki {{header3 | title = [[భగవద్గీత - తెలుగు అనువాదము]] | author = | section = {{PAGENAME}} | translation = [[అథ షోడశోऽధ్యాయః |సంస్కృత శ్లోకములు]] }} __NOTOC__ ===అభయం సత్త్వసంశుద్ధిర్జ్ఞానయోగవ్యవస్థితిః=== అభయం సత్త్వసంశుద్ధిర్జ్ఞానయోగవ్యవస్థితిః| దానం దమశ్చ యజ్ఞశ్చ స్వాధ్యాయస్తప ఆర్జవమ్|| 16-1 || అభయం సత్వసుద్ధి జ్ఞానయోగంలో నిలవడం, ఇంద్రియ నిగ్రహం, యజ్ఞం, స్వాధ్యాయం, తపస్సు, నిజాయితీ(దైవీ పురుషుడికి కలుగుతాయి) ===అహింసా సత్యమక్రోధస్త్యాగః=== అహింసా సత్యమక్రోధస్త్యాగః శాన్తిరపైశునమ్| దయా భూతేష్వలోలుప్త్వం మార్దవం హ్రీరచాపలమ్|| 16-2 || అహింస, సత్యం, కోపము లేకపోవడం, మృదుస్వభావం, సిగ్గు, చాపల్యం లేకపోవడం ===తేజః క్షమా ధృతిః=== తేజః క్షమా ధృతిః శౌచమద్రోహో నాతిమానితా| భవన్తి సమ్పదం దైవీమభిజాతస్య భారత|| 16-3 || తేజస్సు, ఓర్మి, పట్టుదల, శుచిత్వం, ద్రోహచింతన లేకపోవడం, అభిమాన రాహిత్యం. . . అర్జునా! ఇవి దైవీ సంపదతో పుట్టిన వానికి కలుగుతాయి. ===దమ్భో దర్పోऽభిమానశ్చ క్రోధః=== దమ్భో దర్పోऽభిమానశ్చ క్రోధః పారుష్యమేవ చ| అజ్ఞానం చాభిజాతస్య పార్థ సమ్పదమాసురీమ్|| 16-4 | అర్జునా! దంభం, దర్పం, అభిమానం, క్రోధం, పరుషత్వం, అజ్ఞానం. . . ఈ లక్షణాలు అసుర సంపదతో పుట్టిన వానికి కలుగుతాయి. ===దైవీ సంపద్విమోక్షాయ === దైవీ సమ్పద్విమోక్షాయ నిబన్ధాయాసురీ మతా| మా శుచః సమ్పదం దైవీమభిజాతోऽసి పాణ్డవ|| 16-5 || దైవీ సంపద మోక్షానికి, అసుర సంపద సంసార బంధానికి కారణం. అర్జునా! విచారించకు, నీవు దైవీ సంపదతోనే పుట్టావు. ===ద్వౌ భూతసర్గౌ లోకేऽస్మిన్దైవ=== ద్వౌ భూతసర్గౌ లోకేऽస్మిన్దైవ ఆసుర ఏవ చ| దైవో విస్తరశః ప్రోక్త ఆసురం పార్థ మే శృణు|| 16-6 || ఈ లోకంలో దైవం, అసురం అని ప్రాణుల సృష్టి రెండు రకాలు. దైవసృష్టిని గురించి విస్తారంగా చెప్పబడినది. అర్జునా! అసుర సృష్టి గురించివిను. ===ప్రవృత్తిం చ నివృత్తిం చ=== ప్రవృత్తిం చ నివృత్తిం చ జనా న విదురాసురాః| న శౌచం నాపి చాచారో న సత్యం తేషు విద్యతే|| 16-7 || అసుర స్వభావం కలవారు ప్రవృత్తిని కాని నివృత్తిని గాని ఎరుగరు. వాళ్ళలో శౌచమూ, ఆచారమూ, సత్యమూ ఉండవు. ===అసత్యమప్రతిష్ఠం తే=== అసత్యమప్రతిష్ఠం తే జగదాహురనీశ్వరమ్| అపరస్పరసమ్భూతం కిమన్యత్కామహైతుకమ్|| 16-8 || జగత్తు మిధ్య అనీ, దానికి ధర్మా ధర్మాలు ఆధారము ఉండవని, ఈశ్వరుడే లేడనీ ఈ ప్రపంచములోని ప్రాణులు స్త్రీ పురుషుల కలయిక వలననే పుట్టినదనీ వారు అంటారు. అందుచేత ఈ జగత్తుకి కారణం కామమే అంటారు అసుర జనులు. ===ఏతాం దృష్టిమవష్టభ్య=== ఏతాం దృష్టిమవష్టభ్య నష్టాత్మానోऽల్పబుద్ధయః| ప్రభవన్త్యుగ్రకర్మాణః క్షయాయ జగతోऽహితాః|| 16-9 || ఈ దృష్టినే పట్టుకుని వేలాడుతూ వీళ్ళు ధర్మ భ్రష్టులై సంకుచిత బుద్ధులై, ప్రపంచానికి శత్రువులై, కౄరకర్ములై లోక నాశనం కోసం పుడతారు. ===కామమాశ్రిత్య దుష్పూరం=== కామమాశ్రిత్య దుష్పూరం దమ్భమానమదాన్వితాః| మోహాద్గృహీత్వాసద్గ్రాహాన్ప్రవర్తన్తేऽశుచివ్రతాః|| 16-10 || వాళ్ళుతృప్తి పరచడానికి వీలులేనంత కోరికలను పెట్టుకొని దంభ, మాన, మదాలతో నిండి, భ్రాంతి వలన అసత్యమైన వాటి వెంట అనాచారంగా ప్రవర్తిస్తారు. ===చిన్తామపరిమేయాం=== చిన్తామపరిమేయాం చ ప్రలయాన్తాముపాశ్రితాః| కామోపభోగపరమా ఏతావదితి నిశ్చితాః|| 16-11 || వాళ్ళు మరణించే వరకు అపరిమితములైన యోచనలలో మునిగి తేలుతూ, కామ భోగాలు తప్ప జీవితానికి వేరే లక్ష్యం లేదని నిశ్ఛయించుకున్న వాళ్ళు. ===ఆశాపాశశతైర్బద్ధాః=== ఆశాపాశశతైర్బద్ధాః కామక్రోధపరాయణాః| ఈహన్తే కామభోగార్థమన్యాయేనార్థసఞ్చయాన్|| 16-12 || వాళ్ళు వందలాది ఆశా పాశాలతో కట్టుబడి, కామక్రోధాలకు వశులై తమ కామభోగానికిగాను, అన్యాయంగానైనా సరే సంపదలను సమకూర్చుకోవాలని అనుకుంటారు. ===ఇదమద్య మయా === ఇదమద్య మయా లబ్ధమిమం ప్రాప్స్యే మనోరథమ్| ఇదమస్తీదమపి మే భవిష్యతి పునర్ధనమ్|| 16-13 || ఈ రోజు ఇంత సంపద నాకు లభించింది. ఈ కోరికలని తీర్చుకుంటాను. ఇంత ధనం నాకుంది. ఇక ముందు ఇంకా ఇంత ధనం వస్తుంది. ===అసౌ మయా హతః=== అసౌ మయా హతః శత్రుర్హనిష్యే చాపరానపి| ఈశ్వరోऽహమహం భోగీ సిద్ధోऽహం బలవాన్సుఖీ|| 16-14 || ఈ శత్రువు నాచే చంపబడినాడు, ఇతరులను కూడా చంపేస్తాను. నేను ఈశ్వరుణ్ణి, భోగిని, సిద్ధుణ్ణి, బలవంతుణ్ణి, సుఖిని. ===ఆఢ్యోऽభిజనవానస్మి=== ఆఢ్యోऽభిజనవానస్మి కోऽన్యోऽస్తి సదృశో మయా| యక్ష్యే దాస్యామి మోదిష్య ఇత్యజ్ఞానవిమోహితాః|| 16-15 || నేను ధనవంతుణ్ణి, కులమున్న వాడిని, నాకు సమానులు ఎవరున్నారు?యజ్ఞం చేస్తాను. దానాలిస్తాను, సంతోషిస్తాను ఇలా అజ్ఞానంతో భ్రాంతి చెందుతారు. ===అనేకచిత్తవిభ్రాన్తా=== అనేకచిత్తవిభ్రాన్తా మోహజాలసమావృతాః| ప్రసక్తాః కామభోగేషు పతన్తి నరకేऽశుచౌ|| 16-16 || అనేక రకాల ఆలోచనలతో భ్రాంత చిత్తులై అజ్ఞానపు వలలో చిక్కుకొని, కామభోగాలలో మరులుగొని అపవిత్రమైన నరకంలో పడతారు. ===ఆత్మసంభావితాః స్తబ్ధా=== ఆత్మసమ్భావితాః స్తబ్ధా ధనమానమదాన్వితాః| యజన్తే నామయజ్ఞైస్తే దమ్భేనావిధిపూర్వకమ్|| 16-17 || తమని తాము మెచ్చుకునే వాళ్ళు, మొండి వారు ధన మాన మదాలతో కూడుకుని, గుడ్డి వాళ్ళై దంభం కోసం శాస్త్ర పద్ధతిని వర్ణించి నామమాత్రంగా యజ్ఞాలు చేస్తారు. ===అహంకారం బలం దర్పం=== అహంకారం బలం దర్పం కామం క్రోధం చ సంశ్రితాః| మామాత్మపరదేహేషు ప్రద్విషన్తోऽభ్యసూయకాః|| 16-18 || అహంకారాన్ని, బలాన్ని, దర్పాన్ని, కామ క్రోధాలను ఆశ్రయించుకొని, తమలోను, ఇతరులలోను ఉన్న నన్ను ద్వేషించే కౄరులు, దుష్టులు నరాధములను నేను నిత్యము అసురీ యోనుల్లోకి విసిరేస్తాను. ===తానహం ద్విషతః=== తానహం ద్విషతః క్రురాన్సంసారేషు నరాధమాన్| క్షిపామ్యజస్రమశుభానాసురీష్వేవ యోనిషు|| 16-19 || ఇలా నన్ను ద్వేషించే కౄరులు, దుష్టులు, నరాధములను నిత్యమూ నేను అసురీ యోనుల్లోకి విసిరేస్తాను. ===ఆసురీం యోనిమాపన్నా=== ఆసురీం యోనిమాపన్నా మూఢా జన్మని జన్మని| మామప్రాప్యైవ కౌన్తేయ తతో యాన్త్యధమాం గతిమ్|| 16-20 || అర్జునా! అసురీ జన్మను పొందిన మూర్ఖులు ప్రతి జన్మలోను నన్ను చేరకుండానే ఇంకా అధోగతికి పోతారు. ===త్రివిధం నరకస్యేదం ద్వారం=== త్రివిధం నరకస్యేదం ద్వారం నాశనమాత్మనః| కామః క్రోధస్తథా లోభస్తస్మాదేతత్త్రయం త్యజేత్|| 16-21 || ఆత్మ నాశనానికి దారి తీసే నరక ద్వారాలు మూడు-కామం, క్రోధం, లోభం. అందుచేత ఈ మూడింటిని త్యజించాలి. ===ఏతైర్విముక్తః కౌన్తేయ=== కౌంతేయా! నరక ద్వారాలైన ఈ కామ క్రోధ లోభాలు మూడింటి నుండి విడుదల పొందిన నరుడు, తనకు శ్రేయస్సును కలిగించే కర్మలు చేస్తాడు. దాని వలన పరమగతిని పొందుతాడు. ===యః శాస్త్రవిధిముత్సృజ్య=== తన కోరికల కారణంగా శాస్త్రాన్ని ఉల్లంఘించి ప్రవర్తించిన వాడు కార్యసిద్ధిని పొందడు. సుఖాన్ని పరమగతిని కూడా పొందడు. ===తస్మాచ్ఛాస్త్రం ప్రమాణం తే=== అందుచేత కర్తవ్యాన్ని, అకర్తవ్యాన్నినిర్ధారించుకోవడానికి శాస్త్రం ప్రమాణం. శాస్త్రం చెప్పిన విధిని తెలుసుకుని ఇక్కడ నీవు కర్మ చెయ్యడం మంచిది. {{header3 | title = [[భగవద్గీత - తెలుగు అనువాదము]] | author = | section = | translation = [[అథ షోడశోऽధ్యాయః |సంస్కృత శ్లోకములు]] }} {{భగవద్గీత}} 4zzeh2m3ufyihi6jo6s6e3sf0qsk6zs 555315 555314 2026-05-01T17:41:12Z శ్రీనివాస్ బందరు 7291 పూర్తి శ్లోకాన్ని చేర్చడం జరిగింది 555315 wikitext text/x-wiki {{header3 | title = [[భగవద్గీత - తెలుగు అనువాదము]] | author = | section = {{PAGENAME}} | translation = [[అథ షోడశోऽధ్యాయః |సంస్కృత శ్లోకములు]] }} __NOTOC__ ===అభయం సత్త్వసంశుద్ధిర్జ్ఞానయోగవ్యవస్థితిః=== అభయం సత్త్వసంశుద్ధిర్జ్ఞానయోగవ్యవస్థితిః| దానం దమశ్చ యజ్ఞశ్చ స్వాధ్యాయస్తప ఆర్జవమ్|| 16-1 || అభయం సత్వసుద్ధి జ్ఞానయోగంలో నిలవడం, ఇంద్రియ నిగ్రహం, యజ్ఞం, స్వాధ్యాయం, తపస్సు, నిజాయితీ(దైవీ పురుషుడికి కలుగుతాయి) ===అహింసా సత్యమక్రోధస్త్యాగః=== అహింసా సత్యమక్రోధస్త్యాగః శాన్తిరపైశునమ్| దయా భూతేష్వలోలుప్త్వం మార్దవం హ్రీరచాపలమ్|| 16-2 || అహింస, సత్యం, కోపము లేకపోవడం, మృదుస్వభావం, సిగ్గు, చాపల్యం లేకపోవడం ===తేజః క్షమా ధృతిః=== తేజః క్షమా ధృతిః శౌచమద్రోహో నాతిమానితా| భవన్తి సమ్పదం దైవీమభిజాతస్య భారత|| 16-3 || తేజస్సు, ఓర్మి, పట్టుదల, శుచిత్వం, ద్రోహచింతన లేకపోవడం, అభిమాన రాహిత్యం. . . అర్జునా! ఇవి దైవీ సంపదతో పుట్టిన వానికి కలుగుతాయి. ===దమ్భో దర్పోऽభిమానశ్చ క్రోధః=== దమ్భో దర్పోऽభిమానశ్చ క్రోధః పారుష్యమేవ చ| అజ్ఞానం చాభిజాతస్య పార్థ సమ్పదమాసురీమ్|| 16-4 | అర్జునా! దంభం, దర్పం, అభిమానం, క్రోధం, పరుషత్వం, అజ్ఞానం. . . ఈ లక్షణాలు అసుర సంపదతో పుట్టిన వానికి కలుగుతాయి. ===దైవీ సంపద్విమోక్షాయ === దైవీ సమ్పద్విమోక్షాయ నిబన్ధాయాసురీ మతా| మా శుచః సమ్పదం దైవీమభిజాతోऽసి పాణ్డవ|| 16-5 || దైవీ సంపద మోక్షానికి, అసుర సంపద సంసార బంధానికి కారణం. అర్జునా! విచారించకు, నీవు దైవీ సంపదతోనే పుట్టావు. ===ద్వౌ భూతసర్గౌ లోకేऽస్మిన్దైవ=== ద్వౌ భూతసర్గౌ లోకేऽస్మిన్దైవ ఆసుర ఏవ చ| దైవో విస్తరశః ప్రోక్త ఆసురం పార్థ మే శృణు|| 16-6 || ఈ లోకంలో దైవం, అసురం అని ప్రాణుల సృష్టి రెండు రకాలు. దైవసృష్టిని గురించి విస్తారంగా చెప్పబడినది. అర్జునా! అసుర సృష్టి గురించివిను. ===ప్రవృత్తిం చ నివృత్తిం చ=== ప్రవృత్తిం చ నివృత్తిం చ జనా న విదురాసురాః| న శౌచం నాపి చాచారో న సత్యం తేషు విద్యతే|| 16-7 || అసుర స్వభావం కలవారు ప్రవృత్తిని కాని నివృత్తిని గాని ఎరుగరు. వాళ్ళలో శౌచమూ, ఆచారమూ, సత్యమూ ఉండవు. ===అసత్యమప్రతిష్ఠం తే=== అసత్యమప్రతిష్ఠం తే జగదాహురనీశ్వరమ్| అపరస్పరసమ్భూతం కిమన్యత్కామహైతుకమ్|| 16-8 || జగత్తు మిధ్య అనీ, దానికి ధర్మా ధర్మాలు ఆధారము ఉండవని, ఈశ్వరుడే లేడనీ ఈ ప్రపంచములోని ప్రాణులు స్త్రీ పురుషుల కలయిక వలననే పుట్టినదనీ వారు అంటారు. అందుచేత ఈ జగత్తుకి కారణం కామమే అంటారు అసుర జనులు. ===ఏతాం దృష్టిమవష్టభ్య=== ఏతాం దృష్టిమవష్టభ్య నష్టాత్మానోऽల్పబుద్ధయః| ప్రభవన్త్యుగ్రకర్మాణః క్షయాయ జగతోऽహితాః|| 16-9 || ఈ దృష్టినే పట్టుకుని వేలాడుతూ వీళ్ళు ధర్మ భ్రష్టులై సంకుచిత బుద్ధులై, ప్రపంచానికి శత్రువులై, కౄరకర్ములై లోక నాశనం కోసం పుడతారు. ===కామమాశ్రిత్య దుష్పూరం=== కామమాశ్రిత్య దుష్పూరం దమ్భమానమదాన్వితాః| మోహాద్గృహీత్వాసద్గ్రాహాన్ప్రవర్తన్తేऽశుచివ్రతాః|| 16-10 || వాళ్ళుతృప్తి పరచడానికి వీలులేనంత కోరికలను పెట్టుకొని దంభ, మాన, మదాలతో నిండి, భ్రాంతి వలన అసత్యమైన వాటి వెంట అనాచారంగా ప్రవర్తిస్తారు. ===చిన్తామపరిమేయాం=== చిన్తామపరిమేయాం చ ప్రలయాన్తాముపాశ్రితాః| కామోపభోగపరమా ఏతావదితి నిశ్చితాః|| 16-11 || వాళ్ళు మరణించే వరకు అపరిమితములైన యోచనలలో మునిగి తేలుతూ, కామ భోగాలు తప్ప జీవితానికి వేరే లక్ష్యం లేదని నిశ్ఛయించుకున్న వాళ్ళు. ===ఆశాపాశశతైర్బద్ధాః=== ఆశాపాశశతైర్బద్ధాః కామక్రోధపరాయణాః| ఈహన్తే కామభోగార్థమన్యాయేనార్థసఞ్చయాన్|| 16-12 || వాళ్ళు వందలాది ఆశా పాశాలతో కట్టుబడి, కామక్రోధాలకు వశులై తమ కామభోగానికిగాను, అన్యాయంగానైనా సరే సంపదలను సమకూర్చుకోవాలని అనుకుంటారు. ===ఇదమద్య మయా === ఇదమద్య మయా లబ్ధమిమం ప్రాప్స్యే మనోరథమ్| ఇదమస్తీదమపి మే భవిష్యతి పునర్ధనమ్|| 16-13 || ఈ రోజు ఇంత సంపద నాకు లభించింది. ఈ కోరికలని తీర్చుకుంటాను. ఇంత ధనం నాకుంది. ఇక ముందు ఇంకా ఇంత ధనం వస్తుంది. ===అసౌ మయా హతః=== అసౌ మయా హతః శత్రుర్హనిష్యే చాపరానపి| ఈశ్వరోऽహమహం భోగీ సిద్ధోऽహం బలవాన్సుఖీ|| 16-14 || ఈ శత్రువు నాచే చంపబడినాడు, ఇతరులను కూడా చంపేస్తాను. నేను ఈశ్వరుణ్ణి, భోగిని, సిద్ధుణ్ణి, బలవంతుణ్ణి, సుఖిని. ===ఆఢ్యోऽభిజనవానస్మి=== ఆఢ్యోऽభిజనవానస్మి కోऽన్యోऽస్తి సదృశో మయా| యక్ష్యే దాస్యామి మోదిష్య ఇత్యజ్ఞానవిమోహితాః|| 16-15 || నేను ధనవంతుణ్ణి, కులమున్న వాడిని, నాకు సమానులు ఎవరున్నారు?యజ్ఞం చేస్తాను. దానాలిస్తాను, సంతోషిస్తాను ఇలా అజ్ఞానంతో భ్రాంతి చెందుతారు. ===అనేకచిత్తవిభ్రాన్తా=== అనేకచిత్తవిభ్రాన్తా మోహజాలసమావృతాః| ప్రసక్తాః కామభోగేషు పతన్తి నరకేऽశుచౌ|| 16-16 || అనేక రకాల ఆలోచనలతో భ్రాంత చిత్తులై అజ్ఞానపు వలలో చిక్కుకొని, కామభోగాలలో మరులుగొని అపవిత్రమైన నరకంలో పడతారు. ===ఆత్మసంభావితాః స్తబ్ధా=== ఆత్మసమ్భావితాః స్తబ్ధా ధనమానమదాన్వితాః| యజన్తే నామయజ్ఞైస్తే దమ్భేనావిధిపూర్వకమ్|| 16-17 || తమని తాము మెచ్చుకునే వాళ్ళు, మొండి వారు ధన మాన మదాలతో కూడుకుని, గుడ్డి వాళ్ళై దంభం కోసం శాస్త్ర పద్ధతిని వర్ణించి నామమాత్రంగా యజ్ఞాలు చేస్తారు. ===అహంకారం బలం దర్పం=== అహంకారం బలం దర్పం కామం క్రోధం చ సంశ్రితాః| మామాత్మపరదేహేషు ప్రద్విషన్తోऽభ్యసూయకాః|| 16-18 || అహంకారాన్ని, బలాన్ని, దర్పాన్ని, కామ క్రోధాలను ఆశ్రయించుకొని, తమలోను, ఇతరులలోను ఉన్న నన్ను ద్వేషించే కౄరులు, దుష్టులు నరాధములను నేను నిత్యము అసురీ యోనుల్లోకి విసిరేస్తాను. ===తానహం ద్విషతః=== తానహం ద్విషతః క్రురాన్సంసారేషు నరాధమాన్| క్షిపామ్యజస్రమశుభానాసురీష్వేవ యోనిషు|| 16-19 || ఇలా నన్ను ద్వేషించే కౄరులు, దుష్టులు, నరాధములను నిత్యమూ నేను అసురీ యోనుల్లోకి విసిరేస్తాను. ===ఆసురీం యోనిమాపన్నా=== ఆసురీం యోనిమాపన్నా మూఢా జన్మని జన్మని| మామప్రాప్యైవ కౌన్తేయ తతో యాన్త్యధమాం గతిమ్|| 16-20 || అర్జునా! అసురీ జన్మను పొందిన మూర్ఖులు ప్రతి జన్మలోను నన్ను చేరకుండానే ఇంకా అధోగతికి పోతారు. ===త్రివిధం నరకస్యేదం ద్వారం=== త్రివిధం నరకస్యేదం ద్వారం నాశనమాత్మనః| కామః క్రోధస్తథా లోభస్తస్మాదేతత్త్రయం త్యజేత్|| 16-21 || ఆత్మ నాశనానికి దారి తీసే నరక ద్వారాలు మూడు-కామం, క్రోధం, లోభం. అందుచేత ఈ మూడింటిని త్యజించాలి. ===ఏతైర్విముక్తః కౌన్తేయ=== ఏతైర్విముక్తః కౌన్తేయ తమోద్వారైస్త్రిభిర్నరః| ఆచరత్యాత్మనః శ్రేయస్తతో యాతి పరాం గతిమ్|| 16-22 || కౌంతేయా! నరక ద్వారాలైన ఈ కామ క్రోధ లోభాలు మూడింటి నుండి విడుదల పొందిన నరుడు, తనకు శ్రేయస్సును కలిగించే కర్మలు చేస్తాడు. దాని వలన పరమగతిని పొందుతాడు. ===యః శాస్త్రవిధిముత్సృజ్య=== తన కోరికల కారణంగా శాస్త్రాన్ని ఉల్లంఘించి ప్రవర్తించిన వాడు కార్యసిద్ధిని పొందడు. సుఖాన్ని పరమగతిని కూడా పొందడు. ===తస్మాచ్ఛాస్త్రం ప్రమాణం తే=== అందుచేత కర్తవ్యాన్ని, అకర్తవ్యాన్నినిర్ధారించుకోవడానికి శాస్త్రం ప్రమాణం. శాస్త్రం చెప్పిన విధిని తెలుసుకుని ఇక్కడ నీవు కర్మ చెయ్యడం మంచిది. {{header3 | title = [[భగవద్గీత - తెలుగు అనువాదము]] | author = | section = | translation = [[అథ షోడశోऽధ్యాయః |సంస్కృత శ్లోకములు]] }} {{భగవద్గీత}} 65webl9lh9p5tllgwrjpwkbig22v86x 555316 555315 2026-05-01T17:42:06Z శ్రీనివాస్ బందరు 7291 పూర్తి శ్లోకాన్ని చేర్చడం జరిగింది 555316 wikitext text/x-wiki {{header3 | title = [[భగవద్గీత - తెలుగు అనువాదము]] | author = | section = {{PAGENAME}} | translation = [[అథ షోడశోऽధ్యాయః |సంస్కృత శ్లోకములు]] }} __NOTOC__ ===అభయం సత్త్వసంశుద్ధిర్జ్ఞానయోగవ్యవస్థితిః=== అభయం సత్త్వసంశుద్ధిర్జ్ఞానయోగవ్యవస్థితిః| దానం దమశ్చ యజ్ఞశ్చ స్వాధ్యాయస్తప ఆర్జవమ్|| 16-1 || అభయం సత్వసుద్ధి జ్ఞానయోగంలో నిలవడం, ఇంద్రియ నిగ్రహం, యజ్ఞం, స్వాధ్యాయం, తపస్సు, నిజాయితీ(దైవీ పురుషుడికి కలుగుతాయి) ===అహింసా సత్యమక్రోధస్త్యాగః=== అహింసా సత్యమక్రోధస్త్యాగః శాన్తిరపైశునమ్| దయా భూతేష్వలోలుప్త్వం మార్దవం హ్రీరచాపలమ్|| 16-2 || అహింస, సత్యం, కోపము లేకపోవడం, మృదుస్వభావం, సిగ్గు, చాపల్యం లేకపోవడం ===తేజః క్షమా ధృతిః=== తేజః క్షమా ధృతిః శౌచమద్రోహో నాతిమానితా| భవన్తి సమ్పదం దైవీమభిజాతస్య భారత|| 16-3 || తేజస్సు, ఓర్మి, పట్టుదల, శుచిత్వం, ద్రోహచింతన లేకపోవడం, అభిమాన రాహిత్యం. . . అర్జునా! ఇవి దైవీ సంపదతో పుట్టిన వానికి కలుగుతాయి. ===దమ్భో దర్పోऽభిమానశ్చ క్రోధః=== దమ్భో దర్పోऽభిమానశ్చ క్రోధః పారుష్యమేవ చ| అజ్ఞానం చాభిజాతస్య పార్థ సమ్పదమాసురీమ్|| 16-4 | అర్జునా! దంభం, దర్పం, అభిమానం, క్రోధం, పరుషత్వం, అజ్ఞానం. . . ఈ లక్షణాలు అసుర సంపదతో పుట్టిన వానికి కలుగుతాయి. ===దైవీ సంపద్విమోక్షాయ === దైవీ సమ్పద్విమోక్షాయ నిబన్ధాయాసురీ మతా| మా శుచః సమ్పదం దైవీమభిజాతోऽసి పాణ్డవ|| 16-5 || దైవీ సంపద మోక్షానికి, అసుర సంపద సంసార బంధానికి కారణం. అర్జునా! విచారించకు, నీవు దైవీ సంపదతోనే పుట్టావు. ===ద్వౌ భూతసర్గౌ లోకేऽస్మిన్దైవ=== ద్వౌ భూతసర్గౌ లోకేऽస్మిన్దైవ ఆసుర ఏవ చ| దైవో విస్తరశః ప్రోక్త ఆసురం పార్థ మే శృణు|| 16-6 || ఈ లోకంలో దైవం, అసురం అని ప్రాణుల సృష్టి రెండు రకాలు. దైవసృష్టిని గురించి విస్తారంగా చెప్పబడినది. అర్జునా! అసుర సృష్టి గురించివిను. ===ప్రవృత్తిం చ నివృత్తిం చ=== ప్రవృత్తిం చ నివృత్తిం చ జనా న విదురాసురాః| న శౌచం నాపి చాచారో న సత్యం తేషు విద్యతే|| 16-7 || అసుర స్వభావం కలవారు ప్రవృత్తిని కాని నివృత్తిని గాని ఎరుగరు. వాళ్ళలో శౌచమూ, ఆచారమూ, సత్యమూ ఉండవు. ===అసత్యమప్రతిష్ఠం తే=== అసత్యమప్రతిష్ఠం తే జగదాహురనీశ్వరమ్| అపరస్పరసమ్భూతం కిమన్యత్కామహైతుకమ్|| 16-8 || జగత్తు మిధ్య అనీ, దానికి ధర్మా ధర్మాలు ఆధారము ఉండవని, ఈశ్వరుడే లేడనీ ఈ ప్రపంచములోని ప్రాణులు స్త్రీ పురుషుల కలయిక వలననే పుట్టినదనీ వారు అంటారు. అందుచేత ఈ జగత్తుకి కారణం కామమే అంటారు అసుర జనులు. ===ఏతాం దృష్టిమవష్టభ్య=== ఏతాం దృష్టిమవష్టభ్య నష్టాత్మానోऽల్పబుద్ధయః| ప్రభవన్త్యుగ్రకర్మాణః క్షయాయ జగతోऽహితాః|| 16-9 || ఈ దృష్టినే పట్టుకుని వేలాడుతూ వీళ్ళు ధర్మ భ్రష్టులై సంకుచిత బుద్ధులై, ప్రపంచానికి శత్రువులై, కౄరకర్ములై లోక నాశనం కోసం పుడతారు. ===కామమాశ్రిత్య దుష్పూరం=== కామమాశ్రిత్య దుష్పూరం దమ్భమానమదాన్వితాః| మోహాద్గృహీత్వాసద్గ్రాహాన్ప్రవర్తన్తేऽశుచివ్రతాః|| 16-10 || వాళ్ళుతృప్తి పరచడానికి వీలులేనంత కోరికలను పెట్టుకొని దంభ, మాన, మదాలతో నిండి, భ్రాంతి వలన అసత్యమైన వాటి వెంట అనాచారంగా ప్రవర్తిస్తారు. ===చిన్తామపరిమేయాం=== చిన్తామపరిమేయాం చ ప్రలయాన్తాముపాశ్రితాః| కామోపభోగపరమా ఏతావదితి నిశ్చితాః|| 16-11 || వాళ్ళు మరణించే వరకు అపరిమితములైన యోచనలలో మునిగి తేలుతూ, కామ భోగాలు తప్ప జీవితానికి వేరే లక్ష్యం లేదని నిశ్ఛయించుకున్న వాళ్ళు. ===ఆశాపాశశతైర్బద్ధాః=== ఆశాపాశశతైర్బద్ధాః కామక్రోధపరాయణాః| ఈహన్తే కామభోగార్థమన్యాయేనార్థసఞ్చయాన్|| 16-12 || వాళ్ళు వందలాది ఆశా పాశాలతో కట్టుబడి, కామక్రోధాలకు వశులై తమ కామభోగానికిగాను, అన్యాయంగానైనా సరే సంపదలను సమకూర్చుకోవాలని అనుకుంటారు. ===ఇదమద్య మయా === ఇదమద్య మయా లబ్ధమిమం ప్రాప్స్యే మనోరథమ్| ఇదమస్తీదమపి మే భవిష్యతి పునర్ధనమ్|| 16-13 || ఈ రోజు ఇంత సంపద నాకు లభించింది. ఈ కోరికలని తీర్చుకుంటాను. ఇంత ధనం నాకుంది. ఇక ముందు ఇంకా ఇంత ధనం వస్తుంది. ===అసౌ మయా హతః=== అసౌ మయా హతః శత్రుర్హనిష్యే చాపరానపి| ఈశ్వరోऽహమహం భోగీ సిద్ధోऽహం బలవాన్సుఖీ|| 16-14 || ఈ శత్రువు నాచే చంపబడినాడు, ఇతరులను కూడా చంపేస్తాను. నేను ఈశ్వరుణ్ణి, భోగిని, సిద్ధుణ్ణి, బలవంతుణ్ణి, సుఖిని. ===ఆఢ్యోऽభిజనవానస్మి=== ఆఢ్యోऽభిజనవానస్మి కోऽన్యోऽస్తి సదృశో మయా| యక్ష్యే దాస్యామి మోదిష్య ఇత్యజ్ఞానవిమోహితాః|| 16-15 || నేను ధనవంతుణ్ణి, కులమున్న వాడిని, నాకు సమానులు ఎవరున్నారు?యజ్ఞం చేస్తాను. దానాలిస్తాను, సంతోషిస్తాను ఇలా అజ్ఞానంతో భ్రాంతి చెందుతారు. ===అనేకచిత్తవిభ్రాన్తా=== అనేకచిత్తవిభ్రాన్తా మోహజాలసమావృతాః| ప్రసక్తాః కామభోగేషు పతన్తి నరకేऽశుచౌ|| 16-16 || అనేక రకాల ఆలోచనలతో భ్రాంత చిత్తులై అజ్ఞానపు వలలో చిక్కుకొని, కామభోగాలలో మరులుగొని అపవిత్రమైన నరకంలో పడతారు. ===ఆత్మసంభావితాః స్తబ్ధా=== ఆత్మసమ్భావితాః స్తబ్ధా ధనమానమదాన్వితాః| యజన్తే నామయజ్ఞైస్తే దమ్భేనావిధిపూర్వకమ్|| 16-17 || తమని తాము మెచ్చుకునే వాళ్ళు, మొండి వారు ధన మాన మదాలతో కూడుకుని, గుడ్డి వాళ్ళై దంభం కోసం శాస్త్ర పద్ధతిని వర్ణించి నామమాత్రంగా యజ్ఞాలు చేస్తారు. ===అహంకారం బలం దర్పం=== అహంకారం బలం దర్పం కామం క్రోధం చ సంశ్రితాః| మామాత్మపరదేహేషు ప్రద్విషన్తోऽభ్యసూయకాః|| 16-18 || అహంకారాన్ని, బలాన్ని, దర్పాన్ని, కామ క్రోధాలను ఆశ్రయించుకొని, తమలోను, ఇతరులలోను ఉన్న నన్ను ద్వేషించే కౄరులు, దుష్టులు నరాధములను నేను నిత్యము అసురీ యోనుల్లోకి విసిరేస్తాను. ===తానహం ద్విషతః=== తానహం ద్విషతః క్రురాన్సంసారేషు నరాధమాన్| క్షిపామ్యజస్రమశుభానాసురీష్వేవ యోనిషు|| 16-19 || ఇలా నన్ను ద్వేషించే కౄరులు, దుష్టులు, నరాధములను నిత్యమూ నేను అసురీ యోనుల్లోకి విసిరేస్తాను. ===ఆసురీం యోనిమాపన్నా=== ఆసురీం యోనిమాపన్నా మూఢా జన్మని జన్మని| మామప్రాప్యైవ కౌన్తేయ తతో యాన్త్యధమాం గతిమ్|| 16-20 || అర్జునా! అసురీ జన్మను పొందిన మూర్ఖులు ప్రతి జన్మలోను నన్ను చేరకుండానే ఇంకా అధోగతికి పోతారు. ===త్రివిధం నరకస్యేదం ద్వారం=== త్రివిధం నరకస్యేదం ద్వారం నాశనమాత్మనః| కామః క్రోధస్తథా లోభస్తస్మాదేతత్త్రయం త్యజేత్|| 16-21 || ఆత్మ నాశనానికి దారి తీసే నరక ద్వారాలు మూడు-కామం, క్రోధం, లోభం. అందుచేత ఈ మూడింటిని త్యజించాలి. ===ఏతైర్విముక్తః కౌన్తేయ=== ఏతైర్విముక్తః కౌన్తేయ తమోద్వారైస్త్రిభిర్నరః| ఆచరత్యాత్మనః శ్రేయస్తతో యాతి పరాం గతిమ్|| 16-22 || కౌంతేయా! నరక ద్వారాలైన ఈ కామ క్రోధ లోభాలు మూడింటి నుండి విడుదల పొందిన నరుడు, తనకు శ్రేయస్సును కలిగించే కర్మలు చేస్తాడు. దాని వలన పరమగతిని పొందుతాడు. ===యః శాస్త్రవిధిముత్సృజ్య=== యః శాస్త్రవిధిముత్సృజ్య వర్తతే కామకారతః| న స సిద్ధిమవాప్నోతి న సుఖం న పరాం గతిమ్|| 16-23 || తన కోరికల కారణంగా శాస్త్రాన్ని ఉల్లంఘించి ప్రవర్తించిన వాడు కార్యసిద్ధిని పొందడు. సుఖాన్ని పరమగతిని కూడా పొందడు. ===తస్మాచ్ఛాస్త్రం ప్రమాణం తే=== అందుచేత కర్తవ్యాన్ని, అకర్తవ్యాన్నినిర్ధారించుకోవడానికి శాస్త్రం ప్రమాణం. శాస్త్రం చెప్పిన విధిని తెలుసుకుని ఇక్కడ నీవు కర్మ చెయ్యడం మంచిది. {{header3 | title = [[భగవద్గీత - తెలుగు అనువాదము]] | author = | section = | translation = [[అథ షోడశోऽధ్యాయః |సంస్కృత శ్లోకములు]] }} {{భగవద్గీత}} s35zhr5u9bb048bv6rgiz6ea2so156w 555317 555316 2026-05-01T17:42:52Z శ్రీనివాస్ బందరు 7291 పూర్తి శ్లోకాన్ని చేర్చడం జరిగింది 555317 wikitext text/x-wiki {{header3 | title = [[భగవద్గీత - తెలుగు అనువాదము]] | author = | section = {{PAGENAME}} | translation = [[అథ షోడశోऽధ్యాయః |సంస్కృత శ్లోకములు]] }} __NOTOC__ ===అభయం సత్త్వసంశుద్ధిర్జ్ఞానయోగవ్యవస్థితిః=== అభయం సత్త్వసంశుద్ధిర్జ్ఞానయోగవ్యవస్థితిః| దానం దమశ్చ యజ్ఞశ్చ స్వాధ్యాయస్తప ఆర్జవమ్|| 16-1 || అభయం సత్వసుద్ధి జ్ఞానయోగంలో నిలవడం, ఇంద్రియ నిగ్రహం, యజ్ఞం, స్వాధ్యాయం, తపస్సు, నిజాయితీ(దైవీ పురుషుడికి కలుగుతాయి) ===అహింసా సత్యమక్రోధస్త్యాగః=== అహింసా సత్యమక్రోధస్త్యాగః శాన్తిరపైశునమ్| దయా భూతేష్వలోలుప్త్వం మార్దవం హ్రీరచాపలమ్|| 16-2 || అహింస, సత్యం, కోపము లేకపోవడం, మృదుస్వభావం, సిగ్గు, చాపల్యం లేకపోవడం ===తేజః క్షమా ధృతిః=== తేజః క్షమా ధృతిః శౌచమద్రోహో నాతిమానితా| భవన్తి సమ్పదం దైవీమభిజాతస్య భారత|| 16-3 || తేజస్సు, ఓర్మి, పట్టుదల, శుచిత్వం, ద్రోహచింతన లేకపోవడం, అభిమాన రాహిత్యం. . . అర్జునా! ఇవి దైవీ సంపదతో పుట్టిన వానికి కలుగుతాయి. ===దమ్భో దర్పోऽభిమానశ్చ క్రోధః=== దమ్భో దర్పోऽభిమానశ్చ క్రోధః పారుష్యమేవ చ| అజ్ఞానం చాభిజాతస్య పార్థ సమ్పదమాసురీమ్|| 16-4 | అర్జునా! దంభం, దర్పం, అభిమానం, క్రోధం, పరుషత్వం, అజ్ఞానం. . . ఈ లక్షణాలు అసుర సంపదతో పుట్టిన వానికి కలుగుతాయి. ===దైవీ సంపద్విమోక్షాయ === దైవీ సమ్పద్విమోక్షాయ నిబన్ధాయాసురీ మతా| మా శుచః సమ్పదం దైవీమభిజాతోऽసి పాణ్డవ|| 16-5 || దైవీ సంపద మోక్షానికి, అసుర సంపద సంసార బంధానికి కారణం. అర్జునా! విచారించకు, నీవు దైవీ సంపదతోనే పుట్టావు. ===ద్వౌ భూతసర్గౌ లోకేऽస్మిన్దైవ=== ద్వౌ భూతసర్గౌ లోకేऽస్మిన్దైవ ఆసుర ఏవ చ| దైవో విస్తరశః ప్రోక్త ఆసురం పార్థ మే శృణు|| 16-6 || ఈ లోకంలో దైవం, అసురం అని ప్రాణుల సృష్టి రెండు రకాలు. దైవసృష్టిని గురించి విస్తారంగా చెప్పబడినది. అర్జునా! అసుర సృష్టి గురించివిను. ===ప్రవృత్తిం చ నివృత్తిం చ=== ప్రవృత్తిం చ నివృత్తిం చ జనా న విదురాసురాః| న శౌచం నాపి చాచారో న సత్యం తేషు విద్యతే|| 16-7 || అసుర స్వభావం కలవారు ప్రవృత్తిని కాని నివృత్తిని గాని ఎరుగరు. వాళ్ళలో శౌచమూ, ఆచారమూ, సత్యమూ ఉండవు. ===అసత్యమప్రతిష్ఠం తే=== అసత్యమప్రతిష్ఠం తే జగదాహురనీశ్వరమ్| అపరస్పరసమ్భూతం కిమన్యత్కామహైతుకమ్|| 16-8 || జగత్తు మిధ్య అనీ, దానికి ధర్మా ధర్మాలు ఆధారము ఉండవని, ఈశ్వరుడే లేడనీ ఈ ప్రపంచములోని ప్రాణులు స్త్రీ పురుషుల కలయిక వలననే పుట్టినదనీ వారు అంటారు. అందుచేత ఈ జగత్తుకి కారణం కామమే అంటారు అసుర జనులు. ===ఏతాం దృష్టిమవష్టభ్య=== ఏతాం దృష్టిమవష్టభ్య నష్టాత్మానోऽల్పబుద్ధయః| ప్రభవన్త్యుగ్రకర్మాణః క్షయాయ జగతోऽహితాః|| 16-9 || ఈ దృష్టినే పట్టుకుని వేలాడుతూ వీళ్ళు ధర్మ భ్రష్టులై సంకుచిత బుద్ధులై, ప్రపంచానికి శత్రువులై, కౄరకర్ములై లోక నాశనం కోసం పుడతారు. ===కామమాశ్రిత్య దుష్పూరం=== కామమాశ్రిత్య దుష్పూరం దమ్భమానమదాన్వితాః| మోహాద్గృహీత్వాసద్గ్రాహాన్ప్రవర్తన్తేऽశుచివ్రతాః|| 16-10 || వాళ్ళుతృప్తి పరచడానికి వీలులేనంత కోరికలను పెట్టుకొని దంభ, మాన, మదాలతో నిండి, భ్రాంతి వలన అసత్యమైన వాటి వెంట అనాచారంగా ప్రవర్తిస్తారు. ===చిన్తామపరిమేయాం=== చిన్తామపరిమేయాం చ ప్రలయాన్తాముపాశ్రితాః| కామోపభోగపరమా ఏతావదితి నిశ్చితాః|| 16-11 || వాళ్ళు మరణించే వరకు అపరిమితములైన యోచనలలో మునిగి తేలుతూ, కామ భోగాలు తప్ప జీవితానికి వేరే లక్ష్యం లేదని నిశ్ఛయించుకున్న వాళ్ళు. ===ఆశాపాశశతైర్బద్ధాః=== ఆశాపాశశతైర్బద్ధాః కామక్రోధపరాయణాః| ఈహన్తే కామభోగార్థమన్యాయేనార్థసఞ్చయాన్|| 16-12 || వాళ్ళు వందలాది ఆశా పాశాలతో కట్టుబడి, కామక్రోధాలకు వశులై తమ కామభోగానికిగాను, అన్యాయంగానైనా సరే సంపదలను సమకూర్చుకోవాలని అనుకుంటారు. ===ఇదమద్య మయా === ఇదమద్య మయా లబ్ధమిమం ప్రాప్స్యే మనోరథమ్| ఇదమస్తీదమపి మే భవిష్యతి పునర్ధనమ్|| 16-13 || ఈ రోజు ఇంత సంపద నాకు లభించింది. ఈ కోరికలని తీర్చుకుంటాను. ఇంత ధనం నాకుంది. ఇక ముందు ఇంకా ఇంత ధనం వస్తుంది. ===అసౌ మయా హతః=== అసౌ మయా హతః శత్రుర్హనిష్యే చాపరానపి| ఈశ్వరోऽహమహం భోగీ సిద్ధోऽహం బలవాన్సుఖీ|| 16-14 || ఈ శత్రువు నాచే చంపబడినాడు, ఇతరులను కూడా చంపేస్తాను. నేను ఈశ్వరుణ్ణి, భోగిని, సిద్ధుణ్ణి, బలవంతుణ్ణి, సుఖిని. ===ఆఢ్యోऽభిజనవానస్మి=== ఆఢ్యోऽభిజనవానస్మి కోऽన్యోऽస్తి సదృశో మయా| యక్ష్యే దాస్యామి మోదిష్య ఇత్యజ్ఞానవిమోహితాః|| 16-15 || నేను ధనవంతుణ్ణి, కులమున్న వాడిని, నాకు సమానులు ఎవరున్నారు?యజ్ఞం చేస్తాను. దానాలిస్తాను, సంతోషిస్తాను ఇలా అజ్ఞానంతో భ్రాంతి చెందుతారు. ===అనేకచిత్తవిభ్రాన్తా=== అనేకచిత్తవిభ్రాన్తా మోహజాలసమావృతాః| ప్రసక్తాః కామభోగేషు పతన్తి నరకేऽశుచౌ|| 16-16 || అనేక రకాల ఆలోచనలతో భ్రాంత చిత్తులై అజ్ఞానపు వలలో చిక్కుకొని, కామభోగాలలో మరులుగొని అపవిత్రమైన నరకంలో పడతారు. ===ఆత్మసంభావితాః స్తబ్ధా=== ఆత్మసమ్భావితాః స్తబ్ధా ధనమానమదాన్వితాః| యజన్తే నామయజ్ఞైస్తే దమ్భేనావిధిపూర్వకమ్|| 16-17 || తమని తాము మెచ్చుకునే వాళ్ళు, మొండి వారు ధన మాన మదాలతో కూడుకుని, గుడ్డి వాళ్ళై దంభం కోసం శాస్త్ర పద్ధతిని వర్ణించి నామమాత్రంగా యజ్ఞాలు చేస్తారు. ===అహంకారం బలం దర్పం=== అహంకారం బలం దర్పం కామం క్రోధం చ సంశ్రితాః| మామాత్మపరదేహేషు ప్రద్విషన్తోऽభ్యసూయకాః|| 16-18 || అహంకారాన్ని, బలాన్ని, దర్పాన్ని, కామ క్రోధాలను ఆశ్రయించుకొని, తమలోను, ఇతరులలోను ఉన్న నన్ను ద్వేషించే కౄరులు, దుష్టులు నరాధములను నేను నిత్యము అసురీ యోనుల్లోకి విసిరేస్తాను. ===తానహం ద్విషతః=== తానహం ద్విషతః క్రురాన్సంసారేషు నరాధమాన్| క్షిపామ్యజస్రమశుభానాసురీష్వేవ యోనిషు|| 16-19 || ఇలా నన్ను ద్వేషించే కౄరులు, దుష్టులు, నరాధములను నిత్యమూ నేను అసురీ యోనుల్లోకి విసిరేస్తాను. ===ఆసురీం యోనిమాపన్నా=== ఆసురీం యోనిమాపన్నా మూఢా జన్మని జన్మని| మామప్రాప్యైవ కౌన్తేయ తతో యాన్త్యధమాం గతిమ్|| 16-20 || అర్జునా! అసురీ జన్మను పొందిన మూర్ఖులు ప్రతి జన్మలోను నన్ను చేరకుండానే ఇంకా అధోగతికి పోతారు. ===త్రివిధం నరకస్యేదం ద్వారం=== త్రివిధం నరకస్యేదం ద్వారం నాశనమాత్మనః| కామః క్రోధస్తథా లోభస్తస్మాదేతత్త్రయం త్యజేత్|| 16-21 || ఆత్మ నాశనానికి దారి తీసే నరక ద్వారాలు మూడు-కామం, క్రోధం, లోభం. అందుచేత ఈ మూడింటిని త్యజించాలి. ===ఏతైర్విముక్తః కౌన్తేయ=== ఏతైర్విముక్తః కౌన్తేయ తమోద్వారైస్త్రిభిర్నరః| ఆచరత్యాత్మనః శ్రేయస్తతో యాతి పరాం గతిమ్|| 16-22 || కౌంతేయా! నరక ద్వారాలైన ఈ కామ క్రోధ లోభాలు మూడింటి నుండి విడుదల పొందిన నరుడు, తనకు శ్రేయస్సును కలిగించే కర్మలు చేస్తాడు. దాని వలన పరమగతిని పొందుతాడు. ===యః శాస్త్రవిధిముత్సృజ్య=== యః శాస్త్రవిధిముత్సృజ్య వర్తతే కామకారతః| న స సిద్ధిమవాప్నోతి న సుఖం న పరాం గతిమ్|| 16-23 || తన కోరికల కారణంగా శాస్త్రాన్ని ఉల్లంఘించి ప్రవర్తించిన వాడు కార్యసిద్ధిని పొందడు. సుఖాన్ని పరమగతిని కూడా పొందడు. ===తస్మాచ్ఛాస్త్రం ప్రమాణం తే=== తస్మాచ్ఛాస్త్రం ప్రమాణం తే కార్యాకార్యవ్యవస్థితౌ| జ్ఞాత్వా శాస్త్రవిధానోక్తం కర్మ కర్తుమిహార్హసి|| 16-24 || అందుచేత కర్తవ్యాన్ని, అకర్తవ్యాన్నినిర్ధారించుకోవడానికి శాస్త్రం ప్రమాణం. శాస్త్రం చెప్పిన విధిని తెలుసుకుని ఇక్కడ నీవు కర్మ చెయ్యడం మంచిది. {{header3 | title = [[భగవద్గీత - తెలుగు అనువాదము]] | author = | section = | translation = [[అథ షోడశోऽధ్యాయః |సంస్కృత శ్లోకములు]] }} {{భగవద్గీత}} j3exkbharo9q7dt8lawrt6f7c1t4a54 555318 555317 2026-05-01T17:44:01Z శ్రీనివాస్ బందరు 7291 పూర్తి శ్లోకాన్ని చేర్చడం జరిగింది 555318 wikitext text/x-wiki {{header3 | title = [[భగవద్గీత - తెలుగు అనువాదము]] | author = | section = {{PAGENAME}} | translation = [[అథ షోడశోऽధ్యాయః |సంస్కృత శ్లోకములు]] }} __NOTOC__ ===అభయం సత్త్వసంశుద్ధిర్జ్ఞానయోగవ్యవస్థితిః=== అభయం సత్త్వసంశుద్ధిర్జ్ఞానయోగవ్యవస్థితిః| దానం దమశ్చ యజ్ఞశ్చ స్వాధ్యాయస్తప ఆర్జవమ్|| 16-1 || అభయం సత్వసుద్ధి జ్ఞానయోగంలో నిలవడం, ఇంద్రియ నిగ్రహం, యజ్ఞం, స్వాధ్యాయం, తపస్సు, నిజాయితీ(దైవీ పురుషుడికి కలుగుతాయి) ===అహింసా సత్యమక్రోధస్త్యాగః=== అహింసా సత్యమక్రోధస్త్యాగః శాన్తిరపైశునమ్| దయా భూతేష్వలోలుప్త్వం మార్దవం హ్రీరచాపలమ్|| 16-2 || అహింస, సత్యం, కోపము లేకపోవడం, మృదుస్వభావం, సిగ్గు, చాపల్యం లేకపోవడం ===తేజః క్షమా ధృతిః=== తేజః క్షమా ధృతిః శౌచమద్రోహో నాతిమానితా| భవన్తి సమ్పదం దైవీమభిజాతస్య భారత|| 16-3 || తేజస్సు, ఓర్మి, పట్టుదల, శుచిత్వం, ద్రోహచింతన లేకపోవడం, అభిమాన రాహిత్యం. . . అర్జునా! ఇవి దైవీ సంపదతో పుట్టిన వానికి కలుగుతాయి. ===దమ్భో దర్పోऽభిమానశ్చ క్రోధః=== దమ్భో దర్పోऽభిమానశ్చ క్రోధః పారుష్యమేవ చ| అజ్ఞానం చాభిజాతస్య పార్థ సమ్పదమాసురీమ్|| 16-4 | అర్జునా! దంభం, దర్పం, అభిమానం, క్రోధం, పరుషత్వం, అజ్ఞానం. . . ఈ లక్షణాలు అసుర సంపదతో పుట్టిన వానికి కలుగుతాయి. ===దైవీ సంపద్విమోక్షాయ === దైవీ సమ్పద్విమోక్షాయ నిబన్ధాయాసురీ మతా| మా శుచః సమ్పదం దైవీమభిజాతోऽసి పాణ్డవ|| 16-5 || దైవీ సంపద మోక్షానికి, అసుర సంపద సంసార బంధానికి కారణం. అర్జునా! విచారించకు, నీవు దైవీ సంపదతోనే పుట్టావు. ===ద్వౌ భూతసర్గౌ లోకేऽస్మిన్దైవ=== ద్వౌ భూతసర్గౌ లోకేऽస్మిన్దైవ ఆసుర ఏవ చ| దైవో విస్తరశః ప్రోక్త ఆసురం పార్థ మే శృణు|| 16-6 || ఈ లోకంలో దైవం, అసురం అని ప్రాణుల సృష్టి రెండు రకాలు. దైవసృష్టిని గురించి విస్తారంగా చెప్పబడినది. అర్జునా! అసుర సృష్టి గురించివిను. ===ప్రవృత్తిం చ నివృత్తిం చ=== ప్రవృత్తిం చ నివృత్తిం చ జనా న విదురాసురాః| న శౌచం నాపి చాచారో న సత్యం తేషు విద్యతే|| 16-7 || అసుర స్వభావం కలవారు ప్రవృత్తిని కాని నివృత్తిని గాని ఎరుగరు. వాళ్ళలో శౌచమూ, ఆచారమూ, సత్యమూ ఉండవు. ===అసత్యమప్రతిష్ఠం తే=== అసత్యమప్రతిష్ఠం తే జగదాహురనీశ్వరమ్| అపరస్పరసమ్భూతం కిమన్యత్కామహైతుకమ్|| 16-8 || జగత్తు మిధ్య అనీ, దానికి ధర్మా ధర్మాలు ఆధారము ఉండవని, ఈశ్వరుడే లేడనీ ఈ ప్రపంచములోని ప్రాణులు స్త్రీ పురుషుల కలయిక వలననే పుట్టినదనీ వారు అంటారు. అందుచేత ఈ జగత్తుకి కారణం కామమే అంటారు అసుర జనులు. ===ఏతాం దృష్టిమవష్టభ్య=== ఏతాం దృష్టిమవష్టభ్య నష్టాత్మానోऽల్పబుద్ధయః| ప్రభవన్త్యుగ్రకర్మాణః క్షయాయ జగతోऽహితాః|| 16-9 || ఈ దృష్టినే పట్టుకుని వేలాడుతూ వీళ్ళు ధర్మ భ్రష్టులై సంకుచిత బుద్ధులై, ప్రపంచానికి శత్రువులై, కౄరకర్ములై లోక నాశనం కోసం పుడతారు. ===కామమాశ్రిత్య దుష్పూరం=== కామమాశ్రిత్య దుష్పూరం దమ్భమానమదాన్వితాః| మోహాద్గృహీత్వాసద్గ్రాహాన్ప్రవర్తన్తేऽశుచివ్రతాః|| 16-10 || వాళ్ళుతృప్తి పరచడానికి వీలులేనంత కోరికలను పెట్టుకొని దంభ, మాన, మదాలతో నిండి, భ్రాంతి వలన అసత్యమైన వాటి వెంట అనాచారంగా ప్రవర్తిస్తారు. ===చిన్తామపరిమేయాం=== చిన్తామపరిమేయాం చ ప్రలయాన్తాముపాశ్రితాః| కామోపభోగపరమా ఏతావదితి నిశ్చితాః|| 16-11 || వాళ్ళు మరణించే వరకు అపరిమితములైన యోచనలలో మునిగి తేలుతూ, కామ భోగాలు తప్ప జీవితానికి వేరే లక్ష్యం లేదని నిశ్ఛయించుకున్న వాళ్ళు. ===ఆశాపాశశతైర్బద్ధాః=== ఆశాపాశశతైర్బద్ధాః కామక్రోధపరాయణాః| ఈహన్తే కామభోగార్థమన్యాయేనార్థసఞ్చయాన్|| 16-12 || వాళ్ళు వందలాది ఆశా పాశాలతో కట్టుబడి, కామక్రోధాలకు వశులై తమ కామభోగానికిగాను, అన్యాయంగానైనా సరే సంపదలను సమకూర్చుకోవాలని అనుకుంటారు. ===ఇదమద్య మయా === ఇదమద్య మయా లబ్ధమిమం ప్రాప్స్యే మనోరథమ్| ఇదమస్తీదమపి మే భవిష్యతి పునర్ధనమ్|| 16-13 || ఈ రోజు ఇంత సంపద నాకు లభించింది. ఈ కోరికలని తీర్చుకుంటాను. ఇంత ధనం నాకుంది. ఇక ముందు ఇంకా ఇంత ధనం వస్తుంది. ===అసౌ మయా హతః=== అసౌ మయా హతః శత్రుర్హనిష్యే చాపరానపి| ఈశ్వరోऽహమహం భోగీ సిద్ధోऽహం బలవాన్సుఖీ|| 16-14 || ఈ శత్రువు నాచే చంపబడినాడు, ఇతరులను కూడా చంపేస్తాను. నేను ఈశ్వరుణ్ణి, భోగిని, సిద్ధుణ్ణి, బలవంతుణ్ణి, సుఖిని. ===ఆఢ్యోऽభిజనవానస్మి=== ఆఢ్యోऽభిజనవానస్మి కోऽన్యోऽస్తి సదృశో మయా| యక్ష్యే దాస్యామి మోదిష్య ఇత్యజ్ఞానవిమోహితాః|| 16-15 || నేను ధనవంతుణ్ణి, కులమున్న వాడిని, నాకు సమానులు ఎవరున్నారు?యజ్ఞం చేస్తాను. దానాలిస్తాను, సంతోషిస్తాను ఇలా అజ్ఞానంతో భ్రాంతి చెందుతారు. ===అనేకచిత్తవిభ్రాన్తా=== అనేకచిత్తవిభ్రాన్తా మోహజాలసమావృతాః| ప్రసక్తాః కామభోగేషు పతన్తి నరకేऽశుచౌ|| 16-16 || అనేక రకాల ఆలోచనలతో భ్రాంత చిత్తులై అజ్ఞానపు వలలో చిక్కుకొని, కామభోగాలలో మరులుగొని అపవిత్రమైన నరకంలో పడతారు. ===ఆత్మసంభావితాః స్తబ్ధా=== ఆత్మసమ్భావితాః స్తబ్ధా ధనమానమదాన్వితాః| యజన్తే నామయజ్ఞైస్తే దమ్భేనావిధిపూర్వకమ్|| 16-17 || తమని తాము మెచ్చుకునే వాళ్ళు, మొండి వారు ధన మాన మదాలతో కూడుకుని, గుడ్డి వాళ్ళై దంభం కోసం శాస్త్ర పద్ధతిని వర్ణించి నామమాత్రంగా యజ్ఞాలు చేస్తారు. ===అహంకారం బలం దర్పం=== అహంకారం బలం దర్పం కామం క్రోధం చ సంశ్రితాః| మామాత్మపరదేహేషు ప్రద్విషన్తోऽభ్యసూయకాః|| 16-18 || అహంకారాన్ని, బలాన్ని, దర్పాన్ని, కామ క్రోధాలను ఆశ్రయించుకొని, తమలోను, ఇతరులలోను ఉన్న నన్ను ద్వేషించే కౄరులు, దుష్టులు నరాధములను నేను నిత్యము అసురీ యోనుల్లోకి విసిరేస్తాను. ===తానహం ద్విషతః=== తానహం ద్విషతః క్రురాన్సంసారేషు నరాధమాన్| క్షిపామ్యజస్రమశుభానాసురీష్వేవ యోనిషు|| 16-19 || ఇలా నన్ను ద్వేషించే కౄరులు, దుష్టులు, నరాధములను నిత్యమూ నేను అసురీ యోనుల్లోకి విసిరేస్తాను. ===ఆసురీం యోనిమాపన్నా=== ఆసురీం యోనిమాపన్నా మూఢా జన్మని జన్మని| మామప్రాప్యైవ కౌన్తేయ తతో యాన్త్యధమాం గతిమ్|| 16-20 || అర్జునా! అసురీ జన్మను పొందిన మూర్ఖులు ప్రతి జన్మలోను నన్ను చేరకుండానే ఇంకా అధోగతికి పోతారు. ===త్రివిధం నరకస్యేదం ద్వారం=== త్రివిధం నరకస్యేదం ద్వారం నాశనమాత్మనః| కామః క్రోధస్తథా లోభస్తస్మాదేతత్త్రయం త్యజేత్|| 16-21 || ఆత్మ నాశనానికి దారి తీసే నరక ద్వారాలు మూడు-కామం, క్రోధం, లోభం. అందుచేత ఈ మూడింటిని త్యజించాలి. ===ఏతైర్విముక్తః కౌన్తేయ=== ఏతైర్విముక్తః కౌన్తేయ తమోద్వారైస్త్రిభిర్నరః| ఆచరత్యాత్మనః శ్రేయస్తతో యాతి పరాం గతిమ్|| 16-22 || కౌంతేయా! నరక ద్వారాలైన ఈ కామ క్రోధ లోభాలు మూడింటి నుండి విడుదల పొందిన నరుడు, తనకు శ్రేయస్సును కలిగించే కర్మలు చేస్తాడు. దాని వలన పరమగతిని పొందుతాడు. ===యః శాస్త్రవిధిముత్సృజ్య=== యః శాస్త్రవిధిముత్సృజ్య వర్తతే కామకారతః| న స సిద్ధిమవాప్నోతి న సుఖం న పరాం గతిమ్|| 16-23 || తన కోరికల కారణంగా శాస్త్రాన్ని ఉల్లంఘించి ప్రవర్తించిన వాడు కార్యసిద్ధిని పొందడు. సుఖాన్ని పరమగతిని కూడా పొందడు. ===తస్మాచ్ఛాస్త్రం ప్రమాణం తే=== తస్మాచ్ఛాస్త్రం ప్రమాణం తే కార్యాకార్యవ్యవస్థితౌ| జ్ఞాత్వా శాస్త్రవిధానోక్తం కర్మ కర్తుమిహార్హసి|| 16-24 || అందుచేత కర్తవ్యాన్ని, అకర్తవ్యాన్నినిర్ధారించుకోవడానికి శాస్త్రం ప్రమాణం. శాస్త్రం చెప్పిన విధిని తెలుసుకుని ఇక్కడ నీవు కర్మ చెయ్యడం మంచిది. ఓం తత్సదితి శ్రీమద్భగవద్గీతాసూపనిషత్సు బ్రహ్మవిద్యాయాం యోగశాస్త్రే శ్రీకృష్ణార్జునసంవాదే దైవాసురసమ్పద్విభాగయోగో నామ షోడశోऽధ్యాయః|| 16 || {{header3 | title = [[భగవద్గీత - తెలుగు అనువాదము]] | author = | section = | translation = [[అథ షోడశోऽధ్యాయః |సంస్కృత శ్లోకములు]] }} {{భగవద్గీత}} d8zoj8dd861uz9fbtk58qr79j4bmdgj 555319 555318 2026-05-01T17:44:43Z శ్రీనివాస్ బందరు 7291 పూర్తి శ్లోకాన్ని చేర్చడం జరిగింది 555319 wikitext text/x-wiki {{header3 | title = [[భగవద్గీత - తెలుగు అనువాదము]] | author = | section = {{PAGENAME}} | translation = [[అథ షోడశోऽధ్యాయః |సంస్కృత శ్లోకములు]] }} __NOTOC__ ===అభయం సత్త్వసంశుద్ధిర్జ్ఞానయోగవ్యవస్థితిః=== అభయం సత్త్వసంశుద్ధిర్జ్ఞానయోగవ్యవస్థితిః| దానం దమశ్చ యజ్ఞశ్చ స్వాధ్యాయస్తప ఆర్జవమ్|| 16-1 || అభయం సత్వసుద్ధి జ్ఞానయోగంలో నిలవడం, ఇంద్రియ నిగ్రహం, యజ్ఞం, స్వాధ్యాయం, తపస్సు, నిజాయితీ(దైవీ పురుషుడికి కలుగుతాయి) ===అహింసా సత్యమక్రోధస్త్యాగః=== అహింసా సత్యమక్రోధస్త్యాగః శాన్తిరపైశునమ్| దయా భూతేష్వలోలుప్త్వం మార్దవం హ్రీరచాపలమ్|| 16-2 || అహింస, సత్యం, కోపము లేకపోవడం, మృదుస్వభావం, సిగ్గు, చాపల్యం లేకపోవడం ===తేజః క్షమా ధృతిః=== తేజః క్షమా ధృతిః శౌచమద్రోహో నాతిమానితా| భవన్తి సమ్పదం దైవీమభిజాతస్య భారత|| 16-3 || తేజస్సు, ఓర్మి, పట్టుదల, శుచిత్వం, ద్రోహచింతన లేకపోవడం, అభిమాన రాహిత్యం. . . అర్జునా! ఇవి దైవీ సంపదతో పుట్టిన వానికి కలుగుతాయి. ===దమ్భో దర్పోऽభిమానశ్చ క్రోధః=== దమ్భో దర్పోऽభిమానశ్చ క్రోధః పారుష్యమేవ చ| అజ్ఞానం చాభిజాతస్య పార్థ సమ్పదమాసురీమ్|| 16-4 | అర్జునా! దంభం, దర్పం, అభిమానం, క్రోధం, పరుషత్వం, అజ్ఞానం. . . ఈ లక్షణాలు అసుర సంపదతో పుట్టిన వానికి కలుగుతాయి. ===దైవీ సంపద్విమోక్షాయ === దైవీ సమ్పద్విమోక్షాయ నిబన్ధాయాసురీ మతా| మా శుచః సమ్పదం దైవీమభిజాతోऽసి పాణ్డవ|| 16-5 || దైవీ సంపద మోక్షానికి, అసుర సంపద సంసార బంధానికి కారణం. అర్జునా! విచారించకు, నీవు దైవీ సంపదతోనే పుట్టావు. ===ద్వౌ భూతసర్గౌ లోకేऽస్మిన్దైవ=== ద్వౌ భూతసర్గౌ లోకేऽస్మిన్దైవ ఆసుర ఏవ చ| దైవో విస్తరశః ప్రోక్త ఆసురం పార్థ మే శృణు|| 16-6 || ఈ లోకంలో దైవం, అసురం అని ప్రాణుల సృష్టి రెండు రకాలు. దైవసృష్టిని గురించి విస్తారంగా చెప్పబడినది. అర్జునా! అసుర సృష్టి గురించివిను. ===ప్రవృత్తిం చ నివృత్తిం చ=== ప్రవృత్తిం చ నివృత్తిం చ జనా న విదురాసురాః| న శౌచం నాపి చాచారో న సత్యం తేషు విద్యతే|| 16-7 || అసుర స్వభావం కలవారు ప్రవృత్తిని కాని నివృత్తిని గాని ఎరుగరు. వాళ్ళలో శౌచమూ, ఆచారమూ, సత్యమూ ఉండవు. ===అసత్యమప్రతిష్ఠం తే=== అసత్యమప్రతిష్ఠం తే జగదాహురనీశ్వరమ్| అపరస్పరసమ్భూతం కిమన్యత్కామహైతుకమ్|| 16-8 || జగత్తు మిధ్య అనీ, దానికి ధర్మా ధర్మాలు ఆధారము ఉండవని, ఈశ్వరుడే లేడనీ ఈ ప్రపంచములోని ప్రాణులు స్త్రీ పురుషుల కలయిక వలననే పుట్టినదనీ వారు అంటారు. అందుచేత ఈ జగత్తుకి కారణం కామమే అంటారు అసుర జనులు. ===ఏతాం దృష్టిమవష్టభ్య=== ఏతాం దృష్టిమవష్టభ్య నష్టాత్మానోऽల్పబుద్ధయః| ప్రభవన్త్యుగ్రకర్మాణః క్షయాయ జగతోऽహితాః|| 16-9 || ఈ దృష్టినే పట్టుకుని వేలాడుతూ వీళ్ళు ధర్మ భ్రష్టులై సంకుచిత బుద్ధులై, ప్రపంచానికి శత్రువులై, కౄరకర్ములై లోక నాశనం కోసం పుడతారు. ===కామమాశ్రిత్య దుష్పూరం=== కామమాశ్రిత్య దుష్పూరం దమ్భమానమదాన్వితాః| మోహాద్గృహీత్వాసద్గ్రాహాన్ప్రవర్తన్తేऽశుచివ్రతాః|| 16-10 || వాళ్ళుతృప్తి పరచడానికి వీలులేనంత కోరికలను పెట్టుకొని దంభ, మాన, మదాలతో నిండి, భ్రాంతి వలన అసత్యమైన వాటి వెంట అనాచారంగా ప్రవర్తిస్తారు. ===చిన్తామపరిమేయాం=== చిన్తామపరిమేయాం చ ప్రలయాన్తాముపాశ్రితాః| కామోపభోగపరమా ఏతావదితి నిశ్చితాః|| 16-11 || వాళ్ళు మరణించే వరకు అపరిమితములైన యోచనలలో మునిగి తేలుతూ, కామ భోగాలు తప్ప జీవితానికి వేరే లక్ష్యం లేదని నిశ్ఛయించుకున్న వాళ్ళు. ===ఆశాపాశశతైర్బద్ధాః=== ఆశాపాశశతైర్బద్ధాః కామక్రోధపరాయణాః| ఈహన్తే కామభోగార్థమన్యాయేనార్థసఞ్చయాన్|| 16-12 || వాళ్ళు వందలాది ఆశా పాశాలతో కట్టుబడి, కామక్రోధాలకు వశులై తమ కామభోగానికిగాను, అన్యాయంగానైనా సరే సంపదలను సమకూర్చుకోవాలని అనుకుంటారు. ===ఇదమద్య మయా === ఇదమద్య మయా లబ్ధమిమం ప్రాప్స్యే మనోరథమ్| ఇదమస్తీదమపి మే భవిష్యతి పునర్ధనమ్|| 16-13 || ఈ రోజు ఇంత సంపద నాకు లభించింది. ఈ కోరికలని తీర్చుకుంటాను. ఇంత ధనం నాకుంది. ఇక ముందు ఇంకా ఇంత ధనం వస్తుంది. ===అసౌ మయా హతః=== అసౌ మయా హతః శత్రుర్హనిష్యే చాపరానపి| ఈశ్వరోऽహమహం భోగీ సిద్ధోऽహం బలవాన్సుఖీ|| 16-14 || ఈ శత్రువు నాచే చంపబడినాడు, ఇతరులను కూడా చంపేస్తాను. నేను ఈశ్వరుణ్ణి, భోగిని, సిద్ధుణ్ణి, బలవంతుణ్ణి, సుఖిని. ===ఆఢ్యోऽభిజనవానస్మి=== ఆఢ్యోऽభిజనవానస్మి కోऽన్యోऽస్తి సదృశో మయా| యక్ష్యే దాస్యామి మోదిష్య ఇత్యజ్ఞానవిమోహితాః|| 16-15 || నేను ధనవంతుణ్ణి, కులమున్న వాడిని, నాకు సమానులు ఎవరున్నారు?యజ్ఞం చేస్తాను. దానాలిస్తాను, సంతోషిస్తాను ఇలా అజ్ఞానంతో భ్రాంతి చెందుతారు. ===అనేకచిత్తవిభ్రాన్తా=== అనేకచిత్తవిభ్రాన్తా మోహజాలసమావృతాః| ప్రసక్తాః కామభోగేషు పతన్తి నరకేऽశుచౌ|| 16-16 || అనేక రకాల ఆలోచనలతో భ్రాంత చిత్తులై అజ్ఞానపు వలలో చిక్కుకొని, కామభోగాలలో మరులుగొని అపవిత్రమైన నరకంలో పడతారు. ===ఆత్మసంభావితాః స్తబ్ధా=== ఆత్మసమ్భావితాః స్తబ్ధా ధనమానమదాన్వితాః| యజన్తే నామయజ్ఞైస్తే దమ్భేనావిధిపూర్వకమ్|| 16-17 || తమని తాము మెచ్చుకునే వాళ్ళు, మొండి వారు ధన మాన మదాలతో కూడుకుని, గుడ్డి వాళ్ళై దంభం కోసం శాస్త్ర పద్ధతిని వర్ణించి నామమాత్రంగా యజ్ఞాలు చేస్తారు. ===అహంకారం బలం దర్పం=== అహంకారం బలం దర్పం కామం క్రోధం చ సంశ్రితాః| మామాత్మపరదేహేషు ప్రద్విషన్తోऽభ్యసూయకాః|| 16-18 || అహంకారాన్ని, బలాన్ని, దర్పాన్ని, కామ క్రోధాలను ఆశ్రయించుకొని, తమలోను, ఇతరులలోను ఉన్న నన్ను ద్వేషించే కౄరులు, దుష్టులు నరాధములను నేను నిత్యము అసురీ యోనుల్లోకి విసిరేస్తాను. ===తానహం ద్విషతః=== తానహం ద్విషతః క్రురాన్సంసారేషు నరాధమాన్| క్షిపామ్యజస్రమశుభానాసురీష్వేవ యోనిషు|| 16-19 || ఇలా నన్ను ద్వేషించే కౄరులు, దుష్టులు, నరాధములను నిత్యమూ నేను అసురీ యోనుల్లోకి విసిరేస్తాను. ===ఆసురీం యోనిమాపన్నా=== ఆసురీం యోనిమాపన్నా మూఢా జన్మని జన్మని| మామప్రాప్యైవ కౌన్తేయ తతో యాన్త్యధమాం గతిమ్|| 16-20 || అర్జునా! అసురీ జన్మను పొందిన మూర్ఖులు ప్రతి జన్మలోను నన్ను చేరకుండానే ఇంకా అధోగతికి పోతారు. ===త్రివిధం నరకస్యేదం ద్వారం=== త్రివిధం నరకస్యేదం ద్వారం నాశనమాత్మనః| కామః క్రోధస్తథా లోభస్తస్మాదేతత్త్రయం త్యజేత్|| 16-21 || ఆత్మ నాశనానికి దారి తీసే నరక ద్వారాలు మూడు-కామం, క్రోధం, లోభం. అందుచేత ఈ మూడింటిని త్యజించాలి. ===ఏతైర్విముక్తః కౌన్తేయ=== ఏతైర్విముక్తః కౌన్తేయ తమోద్వారైస్త్రిభిర్నరః| ఆచరత్యాత్మనః శ్రేయస్తతో యాతి పరాం గతిమ్|| 16-22 || కౌంతేయా! నరక ద్వారాలైన ఈ కామ క్రోధ లోభాలు మూడింటి నుండి విడుదల పొందిన నరుడు, తనకు శ్రేయస్సును కలిగించే కర్మలు చేస్తాడు. దాని వలన పరమగతిని పొందుతాడు. ===యః శాస్త్రవిధిముత్సృజ్య=== యః శాస్త్రవిధిముత్సృజ్య వర్తతే కామకారతః| న స సిద్ధిమవాప్నోతి న సుఖం న పరాం గతిమ్|| 16-23 || తన కోరికల కారణంగా శాస్త్రాన్ని ఉల్లంఘించి ప్రవర్తించిన వాడు కార్యసిద్ధిని పొందడు. సుఖాన్ని పరమగతిని కూడా పొందడు. ===తస్మాచ్ఛాస్త్రం ప్రమాణం తే=== తస్మాచ్ఛాస్త్రం ప్రమాణం తే కార్యాకార్యవ్యవస్థితౌ| జ్ఞాత్వా శాస్త్రవిధానోక్తం కర్మ కర్తుమిహార్హసి|| 16-24 || అందుచేత కర్తవ్యాన్ని, అకర్తవ్యాన్నినిర్ధారించుకోవడానికి శాస్త్రం ప్రమాణం. శాస్త్రం చెప్పిన విధిని తెలుసుకుని ఇక్కడ నీవు కర్మ చెయ్యడం మంచిది. ఓం తత్సదితి శ్రీమద్భగవద్గీతాసూపనిషత్సు బ్రహ్మవిద్యాయాం యోగశాస్త్రే శ్రీకృష్ణార్జునసంవాదే దైవాసురసమ్పద్విభాగయోగో నామ షోడశోऽధ్యాయః|| 16 || {{header3 | title = [[భగవద్గీత - తెలుగు అనువాదము]] | author = | section = | translation = [[అథ షోడశోऽధ్యాయః |సంస్కృత శ్లోకములు]] }} {{భగవద్గీత}} sm3cp9zc8b1k7zfi4b4wknioslbz5a1 104 204094 555276 531346 2026-05-01T12:32:27Z Vickyganti 7066 /* మూల్యాంకన చేసారు */ 555276 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Vickyganti" /></noinclude>అంతగా క్షుభితం అయిపోతూవుండిన మనస్సున్నూ నిశ్చలం అయిపోయేది, మంత్రించినట్టు. ప్రపంచమే తెలిసేది కాదు. మత్తు-మైమరుపు-పారవశ్యం-మరేమయినా అనండి, అదేదో అది కలిగిపోయేది నాకు. యాతనా బహుళమైన మానవజీవితంలో స్తుతిపాత్రాలైన మధురక్షణాలివి. అయితే, కళావేత్తలా, కళాపరులా సఫలజీవితాల్లో మాత్రమే ప్రసన్నాలవుతాయివి. సామయికంగానైనా ద్వంద్వచింత నశిస్తేనే కలిగేవిన్నీ యివి. కనక, దేవతలకున్నూ ప్రలోభజనకం యీస్థితి. “సమాధి" అని దీనికే మారుపేరు. బుద్ధి సూక్ష్మతా, నిపుణతా, ప్రతిభాత్వమూ - ఇవి బహుజన భాగధేయాలు. ఇవి కావు ఈమధురక్షణా లేర్పడ్డానిక్కారణాలు. చిత్తవృత్తికి చాంచల్యమూ - బాహుముఖ్యమూ మాత్రమే కలిగిస్తాయివి. చిత్తవృత్తి నిరోధమే కలగవలసిన స్థితి యిది. యోగీశ్వరులైన మహర్షులకే సిద్ధిస్తుందిది. కనకనే "మహర్షి-కవి" యివి పర్యాయపదాలని చెప్పి వున్నా నొకచోట. అయితే, ఋషిత్వం జాగృతం అయేచోట భాసించేది ఐక్యానుసంధానమూ, కవిత్వం జాగృతం అయేచోట భాసించేది రసనిష్ఠాను. తోడబుట్టిన వివి; కాని భిన్న ప్రకృతికాలు. ఐక్యానుసంధానం యేర్పడిందా, జగత్తు నశిస్తుంది. ఆది లయం. రసనిష్ఠ యేర్పడిందా, జగన్నిర్మాణం జరుగుతుంది. ఇది సృష్టి. ఇవి రెండూ సామాన్యుల కందనివి మాత్రమేకావు, అవగాహన కానివిన్ని. సొంతానికి సాధ్యాలు కాకపోయినా, యోగుల సమాధ్యవస్థా, కవుల తన్మయావస్థా గుర్తించగలగడం మనిషికి గొప్ప పరాయణాలు. నా యీ అవస్థ, మా నాయనగారు సకృతులుగానూ, మా చిన్నన్నగారు తరచుగానూ భంగపరిచేవారు. మిత్రుల మనుకునేవారున్నూ చేస్తూ వచ్చారీపని. నాశ్రేయస్సు కోరుతున్నా మనుకుంటూనే అలాచేస్తూ వచ్చారువారు, కాదనను. వారికి దుశ్చింతా ఆరోపించలేదు. కాని వారనుకున్నది కాదు, నే నాశించిన శ్రేయస్సు. వారు పోషిద్దా మనుకున్నదీ కాదు నేను సాధించుకుందామనుకున్న శ్రేయస్సున్ను. శ్రేయోరూపమైననా ప్రాప్యం సర్వాత్మనా వేరు. దానికి చెయ్యవలసిన ప్రయత్నమున్నూ వేరు. “ప్రయత్నం" అన్నదిక్కడ పామరభాష, "సాధన" అంటే దానికి సరిపోతుంది కొంచెం.<noinclude><references/> {{rh|440||శ్రీపాద సుబ్రహ్మణ్యశాస్త్రి.}}</noinclude> erawfwph2smfqah9bh0keq4093cr09w 104 204095 555294 531347 2026-05-01T16:59:53Z Vickyganti 7066 /* మూల్యాంకన చేసారు */ 555294 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Vickyganti" /></noinclude>దాని నిజమైన పేరు “తపస్సు” ఈ విషయమై నాకింత నిశ్చయజ్ఞానమూ, యింత దృఢనమ్మకమూ వుండినా, నన్నుపూర్తిగా పెడదారిని పట్టించింది, అష్టావధాన వ్యామోహం. గురూపదేశం, లేకుండా స్వయంకృషితో సాధనచేస్తే “యిది నిష్కృష్టం అవునా కాదా?" అన్న మీమాంస కలుగుతూ వుంటుందెవరికయినా, ఎప్పుడైనా. నాకు సంభవించిం దిదే. కొంతక్కొంతయినా నా జీవితం వ్యర్థంగా గడిచిపోడానికిదే ముఖ్యకారణం. ఈ కారణం వల్లనే సత్యనారాయణశాస్త్రి మాట కాదనలేక పోయాన్నేను. అయితే, అతను కవికాకపోవడం వల్ల, జంటకవులం కావడానికి వీల్లేకపోయింది మాకు. మొలలోతు దుఃఖంలో మోకాలిలోతు సంతోషం అన్నట్లు, నా దురదృష్టంలో యిదొక అదృష్టం. మేము జంటకవులమే అయినామా, స్పర్థ, ఉత్సాహం, కీర్తికాంక్ష - ఇలాంటి ప్రలోభాలతో పెనవేసుకుపోయినా జీవితం అంతా నిరర్థకం అయిపోయివుండును, పూర్తిగా. నాగురువులు జంటకవులే; కాని జంటకవుల సిద్ధాంతం యెప్పుడూ ఆమోదించలేదు నేను. సమర్థులే అయినా, యిద్దరు కవులు సమిష్టిగా కవిత్వం సాగిస్తామనడం హాస్యాస్పదం. కవిత్వానికే అపచారం అది. చాలా మాట్లే వచ్చింది నాగురువుల దగ్గిరకూడా యీ చర్చ. ఇది విని, వొక్కమాటే స్పష్టంగా చెప్పారు వారిద్దరూ కూడా "వ్యవహారరీత్యా మాత్రమే దాని ప్రయోజనం" అని. "అయినప్పుడు, మరెందుకూ కవిత్వం పేరు చెప్పుకుని కలియడం?" దీనికి సత్యనారాయణశాస్త్రి, చెప్పిన ప్రత్యుత్తరం “మన అష్టావధానం విశిష్టమై మిక్కిలీ జనరంజకం కావడానికి" అని. ఈ జనరంజకత వొకటే అష్టావధానంలో వుండుకున్నది, మరో పరమార్థం లేనేలేదు. మేమిద్దరమూ కలిస్తే అది మాత్రం మే మనుకున్నదాని కంటే యెక్కువగా కలుగుతుంది, సందేహం లేదు. నేనష్టావధానం చెయ్యగలిగితే అతను నేత్రావధానం చెయ్యగలడుమరి. వీటిలో వొకటి చలవగలవెన్నెలా, మరొకటి కలిమిగల పరిమళమున్ను. కనకనే, అష్టావధానం అంటేనే యెన్నో మాట్లెంతో తిరస్కరిస్తూ వచ్చాను, గాని యీ విశేషం కనపడ్డాక మరి కాదన లేకపోయాన్నేను. అతని క్కలిగినంత కాకపోయినా, నాకూ కలిగింది “మనం వొక్కళ్ళమూ బయలుదేరితే రూపాయవచ్చేచోట, అతణ్ణి కలుపుకుంటే పదిరూపాయలు వస్తాయన్న నమ్మకం.<noinclude><references/> {{rh|అనుభవాలూ - జ్ఞాపకాలూను - 3||441}}</noinclude> jjoxt54n762m30mo3fr5fsstiybcnh6 104 204096 555295 531348 2026-05-01T17:03:08Z Vickyganti 7066 /* మూల్యాంకన చేసారు */ 555295 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Vickyganti" /></noinclude>{{c|<big><big>2</big></big>}} అయితే, అష్టావధానంలో మిక్కిలి కష్టసాధ్యమైనది నిషిద్ధాక్షరీ, మిక్కిలి సులభసాధ్యమైనది నేత్రావధానమున్ను. ఏమంటే? నిషిద్ధాక్షరి నిర్వహించాలంటే నికరమైన సాహిత్యమూ, నిశితమైన పద్యస్పూర్తీ వుండాలి. నేత్రావధానం నిర్వహించాలంటే మాత్రం కళ్ళూ, ఆకళ్ళలో చూపూ వుంటేచాలు. ఆచూపన్నదయినా రాసి చేతికిచ్చింది గ్రహించగలగడానికే. కనుగుడ్లుంటేనే చాలు, సూచించడానికి. తంతివార్తచేత్తో కొడతారు, నేత్రావధానం కళ్ళతో కొడతారు, అంతే భేదం. నేత్రావధానానికీ అక్షరసంధాత (కంపోజిటరు) కూ వుండవలసిన యోగ్యత వొక్కటే, అది అక్షరజ్ఞానం వుండడం. కనుగుడ్లు అటూయిటూనూ, గిరగిరానూ - గబగబానూ, అచిఆచీ రెప్పలల్లార్చడమూ ఇంతే నేత్రావధానం. అదీ వొక విద్యే అనుకుంటే, మూఢులూ మూర్ఖులూ కూడా చెయ్యవచ్చు, అది నేర్చుకోడానికీ, సాధనచెయ్యడానికీ రెండు రోజులయినా అక్కర్లేదు. పూర్తిగా. వల్లించవలసిన మాటలూ, చింతన చేసుకోవలసిన రచనా, అవగాహన చేసుకోవలసిన విషయమూ, అలవర్చుకోవలసిన నిపుణతా, జ్ఞాపకం వుంచుకో వలసిన కథా - కనీసం యేకరువు పెట్టుకుంటూ వుండవలసిన గ్రంథమూ - ఏమీ లేవందులో. భావమే లేదందులో, భావుకత అసలే అక్కర్లేదు. రబ్బరు బొమ్మకూడా కళ్ళు తిప్పుకుంటుంది, కీ యిస్తే. కేవలమూ శుష్క ప్రక్రియ అది. నలుగురిలోనూ వున్నప్పుడు ప్రేయసీ ప్రియుడూ కళ్ళతోనే మాట్లాడుకుంటారు. ఎన్నెన్నో రహస్యాలూ, ఎంతెంతలేసో ఆంతర్యాలున్నూ మాట్టాడుకుంటారు. అతిమథురాలూ వుంటాయి వాటిలో, యెన్నో. భావుకతకూ గ్రహణశక్తికీ ప్రాముఖ్యం ఇక్కడ. ముఖ్యంగా స్త్రీలకు - వారిలోనూ మళ్ళీ తరుణుల కెక్కువగా వుంటుందా నేర్పు. హావభావాలతోనే వారి వ్యవహారాలకు నిర్వహణ, మరి. పురుషుల నెందు కెందుకో ఆజ్ఞాపించడానికీ, తమ చుట్టూ తిప్పుకోవడానికీ ఆవిధానమే అవలంబిస్తారు వారెక్కువగా. ఆకళ్ళతోనే రకరకాల అవసరాలు తీర్చుకుంటారు వారు. అదొక విద్య. సామాన్యం కాదు, చాలా గొప్ప విద్య. కేవలమూ విద్యమాత్రమే కాదు, కళకూడానూ. కళ్ళల్లోనూ, మళ్ళీ, లలితకళ. నేర్చుకుంటే వచ్చేది కాదది, స్వయం వ్యక్తం కావలసింది.<noinclude><references/> {{rh|442||శ్రీపాద సుబ్రహ్మణ్యశాస్త్రి.}}</noinclude> o8td976ltdqvig8yohq4fibzz8p4r5b 104 204097 555296 531349 2026-05-01T17:06:11Z Vickyganti 7066 /* మూల్యాంకన చేసారు */ 555296 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Vickyganti" /></noinclude>స్త్రీలకు మిక్కిలీ శక్తివంతమైన విజయకీలకం అది. అది వుండినందువల్లనే స్త్రీల కంత ఆకర్షణ. కనకనే కావ్యాని క్కాంతతో పోలిక. సంతోషమూ విషాదమూ - కోపమూ ప్రీతి-దైన్యమూ ధైర్యమూ - యాచ్ఞా ఆజ్ఞా-ఆదరమూ తిరస్కారమూ - ప్రతీక్షాతృప్తీ- ఆశానిరాశా-కోరికా నిర్లిప్తతా - ఉత్సాహమూవిసుగూ—మెప్పూదెప్పూ - నవ్వింపూ కవ్వింపూ-కొసరికోలూ కసరికోలూ-ఆమోదమూ ముభావమూ - వెటకారమూ తృణీకారమూ - ఇలాంటి మానసిక వికారాలన్నీ చూపించుకుంటారు వారా కళ్ళతో. సూట్ఠిగా, గుండెల్లో నాటేస్తారు కూడా అవి. కాని, నేత్రావధానం అన్నది, ఆ ప్రేయసీ ప్రియుల ఆకళ్ళ వ్యాపారంతో పోల్చడం అన్నది మిక్కిలి దుస్సాహసమే అవుతుంది. నేత్రావధానంలో అక్షరాలు మాత్రమే వుంటాయి, భావాలు కావు, వాక్యాలయినా కావు. అది కలకాదు. కూసువిద్యకాని విద్యేకాదు, అసలు. కాని, పామరులు మాత్రం ఉబ్బితబ్బిబ్బయిపోతా రదిచూసి. విద్యలూ, కళలూ గూడా గ్రహించలేరుమరి, వారు. సూచన పని చెయ్యదు వారిదగ్గర, వాచనమేగాని. అష్టావధానమే కూసువిద్య, నేత్రావధానం ముష్టిలో గోరుముష్టి వంటిది. అయితే, అనేకుల అష్టావధానంలో వుండనిది అది. అదివుండిన అష్టావధానం చూసినవారున్నూ బహూ తక్కువగా వుంటారు. చూస్తే మాత్రం డంగయిపోతారు, తప్పదు. కనక? తానూ నేనూ కలిస్తే దోచెయ్యవచ్చునని అతని పేరాస. ఇంతకీ,- కవే కాడుగాని, మంచి సాహిత్యవేత్త అతను. అతని గ్రహణశక్తి మెచ్చతగ్గది. ప్రాస్తావికనైపుణ్యమున్నూ కొనియాడతగ్గది. మంచి సద్యస్పూర్తీ ఆకర్షణశక్తీ కూడా వున్నవాడతను. ఎలాంటివారినీ యిట్టే సావధానులను చేసుకోగలిగేవాడు. సావధానులను ఇట్టే లోబరుచుకునేవాడు. ఇక అతని దగ్గిర వుండిన లోటల్లా, తనకున్న శక్తులన్నీ అష్టావధానం దగ్గర దిగతుడుపు అన్న భ్రాంతి. అతి సులభంగా ద్రవ్యం సంపాదించగలడు, ఎక్కడికి వెళ్ళినా సొంతంగా బతగ్గలడు; కాని యిదిగో, యీ భ్రాంతే నా చుట్టూ తిప్పిందతణ్ణి. పద్యాలు కడితే గాని అష్టావధానికి వేషం పూర్తికాదు.<noinclude><references/> {{rh|అనుభవాలూ - జ్ఞాపకాలూను - 3||443}}</noinclude> a7x4w0fyyj1uagstd268iq521alam8l 104 204098 555297 531353 2026-05-01T17:11:22Z Vickyganti 7066 /* మూల్యాంకన చేసారు */ 555297 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Vickyganti" /></noinclude>పద్యాలు కట్టడానిక్కవే కానక్కరలేదు. తక్కిన అన్ని హంగులూ వున్నాయి, పద్యం కట్టడం మాత్రం కుదరలే దతనికి. "కవిత్వం లేకపోతే మానె, చక్కని కల్పన అయినా వుండక పోతే యెందు కాపద్యాలూ?” అని యెదురడిగా డతనొకమాటు. "పద్యమే కట్టలేవూ?” అనడగ్గా. "పద్యం వేరూ, కవిత్వం వేరూను" అన్న పరమార్థం తెలిసిన వారు చాలా అరుదు మన పదాన్యుల్లో. ఈ జ్ఞానం కవుల మనుకునేవారిలో కూడా చాలామంది కున్నట్టు లేదు. “ఛందస్సులో వుండే నాదం వేరూ, సంగీతంలో వుండే నాదం వేరున్ను” అన్న సత్యం తెలిసినవారు కూడా చాలా తక్కువ మన రసికుల్లో. ఈ విషయం యెంతో గంభీరంగా వివరించా డతనొకమాటు. ప్రసక్తాను ప్రసక్తంగా, తిరుపతి శాస్త్రిగారికీ వేంకటశాస్త్రిగారికీ చాలా అంతరం వుందన్నాడతను. "తిరుపతి శాస్త్రిగారి దగ్గిర సాధారణంగా జనులాట్టేచేరరు”ట. "వేంకటశాస్త్రిగారిని మాత్రం పదులూ పాతికలూ వందలూ చుట్టుకుంటారు”ట, కళ్ళ బడ్డం తడువుగా. "అదంతా ప్రస్తావచాతుర్యం" అని అతని నిర్ధారణ. "ఝడితి స్పూర్తీ, మాటల్లో యెదురు దెబ్బ తీసే నేర్పూ, పద్యం చదవడంలో వొడుపూ, బలగం కోసం విచక్షణలేకుండా ప్రతీవాణ్ణీ చేరదీసుకోవడమూ, చేతికందిన వాణ్ణల్లా తమ గొడవల్లో యిరుకించుకుని మరి కదలకుండా చేసుకోవడమూ-వెంకటశాస్త్రిగారి సత్తా యిది. ఇదే కవిత్వం అనుకుంటుంది పామర లోకం" అని అతని వివరణ." "వో-ట్ఠి శబ్దార్థంగాణ్ణి పట్టుకు పాకులాడతా వేమిటోయ్?" అనడిగారుట వెంకటశాస్త్రిగారు, తిరుపతి శాస్త్రిగారినోమాటు, కళ్ళతో తనని నిర్దేశిస్తూ. “వినపడిందా?" అన్నట్టు, సాకూతంగా చూశారుట తనకేసి తిరుపతి శాస్త్రిగారు. “దానికి బదులు చెప్పాలంటే కొంచెం పెద్దమాట వాడాలి; కాని అది తిరుపతి శాస్త్రిగారి సమక్షం కావడం వల్ల మూగ వాణ్ణయి పోయాన్నేను, కావాలని” అన్నాడతను. తిరుపతి వెంకటకవులను గురించి కచ్చితమైన అతని వివరణ "విడిపోతే తిరుపతిశాస్త్రిగారు జవరంజనచేయ్యలేరు. స్వశక్తినే నమ్ముకుంటే వెంకటశాస్త్రిగారు పండితుల యెదటా, పండిత కవులయెదటా నిలవలేరు" అని. మా రామకృష్ణశాస్త్రిగారున్నూ యెన్నో మాట్లన్న మాటయిది. ప్రసంగవశాన, దివాన్ మొక్కపాటి సుబ్బారాయుడుగారి సన్నిధిని, పురాణపండా మల్లయ్యశాస్త్రిగారున్నూ వొకమాటన్నమాట యిది, మా రామకృష్ణశాస్త్రిగారితో. అయినా, తిరపతి వేంకట కవుల్లాగ తానుకూడా సభలకు వెళ్ళాలనీ, వోహో అనిపించుకోవాలనీ వుబలాటం అతనికి.<noinclude><references/> {{rh|444||శ్రీపాద సుబ్రహ్మణ్యశాస్త్రి.}}</noinclude> kb5yigria0wo0r3hkvn15br113tcqhl 104 204099 555298 531358 2026-05-01T17:14:26Z Vickyganti 7066 /* మూల్యాంకన చేసారు */ 555298 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Vickyganti" /></noinclude>అయితే, సభ అంటే అనంతకోటి ప్రజానీకానికి అనిర్దిష్ట ప్రాతినిధ్యం వహించే పరిమిత జనుల సమావేశం. అందరూ పండితులయినవారే వుండరు దాల్లో. తమాషాలు చూడ్డానికి వచ్చే నేలబారు మనుష్యులే అధికంగా వుంటారుకూడా, అందులో. కనక, విద్యలక్కంటేనూ కళలక్కంటేనూ వినోదాలకే యెక్కవ చెల్లుబడి సభల్లో. గోష్ఠి అయితే మాత్రం యెంత పాండిత్యం అయినా చూపించవచ్చు, ఎంత రసికత అయినా కనపరచవచ్చు. సభకి వెడితే సత్యనారాయణశాస్త్రి, దగ్గిరవున్న రంజక శక్తి నేత్రావధానం వొక్కటే. కాని, బరిమీద అదొక్కటీ చాలదు. ఉపాంగంగా మాత్రమే చూపించతగ్గదది, ప్రధానంగా కాదు. కనక, మరో రంజకశక్తి కలవాడితో కలియడం అగత్యం అయిందతనికి. ఆ మరో రంజకశక్తి పద్యబంధం అయి, ఆ మరో మనిషి అష్టావధానిన్నీ అయివుంటే? "దోచెయ్యవచ్చు" నన్న పేరాస, యిదిగో, యీ నమ్మకంతో కలిగిందతనికి. ఇంకొకటి కూడా చెప్పాలిక్కడ. అష్టావధానం మీద వున్న ఆదరభావమూ, వ్యామోహమూ శతావధానం మీద లేవతనికి. శతావధానంలో జటిల లేదంటా డతను. "నూరుగురికి చెప్పాలి పద్యాలు, నిజమే. కాని పనిమాత్రం వొక్కటేగా” అన్నాడతను, పెదవి విరుస్తూ. ఆశుధార వుండినవారెవరైనా చెయ్యవచ్చు శతావధానం, సుళువుగా. అష్టావధానం అయితే, యెనిమిది పనులు చెయ్యా లొక దానికొకటి సంబంధం లేనివి, ఏకకాలాన. ఆ యెనిమిదీ కూడా చాలా జాగ్రత్త పడవలసినవే. పైగా “సమిష్టి బాధ్యత"కలవి కూడానూ అవి. ఒకటి చెడ్డా అంతా చెడిందన్నమాటే. కనక, అనేకవిధాల సావధానత కనబరుచుకోవా లష్టావధానంలో. “ఆల్‌రౌండు మనిషి - బహుముఖ ప్రజ్ఞాశాలి” కావాలి, అష్టావధానం చెయ్యాలంటే. అంచేతనే రంజకత్వమూ, ఆకర్షణా యెక్కువ, దాల్లో. ఎనిమిది - వంద - ఈ మొత్తాల కుండుకున్న అంతరం చాలా గొప్పదే. మూర్తిమంతంలో సింహానికీ ఏనుక్కీ వుండుకున్న అంతరం వంటిదది. కనక, అంతరం మాత్రమేకాదు చూడవలసింది, అంతస్థుగాని. శతావధానం అంటే, ఎదటబడి ఆక్రమణచేసే శత్రువుని కాసుకోడం మాత్రమే.<noinclude><references/> {{rh|అనుభవాలూ - జ్ఞాపకాలూను - 3||445}}</noinclude> 7yirqeyy5oc4uau949c4dlwc44i6jk9 104 204100 555299 531360 2026-05-01T17:17:42Z Vickyganti 7066 /* మూల్యాంకన చేసారు */ 555299 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Vickyganti" /></noinclude>అష్టావధానం అంటే, ఎదటా పక్కలా వెనకా కూడా కమ్ముకుని ఆక్రమణ చేసే ఎందరో శత్రువులను కాసుకోవడం. కాక, - శతావధానం సత్యనారాయణశాస్త్రికి ప్రమేయం వుండదు, పద్యాలు కట్టలేడు కనక. అష్టావధానంలో అయితే కల్పించుకోడానికి చాలా అవకాశం వుంది. అతనితో కలియడం అష్టావధానికే యెక్కువ శ్రేయస్కరం. కనక, నేత్రావధానంలో వుండుకున్న పామర రంజకశక్తి బాగా గుర్తించగలవాడైతే, అష్టావధాని, కోరీ, ప్రార్థించీ, ప్రలోభ పెట్టీకూడా తనకు సహచరుడుగా చూసుకుంటాడు. అంచేతనే, మనస్సు కలసిన పూర్వపరిచయానికీ వూహ తోడుకాగా, ఎన్నోమాట్లు వచ్చాడు నాకోసం అతను. ఎంతో ప్రయత్నించాడు. ఒకమాటు రెండురోజు లుండిపోయాడు కూడా, నాబసలో, ఎలాగయినా నన్నొప్పించాలని. ఆ రెండురోజుల్లోనూ, నలభై యేడుగంటల యాభై తొమ్మిది నిమిషాలపాటు చాలా గట్టిగానే ప్రతిపక్షం చేశా నతని ప్రతిపాదన, నేను. కాని, చెప్పానుగా? నా డబ్బు ఇబ్బంది బలీయం కావడంతో, చివరికి “సరే” అనేశాను, కళ్ళుమూసుకుని. {{c|<big><big>3</big></big>}} నిజానికి, ఆధిలో, కవిత్వం పరంగానే పుట్టింది అష్టావధానం; కాని కవిత్వం మాత్రం వుండ దందులో. వో-ట్టి పద్యాలు మాత్రం వుంటాయి, కొల్లలుగా. ఆ పద్యాలు వదులు వదులుగానూ వుండవచ్చు, బింకం గానూ వుండవచ్చు, కాని కాగితప్పువ్వులూ అవీ వొకటే రాశి. అయినా, వాటికోసమే యెగబడతారు పామరులు. “తక్కువ కులాలవారు - అధవా - చదువుకోనివారు" అని కాదు, పామరులంటే నా నిర్వచనం, "అర్థజ్ఞానమూ - అది వుండినా రసగ్రహణశక్తి లేనివారు" అని మాత్రమే. వారిక్కూడా, శుద్ధ శుష్కాలయినా, రసమహితాలే అయినా పద్యాలు విని ఆనందించాలంటే, అందుకొక అనుపానం వంటి దేమయినా వుండాలి, దండిగా. పామరులదృష్టిలో, పద్యాలకా అనుపానం వంటిది సంగీతం వొక్కటే. కాని, విని, అనుభవించి, ఆనందించాలంటే మరోకళ తోడ్పాటక్కరలేదు కవిత్వానికి. సహజంగానే మధురాతిమధురం అది. ముఖ్యంగా, సంగీతమే దానికి తోడు కావాలనడం అజ్ఞానం.<noinclude><references/> {{rh|446||శ్రీపాద సుబ్రహ్మణ్యశాస్త్రి.}}</noinclude> pex2s342limoptmvss1s7qpe4in0nct 104 204101 555300 531361 2026-05-01T17:21:21Z Vickyganti 7066 /* మూల్యాంకన చేసారు */ 555300 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Vickyganti" /></noinclude>ఆలోచనామృత మైనదానికి, ఆపాత మధురమైనది తోడ్పడుతుందనుకోడం హాస్యాస్పదమైన విషయం. సంగీతం కలపడం, కవిత్వానికి నైచ్యం ఆరోపించడం అవుతుంది. దీనికి సాయం, పద్యమే కవిత్వం అనుకునే అజ్ఞానం వొకటి పేరుకునివుంది, మనదేశంలో కాగా, కవిత్వం, అనుభవించి ఆనందించడానిక్కాదు మన వారికి, పాడుకుని ఆనందించడానికి. అంచేతనే కవులక్కంటే పద్యబంధ నిపుణులకు మన్నన యెక్కువ మన దేశంలో. శరీరబలం కలవారు, రకరకాల మొగ్గలు వేస్తారు, కొందరు. మరి, మొగ్గలు వెయ్యడానికేనా శరీరబలం? పామరులను ఆకర్షించడానికీ, తన్మూలంగా, వారి దగ్గిరవున్న డబ్బు లాగడానికీ చేసే వంచన సర్కస్సు. పద్యబంధ నిపుణులు చేసే అష్టావధానమున్నూ సర్కస్సే, తద్భిన్నం కాదు. ఒక గారడీ అని కూడా గట్టిగా చెప్పవచ్చునది. అర్దతః - అష్టావధానంలో నేత్రావధానం అంటే, గారిడీలో మరో గారిడీ అన్నమాట. చూడ్డానికి చాలా "తమాషా"గా వుండవచ్చునవి, పామరులకు. కాని, నిజంగా కవి అయినవాడికి, అష్టావధాని కావడమూ, శతావధాని కావడమూ పతనం. పామరులు ఏదీ తరచాలేరు, అవగాహనా చేసుకోలేరు, అనుభవించాలేరు, సాకల్యంగా. గాఢ ప్రతిభులు కారు మరి, వారు. కాలక్షేపం మాత్రమే కావాలి వారికి. అందుకేదో వొక వినోదం కావాలి. అదిగో, ఆవినోదాల్లో వొకటి అష్టావధానం. వట్టి వినోదంకాదది, పృచ్ఛకులకు విద్వాంసులన్న బిరుదం యిస్తుందది. పద్యబంధ నిపుణులకు మహాకవులన్న బిరుదమూ యిస్తుందది. కాని, దానివల్ల, వారు పండితులూ కారు, వారు కవులయినాకారు. కవి అయినవాడు కవితా కళ చూపించాలి, పండితుడైన వాడది గ్రహించి ఆనందించ గలగాలి. అవధానంలో, మస్తిష్కానికెంతో కొంత పొంగు పుట్టించేదేమయినా వుంటే వుండవచ్చుగాని హృదయానికి స్పందనం కలిగించేది లేశమూ లేదు. అంచేతనే అది కళేకాదనడం. వీపుమీద కొట్టిన పువ్వులో దూరాన కొట్టిన గంటలో సరిగా లెక్క చెప్పడమూ, క్రమం తప్పించీ, విడివిడిగానూ, అప్పుడూ అప్పుడూ యిచ్చే అక్షరాలు సక్రమంగా కలిపి వప్పచెప్పడమూ, సమస్య పూర్తిచెయ్యడమూ, సవ్యస్ఫూర్తితో సంభాషణ సాగించడమూ, - ఇలాంటి పనులు భంగపాటు లేకుండా ఏక కాలాన నిర్వహించగలవాడు కుశాగ్రబుద్దీ, మేధావీ అనిపించుకుంటాడేగాని కవి అనిపించుకోడు.<noinclude><references/> {{rh|అనుభవాలూ - జ్ఞాపకాలూను - 3||447}}</noinclude> kq978hjdxdrkvnqluxocbpwmgzw0mas 104 204102 555301 531362 2026-05-01T17:24:15Z Vickyganti 7066 /* మూల్యాంకన చేసారు */ 555301 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Vickyganti" /></noinclude>కవితా సామగ్రి అనిపించుకోతగ్గ లేదుమరి, అందులో. మనదేశంలో అవధానాల కుండుకున్న మన్నన, మన కళావేత్త్వమూ మన కళాభినిరతికీ అపకీర్తికరం. తెగబడి, అష్టావధానమో శతావధానమో చేస్తూ దేశం తిరిగితే యెంతో కొంత డబ్బు సుళువుగా నొల్లుకోవచ్చు నెవరైనా. అవధాని కదే పరాయణం. కవికి—కవిత్వం అని చెప్పుకోతగ్గ రచన చేసే కవికి లేదంత మన్నన, చాలాచోట్ల చూశాను. ఇప్పటికీ యిదే మనవాళ్ళ అంతస్థు. కవిత్వమే యెరగని మనిషికి, కవిగా - మహామహా కవిగా చెలామణీ మనదేశంలో, యెన్నో - యెంతెంతో బిరుదులతో. తెనుగుభాషలోనే జాతీయత యెరగనివారికి సంస్కృతంలో కూడా ఆచార్య పీఠం. జనసామాన్యం మాటే కాదు, పెద్దపెద్ద పదవుల్లో వున్న వారిదిన్నీ యిదే స్థితి, పండితులనూ కవులనూ గుర్తించడంలో. కనపడ్డ చోటనల్లా - ముఖ్యంగా సభల్లో తమమీద పద్యాలు చదివితే - చాలు, వారి దృష్టిలో కూడా ఆ చదివిన వారు మహాకవులే. దీనివల్ల కలిగే నష్టమూ, చెడే ప్రగతి జాతికి, మరి. పద్యం వేరూ, కవిత్వం వేరూ - ఇంతమాత్రమే కవిత్వం పరమార్థమున్నూ వేరు. కవి మనస్తత్వమే వేరు, అసలు మహర్షి అయినవాడే కవి కాగలడన్న సత్యం అవగాహన చేసుకోగలవారికే బోధపడే విషయం యిది. మహర్షికీ కవికీ చిత్తవృత్తీ, దృక్పథమూ వొకటే. అయితే, మహర్షివి తనకు మాత్రమే సంబంధించీ, కవివి జాతికి - లోకానికి సంబంధించీ ప్రవృత్తా లవుతాయవి. ఆంతరికమైన సత్తా యిద్దరిదీ వొకటే, దాని పరిధులు మాత్రం వేరు. ఏమంటే? మహర్షికి ఆత్మోద్ధరణమూ, కవికీ లోకోద్ధరణమూ ప్రాప్యాలు. ఈ ప్రాప్యాలు భిన్నాలు కావడం వల్లనే వారి ప్రవృత్తులకు భిన్నమార్గా లేర్పడ్డం. మహర్షి సాధనాక్రమం వేరూ, కవి సాధనాక్రమమున్నూ. ఇద్దరికీ నిర్లిప్తత మాత్రం ప్రధానం. ఇద్దరికీ ఐహికం నశ్వరమే. కాదూ, మహర్షికి భ్రంశమూ, కవికి పతనమున్ను. మహర్షికీ కవికీ స్వస్వరూప సాక్షాత్కారం అయినాకే నిజమైన కర్తవ్య పరాయణత రూపుకడుతుంది. ఈ కర్తవ్య పరాయణత స్థిరపడాటప్పటికీ, మనకీ, మహర్షి దూరం అవుతాడు, కవి, దగ్గర అవుతాడు.<noinclude><references/> {{rh|448||శ్రీపాద సుబ్రహ్మణ్యశాస్త్రి.}}</noinclude> qnz3y7sxwyaqtnazakgyq12pbnxd4o3 104 204103 555340 531378 2026-05-02T11:58:48Z Vickyganti 7066 /* మూల్యాంకన చేసారు */ 555340 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Vickyganti" /></noinclude>కవి కార్యక్షేత్రం సంసారం, మరి. కనక, కవిత్వానికి స్పందనశీలం ప్రధానం. అది యెంత నిశితం అయితే, లోకాని కంతగా సిద్ధిస్తుంది, కల్యాణం. అయితే, అది, హృదయానికి ఆనందముగ్ధత మాత్రం కలిగిస్తే చాలదు, సంస్కారమున్నూ కలిగించాలి, మనిషికి. అంటే, కవిత్వం, ఆకర్షకం అయితే చాలదు, పరివర్తకం కావాలి. పద్యబంధం అయినా, వచనరచనే అయినా అప్పుడే, కావ్యత్వసిద్ధి, దానికి. కవి రచన యింతటి కావాలంటే, యింతటిది పనిన్నీ చెయ్యాలంటే, అతను మహర్షి అయి వుండకపోతే సాధ్యపడుతుందా? కనకనే, అష్టావధాని పరాయణం వేరూ, కవి పరమార్థం వేరున్నూ అనడం. కవిపేరు చెప్పినచోట అష్టావధానిపేరు చెప్పడం సంస్కారం లేదనడానికి గుర్తు. అష్టావధాని కుక్షింభరి, అచ్చంగా. అష్టావధాని పెంటపాటి బైరాగి, కచ్చితంగా. అయితే, చక్రవర్తుల ఆస్థానాల్లో అసాధారణాదర సత్కారాలనుభవించి వుండిన బట్టుమూర్తి మొదలైన మహాకవులున్నూ కొంద రవధానాలు చేసివుండినట్టు కనపడుతుంది, చరిత్రలు తెరిస్తే. దానివల్ల, వారిమాట యేమయినా, తెనుగు కవిత్వం మాత్రం అధోగతి పాలయినట్టు తోస్తుంది. అయినా, వారి సత్తా నిరవధికం కనక, వారి గ్రంథరచనే మిగిలివుంది, అజరామరం అయి. వారి అవధాన పరిశ్రమ వారి కళ్ళయెదటే కొట్టుకుపోయిందెక్కడికో, గాలికి. మరి, యింతకంటే మరేమి నిదర్శనం కావాలీ అవధానాల నికృష్టతకు? వెనకటిమాట యేమయినా, యీ అవధానాల కిటీవల విశేష ప్రాచుర్యం కలిగించినవారు తిరుపతి వేంకటకవులు. నాగురువులు రామకృష్ణ కవులున్నూ యీ అవధానాలవల్ల పైకి వచ్చినవారే, ఆదిలో. కాని, పిఠాపురం ప్రవేశించిన కొద్ది కాలానికే విడిచి పెట్టేశారు వారవి. దివాన్, మొక్కపాటి సుబ్బారాయుడుగారి రసతృష్ణ అలాంటిది, మరి. తిరుపతి వేంకటకవుల - ముఖ్యంగా వేంకటశాస్త్రిగారి దీర్ఘ జీవితం అవధానాలతోనే జటిలం అయిపోయింది. అయితే, వొక విశేషం. సాహిత్య ప్రక్రియల్లో, యింకా అనేకాలున్నూ అపరిమితంగా సాగించారు వారు. తరవాతి పద్యబంధ నిపుణుల్లో చాలామంది ఆ అంతస్థు కెగబాకలేక, అవధానాల్లోనే మునిగిపోయారు. ఇంతకీ, - విజయనగర సామ్రాజ్యం పతన మయిపోయాక, నాయక రాజుల పాలనమున్నూ అంతరించాక, ఆంధ్రకవిత్వానికి వెర్రి తలలు ముదిరిపోయాయి.<noinclude><references/> {{rh|అనుభవాలూ - జ్ఞాపకాలూను - 3||449}}</noinclude> meafljb25qkgami5fg3n9ikru2j5jl7 104 212393 555334 554281 2026-05-02T08:43:39Z శ్రీరామమూర్తి 1517 /* అచ్చుదిద్దారు */ 555334 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" /></noinclude>వేస్తూన్న వ్యక్తుల హక్కులను పరిరక్షించటంలో శక్తిమంతుడు. సత్వా పూర్వీకులను అణచిపెట్టి ఉంచినట్టే వాళ్ళనీ సాంప్రదాయపు ఉక్కు పిడికిలిలో పట్టి ఉంచటంలో శక్తిమంతుడు మరొకరు. క్రైస్తవులు తమ దొర చుట్టూ చేరారు. అతని ఇద్దరు విశ్వాసపాత్రులైన సేవకులు, బండివాళ్ళు, లస్కర్స్ కూడా వచ్చారు. శూద్రులు అనేకమంది సమస్య ఏమవుతుందా అని చూడటానికి వచ్చారు. అప్పటి నుంచి అనేకమార్లు దొర దుర్గయ్య నాయుడికి ఆ ఉదయం ఏం చెప్పాడో చెప్పమని కూచిపూడి భోధకుడిని అడిగేవారు. అతను మరిచిపోతే వెనక నుంచి గుర్తు చేయటానికి చాలామంది సిద్ధంగా ఉండేవారు. ప్రజల జ్ఞాపకాలలో ఈనాటికీ మిగిలిపోయిన మిషనరీ మాటలు ఇవి. “నేను నిన్న రాత్రి నిద్రోయానని నువ్వనుకుంటే అది పొరపాటు. కొన్ని నిముషాలు నిద్రోయాక లేచి కూర్చున్నాను. నీ గురించే ఆలోచించాను. నిన్న నీతో దయగా మాట్లాడాను. నువ్వన్న మాటను ఈ ఉదయం జవదాటావు. చేసిన పాపపు పనులకు ఆంగ్లేయ ప్రభుత్వం శిక్షిస్తుందని నీకు తెలియదా? నువ్వు కప్పలాంటాడవి. ఎద్దంత అవుదామని గాలి కొడితే పగిలిపోయిందా కప్ప. నువ్వు నీ ఉద్యోగం పోగొట్టుకోవచ్చు" మునసబు నిర్లక్ష్యంగా అన్నాడు. "పోతే నాకేం నష్టం"? దాంతో దొర కోపానికి హద్దు లేకపోయింది. అతని కళ్ళు నిప్పులు కక్కాయి. "జైలుకి వెళ్తే నీకు తెలిసొస్తుంది. ఒక నేరస్తుడిగా తట్టలతో రాళ్ళు మోస్తావు. రోడ్డు పనిచేస్తావు. ఆంగ్ల ప్రభుత్వం నిన్ను లేకుండా చేసి పారేయకపోయినా నువ్వు ఈ పాపపు పనులు మానకపోతే దేముడు నిన్ను తుడిచేస్తాడు. గద్దకోళ్ళను తన్నుకుపోయినట్టు నువ్వు క్రైస్తవులను నాశనం చేస్తున్నావు. నేను ఫాదర్‌ని. పాములా నాకు రెండు నాలుకలు లేవు. సత్యం చెబుతున్నాను. దేముడు చనిపోలేదు. ఇప్పుడు నువ్వు ఆపకపోతే కొన్ని నెలల్లో నువ్వు గ్రహించేటట్టు చేస్తాడు”. శూద్రులకి భయం పుట్టింది. దుర్గయ్యనాయుడితో అన్నారు. "ఈ క్రైస్తవులని బాధపెట్టి ఏం ప్రయోజనం? వాళ్ళ మానాన వాళ్ళని వదిలెయ్యలేవా?" మాదిగవాడలో ఒక నుయ్యి ఉంది. మిషనరీ వెనుకే అందరూ అక్కడికి వెళ్ళారు. మునసబు ఆ నూతిలో తుమ్మచెట్లు తోయించాడని దొర విన్నాడు. ఆ చెట్ల వాసనతో నీళ్ళు తాగటానికి పనికి రాకుండా పోయాయి. దుర్గయ్యనాయుడిని వెట్టి వాళ్ళ చేత ఆ చెట్లని తీయించెయ్యమని అభ్యర్థించాడు. అవి తీసేసేవరకూ అక్కడే నిలబడ్డారు. ఆతరువాత చెరువు దగ్గరికి వెళ్ళాడు. పోలేరమ్మ విగ్రహాన్ని చూశాడు. ఆ అవమానకరమైన దృశ్యాన్ని వివరించితే విన్నాడు. చాలా బాధపడ్డాడు. ఒక ఏడాదిపాటు క్రైస్తవులని సహించమని కోరాడు. వాళ్ళలోని విశ్వాసాన్ని ఆ ప్రాంతమంతా చూడనీయమన్నాడు. ఈ మధ్యలో దేముడు దుర్గయ్య నాయుడిని మారుస్తాడు. లేకపోతే దేముడు ఏదోలా జరిగినదానిని సరిదిద్దుతాడు. దాంతో వాళ్ళకి స్వేచ్ఛా స్వాతంత్ర్యాలు లభిస్తాయి. అని చెప్పాడు. ఆ పగలంతా ఉన్నాడు. సాయంత్రం గుర్రం మీద ఎక్కి కొడలూరు గ్రామంలో తరువాతి మకాంకి బయల్దేరాడు. డేరా వెళ్ళిపోయాడు. అతను ఉన్న తోపు ఖాళీ అయిపోయింది. మాదిగలకి ధైర్యం లేకపోలేదు. వాళ్ళ నరాలలో ఎన్నో తరాల క్రితం వీరుల నెత్తురు ప్రవహించిందని రుజువు చేస్తూ ధైర్యంగా ప్రవర్తించారు. దుర్గయ్య నాయుడి ముందు పారిపోయిన వాళ్ళు ఓ రోజు పదిహేను మైళ్ళలోని కొడలూరికి నడిచివెళ్ళి అక్కడ బాప్టిజం తీసుకుందామని నిర్ణయించుకున్నారు. వాళ్ళు పద్దెనిమిది మంది. వాళ్ళని చూసినపుడు మిషనరీ సంకోచించాడు. ఏం జరిగినా నిలబడటానికి సిద్ధంగా ఉన్నామని వాళ్ళు ధృఢంగా చెప్పటంతో కాదనలేకపోయాడు. దుర్గయ్య నాయుడికి ఒక్క విషయం స్పష్టంగా తెలిసింది. చెరువు నీళ్ళతో క్రైస్తవ మతాన్ని కడిగెయ్యలేం. ఇష్టం లేని వాళ్ళచేత గేదెల మేకల రక్తంతో బలవంతంగా పోలేరమ్మ పూజలు చేయించలేం. అతను మళ్లీ ఆ ప్రయోగం చెయ్యలేదు. శూద్రులకి, తమకి మధ్యనున్న పాత సంబంధాలు క్రైస్తవులు వదులుకున్నారు. గనుక ఈ కొత్త పాలనలో శూద్రుడికి వాళ్ళ వల్ల ఎలాంటి అవసరమూ లేదని నిరూపించటానికి నిశ్చయించుకున్నాడు. గ్రామంలో శూద్రుల భాగం నుంచి మాదిగలకు ఎలాంటి సంబంధమూ లేకుండా చేశాడు. మామూలు రోడ్ల మీద నడిస్తే వెట్టి వారు అడ్డుకున్నారు. గ్రామ సంతలోకి రాబోతే పొమ్మన్నారు. కాదన్న వాళ్ళని చితకగొట్టారు. ఎవరూ పనిలోకి తీసుకోలేదు. తినటానికి ఏమీ లేకపోయింది. కొందరు శూద్రులు దుర్గయ్య నాయుడికి నచ్చజెప్పారు. కాని అతను శపథం చేశాడు. బండెడు రూపాయలు ఖర్చయినా సరే కూచిపూడిలో ఒక్క క్రైస్తవుడు కూడా లేకుండాపోయే వరకూ నేను నిద్రపోను. రెండు నెలల తర్వాత మిషనరీ ఒంగోలు చేరాడు. తొలి రోజుల పద్ధతి ప్రకారం అతను అసారి సుదీర్ఘమైన పర్యటన చేశాడు. ఈ రోజులలో పది మిషన్ స్థలాల పర్యవేక్షణలో ఉండే స్థలమంతా ఆయన ఆ రోజులలో తన స్థలంగా భావించేవాడు. క్రైస్తవులు ఉన్న 98 గ్రామాలను చూశాడు. 27 స్థలాలలో మకాం వేశాడు. 1067 భక్తులకు బాప్టిజం యిచ్చాడు. మిషన్ కాంపౌండ్‌లోకి వచ్చి పోయే వందలాదిమంది కూచిపూడి మత ద్వేషంలోని ఇటీవల పరిణామాల గురించి మాట్లాడుకోవటం మిషనరీ గ్రహించాడు. నెలవారీ సమావేశంలో అందరూ ఆ మతద్వేషం వివరాలు వినాలనుకున్నారు. దాదాపు వెయ్యి మంది ప్రేక్షకులు ఆదివారం ఉదయం ప్రార్ధనా సమావేశంలో గుమిగూడారు. కూచిపూడి క్రైస్తవులు ఓ పది మందీ, బోధకుడూ ఆ కథ చెప్పటానికి అందరి ముందూ నించున్నాడు. కన్నీళ్ళుతో మనసులో ఉన్న<noinclude><references/> {{rh|చెప్పులు కుడుతూ.. కుడుతూ.. తెలుగు మాదిగల గాథలు|66|}}</noinclude> e58kcfbg2bj98znyn8drjva6dv3fxgw 104 212394 555335 554282 2026-05-02T09:00:49Z శ్రీరామమూర్తి 1517 /* అచ్చుదిద్దారు */ 555335 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" /></noinclude>బాధంతా చెప్పారు. ఇంక భరించలేమన్నట్టు కనిపించారు. చాలామంది ఆకులు అలములూ తింటున్నారు. ఎదురుగా ఉన్న ఆకలికి వణికిపోతున్నారు. అనేకమంది పాత బోధకులకి దేముడు చెయ్యి విపరీతమైన శక్తితో కదులుతుందని, విశ్వాసంతో జరిపే ప్రార్ధన వృధా పోదని అనుభవరీత్యా తెలుసు. ఏదో ఊహాతీతమైనది జరగాలన్నట్టు భక్తితో ప్రార్ధనలు చేశారు. కూచిపూడి మునసబు ఒక ఊరి క్రైస్తవులను ఆకలి మంటలలోకి నెట్టగలిగితే అన్నిచోట్లా శూద్రులు తమ మనసు రాయి చేసుకుని క్రైస్తవులను అలాంటి ఆపదలోకి గెంటారా? అది అందరి సమస్యగా అర్ధం చేసుకున్నారు. చందాలు వసూలు చేశారు. బాధితులకి కుటుంబానికి ఒక రూపాయి చొప్పున యిరవై ఏడు రూపాయలు పంపారు. వాళ్ళకోసం బజారు మూసేస్తే ఆ డబ్బేం చేసుకుంటారు? ఆ ప్రాంతంలో బోధకులు ఎవరినో ఒకరిని నియమించి క్రైస్తవులున్న గ్రామాలకి వెళ్ళి ధాన్యం పోగు చేయించమని అడిగారు. అందులో ఒకతన్ని నియమించారు. అతను పోగుచేసిన రెండు బళ్ళ ధాన్యంతో కూచిపూడి వచ్చాడు. ఒక కొత్త ఆదర్శం తాలూకు ప్రయోగం వేలాది నేత్రాల ముందు ప్రదర్శించబడింది. అణచివేయబడిన మాదిగలు సహోదర ప్రేమతో ఒకరికి ఒకరు తోడయ్యారు! ఏప్రిల్ 30వ తారీఖున కూచిపూడి వెట్టి వాళ్ళు మునసబు బల్లవంటి దుర్గయ్య నాయుడు చితికి నిప్పంటించారు. అగ్ని అతని దేహాన్ని భస్మం చేసింది. మతద్వేషి చనిపోయాడు. ఒంగోలుకి లేఖ పంపారు. నువ్వు లొంగకపోతే దేముడు నిన్ను లేకుండా చేస్తాడని దుర్గయ్య నాయుడిని ఆ దైవం ముందుగా హెచ్చరించలేదా? అనుకున్నాడు మిషనరీ. ఊరూరా వార్త పాకిపోయింది. బరువులు పట్టుకుని వెళ్ళే వెట్టివాళ్ళు దుర్గయ్య నాయుడి మరణం గురించి వార్తలు మోశారు. ఆ ఉదయం పూట జనవరి 30వ తారీఖున మిషనరీకి దుర్గయ్యనాయుడికీ మధ్య నడిచిన సంభాషణను అనేకమంది గుర్తు చేసుకున్నారు. "క్రైస్తవులను నువ్వు ద్వేషించటం మానుకోకపోతే మూడు నెలల్లో నిన్ను దేముడు చంపేస్తాడ"ని ఆయన చెప్పలేదా? సరిగ్గా మూడు నెలల తర్వాత అదే రోజున చనిపోయాడు. కోపంలో మిషనరీ తన చేతిని దుర్గయ్య నాయుడి భుజం మీద వేశాడు. సర్వశక్తిమంతుని తీర్పుని గురించి హెచ్చరించాడు. అది మేం చూశాం అన్నారు కొందరు. అదే భుజం మీద ఆ చోటే కాన్సరు వచ్చిందట. వైద్యుల శక్తికి లొంగలేదు. విపరీతమైన బాధ పెట్టింది. నిశ్శబ్దంగా భరించాడు. క్రైస్తవులను ధ్వంసం చేస్తానని శపథం చేసిన శక్తి మట్టిలో కలిసిపోయింది. ఆ విధంగా చావు దానికి అంతమయింది. అందరిలోనూ భయం వ్యాపించింది. హృదయాలో క్రైస్తవులంటే ద్వేషమున్నవాళ్ళు ఏదైనా హాని చేయటానికి ప్రయత్నించే చేతులు వణికాయి. కాని క్రీస్తు నామాన్ని ధరించిన వారందరూ, ఆనందాశ్చర్యాలలో కూడా హుందాగా మౌనం వహించినా ధైర్యం వచ్చింది ఎందుకంటే వినేందుకు చెవులూ, చూసేందుకు కనులూ మాత్రం ఉన్నవాడు తమ దేవుడు కాదని, అతన్ని విశ్వసించేవారికోసం యుద్ధం కూడా చూస్తాడని వారు స్వయంగా చూశారు. కూచిపూడి మాదిగవాడలో ఇప్పుడు శాంతి ఏర్పడింది. ఆఖరు రోజులలో శూద్రులు కూడా దుర్గయ్యనాయుడికి దూరమయ్యారు. "నీకు తగిన శాస్తి జరిగింది. క్రైస్తవుల మీద చెయ్యి ఎందుకు ఎత్తావు?” అన్నారు. ఇప్పుడు క్రైస్తవులని పనులకు రమ్మన్నారు. దయగా చూశారు. కాని దుర్గయ్య నాయుడి యింటిలో విషాదం వ్యాపించింది. మిషనరీ పెట్టిన శాపం తగిలిందని అందరూ సామాన్యంగా అనేవారు. నాయుడి భార్య కోటప్పకొండ వెళ్ళి కోటప్పస్వామిని వేడుకుంది. తన కుటుంబం మీంచి శాపం తొలగిపోవాలని కోరుతుంది. ఇంటికొచ్చి కలరాతో జబ్బుపడింది. బోధకుడిని పిలిచి మందు యిప్పించమని పట్టుపట్టింది. శాపబలం తగ్గుతుందని ఆశపడింది. ఆమె చనిపోయింది. ఇద్దరు కొడుకులు పెద్దవాళ్ళయ్యారు. కుటుంబ పెద్దలయ్యారు. కాని యింట్లోనూ చావులే. పశువుల్లోనూ చావులే. "ఇదంతా ఫాదర్ దొర శాపం” అనుకున్నారు జనం. పదిహేను ఏళ్ళు గడిచాయి. చెరువుకి ఎదురుగా క్రైస్తవుల వాడకి దగ్గరగా మిషనరి వచ్చి తోపులో మకాం చేశాడు. దుర్గయ్య నాయుడి కొడుకులు దగ్గరకి వెళ్ళటానికి కూడా భయపడ్డారు. తండ్రి చేసిన పాపాన్ని అతని చావునీ గుర్తుచేసుకున్నారు. బోధకుడు వాళ్ళని భయపడవద్దని చెప్పాడు. మీరు క్రైస్తవుల మీద దయగానే ఉంటున్నారు కదా?" అని ధైర్యం చెప్పాడు. 'మేమూ చనిపోతాం' అన్నారు వాళ్ళు. వాళ్ళ మేనమామ అన్నాడు. "ఇలా ఏళ్ళకి ఏళ్ళు గడవాలా? మిషనరీ శాపాన్ని తొలగించాలి.” ఒక బోధకుడి దగ్గరకు వెళ్ళాడు. మిషనరీని దుర్గయ్య నాయుడి ఇంటికి వచ్చి ప్రార్ధించమని కోరాడు. దానితో ఆ కుటుంబం మీద శాపం తొలగిపోతుందన్నాడు. బోధకుడు ఆ అభ్యర్ధనతో డేరాలోకి వెళ్ళాడు. "వాళ్లు క్రైస్తవుల పట్ల దయగా ఉంటున్నారా?” అడిగాడు మిషనరీ. బోధకుడు అతనిని నమ్మబరిచాడు. "నా గుర్రానికి జీను తగిలించండి" అన్నాడు మిషనరీ. దుర్గయ్య నాయుడి యింటికి పరుగెత్తాడు. మేనమామ. కుటుంబమంతా పోగయింది. మిషనరీ కోసం కుర్చీ వేశారు. బెల్లం పళ్ళూ అతనికివ్వటానికి టేబులు మీద పెట్టారు. మిషనరీ ఇద్దరు బోధకులతో వచ్చాడు. ఇంట్లోకి సగౌరవంగా తీసుకువచ్చారు. పిల్లలని ఎత్తుకుని ఆడాళ్ళు ఓ పక్కన నిలబడ్డారు. "పాపకర్మలు ఇక్కడ నుంచి పోయాయా?" అని అడిగాడు. "అంతా పోయింది” అన్నారు. “అయితే నిజమైన దేముడిని మీరు ఎందుకు నమ్మరు?”<noinclude><references/> {{rh|చెప్పులు కుడుతూ.. కుడుతూ.. తెలుగు మాదిగల గాథలు|67|}}</noinclude> ae6alp9snmuychwtseeroeat49ineqj 104 212697 555275 554920 2026-05-01T12:23:19Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దారు */ 555275 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>{{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>చనుమొలకలు గల కన్యా, జనములఁ <ref>చ. బురణించె</ref>బురుడించెఁ బద్మ<ref>చ. సరసిజ</ref>సరసీరేఖల్ ననవిలుతు మిట్టకోలలు, వనరుహముకుళములు గానవచ్చుటకతనన్.</poem>|ref=38}} '''టీక'''. ననవిలుతు మిట్టకోలలు = పూవులు విండ్లుగాఁ గల మన్మథుని మిట్టకోలలయిన [చివఱ కొంచెము గుండ్రముగా, మొద్దుగా నుండు బాణములు మిట్టకోలలు; ఇచట పూర్వటీకాకారులు 'మిట్ట = తీక్ష్ణము' 'మిట్టకోల' అను శబ్దరత్నాకరము ననుసరించి 'కఱకుబాణములు' అను నర్థమును గ్రహించిరి. ఆది సరికాదు.]; వనరుహముకుళములు = తామరమొగ్గలు; కానవచ్చుటకతనన్ = కనఁబడుటచేత; పద్మసరసీరేఖల్ = తామరకొలఁకులు; చనుమొలకలు, గల = మొలకచన్నులు కల; పురుడించెన్ = అనుకరించెను - పోలెను. '''అలం'''. ఉపమ. చన్నులకు మిట్టకోలలతోడి సామ్యము ప్రథమాశ్వాసమునను చెప్పఁబడియున్నది. (ప. 126) {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>అలరాధికాధరాధర, <ref>చ. దళమున, క. దళముల</ref>దళమున యదుభర్త <ref>క. నిలుచు, చ. నినుచు</ref>నినుచు దంతక్షతరే <ref>క. ఖలుబోలె</ref>ఖలువోలెఁ గ్రొత్త మంకెన, యలరులపైఁ దేఁటు లమరె నాసమయమునన్.</poem>|ref=39}} '''టీక'''. అల = ప్రసిద్ధమైన; రాధికాధరాధరదళములు = రాధయొక్క క్రిందిపెదవిపయి; యదుభర్త = శ్రీకృష్ణుఁడు; నినుచు = నింపు - ఉంచు; దంతక్షతరేఖలువోలెన్ = పంటికాటుల చిహ్నములవలె; క్రొత్తమంకెన యలరున్ = అప్పుడు పూచిన మంకెనపూలపయి; తేఁటులు = తుమ్మెదలు; అమరెన్. '''అలం'''. ఉపమ. {{Telugu poem|type=తే.|lines=<poem>పాంచజన్యంబు రాధికాచంచలాక్షి, <ref>చ. కందరకు</ref>కంధరకు నోడి యెదటనో క్రాఁగిపోవఁ దద్గతధ్వని తద్భక్తదాయ యనియొ, చేరె వృషభంబుకంఠకుటీరవాటి.</poem>|ref=40}} '''టీక'''. పాంచజన్యంబు = విష్ణువుశంఖము; రాధికాచంచలాక్షికంధరకున్ = రాధయొక్క మెడకు; క్రాఁగిపోవన్ = క్రాఁగగా - నశించిపోఁగా ['క్రాఁగి = తపించి' అని పూర్వటీక.]; తద్గతధ్వని = పాంచజన్యపుధ్వని; తద్భర్తదాయ యనియొ = రాధభర్తయగు కృష్ణుని శత్రువగు కారణముచేతనో ఏమో; వృషభంబుకంఠకుటీరవాటి = వృషభముయొక్క కంఠమను గుడిసెచాటున; చేరెన్ = దాగుకొనెను. రాధకంఠము ఆకారమున పాంచజన్యము నోడించుటచే ఆ రెండిటికిని శత్రుత్వము ఏర్పడెను. కావున రాధమగఁడగు కృష్ణుఁడును శత్రు వయ్యెను. అందువలన శంఖముయొక్క ధ్వనియు కృష్ణునకు పగ యగుటచే అతని శత్రువు వృషభమును శరణుజొచ్చెను. [కృష్ణునకు వృషభాసురుఁడు పగవాడఁగుట ప్రసిద్ధము.] రాధమెడ పాంచజన్యమువలె నున్నదనియు, ఆ శరత్కాలములోని యెద్దులఱంకెలు పాంచజన్యధ్వనిని పోలుచున్నవనియు తాత్పర్యము. పగవానికోడిన దాయ, ఆ పగవానికి పగవాఁడగువానిని ఆశ్రయించుట రాజనీతి, శత్రువుయొక్క శత్రువు మిత్రుఁ డగునుకదా! {{Telugu poem|type=తే.|lines=<poem>పుండరీకుని రక్షింప భూమిభార, నణుప నవనీతలంబున నవతరిలిన యల్లునిగుఱించి వచ్చు దుగ్ధాబ్ధి యనఁగఁ, జంద్రికాపాండుజలధరచ్ఛాయ వొదలె.</poem>|ref=41}} '''టీక'''. అవనీతలంబునన్ = భూమిపై; అవతరిలిన = పుట్టిన; అల్లుని గురించి = అల్లుఁడగు విష్ణువుకొఱకయి; దుగ్ధాబ్ధి యనఁగన్ = పాలసముద్రమో యనునట్లు; చంద్రికా...చ్ఛాయ = వెన్నెలవలె తెల్లనైన మేఘములకాంతి; పొదలెన్ = వ్యాపించెను. శరదృతువున మేఘములు వెల్లనగుట స్వభావము. '''అలం'''. ఉత్ప్రేక్ష.<noinclude><references/></noinclude> sf0yd0h6rycgebidhe6wsa8zt3vggor 104 212698 555278 554921 2026-05-01T12:59:36Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దారు */ 555278 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>{{Telugu poem|type=సీ.|lines=<poem>కలుగకుండిన నేమి కడిమిపువ్వులతావి ననిచిన మరువ మెంతటికి నోప? దొదవకుండిన నేమి మదకేకినటనంబు చాలదె యంచలసంభ్రమంబు? <ref>చ.ట. మఱవ</ref>మెఱవకుండిన నేమి మెఱుఁగులపొలప మేతన్మాత్రములె శావిధళధళములు? సుడియకుండిన నేమి సోనవానలపెల్లు గజదానవృష్టికిఁ గడమ కలదె?</poem>|ref=}} {{Telugu poem|type=తే.|lines=<poem>కారుకాలానఁ గలిగిన గౌరవంబు, చౌకయై తోఁచె శరదృతుసౌష్ఠవమున <ref>చ. నురివి</ref>నురిలి తొల్లిటి యధికారి యోసరిలిన, వెనుక యధికారియవి కావె విభవకళలు.</poem>|ref=42}} '''టీక'''. ననిచిన = చిగిరించిన; ఎంతటికిన్ = దేనికి? ఓపదు? = తగదు? మదకేకినటనంబు = మదించిన నెమళ్ళనాట్యము; ఒదవకుండినన్, ఏమి? = కలుగకపోయిన (నష్టము) ఏమి? మెఱుఁగులపొలపము = మెఱుపులకాంతి; శాలిథళథళములు = శాలిధాన్యపుఁజేల తళతళకాంతులు; ఏతన్మాత్రములె? = సామాన్యమైనవా? (సాటిలేనివని భావము.) సోనవానలపెల్లు = జల్లువానలమొత్తము; సుడియకుండిన నేమి? = చుట్టిచుట్టి రాకున్న ఏమి నష్టము? గజదానవృష్టికిన్ = ఏనుఁగులమదజలవర్షమునకు; కడమ, కలదె? = హద్దు లేదు. శర...సమునన్ = శరత్కాలపుసంపదవలన; కారుకాలానన్ = వర్షర్తువున; గౌరవంబు = గొప్పతనము; చౌకయై = తేలికయై; తోఁచెన్; ఏలయన - శరదృతువు తనధర్మములను కలిగియుండియు, వర్షకాలపుధర్మములకుగూడ చూపజాలియుండుటచే ఈ ఋతువుముందు వర్షర్తువు తీసికట్టయ్యెనని భావము. ఉరిలి = (తనయధికారమును) విడిచి; ఓసరిలినన్ = తప్పుకొన్నచో - (అధికారమును విడిచి) పోఁగా; విభవకళలు = ఐశ్వర్యపుకళలు - అధికారములు; వెనుకయధికారియవికావె! = అతనిక్రింద నుండిన అధికారివేకదా! పెద్దయధికారి యొకఁడు విశ్రాంతి దీసికొని వివరింపఁగా అటుపైని అధికారమంతయును క్రిందియధికారిదే కదా! '''అలం'''. విభావన, అర్థాంతరన్యాసము. {{Telugu poem|type=ఉ.|lines=<poem>పాఁడియుఁ బంటయుం గలిగి పంకవిహీనమనోహరాంబువుల్ <ref>క. నెల్లచోట, చ.ట. చోటనెల్ల</ref>వేఁడినచోట నెల్లఁ బ్రభవింపఁగ, భానుఁడు శీతభానుఁడున్ గాఁడిన మేఘకాళిమవికారము దూరము సేయ నెంతయున్ నాఁడెము చూపె శారదదినంబులు నిర్మిలమౌక్తికాకృతిన్.</poem>|ref=43}} '''టీక'''. పంకవిహీనమనోహరాంబువుల్ = బురద లేని స్వచ్ఛజలములు; వేఁడినచోట నెల్లన్ = కోరినస్థలములన్నింటను; ప్రభవింపఁగ = పుట్టఁగా - కలుగఁగా - ఊరఁగా; భానుఁడున్ = సూర్యుఁడును; శీతభానుఁడున్ = చంద్రుఁడును; కాఁడిన = నాఁటుకొన్న; మేఘకాళిమవికారమున్ = మేఘములయొక్క వికారపునల్లరూపును; శారదదినంబులు = శరత్కాలపురోజులు; నిర్మలమౌక్తికాకృతిన్ = స్వచ్ఛములగు ముత్యములవలె - నిర్మలములయి యనుట; నాఁడెము చూపెన్ = గొప్పతనమును చూపెను; [ముద్రితప్రతిలో ఇట 'వేఁడిననెల్లచోట' అనుపాఠము కలదు; టీకాకర్తలు 'వేఁడినన్ = కోరినను' అని అర్థమును వ్రాసిరి.] {{Telugu poem|type=సీ.|lines=<poem>రక్ష గట్టిరి మహీరమణు లశ్వములకు భూరినీరాజనపూర్వకముగ ఫలకగ్రహణముఁ జౌపదములగరిమంబుఁ బరఁగె బాలకులకు గురువులిండ్ల దుమికి చిచ్చఱతోరణములు దూఱినవారు దూఱరైరి కృతాంతుతోరణములు భుజియించెఁ బ్రజ భుజాభోజనంబులు సిగబంటిగాఁ <ref>క. తొలి, చ. తొలు</ref>దొలుక్రొత్తవంటకములు</poem>|ref=}} {{Telugu poem|type=తే.|lines=<poem>నఖిలదిగ్జయకాండఁ బుష్పాయుధుండు, వెలిగుడారంబులో వచ్చి విడిదిచేసె మురళి మ్రోయించెఁ ద్రిభువనమోహనముగ, రాధ కింపుగ నాదినారాయణుండు.</poem>|ref=44}}<noinclude><references/></noinclude> nhjlynsxixv9ms2k4cji3v5s0n451vt 104 212699 555286 554922 2026-05-01T13:26:13Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దారు */ 555286 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>'''టీక'''. మహీరమణులు = రాజులు; భూరి...కముగన్ = గొప్పహారతు లిచ్చుటతోఁ గూడ - తొలుక హారతుల నిచ్చి; రక్ష గట్టిరి = రక్షణమునకైన మూలికాదికమును కట్టిరి; గురువులిండ్లన్ = గురువుల గృహములందు; ఫలకగ్రహణమున్ = కలకలు పట్టుకొనుటయు; చౌపదములగరిమంబున్ = (గీతికల) గిలకలపద్యములు గొప్పతనమును; పరఁగెన్ = జరిగెను ['చౌపదముల = చిందులు త్రొక్కుటలయొక్క' అని పూర్వటీక.]; దుమికి = గంతులు వేసి; చిచ్చఱతోరణములు = జ్వాలాతోరణములను; (ఎండుటరఁటియాకులు మొదలగువానిని తోరణములుగఁ గట్టి, వానికి నిప్పు అంటించి, అవి జ్వలించుచున్నపుడు వానిక్రిందినుండి పోవుట కుపయోగించు తోరణములు; ఈ యుత్సవము కార్తికపూర్ణిమనాఁడు శరదృతువున వచ్చును.] ['చిచ్చఱతోరణములు = నిప్పుగుండములచాళ్లు' అని పూర్వటీక.] కృతాంతుతోరణములు = యమునిచే ఏర్పఱఁపఁబడిన దుర్గమములగు తోరణములను; దూరరైరి = ప్రవేశింపరైరి; ఈ లోకముఁన జ్వాలాతోరణములక్రిందనుండి పోవువారికి యమలోకమున తోరణములను దూరు బాధ లేదని భావము. ప్రజ = జనము; భుజాభోజనంబులు = విందుభోజనములుగా - తేరగా వచ్చిన భోజనములుగా; తొలుక్రొత్తవంటకములన్ = అప్పటికప్పుడు తయారయిన ఆహారవస్తువులను; సిగబంటిగాన్ = తలమునుఁగ - సమృద్ధిగా; భుజియించెన్; [ఈ 'భుజాభోజనములు' 'భుగాభోజనములు'గా వాడుకలో నున్నది.] పుష్పాయుధుండు = మన్మథుఁడు; అఖిలదిగ్జయకాంక్షన్ = అన్నిదిక్కులను జయించు కోరికతో వచ్చి; వెలిగుడారంబులోన్ = బయటి (పొలిమేర పన్నిన) గుడారములో; విడిది చేసెన్ = బసచేసెను - రాధకు సమీపముననే పొంచి యుండెననుట; ఆదినారాయణుండు = విష్ణువు; త్రిభువనమోహనముగన్ = ముల్లోకములు పరవశము లగునట్లు; మురళిన్ = పిల్లనగ్రోవిని; మ్రోయించెన్ - ప్రత్యక్షమై యామెకోరిక నీడేర్చెననుట. '''అలం'''. స్వభావోక్తి, ఉదాత్తము. {{Telugu poem|type=వ.|lines=<poem>ఇట్లు నిజజలనినజ్జజ్జంతుజులంబులకు ఋణత్రయమోచనహేతువగు నా ఋణ విమోచనతీర్థంబునం దపంబు సేసి రాధ కృతార్థ యయ్యె, నయ్యాదవ<ref>క. కిశోరంబును, చ. కిశోరుండును</ref>కిశోరుం డును గృశోదరీసహాయుండై మాయాశబలితుండగు జీవపురుషుని <ref>చ. పరుసన</ref>పరుసున వివిధభోగపరాయణుండై <ref>క. పరంగు, చ.ట. ప్రవర్తించు</ref>ప్రవర్తించుచుండె నయ్యెడఁ బుండరీకునిప్రకారం బాకర్ణింపుము.</poem>|ref=45}} '''టీక'''. నిజ...కాలంబులకున్ = తననీటియందు మునిగిన ప్రాణులకు; ఋణత్రయవిమోచనహేతువగు = దేవఋణము, ఋషిఋణము, పితృఋణము అను ముత్తెఱఁగుల ఋణములను తీర్చుకొనుటకు కారణమైన; [జప, పూజా, హోమాదులవలన దేవఋణమును, వేదాధ్యయనమువలన ఋషిఋణమును, పుత్రసంతానమువలన పితౄణమును తీర్చవలెనని పెద్దలందురు.] అయ్యాదవకిశోరంబును ఆ గోపబాలకుఁడగు కృష్ణుఁడును; కృశోదరీసహాయుండై = ఆ రాధతోఁ గూడి; మాయాశబలితుండగు = మాయచే ఆవరింపబడిన; జీవపురుషునిపరుసునన్ = జీవాత్మవిధమున; వివిధభోగపరాయణుండై = అనేకములగు భోగముల ననుభవించువాఁడై. {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>ఉపమింపఁగ రాని తప, స్తపమునఁ గడువాఁడి మీఱు <ref>చ. ధారుణి</ref>ధరణీసుమన స్తపనుఁడు కమలవికాసం, బెపుడును నుడివోనితావి నింపు వహింపన్.</poem>|ref=46}} '''టీక'''. ఉపమింపఁగరాని = సాటిలేని; తపస్తపమునన్ = తపస్సనెడి వేసఁగియందు; వాఁడి మీఱు = విజృంభించుచున్న; ధరణీసుమనస్తపనుఁడు = బ్రాహ్మణుఁడైన (పుండరీకుఁడను) సూర్యుఁడు;<noinclude><references/></noinclude> ja8lwcq4onvowhthoh07l2vw6hiy5f0 104 212700 555291 554923 2026-05-01T14:23:23Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దారు */ 555291 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>ఎపుడును = ఎల్లపుడును; ఊడివోని తావిన్ = మానని - విడువని పరిమళముచేతను, పరమాత్మసాక్షాత్కారరూపపరిమళముచేతను; కనులవికాసంబు = తామరపూవులు వికసించుట, హృత్కమలము వికసించుటయును. '''అలం'''. శ్లేష. {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>ఆద్యశివాధిష్ఠితమై, యుద్యజ్జ్యోతిర్విలాసయుతమై స్వశిరః <ref>చ. ప్రద్యూద్భవమై</ref>పద్యోద్భవమై కడు నన, పద్యమునౌ దశశతారవనజమునందున్.</poem>|ref=47}} '''టీక'''. ఆద్యశివాధిష్ఠితమై = పరమాత్మకు ఉనికినట్టయి; ఉద్యత్...యుతమై = బయలుదేఱుచున్న కాంతుల విలాసముతో కూడినదై; ['ఉద్యత్ = వెలుఁగుచున్న' అని పూర్వటీక.] స్వశిరః...వమై = తనశిరోమార్గమునందు పుట్టినదయి; కడున్ = మిక్కిలి; అనవద్యమునౌ = దోషరహితమును అయిన; దశ...నందున్ = సహస్రదళపద్మమునందు; '''అలం'''. పరికరము. {{Telugu poem|type=చ.|lines=<poem>జొటజొట ధారగా వడియుచుం గడలెత్తు సుధారసంబు <ref>చ.ట. గ్రగ్గుటుకున</ref>గ్రుం గుటగుట నప్పటప్పటికిఁ గ్రోలుచు నాలుగురెండుమూలలన్ గుటిలత దాల్చు భోగిని గగుర్పొడవించుచు దక్షిణశ్రవ స్తటవిసరత్పయోదనినదంబునఁ జొక్కుచు నుబ్బు <ref>చ.ట. ప్రక్కుచున్</ref>గ్రక్కుచున్.</poem>|ref=48}} '''టీక'''. ధారగాన్ = ప్రవాహముగా; వడియుచున్ = కారుచు; కడలెత్తు = పొంగుచున్న; సుధారసంబున్ = అమృకరసమును; [క్రుంగుటగుట యనునది త్రాగుటయందలి అనుకరణము.] క్రోలుచున్ = త్రాగుచు; నాలుగురెండుమూలలన్ = ఎనిమిదిదిక్కులను; కుటిలతఁ దాల్చు = వంగియుండు - తిరుగుచుండు; భోగిని = కుండలిని; దక్షిణ...నన్, చొక్కుచున్ = కుడిచెవినుండి వ్యాపించు మేఘధ్వనికిఁ బరవశమగుచు; మబ్బుఁ గ్రక్కుచున్ = చైతన్యము కప్పుచు. {{Telugu poem|type=ఉ.|lines=<poem>విచ్చిన కమ్మదమ్ములకు విందులు పెట్టు వెడందకన్నులున్ బచ్చనిపట్టుఁబేరురముఁ బ్రాఁకిన మచ్చయుఁ బీలి నెట్టెమున్ బచ్చికచాయయుం జిఱుత<ref>ట. ప్రాయము</ref>పాయము గల్గువెలుంగు నిచ్చలో రచ్చ యొనర్ప నందలి పరాకునఁ దేలుచు వేడ్క నేలుచున్.</poem>|ref=49}} '''టీక'''. విచ్చిన = విప్పిన; కన్నుదమ్ములకున్ = పద్మములఁబోలు కన్నులకు; విందులు పెట్టు = ఆనందమును కలుగఁజేయు; వెడందకన్నులున్ = విశాలనేత్రములును; పచ్చనిపట్టున్ = పీతాంబరమును; పేరురమున్ = విశాలవక్షమును; ప్రాఁకిన = వ్యాపించిన; మచ్చయున్ = శ్రీవత్సాంకమును; పీలినెట్టెమున్ = పికిలిపిట్టయీఁకలతలపాగయును; పచ్చికచాయయున్ = పచ్చికవలె శ్యామలమైన రంగును; వెలుంగున్ = కాంతి - దివ్యజ్యోతియు; ఇచ్చలోన్ = మనస్సునందు; రచ్చ యొనర్పన్ = కొలువు తీర్చియుండఁగా - భగవంతుఁడు మనస్సున తోఁచగా; అందలిపరాకునన్ = అందలి ఆసక్తియందు; తత్పరత్వమునందు; '''అలం'''. పర్యాయోక్తము. {{Telugu poem|type=చ.|lines=<poem>గురుజనభక్తియుం గపటగోప<ref>చ. కుమారు</ref>కుమారపదాబ్జభక్తియున్ <ref>క. దరలఁగ. చ.శ.ర.ట. దరులుగ</ref>దరులుగఁ భూరుహవితానము <ref>వినీలము</ref>లీనముగాఁ జెలంగు భా స్వరతరయోగసింధువున సౌఖ్యము నొందుచుఁ జిద్బిసాంకురా హరణ మొనర్చి భూమిసురహంసము చాలఁ బ్రశంస నొందఁగన్.</poem>|ref=50}} '''టీక'''. కచట......సక్తియున్ = శ్రీకృష్ణావతారమెత్తిన భగవంతునిపాదములయెడఁ గల ఆసక్తియును; దరులుగన్ = ఒడ్డులుగను; [ఇచట పూర్వటీకలో 'తరలఁగన్ = చలించఁగా' అని<noinclude><references/></noinclude> ptkfajbbc92w2jaur767gmsqc07q35w 555292 555291 2026-05-01T14:24:03Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 555292 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>ఎపుడును = ఎల్లపుడును; ఊడివోని తావిన్ = మానని - విడువని పరిమళముచేతను, పరమాత్మసాక్షాత్కారరూపపరిమళముచేతను; కనులవికాసంబు = తామరపూవులు వికసించుట, హృత్కమలము వికసించుటయును. '''అలం'''. శ్లేష. {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>ఆద్యశివాధిష్ఠితమై, యుద్యజ్జ్యోతిర్విలాసయుతమై స్వశిరః <ref>చ. ప్రద్యూద్భవమై</ref>పద్యోద్భవమై కడు నన, పద్యమునౌ దశశతారవనజమునందున్.</poem>|ref=47}} '''టీక'''. ఆద్యశివాధిష్ఠితమై = పరమాత్మకు ఉనికినట్టయి; ఉద్యత్...యుతమై = బయలుదేఱుచున్న కాంతుల విలాసముతో కూడినదై; ['ఉద్యత్ = వెలుఁగుచున్న' అని పూర్వటీక.] స్వశిరః...వమై = తనశిరోమార్గమునందు పుట్టినదయి; కడున్ = మిక్కిలి; అనవద్యమునౌ = దోషరహితమును అయిన; దశ...నందున్ = సహస్రదళపద్మమునందు; '''అలం'''. పరికరము. {{Telugu poem|type=చ.|lines=<poem>జొటజొట ధారగా వడియుచుం గడలెత్తు సుధారసంబు <ref>చ.ట. గ్రగ్గుటుకున</ref>గ్రుం గుటగుట నప్పటప్పటికిఁ గ్రోలుచు నాలుగురెండుమూలలన్ గుటిలత దాల్చు భోగిని గగుర్పొడవించుచు దక్షిణశ్రవ స్తటవిసరత్పయోదనినదంబునఁ జొక్కుచు నుబ్బు <ref>చ.ట. ప్రక్కుచున్</ref>గ్రక్కుచున్.</poem>|ref=48}} '''టీక'''. ధారగాన్ = ప్రవాహముగా; వడియుచున్ = కారుచు; కడలెత్తు = పొంగుచున్న; సుధారసంబున్ = అమృకరసమును; [క్రుంగుటగుట యనునది త్రాగుటయందలి అనుకరణము.] క్రోలుచున్ = త్రాగుచు; నాలుగురెండుమూలలన్ = ఎనిమిదిదిక్కులను; కుటిలతఁ దాల్చు = వంగియుండు - తిరుగుచుండు; భోగిని = కుండలిని; దక్షిణ...నన్, చొక్కుచున్ = కుడిచెవినుండి వ్యాపించు మేఘధ్వనికిఁ బరవశమగుచు; మబ్బుఁ గ్రక్కుచున్ = చైతన్యము కప్పుచు. {{Telugu poem|type=ఉ.|lines=<poem>విచ్చిన కమ్మదమ్ములకు విందులు పెట్టు వెడందకన్నులున్ బచ్చనిపట్టుఁబేరురముఁ బ్రాఁకిన మచ్చయుఁ బీలి నెట్టెమున్ బచ్చికచాయయుం జిఱుత<ref>ట. ప్రాయము</ref>పాయము గల్గువెలుంగు నిచ్చలో రచ్చ యొనర్ప నందలి పరాకునఁ దేలుచు వేడ్క నేలుచున్.</poem>|ref=49}} '''టీక'''. విచ్చిన = విప్పిన; కన్నుదమ్ములకున్ = పద్మములఁబోలు కన్నులకు; విందులు పెట్టు = ఆనందమును కలుగఁజేయు; వెడందకన్నులున్ = విశాలనేత్రములును; పచ్చనిపట్టున్ = పీతాంబరమును; పేరురమున్ = విశాలవక్షమును; ప్రాఁకిన = వ్యాపించిన; మచ్చయున్ = శ్రీవత్సాంకమును; పీలినెట్టెమున్ = పికిలిపిట్టయీఁకలతలపాగయును; పచ్చికచాయయున్ = పచ్చికవలె శ్యామలమైన రంగును; వెలుంగున్ = కాంతి - దివ్యజ్యోతియు; ఇచ్చలోన్ = మనస్సునందు; రచ్చ యొనర్పన్ = కొలువు తీర్చియుండఁగా - భగవంతుఁడు మనస్సున తోఁచగా; అందలిపరాకునన్ = అందలి ఆసక్తియందు; తత్పరత్వమునందు; '''అలం'''. పర్యాయోక్తము. {{Telugu poem|type=చ.|lines=<poem>గురుజనభక్తియుం గపటగోప<ref>చ. కుమారు</ref>కుమారపదాబ్జభక్తియున్ <ref>క. దరలఁగ. చ.శ.ర.ట. దరులుగ</ref>దరులుగఁ భూరుహవితానము <ref>వినీలము</ref>లీనముగాఁ జెలంగు భా స్వరతరయోగసింధువున సౌఖ్యము నొందుచుఁ జిద్బిసాంకురా హరణ మొనర్చి భూమిసురహంసము చాలఁ బ్రశంస నొందఁగన్.</poem>|ref=50}} '''టీక'''. కచట......సక్తియున్ = శ్రీకృష్ణావతారమెత్తిన భగవంతునిపాదములయెడఁ గల ఆసక్తియును; దరులుగన్ = ఒడ్డులుగను; [ఇచట పూర్వటీకలో 'తరలఁగన్ = చలించఁగా' అని<noinclude><references/></noinclude> 6v2k9bwed43yy502tx25chqpxu5whzh 104 212701 555320 554924 2026-05-01T20:15:07Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దారు */ 555320 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>యున్నది; అది తప్పు.] పాపభూరుహవితానము = పాపములనెడి వృక్షముల గుంపు; లీనముగాన్ = మునిఁగి పోవునట్లుగా - నశించునట్లుగా; చెలంగు - ప్రకాశించు; భాస్వరతరయోగసింధువునన్ = మిక్కిలి ప్రకాశించు యోగమను నదియందు; చిబ్బసాంకురాహరణము, ఒనర్చి = జ్ఞానమనెడి తామరతూండ్ల అంకురములను తిని; భూమిసురహంసము - బ్రాహ్మణుఁడను (పుండరీకుడను) హంసము; '''అలం'''. రూపకము. {{Telugu poem|type=సీ.|lines=<poem>తనమొగంబులు ప్రాఁతమినుకుమానికముల గము లుద్భవిల్లెడు కనులు గాఁగఁ దన కమండలువారి దనుజారిపాదార్ఘ్య మలవరించుట <ref>చ. కూటు</ref>కూట చెలమగాఁగఁ దనమది నెద్దిదోఁచిన నది యొక్కొక్కరూపాంతరంబునఁ బోదిపడయఁ దనకట్టున జినరత్నము సృష్టిదీక్షకై <ref>క. కప్పి, చ. కట్టి</ref>కట్టినయదివోఁ గప్పు దేర</poem>|ref=}} {{Telugu poem|type=తే.|lines=<poem>వీఁచు వీవన చేఁబూని వెనుకఁ దనకు చనుదోయి యొరగుగాఁజేసి పలుకుఁ జెలువ కొలువంగఁ దొలుకారు <ref>శ.ర. కలుగు</ref>కలఁకపులుఁగు మావురావుత్తు నిలిచె బ్రాహ్మణునిమ్రోల.</poem>|ref=51}} '''టీక'''. ప్రాఁత...గములు =- వేదములనెడి రత్నములగుంపులు; ఉద్భవిల్లెడు = పుట్టునట్టి; కమండలువారి = కమండలములోని జలము; దనుజారిపాదార్ఘ్యము = విష్ణువునకు కాళ్లు కడుగుటను; అలవరించుటకున్ = కూర్చుటకు; తనమదిన్ = తనమనస్సునందు; ఎద్ది, తోఁచినన్ = ఏది (చేయుటకు) తోఁచినను; అది = అయ్యది; ఒక్కొక్కరూపాంతరంబున = వేఱువేఱురూపున; ప్రోది, పడయన్ = రక్షణను పొందఁగా; తనకట్టున జినరత్నము = తాను కట్టుకొన్న శ్రేష్ఠమయిన చర్మము; సృష్టిదీక్షకై = సృష్టి చేయవలెనను దీక్షకొఱకయి; కప్పుదేఱన్ = నలుపెక్కఁగా - దీక్షావస్త్రము చాలరోజులవఱకును విడువరాని దగుటచే అది ముఱికికలదయి నలుపెక్కినదనుట; ఒఱగుగాఁ జేసి = ఆనుకొనుదిండుగాఁ జేసి; పలుకుఁజెలువ = సరస్వతీదేవి; తొలుకారు...రాహుత్తు = వర్షాకాలమున కలఁతపొందు పక్షీయగు హంస వాహనముగాఁ గల బ్రహ్మ. '''అలం'''. ఉదాత్తము, పర్యాయోక్తము. {{Telugu poem|type=చ.|lines=<poem>నిలిచి నిలింపలోకతటినీతటనీరజహేమనీరజో జ్జ్వలబిసనాళఖాదనమువంకన పొంకము <ref>క. మీరు, చ. మీఱు</ref>మీఱు క్రొవ్వునన్ గళము గదల్పలేని తురగంబుఁ దటాలున డిగ్గి నమ్రతా కలితశరీరునిం దిగిచి కౌఁగిట జేరిచెఁ బుండరీకునిన్.</poem>|ref=52}} '''టీక'''. నిలింప...వంకన — నిలింపలోకతటినీ = స్వర్గంగానది యొక్క; తట = ఒడ్డునఁ గల; నీరజ = నీటిలోఁ బుట్టిన; హేమనీరజ = స్వర్ణకమలములయొక్క; ఉజ్జ్వల = మిక్కిలి ప్రకాశించు; బిసనాళఖాదనమువంక = తామరతూండ్లకాఁడలను తినుటయందే; పొంకము మీఱు = అతిశయించు; క్రొవ్వునన్ = మదముచే; గళమున్ = మెడను; తురగంబున్ = వాహనమైన హంసనుండి; నమ్రతాకలితశరీరునిన్ = వినయముతోఁ గూడిన - వంచఁబడిన దేహముకల; పుండరీకునిన్; తిగిచి = చేరఁదీసి; కౌఁగిట, చేరిచెన్ = కౌఁగిలించెను. '''అలం'''. ఉదాత్తము. {{Telugu poem|type=ఉ.|lines=<poem>చేరిచి సేమమే? సితకుశేశయలోచనగోచరాత్మ! నీ వారికి నీకు నన్న విని వారిరుహాసనుఁ బల్కు నమ్మహో దారుఁ డమేయభద్రసముదాయ<ref>క. నిదానము, చ. నిదానమ</ref>నిదానము నీవు వచ్చుటన్ సారసగర్భ! యింకఁ గొనసాఁగుఁజుమీ కుశలంబు <ref>చ. మీదెసన్</ref>మాదెసన్.</poem>|ref=53}}<noinclude><references/></noinclude> kwirx8q63snphl3wmhqvbrm54hlorux 555321 555320 2026-05-01T20:16:28Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 555321 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>యున్నది; అది తప్పు.] పాపభూరుహవితానము = పాపములనెడి వృక్షముల గుంపు; లీనముగాన్ = మునిఁగి పోవునట్లుగా - నశించునట్లుగా; చెలంగు - ప్రకాశించు; భాస్వరతరయోగసింధువునన్ = మిక్కిలి ప్రకాశించు యోగమను నదియందు; చిబ్బసాంకురాహరణము, ఒనర్చి = జ్ఞానమనెడి తామరతూండ్ల అంకురములను తిని; భూమిసురహంసము - బ్రాహ్మణుఁడను (పుండరీకుడను) హంసము; '''అలం'''. రూపకము. {{Telugu poem|type=సీ.|lines=<poem>తనమొగంబులు ప్రాఁతమినుకుమానికముల గము లుద్భవిల్లెడు కనులు గాఁగఁ దన కమండలువారి దనుజారిపాదార్ఘ్య మలవరించుట <ref>చ. కూటు</ref>కూట చెలమగాఁగఁ దనమది నెద్దిదోఁచిన నది యొక్కొక్కరూపాంతరంబునఁ బోదిపడయఁ దనకట్టున జినరత్నము సృష్టిదీక్షకై <ref>క. కప్పి, చ. కట్టి</ref>కట్టినయదివోఁ గప్పు దేర</poem>|ref=}} {{Telugu poem|type=తే.|lines=<poem>వీఁచు వీవన చేఁబూని వెనుకఁ దనకు చనుదోయి యొరగుగాఁజేసి పలుకుఁ జెలువ కొలువంగఁ దొలుకారు <ref>శ.ర. కలుగు</ref>కలఁకపులుఁగు మావురావుత్తు నిలిచె బ్రాహ్మణునిమ్రోల.</poem>|ref=51}} '''టీక'''. ప్రాఁత...గములు =- వేదములనెడి రత్నములగుంపులు; ఉద్భవిల్లెడు = పుట్టునట్టి; కమండలువారి = కమండలములోని జలము; దనుజారిపాదార్ఘ్యము = విష్ణువునకు కాళ్లు కడుగుటను; అలవరించుటకున్ = కూర్చుటకు; తనమదిన్ = తనమనస్సునందు; ఎద్ది, తోఁచినన్ = ఏది (చేయుటకు) తోఁచినను; అది = అయ్యది; ఒక్కొక్కరూపాంతరంబున = వేఱువేఱురూపున; ప్రోది, పడయన్ = రక్షణను పొందఁగా; తనకట్టున జినరత్నము = తాను కట్టుకొన్న శ్రేష్ఠమయిన చర్మము; సృష్టిదీక్షకై = సృష్టి చేయవలెనను దీక్షకొఱకయి; కప్పుదేఱన్ = నలుపెక్కఁగా - దీక్షావస్త్రము చాలరోజులవఱకును విడువరాని దగుటచే అది ముఱికికలదయి నలుపెక్కినదనుట; ఒఱగుగాఁ జేసి = ఆనుకొనుదిండుగాఁ జేసి; పలుకుఁజెలువ = సరస్వతీదేవి; తొలుకారు...రాహుత్తు = వర్షాకాలమున కలఁతపొందు పక్షియగు హంస వాహనముగాఁ గల బ్రహ్మ. '''అలం'''. ఉదాత్తము, పర్యాయోక్తము. {{Telugu poem|type=చ.|lines=<poem>నిలిచి నిలింపలోకతటినీతటనీరజహేమనీరజో జ్జ్వలబిసనాళఖాదనమువంకన పొంకము <ref>క. మీరు, చ. మీఱు</ref>మీఱు క్రొవ్వునన్ గళము గదల్పలేని తురగంబుఁ దటాలున డిగ్గి నమ్రతా కలితశరీరునిం దిగిచి కౌఁగిట జేరిచెఁ బుండరీకునిన్.</poem>|ref=52}} '''టీక'''. నిలింప...వంకన — నిలింపలోకతటినీ = స్వర్గంగానది యొక్క; తట = ఒడ్డునఁ గల; నీరజ = నీటిలోఁ బుట్టిన; హేమనీరజ = స్వర్ణకమలములయొక్క; ఉజ్జ్వల = మిక్కిలి ప్రకాశించు; బిసనాళఖాదనమువంక = తామరతూండ్లకాఁడలను తినుటయందే; పొంకము మీఱు = అతిశయించు; క్రొవ్వునన్ = మదముచే; గళమున్ = మెడను; తురగంబున్ = వాహనమైన హంసనుండి; నమ్రతాకలితశరీరునిన్ = వినయముతోఁ గూడిన - వంచఁబడిన దేహముకల; పుండరీకునిన్; తిగిచి = చేరఁదీసి; కౌఁగిట, చేరిచెన్ = కౌఁగిలించెను. '''అలం'''. ఉదాత్తము. {{Telugu poem|type=ఉ.|lines=<poem>చేరిచి సేమమే? సితకుశేశయలోచనగోచరాత్మ! నీ వారికి నీకు నన్న విని వారిరుహాసనుఁ బల్కు నమ్మహో దారుఁ డమేయభద్రసముదాయ<ref>క. నిదానము, చ. నిదానమ</ref>నిదానము నీవు వచ్చుటన్ సారసగర్భ! యింకఁ గొనసాఁగుఁజుమీ కుశలంబు <ref>చ. మీదెసన్</ref>మాదెసన్.</poem>|ref=53}}<noinclude><references/></noinclude> hag7ngrywpb3gjga75rh5pitfhl3ooi 104 212702 555322 554925 2026-05-01T20:51:15Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దారు */ 555322 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>'''టీక'''. సిత......రాత్మ! = తెల్లదామరలవంటికన్నులుగల విష్ణువు గోచరముగు మనస్సుకల పుండరీకుఁడా! వారిరుహాసనుకోన్ = బ్రహ్మనుగూర్చి; సారసగర్భ! = ఓబ్రహ్మా! అమేయభద్రసముదాయనిదానము = సాటిలేని శుభములగుంపునకు మూలకారణమైనవాఁడవు. {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>అని పరమాసన మిడి <ref>తన్ననిమి</ref>తా, ననిమిషు లర్చించి<ref>క. నట్టుల, చ.ట. నట్లయ</ref>నట్ల యర్చించె జగ జ్జననస్థితిలయకారణ, జని నజునిన్ సుజనమతిరజనిరజనీశున్.</poem>|ref=54}} '''టీక'''. పరమాసనము, ఇడి = గొప్ప ఆసనమును వేసి; తాను = పుండరీకుఁడు; అనిమిషులు = ఱెప్పపాటు లేని దేవతలు; అర్చించినట్లు = పూజించువిధమున - గొప్పగా; జగత్...జనిన్ = లోకముల ఉత్పత్తి, స్థితి, లయములకు కారణమగువానిని; సుజన...రజనీశున్ = మంచివారిమనస్సు అనెడి రాత్రికి చంద్రుఁడైనవానిని; అజునిన్ = బ్రహ్మను; [ముందు పద్యముతో సమన్వయము.] '''అలం'''. పరికరము. {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>అర్పించి నిలిచి చేతులు, గూర్చి పురఃస్థలికిఁ జాఁచి గోవిందపదా బ్జార్చారస<ref>క. పాన, చ.ట. పాక</ref>పాకవిధుఁ డ, నర్చితతదితరుఁడు క్షితిసురాగ్రణి పల్కున్.</poem>|ref=55}} '''టీక'''. చేతులు కూర్చి = చేతులు జోడించి; పురఃస్థలికిన్ = ముందునకు; గోవింద...విధుఁడు = శ్రీవిష్ణుపాదారవిందపూజయను రసపాశమునకు చంద్రుఁడైనవాఁడు; అనర్చితతదితరుఁడు = పూజించని యితరులు కలవాఁడు - ఇతరదేవతలను పూజింపనివాఁడు; క్షితిసురాగ్రణి = బ్రాహ్మణుఁడు - పుండరీకుఁడు. '''అలం'''. రూపకము, పరికరము. {{Telugu poem|type=సీ.|lines=<poem>విజ్ఞానవంద్యుఁ డీవిశ్వనిర్మాత యాత్మారాముఁ డీత్రిలోకాధికారి భ్రూమధ్యజనితరుద్రుం డీమహామతి యజ్ఞతచర్యుఁ డీప్రాజ్ఞతముఁడు సర్వావయవజప్రజావ్రజుం డీవేల్పు ముఖ్యాత్ముఁ డీత్రయీమూలభూతి దక్షాదికప్రజోద్భవహేతు వీయయ్య కర్మైకసాక్షి యీనిర్మలుండు</poem>|ref=}} {{Telugu poem|type=తే.|lines=<poem>శాశ్వతుం డితఁ డద్భుతైశ్వర్యుఁ డితఁడు శాంతుఁ డీతఁడు వాఙ్మనఃశాంతుఁ డితఁడు ననఁగ వెలుగొందు నీవు నా కతిథి వైతి వేను <ref>క. తొలు</ref>దొలిమేనఁ జేసిన దెట్టినోమొ!</poem>|ref=56}} '''టీక'''. విజ్ఞానవంద్యుఁడు = విజ్ఞానవిశేషజ్ఞానము కలుగుటచే (కలవాఁడగుటచే); వంద్యుఁడు = నమస్కరించఁదగినవాఁడు; విశ్వనిర్మాత = లోకసృష్టికర్త; త్రిలోకాధికారి = ముల్లోకములకును ప్రభువు; ఆత్మారాముఁడు = ఆత్మయందు క్రీడించి ఆనందించువాఁడు; మహామతి = గొప్పబుద్ధికలవాఁడు; భ్రూమధ్యజనితరుద్రుండు = కనుబొమలనడుమ పుట్టినశివుఁడు కలవాఁడు; ప్రాజ్ఞుతముఁడు = ప్రాజ్ఞులలో శ్రేష్ఠుఁడు; అజ్ఞాతచర్యుఁడు = తెలియరాని చిత్రచర్యకలవాఁడు; వేల్పు = దేవత; సర్వా...వ్రజుండు = (తనయొక్క) అన్ని అవయవములనుండియు పుట్టిన ప్రజలసమూహము కలవాఁడు; ముఖ్యాత్ముఁడు = ప్రధానమైనవాఁడు; త్రయామూలభూతి = వేదములకు మూలకారణము; దక్షాదికప్రజోద్భవహేతువు = దక్షుఁడు మొదలగు ప్రజాపతులపుట్టుకకు కారణమైనవాఁడు; కర్మైకసాక్షి = (మనము చేయు)కర్మలకు ముఖ్యసాక్షి; వాఙ్మనఃకాంతుఁడు = సరస్వతీదేవికి భర్త. {{Telugu poem|type=మ.|lines=<poem>అరుణావిష్కృతి భాస్కరోదయముఁ బద్మామోద మంభోరుహా కరమున్ వేలుపువిల్ ప్రవర్షణము నోంకారంబు మంత్రాక్షర</poem>|ref=}}<noinclude><references/></noinclude> nca278xj14yos1hqi7av8zxorhexr0c 104 212703 555323 554926 2026-05-01T21:46:42Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దారు */ 555323 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>{{Telugu poem|type=|lines=<poem>స్ఫురణంబున్ బ్రకటింపఁగా మొదల నుద్భూతంబు లైనట్టు <ref>క. లీ, చ.ట. శ్రీ</ref>శ్రీ శ్వరుఁ డేతెంచుటకున్ ద్వదాగమ<ref>క. ముహా, క. మహా</ref>మహా! సంసూచకం బయ్యెడున్.</poem>|ref=57}} '''టీక'''. అరుణావిష్కృతి = అనూరునిపొడుపు; భాస్కరోదయమున్ = సూర్యోదయమును; పద్మామోదము = తామరలపరిమళము; అంభోరుహాకరమున్ = పద్మసరస్సును; వేలుపువిల్ = ఇంద్రధనుస్సు; ప్రవర్షణముల్ = ఎక్కువవర్షమును; ప్రకటింపఁగాన్ = తెలియఁజేయుటకు; ఉద్భూతంబులు, ఐనట్టు = పుట్టినట్లు; త్వగామమము = నీరాక; శ్రీశ్వరుఁడు = విష్ణువు; ఏతెంచుటకున్ = వచ్చుటకు; ఆహా! = ఎంతసంతోషము! సంసూచశంబు, అయ్యెడున్ = తెలియఁజేయునదైయున్నది. '''అలం'''. మాలోపమ. {{Telugu poem|type=ఉ.|lines=<poem>త్వాదృశులందు నందకము ref>చ. దాల్చుచు</ref>దాలుచు వేల్పు వసించు<ref>చ. నట్ల</ref>నట్టు ల ర్చాదుల నూఁదియుండఁ డని యాడుదు; రట్లగుటన్ సమస్తవ స్తూదయహేతుభూతి వెలుఁగొందెడు మీ రిట కిట్లు వచ్చుటన్ శ్రీదయితాగమంబు కడుజేరువయౌ నని నిశ్చయించితిన్.</poem>|ref=58}} '''టీక'''. త్వాదృశులందున్ = నీవంటివారియందు; నందకము దాలుచు వేలుపు = నందక మనుపేరిటి కత్తిని ధరించు విష్ణువు; అర్చాదులన్ = పూజ మొదలగువానియందు; ఊఁది = పూని; ఆడుదురు = పలుకుదురు. సమస్తవస్తూదయహేతుభూతి = అన్నిపదార్థముల అభ్యుదయమునకును కారణభూతుఁడైనవాఁడవు - బ్రహ్మవు; శ్రీదయితాగమంబు = శ్రీవిష్ణుదేవునిరాక. {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>నా విని నగుమొగమున న, ద్దేవజ్యేష్ఠుండు వాసుదేవప్రియు సం భావించి సజలజలధర, రావనిభగభీర<ref>క. కంధర, చ.ట. కంధరా</ref>కంధరాధ్వనిఁ బలుకున్.</poem>|ref=59}} '''టీక'''. దేవజ్యేష్ఠుండు = దేవతలకు పెద్ద - బ్రహ్మ: వాసుదేవప్రియున్ = విష్ణుభక్తుని - పుండరీకుని; సంభావించి = గౌరవించి; సజల...ధ్వనిన్ — సబలజలధర = నీటితో గూడిన మేఘముయొక్క; రావ = ధ్వనితో; నిభ = సమానమైన; గభీరకంధరాధ్వని = గంభీరమైన కంఠస్వరముతో. '''అలం'''. ఉపమ. {{Telugu poem|type=చ.|lines=<poem>ఒసఁగెద <ref>క. నీకువేడు, చ. వేడునీకు</ref>వేఁడు నీకు వరమో పరమవ్రత! యెద్దియేనియున్ మసలక యన్న నన్నయసమన్వితుఁ డిట్లను నట్టి<ref>చ. లేనియున్</ref>దేనియున్ బిసరుహగర్భ! దుర్భవనిభేదనుపైఁ దలఁపుం దదీయసం గసుఖ మఖండధర్మపరికర్మముఁ గూర్మి నొసంగు నాకొగిన్.</poem>|ref=60}} బాగుగా - ప్రీతితో. '''టీక'''. పరమవ్రత! = గొప్పనియమము గలవాఁడా! (పుండరీకుఁడా!) మసలక = ఆలసింపక; అన్నయసమన్వితుఁడు = ఆ నీతిమార్గయుక్తుఁడగు పుండరీకుఁడు; బిసరుహగర్భ! = బ్రహ్మ! దుర్భవవిభేదనుపైన్ = చెడ్డవైన పుట్టుకలకు నశింపజేయు విష్ణువుపయి; తదీయసంగసుఖము = అతనిం జేరుటవలనఁ గల్గు సుఖమును; అఖండధర్మపరికర్మము = అడ్డులేని ధర్మమార్గప్రవర్తనమును; ఒగిన్ = బాగుగా - ప్రీతితో. {{Telugu poem|type=చ.|lines=<poem>అనవుడు నట్ల యిచ్చి కమలాసనుఁ <ref>చ. డద్దమ</ref>డా శమశాలిఁ బల్కు నో మునివర! నీవు సేయుతపమున్ జపము బెర రేఁప నెల్లి నేఁ టన భవదగ్రవీథికిఁ గడారపటుం డిటు వచ్చు; మున్నె యా యన నిను నేలినాఁడు చరితార్థుఁడ వీవు చతుర్థసంపదన్.</poem>|ref=61}}<noinclude><references/></noinclude> 2dpujx1s4mjyocn662dncpg89xn7n5g 104 212704 555324 554927 2026-05-01T23:04:08Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దారు */ 555324 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>'''టీక'''. కమలాసనుఁడు = బ్రహ్మ; శమశాలిన్ = శాంతగుణముచే ఒప్పు మునిని - పుండరీకునిఁ గూర్చి; పెరరేపన్ = ప్రేరేపింపఁగా - ప్రోత్సహించగా; కడారపటుండు = కపిలవర్ణము గల వస్త్రమును ధరించినవాఁడు - పీతాంబరుఁడు - విష్ణువు; ఎల్లి, నేఁటన = నేఁడు రేఁపులలో; భవదగ్రవీథికిన్ = నీయెదుటికి; ఈవు = నీవు; చతుర్థసంపదన్ = మోక్షసంపదచేత; చరితార్థుఁడవు = కృతాఁర్థుఁడవయితివి. {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>నీ యీక్షేత్రము నోముని, నాయక! దేవర్షి<ref>చ. సుర</ref>నరగణప్రార్థితని శ్శ్రేయసవదాన్య మగు నని, పోయెఁ బయోజాతసూతి; పోయిన నతఁడున్.</poem>|ref=62}} '''టీక'''. దేవర్షి...వదాన్యము = దేవతలు, మునులు, నరులు మొదలగువారి సమూహముచే కోరఁబడిన శుభముల నొసఁగునది; పయోజాతసూతి = కమలోద్భవుఁడు - బ్రహ్మ. {{Telugu poem|type=ఉ.|lines=<poem>ధాతఁ దలంచి మ్రొక్కి యవదాతసరోజదళాక్షుఁ <ref>క. గాంచి, చ.ట. గాంచు</ref>గాంచు లో బ్రాఁతి <ref>చ.ట. వెనంచి</ref>పెనంచి యన్నలువపల్కులు సత్యములొక్కొ వాక్కథా <ref>చ. పోరు</ref>ప్రోత ముకుందుఁ <ref>చ.ట. నంద</ref>డెందు ననుబోటికి దక్కునె? దక్క కేమి? భ క్తాతురతాపహారి దనుజారి యనా వినమే బుధోక్తులన్.</poem>|ref=63}} '''టీక'''. ధాతన్ = బ్రహ్మను; అపదాతసరోజదళాక్షున్ = తెల్లదామరలవంటి కన్నులుగల విష్ణుని; కాంచు = చూచునట్టి; లోబ్రాఁతి = మనస్సులోని ఆసక్తిని; పెనంచి = పెనచుకొని - అతిశయింపఁజేసికొని - విష్ణుఁ జూచు ఆతురత ఎక్కువ కాఁగా - అని భావము; అన్నలువపల్కులు = ఆబ్రహ్మమాటలు; వాక్కథాప్రోత = వాక్కులచేతను, కథలచేతను కూర్పఁబడినవాఁడు - కొనియాడఁబడినవాఁడు; ముకుందుఁడు = మోక్షదాత; దనుజారి = రాక్షసులకు శత్రువగు విష్ణువు; భక్తాతురతాపహారి = భక్తులయొక్కయు, విపన్నులయొక్కయు బాధను పోఁగొట్టువాఁడు. [క్రిందిపద్యముతో సమన్వయము.] '''అలం'''. అనుప్రాసము. {{Telugu poem|type=సీ.|lines=<poem>అవచూడబర్హిబర్హమున నొండొంటి<ref>చ. సిద్ధము</ref>సిక్కము లంటి చల్దిచిక్కము దలిర్పఁ బంటకార్వెలిదమ్మి<ref>ట. దంటు</ref>దంట గంటసమాడు వెడఁదకన్నులకాంతి <ref>చ. లో లేదు.</ref>వెల్లి వొడువ మెఱుఁగుఁజెక్కులమీఁద మిట్టించి మొసలివాగడమద్దికాయల<ref>క. తళుకు, చ. కళుకు</ref>కళుకు లమర వక్షఃస్థలమున శ్రీవత్సకౌస్తుభవైజయంతు లిందిరతోడి వంతు వడయ</poem>|ref=}} {{Telugu poem|type=తే.|lines=<poem>నిమ్ననాభియుఁ ద్రివళి<ref>చ. వర్ధిత</ref>వల్గితజఠరము కరకలితచిత్రభస్త్రశంఖములు నమర <ref>క. మన్మనంబున, చ.ట. మన్మనస్సీమ</ref>మన్మనస్సీమ నేప్రొద్దు మలయుచున్న ధూర్తబాలుఁడు నామ్రోలఁ దోఁచునొక్కొ!</poem>|ref=64}} '''టీక'''. అవచూడబర్హిబర్హమునన్ = సిగయందలి నెమిలిపింఛమున; ఒండొంటి...లంటి = ఒకదానియల్లిక నింకొకటి చిక్కుకొని; అమరన్ = అమరియుండఁగా - తగినట్లుండగా; పంటకార్వెలిదమ్మిజంటన్ = శరత్కాలమునందలి మేడైన తెల్లతామరలకు; గెంటనమాడు = తిరస్కరించు; వెడఁద = విశాలమైన; వెల్లి వొడువన్ = వ్యాపించగా; మిట్టించి = మీఁది కెగిరి - విజృంభించి; మొసలివాగడమద్దికాయలకళుకులు = మకరకుండలముల తళుకులు; ఇందిరతోడన్ = లక్ష్మీ దేవితోఁగూడ; వంతుపడయ = వంతు వేసికొనఁగా - లక్ష్మితోఁబాటు అవియును వక్షఃస్థలమున ఉండఁగా; నిమ్ననాభియున్ = లోతైనబొడ్డును; త్రివళివల్గితజఠరము = మూఁడుమడతలతోను కూడిన కడుపు; కర...శంఖములు = చేతిలోని రంగులసంచియు, శంఖమును; మలయుచున్న తోఁచుచున్న- తిరుగుచున్న; ధూర్తబాలుండు = అల్లరిపిల్లవాఁడైన శ్రీకృష్ణుఁడు. '''అలం'''. స్వభావోక్తి, ఉదాత్తము.<noinclude><references/></noinclude> pawc91y63fps2xekfj30wgj8rg5bu33 555325 555324 2026-05-01T23:05:22Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 555325 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>'''టీక'''. కమలాసనుఁడు = బ్రహ్మ; శమశాలిన్ = శాంతగుణముచే ఒప్పు మునిని - పుండరీకునిఁ గూర్చి; పెరరేపన్ = ప్రేరేపింపఁగా - ప్రోత్సహించగా; కడారపటుండు = కపిలవర్ణము గల వస్త్రమును ధరించినవాఁడు - పీతాంబరుఁడు - విష్ణువు; ఎల్లి, నేఁటన = నేఁడు రేఁపులలో; భవదగ్రవీథికిన్ = నీయెదుటికి; ఈవు = నీవు; చతుర్థసంపదన్ = మోక్షసంపదచేత; చరితార్థుఁడవు = కృతాఁర్థుఁడవయితివి. {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>నీ యీక్షేత్రము నోముని, నాయక! దేవర్షి<ref>చ. సుర</ref>నరగణప్రార్థితని శ్శ్రేయసవదాన్య మగు నని, పోయెఁ బయోజాతసూతి; పోయిన నతఁడున్.</poem>|ref=62}} '''టీక'''. దేవర్షి...వదాన్యము = దేవతలు, మునులు, నరులు మొదలగువారి సమూహముచే కోరఁబడిన శుభముల నొసఁగునది; పయోజాతసూతి = కమలోద్భవుఁడు - బ్రహ్మ. {{Telugu poem|type=ఉ.|lines=<poem>ధాతఁ దలంచి మ్రొక్కి యవదాతసరోజదళాక్షుఁ <ref>క. గాంచి, చ.ట. గాంచు</ref>గాంచు లో బ్రాఁతి <ref>చ.ట. వెనంచి</ref>పెనంచి యన్నలువపల్కులు సత్యములొక్కొ వాక్కథా <ref>చ. పోరు</ref>ప్రోత ముకుందుఁ <ref>చ.ట. నంద</ref>డెందు ననుబోటికి దక్కునె? దక్క కేమి? భ క్తాతురతాపహారి దనుజారి యనా వినమే బుధోక్తులన్.</poem>|ref=63}} '''టీక'''. ధాతన్ = బ్రహ్మను; అపదాతసరోజదళాక్షున్ = తెల్లదామరలవంటి కన్నులుగల విష్ణుని; కాంచు = చూచునట్టి; లోబ్రాఁతి = మనస్సులోని ఆసక్తిని; పెనంచి = పెనచుకొని - అతిశయింపఁజేసికొని - విష్ణుఁ జూచు ఆతురత ఎక్కువ కాఁగా - అని భావము; అన్నలువపల్కులు = ఆబ్రహ్మమాటలు; వాక్కథాప్రోత = వాక్కులచేతను, కథలచేతను కూర్పఁబడినవాఁడు - కొనియాడఁబడినవాఁడు; ముకుందుఁడు = మోక్షదాత; దనుజారి = రాక్షసులకు శత్రువగు విష్ణువు; భక్తాతురతాపహారి = భక్తులయొక్కయు, విపన్నులయొక్కయు బాధను పోఁగొట్టువాఁడు. [క్రిందిపద్యముతో సమన్వయము.] '''అలం'''. అనుప్రాసము. {{Telugu poem|type=సీ.|lines=<poem>అవచూడబర్హిబర్హమున నొండొంటి<ref>చ. సిద్ధము</ref>సిక్కము లంటి చల్దిచిక్కము దలిర్పఁ బంటకార్వెలిదమ్మి<ref>ట. దంటు</ref>దంట గంటసమాడు వెడఁదకన్నులకాంతి <ref>చ. లో లేదు.</ref>వెల్లి వొడువ మెఱుఁగుఁజెక్కులమీఁద మిట్టించి మొసలివాగడమద్దికాయల<ref>క. తళుకు, చ. కళుకు</ref>కళుకు లమర వక్షఃస్థలమున శ్రీవత్సకౌస్తుభవైజయంతు లిందిరతోడి వంతు వడయ</poem>|ref=}} {{Telugu poem|type=తే.|lines=<poem>నిమ్ననాభియుఁ ద్రివళి<ref>చ. వర్ధిత</ref>వల్గితజఠరము కరకలితచిత్రభస్త్రశంఖములు నమర <ref>క. మన్మనంబున, చ.ట. మన్మనస్సీమ</ref>మన్మనస్సీమ నేప్రొద్దు మలయుచున్న ధూర్తబాలుఁడు నామ్రోలఁ దోఁచునొక్కొ!</poem>|ref=64}} '''టీక'''. అవచూడబర్హిబర్హమునన్ = సిగయందలి నెమిలిపింఛమున; ఒండొంటి...లంటి = ఒకదానియల్లిక నింకొకటి చిక్కుకొని; అమరన్ = అమరియుండఁగా - తగినట్లుండగా; పంటకార్వెలిదమ్మిజంటన్ = శరత్కాలమునందలి మేడైన తెల్లతామరలకు; గెంటనమాడు = తిరస్కరించు; వెడఁద = విశాలమైన; వెల్లి వొడువన్ = వ్యాపించగా; మిట్టించి = మీఁది కెగిరి - విజృంభించి; మొసలివాగడమద్దికాయలకళుకులు = మకరకుండలముల తళుకులు; ఇందిరతోడన్ = లక్ష్మీ దేవితోఁగూడ; వంతుపడయ = వంతు వేసికొనఁగా - లక్ష్మితోఁబాటు అవియును వక్షఃస్థలమున ఉండఁగా; నిమ్ననాభియున్ = లోతైనబొడ్డును; త్రివళివల్గితజఠరము = మూఁడుమడతలతోను కూడిన కడుపు; కర...శంఖములు = చేతిలోని రంగులసంచియు, శంఖమును; మలయుచున్న తోఁచుచున్న- తిరుగుచున్న; ధూర్తబాలుండు = అల్లరిపిల్లవాఁడైన శ్రీకృష్ణుఁడు. '''అలం'''. స్వభావోక్తి, ఉదాత్తము.<noinclude><references/></noinclude> o6uzsce42tkbvsk74cizwbfbfeslvms 104 212705 555326 554928 2026-05-02T02:28:51Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దారు */ 555326 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>{{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>అని యీగతి మీమాంసా, వని మానసమృగముఁ ద్రిప్పు వైష్ణవరత్నం బునకు నిజదక్షిణేక్షణ, పనజచ్ఛజ మదరె శుభనివహపిశునంబై.</poem>|ref=65}} '''టీక'''. ఈగతి = ఈరీతిని; మానసమృగమున్ = మనస్సను జింకను; మీమాంసావనిన్ = సందేహమను అడవియందు; నిజ...చ్ఛదము = తామరపూవురేకువంటి తనకుడికన్ను; శుభనివహపిశునంబై = శుభసమూహమునకు సూచకమై; అదరెన్; కుడిక న్నదరుట మగవారికి శుభసూచకమని సంప్రదాయసిద్ధమగు సిద్ధాంతము. {{Telugu poem|type=తే.|lines=<poem>నాఁడు మఱునాఁడు నవ్వి ప్రనందనుండు, ధాతమాటలచందంబు దానవారి తనకడకు <ref>'వారి' అని ఒక ప్రతిపాఠమని శ.ర.</ref>వచ్చు రాములు దలఁచి తలఁచి, ముచ్చటలయేటితరఁగల మునిఁగి మునిఁగి.</poem>|ref=66}} '''టీక'''. ఆవ్విప్రనందమునుండు = ఆబ్రాహ్మణకుమారుఁడు - పుండరీకుఁడు; దానవారి = రాక్షసులకు శత్రువగు విష్ణువు. '''అలం'''. రూపకము. {{Telugu poem|type=వ.|lines=<poem>మూఁడవనాఁడు యథాకాలప్రబుద్ధుండై పూర్వాశ్రితసిద్ధాశ్రమంబున బద్ద పద్మాసనాసీనుండై.</poem>|ref=67}} '''టీక'''. యథాకాలప్రబుద్ధుండై = యుక్తకాలమున మేల్కొన్నవాఁడై; బద్ధపద్మాసనాసీనుండై = పద్మాసనబంధము వేసికొని కూర్చున్నవాఁడై. {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>కరివదనదేవతామిళ, దరుణాభచతుర్దళాఢ్యవాదిమసాంతా క్షరయుత మగునాధారాం, బురుహంబునఁ గలుగు వలపు బుగులుకొనంగన్.</poem>|ref=68}} '''టీక'''. కరి...యశము — కరివదనదేవతామిళత్ = విఘ్నేశ్వరుఁడు దేవతగాఁ గలదియు; అరుణాభ = ఎఱ్ఱనికాంతి గలదియు; చతుర్దళాఢ్య = నాలుగుఱేకులు కలదియు; వాదిమ, సాంతాక్షరయుతము = వకారము మొదలు సకారమువఱకుఁ గల అక్షరములు - వశషస - అను నక్షరములు కలది; అగు; ఆధారాంబురుహంబునన్ = మూలాధారకమలమునందు; కలుగు వలపు = ఉన్న పరిమళము; బుగులుకొనంగన్ = నిండుకొనఁగా. {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem><ref>చ. ఊన</ref>పూనఁ దటిత్ప్రభ షడ్దళ, మై నలువ వసింప బాది లాంతాక్షరసం ధానస్ఫుట దగు స్వాధి, ష్ఠానాబ్జమునందు వెడల సత్సౌరభముల్.</poem>|ref=69}} '''టీక'''. తటిత్ప్రభ = మెఱుపుయొక్క కాంతివంటి కాంతితో; షడ్దళమై = ఆఱుఱేకులు కలదయి; నలువ వసించన్ = బ్రహ్మ అధిష్టానదేవత కాఁగా; బాదిలాంతాక్షరసంధానస్ఫుటము = బ మొదలుకొని ల వఱకుఁ గల — (బధమయుల - అను) నక్షరములకూర్పుచే ప్రకాశించునది; స్వాధిష్ఠానాబ్జమునందున్ = స్వాధిష్ఠానపద్మముకుంనుండి; సత్సౌరభముల్ = మంచిపరిమళములు; వెడలన్ = బయట వ్యాపింపఁగా. {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>డాద్యము ఫాంతిమమును నీ, లద్యుతియుఁ బురాణపురుషలాలితము సుధీ వేద్యము నగు దశపత్రస, ముద్యన్మణిపూరకమున మొలవఁగఁ దావుల్.</poem>|ref=70}} '''టీక'''. డాద్యము = డకారము మొదటఁ గలది; ఫాంతిమము = ఫకారము చివఱఁ గలది - అనఁగా డ ఢ ణ త థ ద ధ న ప ఫ అని నక్షరములు కలది; నీలద్యుతియున్ = నల్లనికాంతియు; పురాణపురుషలాలితము = విష్ణుదేవతచే లాలింపఁబడినది - ఇంపైనది - విష్ణు వధిదేవత యగుటచే చక్కనిదనుట; సుధీవేద్యము = పండితులచేఁ దెలియఁదగినది; దశపత్రసముద్యన్మణిపూరకమునన్ = పదిఱేకులచే వెలుగు మణిపూరకకమలమునందు; తావుల్ =- పరిమళములు; మొలవఁగన్ = పుట్టఁగా. {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>శైవము ద్వాదశదళరే, ఖావళితకఠంబు కమ్రకనకచ్ఛాయా శ్రీవహము నౌ ననాహత, మేవేళం జెడని గంధ మిగురొత్తింపన్.</poem>|ref=71}}<noinclude><references/></noinclude> 6c0qjnt71jq0mlpoioph78i6w4nggen 104 212706 555327 554929 2026-05-02T03:44:44Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దారు */ 555327 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>'''టీక'''. శైవము = శివుఁడు దేవతగాఁ గలదియును; ద్వాదశ...ఠంబు = పండ్రెండుఱేకులచేతఁ జుట్టఁబడిన క మొదలు ఠ వఱకుఁ గల - క ఖ గ ఘ ఙ చ ఛ జ ఝ ఞ ట ఠ - అను పండ్రెండక్షరములు కలది; కమ్రకనకఛ్ఛాయాశ్రీవహము = ప్రకాశించు బంగారువన్నెకలిమిని వహించినది - బంగారువన్నె కలిగి ప్రకాశించునది; అనాహతము = అనాహతకమలము; ఏవేళన్ = ఎల్లప్పుడును; చెడని గంధము = చెడిపోని గొప్పపరిమళమును; ఇగురొత్తింపన్ = చిగుర్చునట్లు చేయఁగా - అతిశయింపఁజేయఁగా. {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>పదియాఱుఱేకులందును, బదియాఱుసొరంబు లుండఁ బరమజ్యోతి ష్పదమై సురమునివశతన్, బొదలు విశుద్ధమునఁ బొంకముగఁ బరిమళముల్.</poem>|ref=72}} టీక. పదియాఱుసొరంబులు = స్వరములగు పదునాఱచ్చులును - ఆ - ఆ - ఇ - ఈ - ఉ - ఊ - ఋ - ౠ - ఌ - ౡ - ఏ - ఐ - ఓ - ఔ - అం - అః అనునవి; పరమజ్యోతిష్పదమై = గొప్పస్థానమై; సురమునివశతన్ = నారదుఁడు అధిదేవతగాఁ గలదగుటచేత; విశుద్ధమునన్ = విశుద్ధకమలమునందు; పొంకమునన్ = పొందికగా నుండఁగా - పొందిక కాఁగా. {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>దళయుగమున హంక్షంబులు, పొలుపొందఁ జిదంశ మగుచు భూరిమణివిభా వలిఁ దగు నాజ్ఞాపురమునఁ, గలవాసన లేసరేఁగి కదలుకొనంగన్.</poem>|ref=73}} '''టీక'''. దళయుగమునన్ = రెండుఱేకులందు ['రెండుఱేకులచేత' అని పూర్వటీక.]; పొలుపొందన్ = ప్రకాశింపఁగా; చిదంశమగుచున్ = జ్ఞానాంశమైన దగుచు; భూరిమణివిభావళిన్ = ఎక్కువైన మణుల కాంతిపంక్తులచే; తగు = తగియున్న; ఆజ్ఞాపురమునన్ = ఆజ్ఞాచక్రమయిన కమలమునందు; వాసనలు = పరిమళములు; ఏసరేఁగి - మిక్కిలి రేఁగి; కడలుకొనంగన్ = వ్యాపించఁగా. {{Telugu poem|type=ఉ.|lines=<poem>ఇంతకు నూర్ధ్వమై శిరసు నిక్క నధోముఖమూర్తిఁ బొల్చి య త్యంతవికాసశాలియయి <ref>చ. యాద్యుఁ</ref>యాద్యశివాశ్రయమై సహస్రప త్రాంతరచిత్సుధారసమహాఝరదుర్దిన మాచరించు న ద్దొంతరపువ్వునం గలుగు తోరపుఁగంపులు పెంపుమీఱఁగన్.</poem>|ref=74}} '''టీక'''. ఇంతకున్, ఊర్ధ్వమై = ఈ యాఱుకమలములకును మీఁదుగానుండి; శిరసునిక్కన్ = శిరస్సను స్థానమున - శిరోభాగమున; అధోముఖమూర్తిన్ = క్రిందుగా నుండుముఖము గలరూపుతో - తల క్రిందుగా; పొల్చి = ప్రకాశించి; అత్యంతవికాసశాలి, యయి = మిక్కిలి ప్రకాశించుచున్నదయి; ఆద్యశివాశ్రయమై = మొదటివాఁడైన మూలపురుషుఁడైన భగవంతునికి (పరమాత్మకు) నివాసమయి; సహస్ర...దుర్దినము — సహస్రపత్ర = వేయిఱేకులు గల సహస్రారకమలముయొక్క; అంతర = లోపలనున్న; చిత్సుధారసమహాఝర = జ్ఞానామృతరసముయొక్క గొప్ప ప్రవాహముచే; దుర్దినము = (మేఘములుకప్పిన) వర్షాకాలపుదినమును; ఆచరించు = చేయు - కలిగించు; అద్దొంతరపువ్వునన్ = సహస్రారమున; తోరపుఁగంపులు = ఎక్కువైన పరిమళములు. మీఁదియాఱుకమలములకును మీఁదుగా శిరోభాగమున సహస్రారపద్మ మున్నదనియు, అది పరమాత్మకు నివాసమనియు అందుండి చిదానందామృతము వెల్లువలయి పాఱుచుండుననియు, అట్టి పద్మము పరిమళములు నలుగడల వ్యాపించుననియు భావము. {{Telugu poem|type=చ.|lines=<poem>కనదరుణప్రభావిభవగర్వ మఖర్వముగా నొనర్చుచుం దనువు తళుక్కునన్ మెఱవఁ దత్సరసీరుహపంక్తిపేరి ని చ్చెన వడి నెక్కి నిక్కి నిజజిహ్వికఁ జాఁచి లలాటమధ్యసం జనితసుధామయూఖసుధ సర్పపురంద్రిక క్రోలి సోలఁగన్.</poem>|ref=75}}<noinclude><references/></noinclude> gw7059fgb43qpmk8t0nyev4p78zjz7c 555328 555327 2026-05-02T03:45:28Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 555328 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>'''టీక'''. శైవము = శివుఁడు దేవతగాఁ గలదియును; ద్వాదశ...ఠంబు = పండ్రెండుఱేకులచేతఁ జుట్టఁబడిన క మొదలు ఠ వఱకుఁ గల - క ఖ గ ఘ ఙ చ ఛ జ ఝ ఞ ట ఠ - అను పండ్రెండక్షరములు కలది; కమ్రకనకఛ్ఛాయాశ్రీవహము = ప్రకాశించు బంగారువన్నెకలిమిని వహించినది - బంగారువన్నె కలిగి ప్రకాశించునది; అనాహతము = అనాహతకమలము; ఏవేళన్ = ఎల్లప్పుడును; చెడని గంధము = చెడిపోని గొప్పపరిమళమును; ఇగురొత్తింపన్ = చిగుర్చునట్లు చేయఁగా - అతిశయింపఁజేయఁగా. {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>పదియాఱుఱేకులందును, బదియాఱుసొరంబు లుండఁ బరమజ్యోతి ష్పదమై సురమునివశతన్, బొదలు విశుద్ధమునఁ బొంకముగఁ బరిమళముల్.</poem>|ref=72}} '''టీక'''. పదియాఱుసొరంబులు = స్వరములగు పదునాఱచ్చులును - ఆ - ఆ - ఇ - ఈ - ఉ - ఊ - ఋ - ౠ - ఌ - ౡ - ఏ - ఐ - ఓ - ఔ - అం - అః అనునవి; పరమజ్యోతిష్పదమై = గొప్పస్థానమై; సురమునివశతన్ = నారదుఁడు అధిదేవతగాఁ గలదగుటచేత; విశుద్ధమునన్ = విశుద్ధకమలమునందు; పొంకమునన్ = పొందికగా నుండఁగా - పొందిక కాఁగా. {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>దళయుగమున హంక్షంబులు, పొలుపొందఁ జిదంశ మగుచు భూరిమణివిభా వలిఁ దగు నాజ్ఞాపురమునఁ, గలవాసన లేసరేఁగి కదలుకొనంగన్.</poem>|ref=73}} '''టీక'''. దళయుగమునన్ = రెండుఱేకులందు ['రెండుఱేకులచేత' అని పూర్వటీక.]; పొలుపొందన్ = ప్రకాశింపఁగా; చిదంశమగుచున్ = జ్ఞానాంశమైన దగుచు; భూరిమణివిభావళిన్ = ఎక్కువైన మణుల కాంతిపంక్తులచే; తగు = తగియున్న; ఆజ్ఞాపురమునన్ = ఆజ్ఞాచక్రమయిన కమలమునందు; వాసనలు = పరిమళములు; ఏసరేఁగి - మిక్కిలి రేఁగి; కడలుకొనంగన్ = వ్యాపించఁగా. {{Telugu poem|type=ఉ.|lines=<poem>ఇంతకు నూర్ధ్వమై శిరసు నిక్క నధోముఖమూర్తిఁ బొల్చి య త్యంతవికాసశాలియయి <ref>చ. యాద్యుఁ</ref>యాద్యశివాశ్రయమై సహస్రప త్రాంతరచిత్సుధారసమహాఝరదుర్దిన మాచరించు న ద్దొంతరపువ్వునం గలుగు తోరపుఁగంపులు పెంపుమీఱఁగన్.</poem>|ref=74}} '''టీక'''. ఇంతకున్, ఊర్ధ్వమై = ఈ యాఱుకమలములకును మీఁదుగానుండి; శిరసునిక్కన్ = శిరస్సను స్థానమున - శిరోభాగమున; అధోముఖమూర్తిన్ = క్రిందుగా నుండుముఖము గలరూపుతో - తల క్రిందుగా; పొల్చి = ప్రకాశించి; అత్యంతవికాసశాలి, యయి = మిక్కిలి ప్రకాశించుచున్నదయి; ఆద్యశివాశ్రయమై = మొదటివాఁడైన మూలపురుషుఁడైన భగవంతునికి (పరమాత్మకు) నివాసమయి; సహస్ర...దుర్దినము — సహస్రపత్ర = వేయిఱేకులు గల సహస్రారకమలముయొక్క; అంతర = లోపలనున్న; చిత్సుధారసమహాఝర = జ్ఞానామృతరసముయొక్క గొప్ప ప్రవాహముచే; దుర్దినము = (మేఘములుకప్పిన) వర్షాకాలపుదినమును; ఆచరించు = చేయు - కలిగించు; అద్దొంతరపువ్వునన్ = సహస్రారమున; తోరపుఁగంపులు = ఎక్కువైన పరిమళములు. మీఁదియాఱుకమలములకును మీఁదుగా శిరోభాగమున సహస్రారపద్మ మున్నదనియు, అది పరమాత్మకు నివాసమనియు అందుండి చిదానందామృతము వెల్లువలయి పాఱుచుండుననియు, అట్టి పద్మము పరిమళములు నలుగడల వ్యాపించుననియు భావము. {{Telugu poem|type=చ.|lines=<poem>కనదరుణప్రభావిభవగర్వ మఖర్వముగా నొనర్చుచుం దనువు తళుక్కునన్ మెఱవఁ దత్సరసీరుహపంక్తిపేరి ని చ్చెన వడి నెక్కి నిక్కి నిజజిహ్వికఁ జాఁచి లలాటమధ్యసం జనితసుధామయూఖసుధ సర్పపురంద్రిక క్రోలి సోలఁగన్.</poem>|ref=75}}<noinclude><references/></noinclude> 8bhm6xnkyt8igbyflz2i0jdgkjfovj4 104 212707 555329 554930 2026-05-02T07:20:54Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దారు */ 555329 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>'''టీక'''. కనద...గర్వము = ప్రకాశించు ఎఱ్ఱనికాంతిసంపదయొక్క అతిశయమును; అఖర్వముగాన్ = ఎక్కువగా (తక్కువగానిదానినిగా); ఒనర్చుచున్ = చేయుచును; తత్సరసీరుహపంక్తిపేరినిచ్చెనన్ = మీఁది కమలముల సమూహమనెడి నిచ్చెనను; నిజజిహ్వికన్ = తననాలుకను; లలాట...సుధన్ = నొసటిమధ్యమునఁ (సహస్రారమున) బుట్టిన చంద్రునియందలి అమృతమును; సర్పపురంధ్రిక = ఉత్తమజాతినాగుఁబాము; క్రోలి = త్రాగి; సోలగన్ = పరవశము కాఁగా. {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>హృన్మణి సూత్రాకృతి యగు, చిన్మూర్తిఁ బురాణపురుషు <ref>ట. చింతింపుచుఁదా</ref>శేషావాసుం గన్మొగిచి లోనిచూపున, సన్మాన్యుఁ డతండు చూచు సమయమునందున్.</poem>|ref=76}} '''టీక'''. సన్మాన్యుఁడు = గొప్పవారిచే పూజింపఁదగినవాఁడు; అతండు = పుండరీకుఁడు; హృన్మణిసూత్రాకృతి = హృదయమనుమణియందు సూత్రముయొక్క ఆకారముకలవానిని - సూత్రమైనదానిని; చిన్మూర్తిన్ = జ్ఞానస్వరూపుని; పురాణపురుషున్ = మిక్కిలి ప్రాచీనుఁడైన పురుషుని - ఆదిపురుషుని; శేషావాసున్ = శేషునిపై నుండువానిని - శేషతల్పమున శయనించువానిని; కన్మొగిచి = కన్ను మూసి; లోనిచూపునన్ = అంతర్దృష్టితో. {{Telugu poem|type=దండకము.|lines=<poem>కడిఁది <ref>క. యసురు, చ. ట. యసుర</ref>యసురుధేనుకున్ ధేనుకుత్కీలదంభోళి <ref>చ. వస్తాభ, ట. సస్తంభ</ref>సంస్తంభిదోస్స్తంభ సంభూతశౌర్యాగ్నిచేఁ గ్రాఁచి గోలోకముం గాచి గోవర్ధనక్షోణి భృత్కందర క్షోణి గ్రీడించు విన్నాణి - పెన్నాటకంబైన క్రాల్లన్నులు గల్గుపెందళ్కులన్ <ref>చ.ట, నల్గడం, క. నల్గడల్</ref>నల్గడం జిల్కు నెమ్మోముజాబిల్లి శోభిల్ల, నుత్ఫుల్లగల్లద్వయిన్ హత్తి మత్తిల్లి వర్తించుచు మాకరాకారరేఖాభిరామంబులౌ కుండలంబుల్ సమగ్రప్రభా మండలంబుల్ చలింపన్, నిలింపాశుగాసాకృతిన్ మాసరంబైన మాయూర పింఛంబుతో నైక్యముం బొందు చిక్కంబుచే గొప్పయై కొప్పు గన్పట్టఁ, గన్ప ట్టఁగా <ref>చ. గోరి</ref>రాని వేడ్కన్ మహాఫాలపట్టంబుపై నెట్టుకో నిగమకమలగంధముల్ సంధిలం జేయు నాసాపుటిన్ ప్రస్ఫుటస్ఫూర్తి వర్తింప దృప్యద్ధనుస్సంపదల్ పెంపుమీఱంగ, రంగద్రుచిన్ శాశ్వరస్కంధబంధుత్వగంధంబు రూపించు మూఁపుల్ పురాయింప, నింపారు రేఖత్రయీమైత్రి నేత్రప్రియం బిచ్చుడున్ గంబు <ref>క. లో మొదటి 'పాకంబు' లేదు. చ. ట. లలో ఉన్నది.</ref>పాకంబుపాకంబునన్ బంధురంబై వలత్కంధరం బొప్పఁ, గప్పెక్కు నీలం పుఁగంబంబులంబోలు బల్గేలు లీలావిభూషావళిం జాల భాసిల్ల, నుల్లోకసౌందర్య ధుర్యస్థితిన్ విస్తృతంబౌ సురస్సీమ జీమూతమై హారవర్షోపలశ్రేణి రాణించు మించుం బురాణింపఁగాఁ జేయు నచ్చోన యుచ్చూన<ref>క. జాను, చ.ట. భాను</ref>భానుచ్ఛవిం దుచ్ఛముం జేసి కంజాతవాసాంఘ్రికంజాతలాక్షాంకశంకావహంబైన పంకేజరాగం బిగుర్పంగ, శ్రీచరణ<ref>చ. యుగళి</ref>యుగళహాటకంబై కన<ref>చ. ధాటకో</ref>ద్ధాటకోద్యత్తులాకోటు లూటాడుచున్ జాటు వాచాటతన్ <ref>చ. జాటు</ref>జాటి ముప్పేటగాఁ జుట్టినన్ దీఁగచుట్టుల్ గటిన్ సంఘటిల్లన్, దటిల్లేఖ లేఖర్షభుం జేరి రంజిల్లునా నుల్లలత్కాంతిగోయష్టి యుత్కృష్టమై హెచ్చుగా నిచ్చకున్ వచ్చుచున్ గ్రచ్చకాయల్ కరాధిష్ఠితాజాండషండంబు</poem>|ref=}}<noinclude><references/></noinclude> hs1zrh14plmjftq6fib6w6y2gm66s16 104 212708 555332 554931 2026-05-02T08:27:00Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దారు */ 555332 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>{{Telugu poem|type=|lines=<poem>లోనాఁ గడున్ జిత్రభస్త్రంబునన్ <ref>క. నిల్చినం, చ. నిల్పినం</ref>నిల్పినం బొల్పుగాఁ గల్పక స్వచ్ఛగుచ్ఛంబు సత్యార్థమై నిత్యముం గ్రొత్తగాఁ బూనియున్నాఁడనన్ భవ్యశంఖంబు సవ్యాగ హస్తంబునం <ref>ట.చ. బొల్పుగా</ref>దిమ్ముగా దివ్యభూషావిశేషార్భటుల్ గ్రమ్మ, లేఁదెమ్మెరల్ గ్రమ్మఁగా నమ్రదిక్పాలకమ్రస్తుతుల్ స్వస్థలం బంటఁగా, నంటఁగా రాక రాకా సుధాభానుభానూజ్జ్వలజ్జ్వాలకీలాకులప్రౌఢ<ref>చ. లీఢా</ref>రీఢాకృదారూఢగాఢత్విడౌఘంబు మోఘంబుగా <ref>చ. ఖనిరి</ref>మేఘవీథిం <ref>చ.ట. ధరాభో</ref>ధరాధోజగద్ధోరణిన్ <ref>చ. దోరణుల్</ref>దోరణల్ గట్ట, యాదవ రమణుండు నాభిసంజాతకంజాతజాతుం డఖండాంఘ్రిపీఠీభవద్విశ్వవిశ్వంభరా భాగుఁ డాభోగవద్భోగి భోగాసనుం డాసవామోదమాధుర్యధుర్యాసురస్త్రీ కపోలద్వయీపత్రరేఖాపకారక్రియాక్రూరచక్రాంకుఁ డోంకారసర్వస్వనిర్వా హకుం డుర్విచే దుర్వహాంగప్రభాగుర్విచే నోషధుల్ గన్న పృథ్వాఖ్యపృథ్వీశ ముఖ్యుండు పుండ్రేక్షుకోదండలక్షాభుఁ డంచద్ధరస్మేరసారుం డుదారుండు దా<ref>చ. రోత్తముల్</ref>రోత్తమల్ నీలయన్ బాలటున్ లక్ష్మియన్ పక్ష్మలాక్షీశిరోరత్నమున్ భూమియన్ భామయున్ బ్రేమఁ గామించి వెన్నాడఁగా మించి పంచాబ్దుఁ డయ్యుం గడుం బ్రోడలౌ బోడలుం జూడఁగాలేని పెన్నిక్క నిక్కంబ యావి ష్కృతం జూపి దీపించి యుండన్.</poem>|ref=77}} '''టీక'''. కడిందియసురున్ = అసాధ్యుఁడైన రాక్షసుఁడగు; ధేనుకున్ = ధేనుకుఁడనువానిని; ధేను...శౌర్యాగ్నిచేన్ — ధేనుకుత్కీలదంభోళి = గోవర్ధనిపర్వతమను పిడుగును; సంస్తంభి = అడ్డుకొను - పడకుండఁజేయు; దోఃస్తంభ = స్తంభములఁబోలు భుజములనుండి; సంభూత = పుట్టిన; శౌర్యాగ్నిచేన్ = పరాక్రమమను అగ్నిచే; క్రాఁచి = దహించి - అనఁగా ధేనుకాసురుని సంహరించి [ధేనుకుత్కీల = గోవర్ధనపర్వతముచేత అని పూర్వటీక]; గోలోకముం గాచి = గోవులగుంపును రక్షించి; గోవర్ధన...క్షోణిన్ = గోవర్ధనపర్వతపు గుహాప్రదేశమున; క్రీడించు = ఆటలాడు; విన్నాణి = నేర్పరి - శ్రీకృష్ణుఁడు; పెన్నాటకంబైన = మిక్కిలి చలించుచున్నఁ - నటించుచున్న; క్రాల్గన్నులన్, కల్గు = ప్రకాశించుకన్నులనుండి వెలువడు; పెన్{{ZWNJ}}దళ్కులన్ = ఎక్కువైన కాంతులను; నల్గడన్ = నాల్గుదిక్కులను; చిల్కు = చిమ్మఁజేయు - ప్రసరింపఁజేయు; నెమ్మోముజాబిల్లి = ముఖచంద్రుఁడు; శోభిల్లన్ = ప్రకాశించఁగా; ఉత్భుల్లగల్లద్వయిన్ = ప్రకాశించు రెండుచెక్కిళ్ళయందును; హత్తి = అంటుకొని; మత్తిల్లి = మదించి; మకరాకారరేఖాభిరామంబులౌ = మొసలియొక్క రూపమువంటి రూపముచే ఇంపయినవైన; సమగ్రప్రభామండలంబుల్ = నిండువెలుఁగులసముదాయము కలవి; చలింపన్ = కదలాడఁగా; నిలింపాశుగాసాకృతిన్ = ఇంద్రధనుస్సుయొక్క ఆకారమున; మాసరంబైన = అతిశయించి యున్న; మాయూరపింఛంబుతోన్ = నెమలిపింఛముతో (నెమలిపింఛము కృష్ణునికి శిరో౽లంకారమనుట); ఐక్యముంబొందు = కలిసియుండు - కూడియుండు; కొప్పు = జుట్టు; కన్పట్టగా రాని = చూడగా రాని - హద్దు మీఱిన; వేడ్కన్ = మక్కువతో; మహాఫాలపట్టంబుపైన్ = విశాలమగు నుదుటిపయి; నెట్టుకోన్; నిగమకముగంధముల్ = వేదములను పద్మముల పరిమళములను; సంధిలంజేయు = కలిగించు - వ్యాపింపఁజేయు; నాసాపుటిన్ = నాసికయందు; ప్రస్ఫుటస్ఫూర్తి = మిక్కిలిస్ఫుటమగు ప్రకాశము; దృప్య...దల్ = గొప్పవైన విండ్లశోభలు: పెంపు మీఱంగన్ = అతి<noinclude><references/></noinclude> spe1dgq1afofmocweeantr1ghh99c5i 555333 555332 2026-05-02T08:27:42Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 555333 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>{{Telugu poem|type=|lines=<poem>లోనాఁ గడున్ జిత్రభస్త్రంబునన్ <ref>క. నిల్చినం, చ. నిల్పినం</ref>నిల్పినం బొల్పుగాఁ గల్పక స్వచ్ఛగుచ్ఛంబు సత్యార్థమై నిత్యముం గ్రొత్తగాఁ బూనియున్నాఁడనన్ భవ్యశంఖంబు సవ్యాగ హస్తంబునం <ref>ట.చ. బొల్పుగా</ref>దిమ్ముగా దివ్యభూషావిశేషార్భటుల్ గ్రమ్మ, లేఁదెమ్మెరల్ గ్రమ్మఁగా నమ్రదిక్పాలకమ్రస్తుతుల్ స్వస్థలం బంటఁగా, నంటఁగా రాక రాకా సుధాభానుభానూజ్జ్వలజ్జ్వాలకీలాకులప్రౌఢ<ref>చ. లీఢా</ref>రీఢాకృదారూఢగాఢత్విడౌఘంబు మోఘంబుగా <ref>చ. ఖనిరి</ref>మేఘవీథిం <ref>చ.ట. ధరాభో</ref>ధరాధోజగద్ధోరణిన్ <ref>చ. దోరణుల్</ref>దోరణల్ గట్ట, యాదవ రమణుండు నాభిసంజాతకంజాతజాతుం డఖండాంఘ్రిపీఠీభవద్విశ్వవిశ్వంభరా భాగుఁ డాభోగవద్భోగి భోగాసనుం డాసవామోదమాధుర్యధుర్యాసురస్త్రీ కపోలద్వయీపత్రరేఖాపకారక్రియాక్రూరచక్రాంకుఁ డోంకారసర్వస్వనిర్వా హకుం డుర్విచే దుర్వహాంగప్రభాగుర్విచే నోషధుల్ గన్న పృథ్వాఖ్యపృథ్వీశ ముఖ్యుండు పుండ్రేక్షుకోదండలక్షాభుఁ డంచద్ధరస్మేరసారుం డుదారుండు దా<ref>చ. రోత్తముల్</ref>రోత్తమల్ నీలయన్ బాలటున్ లక్ష్మియన్ పక్ష్మలాక్షీశిరోరత్నమున్ భూమియన్ భామయున్ బ్రేమఁ గామించి వెన్నాడఁగా మించి పంచాబ్దుఁ డయ్యుం గడుం బ్రోడలౌ బోడలుం జూడఁగాలేని పెన్నిక్క నిక్కంబ యావి ష్కృతం జూపి దీపించి యుండన్.</poem>|ref=77}} '''టీక'''. కడిందియసురున్ = అసాధ్యుఁడైన రాక్షసుఁడగు; ధేనుకున్ = ధేనుకుఁడనువానిని; ధేను...శౌర్యాగ్నిచేన్ — ధేనుకుత్కీలదంభోళి = గోవర్ధనిపర్వతమను పిడుగును; సంస్తంభి = అడ్డుకొను - పడకుండఁజేయు; దోఃస్తంభ = స్తంభములఁబోలు భుజములనుండి; సంభూత = పుట్టిన; శౌర్యాగ్నిచేన్ = పరాక్రమమను అగ్నిచే; క్రాఁచి = దహించి - అనఁగా ధేనుకాసురుని సంహరించి [ధేనుకుత్కీల = గోవర్ధనపర్వతముచేత అని పూర్వటీక]; గోలోకముం గాచి = గోవులగుంపును రక్షించి; గోవర్ధన...క్షోణిన్ = గోవర్ధనపర్వతపు గుహాప్రదేశమున; క్రీడించు = ఆటలాడు; విన్నాణి = నేర్పరి - శ్రీకృష్ణుఁడు; పెన్నాటకంబైన = మిక్కిలి చలించుచున్నఁ - నటించుచున్న; క్రాల్గన్నులన్, కల్గు = ప్రకాశించుకన్నులనుండి వెలువడు; పెన్{{ZWNJ}}దళ్కులన్ = ఎక్కువైన కాంతులను; నల్గడన్ = నాల్గుదిక్కులను; చిల్కు = చిమ్మఁజేయు - ప్రసరింపఁజేయు; నెమ్మోముజాబిల్లి = ముఖచంద్రుఁడు; శోభిల్లన్ = ప్రకాశించఁగా; ఉత్భుల్లగల్లద్వయిన్ = ప్రకాశించు రెండుచెక్కిళ్ళయందును; హత్తి = అంటుకొని; మత్తిల్లి = మదించి; మకరాకారరేఖాభిరామంబులౌ = మొసలియొక్క రూపమువంటి రూపముచే ఇంపయినవైన; సమగ్రప్రభామండలంబుల్ = నిండువెలుఁగులసముదాయము కలవి; చలింపన్ = కదలాడఁగా; నిలింపాశుగాసాకృతిన్ = ఇంద్రధనుస్సుయొక్క ఆకారమున; మాసరంబైన = అతిశయించి యున్న; మాయూరపింఛంబుతోన్ = నెమలిపింఛముతో (నెమలిపింఛము కృష్ణునికి శిరో౽లంకారమనుట); ఐక్యముంబొందు = కలిసియుండు - కూడియుండు; కొప్పు = జుట్టు; కన్పట్టగా రాని = చూడగా రాని - హద్దు మీఱిన; వేడ్కన్ = మక్కువతో; మహాఫాలపట్టంబుపైన్ = విశాలమగు నుదుటిపయి; నెట్టుకోన్; నిగమకముగంధముల్ = వేదములను పద్మముల పరిమళములను; సంధిలంజేయు = కలిగించు - వ్యాపింపఁజేయు; నాసాపుటిన్ = నాసికయందు; ప్రస్ఫుటస్ఫూర్తి = మిక్కిలిస్ఫుటమగు ప్రకాశము; దృప్య...దల్ = గొప్పవైన విండ్లశోభలు: పెంపు మీఱంగన్ = అతి<noinclude><references/></noinclude> 3l31ccdfrjik5kw8rxtvg5avmlcgorw 104 212709 555338 554932 2026-05-02T10:10:32Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దారు */ 555338 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>శయింపఁగా; రంగద్రుచిన్ = నాట్యము చేయు కాంతితో - తొలుకాడు కాంతితో; శాక్వరస్కంధబంధుత్వగంధంబున్ = ఎద్దుమూఁపురము బంధుత్వవాసనను - ఎద్దుమూఁపురపుఁబోలికను. ['శాక్వర...గంధంబునన్ = ఎద్దుమూఁపురమునుబోలి నిక్కుగల గర్వమును' అని పూర్వటీక.] రూపించు = ప్రకాశింపఁజేయు; మూఁపుల్ = భుజములు; పురాయింపన్ = వర్ధిల్లఁగా - విజృంభింపఁగా; ఇంపారురేఖత్రయీమైత్రిన్ = చక్కనైన మూఁడుగీతలకూడికచే; కంబుపాకంబుపాకంబునన్ = చిన్నశంఖమువిధమున; బంధురంబై = నిమ్నోన్నతములు కలదై - ఒప్పిదమై; వలత్కంథరంబు, ఒప్పన్ = గుండ్రనిమెడ ప్రకాశింపఁగా; కప్పెక్కు = నల్లని; నీలంపుఁగంబంబులంబోలు = స్తంభములవలె నున్న; బల్గేలు = గొప్పచేతులు; లీలావిభూషావళిన్ = విలాసార్థమయిన నగలసమూహముచే; చాలన్ = ఎక్కువఁగా; భాసిల్లన్ = ప్రకాశింపఁగా; ఉల్లోకసౌందర్యధుర్యస్థితిన్ = లోకాతీతమయిన (గొప్ప) సౌందర్యముకు వహించుస్థితితో; విస్తృతం = విశాలమయిన; ఉరస్సీమ = వక్షఃస్థలము; జీమూతమై = మేఘమై; హారవర్షోపలశ్రేణి = ముత్యాలహారము లను వడగండ్లు; రాణించు మించున్ = ప్రకాశించు మెఱుపును; పురాణింపగాఁజేయు - వృద్ధిపొందఁజేయునట్టి; అచ్చోన = ఆప్రదేశముననే - వక్షమునందే; ఉచ్ఛూనభానుచ్ఛవిన్ = (దట్టమయిన) సూర్యకాంతిని; తుచ్ఛముం జేసి = అణఁగఁద్రొక్కి - తిరస్కరించి; కంజాత...వహంబు = లక్ష్మీదేవియొక్క లత్తుకగుఱుతు లనెడి సందేహమును కలిగించునది; పంకేజరాగంబు = పద్మరాగము - కౌస్తుభమణి; ఇగుర్పంగన్ = చిగిరించఁగా - ప్రకాశింపఁగా; [విష్ణువువక్షముమీఁది కొస్తుభమాణిక్యము ఎఱ్ఱనిదగుటచే - లక్ష్మీదేవి అతనిని పాదముతో తాఁకుటవలన ఆ పాదమండద లత్తుకగుఱుతు అచట అంటుకొన్నట్టున్నదని వర్ణితము.) చరణయుగళహాటకంబై = పాదములకుఁ ద్రిశూలమై - అనఁగా బంధించున్నదై; కనద్ధాటకోద్యత్తులాకోటులు = ప్రకాశించు బంగారుమయమగు అందియలు; ఊటాడుచున్ = కదలాడుచు; చాటువాచాటతన్, చాటి = చాటుగర్భోక్తులను పలికి - చమత్కారయుక్తముగా మాటనేర్పును వెల్లడించి; ముప్పేటగాన్ = మూఁడుపేటలుగా - మూఁడుచుట్లు వచ్చునట్లుగా; కటిన్ = మొలయందు; సంఘటిల్లన్ = కూర్పఁబడఁగా - ఉండఁగా [ఇచట “చాటు - చాటించు; వాచాటతన్ = మాటకారితనమును" ఆని పూర్వటీక]; తటిల్లేఖ = మెఱుపుతీగ; లేఖర్షభున్ చేరి = ఇంద్రుని జేరి; రంజిల్లునాన్ = ప్రకాశించునోయనునట్లు; ఉల్లసత్కాంతి = తళతళ మను కాంతు లీనుచున్నది; గోయష్టి = ఆవులను తోలెడి కఱ్ఱ; ఇచ్చకున్, వచ్చుచున్ = మనస్సు నాకర్షించుచు; కరా...లోనాన్ = చేతియందుంచుకొనఁబడిన బ్రహ్మాండగోళములసమూహములో యనునట్లు; చిత్రభస్త్రంబునన్ = రంగురంగులసంచియందు; పొల్పుగాన్ = అందముగా; కల్పకస్వచ్ఛగుచ్ఛంబు = పారిజాతపుఁబూగుత్తి; సత్యార్థమై = సత్యభామ కిచ్చుటకొఱకు; భవ్యశంఖంబు = గొప్పశంఖము - పాంచజన్యము; నవ్యాగ్రహస్తంబునందు = ఎడమయఱచేతియందు; ఇమ్ముగాన్ = భద్రముగా ఉండఁగా; దివ్య...టుల్ = గొప్పగొప్పనగల ఆర్భాటములు; క్రమ్మన్ = వ్యాపింపఁగా; లేఁదెమ్మెరల్ = లేఁతవాయువులు; నమ్ర...స్తుతుల్ = వినతులగు దిక్పాలకులపొగడ్తలు; స్వస్థలంబు = స్వర్గమును; అంటఁగా = అంటుకొనఁగా - స్వర్గమున వ్యాపింపఁగా; రాకా...ఘంబు — రాకాసుధాభాను = నిండుచంద్రునియొక్క; భాను = కిరణములనుండి; ఉజ్జ్వలజ్వాల = ప్రకాశించుచున్న జ్వాలయొక్క; కీలాకుల = మంటలచేత కలఁత నొంది; ప్రౌఢరీఢాకృత్ = ఎక్కువ అవమానపఱచుచున్న; ఆరూఢ = మీఁదికి లేచుచున్న; గాఢత్విడౌఘంబు = అధికకాంతిసమూహము; మోఘంబుగాన్ = వ్యర్థమగునట్లు; మేఘవీథిన్ = గగనమార్గమునందును; ధరాధోజగద్ధోరణిన్ = క్రిందిలోకమునందును; యాదవరమణుండు = యాదవులకు ప్రభువగు శ్రీకృష్ణుఁడు; నాభి...జాతుండు = నాభికమలమున పుట్టిన బ్రహ్మకలవాఁడు; అఖండాం...భాగుఁడు = (తనకు) గొప్పపాదపీఠముగాఁ జేయఁబడిన సమస్తభూభాగములును కలవాఁడు; ఆభోగవద్భోగిభోగాసనుండు = పరిపూర్ణమైన శేషునిదేహము పీఠముగాఁ గలవాఁడు ['అభోగవత్ = పరిపూర్ణత్వమువంటి' అని పూర్వ<noinclude><references/></noinclude> f9k3682y1etva0t5nmmsevhknzbix4a 104 212892 555277 2026-05-01T12:49:22Z Brjswiki 6801 /* అచ్చుదిద్దారు */ 555277 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Brjswiki" /></noinclude>యశో — గుమ్మపాలెక్కడ యిప్పుడు దొరుకుతవితండ్రీ. రాహు - ఏమో. యశో - తాతయ్య గారి అవుదూడలను విడిచివేస్తిని కుడుచుకొనిపోయెను. రాహు — దూడలూ వాటి ఆమ్మలదగ్గిరకే వెళ్లి కుడుచుకున్నాయే. యశో - మనకు పాలేలాగుతండ్రీ. రాహు - మరెట్టా. యశో - కొన్ని మనముపితికికొని కొన్ని వానికి వదిలి పెట్టవలయును. రాహు — అట్లాఅయితే సరే నేనూ ఇకనువిడువనూ సగంసాలు దూడలకిమ్మని తాతయ్యగారితో చెపుతాలే. యశో — నాయనా అచ్చునగుద్దినరురా తండ్రిగుణాలే అడుగునదేమున్నది. రాహు — తండ్రేమిటీ చెప్పవుగా ఊ. యశో - ఏమి చెప్పుదు నాయనా. {{Center|{{p|fs125}}పాట. కనాడా</p>}} {{left margin|5em}}<poem>నడువలేను రా తండ్రి॥ ॥నుడు॥ నాడురేయిలేచినన్ను విడిచిపొరిపోయెరా॥ ॥నుడు॥ నేనెంత నిర్భాగ్యురాలనో నాయనా॥ ॥నుడు॥ ధీనురాలనగుచునేనీనోటితోను నీకు॥ ॥నుడు॥</poem> </div> అయ్యో దౌర్భాగ్యదశ పూర్వజన్మమందు నేనెంతపాపముచేసుకొంటినో నా ముద్దుబిడ్డ పెదనిగదల్చి నాయనా అనుచుండగా విను భాగ్యమునాకిప్పటికి లేకపోయెనే అఖండ జ్ఞానసంపన్నుఁడై యెక్కడనో బహుశిశిష్యావృతుండై యున్నట్లు వినవచ్చెడిని యీబిడ్డను ఏడీనాయనాయని యడుగుతున్నాడే దుఃఖాగ్నిలో సమిధలువేసి ప్రజ్వరిల్లజేయుచున్నాడే ఏమిగతి ఎటులైన నాప్రాణవల్లభుని ఒకసారి నాకన్నులంజూచినఁ జాలునే నా బిడ్డని కితాడేమీ తండ్రియని చెప్పిఒప్పించి నాప్రాణంబుల విడిచెదంగాక (అని) కమలా - ఏమి సెలవు. యశో - కనులా! ఇదిగో ఎవ్వరికినిదెలియకుండ మన ఉదయన అన్నయ్యనిటుబిల్చెదనా కమలా - (వెళ్లి ఉదయనునితో వచ్చును)<noinclude><references/></noinclude> nbi3qx7oj94yteciv2un24efkm5tia4 104 212893 555288 2026-05-01T13:45:33Z Brjswiki 6801 /* అచ్చుదిద్దారు */ 555288 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Brjswiki" /></noinclude>ఉద - అమ్మాయీ! యేలనన్ను బిల్పించితివి. యశో - అన్నా నాదురవస్థ నీసంజెప్పవలసినదేమున్నది. రాజకమారులు గయా సమీపంబున వటవృక్షముక్తిందనున్నారట అమహానుభావునితో నేనుజెప్పినట్లు కొన్ని సంగతులు చెప్పి మనను కపిలవస్తుపురంబునకం ద్రిప్పఁగలవాడవు నీవేయని నమ్మి పిల్పించితిని నేనును రేపుబయలువెడలి రాహులునితో గపిలవస్తుపురంబునకుం బ్రవేశించెదను. నా వచనంబులుగా ఈమాటలను చెప్పుము. {{left margin|5em}}<poem>సీ॥ చిక్కారికట్టిన చింతకాయలతల కట్టుతో నెన్నాళ్లు నెట్టికొఁదు వ్రతపట్టితాల్చిన ముతకజిల్లెడునార వలువతో నెన్నాళ్లునిలచియుండు కొలపోసిరెండుపూటలకద్దనేరావు పాలతో నెన్నాళ్లుబ్రతికియుఁదు మూలగాబడియుత్త నేలపైకొంగిడి మైవాల్చియెన్నాళ్లుమనిసహింతు</poem> </div> {{left margin|5em}}<poem>గీ॥ ఇదిపగటివేళ యిదిరేయి యిరియుదయము ఇదిగదా యస్తమయమనియెఱుగకొక్క సరిగ నేడ్చుచునెన్నాళ్లుచావకుండు దయగలదయేనియిమ్ము నీదర్శనమ్ము॥</poem> </div> ఇంకను. {{left margin|5em}}<poem>సీ॥ ప్రేమతో నాపేరు బెట్టిపల్కించిన చిల్కలన్ని యుకెట్లఁజేరిఁజుమ్ము ఆటకైనాకొంగు నెఁటిరాఁబోలిన హంసలన్ని కొలంకు లందెననుము కోడిగానకునాదు కొప్పుపైనాడించు నెమలిపిల్లలుదారెనింగికనుము గికురించిచెవియొద్ద గిచకిచలాడించు గొఱవంకలుపొలాలకరిగెననుము</poem></div> {{left margin|5em}}<poem>గీ॥ కోరినాచేతఁబాడించు కొన్నవీణ సాలెపురుగులగూళ్లతో జాలనిండి మేడగదిలోన మూలవ్రేలాడుననుము యువతిజీవచ్ఛవంబయి యుండెననుము॥</poem> </div> మఱియు {{left margin|5em}}<poem>సీ॥ చిన్ననాడేనీదు చేతిప్రసాదంబు స్వీకరించినదియీశిష్యురాలే వయసువచ్చిన వెన్క వదలకనీపాద సేవజేసినదియీశిష్యురాలె అనుభవంబుననిన్ను నంటుచుదనలోనఁ జేర్చిపట్టినదియిశిష్యురాలే మున్మున్నగానె నీమాలానవైరాగ్యసిద్ధిగాంచినదియీశిష్యురాలె</poem></div><noinclude><references/></noinclude> pzawn4tsjj3z5bypg0ygbpg75ektkm4 555289 555288 2026-05-01T13:46:58Z Brjswiki 6801 555289 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Brjswiki" /></noinclude>ఉద - అమ్మాయీ! యేలనన్ను బిల్పించితివి. యశో - అన్నా నాదురవస్థ నీసంజెప్పవలసినదేమున్నది. రాజకమారులు గయా సమీపంబున వటవృక్షముక్తిందనున్నారట అమహానుభావునితో నేనుజెప్పినట్లు కొన్ని సంగతులు చెప్పి మనను కపిలవస్తుపురంబునకం ద్రిప్పఁగలవాడవు నీవేయని నమ్మి పిల్పించితిని నేనును రేపుబయలువెడలి రాహులునితో గపిలవస్తుపురంబునకుం బ్రవేశించెదను. నా వచనంబులుగా ఈమాటలను చెప్పుము. {{left margin|5em}}<poem>సీ॥ చిక్కారికట్టిన చింతకాయలతల కట్టుతో నెన్నాళ్లు నెట్టికొఁదు వ్రతపట్టితాల్చిన ముతకజిల్లెడునార వలువతో నెన్నాళ్లునిలచియుండు కొలపోసిరెండుపూటలకద్దనేరావు పాలతో నెన్నాళ్లుబ్రతికియుఁదు మూలగాబడియుత్త నేలపైకొంగిడి మైవాల్చియెన్నాళ్లుమనిసహింతు</poem> </div> {{left margin|5em}}<poem>గీ॥ ఇదిపగటివేళ యిదిరేయి యిరియుదయము ఇదిగదా యస్తమయమనియెఱుగకొక్క సరిగ నేడ్చుచునెన్నాళ్లుచావకుండు దయగలదయేనియిమ్ము నీదర్శనమ్ము॥</poem> </div> ఇంకను. {{left margin|5em}}<poem>సీ॥ ప్రేమతో నాపేరు బెట్టిపల్కించిన చిల్కలన్ని యుకెట్లఁజేరిఁజుమ్ము ఆటకైనాకొంగు నెఁటిరాఁబోలిన హంసలన్ని కొలంకు లందెననుము కోడిగానకునాదు కొప్పుపైనాడించు నెమలిపిల్లలుదారెనింగికనుము గికురించిచెవియొద్ద గిచకిచలాడించు గొఱవంకలుపొలాలకరిగెననుము</poem></div> {{left margin|5em}}<poem>గీ॥ కోరినాచేతఁబాడించు కొన్నవీణ సాలెపురుగులగూళ్లతో జాలనిండి మేడగదిలోన మూలవ్రేలాడుననుము యువతిజీవచ్ఛవంబయి యుండెననుము॥</poem> </div> మఱియు {{left margin|5em}}<poem>సీ॥ చిన్ననాడేనీదు చేతిప్రసాదంబు స్వీకరించినదియీశిష్యురాలే వయసువచ్చిన వెన్క వదలకనీపాద సేవజేసినదియీశిష్యురాలె అనుభవంబుననిన్ను నంటుచుదనలోనఁ జేర్చిపట్టినదియిశిష్యురాలే మున్మున్నగానె నీమాలానవైరాగ్యసిద్ధిగాంచినదియీశిష్యురాలె</poem></div><noinclude><references/></noinclude> 20yo55uc8hblwldrc2oyzvzkijgnqdo 104 212894 555293 2026-05-01T14:29:12Z Brjswiki 6801 /* అచ్చుదిద్దారు */ 555293 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Brjswiki" /></noinclude>{{left margin|5em}}<poem>గీ॥ చెక్కిలిపదంబుపెట్టవే ఒక్కసారి యనుపదద్వయమీరెంటికినినడుమను కూర్చితీనిరెండువర్ణముల్ కోర్కెదీరె నదియేకడసారియోగమాయనియెననుము॥</poem> </div> పదపడి. {{left margin|5em}}<poem>సీ॥ అర్థరాత్రినిభార్యకావంతజెప్పక తారుటేకాఁబోలు దయయనంగ ఎన్నటికాత్మనిన్నె డఁబాయననిచెప్పి జరుగుటేకాఁబోలు సత్యమనగ ఆలిచూలాలి చేయటుద్రోచీమెత్తచా టిడుటకాఁబోలు సహింసయనఁగ తల్లిఁదండ్రినిసతీఁదనయునాత్మఁదలంప మానుట కాఁబోలుజ్ఞానమసఁగ</poem> </div> {{left margin|5em}}<poem>గీ॥ మూఢురాలను దుఃఖసముద్రమందు ముణీగియున్నానునాకొక్క ముక్కతనదు పుణ్యమయనుగుమోటితో బోధఁజేయ రాదుగాబోలునని చెప్పిరమ్ముపొమ్ము॥</poem> </div> మనసు నిలవక మఱియొకటి చెప్పెద వినుమనము. మీరుజన్మించిన యేడుదినములకే మీతల్లిగారు మాయాదేవి స్వర్గస్థురా లైనది. వివలస గర్భంబుదాల్చిన యేకునెలలకే మీసాంగత్యంబు కపిలవస్తుపురంబునకు గరవాయె మీకునాయందుబోదమిన కుమార రాహులున కేడువత్సరంబులు నిండవచ్చుచున్నవి నాగతియెటులుండుమో చూచెదముగాకయని నిరీక్షించుచుంటీ రాయేమి! అక్రోధనులని బిరుదు రహించిన పెద్దలుగదామీరు. మూఢురాలనగు నామాటలకుం గోపింపరాదనియు మనవిచేయుము. అన్నా నీవువచ్చు దనుక బ్రాణంబులునిలచి యుండుసుమా త్వరగా జయసిద్ధిఁగనుము . ఉద — చిత్తము అట్లుగానేపోవుచున్నాను. {{right|'''(అందఱు నిష్క్రమణము)'''}} {{rule |6em }} {{Center|{{p|fs125}}తృతీయరంగము ౼ వటవృక్షము</p>}} {{rule |6em }} {{Center|'''(బుద్ధుడు, శిష్యగణము ప్రవేశము)'''}} బుద్ధు - అన్న లారా! ఇటువినుండు ప్రత్యక్షానుమానాది ప్రమాణంబులలన మానవులకు దెలియనసాధ్యంబగు జగజ్జన్మాదికారణంబిట్టిదని చెప్పఁబూనునాడు.<noinclude><references/></noinclude> e7ggbf4jivqwqw7bamrubnf3zbe7pif 104 212895 555330 2026-05-02T08:07:39Z Brjswiki 6801 /* అచ్చుదిద్దారు */ 555330 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Brjswiki" /></noinclude>పరమమూడుఁడు కార్యంబుచే కారణంబుండునని తెలిసికొనుట మాత్రమే మనుష్యునకుం దెలియఁదగిన విషయము ఆదియెకించి దత్వము సర్వకారణము దృష్టాంతరహితముగాన నవాజ్యూనసగోచరము ఆకారణంబగు కారణంబగు కారణము సత్యము ఏకము నిత్యమును జ్ఞానరూపంబునైయుండు దేశకాలనిమిత్తంబులచే ననవచ్ఛిన్నంబు అదియెట్టిదియైననేమి గుణరహితమును నిర్వికారమునునగు జ్ఞానియగు జీవి పరిశుద్ధవర్తనుండై ఫలంబనుభవించుట యనుభవసిద్ధంలు శమదమాదిగుణసంపత్తిగలిగి యహింసయేధర్మంబని యెరిఁగి సర్వభూతంబులయందును దయఁగల్లి సమదర్శనుండై కామాదిశత్రువర్ణంబుచే బీడింపంబడక స్వార్థపరాయణుఁడుగాక పరోపకార పరాయణతగల్గి జీవించుటకూడదనువాడు కలడా ఎల్లదేశంబులవారు ఎల్లమతంబులవారు పరమార్థకృత్యవిచారణంబున నేకీభవించిన విషయమువినియే తక్కినమార్గములు పరస్పరవిరుద్ధంబులు మలినంబులునైయున్నయవి. ఇట్లు తెలిసికొనుటయే మోక్షము. {{Center|'''(ఉదయనుఁడు పవేశము)'''.}} ఉద --- (వచ్చి) {{Center|{{p|fs125}}పాట</p>}} జోగీధర్మరాజా జొహార్ జోహార్ జోహార్ జొహార్ నరాధిపకనూజా జోహార్ విరాజన్మహౌజా జొహార్ అహోసాధతేజా జొహార్ బుద్ధు — (చూచిచేరునట్లు) ఓహో ఉదయనుఁడు కాఁబోలును నిర్వాణ్ క్షేమమాయేమివర్తమానములు, ఉద - నన్ను మఱచితిరా. బుద్దు - కాదోయి క్షేమవర్తమానములడుగుచున్నాను. ఉద — నేను నీ చెలికాడనే. బుద్ధు - తనలో) ఏమియిది సేసెకటియడిగిన తామొకటి చెప్పుచున్నాడెమి (ఉదయముని చెవులవంకఁజూచి) చెవులలో యేమోపెట్టుకున్నావేమి తీసివేయుదునా (అని చేతితోదీయును). ఉద — ఈమధ్య చెవులు జబ్బుచేసినని వైద్యుఁడు మందిచ్చి చెవులలోనుంచినాడు<noinclude><references/></noinclude> tc5poinr19tbgdpoavljxeiwha13vrk 555331 555330 2026-05-02T08:12:02Z Brjswiki 6801 555331 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Brjswiki" /></noinclude>పరమమూడుఁడు కార్యంబుచే కారణంబుండునని తెలిసికొనుట మాత్రమే మనుష్యునకుం దెలియఁదగిన విషయము ఆదియెకించి దత్వము సర్వకారణము దృష్టాంతరహితముగాన నవాజ్యూనసగోచరము ఆకారణంబగు కారణంబగు కారణము సత్యము ఏకము నిత్యమును జ్ఞానరూపంబునైయుండు దేశకాలనిమిత్తంబులచే ననవచ్ఛిన్నంబు అదియెట్టిదియైననేమి గుణరహితమును నిర్వికారమునునగు జ్ఞానియగు జీవి పరిశుద్ధవర్తనుండై ఫలంబనుభవించుట యనుభవసిద్ధంలు శమదమాదిగుణసంపత్తిగలిగి యహింసయేధర్మంబని యెరిఁగి సర్వభూతంబులయందును దయఁగల్లి సమదర్శనుండై కామాదిశత్రువర్ణంబుచే బీడింపంబడక స్వార్థపరాయణుఁడుగాక పరోపకార పరాయణతగల్గి జీవించుటకూడదనువాడు కలడా ఎల్లదేశంబులవారు ఎల్లమతంబులవారు పరమార్థకృత్యవిచారణంబున నేకీభవించిన విషయమువినియే తక్కినమార్గములు పరస్పరవిరుద్ధంబులు మలినంబులునైయున్నయవి. ఇట్లు తెలిసికొనుటయే మోక్షము. {{Center|'''(ఉదయనుఁడు పవేశము)'''.}} ఉద --- (వచ్చి) {{Center|{{p|fs125}}పాట</p>}} {{left margin|5em}}<poem>జోగీధర్మరాజా జొహార్ జోహార్ జోహార్ జొహార్॥ జోగీ॥ నరాధిపకనూజా జోహార్॥ జోగీ॥ విరాజన్మహౌజా జొహార్॥ జోగీ॥ అహోసాధతేజా జొహార్॥ జోగీ॥</poem> </div> బుద్ధు — (చూచిచేరునట్లు) ఓహో ఉదయనుఁడు కాఁబోలును నిర్వాణ్ క్షేమమాయేమివర్తమానములు, ఉద - నన్ను మఱచితిరా. బుద్దు - కాదోయి క్షేమవర్తమానములడుగుచున్నాను. ఉద — నేను నీ చెలికాడనే. బుద్ధు - తనలో) ఏమియిది సేసెకటియడిగిన తామొకటి చెప్పుచున్నాడెమి (ఉదయముని చెవులవంకఁజూచి) చెవులలో యేమోపెట్టుకున్నావేమి తీసివేయుదునా (అని చేతితోదీయును). ఉద — ఈమధ్య చెవులు జబ్బుచేసినని వైద్యుఁడు మందిచ్చి చెవులలోనుంచినాడు<noinclude><references/></noinclude> ir5e4im373119t02gmdnrnba9mi99v1 3 212896 555336 2026-05-02T09:02:55Z శ్రీరామమూర్తి 1517 [[WP:AES|←]]Created page with '{{Subst:స్వాగతం}}' 555336 wikitext text/x-wiki == స్వాగతం == <div style="align: center; padding: 1em; border: solid 2px Orange; background-color: Orange;"> <div class="center"><span style="font-size:large; color:black;">{{PAGENAME}} గారు, తెలుగు వికీసోర్స్ కు <span style="color:white;">స్వాగతం!</span>! [[దస్త్రం:Wikisource-logo.svg|40px]]</span></div></div> <div style="align: left; padding: 1em; border: solid 2px Orange; background-color: white;"> {{PAGENAME}} గారు, [[w:వికీసోర్స్|తెలుగు వికీసోర్స్]] కు స్వాగతం! వికీసోర్స్ లో సభ్యులైనందుకు అభినందనలు. *ఈ సముదాయములో మీ పని సజావుగా సాగుతుందని ఆశిస్తున్నాం. సహాయము కావాలిస్తే, ఇక్కడ [[సహాయము:Contents|సహాయ పేజీలు]] చూడండి.(ముఖ్యంగా [[సహాయం:గ్రంథాలను చేర్చటం|గ్రంథాలను చేర్చటం]] మరియు [[Wikisource:శైలి మార్గదర్శిని|వికీసోర్స్ యొక్క శైలి మార్గదర్శిని]] కొత్తవారికి ఉపయోగపడతాయి). ఈ సముదాయం గూర్చిన ప్రశ్నలను [[Wikisource:రచ్చబండ|రచ్చబండ]]లో అడగవచ్చు లేదా సముదాయానికి సంబంధించిన విషయాలను చర్చించవచ్చు. మీరు ఈ ప్రాజెక్టునకు సహాయం చెయ్యాలనుకొంటే ఇక్కడ చేయవలసిన పనుల జాబితా [[Wikisource:సముదాయ పందిరి|సముదాయ పందిరి]]లో ఉన్నది. * తెలుగులో ఎలా రాయాలో తెలుసుకోవడానికి [[w:వికీపీడియా:తెలుగులో రచనలు చెయ్యడం|తెలుగులో రచనలు చెయ్యడం]] మరియు [[w:వికీపీడియా:టైపింగు సహాయం|టైపింగు సహాయం]] మరియు [[w:కీ బోర్డు|కీ బోర్డు]] చదవండి. * దిద్దుబాటు పెట్టె పై భాగంలో ని కలంతోసంతకం వున్న బొమ్మ పై నొక్కిన లేక నాలుగు టిల్డెలతో <nowiki>(~~~~)</nowiki> ఇలా సంతకం చేస్తే మీ పేరు, తేదీ, టైము ముద్రితమౌతాయి. (ఇది చర్చా పేజీలకు మాత్రమే పరిమితం, చర్చ ఎవరు జరిపారో తెలియడానికి, వ్యాసాలలో చెయ్యరాదు.) * వికీసోర్స్ ను ఉపయోగిస్తున్నప్పుడు మీకేమయినా సందేహాలు వస్తే [http://te.wikisource.org/w/index.php?title={{TALKPAGENAMEE}}&action=edit&section=new&preload=template:helpme-preload&preloadtitle=సందేహం ఇక్కడ] నొక్కి, మీ సందేహాన్ని అడగండి. వీలయినంత త్వరగా వికీ విధివిధానాలు తెలిసిన సభ్యులు మీ సందేహాన్ని నివృత్తి చేస్తారు. * తెలుగు వికీ సభ్యులు అభిప్రాయాలు పంచుకొనే [http://groups.google.com/group/teluguwiki తెవికీ గూగుల్ గుంపు]లో చేరండి మరియు ఫేస్బుక్ వాడేవారైతే [http://www.facebook.com/pages/%E0%B0%A4%E0%B1%86%E0%B0%B5%E0%B0%BF%E0%B0%95%E0%B1%80/319640018072022 తెవికీ సముదాయ పేజీ] ఇష్టపడండి. * మీరు ఈ సైటు గురించి అభిప్రాయాలు [[వికీసోర్స్:అభిప్రాయాలు| ఇక్కడ]] వ్రాయండి తెలుగు వికీసోర్స్ లో మళ్ళీ మళ్ళీ కలుద్దాం. [[బొమ్మ:Smile icon.png|25px]] &nbsp;[[వాడుకరి:శ్రీరామమూర్తి|శ్రీరామమూర్తి]] ([[వాడుకరి చర్చ:శ్రీరామమూర్తి|చర్చ]]) 09:02, 2 మే 2026 (UTC) </div> 7w0gr11yxddjos9oh6jl1bnn60imy60 104 212897 555337 2026-05-02T09:07:16Z Brjswiki 6801 /* అచ్చుదిద్దారు */ 555337 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Brjswiki" /></noinclude>తీసివెయ్యవద్దు వద్దు. బుద్ధు - నీవబద్ధములాడుచున్నావు (అని తీసివేసి) ఇప్పుడు చక్కఁగా వినగలవు, ఉద — అయ్యో మీమాటలు చెవినిబడ్డాకతర్వాత నేనుతిరిగి కపిలవస్తువు ప్రవేశింతునా. బుద్ధు — అవును గాని నీవు ఆడిగినదానికి నేనుచెప్పునట్టి యుత్తరములెట్లు గానిందువు పోనీ నామాటలువినినట్లయిన జ్ఞానధనము మూటగట్టుకొనియెదవు అక్కర లేదా! ఉద - కపిలవస్తువునుండి అయిదువందలమంది తమదగ్గరకువచ్చినారు జ్ఞానధనము సంపాదించుకుని యిక్కడనే యుండిపోయినారు గదా నేనును అంతేనా. బుద్ధు - అయిన నేమియిబ్బంది. ఉద — అట్లాగే వినియెదగాని తమరు కపిలవస్తువున కొక్కసారి దయచేయవలయునని నాకోరిక అట్లుగానే వచ్చేదనని వాగ్దానము చేసినయెడల మీరెన్ని చెప్పినను వినియెద. బుద్ధు — అట్లే చేసెదను గాని యేమితొందర. ఉద - అయ్యా యశోధరాదేవిగారిట్లుగాచెప్పిరి (చిక్కారికట్టిన మొదలు నాల్గసీసములు తుదివ్యాము చెప్పును). బుద్ధు - ఉదయనా నేనయిదారుదినములలో వచ్చుచున్నాడనని చెప్పుము. ఉద - చిత్తము, చిత్తము. త్వరగా పోదునా. బుద్దు — మంచిది (శిష్యులతో). ::అన్నలారా! నేను కపిలవస్తుపురంబునకుం బోయెద నామతవ్యాప్తియచ్చటసుంగూడ సాధ్యమైనవరకుం జేయవలసియున్నది. ::మీరును ఇష్టముచొప్పన నా వెంటనుండుడు. శిష్యు — చిత్తము గురుస్వామి. {{right|'''(అందఱు నిష్క్రమణము)'''}} {{Center|{{p|fs125}}చతుర్ధరంగము — శుద్ధోదనమందిరము</p>}} {{rule |6em }} {{Center|'''(యశోధర, రాహులకుమారుడు, శుద్ధోదనుడు, గౌతమి ప్రవేశము)'''}} శుద్దో - ఉదయనుఁడువచ్చి చెప్పినప్రకారము సిద్ధార్థుడు రావలసిన దీని దినమేకదా.<noinclude><references/></noinclude> jko514e85c85roi8ju9l6n4gu9oc4pi 104 212898 555339 2026-05-02T11:48:05Z Brjswiki 6801 /* అచ్చుదిద్దారు */ 555339 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Brjswiki" /></noinclude>రాహు - సిద్ధార్థుఁడెవ్వడే అమ్మా. యశో — నాయనా నిలువనివ్వవుకదా వచ్చునుగా చూచెదవు గాని తండ్రీ ఏమియేడ్పిస్తావు మీ నాయనగారే (కన్నీళ్లుపెట్టుకొను ముందుగా బిడ్డనితో నిలుచుండును). {{Center|'''(తెరలో)'''}} శ్రీమన్మహారాజ రాజకీరిటవిరాజిత పద్మరాగ నీరాజితచరణయుగళ దివ్యజ్ఞానవిభవాభీరామ దయాసత్యచాడ్యనంత కల్యాణగుణసమేత అహింసా ధర్మసంస్థాపనాచార్య ఆదినారాయణ నవమావతార నిఖిలదేవగంధర్వ యక్షకిన్నరకింపురుష సంస్తూయమాన మమోవాక్కాయశక్తి సంకలితపరమ తత్త్వప్రకాశక జగద్దీపక ధర్మజ్ఞ సుగత సుమంతుభద్ర భగవత్ మారజిత్ లోకజిత్ జిన మాయాదేవీతనూజ శ్రాద్ధోదని గౌతమి ఆర్కబంధు ముఖబిరుదాంకితుండగు యతిశిఖామణి బుద్ధదేవ సిద్ధార్థు స్వాములవారు వచ్చుచున్నారు. యశో — (రాహులుం బక్కనుంచుకొని సిగ్గుతో భయముతో కొంపముతో దుఃఖముతో అడుగులు కడబడ ముందుకు నడచుచుండగా) బుద్ధు — (పరిమిత శిష్యులతోవచ్చును). {{left margin|5em}}<poem>శ్లో॥ దయాసిద్ధి రేవాస్త్వహింసాస్తులోకే సదాన్తనిస్సకాంతిస్సనీతీస్సదాపి స్వరాదిప్రసక్తి:పునర్జన్మహేతు ర్బజధ్వంనిరాకారనిర్వాణమేకమ్॥</poem> </div> యశో - (ఏడ్చుచు బిడ్డను పాదములమీద వైచి బుద్ధునింగౌగలించుకొనియుండును). {{Center|{{p|fs125}}పాట</p>}} {{left margin|5em}}<poem>నాధా నాధా నాప్రాణనాధా నాటికీ నేడాదర్శనము॥ ॥నాధా॥ (తలయెత్తిచూచి) మేలైన కాశ్మీర శాలుగప్పినమేను యేలాయోర్చెను యిఱ్ఱత్రోలుగప్పుటకు॥ ॥నాధా॥ కలవిప్పినిదురబొమ్మని నాకుసెలవిచ్చి గదిగుమ్మముమదాట గాళ్లేటులాడే ॥నాధా॥</poem> </div><noinclude><references/></noinclude> 8c7p5282fe3ndwjt9snerbe3axojnao