మూస:Explore Wikisource

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="te">
  <siteinfo>
    <sitename>వికీసోర్స్</sitename>
    <dbname>tewikisource</dbname>
    <base>https://te.wikisource.org/wiki/%E0%B0%AE%E0%B1%8A%E0%B0%A6%E0%B0%9F%E0%B0%BF_%E0%B0%AA%E0%B1%87%E0%B0%9C%E0%B1%80</base>
    <generator>MediaWiki 1.47.0-wmf.1</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">మీడియా</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">ప్రత్యేక</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">చర్చ</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">వాడుకరి</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">వాడుకరి చర్చ</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">వికీసోర్స్</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">వికీసోర్స్ చర్చ</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">దస్త్రం</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">దస్త్రంపై చర్చ</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">మీడియావికీ</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">మీడియావికీ చర్చ</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">మూస</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">మూస చర్చ</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">సహాయం</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">సహాయం చర్చ</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">వర్గం</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">వర్గం చర్చ</namespace>
      <namespace key="100" case="first-letter">ద్వారము</namespace>
      <namespace key="101" case="first-letter">ద్వారము చర్చ</namespace>
      <namespace key="102" case="first-letter">రచయిత</namespace>
      <namespace key="103" case="first-letter">రచయిత చర్చ</namespace>
      <namespace key="104" case="first-letter">పుట</namespace>
      <namespace key="105" case="first-letter">పుట చర్చ</namespace>
      <namespace key="106" case="first-letter">సూచిక</namespace>
      <namespace key="107" case="first-letter">సూచిక చర్చ</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">మాడ్యూల్</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">మాడ్యూల్ చర్చ</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Event</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Event talk</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>మూస:Explore Wikisource</title>
    <ns>10</ns>
    <id>29739</id>
    <revision>
      <id>555830</id>
      <parentid>376599</parentid>
      <timestamp>2026-05-11T14:14:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vjsuseela</username>
        <id>1850</id>
      </contributor>
      <comment>పేజీ కి లింక్ ఇచ్చాను</comment>
      <origin>555830</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="825" sha1="ihujvu50vekzu03181ttbjae2cklwjh" xml:space="preserve">&lt;div style=&quot;float:left; width:49%&quot;&gt;
'''[[:Category:రచయితలు|రచయితలు]]''' &lt;span style=&quot;font-size:90%&quot;&gt;–సూచిక&lt;/span&gt;
* [[: వర్గం:యుగముల వారీగా రచయితలు|యుగాల వారీగా]]
* [[: వికీసోర్స్:కాపీహక్కుల పరిధి దాటిన రచయితలు]]
&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;float:right; width:49%&quot;&gt;
'''రచనలు''' &lt;span style=&quot;font-size:90%&quot;&gt;– సూచిక&lt;/span&gt;
*[[:వర్గం:కాపీహక్కుల ప్రకారం రచనలు |నకలు హక్కుల ప్రకారం]]
* [[:Category:కాలరేఖ ప్రకారం రచనలు|కాలరేఖ ప్రకారం]]
&lt;/div&gt;
&lt;noinclude&gt;{{documentation}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ihujvu50vekzu03181ttbjae2cklwjh</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>555832</id>
      <parentid>555830</parentid>
      <timestamp>2026-05-11T14:24:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vjsuseela</username>
        <id>1850</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>555832</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="875" sha1="e5xr9y1aqz9apqcodx0n0xzidfpz21n" xml:space="preserve">&lt;div style=&quot;float:left; width:49%&quot;&gt;
'''[[:Category:రచయితలు|రచయితలు]]''' &lt;span style=&quot;font-size:90%&quot;&gt;–సూచిక&lt;/span&gt;
* [[: వర్గం:యుగముల వారీగా రచయితలు|యుగాల వారీగా]]
* [[: వికీసోర్స్:కాపీహక్కుల పరిధి దాటిన రచయితలు|కాపీహక్కుల వారీగా]]
&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;float:right; width:49%&quot;&gt;
'''రచనలు''' &lt;span style=&quot;font-size:90%&quot;&gt;– సూచిక&lt;/span&gt;
*[[:వర్గం:కాపీహక్కుల ప్రకారం రచనలు |నకలు హక్కుల ప్రకారం]]
* [[:Category:కాలరేఖ ప్రకారం రచనలు|కాలరేఖ ప్రకారం]]
&lt;/div&gt;
&lt;noinclude&gt;{{documentation}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>e5xr9y1aqz9apqcodx0n0xzidfpz21n</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>వికీసోర్స్:కాపీహక్కుల పరిధి దాటిన రచయితలు</title>
    <ns>4</ns>
    <id>70537</id>
    <revision>
      <id>555829</id>
      <parentid>320853</parentid>
      <timestamp>2026-05-11T13:59:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>added [[Category:రచయితలు]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>555829</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="25296" sha1="swblpnlbm5rrvkpb5noflmck9tyv1zh" xml:space="preserve">== రచయితల కాపీహక్కుల స్థితిగతులు ==
తెలుగు వికీసోర్సు అన్నది ఎవరైనా అభివృద్ధిపరచగల స్వేచ్ఛానకలు హక్కులున్న రచనలుగల గ్రంథాలయం. దీని నిర్వచనంలోనే ఉన్న స్వేచ్ఛా నకలు హక్కులు అన్న పదం వల్ల ఈ గ్రంథాలయంలో ఉన్న పుస్తకాలు ముందస్తు అనుమతి అవసరం లేకుండా, వాణిజ్యావసరాలకు సైతం తిరిగి వినియోగించుకోగలిగిన కృతులు మాత్రమే ఇందులో ఉండాలి. ఇలాంటివి సాధారణంగా రెండు విధాలుగా ఉంటాయి:
# సార్వజనీనమైన కృతులు - స్వంత సృజనల (original creations) మీద వాటి సృష్టికర్తలకు (రచయితలు, సంగీతకారులు, శిల్పులు, చిత్రకారులు, వగైరా) దక్కే పలు చట్టపరమైన హక్కుల సమూహమైన కాపీహక్కులు చట్టప్రకారం కొన్ని పరిధుల మేరకు కొంత కాలం మాత్రమే ఉంటాయి. ఉదాహరణకు భారతదేశంలో రచయిత పేరు తెలిసిన సాహిత్య రచనలు రచయిత జీవితకాలంలో ప్రచురితమై ఉంటే రచయిత మరణానంతరం 60 సంవత్సరాలు గడిచాకా ఆ కృతి కాపీహక్కుల పరిధిలో ఉండవు. అలా కృతి తొలి ప్రచురితమైన, రచయిత పౌరసత్వం ఉన్న దేశానికి అనుగుణంగా కృతి సార్వజనీనం అవడానికి స్థానిక చట్టాలు వర్తిస్తాయి.
# స్వేచ్ఛా నకలు హక్కుల్లో విడుదల అయిన కృతులు - కాపీహక్కుల స్వంతదారు స్వయంగా స్వేచ్ఛా నకలు హక్కులకు సంబంధించిన లైసెన్సుల్లో (అవేమిటి అన్నది [[:Commons:Commons:Licensing#Acceptable_licenses|కామన్సులో]] చూడండి)
తెలుగు వికీసోర్సులో ఉండే పుస్తకాలు సాధారణంగా వికీమీడియా కామన్సులో అప్‌లోడ్ అవుతాయి. వికీమీడియా ఫౌండేషన్ సైట్లకు సర్వర్ యునైటెడ్ స్టేట్స్ ఆఫ్ అమెరికాలో ఉండడం వల్ల వికీమీడియా కామన్సులో ఉండే కృతులు ఆ కృతి మొదట ప్రచురితమైన దేశంతో పాటుగా, అమెరికా చట్టాలు కూడా వర్తిస్తాయని. రెండు దేశాల్లోనూ కాపీహక్కుల పరిధిలో లేకుంటేనే చేర్చవచ్చని విధానాలు ఉన్నాయి.&lt;ref&gt;2018 అక్టోబరు నాటికి, ఈ విధానం మరీ కచ్చితంగా అమలు కావడంలేదు. కృతి ప్రచురితమైన దేశంలో సార్వజనీనం అయివుంటే అమెరికాలో కాకున్నా వికీమీడియా కామన్సులో ప్రస్తుతానికి తొలగింపు నోటీసుతో లేని కృతులు అనేకం ఉండడానికి కామన్స్‌లో దీని అమలు విషయమై ఉన్న భిన్నాభిప్రాయం కొంత కారణం.&lt;/ref&gt; భారతీయ కాపీహక్కుల చట్టం 1956 దాని తదనంతర సవరణల ప్రకారం, భారతదేశంలో రచయిత జీవితకాలంలో, వారి పేరు మీదనే ప్రచురితమైన భారతీయ రచయిత పుస్తకాలు రచయిత మరణానంతరం 60 సంవత్సరాలకు సార్వజనీనం అవుతాయి. (ఇది చాలా సరళమైన వివరం. స్పష్టత కోసం [[వికీసోర్స్:తెలుగు వికీసోర్స్ కాపీహక్కుల మార్గదర్శిని]] చూడండి) అయితే భారతదేశం అమెరికాతో కాపీహక్కుల సంబంధాలు ఏర్పరుచుకున్న నాటికి అంటే యురుగ్వే రౌండ్ అగ్రిమెంట్స్ యాక్ట్ తేదీ 1996 జనవరి 1 నాటికి భారతదేశంలో సార్వజనీనం అయివుండడం లేదా కాపీహక్కుల నోటీసు లేకుండా 1989 మార్చి 1కి ముందు ప్రచురితమైనది లేదా కాపీహక్కుల పునరుద్ధరణ పొందకుండా 1964కి ముందు ప్రచురితమైన భారతీయ కృతులు మాత్రమే అమెరికాలో సార్వజనీనం అయివుంటాయి. దీన్ని కూడా బాగా సరళంగా చెప్పాలంటే 1941 నాటికి మరణించిన రచయితలు, తమ జీవితకాలంలో ప్రచురితమైన పుస్తకాలు ఇటు భారతదేశంలోనే కాక, అమెరికాలోనూ సార్వజనీనమే.

==భారతదేశంలో సార్వజనీనం==
* [[రచయిత:అక్కిరాజు ఉమాకాంతం]] (1889-1942)
* [[రచయిత:అజ్జాడ ఆదిభట్ట నారాయణదాసు]] (1864-1945)
* [[రచయిత:అడిదము రామారావు]] (1886–1956)
* [[రచయిత:అడివి బాపిరాజు]] (1895 - 1952)
* [[రచయిత:ఉమర్ ఆలీషా]] (1886-1945)
* [[రచయిత:ఏటుకూరి వెంకట నరసయ్య]] (1911-1949)
* [[రచయిత:కట్టమంచి రామలింగారెడ్డి]] (1880-1951)
* [[రచయిత:కె. ఎన్. కేసరి]] (1875-1953)
* [[రచయిత:కొండా వెంకటప్పయ్య]] (1866-1949)
* [[రచయిత:గరిమెళ్ల సత్యనారాయణ]] (1893-1952)
* [[రచయిత:చాగంటి శేషయ్య]] (1881-1956)
* [[రచయిత:చిలకమర్తి లక్ష్మీనరసింహం]] (1867-1946)
* [[రచయిత:చిలుకూరి నారాయణరావు]] (1889-1951)
* [[రచయిత:చెళ్లపిళ్ల వేంకటశాస్త్రి]] (1870-1950)
* [[రచయిత:జనమంచి శేషాద్రి శర్మ]] (1882-1950)
* [[రచయిత:టంగుటూరి ప్రకాశం]] (1872-1957)
* [[రచయిత:టేకుమళ్ళ అచ్యుతరావు]] (1880-1947)
* [[రచయిత:తాతా సుబ్బరాయశాస్త్రి]] (1867-1944)
* [[రచయిత:తిరుపతి వేంకట కవులు]] (1872-1919 and 1870-1950)
* [[రచయిత:త్రిపురనేని రామస్వామి]] (1887-1943)
* [[రచయిత:త్రిపురాన వేంకటసూర్యప్రసాదరాయకవి]] (1889-1945)
* [[రచయిత:దువ్వూరి రామిరెడ్డి]] (1895-1947)
* [[రచయిత:దుర్భాక రాజశేఖర శతావధాని]] (1888-1957)
* [[రచయిత:పంచాగ్నుల ఆదినారాయణ శాస్త్రి]] (1890-1951)
* [[రచయిత:పెండ్యాల వేంకట సుబ్రహ్మణ్యశాస్త్రి]] (1877-1950)
* [[రచయిత:బలిజేపల్లి లక్ష్మీకాంతం]] (1881-1953)
* [[రచయిత:బళ్ళారి రాఘవ]] (1880-1946)
* [[రచయిత:మానవల్లి రామకృష్ణయ్య]] (1866-1957)
* [[రచయిత:మేడేపల్లి వేంకటరమణాచార్యులు]] (1862-1943)
* [[రచయిత:శ్రీపాద కామేశ్వరరావు]] (1877-1943)
* [[రచయిత:రాయసం వెంకట శివుడు]] (1870-1954)
* [[రచయిత:సురవరం ప్రతాపరెడ్డి]] (1896–1953)
* [[రచయిత:కొప్పరపు సోదర కవులు]] (ఇద్దరిలో దీర్ఘకాలం జీవించినవారు 1942లో మరణించారు)
* [[రచయిత:నండూరి వెంకట సుబ్బారావు]]
* [[రచయిత:తెన్నేటి సూరి]]
* [[రచయిత:సురవరం ప్రతాపరెడ్డి]]

== అమెరికాలోనూ, భారతదేశంలోనూ సార్వజనీనం ==
* [[రచయిత:అయ్యల సోమయాజుల గణపతిశాస్త్రి]] (1878-1936)
* [[రచయిత:అల్లంరాజు రంగశాయి కవి]] (1860–1936)
* [[రచయిత:అల్లంరాజు సుబ్రహ్మణ్యకవి]]  (1831 - 1892)
* [[రచయిత:అవ్వారి సుబ్రహ్మణ్య శాస్త్రి]] (1883-1935)
* [[రచయిత:అందుగుల వెంకయ్య]] (17వ శతాబ్ది)
* [[రచయిత:ఆదిపూడి సోమనాథరావు]] (1867 - 1941)
* [[రచయిత:ఏనుగుల వీరాస్వామయ్య]] (1780-1836)
* [[రచయిత:కందుకూరి వీరేశలింగం పంతులు]] (1848-1919)
* [[రచయిత:కల్లూరి వేంకట రామశాస్త్రి]] (1857-1928)
* [[రచయిత:కాశీనాథుని నాగేశ్వరరావు]] (1867 - 1938)
* [[రచయిత:కాశీభట్ట బ్రహ్మయ్యశాస్త్రి]] (1863-1940)
* [[రచయిత:కాళ్ళకూరి నారాయణరావు]] (1871-1927)
* [[రచయిత:కొటికలపూడి సీతమ్మ]]  (1874 - 1936)
* [[రచయిత:కొమర్రాజు వెంకట లక్ష్మణరావు]] (1877-1923)
* [[రచయిత:కొల్లూరు కామశాస్త్రి]] (1840-1907)
* [[రచయిత:కోలాచలం శ్రీనివాసరావు]] (1854-1919)
* [[రచయిత:గిడుగు రామమూర్తి]] (1863-1940)
* [[రచయిత:గురజాడ అప్పారావు]]  (1862-1915)
* [[రచయిత:గురజాడ శ్రీరామమూర్తి]] (1851-1899)
* [[రచయిత:గోడే నారాయణ గజపతి రావు]] (1828-1903)
* [[రచయిత:చిలుకూరి వీరభద్రరావు]] (1872-1939)
* [[రచయిత:జనమంచి వేంకటరామయ్య]] (1872-1933)
* [[రచయిత:జయంతి రామయ్య పంతులు]] (1860-1941)
* [[రచయిత:తల్లాప్రగడ సుబ్బారావు]] (1856-1890)
* [[రచయిత:దయానంద సరస్వతి]]
* [[రచయిత:దాసు శ్రీరాములు]] (1846-1908)
* [[రచయిత:దిట్టకవి నారాయణకవి]] (18వ శతాబ్ది)
* [[రచయిత:దీవి గోపాలాచార్యులు]] (1872–1920)
* [[రచయిత:దేవులపల్లి సోదరకవులు]] (వీరిలో దీర్ఘకాలం జీవించినవారు 1912లో మరణించారు)
* [[రచయిత:ధర్మవరం గోపాలాచార్యులు]] (1840-1912)
* [[రచయిత:ధర్మవరం రామకృష్ణమాచార్యులు]] (1853-1912)
* [[రచయిత:నడకుదుటి వీరరాజు పంతులు]] (1871–1937)
* [[రచయిత:నాదెళ్ల పురుషోత్తమ కవి]] (1863-1938)
* [[రచయిత:న్యాపతి సుబ్బారావు పంతులు]] (1856-1941)
* [[రచయిత:పరవస్తు చిన్నయ సూరి]] (1809–1861)
* [[రచయిత:పరవస్తు వేంకట రంగాచార్యులు]] (1822-1900)
* [[రచయిత:పానుగంటి లక్ష్మీ నరసింహారావు]] (1865–1940)
* [[రచయిత:పారనంది రామశాస్త్రి]] (1853-1930)
* [[రచయిత:పాల్కురికి సోమనాథుడు]]
* [[రచయిత:పురాణపండ మల్లయ్య శాస్త్రి]]  (1853-1925)
* [[రచయిత:బసవరాజు అప్పారావు]] (1894-1933)
* [[రచయిత:బహుజనపల్లి సీతారామాచార్యులు]] (1821-1891)
* [[రచయిత:బెల్లంకొండ రామరాయ కవీంద్రుడు]] (1875-1914)
* [[రచయిత:బంకుపల్లె మల్లయ్యశాస్త్రి]] (1876-1947)
* [[రచయిత:మతుకుమల్లి నృసింహకవి]] (1816–1873)
* [[రచయిత:మల్లాది అచ్యుతరామశాస్త్రి]] (1872-1943)
*[[రచయిత:మేల్పత్తూరు నారాయణ భట్టతిరి]] (1560-1646)
* [[రచయిత:మండపాక పార్వతీశ్వర శాస్త్రి]] (1833-1897)
* [[రచయిత:మంత్రిప్రెగడ భుజంగరావు]] (1876-1940)
* [[రచయిత:రఘుపతి వేంకటరత్నం నాయుడు]] (1862-1939)
* [[రచయిత:వడ్డాది సుబ్బారాయుడు]] (1854-1938)
* [[రచయిత:వావిలాల వాసుదేవశాస్త్రి]] (1851-1897)
* [[రచయిత:వావిలికొలను సుబ్బారావు]] (1863-1936)
* [[రచయిత:వావిళ్ల రామస్వామి శాస్త్రులు]] (1812-1891)
* [[రచయిత:వేటూరి ప్రభాకరశాస్త్రి]] (1888-1950)
* [[రచయిత:వేదము వేంకటరాయ శాస్త్రి]] (1853–1929)
* [[రచయిత:వేంకట రామకృష్ణ కవులు]] (ఇద్దరిలో దీర్ఘకాలం జీవించినవారు 1939లో మరణించారు)
* [[రచయిత:సోమరాజు రామానుజరావు]] (1896-1934)

==పాత జాబితా==
* [[రచయిత:అందుగుల వెంకయ్య]]
* [[రచయిత:అక్కిరాజు ఉమాకాంతం]] (1889-1942)
* [[రచయిత:అజ్జాడ ఆదిభట్ట నారాయణదాసు]] (1864-1945)
* [[రచయిత:అడివి బాపిరాజు]] (1895 - 1952)
* [[రచయిత:అయ్యల సోమయాజుల గణపతిశాస్త్రి]] (1878-1936)
* [[రచయిత:అల్లంరాజు సుబ్రహ్మణ్యకవి]]  (1831 - 1892)
* [[రచయిత:అవ్వారి సుబ్రహ్మణ్య శాస్త్రి]] (1883-1935)
* [[రచయిత:ఆదిపూడి సోమనాథరావు]] (1867 - 1941)
* [[రచయిత:ఉమర్ ఆలీషా]] (1886-1945)
* [[రచయిత:ఏనుగుల వీరాస్వామయ్య]] (1780-1836)
* [[రచయిత:ఏటుకూరి వెంకట నరసయ్య]] (1911-1949)
* [[రచయిత:కందుకూరి వీరేశలింగం పంతులు]] (1848-1919)
* [[రచయిత:కట్టమంచి రామలింగారెడ్డి]] (1880-1951)
* [[రచయిత:కల్లూరి వేంకట రామశాస్త్రి]] (1857-1928)
* [[రచయిత:కాశీనాథుని నాగేశ్వరరావు]] (1867 - 1938)
* [[రచయిత:కాశీభట్ట బ్రహ్మయ్యశాస్త్రి]] (1863-1940)
* [[రచయిత:కాళ్ళకూరి నారాయణరావు]] (1871-1927)
* [[రచయిత:కూచి నరసింహము]] (1866-1940)
* [[రచయిత:కె. ఎన్. కేసరి]] (1875-1953)
* [[రచయిత:కొటికలపూడి సీతమ్మ]]  (1874 - 1936)
* [[రచయిత:కొప్పరపు సోదర కవులు]]
* [[రచయిత:కొమర్రాజు వెంకట లక్ష్మణరావు]] (1877-1923)
* [[రచయిత:కొల్లూరు కామశాస్త్రి]] (1840-1907)
* [[రచయిత:కొండా వెంకటప్పయ్య]] (1866-1949)
* [[రచయిత:కోరాడ రామచంద్రశాస్త్రి]] (1816-1897)
* [[రచయిత:కోలాచలం శ్రీనివాసరావు]] (1854-1919)
* [[రచయిత:గరిమెళ్ల సత్యనారాయణ]] (1893-1952)
* [[రచయిత:గిడుగు రామమూర్తి]] (1863-1940)
* [[రచయిత:గురజాడ అప్పారావు]]  (1862-1915)
* [[రచయిత:గురజాడ శ్రీరామమూర్తి]] (1851-1899)
* [[రచయిత:గోడే నారాయణ గజపతి రావు]] (1828-1903)
* [[రచయిత:చాగంటి శేషయ్య]] (1881-1956)
* [[రచయిత:చిలకమర్తి లక్ష్మీనరసింహం]] (1867-1946)
* [[రచయిత:చిలుకూరి నారాయణరావు]] (1889-1951)
* [[రచయిత:చిలుకూరి వీరభద్రరావు]] (1872-1939)
* [[రచయిత:చెళ్లపిళ్ల వేంకటశాస్త్రి]] (1870-1950)
* [[రచయిత:జనమంచి వేంకటరామయ్య]] (1872-1933)
* [[రచయిత:జనమంచి శేషాద్రి శర్మ]] (1882-1950)
* [[రచయిత:జయంతి రామయ్య పంతులు]] (1860-1941)
* [[రచయిత:టంగుటూరి ప్రకాశం]] (1872-1957)
* [[రచయిత:టేకుమళ్ళ అచ్యుతరావు]] (1880-1947)
* [[రచయిత:తల్లాప్రగడ సుబ్బారావు]] (1856-1890)
* [[రచయిత:తాతా సుబ్బరాయశాస్త్రి]] (1867-1944)
* [[రచయిత:తాళ్ళపాక తిమ్మక్క]]
* [[రచయిత:తిరుపతి వేంకట కవులు]] (1872-1919 and 1870-1950)
* [[రచయిత:త్రిపురనేని రామస్వామి]] (1887-1943)
* [[రచయిత:త్రిపురాన వేంకటసూర్యప్రసాదరాయకవి]] (1889-1945)
* [[రచయిత:దయానంద సరస్వతి]]
* [[రచయిత:దాసు శ్రీరాములు]] (1846-1908)
* [[రచయిత:దిట్టకవి నారాయణకవి]]
* [[రచయిత:దీవి గోపాలాచార్యులు]] (1872–1920)
* [[రచయిత:దువ్వూరి రామిరెడ్డి]] (1895-1947)
* [[రచయిత:దుర్భాక రాజశేఖర శతావధాని]] (1888-1957)
* [[రచయిత:దేవులపల్లి సోదరకవులు]]
* [[రచయిత:ధర్మవరం గోపాలాచార్యులు]] (1840-1912)
* [[రచయిత:ధర్మవరం రామకృష్ణమాచార్యులు]] (1853-1912)
* [[రచయిత:నరసింహదేవర వేంకటశాస్త్రి]] (1828-1915)
* [[రచయిత:నాగపూడి కుప్పుస్వామయ్య]] (1865-1951)
* [[రచయిత:నాదెళ్ల పురుషోత్తమ కవి]] (1863-1938)
* [[రచయిత:న్యాపతి సుబ్బారావు పంతులు]] (1856-1941)
* [[రచయిత:నీలంరాజు వేంకటశేషయ్య]]
* [[రచయిత:పంచాగ్నుల ఆదినారాయణ శాస్త్రి]] (1890-1951)
* [[రచయిత:పరవస్తు చిన్నయ సూరి]] (1809–1861)
* [[రచయిత:పరవస్తు వేంకట రంగాచార్యులు]] (1822-1900)
* [[రచయిత:పానుగంటి లక్ష్మీ నరసింహారావు]] (1865–1940)
* [[రచయిత:పారనంది రామశాస్త్రి]] (1853-1930)
* [[రచయిత:పాల్కురికి సోమనాథుడు]]
* [[రచయిత:పురాణపండ మల్లయ్య శాస్త్రి]]  (1853-1925)
* [[రచయిత:పెండ్యాల వేంకట సుబ్రహ్మణ్యశాస్త్రి]] (1877-1950)
* [[రచయిత:బలిజేపల్లి లక్ష్మీకాంతం]] (1881-1953)
* [[రచయిత:బళ్ళారి రాఘవ]] (1880-1946)
* [[రచయిత:బసవరాజు అప్పారావు]] (1894-1933)
* [[రచయిత:బహుజనపల్లి సీతారామాచార్యులు]] (1821-1891)
* [[రచయిత:బెల్లంకొండ రామరాయ కవీంద్రుడు]] (1875-1914)
* [[రచయిత:బంకుపల్లె మల్లయ్యశాస్త్రి]] (1876-1947)
* [[రచయిత:భావరాజు వేంకట కృష్ణారావు]] (1895-1957)
* [[రచయిత:మతుకుమల్లి నృసింహకవి]] (1816–1873)
* [[రచయిత:మల్లాది అచ్యుతరామశాస్త్రి]] (1872-1943)
* [[రచయిత:మానవల్లి రామకృష్ణయ్య]] (1866-1957)
* [[రచయిత:మేడేపల్లి వేంకటరమణాచార్యులు]] (1862-1943)
*[[రచయిత:మేల్పత్తూరు నారాయణ భట్టతిరి]] (1560-1646)
* [[రచయిత:మండపాక పార్వతీశ్వర శాస్త్రి]] (1833-1897)
* [[రచయిత:మంత్రిప్రెగడ భుజంగరావు]] (1876-1940)
* [[రచయిత:రఘుపతి వేంకటరత్నం నాయుడు]] (1862-1939)
* [[రచయిత:రాయసం వెంకట శివుడు]] (1870-1954)
* [[రచయిత:వడ్డాది సుబ్బారాయుడు]] (1854-1938)
* [[రచయిత:వావిలాల వాసుదేవశాస్త్రి]] (1851-1897)
* [[రచయిత:వావిలికొలను సుబ్బారావు]] (1863-1936)
* [[రచయిత:వావిళ్ల రామస్వామి శాస్త్రులు]] (1812-1891)
* [[రచయిత:వేటూరి ప్రభాకరశాస్త్రి]] (1888-1950)
* [[రచయిత:వేదము వేంకటరాయ శాస్త్రి]] (1853–1929)
* [[రచయిత:వేంకట రామకృష్ణ కవులు]]
* [[రచయిత:శ్రీపాద కామేశ్వరరావు]] (1877-1943)
* [[రచయిత:సురవరం ప్రతాపరెడ్డి]] (1896–1953)
* [[రచయిత:సోమరాజు రామానుజరావు]] (1896-1934)

== మూలాలు ==
{{reflist}}

[[వర్గం:రచయితలు]]</text>
      <sha1>swblpnlbm5rrvkpb5noflmck9tyv1zh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>సూచిక:తెలంగాణ తేజోమూర్తులు.pdf</title>
    <ns>106</ns>
    <id>210994</id>
    <revision>
      <id>555818</id>
      <parentid>550465</parentid>
      <timestamp>2026-05-11T12:15:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <origin>555818</origin>
      <model>proofread-index</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="246" sha1="4ggnzel3xhjcgfxwazika7qve4133ns" xml:space="preserve">{{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template
|రకం=పుస్తకం
|శీర్షిక=[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు]]
|భాష=te
|సంపుటి=
|రచయిత=
|అనువాదకులు=
|ఎడిటర్=[[రచయిత:మామిడి హరికృష్ణ|మామిడి హరికృష్ణ]]
|చిత్రకర్త=
|పాఠశాల=
|ప్రచురణకర్త=
|చిరునామా=హైదరాబాద్
|సంవత్సరం=2017
|ఆధారం=
|ISBN=
|OCLC=
|LCCN=
|BNF_ARK=
|ARC=
|మూలం=pdf
|బొమ్మ=1
|పురోగతి=X
|పుటలు=&lt;pagelist 
22=1
/&gt;
|సంపుటాలు=
|వ్యాఖ్యలు=
|వెడల్పు=
|సిఎస్ఎస్=
|పేజీ మొదటి వరుస=
|పేజీ చివరివరుస=
}}</text>
      <sha1>4ggnzel3xhjcgfxwazika7qve4133ns</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>555822</id>
      <parentid>555818</parentid>
      <timestamp>2026-05-11T12:57:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <origin>555822</origin>
      <model>proofread-index</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="268" sha1="8ubfhtt0l13353j3xlnb2usj5l9rgq6" xml:space="preserve">{{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template
|రకం=పుస్తకం
|శీర్షిక=[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు]]
|భాష=te
|సంపుటి=
|రచయిత=
|అనువాదకులు=
|ఎడిటర్=[[రచయిత:మామిడి హరికృష్ణ|మామిడి హరికృష్ణ]]
|చిత్రకర్త=
|పాఠశాల=
|ప్రచురణకర్త=
|చిరునామా=హైదరాబాద్
|సంవత్సరం=2017
|ఆధారం=
|ISBN=
|OCLC=
|LCCN=
|BNF_ARK=
|ARC=
|మూలం=pdf
|బొమ్మ=1
|పురోగతి=X
|పుటలు=&lt;pagelist 
18to21=&quot;విసూ&quot;
22=1
/&gt;
|సంపుటాలు=
|వ్యాఖ్యలు=
|వెడల్పు=
|సిఎస్ఎస్=
|పేజీ మొదటి వరుస=
|పేజీ చివరివరుస=
}}</text>
      <sha1>8ubfhtt0l13353j3xlnb2usj5l9rgq6</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>555823</id>
      <parentid>555822</parentid>
      <timestamp>2026-05-11T12:59:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <origin>555823</origin>
      <model>proofread-index</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="293" sha1="i9xchr02rskqh24gc6kvhdzr1s6i065" xml:space="preserve">{{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template
|రకం=పుస్తకం
|శీర్షిక=[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు]]
|భాష=te
|సంపుటి=
|రచయిత=
|అనువాదకులు=
|ఎడిటర్=[[రచయిత:మామిడి హరికృష్ణ|మామిడి హరికృష్ణ]]
|చిత్రకర్త=
|పాఠశాల=
|ప్రచురణకర్త=
|చిరునామా=హైదరాబాద్
|సంవత్సరం=2017
|ఆధారం=
|ISBN=
|OCLC=
|LCCN=
|BNF_ARK=
|ARC=
|మూలం=pdf
|బొమ్మ=1
|పురోగతి=X
|పుటలు=&lt;pagelist 
15to17=&quot;బొమ్మ&quot;
18to21=&quot;విసూ&quot;
22=1
/&gt;
|సంపుటాలు=
|వ్యాఖ్యలు=
|వెడల్పు=
|సిఎస్ఎస్=
|పేజీ మొదటి వరుస=
|పేజీ చివరివరుస=
}}</text>
      <sha1>i9xchr02rskqh24gc6kvhdzr1s6i065</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>555824</id>
      <parentid>555823</parentid>
      <timestamp>2026-05-11T13:00:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <origin>555824</origin>
      <model>proofread-index</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="345" sha1="lfk6vk2tspwt28dlqtepqsnth79ex9j" xml:space="preserve">{{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template
|రకం=పుస్తకం
|శీర్షిక=[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు]]
|భాష=te
|సంపుటి=
|రచయిత=
|అనువాదకులు=
|ఎడిటర్=[[రచయిత:మామిడి హరికృష్ణ|మామిడి హరికృష్ణ]]
|చిత్రకర్త=
|పాఠశాల=
|ప్రచురణకర్త=
|చిరునామా=హైదరాబాద్
|సంవత్సరం=2017
|ఆధారం=
|ISBN=
|OCLC=
|LCCN=
|BNF_ARK=
|ARC=
|మూలం=pdf
|బొమ్మ=1
|పురోగతి=X
|పుటలు=&lt;pagelist 
1=&quot;ముఖచిత్రం&quot;
3=&quot;ప్రవి&quot;
15to17=&quot;బొమ్మ&quot;
18to21=&quot;విసూ&quot;
22=1
/&gt;
|సంపుటాలు=
|వ్యాఖ్యలు=
|వెడల్పు=
|సిఎస్ఎస్=
|పేజీ మొదటి వరుస=
|పేజీ చివరివరుస=
}}</text>
      <sha1>lfk6vk2tspwt28dlqtepqsnth79ex9j</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>555825</id>
      <parentid>555824</parentid>
      <timestamp>2026-05-11T13:02:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <origin>555825</origin>
      <model>proofread-index</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="379" sha1="hvhc1sz1j8mgp8xh4bxhbp4g1nkun81" xml:space="preserve">{{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template
|రకం=పుస్తకం
|శీర్షిక=[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు]]
|భాష=te
|సంపుటి=
|రచయిత=
|అనువాదకులు=
|ఎడిటర్=[[రచయిత:మామిడి హరికృష్ణ|మామిడి హరికృష్ణ]]
|చిత్రకర్త=
|పాఠశాల=
|ప్రచురణకర్త=
|చిరునామా=హైదరాబాద్
|సంవత్సరం=2017
|ఆధారం=
|ISBN=
|OCLC=
|LCCN=
|BNF_ARK=
|ARC=
|మూలం=pdf
|బొమ్మ=1
|పురోగతి=X
|పుటలు=&lt;pagelist 
1=&quot;ముఖచిత్రం&quot;
3=&quot;ప్రవి&quot;
11to13=&quot;ముందుమాట&quot;
15to17=&quot;బొమ్మ&quot;
18to21=&quot;విసూ&quot;
22=1
/&gt;
|సంపుటాలు=
|వ్యాఖ్యలు=
|వెడల్పు=
|సిఎస్ఎస్=
|పేజీ మొదటి వరుస=
|పేజీ చివరివరుస=
}}</text>
      <sha1>hvhc1sz1j8mgp8xh4bxhbp4g1nkun81</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:తెలంగాణ తేజోమూర్తులు.pdf/365</title>
    <ns>104</ns>
    <id>211813</id>
    <revision>
      <id>555848</id>
      <parentid>555810</parentid>
      <timestamp>2026-05-12T03:16:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>A.Murali</username>
        <id>3019</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>555848</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8849" sha1="026onr8uakqaflluvc7p43pz890pc79" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;A.Murali&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;
రైల్వే అధికారి కావడం, 8వ ఏటనే తల్లిని కోల్పోయిన రామకృష్ణ, తండ్రి, ఆయాల పెంపకములో పెరిగారు. తండ్రిగారు రామకృష్ణ పరమహంస భక్తుడైనందున వారి పిల్లలకు రామకృష్ణ. శారద అని పేర్లు పెట్టుకున్నారు. ఏలోటు లేకుండా కుమారుడిని, కూతురిని పెంచి పెద్దచేసారు. రామకృష్ణ గారి తల్లి వరంగల్లు జిల్లా కొలనుపాక
వాస్తవ్యురాలు, సంగీతంలో ప్రావీణ్యమున్న విదుషీమణి. తండ్రి తూర్పుగోదావరి జిల్లా రాజోలు వాస్తవ్యులు. ఉద్యోగ
రీత్య తెలంగాణ ప్రాంతములో నున్నందున కొలనుపాక వాస్తవ్యురాలిని పెళ్లి చేసుకొని హైదరాబాదులోనే స్థిరపడి
రామకృష్ణ మిషన్తో సంబంధ బాంధవ్యాలు ఏర్పరుచుకున్నారు.

బాల్యం నుండి రామకృష్ణ నృత్యం వైపు ఆసక్తి చూపుతున్నట్లు తెలుసుకొన్న తండ్రి మనం నాట్యం చెయ్యకూడదు మనం నాట్యకళా పోషకులం మాత్రమే అని హెచ్చరించారు. కాని రామకృష్ణగారు చాటు మాటున నృత్యకళాకారులను చూడడము, అనుకరించడము మొదలు పెట్టాడు. ఇవన్నీ సోదరి చూసి తండ్రికి ఫిర్యాదు చేసేది. ఆయన రామకృష్ణను దండించేవారు. అయినా పరిస్థితి యథాతథంగా ఉండేది.

'''మద్రాసులో విద్యాభ్యాసముఁ '''

ప్రాథమిక విద్యను సికింద్రాబాదులో ముగించి మాధ్యమిక విద్యకు మద్రాసు మైలాపూర్ రామకృష్ణ మఠానికి చెందిన స్కూలుకు కూతురు శారదను, రామకృష్ణను పంపించారు. కారణము క్రమశిక్షణ, ఆధ్యాత్మిక చింతన ఏర్పడి విద్యావంతులవుతారని. ఆ బాధ్యతను స్వామి శాశ్వతానంద గారు స్వీకరించారు. రామకృష్ణను చూడగానే మరో వివేకానందుడు అవుతాడేమోనని ఆ ముఖ వర్చసు విశాల నేత్రాలను చూసి ఆశపడ్డారు స్వామి శాశ్వతానంద.
(ఆయనను నేను చూసాను) ఆ మఠ గ్రంధాలయములోనే ఆధ్యాత్మిక ఆగమ గ్రంథాలను చదివి నాట్యకళలో అభిరుచిని పెంపొందించుకున్నారు. నాట్యాన్ని అభ్యసించాలని మీనాక్షి సుందరం పిళ్ళై వద్ద శిష్యునిగా చేరి భరత నాట్యం నేర్చుకున్నారు. నాట్యంపైగల అభిరుచిని ఆసక్తిని చూసి స్వామిజీ సంతోషించేవారు. రామకృష్ణను ప్రత్యేకంగా చూసేవారు. ఈ విషయం తెలుసుకున్న తండ్రి బాధపడి ఎంత చెప్పినా వినడము లేదని ప్రహ్లాదుని హరినామ స్మరణ వలె రామకృష్ణ నాట్య స్మరణ ఎక్కువైనదని భావించి ఎలాగైనా మాన్పించాలని నిశ్చయించు కొన్నాడు.
'''నాగపూర్ - నటరాజ బిరుదు '''

నాట్యం నుండి దృష్టి మరల్చాలనే ముఖ్య ఉద్దేశంతో ఉన్నత విద్యకొరకు నాగపూర్ పంపించడము జరిగినది. అక్కడ కూడా రామకృష్ణ మిషన్లో ఉండేవారు. రామకృష్ణగారు ఎట్టి పరిస్థితుల్లోను నాట్యం చేయడముగాని, నేర్చుకోవడము కాని జరుగకూడదని తండ్రిగారు గట్టిగా శాసించారు. అలా జరిగినట్లయితే నీకు నాకు మన కుటుంబముతో ఎలాంటి సంబంధముండదని హెచ్చరించారు. చివరికి ఎక్కడా మాపేరు కూడ ఉచ్చరించరాదని బెదిరించారు. తండ్రిగారి మాటకాదనలేక నాట్యకళపైనున్న మమకారం చంపుకోలేక ఏకాంతంగా ఎన్నోసార్లు దుఃఖించారట. అది చూసి స్వామిజీలు ఓదార్చేవారట. (ఇది స్వామి స్వరూపానంద గారి నుండి నేనువిన్న విషయం).

పట్టువీడని విక్రమార్యునివలె తండ్రి వెదిరించి నాట్యకళపై మొగ్గు చూపుతూ విద్యలో కూడ ప్రథమ శ్రేణి నందుకున్నారు. యూనివర్శిటీలో బి.ఎ. చదువుతూ ఆ ప్రాంతముననున్న గురువులు సిద్ధాణీ, చంపాబాయిల వద్ద
కథక్, టుమ్రీ, గజల్స్క అభినయం నేర్చుకొన్నారు. అప్పటికే నాయుడుపేట రాజమ్మవద్ద అభినయం నేర్చుకొన్నందున కొంత సులభతరమైంది.

అదే సమయములో రామకృష్ణ మఠం వదిలి వేయడం తండ్రి సహాయాన్ని నిరాకరించడము రామకృష్ణకు ఆహారము
సరిగా లేక బీదరికం ప్రారంభమైనది. బీదరికాన్ని ఆకలిని అధిగమించి నృత్య సాధన చేసి అందరిచే శభాష్
అనిపించుకున్నారు. నృత్య కళపై నున్న ఆసక్తిని గమనించి స్థానికులు తెలుగువారు సహాయ సహకారాలు అందించి
నృత్య కళాసాధనకు తోడ్పడ్డారు.

నాట్య కళా ప్రదర్శనలు, నాట్యకళలో కృషి, ఆ కళాసక్తిని వారి ద్వారా, వీరి ద్వారా తెలుసుకున్న బండారు
సంస్థానాధీశులు శ్రీ గణపతిరావు పాండేగారు రామకృష్ణ స్నేహితులు రాంభావ్ సర్దేశ్ గారి ద్వారా ఆహ్వానాన్ని పంపి
రామకృష్ణ నృత్య ప్రదర్శనను ఏర్పాటు చేసారు. అప్పటికే ఆ ఆస్థానంలో రాం గడ్ కు చెందిన ఆస్థాన నర్తకులు&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;
{{rh|తెలంగాణ |344 | తేజోమూర్తులు}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>026onr8uakqaflluvc7p43pz890pc79</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:తెలంగాణ తేజోమూర్తులు.pdf/366</title>
    <ns>104</ns>
    <id>211814</id>
    <revision>
      <id>555849</id>
      <parentid>552186</parentid>
      <timestamp>2026-05-12T03:28:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>A.Murali</username>
        <id>3019</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>555849</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9206" sha1="ec4eavt6pfea0gl1ot51eox5n9nr0n3" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;A.Murali&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;
కళ్యాణీ కార్తిక్ లు నృత్య ప్రదర్శనలిచ్చి ప్రశంసలందు కున్నారు.

ఎంతో మంది సంగీత విజ్ఞులు, నాట్యకళాకారులున్న ఆ సంస్థానంలో ప్రదర్శించడము ఒక ప్రక్క సంతోషంగా
ఉన్న మరో ప్రక్కన సవాలుగా మిగిలింది. రాంభావ్ కృష్ణగీతాన్ని హిందీలో ఆలపిస్తుండగా రామకృష్ణ మైమరిచి నృత్య, అభినయాలను తాళ, లయలకు పోటీగా నర్తిస్తుంటే చూసే ప్రేక్షకులు పండితులు పరవశించిపోయారు.
తన్మయత్వంతో ఆనందముతో మైమరచిపోయి రాజుగారు లేచి వారెవాహ్ 'నటరాజ్' అని ఆలింగనం చేసుకొన్నారట.
నాటి నుండి రామకృష్ణ 'నటరాజ రామకృష్ణ' అయ్యారు.

తండ్రిగారు ఇంటిపేరు కూడ చెప్పకూడదని చెప్పడం వల్ల ఆ నటరాజు బిరుదే ఇంటి పేరుగా పెట్టుకున్నారు.

అప్పటి వరకూ ఆర్థిక బాధలతో అర్థాకలితో గడిపిన జీవితానికి ఆర్థికంగా నిలదొక్కుకున్నాడు. ఆనాటి నుండి
నటరాజుగారు నాట్యకళను ఒక దీక్షగా, పట్టుదలగా, ఆలోచనగా, తపనగా తన జీవన గమనమే నాట్యకళా యాత్ర సాగించారు.

'''నెల్లూరు, గుంటూరు, విశాఖపట్టణంలో నృత్య కళా ప్రచారం'''

తెలుగువారి కృత్య కళలు, చరిత్ర, సంస్కృతి గొప్పతనాన్ని తెలుగు ప్రాంత ప్రజలకు ప్రచారం చేసే ఉద్దేశంతో
నాగపూర్ వదలి ముందుగా నెల్లూరు చేరుకున్నారు. అందుకు సహకరించిన పెద్దలు శ్రీ రమణారెడ్డిగారు (సినీనటులు). రెడ్డి ఆశ్రయాన్నిచ్చి, పెద్దలను పరిచయం చేసి నృత్య సంస్థ స్థాపించడానికి సహకరించారు. అప్పటి వరకు ఉన్నత కుటుంబాల బాలికలు, నృత్యం నేర్చుకోవడము తప్పుగా భావించిన పిల్లలను ఆ సంస్థలో చేర్చి నృత్యం నేర్పడము ప్రారంభించారు.

ఆ సంస్థ నుండే శ్యామకౌండిన్య అనే నర్తకి అనేక ప్రదర్శనలిచ్చి నాట్య కళా ప్రచారానికి నటరాజ రామకృష్ణగారికి సహకరించింది. ఒకవైపు శిక్షణ, మరొక వైపు పాఠశాలల్లో, కళాశాలల్లో ప్రదర్శనా పూర్వక ప్రసంగాలతో అటు విద్యార్థులకు ఇటు ప్రజలకు అవగాహన కల్పించారు. వారి కృషిని ప్రచారాన్ని చూసిన పలువురు ప్రశంసించగా &quot;జమీన్&quot;, &quot;ఆంధ్రప్రభ', 'ఆంధ్రపత్రికలవారు నటరాజుగారు వ్రాసిన వ్యాసాలను ప్రచురించసాగాయి.

రామకృష్ణగారు నాగపూర్లో ఉన్నప్పుడే నాట్యకళ గురించి 'నృత్యాంజలి' అనే పేరుతో వ్యాసాలు వ్రాసి ఆంధ్రప్రభ పత్రికలకు పంపేవారు. ఆ వ్యాసాలతో తెలుగువారి నృత్యకళపై ఆదరణ గౌరవము పెరిగి ప్రతివారు వారి పిల్లలకు నృత్యం నేర్పించాలని నిర్ణయించుకున్నారు.

నృత్యకళ గురించి వ్యాసాలు వ్రాయడం గాని, ప్రదర్శన పూర్వక ప్రసంగాలు చేసేవారుగాని లేనందున నటరాజుగారికి మంచి పేరు ప్రఖ్యాతలు వచ్చాయి. సరళమైన భాష చదువరులను ఇట్టే ఆకర్షించే వ్యాసాల తీరును చూసిన అప్పటి ఆంధ్రప్రభ సంపాదకులు నార్ల వెంకటేశ్వర్లుగారు. ఆశ్చర్యపోయి మెచ్చుకొన్నారట. వారి మేనమామ గుంటూరులో నివసించేవారు. విషయం తెలుసుకొన్న వారి మేనమామ గుంటూరుకు ఆహ్వానించి వారి పిల్లలకు నాట్యం నేర్పమన్నారట. ఆ విధంగా మకాం నెల్లూరు నుండి గుంటూరు మార్చుకొన్నారు రామకృష్ణగారు. అచ్చట కొంత
కాలం ప్రచారం, శిక్షణనిస్తున్న సమయంలో విశాఖ పట్టణం సంగీత సభవారు నృత్య ప్రదర్శన ఇవ్వమని ఆహ్వానించారు. ఆ ప్రదర్శనకు ప్రముఖులందరూ హాజరయ్యారు. ముఖ్యంగా ఆంధ్ర విశ్వవిద్యాలయ ఉపాధ్యక్షులు కృష్ణన్ గారు, తెన్నేటి విశ్వనాథంగారు. ఆ ప్రదర్శన చూసిన పెద్దలు, పండితులు, నాట్యాభిమానులు ప్రశంసించి విశాఖ పట్టణంలో నృత్య కళా ప్రచారము చేయమని తద్వారా నాట్యకళ నలుమూలలా ప్రచారం అవుతుందని సలహానిచ్చారు. వడ్డాది బాపిరాజు గారు కూడ అదో విషయం చెప్పి వారింట్లోనే వారి తమ్ముడు కూతురుకు శిక్షణ నివ్వమని అడిగారు. వారే నేటి ప్రఖ్యాత నృత్యకళాకారులు గురువులు ఉమారామారావు. సుమతీ కౌశల్, సినీనటి చంద్రకళ కూడ నటరాజ రామకృష్ణ వారి వద్ద నృత్యం నేర్చుకున్నారు.

వారు విశాఖపట్టణంలో ఉన్నపుడే ప్రఖ్యాత కూచిపూడి నాట్యగురువు వేదాంత లక్ష్మీనారాయణ శాస్త్రిగారి వద్ద కూచిపూడి, పెందేల సత్యభామగారివద్ద నవజనార్ధనము అభ్యసించారు. విశాఖలో నున్నపుడే బొబ్బిలి, మాడుగుల
విజయనగర సంస్థానాలను సందర్శించి అచ్చటనున్న సంగీత నృత్యకళలను కళాకరులను కలుసుకొన్నారు. వారి
అనుభవాలు, సంప్రదాయ పద్ధతులు శాస్త్రం గురించి తెలుసుకొని వాటి గురించి ప్రసంగాల్లో ప్రస్థావించేవారు.

బడే వెంకటరత్నం, జీవరత్నమ్మ కళావరురంగు&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;
{{rh|తెలంగాణ |345 | తేజోమూర్తులు}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ec4eavt6pfea0gl1ot51eox5n9nr0n3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:తెలంగాణ తేజోమూర్తులు.pdf/17</title>
    <ns>104</ns>
    <id>212297</id>
    <revision>
      <id>555819</id>
      <parentid>553515</parentid>
      <timestamp>2026-05-11T12:17:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>555819</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="213" sha1="iuxcv8qmegmzkexc99qw7lvcuv7kqoe" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Rajasekhar1961&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{Css image crop
|Image = తెలంగాణ_తేజోమూర్తులు.pdf
|Page = 17
|bSize = 450
|cWidth = 449
|cHeight = 440
|oTop = 2
|oLeft = 2
|Location = center
|Description = 
}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>iuxcv8qmegmzkexc99qw7lvcuv7kqoe</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:పాండురంగమాహాత్మ్యము.pdf/343</title>
    <ns>104</ns>
    <id>212788</id>
    <revision>
      <id>555836</id>
      <parentid>555026</parentid>
      <timestamp>2026-05-11T20:40:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>555836</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6411" sha1="qnuwiohhi3jzz4bs3n9zgh4bnukl05j" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{Telugu poem|type=తే.|lines=&lt;poem&gt;దురితరాశి మునింగి శ్రీవరునిభటుఁడు, తోయపద్మదళచ్ఛాయఁ బూయఁబడఁడు
రేయుఁబగలు వృథాచింత సేయ నీవు, ప్రాకృతుండవె? భూలోక&lt;ref&gt;చ.ట. పాకవిమత! క. పాలవినుత&lt;/ref&gt;పాకవినుత.&lt;/poem&gt;|ref=44}}
'''టీక'''. నీపాలన్ = నీపక్షమున; శాంబరీగోపాలుఁడు = మాయగొల్లఁడు - గోపాలుఁడుగా అవతరించిన విష్ణువు; కలాఁడు = ఉన్నాఁడు; పరమవైష్ణవధర్మ పరతన్ = ఉత్తములగు విష్ణుభక్తుల యాచారములయెడ నాసక్తితో; మెలఁగు = సంచరించుచున్న; నిఖిలాగములు = సమస్తపాపములును; సెగదాఁకి = అగ్నిని తాఁకి; అడఁగు = నశించునట్టి - మాడిపోవునట్టి; తూనిగలలీలన్ = తూనిగల (పతంగముల) వలె; 'పతంగవద్వహ్నిముఖం వివిక్షుః' అని కుమారసంభవమున కాళిదాసు. ['తూలికలలీలన్ = దూదియేకుల విధమున' అని పూర్వటీక.] కలుషపుటిసుకచేన్ = పాపము అను ఇసుకతో; అసదుకట్ట = చిన్నఆనకట్ట; తోయపద్మదళచ్ఛాయన్ = నీటిలోనున్న తామరాకురీతిని; వృథాచింత = పనికిమాలిన విచారము; ప్రాకృతుండవె? = మూఢుఁడవా? భూలోకపాకవినుత! = భూలోకమునకు ఇంద్రుఁడైనవాఁడా! - ధర్మరాజా! '''అలం'''. ఉపమ, రూపకము.
{{Telugu poem|type=ఉ.|lines=&lt;poem&gt;కర్తవు గావు హర్తవునుగా వభిరక్షిని గావు నీవు స
త్కీర్తిధురీ&lt;ref&gt;చ. ణుఁడిం&lt;/ref&gt;ణ! యింతకును గృష్ణుఁడె మూలము గాన పుణ్యవి
స్ఫూర్తియుఁ బాపవైకృతముఁ బూరుషుఁ బొందునె? యస్వతంత్రతన్
వర్తిలుచున్కిఁ; ద్రెడ్డునకు వచ్చునె పాకగుణాగుణావలుల్.&lt;/poem&gt;|ref=45}} 
'''టీక'''. కర్తవు = సృష్టికర్తవు - చేయువాఁడవు; హర్తవు = నశింపఁజేయువాఁడవు; అభిరక్షివి = రక్షించువాఁడవు; సత్కీర్తిధురీణ! = గొప్పకీర్తికలవాఁడా! పుణ్యవిస్ఫూర్తియు = పుణ్యముల ప్రకాశమును; పాపవైకృతమున్ = పాపముల వికారమును; అస్వతంత్రన్ = స్వాతంత్ర్యము లేకుండునట్లు; వర్తిలుచున్కిన్ = ప్రవర్తించుచుండుటచే; పూరుషుని = మనుష్యుని; పొందునె? [పుణ్యపాపములు కర్మానుసారములనియు, పురుషుఁడు నిమిత్తమాత్రుఁడనియు భావము.] పాకగుణాగణావళుల్ = వంటయొక్క మంచిచెడ్డలు - రుచులు; త్రెడ్డునకున్ = అలకకు; వచ్చునె? = రావుగదా! '''అలం'''. దృష్టాంతము.
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;పరులకతంబుననేనియు, హరి నొకమరి దలఁప భద్రమగు ఖలులకుఁ; ద
న్నిరతస్మరణా&lt;ref&gt;చ. చరణా&lt;/ref&gt;చరణ, స్ఫురణాఢ్యులు నిత్యపదవిఁ బొందుట యరుదే?&lt;/poem&gt;|ref=46}} 
'''టీక'''. ఖలులకున్ = దురాత్ములకు; పరులకతంబుననేనియున్ = శత్రువులకారణముచేతనైనను; తన్నిరతస్మరణాచరణస్ఫురణాఢ్యులు = అతనిని ఎల్లపుడును స్మరించుటచే సంపన్నులగువారు - ఎల్లపుడును భగవంతుని స్మరించువారు; నిత్యపదవిన్ = మోక్షమును; అరుదే! = ఆశ్చర్యమా! - కష్టమా! '''అలం'''. అర్థాపత్తి.
{{Telugu poem|type=తే.|lines=&lt;poem&gt;&lt;ref&gt;శ.ర. ధారణీ&lt;/ref&gt;ధారుణీవల్లభులకంటెఁ దక్కుచోట, నశ్వమేధంబు నిష్ఫలంబగు విధమున
నర్థవంతంబు గాదు సత్యాకళత్ర, &lt;ref&gt;శ.ర. సేవకుల&lt;/ref&gt;సేవ కిలఁ బూని సేయు పాచితముశతము.&lt;/poem&gt;|ref=47}}
'''టీక'''. తక్కుచోటన్ = మిగిలినయెడ; పాచితముశతము = నూఱు ప్రాయశ్చిత్తములు; అర్థవంతంబు = ప్రయోజనకారి - ఉపయుక్తమైనది. '''అలం'''. ఉపమ.
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;భ్రాతృవధపితృవధాదుల, పాతకములు రావు విష్ణుపదభక్తులకున్;
దైతేయసూను లిరువురు, నేతద్వ్యవహారసాక్షు లిభపురనాథా!&lt;/poem&gt;|ref=48}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>qnuwiohhi3jzz4bs3n9zgh4bnukl05j</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:పాండురంగమాహాత్మ్యము.pdf/344</title>
    <ns>104</ns>
    <id>212789</id>
    <revision>
      <id>555837</id>
      <parentid>555027</parentid>
      <timestamp>2026-05-11T22:28:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>555837</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6611" sha1="5xv4u7v9mkfekipadtlf2o5y62knuxh" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;'''టీక'''. ఇభపురనాథా! = హస్తిపురప్రభువవగు ధర్మజా! దైతేయసూనులు = రాక్షసకుమారులు. ప్రహ్లాద, విభీషణులు; ఏతద్{{ZWNJ}}వ్యవహారసాక్షులు = ఇట్టిపనికి సాక్షిభూతులు. (విభీషణుఁడు భ్రాతృవధమునకును, ప్రహ్లాదుఁడు పితృవధమునకును సాక్షులు.)
{{Telugu poem|type=శా.|lines=&lt;poem&gt;ఆ కంసారిప్రశంస నీమది సుదీర్ణావిష్కృతిం దాల్పఁ బె
ల్లాకంపించి తొలంగుఁగాక, నిను డాయన్నేర్చునే పాతకా
నీకంబుల్? రవిఁ గప్పు చీకటుల నెందేఁ గంటిమే! వింటిమే?
క్ష్మాకాంతాధిప! లోకసంగ్రహమనీషం జేసి తీప్రశ్నమున్.&lt;/poem&gt;|ref=49}} 
'''టీక'''. ఉదీర్ణావిష్కృతిన్ = మిక్కిలి వెల్లడియగునట్లుగా; పాతకానీకంబుల్ = పాపములగుంపులు; పెల్లు = ఎక్కువగా; ఆకంపించి = వణఁకిపోయి; ఈప్రశ్నమున్ = ఇట్లు నన్ను పృచ్ఛ చేయుటను; లోకసంగ్రహమనీషన్ = జనులం తరించుమార్గముకొఱకగు కోరికతో; చేసితి = చేసితివి. '''అలం'''. దృష్టాంతము.
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;అటులేనియుఁ జెప్పెద నీ, పొటిపొటి తలపోఁతలెల్లఁ బోవనడువు; మా
రట ముడుగు; నెమ్మనము నె, క్కటిగా నొనరించి గట్టిగా విను మధిపా!&lt;/poem&gt;|ref=50}}
'''టీక'''. అటులేనియున్ = అట్లయినయెడల - లోకసంగ్రహార్థ మడిగినయెడల; నీపొటిపొటితలపోఁతలు = నీచిన్నచిన్న ఆలోచనలు - కొంచెపుటాలోచనలను; పోవనడువుము  = పోఁగొట్టుము; అరటము = కలఁతపాటును; ఉడుగుము = విడువుము; ఒక్కటిగాన్ = చలనము లేక - స్థిరముగా.
{{Telugu poem|type=సీ.|lines=&lt;poem&gt;తలఁపించు నేదేవుతనువునం దఖిలాండములు పయోనిధిభంగవిలసనముల
నేదేవుమహిమకు నింతయు &lt;ref&gt;క. దంతీంద్ర, చ. దంతిప్ర&lt;/ref&gt;దంతిప్రపదలగ్నతదితరపదసమాన
మేదేవు నిజమాయ నెవ్వాఁడు గడచననేరండు తనమేనినీడఁ &lt;ref&gt;క. పోలె, చ.ట. బోలె&lt;/ref&gt;బోలె
నేదేవుఁ డింతకు నింతయై యంతకు నంతయై గుఱిలేక యతిశయిల్లు&lt;/poem&gt;|ref=}} 
{{Telugu poem|type=తే.|lines=&lt;poem&gt;నా జగత్కర్త దుష్టసంహరణబుద్ధి, విట్ఠలుండన ధర నుద్భవించి, క్షేత్ర
పాలుఁడును బుండరీకుండు బలసికొలువ, నుండు తీర్థంబునకు నేఁగు ముదయకాంక్ష.&lt;/poem&gt;|ref=51}}
'''టీక'''. ఏదేవుతనువునందున్ = ఏ విష్ణుని శరీరములో; అఖిలాండములు = సమస్తలోకములు; పయోనిధిభంగవిలసనములన్ = సముద్రములోని అలలసొంపును; తలఁపించున్ = తలఁపునకు తెచ్చునో; [లోకము లతనికుక్షిలో సముద్రమున అలలు ఉన్నట్లుండుననుట.] మహిమకున్ = గొప్పతనమునకు; దంతిప్రపదలగ్నతదితరపదసమానము = ఏనుఁగు అడుగులో ఆణఁగియుండు తక్కినవాని అడుగులతో సమానమనునో; [ఏనుఁగు అడుగుజాడలో తక్కినజీవులయడుగుజాడ లిముడునట్లు - విష్ణునిమహిమ తక్కిన దేవతలమహిమను మిక్కిలిగా అతిక్రమించునని భావము]. నిజమాయన్ = సొంతమైన మాయను; కడచననేరండు = మీఱజాలఁడో [ప్రతివ్యక్తియు తన తన నీడను విడువనిరీతిని, విష్ణుమాయకును లొంగియుండుననియు, దానిని తప్పించుకొనఁజాలఁడనియును భావము] ఇంతకునింతయై = స్వల్పము కంటె స్వల్పమై; అంతకునంతయై = గొప్పదానికంటె గొప్పవాఁడై; గుఱిలేక = మేఱ మీఱి; అతిశయిల్లున్ = ప్రకాశించునో ['అణో రణీయాన్, మహతో మహీయాన్' అని ఉపనిషదుక్తి.] క్షేత్రపాలుండు = క్షేత్రపాలుఁడగు భైరవుఁడును; బలసి = పరివేష్టించి = చుట్టుకొని; ఉండు; తీర్థంబునకున్; ఉదయకాంక్షన్ = అభ్యుదయము కొఱకైన కోరికతో; ఏఁగుము. ['ఉదయకాంక్షన్ = గౌరవాభిలాషచేత' అని పూర్వటీక] '''అలం'''. ఉపమ, ఉదాత్తము.&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>5xv4u7v9mkfekipadtlf2o5y62knuxh</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>555838</id>
      <parentid>555837</parentid>
      <timestamp>2026-05-11T22:46:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <origin>555838</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6611" sha1="7b92k15nfjspohwjles85dnoucrarlo" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;'''టీక'''. ఇభపురనాథా! = హస్తిపురప్రభువవగు ధర్మజా! దైతేయసూనులు = రాక్షసకుమారులు. ప్రహ్లాద, విభీషణులు; ఏతద్{{ZWNJ}}వ్యవహారసాక్షులు = ఇట్టిపనికి సాక్షిభూతులు. (విభీషణుఁడు భ్రాతృవధమునకును, ప్రహ్లాదుఁడు పితృవధమునకును సాక్షులు.)
{{Telugu poem|type=శా.|lines=&lt;poem&gt;ఆ కంసారిప్రశంస నీమది సుదీర్ణావిష్కృతిం దాల్పఁ బె
ల్లాకంపించి తొలంగుఁగాక, నిను డాయన్నేర్చునే పాతకా
నీకంబుల్? రవిఁ గప్పు చీకటుల నెందేఁ గంటిమే! వింటిమే?
క్ష్మాకాంతాధిప! లోకసంగ్రహమనీషం జేసి తీప్రశ్నమున్.&lt;/poem&gt;|ref=49}} 
'''టీక'''. ఉదీర్ణావిష్కృతిన్ = మిక్కిలి వెల్లడియగునట్లుగా; పాతకానీకంబుల్ = పాపములగుంపులు; పెల్లు = ఎక్కువగా; ఆకంపించి = వణఁకిపోయి; ఈప్రశ్నమున్ = ఇట్లు నన్ను పృచ్ఛ చేయుటను; లోకసంగ్రహమనీషన్ = జనులం తరించుమార్గముకొఱకగు కోరికతో; చేసితి = చేసితివి. '''అలం'''. దృష్టాంతము.
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;అటులేనియుఁ జెప్పెద నీ, పొటిపొటి తలపోఁతలెల్లఁ బోవనడువు; మా
రట ముడుగు; నెమ్మనము నె, క్కటిగా నొనరించి గట్టిగా విను మధిపా!&lt;/poem&gt;|ref=50}}
'''టీక'''. అటులేనియున్ = అట్లయినయెడల - లోకసంగ్రహార్థ మడిగినయెడల; నీపొటిపొటితలపోఁతలు = నీచిన్నచిన్న ఆలోచనలు - కొంచెపుటాలోచనలను; పోవనడువుము  = పోఁగొట్టుము; అరటము = కలఁతపాటును; ఉడుగుము = విడువుము; ఒక్కటిగాన్ = చలనము లేక - స్థిరముగా.
{{Telugu poem|type=సీ.|lines=&lt;poem&gt;తలఁపించు నేదేవుతనువునం దఖిలాండములు పయోనిధిభంగవిలసనముల
నేదేవుమహిమకు నింతయు &lt;ref&gt;క. దంతీంద్ర, చ. దంతిప్ర&lt;/ref&gt;దంతిప్రపదలగ్నతదితరపదసమాన
మేదేవు నిజమాయ నెవ్వాఁడు గడచననేరండు తనమేనినీడఁ &lt;ref&gt;క. పోలె, చ.ట. బోలె&lt;/ref&gt;బోలె
నేదేవుఁ డింతకు నింతయై యంతకు నంతయై గుఱిలేక యతిశయిల్లు&lt;/poem&gt;|ref=}} 
{{Telugu poem|type=తే.|lines=&lt;poem&gt;నా జగత్కర్త దుష్టసంహరణబుద్ధి, విట్ఠలుండన ధర నుద్భవించి, క్షేత్ర
పాలుఁడును బుండరీకుండు బలసికొలువ, నుండు తీర్థంబునకు నేఁగు ముదయకాంక్ష.&lt;/poem&gt;|ref=51}}
'''టీక'''. ఏదేవుతనువునందున్ = ఏ విష్ణుని శరీరములో; అఖిలాండములు = సమస్తలోకములు; పయోనిధిభంగవిలసనములన్ = సముద్రములోని అలలసొంపును; తలఁపించున్ = తలఁపునకు తెచ్చునో; [లోకము లతనికుక్షిలో సముద్రమున అలలు ఉన్నట్లుండుననుట.] మహిమకున్ = గొప్పతనమునకు; దంతిప్రపదలగ్నతదితరపదసమానము = ఏనుఁగు అడుగులో అణఁగియుండు తక్కినవాని అడుగులతో సమానమనునో; [ఏనుఁగు అడుగుజాడలో తక్కినజీవులయడుగుజాడ లిముడునట్లు - విష్ణునిమహిమ తక్కిన దేవతలమహిమను మిక్కిలిగా అతిక్రమించునని భావము]. నిజమాయన్ = సొంతమైన మాయను; కడచననేరండు = మీఱజాలఁడో [ప్రతివ్యక్తియు తన తన నీడను విడువనిరీతిని, విష్ణుమాయకును లొంగియుండుననియు, దానిని తప్పించుకొనఁజాలఁడనియును భావము] ఇంతకునింతయై = స్వల్పము కంటె స్వల్పమై; అంతకునంతయై = గొప్పదానికంటె గొప్పవాఁడై; గుఱిలేక = మేఱ మీఱి; అతిశయిల్లున్ = ప్రకాశించునో ['అణో రణీయాన్, మహతో మహీయాన్' అని ఉపనిషదుక్తి.] క్షేత్రపాలుండు = క్షేత్రపాలుఁడగు భైరవుఁడును; బలసి = పరివేష్టించి = చుట్టుకొని; ఉండు; తీర్థంబునకున్; ఉదయకాంక్షన్ = అభ్యుదయము కొఱకైన కోరికతో; ఏఁగుము. ['ఉదయకాంక్షన్ = గౌరవాభిలాషచేత' అని పూర్వటీక] '''అలం'''. ఉపమ, ఉదాత్తము.&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>7b92k15nfjspohwjles85dnoucrarlo</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:పాండురంగమాహాత్మ్యము.pdf/345</title>
    <ns>104</ns>
    <id>212790</id>
    <revision>
      <id>555846</id>
      <parentid>555028</parentid>
      <timestamp>2026-05-12T02:50:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>555846</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5123" sha1="k9zj5e9pakt744wzd4unmy9lorxs1ia" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;ఏఁగి మహానదివారిం, దోఁ&lt;ref&gt;చ. గిన హరి&lt;/ref&gt;గి హరిం గొలువు; నిఖిలదురితశ్రేణుల్
కాఁగిన యిను మామిష మని, మూఁగికొనిన మక్షికాసమూహంబు లగున్.&lt;/poem&gt;|ref=52}}
'''టీక'''. మహానదివారిన్ = భైమినీటిలో; తోఁగి = మునిఁగి; కొలువు = సేవింపుము; నిఖిలదురితశ్రేణుల్ = సమస్తపాపసమూహములు; అమిషమని = మాంసమును భ్రాంతితో; మక్షికాసమూహంబులు = ఈఁగలగుంపులు; అగున్. '''అలం'''. నిదర్శన.
{{Telugu poem|type=తే.|lines=&lt;poem&gt;బ్రాహ్మణునిఁ దల్లిఁ దండ్రిని భ్రాత దాత
గురుజనంబుల &lt;ref&gt;క. హింసించి, చ.ట. హింసించు&lt;/ref&gt;హింసించు క్రూరుఁడైన
&lt;ref&gt;చ. సీధు&lt;/ref&gt;శీధుపానాభిరతుఁడు దుశ్శీలుఁడైనఁ
&lt;ref&gt;క. పాండు&lt;/ref&gt;బాండురంగాధిపతిఁ గాంచి పరము నొందు.&lt;/poem&gt;|ref=53}} 
'''టీక'''. భ్రాతన్ = సోదరుని; దాతన్ = ఇచ్చువానిని; శీధుపానాభిరతుఁడు = మద్యపానమున ఆసక్తి కలవాడు; పరమున్ = పరమపదమును.
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;నావిని ధౌమ్యాదిమహీ, దైవతములుఁ దమ్ముగమియుఁ దను గొలుసఁవఁగ శో
కావహమతి భవదగ్రజు, దీవనగొని చనియె నయ్యుధిష్ఠిరుఁ డెలమిన్.&lt;/poem&gt;|ref=54}} 
'''టీక'''. ధౌమ్యాదిమహీదైవతములు - ధౌమ్యుఁడు మున్నగు బ్రాహ్మణులు; తమ్ముగమి = సోదరసమూహము, శోకావహమతి = విచారముతోఁ గూడిన మనస్సు కలవాఁడై ; భవదగ్రజుదీవన = నీ అన్నయగు సనందనుని యాశీస్సు; ఎలమిన్ = ప్రీతితో.
{{Telugu poem|type=ఉ.|lines=&lt;poem&gt;ఆ కుముదాప్తవంశవిభుఁ డంతఁ గనుంగొనియెన్ వసుంధరా
నాకము నాకుపాకశుకనాసశుకాదిక సన్మునిస్తుత
శ్లోకము శోకకర్దమవిశోషణలోకహితప్రభాసము
త్సేకముఁ దాపవహ్నిజలశీకరసేకముఁ బౌండరీకమున్.&lt;/poem&gt;|ref=55}}
'''టీక'''. కుముదాప్తవంశవిభుఁడు = చంద్రవంశపురాజు; వసుంధరానాకమున్ = భూలోకస్వర్గమును; నాకుపాక...శ్లోకము = వాల్మీకి, శుకనాసుఁడు, శుకుఁడు మున్నగు మునులచే కొనియాడఁబడిన గొప్పకీర్తి కలదానిని; శోక...త్సేకము = విచార మను బురదను ఎండించునట్టి సూర్యకాంతి (ఎండ)చేత హెచ్చైనదానిని; తాప...సేకమున్ = తాపాగ్నిని చల్లార్చుటకు చల్లని నీటితుంపరులఁ జల్లుట యగుదానిని; పౌండరీకమున్; కనుంగొనియెన్. '''అలం'''. పరికరము, రూపకము.
{{Telugu poem|type=లయగ్రాహి.|lines=&lt;poem&gt;కంబువు నరాళచికురంబులుఁ గటీకృతక
                    రాంబురుహయుగ్మ మళికాంబకము నగ్న
త్వంబుఁ బసి రొప్పు వెదురుం బెరుగు నుడ్డపొడ
                    లం బదములం &lt;ref&gt;చ. బలుకు&lt;/ref&gt;బలుకుచుం బొదలు మువ్వల్
జంబుఫలజిద్రుచిధరంబు మకరాకృతిఁ గ
                    రం బమరుఁ గుండలములుం బరఁగఁ బంచా
బ్దంబులఁ దలిర్చు నిసువుం బతి భజించెఁ ద్రిజ
                    గంబులకు రోహణనగంబగు నగణ్యున్.&lt;/poem&gt;|ref=56}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>k9zj5e9pakt744wzd4unmy9lorxs1ia</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>555847</id>
      <parentid>555846</parentid>
      <timestamp>2026-05-12T02:53:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <origin>555847</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5120" sha1="qyvbb19797j7gw8qmkp424rbl7devi3" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;ఏఁగి మహానదివారిం, దోఁ&lt;ref&gt;చ. గిన హరి&lt;/ref&gt;గి హరిం గొలువు; నిఖిలదురితశ్రేణుల్
కాఁగిన యిను మామిష మని, మూఁగికొనిన మక్షికాసమూహంబు లగున్.&lt;/poem&gt;|ref=52}}
'''టీక'''. మహానదివారిన్ = భైమినీటిలో; తోఁగి = మునిఁగి; కొలువు = సేవింపుము; నిఖిలదురితశ్రేణుల్ = సమస్తపాపసమూహములు; అమిషమని = మాంసమును భ్రాంతితో; మక్షికాసమూహంబులు = ఈఁగలగుంపులు; అగున్. '''అలం'''. నిదర్శన.
{{Telugu poem|type=తే.|lines=&lt;poem&gt;బ్రాహ్మణునిఁ దల్లిఁ దండ్రిని భ్రాత దాత
గురుజనంబుల &lt;ref&gt;క. హింసించి, చ.ట. హింసించు&lt;/ref&gt;హింసించు క్రూరుఁడైన
&lt;ref&gt;చ. సీధు&lt;/ref&gt;శీధుపానాభిరతుఁడు దుశ్శీలుఁడైనఁ
&lt;ref&gt;క. పాండు&lt;/ref&gt;బాండురంగాధిపతిఁ గాంచి పరము నొందు.&lt;/poem&gt;|ref=53}} 
'''టీక'''. భ్రాతన్ = సోదరుని; దాతన్ = ఇచ్చువానిని; శీధుపానాభిరతుఁడు = మద్యపానమున ఆసక్తి కలవాఁడు; పరమున్ = పరమపదమును.
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;నావిని ధౌమ్యాదిమహీ, దైవతములుఁ దమ్ముగమియుఁ దను గొలువఁగ శో
కావహమతి భవదగ్రజు, దీవనగొని చనియె నయ్యుధిష్ఠిరుఁ డెలమిన్.&lt;/poem&gt;|ref=54}} 
'''టీక'''. ధౌమ్యాదిమహీదైవతములు = ధౌమ్యుఁడు మున్నగు బ్రాహ్మణులు; తమ్ముగమి = సోదరసమూహము, శోకావహమతి = విచారముతోఁ గూడిన మనస్సు కలవాఁడై ; భవదగ్రజుదీవన = నీ అన్నయగు సనందనుని యాశీస్సు; ఎలమిన్ = ప్రీతితో.
{{Telugu poem|type=ఉ.|lines=&lt;poem&gt;ఆ కుముదాప్తవంశవిభుఁ డంతఁ గనుంగొనియెన్ వసుంధరా
నాకము నాకుపాకశుకనాసశుకాదిక సన్మునిస్తుత
శ్లోకము శోకకర్దమవిశోషణలోకహితప్రభాసము
త్సేకముఁ దాపవహ్నిజలశీకరసేకముఁ బౌండరీకమున్.&lt;/poem&gt;|ref=55}}
'''టీక'''. కుముదాప్తవంశవిభుఁడు = చంద్రవంశపురాజు; వసుంధరానాకమున్ = భూలోకస్వర్గమును; నాకుపాక...శ్లోకము = వాల్మీకి, శుకనాసుఁడు, శుకుఁడు మున్నగు మునులచే కొనియాడఁబడిన గొప్పకీర్తి కలదానిని; శోక...త్సేకము = విచార మను బురదను ఎండించునట్టి సూర్యకాంతి (ఎండ)చేత హెచ్చైనదానిని; తాప...సేకమున్ = తాపాగ్నిని చల్లార్చుటకు చల్లని నీటితుంపరులఁ జల్లుట యగుదానిని; పౌండరీకమున్; కనుంగొనియెన్. '''అలం'''. పరికరము, రూపకము.
{{Telugu poem|type=లయగ్రాహి.|lines=&lt;poem&gt;కంబువు నరాళచికురంబులుఁ గటీకృతక
                    రాంబురుహయుగ్మ మళికాంబకము నగ్న
త్వంబుఁ బసి రొప్పు వెదురుం బెరుగు నుడ్డపొడ
                    లం బదములం &lt;ref&gt;చ. బలుకు&lt;/ref&gt;బలుకుచుం బొదలు మువ్వల్
జంబుఫలజిద్రుచిధరంబు మకరాకృతిఁ గ
                    రం బమరుఁ గుండలములుం బరఁగఁ బంచా
బ్దంబులఁ దలిర్చు నిసువుం బతి భజించెఁ ద్రిజ
                    గంబులకు రోహణనగంబగు నగణ్యున్.&lt;/poem&gt;|ref=56}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>qyvbb19797j7gw8qmkp424rbl7devi3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:పాండురంగమాహాత్మ్యము.pdf/346</title>
    <ns>104</ns>
    <id>212791</id>
    <revision>
      <id>555850</id>
      <parentid>555029</parentid>
      <timestamp>2026-05-12T03:29:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>555850</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6786" sha1="n76aslgqu232z85ugl29q3lmdvy0hgp" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;'''టీక'''.కంబువు = శంఖము; అరాళచికురంబులు = దట్టపుతలవెండ్రుకలు, కటీ...యుగ్మము = మొలపై ఉంచుకొనిన రెండుచేతులును; అళికాంబకము = నొసటికన్ను; నగ్నత్వంబున్ = దిగంబరత్వమును; పసిన్ = ఆలమందను; రోప్పు = త్రోలు; వెదురున్; ఉడ్డ = నాలుగు; పొడలు(?); పదములం పలుకుచున్ = ధ్వని చేయుదు; పొదలు = ప్రకాశించునట్టి; జంబుఫలజిద్రుచిభరంబు = నేరేడుపండుకాంతిని జయించు గొప్పకాంతియును; మకరాకృతిన్ = మొసలిరూపుతో; కరంబు, అమరు = మిక్కిలి ఒప్పిదమై యున్న; పరఁగన్ = ఒప్పఁగా - ప్రకాశింపఁగా; పంచాబ్దంబులన్ = ఐదేండ్లయీడుతో; నిసువున్ = బిడ్డను; రోహణనగంబు, అగు = రత్నపర్వతమైన; అగణ్యున్ = లెక్కింప సాధ్యము కానివానిని; పతి = రాజు - యుధిష్ఠిరుఁడు; భజించెన్. '''అలం'''. స్వభావోక్తి.
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;పుష్కరిణిఁ దీర్థమాడియుఁ, బుష్కరదళనయనుమూర్తిఁ బూజించియు నా
విష్కృతశుభోన్నతియు గతి, నిష్కల్మషమతియు నయ్యె నృపతి మునిపతీ!&lt;/poem&gt;|ref=57}}  
'''టీక'''. పుష్కరిణిన్ = తటాకమునందు - తీర్థమున; తీర్థరూఢియున్ = స్నానము చేసియు; పుష్కర...మూర్తిన్ = తామరరేకులవంటి కన్నులు కల శ్రీకృష్ణుని; ఆవిష్కృతశుభోన్నతియున్ = ప్రకటింపఁబడిన (వెలువరింపఁబడిన) గొప్ప శుభములు కలవాఁడును.
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;దానంబునఁ బితృగురుసఖి, దానంబున నైన కీడుఁ దలఁగి హరికృపా
దానంబు &lt;ref&gt;చ. నెందె&lt;/ref&gt;నందెఁ గురుపతి, దానం బునరుద్భవంబు దానికిఁ గలదే?&lt;/poem&gt;|ref=58}}
'''టీక'''. పితృ...దానంబునన్, ఐన = తండ్రులయు, గురువులయు, మిత్రులయు చంపుటచేఁ గలిగిన; కీడు = పాపము; తలఁగి = తొలఁగించి - పోఁగొట్టి; కురుపతి = ధర్మజుఁడు; హరికృపాదానంబున్ = విష్ణుని దయను స్వీకరించుటను; దానన్ = అందువలన; పునరుద్భవంబు = పునర్జన్మము; దానికిన్ = దానము చేయువానికి, కలదే? = లేదు. '''అలం'''. అనుప్రాసము.
{{Telugu poem|type=తే.|lines=&lt;poem&gt;ఆ యతీంద్రుండు ఋత్విజుఁ డయ్యె; వేది, యయ్యె శ్రీపౌండరీకమహాస్థలంబు
పాపపశువుల విశసించి భక్తిచరువు, పాండురంగాగ్నిలో వేల్చు పాండవునకు.&lt;/poem&gt;|ref=59}} 
'''టీక'''. పాపపశువులన్ = పాపములను పశువులను; విశసించి = నఱికి; భక్తిచరువు = భక్తి యను హోమార్థమగు నన్నమును; పాండురంగాగ్నిలోన్ = పాండురంగఁడను అగ్నిలో; వేల్పు = హోమము చేయునట్టి; పాండవునకు = ధర్మరాజునకు; ఆ యతీంద్రుండు = ఆ సనందన మహాముని; ఋత్విజుఁడు = యాగము చేయించువాఁడు; వేది = యజ్ఞము చేయు స్థలము. '''అలం'''. రూపకము.
{{Telugu poem|type=వ.|lines=&lt;poem&gt;ఇవ్విధంబున నవ్విధువంశనతంసంబు కంసమర్దనసాక్షాత్కారదర్శనంబు నిజదురిత
కర్శ&lt;ref&gt;చ. నంబా&lt;/ref&gt;నంబు నాపాదించుటఁ గృతార్థుండై పౌండరీకవాస్తవ్యులగు పుండరీకాది
విద్వత్పుండరీకంబుల నొండొండఁ గీర్తించుచుం &lt;ref&gt;క. బ్రవర్తిత, చ. బ్రవర్తించి&lt;/ref&gt;బ్రవర్తించి కతిపయదివసప్రచా
రుండై యచ్చటనుండి నిజానుజద్విజసనాథంబుగా గజపురంబునకుం జనుదెంచి
సుఖంబుండె నట్లగుటంజేసి.&lt;/poem&gt;|ref=60}}
'''టీక'''. విధువంశవతంసంబు = చంద్రవంశమున శ్రేష్ఠుఁడగు ధర్మరాజు; నిజదురితకర్మనంబునన్ = తన పాపముల నాశనమును; ఆపాదించుటన్ = కలుగఁజేయుటచే; విద్వత్పుండరీకంబులన్ = ఉత్తమవిద్వాంసులను; కతిపయదివసప్రచారుండై = కొన్నిరోజులు మెలఁగినవాఁడై - నివసించినవాఁడై; నిజానుజద్విజసనాథంబుగాన్ = తన సోదరులతోను, బ్రాహ్మణులతోను కూడుకొని; గజపురంబునకున్ = హస్తినాపురమునకు.&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>n76aslgqu232z85ugl29q3lmdvy0hgp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:పాండురంగమాహాత్మ్యము.pdf/347</title>
    <ns>104</ns>
    <id>212792</id>
    <revision>
      <id>555851</id>
      <parentid>555030</parentid>
      <timestamp>2026-05-12T04:44:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>555851</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5471" sha1="rh0gspwihilhwqsi10d9yu5hofkery1" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;&lt;ref&gt;శ.ర. అదియ&lt;/ref&gt;అదియె మహాఫలమని తన, హృదయంబునఁ బౌండరీక మెవ్వఁ డెఱుఁగఁ డా
&lt;ref&gt;చ. మెదక&lt;/ref&gt;మెదుక చను &lt;ref&gt;క. నిదియు, చ.ట. నిదియ&lt;/ref&gt;నిదియ ముక్తి, ప్రద మని &lt;ref&gt;శ.ర. పెఱ&lt;/ref&gt;పెరతీర్థమునకు బహునిగమనిధీ!&lt;/poem&gt;|ref=61}} 
'''టీక'''. మహాఫలము = గొప్పఫలమైనది; మెదుక = తెలివిమాలినవాఁడు - మూర్ఖుఁడు; పెఱతీర్థమునకున్ = వేఱొకపుణ్యస్థలమునకు; బహునిగమనిధీ! = పెక్కుశాస్త్రముల నెఱింగిన నాదరమునీ!
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;వాలిన దప్పి వియజ్ఝర, కూలంబున నుయ్యి ద్రవ్వు కుమతి గలిగినన్
శ్రీలలనావిభుఁ డుండని, నేలయు క్షేత్రమని &lt;ref&gt;ఛ. యెఱుఁగు&lt;/ref&gt;యరుగు నీచుఁడు గలుగున్.&lt;/poem&gt;|ref=62}} 
'''టీక'''. వాలినదప్పిన్ = అతిశయించిన దప్పికతో ; వియజ్ఝరకూలంబునన్ = గంగానదియొడ్డున; కుమతి = చెడ్డబుద్ధి కలవాఁడు - నీచుఁడు; శ్రీలలనావిభుఁడు = సిరిమగఁడగు విష్ణువు.
{{Telugu poem|type=చ.|lines=&lt;poem&gt;మసనమునందునైనఁ బురమార్గమునం బడియైన నింటనై
న సకలగర్హితస్థలమునం బ్లవగేహమునందునైన నా
కసమున నీట నేలపయిఁ గంకటిమీఁదనునైన మానవుం
డసువులఁ బాసి నిష్కలుషుండై హరి దానగు నమ్మహాస్థలిన్.&lt;/poem&gt;|ref=63}}
'''టీక'''. మసనమునందునైనన్ = శ్మశానమందైనను; సకలగర్హితస్థలమునన్ = అందరిచేతను
నిందించఁబడినచోటనైనను; ప్లవగేహమునందు = మాలవానియింటియందు; కంఠటిమీఁదను = మంచముపైని; నిష్కలుషుండై = పాపములు లేనివాఁడై; తాన్ = ఆ మరణించినవాఁడు.
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;విను పతితుఁ డైనఁగానీ, చని తత్క్షేత్రంబునందుఁ &lt;ref&gt;క. నోపి, చ.ట. నోచి&lt;/ref&gt;జానోచి పున
ర్జననంబు గనఁడు గావున, జనులకు నాస్థలమునందుఁ జనుఁ దను వూడ్వన్.&lt;/poem&gt;|ref=64}}  
'''టీక'''. పతితుఁడు = చెడిపోయినవాఁడు; చానోపి = మరణించి; తనువు = దేహము; ఊడ్వన్, చనున్ = విడువఁదగును.
{{Telugu poem|type=ఉ.|lines=&lt;poem&gt;అద్రిభృదుత్తరాశ శతహస్తమితావని నున్నవాఁడు బో
ధిద్రుమమూర్తియై నృహరి తీర్థనివాసులఁ గాఁచు పూన్కి, నో
భద్రవిచార! యా భువనభర్తకు నుత్తరభాగ మూఁది య
క్షుద్రసుఖోన్నతిన్ వెలయుఁ గుండలతీర్థము తీర్థరాజమై.&lt;/poem&gt;|ref=65}}
'''టీక'''. అద్రిభృదుత్తరాశన్ = గోవర్ధనధారి యగు కృష్ణునకు ఉత్తరపుదిక్కున; బోధిద్రుమమూర్తియై = రావిచెట్టురూపు కలవాఁడై; ఊఁది = అంటి; అక్షుద్రసుఖోన్నతిన్ = తక్కువకాని మేలిసుఖములతో
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;విందుఁ దనతొడుగు మణిమయ, కుండలయుగ మదట దాఁచెఁ గొండ గొడుగుగా
నుండు నతఁ డనఁగఁ దద్గుణ, కుండలపరిపూర్ణకర్ణకుహరుఁడ నగుచున్.&lt;/poem&gt;|ref=66}}
'''టీక'''. తనతొడుగు = తాను ధరించుచున్న; కొండ...నతఁడు = గోవర్ధనగిరిని గొడుగుగా ఎత్తిపట్టిన కృష్ణుఁడు; తద్గుణ...కుహరుఁడను, అగుచున్ - ఆ విష్ణునిగుణము లను కుండలములచే నిండినచెవులు కలవాఁడ, నగుచు; విందున్ = వినుచుందును.&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>rh0gspwihilhwqsi10d9yu5hofkery1</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>555852</id>
      <parentid>555851</parentid>
      <timestamp>2026-05-12T04:45:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <origin>555852</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5471" sha1="n4i9xqhm6u5w3zlfvt6xbnwzxyvep46" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;&lt;ref&gt;శ.ర. అదియ&lt;/ref&gt;అదియె మహాఫలమని తన, హృదయంబునఁ బౌండరీక మెవ్వఁ డెఱుఁగఁ డా
&lt;ref&gt;చ. మెదక&lt;/ref&gt;మెదుక చను &lt;ref&gt;క. నిదియు, చ.ట. నిదియ&lt;/ref&gt;నిదియ ముక్తి, ప్రద మని &lt;ref&gt;శ.ర. పెఱ&lt;/ref&gt;పెరతీర్థమునకు బహునిగమనిధీ!&lt;/poem&gt;|ref=61}} 
'''టీక'''. మహాఫలము = గొప్పఫలమైనది; మెదుక = తెలివిమాలినవాఁడు - మూర్ఖుఁడు; పెఱతీర్థమునకున్ = వేఱొకపుణ్యస్థలమునకు; బహునిగమనిధీ! = పెక్కుశాస్త్రముల నెఱింగిన నాదరమునీ!
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;వాలిన దప్పి వియజ్ఝర, కూలంబున నుయ్యి ద్రవ్వు కుమతి గలిగినన్
శ్రీలలనావిభుఁ డుండని, నేలయు క్షేత్రమని &lt;ref&gt;ఛ. యెఱుఁగు&lt;/ref&gt;యరుగు నీచుఁడు గలుగున్.&lt;/poem&gt;|ref=62}} 
'''టీక'''. వాలినదప్పిన్ = అతిశయించిన దప్పికతో ; వియజ్ఝరకూలంబునన్ = గంగానదియొడ్డున; కుమతి = చెడ్డబుద్ధి కలవాఁడు - నీచుఁడు; శ్రీలలనావిభుఁడు = సిరిమగఁడగు విష్ణువు.
{{Telugu poem|type=చ.|lines=&lt;poem&gt;మసనమునందునైనఁ బురమార్గమునం బడియైన నింటనై
న సకలగర్హితస్థలమునం బ్లవగేహమునందునైన నా
కసమున నీట నేలపయిఁ గంకటిమీఁదనునైన మానవుం
డసువులఁ బాసి నిష్కలుషుండై హరి దానగు నమ్మహాస్థలిన్.&lt;/poem&gt;|ref=63}}
'''టీక'''. మసనమునందునైనన్ = శ్మశానమందైనను; సకలగర్హితస్థలమునన్ = అందరిచేతను
నిందించఁబడినచోటనైనను; ప్లవగేహమునందు = మాలవానియింటియందు; కంఠటిమీఁదను = మంచముపైని; నిష్కలుషుండై = పాపములు లేనివాఁడై; తాన్ = ఆ మరణించినవాఁడు.
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;విను పతితుఁ డైనఁగానీ, చని తత్క్షేత్రంబునందుఁ జా&lt;ref&gt;క. నోపి, చ.ట. నోచి&lt;/ref&gt;నోచి పున
ర్జననంబు గనఁడు గావున, జనులకు నాస్థలమునందుఁ జనుఁ దను వూడ్వన్.&lt;/poem&gt;|ref=64}}  
'''టీక'''. పతితుఁడు = చెడిపోయినవాఁడు; చానోపి = మరణించి; తనువు = దేహము; ఊడ్వన్, చనున్ = విడువఁదగును.
{{Telugu poem|type=ఉ.|lines=&lt;poem&gt;అద్రిభృదుత్తరాశ శతహస్తమితావని నున్నవాఁడు బో
ధిద్రుమమూర్తియై నృహరి తీర్థనివాసులఁ గాఁచు పూన్కి, నో
భద్రవిచార! యా భువనభర్తకు నుత్తరభాగ మూఁది య
క్షుద్రసుఖోన్నతిన్ వెలయుఁ గుండలతీర్థము తీర్థరాజమై.&lt;/poem&gt;|ref=65}}
'''టీక'''. అద్రిభృదుత్తరాశన్ = గోవర్ధనధారి యగు కృష్ణునకు ఉత్తరపుదిక్కున; బోధిద్రుమమూర్తియై = రావిచెట్టురూపు కలవాఁడై; ఊఁది = అంటి; అక్షుద్రసుఖోన్నతిన్ = తక్కువకాని మేలిసుఖములతో
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;విందుఁ దనతొడుగు మణిమయ, కుండలయుగ మదట దాఁచెఁ గొండ గొడుగుగా
నుండు నతఁ డనఁగఁ దద్గుణ, కుండలపరిపూర్ణకర్ణకుహరుఁడ నగుచున్.&lt;/poem&gt;|ref=66}}
'''టీక'''. తనతొడుగు = తాను ధరించుచున్న; కొండ...నతఁడు = గోవర్ధనగిరిని గొడుగుగా ఎత్తిపట్టిన కృష్ణుఁడు; తద్గుణ...కుహరుఁడను, అగుచున్ - ఆ విష్ణునిగుణము లను కుండలములచే నిండినచెవులు కలవాఁడ, నగుచు; విందున్ = వినుచుందును.&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>n4i9xqhm6u5w3zlfvt6xbnwzxyvep46</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>555853</id>
      <parentid>555852</parentid>
      <timestamp>2026-05-12T04:47:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <origin>555853</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5471" sha1="grg2waapfioay62f7mqpqbfo6htx2z5" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;&lt;ref&gt;శ.ర. అదియ&lt;/ref&gt;అదియె మహాఫలమని తన, హృదయంబునఁ బౌండరీక మెవ్వఁ డెఱుఁగఁ డా
&lt;ref&gt;చ. మెదక&lt;/ref&gt;మెదుక చను &lt;ref&gt;క. నిదియు, చ.ట. నిదియ&lt;/ref&gt;నిదియ ముక్తి, ప్రద మని &lt;ref&gt;శ.ర. పెఱ&lt;/ref&gt;పెరతీర్థమునకు బహునిగమనిధీ!&lt;/poem&gt;|ref=61}} 
'''టీక'''. మహాఫలము = గొప్పఫలమైనది; మెదుక = తెలివిమాలినవాఁడు - మూర్ఖుఁడు; పెఱతీర్థమునకున్ = వేఱొకపుణ్యస్థలమునకు; బహునిగమనిధీ! = పెక్కుశాస్త్రముల నెఱింగిన నాదరమునీ!
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;వాలిన దప్పి వియజ్ఝర, కూలంబున నుయ్యి ద్రవ్వు కుమతి గలిగినన్
శ్రీలలనావిభుఁ డుండని, నేలయు క్షేత్రమని &lt;ref&gt;ఛ. యెఱుఁగు&lt;/ref&gt;యరుగు నీచుఁడు గలుగున్.&lt;/poem&gt;|ref=62}} 
'''టీక'''. వాలినదప్పిన్ = అతిశయించిన దప్పికతో ; వియజ్ఝరకూలంబునన్ = గంగానదియొడ్డున; కుమతి = చెడ్డబుద్ధి కలవాఁడు - నీచుఁడు; శ్రీలలనావిభుఁడు = సిరిమగఁడగు విష్ణువు.
{{Telugu poem|type=చ.|lines=&lt;poem&gt;మసనమునందునైనఁ బురమార్గమునం బడియైన నింటనై
న సకలగర్హితస్థలమునం బ్లవగేహమునందునైన నా
కసమున నీట నేలపయిఁ గంకటిమీఁదనునైన మానవుం
డసువులఁ బాసి నిష్కలుషుండై హరి దానగు నమ్మహాస్థలిన్.&lt;/poem&gt;|ref=63}}
'''టీక'''. మసనమునందునైనన్ = శ్మశానమందైనను; సకలగర్హితస్థలమునన్ = అందరిచేతను
నిందించఁబడినచోటనైనను; ప్లవగేహమునందు = మాలవానియింటియందు; కంకటిమీఁదను = మంచముపైని; నిష్కలుషుండై = పాపములు లేనివాఁడై; తాన్ = ఆ మరణించినవాఁడు.
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;విను పతితుఁ డైనఁగానీ, చని తత్క్షేత్రంబునందుఁ జా&lt;ref&gt;క. నోపి, చ.ట. నోచి&lt;/ref&gt;నోచి పున
ర్జననంబు గనఁడు గావున, జనులకు నాస్థలమునందుఁ జనుఁ దను వూడ్వన్.&lt;/poem&gt;|ref=64}}  
'''టీక'''. పతితుఁడు = చెడిపోయినవాఁడు; చానోపి = మరణించి; తనువు = దేహము; ఊడ్వన్, చనున్ = విడువఁదగును.
{{Telugu poem|type=ఉ.|lines=&lt;poem&gt;అద్రిభృదుత్తరాశ శతహస్తమితావని నున్నవాఁడు బో
ధిద్రుమమూర్తియై నృహరి తీర్థనివాసులఁ గాఁచు పూన్కి, నో
భద్రవిచార! యా భువనభర్తకు నుత్తరభాగ మూఁది య
క్షుద్రసుఖోన్నతిన్ వెలయుఁ గుండలతీర్థము తీర్థరాజమై.&lt;/poem&gt;|ref=65}}
'''టీక'''. అద్రిభృదుత్తరాశన్ = గోవర్ధనధారి యగు కృష్ణునకు ఉత్తరపుదిక్కున; బోధిద్రుమమూర్తియై = రావిచెట్టురూపు కలవాఁడై; ఊఁది = అంటి; అక్షుద్రసుఖోన్నతిన్ = తక్కువకాని మేలిసుఖములతో
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;విందుఁ దనతొడుగు మణిమయ, కుండలయుగ మదట దాఁచెఁ గొండ గొడుగుగా
నుండు నతఁ డనఁగఁ దద్గుణ, కుండలపరిపూర్ణకర్ణకుహరుఁడ నగుచున్.&lt;/poem&gt;|ref=66}}
'''టీక'''. తనతొడుగు = తాను ధరించుచున్న; కొండ...నతఁడు = గోవర్ధనగిరిని గొడుగుగా ఎత్తిపట్టిన కృష్ణుఁడు; తద్గుణ...కుహరుఁడను, అగుచున్ - ఆ విష్ణునిగుణము లను కుండలములచే నిండినచెవులు కలవాఁడ, నగుచు; విందున్ = వినుచుందును.&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>grg2waapfioay62f7mqpqbfo6htx2z5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:పాండురంగమాహాత్మ్యము.pdf/348</title>
    <ns>104</ns>
    <id>212793</id>
    <revision>
      <id>555856</id>
      <parentid>555031</parentid>
      <timestamp>2026-05-12T06:50:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>555856</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5761" sha1="ngffwr5dvno95dnmv84f9z1fzg0w722" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{Telugu poem|type=సీ.|lines=&lt;poem&gt;ఆ కుండలాఖ్యతీర్థాంబుధారల నాడి నరకేసరి భజించు నరుఁడు రాజ
సూయఫలం బొందుఁ జూవె! యా వేలుపుటేలికఁ జుట్టిరా నేను చేతు
ల వెడల్పు నేల వాలాయంబుగాఁ గస వూడ్చి యల్కి &lt;ref&gt;చ. భుజించు&lt;/ref&gt;భజించుచున్న జనుల
చేతఁ బూజలు గొను పూతనాభూతనారీహర్త బహుజనశ్రేణులందు&lt;/poem&gt;|ref=}} 
{{Telugu poem|type=తే.|lines=&lt;poem&gt;వారు ముక్తులు ధర జీవవంతులయ్యు, వారి పితరులు తృప్తులై వఱలువారు;
వారు చరియించుచున్న యుర్వరయ తెల్ల, దీవి; వారలపలుకులు దేవకథలు.&lt;/poem&gt;|ref=67}}  
'''టీక'''. ఒందుఁజూవె! = పొందును సుమీ! వేలుపుటేలికన్ = దేవతావిభుని - నరసింహుని; వాలాయంబుగాన్ = నిరంతరముగా; పూతనాభూతనారీహర్త = పూతన యను రాక్షసస్త్రీని చంపిన కృష్ణుఁడు; వారు = అట్లు సేవించువారు; ఉర్వరయ = స్థలంబే; తెల్లదీవి = శ్వేతద్వీపము.
{{Telugu poem|type=తే.|lines=&lt;poem&gt;ఆ నృకేసరి భజియింతు రమరకన్య, లెన్నఁ బెక్కండ్రు హారతు లిచ్చి యిచ్చి
వారిఁ గొల్వక గర్వించువారు క్షేత్ర, మండలమున సుఖస్థితి నుండలేరు.&lt;/poem&gt;|ref=68}} 
'''టీక'''. అమరకన్యలు = దేవకన్యకలు.
{{Telugu poem|type=ఉ.|lines=&lt;poem&gt;ఆ నరసింహుమ్రోల మృతులై కులకోటిసమన్వితంబుగా
మానవు లూర్థ్వలోకసుఖమగ్నతఁ జొక్కుదు రెల్లకాలమున్;
దానికిఁ &lt;ref&gt;క. గర్వి, చ.ట. గప్ప&lt;/ref&gt;గప్పయైన &lt;ref&gt;క. యయుత&lt;/ref&gt;ప్రయుతప్రియపుత్రుఁడె సాక్షి; యచ్చటన్
గానితెఱంగులన్ మెలఁగు కష్టమతుల్ నిరయైకసంగతుల్.&lt;/poem&gt;|ref=69}} 
'''టీక'''. కులకోటిసమన్వితంబుగాన్ = లెక్కలేని వంశములతోఁ గూడుకొనునట్లుగా; ఊర్ధ్వలోకసుఖమగ్నతన్ = స్వర్లోకసుఖములందు మునుగుటచే; చొక్కుదురు = పరవశు లగుదురు. ప్రయుతప్రియపుత్రుఁడు = ప్రయుతుని కుమారుఁడగు ఆయుతుఁడు; కానితెఱంగులన్ = చెడ్డదారులను; నిరయైకసంగతుల్ = నరకమునే పొందువారు (అగుదురని భావము.)
{{Telugu poem|type=ఉ.|lines=&lt;poem&gt;పంకజపత్రనేత్రునకుఁ బశ్చిమదిక్కున నుండు నానమ
త్పంకరుహాసనాద్యమరపాల మలోలము పద్మతీర్థ మో
పంకవిదూర! కేలఁగల పద్మము నచ్చట దాఁచినాఁడు చ
క్రాంకుఁడు మున్ ద్రిదంష్ట్రమనుజాశననాశనహేతుకంబు &lt;ref&gt;క. గన్, చ. గాన్&lt;/ref&gt;గాన్.&lt;/poem&gt;|ref=70}} 
'''టీక'''. పంకజపత్రనేత్రునకు = తామరరేకులవంటి కన్నులు కల కృష్ణునకు; అనమత్...పాలము = నమ్రులగు బ్రహ్మాదిదేవతలచే సేవింపఁబడునది; అలోలము = చలనము (కదలిక) లేనిది; త్రిదంష్ట్ర...నాశకంబుగాన్ = త్రిదంష్ట్రుఁ డనుపేరిటి రాక్షసుని నాశమునకు హేతు వగునట్లుగా.
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;ఆ తీర్థతనువునకు ల, క్ష్మీతరుణీవల్లభుండు జీవము వృజనో
పేతుఁడు ననవధి సవనో, ద్భూతఫలం బందు నందు బొంది విడిచినన్.&lt;/poem&gt;|ref=71}} 
'''టీక'''. ఆ తీర్థతనువునకున్ = తీర్థరూపముగనున్న దేవుని శరీరమునకు; జీవము = ప్రాణము; వృజనోపేతుఁడును = పాపములతో కూడుకొన్నవాఁడును; అందున్ = అచ్చోట; బొంది = శరీరమును; అనవధిసవనోద్భూతఫలంబు = హద్దులేని యాగములఫలమును; అందున్ = పొందును.&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ngffwr5dvno95dnmv84f9z1fzg0w722</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>555857</id>
      <parentid>555856</parentid>
      <timestamp>2026-05-12T06:52:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <origin>555857</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5760" sha1="1diquib4g9bms3qyqjxk8l4ie21l7oi" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{Telugu poem|type=సీ.|lines=&lt;poem&gt;ఆ కుండలాఖ్యతీర్థాంబుధారల నాడి నరకేసరి భజించు నరుఁడు రాజ
సూయఫలం బొందుఁ జూవె! యా వేలుపుటేలికఁ జుట్టిరా నేను చేతు
ల వెడల్పు నేల వాలాయంబుగాఁ గస వూడ్చి యల్కి &lt;ref&gt;చ. భుజించు&lt;/ref&gt;భజించుచున్న జనుల
చేతఁ బూజలు గొను పూతనాభూతనారీహర్త బహుజనశ్రేణులందు&lt;/poem&gt;|ref=}} 
{{Telugu poem|type=తే.|lines=&lt;poem&gt;వారు ముక్తులు ధర జీవవంతులయ్యు, వారి పితరులు తృప్తులై వఱలువారు;
వారు చరియించుచున్న యుర్వరయ తెల్ల, దీవి; వారలపలుకులు దేవకథలు.&lt;/poem&gt;|ref=67}}  
'''టీక'''. ఒందుఁజూవె! = పొందును సుమీ! వేలుపుటేలికన్ = దేవతావిభుని - నరసింహుని; వాలాయంబుగాన్ = నిరంతరముగా; పూతనాభూతనారీహర్త = పూతన యను రాక్షసస్త్రీని చంపిన కృష్ణుఁడు; వారు = అట్లు సేవించువారు; ఉర్వరయ = స్థలంబే; తెల్లదీవి = శ్వేతద్వీపము.
{{Telugu poem|type=తే.|lines=&lt;poem&gt;ఆ నృకేసరి భజియింతు రమరకన్య, లెన్నఁ బెక్కండ్రు హారతు లిచ్చి యిచ్చి
వారిఁ గొల్వక గర్వించువారు క్షేత్ర, మండలమున సుఖస్థితి నుండలేరు.&lt;/poem&gt;|ref=68}} 
'''టీక'''. అమరకన్యలు = దేవకన్యకలు.
{{Telugu poem|type=ఉ.|lines=&lt;poem&gt;ఆ నరసింహుమ్రోల మృతులై కులకోటిసమన్వితంబుగా
మానవు లూర్థ్వలోకసుఖమగ్నతఁ జొక్కుదు రెల్లకాలమున్;
దానికిఁ &lt;ref&gt;క. గర్వి, చ.ట. గప్ప&lt;/ref&gt;గప్పయైన &lt;ref&gt;క. యయుత&lt;/ref&gt;ప్రయుతప్రియపుత్రుఁడె సాక్షి; యచ్చటన్
గానితెఱంగులన్ మెలఁగు కష్టమతుల్ నిరయైకసంగతుల్.&lt;/poem&gt;|ref=69}} 
'''టీక'''. కులకోటిసమన్వితంబుగాన్ = లెక్కలేని వంశములతోఁ గూడుకొనునట్లుగా; ఊర్ధ్వలోకసుఖమగ్నతన్ = స్వర్లోకసుఖములందు మునుగుటచే; చొక్కుదురు = పరవశు లగుదురు. ప్రయుతప్రియపుత్రుఁడు = ప్రయుతుని కుమారుఁడగు ఆయుతుఁడు; కానితెఱంగులన్ = చెడ్డదారులను; నిరయైకసంగతుల్ = నరకమునే పొందువారు (అగుదురని భావము.)
{{Telugu poem|type=ఉ.|lines=&lt;poem&gt;పంకజపత్రనేత్రునకుఁ బశ్చిమదిక్కున నుండు నానమ
త్పంకరుహాసనాద్యమరపాల మలోలము పద్మతీర్థ మో
పంకవిదూర! కేలఁగల పద్మము నచ్చట దాఁచినాఁడు చ
క్రాంకుఁడు మున్ ద్రిదంష్ట్రమనుజాశననాశనహేతుకంబు &lt;ref&gt;క. గన్, చ. గాన్&lt;/ref&gt;గాన్.&lt;/poem&gt;|ref=70}} 
'''టీక'''. పంకజపత్రనేత్రునకు = తామరరేకులవంటి కన్నులు కల కృష్ణునకు; అనమత్...పాలము = నమ్రులగు బ్రహ్మాదిదేవతలచే సేవింపఁబడునది; అలోలము = చలనము (కదలిక) లేనిది; త్రిదంష్ట్ర...నాశకంబుగాన్ = త్రిదంష్ట్రుఁ డనుపేరిటి రాక్షసుని నాశమునకు హేతు వగునట్లుగా.
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;ఆ తీర్థతనువునకు ల, క్ష్మీతరుణీవల్లభుండు జీవము వృజనో
పేతుఁడు ననవధిసవనో, ద్భూతఫలం బందు నందు బొంది విడిచినన్.&lt;/poem&gt;|ref=71}} 
'''టీక'''. ఆ తీర్థతనువునకున్ = తీర్థరూపముగనున్న దేవుని శరీరమునకు; జీవము = ప్రాణము; వృజనోపేతుఁడును = పాపములతో కూడుకొన్నవాఁడును; అందున్ = అచ్చోట; బొంది = శరీరమును; అనవధిసవనోద్భూతఫలంబు = హద్దులేని యాగములఫలమును; అందున్ = పొందును.&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>1diquib4g9bms3qyqjxk8l4ie21l7oi</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:పాండురంగమాహాత్మ్యము.pdf/349</title>
    <ns>104</ns>
    <id>212794</id>
    <revision>
      <id>555864</id>
      <parentid>555032</parentid>
      <timestamp>2026-05-12T11:17:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>555864</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6059" sha1="th864aaq1dyhzwuh4h24834wwqsrjpw" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{Telugu poem|type=ఉ.|lines=&lt;poem&gt;పాపదురాపరూపమగు పద్మసమాహ్వయతీర్థమౌళినీ
రే పురుషుండు గ్రోలు నొకయించుక యెన్నఁడునేని వానికిన్
బాపము లభ్రపుష్పములు; బంధనముల్ శశశాబశృంగముల్;
తాపవికారముల్ మరుజలంబులు పుట్టువు లశ్మతైలముల్.&lt;/poem&gt;|ref=72}} 
'''టీక'''. పాపదురాపరూపము = పాపాత్ములచే పొందరానిరూపు కలది; ఎన్నఁడునేనిన్ = ఎప్పుడైనను; అభ్రపుష్పములు = గగనకుసుమములు లేనివనుట; శశశాబశృంగముల్ = కుందేటిపిల్ల కొమ్ములు (లేనివి). మరుజలంబులు = మరుభూమిలోని నీళ్లు (లేనివి); అశ్మతైలముల్ = ఱాతిలోని నూనెలు (లేనివి.) '''అలం'''. నిదర్శన.
{{p|ac|fwb}}సుశర్మోపాఖ్యానము — పద్మతీర్థప్రభావము&lt;/p&gt;
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;ఒకఁడు సుశర్మాఖ్యుఁడు ఘా, తుకుఁడు గలఁడు; కల్లు ద్రాగు; దునుము ధరామ
ర్త్యకులుల; నఱ దలచుం గురు, నకుఁ; గనకము దొంగిలుం దినము నజపుత్రా!&lt;/poem&gt;|ref=73}}  
'''టీక'''. సుశర్మాఖ్యుఁడు = సుశర్మ యనుపేరు కలవాఁడు; ఘాతుకుఁడు = క్రూరుఁడు; ధరామర్త్యకులులన్ = బ్రాహ్మణులను; దునుమున్ = చంపును; అఱ = ద్రోహము (కీడు).
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;ఆ వృషలీపతి యావ, జ్జీవంబుఁగ నంతనంతఁ జేసిన నానాం
హోవిసరంబులు పటమునఁ, గోవలు వడ వ్రాసి చిత్రగుప్తుఁడు దాఁచెన్.&lt;/poem&gt;|ref=74}}  
'''టీక'''. వృషలీపతి = శూద్రస్త్రీభర్త - శూద్రుఁడు; అంతనంతన్ = క్రమక్రమమున; నానాంహోవివరంబులు = పెక్కులైన పాపముల గుంపులు; చిత్రగుప్తుఁడు = యమునిలేకరి; పటమునన్ = గుడ్డకాగితముపయిని; కోవలుపడన్ = పూస గ్రుచ్చినట్లు - పంక్తులు తీర్చి; ['కోవలు = దొంతులు' అని పూర్వటీక.]
{{Telugu poem|type=శా.|lines=&lt;poem&gt;ఆ నీచుం డొకనాఁడు వాఁడిమి జతుర్వ్యాధాన్వితుండై పెనుం
గానం దెర్వులు గట్టి యేఁగు ప్రజలం &lt;ref&gt;చ. గట్టాడి, ట. గప్పిండి&lt;/ref&gt;గట్టిండియై దోఁచి నీ
రానన్ రోయుచు నుండె &lt;ref&gt;చ. డప్పి&lt;/ref&gt;దప్పిగొని మధ్యాహ్నాతపాపాతజ
గ్లానిం దత్సమయార్తకాసరముఁ బోలంజాలి &lt;ref&gt;చ. యాదిక్కునన్&lt;/ref&gt;నల్దిక్కులన్.&lt;/poem&gt;|ref=75}}
'''టీక'''. వాఁడిమిన్ = శౌర్యముతో; చతుర్వ్యాధాన్వితుండై = నల్గురు వేఁటకాండ్రతో (అనుచరులతో) కూడినవాఁడై; పెనుంగానన్ = పెద్ద యడవిలో; తెర్వులు కట్టి = దారులు అడ్డగట్టి; ఏఁగు = ప్రయాణము చేయుచున్న; కట్టిండియై = క్రూరుఁడై - నిర్దయుఁడై; నీరానన్; మధ్యాహ్నాతపాపాతజగ్లానిన్ = మండుటెండ పైఁ బడుటవలనఁ గల్గిన బడలికవలన; తత్సమయార్తకాసరమున్ = అట్టి మండుటెండలో బాధపడు దున్నపోతును; పోలంజాలి = పోలఁగలిగి; ఆనన్ = త్రాగుటకు; నీరు; రోయుచునుండెన్ = వెదకుచుండెను.
{{Telugu poem|type=ఆ.|lines=&lt;poem&gt;అంతఁ బద్మతీర్థమఁట వాఁడు గని యందుఁ, జెమట వాయ మునిఁగి విమలవారిఁ
గ్రోలి రావిమొదలఁ గూర్చుండి యొకయింత, నిలిచి యింటి కరిగె వలయురీతి.&lt;/poem&gt;|ref=76}}
'''టీక'''. విమలవారిన్ = నిర్మలోదకమును; రావిమొదలన్ = క్షేత్రములోని రావిచెట్టునీడను; నలయురీతిన్ = ఇచ్చవచ్చునట్లు.
{{Telugu poem|type=చ.|lines=&lt;poem&gt;ఆ విషము మేన నూని త, దావిర్భవదఘచయంబు నరుగఁగ రాచెన్
బోవక నలసంక్రాంతమ, హావిషధరవిషము కలిలయము చేయుక్రియన్.&lt;/poem&gt;|ref=77}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>th864aaq1dyhzwuh4h24834wwqsrjpw</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>555865</id>
      <parentid>555864</parentid>
      <timestamp>2026-05-12T11:21:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <origin>555865</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6059" sha1="b6gm4aswc9aqfdsttexwnx14ykub1c5" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{Telugu poem|type=ఉ.|lines=&lt;poem&gt;పాపదురాపరూపమగు పద్మసమాహ్వయతీర్థమౌళినీ
రే పురుషుండు గ్రోలు నొకయించుక యెన్నఁడునేని వానికిన్
బాపము లభ్రపుష్పములు; బంధనముల్ శశశాబశృంగముల్;
తాపవికారముల్ మరుజలంబులు పుట్టువు లశ్మతైలముల్.&lt;/poem&gt;|ref=72}} 
'''టీక'''. పాపదురాపరూపము = పాపాత్ములచే పొందరానిరూపు కలది; ఎన్నఁడునేనిన్ = ఎప్పుడైనను; అభ్రపుష్పములు = గగనకుసుమములు లేనివనుట; శశశాబశృంగముల్ = కుందేటిపిల్ల కొమ్ములు (లేనివి). మరుజలంబులు = మరుభూమిలోని నీళ్లు (లేనివి); అశ్మతైలముల్ = ఱాతిలోని నూనెలు (లేనివి.) '''అలం'''. నిదర్శన.
{{p|ac|fwb}}సుశర్మోపాఖ్యానము — పద్మతీర్థప్రభావము&lt;/p&gt;
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;ఒకఁడు సుశర్మాఖ్యుఁడు ఘా, తుకుఁడు గలఁడు; కల్లు ద్రాగు; దునుము ధరామ
ర్త్యకులుల; నఱ దలచుం గురు, నకుఁ; గనకము దొంగిలుం దినము నజపుత్రా!&lt;/poem&gt;|ref=73}}  
'''టీక'''. సుశర్మాఖ్యుఁడు = సుశర్మ యనుపేరు కలవాఁడు; ఘాతుకుఁడు = క్రూరుఁడు; ధరామర్త్యకులులన్ = బ్రాహ్మణులను; దునుమున్ = చంపును; అఱ = ద్రోహము (కీడు).
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;ఆ వృషలీపతి యావ, జ్జీవంబుఁగ నంతనంతఁ జేసిన నానాం
హోవిసరంబులు పటమునఁ, గోవలు వడ వ్రాసి చిత్రగుప్తుఁడు దాఁచెన్.&lt;/poem&gt;|ref=74}}  
'''టీక'''. వృషలీపతి = శూద్రస్త్రీభర్త - శూద్రుఁడు; అంతనంతన్ = క్రమక్రమమున; నానాంహోవివరంబులు = పెక్కులైన పాపముల గుంపులు; చిత్రగుప్తుఁడు = యమునిలేకరి; పటమునన్ = గుడ్డకాగితముపయిని; కోవలుపడన్ = పూస గ్రుచ్చినట్లు - పంక్తులు తీర్చి; ['కోవలు = దొంతులు' అని పూర్వటీక.]
{{Telugu poem|type=శా.|lines=&lt;poem&gt;ఆ నీచుం డొకనాఁడు వాఁడిమి జతుర్వ్యాధాన్వితుండై పెనుం
గానం దెర్వులు గట్టి యేఁగు ప్రజలం &lt;ref&gt;చ. గట్టాడి, ట. గప్పిండి&lt;/ref&gt;గట్టిండియై దోఁచి నీ
రానన్ రోయుచు నుండె &lt;ref&gt;చ. డప్పి&lt;/ref&gt;దప్పిగొని మధ్యాహ్నాతపాపాతజ
గ్లానిం దత్సమయార్తకాసరముఁ బోలంజాలి &lt;ref&gt;చ. యాదిక్కునన్&lt;/ref&gt;నల్దిక్కులన్.&lt;/poem&gt;|ref=75}}
'''టీక'''. వాఁడిమిన్ = శౌర్యముతో; చతుర్వ్యాధాన్వితుండై = నల్గురు వేఁటకాండ్రతో (అనుచరులతో) కూడినవాఁడై; పెనుంగానన్ = పెద్ద యడవిలో; తెర్వులు కట్టి = దారులు అడ్డగట్టి; ఏఁగు = ప్రయాణము చేయుచున్న; కట్టిండియై = క్రూరుఁడై - నిర్దయుఁడై; నీరానన్; మధ్యాహ్నాతపాపాతజగ్లానిన్ = మండుటెండ పైఁ బడుటవలనఁ గల్గిన బడలికవలన; తత్సమయార్తకాసరమున్ = అట్టి మండుటెండలో బాధపడు దున్నపోతును; పోలంజాలి = పోలఁగలిగి; ఆనన్ = త్రాగుటకు; నీరు; రోయుచునుండెన్ = వెదకుచుండెను.
{{Telugu poem|type=ఆ.|lines=&lt;poem&gt;అంతఁ బద్మతీర్థమఁట వాఁడు గని యందుఁ, జెమట వాయ మునిఁగి విమలవారిఁ
గ్రోలి రావిమొదలఁ గూర్చుండి యొకయింత, నిలిచి యింటి కరిగె వలయురీతి.&lt;/poem&gt;|ref=76}}
'''టీక'''. విమలవారిన్ = నిర్మలోదకమును; రావిమొదలన్ = క్షేత్రములోని రావిచెట్టునీడను; నలయురీతిన్ = ఇచ్చవచ్చునట్లు.
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;ఆ విషము మేన నూని త, దావిర్భవదఘచయంబు నరుగఁగ రాచెన్
బోవక నలసంక్రాంతమ, హావిషధరవిషము కలిలయము చేయుక్రియన్.&lt;/poem&gt;|ref=77}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>b6gm4aswc9aqfdsttexwnx14ykub1c5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:Patitthasamasrli Prayachitta Vishayakopanyasamu.pdf/42</title>
    <ns>104</ns>
    <id>212965</id>
    <revision>
      <id>555817</id>
      <timestamp>2026-05-11T12:05:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Brjswiki</username>
        <id>6801</id>
      </contributor>
      <comment>/* సమస్యాత్మకం */</comment>
      <origin>555817</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2671" sha1="i4z45ocogeni1hamr8u16z1p9v6o23b" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;2&quot; user=&quot;Brjswiki&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;గాంతరవిషయము కానేకాదని మాధవామాతులవారు నెలవిచ్చినారు. అట్లయినయెడల ఆదిత్య పురాణవచనము నేల యవహరింప-  

వలయుననిన ఉదహరించవలసినదే. కలివర్షిత మయినది. ఊఢాపునర్వివాహముగాని నష్టాదినిమిత్త పంచకమున నైనవివాహము 

కాదని కనపరుచుటకు.


౭. తస్మాదేకస్య మంత్రమునును, యదేశసిమ్మ౯ మంత్రమునకును, ఊఢావర మందర్థము కానవచ్చుచున్నదిగాని, నీధనా పరమర్థము 

చెప్పనేవల్లకాదు. ఊఢావివాహనిపేధము సామాన్యము, విధవావివాహాధ్యనుజ్ఞ విశేషము. ఉదీర్ఘ్వనావ్యఫిజీవ - ఇత్యాదిమంత్రములవలన 

స్పష్టముగా విధవావరములు. ఇట్లుండగా విధవాపునర్వహమునకు చాతిత్యమున్నదని చెప్పుట సులభము కాదు.


౮. ఇకనుమనకు మిగిలిన దొక్కటియున్నది. అది ఆచారము. అనగా ఈ కార్యము చాల కాలమునుండి యూత్తమ వర్ణముల

వారాచరించుట లేదు; ఇంత మాత్రమన ఆనగా ఈ పని యందరును చేయుట లేదు గనుక - ఒకడు మాత్రము చేయుటవలన, 

పాతిత్యహేతువై ప్రాయశ్చిత్తమునకు నిమిత్తమావునా?  అట్లయిన కొందరిలో - స్త్రీలకు విద్య నేర్పకుండుట, కొందరిలో - స్త్రీలను 

గదులలోనుండి బయిటికి రానీకుండుట కొందరిలో వివాహాదికాలములయందు సంభావనలకు అత్తలు కోడండ్రను మిక్కిలి 

మనస్తాపరచుట మొదలగు ననేకాచారములు చూచుచునే యున్నాము. ఆ&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>i4z45ocogeni1hamr8u16z1p9v6o23b</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:Patitthasamasrli Prayachitta Vishayakopanyasamu.pdf/43</title>
    <ns>104</ns>
    <id>212966</id>
    <revision>
      <id>555820</id>
      <timestamp>2026-05-11T12:25:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Brjswiki</username>
        <id>6801</id>
      </contributor>
      <comment>/* సమస్యాత్మకం */</comment>
      <origin>555820</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2134" sha1="heobb8p5jl66m65are1u6rb0szlzmvo" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;2&quot; user=&quot;Brjswiki&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;యాచారము నతిశ్రమించినయెడల పాతిత్యమునకు హేతువేనా? ప్రాయశ్చిత్తము చేయుంచుకోవలసినదేనా? ఈయాచారములు 

లౌకికములుగాని శాస్త్రీయములు కావు. ఆచార విషయమై నేను వ్రాసిన ౨ చిన్నపుస్తకములను తమరు చిత్తగించితిరేని 

యీసందేహము తమకు గలుగదని నమ్మెదను. (&quot;ఆచారనిరుక్తి&quot; &amp; &quot;దురాచార పిశాచభంజని&quot;)


కావున యీమెనిమిది యుక్తలను బట్టిచూడగా విధవాకన్యాదానము పాతిత్యహేతువవుమో కాదోయని మిక్కిలి సంశయమును 

పొందుచున్నాడను. అయినను మీరందరు బుద్దిమంతులు ఆలోచించవచ్చును.


ఇప్పుడు నేను చెప్పినవన్నియు ౨౮ యుక్తులుయున్నావి. విధవయగు కన్యకను తిరిగిమరియొకనికిచ్చి వివాహము చేసినవానిని

బ్రాయశ్చిత్తముచేసి మనలో చేర్చుకొనుటకు నిస్పందేహమని తెలియజేయుచున్నవి.

{{rule |6em }} 


{{Center|{{p|fs125}}మూడవ పాదము&lt;/p&gt;}}

{{Center|పతిత సంసర్గికి ప్రాయశ్చిత్తము కలదు}} 


ఇశను వినవయకు కన్యకను తిరిగి మరియొకనికిచ్చి వివాహము చేసినవాని మరియొక మంచికన్యను ఆట్టికన్యయని యెరు&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>heobb8p5jl66m65are1u6rb0szlzmvo</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:Patitthasamasrli Prayachitta Vishayakopanyasamu.pdf/44</title>
    <ns>104</ns>
    <id>212967</id>
    <revision>
      <id>555821</id>
      <timestamp>2026-05-11T12:45:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Brjswiki</username>
        <id>6801</id>
      </contributor>
      <comment>/* సమస్యాత్మకం */</comment>
      <origin>555821</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2534" sha1="lsmkwh4jktuxl0q31ivxe98ewubwip8" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;2&quot; user=&quot;Brjswiki&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;గక యొకడ్డు వివాహము చేసుకొనును. ఆపురుషునకును ఆకన్యకును బ్రాయచిత్తము చేయించి మన సంఘములో జేర్చుకోవచ్చునా? 

ఆనునంశము విచారించదగియున్నది. ఇదే యిప్పటి తగవు. ఇదే ముఖ్యము, ఈవిషయమై నాకు తొచినమట్టుకు పదిమాటలు 

చెప్పబోవుచున్నాదను. మిమ్మల నింతపు నిల్పి నా మాట వినుచుండునట్లు శ్రమకలుగచేసినందునకు క్షమించి సావధానులై  వినుండు 

లేవినుండు.


౧. ఐదివరకు వ్రాయబడిన ౨౯ యుక్తులతోను విధవాకన్యాకు మరల వివాహము చేసినవాడు పతితుడని యెంచదగియు

న్నపక్షమున బ్రాయశ్చిత్తమును ఉన్నదని తేలినదిగనుక ఆట్టి కన్యాదాత యొక్క మరియొక కన్యను వివాహము చేసికొనిన 

సంసర్గికి బ్రాయశ్చిత్తమున్నదని చెప్పుట కైముతికన్యాయేన సిద్ధమగుచునేయున్నది.


S. కైముతిక న్యాయము చేత సిద్ధమగుట యటుండగా; పతితునకు బ్రయచిత్తాయున్ననప్పుడు పతిత సంసర్గికి

బ్రాయశ్చిత్తమున్నదని మీరు అంగీకరించిన యంశమేగాన విస్తరింపబనిలేదు. 


3. మీ దేవలస్మృతి వచనము పతితునకు బ్రాయశ్చిత్తము లేదని చెప్పునని యూహించినను పతిత సంసర్గి విషయము 

నెత్తుకొననే లేదుగనుక ప్రాయశ్చిత్తము లేదని చెప్పుటకు మీద ప్రమాణవచనంమే లేదు.&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>lsmkwh4jktuxl0q31ivxe98ewubwip8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:Patitthasamasrli Prayachitta Vishayakopanyasamu.pdf/45</title>
    <ns>104</ns>
    <id>212968</id>
    <revision>
      <id>555826</id>
      <timestamp>2026-05-11T13:35:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Brjswiki</username>
        <id>6801</id>
      </contributor>
      <comment>/* సమస్యాత్మకం */</comment>
      <origin>555826</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2359" sha1="gjdi1pq97e7lip4gmgfz68eit1w38jz" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;2&quot; user=&quot;Brjswiki&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;౪. పతితసంసర్గికి బతితున కెటువంటి ప్రాయశ్చిత్తమో ఆటువంటి ప్రాయశ్చిత్తమేనని ఆదియందు మీరు చెప్పితిరిగదా. 

ఇప్పుడు మేము చూపించిన దేవలస్మృతి వచనమువలన బతితునకు బ్రాయశ్చిత్తములేదుగదా, పతితసంసర్గికి గూడ

బ్రాయశ్చిత్తము లేదని చెప్పవలదాయని మీరు చెప్పుచున్నారు. అందునకు మేము చెప్పనది యేమనిన, ప్రాయశ్చిత్త

మనునది యున్నప్పుడు పతితున కెటువంటి ప్రాయశ్చిత్తమో పతిత సంసర్గి కటువంటి ప్రాయశ్చిత్తమని 

మాతాత్పర్యముగాని మీరు పతితునకు బ్రాయశ్చిత్తమే లేదని చెప్పునెడల బతితసంసర్గికిని బ్రాయశ్చిత్తమేలేదని మేము 

చెప్పుచున్నాముని మాతాత్పర్యముకాదు.


౫. మీ దేవలస్మృతిని వాదములనిమిత్తము చేకొనినను ఈ పతిత సంసర్గి విషయము మనుక్తము. గనుక ప్రకల్ప్య 

ప్రాయశ్చిత్తము ధర్మ శాస్త్రములు విధించుచునేయున్నవి. ఇందునకు బ్రమాణము: 


{{Center|{{p|fs125}}పరాశరస్మృతి - మనుస్మృతి - విష్ణుస్మృతి - విశ్వామిత్రస్మృతి -&lt;/p&gt;}} 

{{p|fs125}}యాజ్ఞవల్క్యస్మృతి, శాతాతస్మృతి - ఔశనసస్మృతి&lt;/p&gt;


ఈవిషయముపై యీప్రసంగములో ఇదివరకు నేను చెప్పి&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>gjdi1pq97e7lip4gmgfz68eit1w38jz</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>555827</id>
      <parentid>555826</parentid>
      <timestamp>2026-05-11T13:38:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Brjswiki</username>
        <id>6801</id>
      </contributor>
      <origin>555827</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2369" sha1="ss7r48zlzgd2b2aacvfn38j2i2vumf7" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;2&quot; user=&quot;Brjswiki&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;౪. పతితసంసర్గికి బతితున కెటువంటి ప్రాయశ్చిత్తమో ఆటువంటి ప్రాయశ్చిత్తమేనని ఆదియందు మీరు చెప్పితిరిగదా. 

ఇప్పుడు మేము చూపించిన దేవలస్మృతి వచనమువలన బతితునకు బ్రాయశ్చిత్తములేదుగదా, పతితసంసర్గికి గూడ

బ్రాయశ్చిత్తము లేదని చెప్పవలదాయని మీరు చెప్పుచున్నారు. అందునకు మేము చెప్పనది యేమనిన, ప్రాయశ్చిత్త

మనునది యున్నప్పుడు పతితున కెటువంటి ప్రాయశ్చిత్తమో పతిత సంసర్గి కటువంటి ప్రాయశ్చిత్తమని 

మాతాత్పర్యముగాని మీరు పతితునకు బ్రాయశ్చిత్తమే లేదని చెప్పునెడల బతితసంసర్గికిని బ్రాయశ్చిత్తమేలేదని మేము 

చెప్పుచున్నాముని మాతాత్పర్యముకాదు.


౫. మీ దేవలస్మృతిని వాదములనిమిత్తము చేకొనినను ఈ పతిత సంసర్గి విషయము మనుక్తము. గనుక ప్రకల్ప్య 

ప్రాయశ్చిత్తము ధర్మ శాస్త్రములు విధించుచునేయున్నవి. ఇందునకు బ్రమాణము: 


{{Center|{{p|fs125}}పరాశరస్మృతి - మనుస్మృతి - విష్ణుస్మృతి - విశ్వామిత్రస్మృతి -&lt;/p&gt;}} 

{{Center|{{p|fs125}}యాజ్ఞవల్క్యస్మృతి, శాతాతస్మృతి - ఔశనసస్మృతి&lt;/p&gt;}}


ఈవిషయముపై యీప్రసంగములో ఇదివరకు నేను చెప్పి&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ss7r48zlzgd2b2aacvfn38j2i2vumf7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:Patitthasamasrli Prayachitta Vishayakopanyasamu.pdf/46</title>
    <ns>104</ns>
    <id>212969</id>
    <revision>
      <id>555828</id>
      <timestamp>2026-05-11T13:41:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Brjswiki</username>
        <id>6801</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'యన్న ప్రధమపాదములోని ౯ దేవయుక్తి చివరిభాగభంగు, ద్వితీయిపొదము Fవ ర క్రియ జూడుడు. జె. ఇన్నింటికేమిగాని యొశంవంశమును మూక విచేయుము న్నాడను, ధర్మశాస్త్రములలో పాతిత్యము పతితునిద...'</comment>
      <origin>555828</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2556" sha1="7e2gfvq87fxe0d3h0v5fckovfie6ezw" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Brjswiki&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;యన్న ప్రధమపాదములోని ౯ దేవయుక్తి చివరిభాగభంగు,
ద్వితీయిపొదము Fవ ర క్రియ జూడుడు.
జె. ఇన్నింటికేమిగాని యొశంవంశమును మూక విచేయుము
న్నాడను, ధర్మశాస్త్రములలో పాతిత్యము పతితునిదేగాని,
సంభ! లేదనియా, ప్రాణిశ్చిత్తముమాత్రము పతితునకు, త
త్సంసర్గికి కూడ కలదనియు జెప్పబడియున్న సంగతి యిద్దాలి
వచ్చిన పెద్దలలో నందరు తెరిగియున్నదే. అయినను యి
దిగువను గొన్ని ప్రమాణములు వ్రాయుచున్నాడను. అట్టికితి
లో ప్రాణిశ్చిన్తయిున్నప్పుడేగదా పఠితునితో
సామ్యదు పతి
త సంసర్గికి కలుగునది. మీరు ప్రాయశ్చిత్తమే బతికునకు లే
దని వాదించుచున్నారుగదా. ఇటువంటి స్థితిలో, పఠిరునితో
పతిత సంసర్గికి సామ్యమేలాగున కలుగును? గనుక జతిరునకు
డ్రాయశ్చిత్తము లేదనియెడి మీ మతమును కొంచెము పుచ్చుకొన్న
ను జ33 సంసర్గికి బ్రాయశ్చిత్తము కలవనియే చెప్పవలెను.
ఇందునకు బ్రమాణములు :-
యాజ్ఞవల్క్యస్మృతి - ప్రాయశ్చిత్తకాండము శ్లోక
ము ఆ౬౦. ఏఃక్రింది యావద్వాధ్యానము జూడును.
ఎనిస్తుపురనేనో వశ్సవ సోపితత్పరుః యోయేన
సహాచ3ళి సోప్ వలన ప్రాయశ్చిత్తం కులవ్య దితి తేదీ
యి ప్రాయృతి వేదార్థం తత్సరగ్రహణం నవునః పార&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>7e2gfvq87fxe0d3h0v5fckovfie6ezw</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>555855</id>
      <parentid>555828</parentid>
      <timestamp>2026-05-12T06:00:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Brjswiki</username>
        <id>6801</id>
      </contributor>
      <origin>555855</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2572" sha1="jidc80b89qdw8auxxe79aznwxcrr3lp" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Brjswiki&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;యన్న ప్రధమపాదములోని ౯ దేవయుక్తి చివరిభాగమును, ద్వితీయిపొదము ౯వ యుక్తియు జూడుడు.


౬. ఇన్నింటికేమిగాని యొక యంశమును మనవిచేయుచున్నాడను. ధర్మశాస్త్రములలో పాతిత్యము పతితునిదేగాని, సంసర్జికి  
లేదనియు, ప్రాయచిత్తము మాత్రము పతితునకు, తత్సంసర్గికి గూడ కలదనియు జెప్పబడియున్న సంగతి వచ్చిన పెద్దలలో 
నందరు నెరిగియున్నదే. అయినను యిదిగువను గొన్ని ప్రమాణములు వ్రాయుచున్నాడను. అట్టిస్థితిలో ప్రాయచిత్తము 
యున్నప్పుడేగదా పతితునితో సౌమ్యము పతిత సంసర్జి కలుగుచున్నది. మీరు ప్రాయచిత్తమే పతితునకు లేదని 
వాదించుచున్నారుగదా. ఇటువంటి స్థితిలో, పతితునితో పతతి సంసర్జి సామ్యమేలాగున కలుగును? గనుక పతితునకు 
ప్రాయచిత్తములేదనియెడి మీమతమును కొంచెము పుచ్చుకొన్నను పతిత సంసర్గికి బ్రాయశ్చిత్తము కలదనియే చెప్పవలెను.
ఇందునకు బ్రమాణములు :-


యాజ్ఞవల్క్యస్మృతి - ప్రాయశ్చిత్తకాండము శ్లోకము ౨౬౦. దీని క్రింద యావద్వాధ్యానము జూడును. 


ఏఃక్రింది 
ఎనిస్తుపురనేనో వశ్సవ సోపితత్పరుః యోయేన
సహాచ3ళి సోప్ వలన ప్రాయశ్చిత్తం కులవ్య దితి తేదీ
యి ప్రాయృతి వేదార్థం తత్సరగ్రహణం నవునః పార&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>jidc80b89qdw8auxxe79aznwxcrr3lp</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>555863</id>
      <parentid>555855</parentid>
      <timestamp>2026-05-12T10:38:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Brjswiki</username>
        <id>6801</id>
      </contributor>
      <comment>/* సమస్యాత్మకం */</comment>
      <origin>555863</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2552" sha1="i6574zlrm87ytdhllxhnuzoltlpik80" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;2&quot; user=&quot;Brjswiki&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;యన్న ప్రధమపాదములోని ౯ దేవయుక్తి చివరిభాగమును, ద్వితీయిపొదము ౯వ యుక్తియు జూడుడు.


౬. ఇన్నింటికేమిగాని యొక యంశమును మనవిచేయుచున్నాడను. ధర్మశాస్త్రములలో పాతిత్యము పతితునిదేగాని, సంసర్జికి  

లేదనియు, ప్రాయచిత్తము మాత్రము పతితునకు, తత్సంసర్గికి గూడ కలదనియు జెప్పబడియున్న సంగతి వచ్చిన పెద్దలలో 

నందరు నెరిగియున్నదే. అయినను యిదిగువను గొన్ని ప్రమాణములు వ్రాయుచున్నాడను. అట్టిస్థితిలో ప్రాయచిత్తము 

యున్నప్పుడేగదా పతితునితో సౌమ్యము పతిత సంసర్జి కలుగుచున్నది. మీరు ప్రాయచిత్తమే పతితునకు లేదని 

వాదించుచున్నారుగదా. ఇటువంటి స్థితిలో, పతితునితో పతతి సంసర్జి సామ్యమేలాగున కలుగును? గనుక పతితునకు 

ప్రాయచిత్తములేదనియెడి మీమతమును కొంచెము పుచ్చుకొన్నను పతిత సంసర్గికి బ్రాయశ్చిత్తము కలదనియే చెప్పవలెను.

ఇందునకు బ్రమాణములు :-


యాజ్ఞవల్క్యస్మృతి - ప్రాయశ్చిత్తకాండము శ్లోకము ౨౬౦. దీని క్రింద యావద్వాధ్యానము జూడును. 


ఎనిస్తుపురనేనో వశ్సవ సోపితత్పరుః యోయేన సహాచరతి సోప్ వలన ప్రాయశ్చిత్తం కులవ్య దితి తేదీ

యి ప్రాయృతి వేదార్థం తత్సరగ్రహణం నవునః పాత&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>i6574zlrm87ytdhllxhnuzoltlpik80</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:లక్ష్మణరాయ వ్యాసావళి.pdf/8</title>
    <ns>104</ns>
    <id>212970</id>
    <revision>
      <id>555831</id>
      <timestamp>2026-05-11T14:16:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>శ్రీరామమూర్తి</username>
        <id>1517</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>555831</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4057" sha1="k62e9sjogx5jficxeeac4o3xux122qs" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;శ్రీరామమూర్తి&quot; /&gt;{{rh|2|చారిత్రక విషయములు|}}&lt;/noinclude&gt;సుదైవమున నది దేశమంతటను ప్రసరించినది కాదు. ఈరెండు శాఖలవారిలోని విశేషములును ఈవిభేదము లెప్పుడు పుట్టినదియు మన మిచ్చటఁ గొంచెము విచారించెదము.

వైదికులనఁబడువారిలో వారు నివసించినదేశములను బట్టి నాఁడులను భేదములు కలిగినవి. అందు వేఁగినాఁడు, వెలినాఁడు, మురికినాఁడు, తెలగాణ్యము, కాసలనాఁడు అనునవి ముఖ్యమైనవి. &quot;నాఁడు” అను తెలుఁగుమాటకు దేశము అని యర్ధము. అందుచే నాంధ్రదేశములోని వేఱువేరు సీమలలో నుండువా రొక్కొక తెగగా నేర్పడిరని మన మూహింపవచ్చును. ఈ వేరువేరునాఁడులవారందరును వైదికులయినను,
ఒకరితోనొకరు సంబంధబాంధవ్యములు చేయరు. ప్రతినాఁడివారును తమనాఁడియే శ్రేష్ఠమైనది యని చెప్పుచు నితరనాఁడులవారిని తృణీకరించెదరు. గుజరాత్ దేశమున నెన్నియోవందల సంవత్సరముల క్రిందట శాంకరమతమునకుఁ బ్రతిస్పర్ధిగా శుద్ధాద్వైతమతమును స్థాపించిన వల్లభాచార్యులవారు వెలనాఁటివారు. ఈయనవంశమువారు ఇప్పటికి నాదేశమున లక్షాధీశులగు మఠాధిపతులుగా నున్నారు. ఈ పీఠాధిపతులు గృహస్థులు. వీరికి భార్యలు కావలసినప్పుడు ఆంధ్రదేశమునకు వచ్చి వేలకొలది శుల్కములిచ్చి వెలనాఁటి పిల్లను వివాహమాడుచుందురేకాని గుజరాత్ బ్రాహ్మణుల కన్యలఁగాని, ఇతరనాఁడుల కన్నియలఁగాని వివాహ మాడరు. శృంగేరిపీఠాధిపతు లగు ప్రస్తుతపుశంకరాచార్యులవారు, మురికినాఁటి యూంధ్రబ్రాంహ్మణులు. ఇంతియకాదు. పదిపండ్రెండుతరముల నుండియు నాపీఠమునకు మురికినాఁటివారే యధిపతులగుచున్నారు. మురికినాఁటివారు కానివా రాపీఠమునకు నధిపతులుకాఁగూడదని యచ్చటివారి
యభిప్రాయమైనటులఁ గానవచ్చుచున్నది. ధర్మగ్రంథములలో నెచ్చటలేని యశాస్త్రీయమైననాఁడుల యభిమానము పీఠాధిపతులఁ గూడ బాధించుట యాశ్చర్యము కదా! ఇటుల వైదికులలోని శాఖాభేదమునుగుఱించి కొంత విచారించి యిఁక యోగులనుగుఱించి కనుఁగొందము.&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>k62e9sjogx5jficxeeac4o3xux122qs</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:లక్ష్మణరాయ వ్యాసావళి.pdf/9</title>
    <ns>104</ns>
    <id>212971</id>
    <revision>
      <id>555833</id>
      <timestamp>2026-05-11T14:30:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>శ్రీరామమూర్తి</username>
        <id>1517</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>555833</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3890" sha1="mz1on95gd2rpuz8ymv1vkfk3aw9f3u7" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;శ్రీరామమూర్తి&quot; /&gt;{{rH||నియోగివైదికభేద కాలనిర్ణయము|3}}&lt;/noinclude&gt;నియోగులలోని ముఖ్యశాఖ ఆరువేలవారిది. సాధారణముగా నాంధ్రదేశమందు నియోగియనిన ఆరువేలనియోగి యనియె యర్థము. వీరందరును కృష్ణయజుర్వేదాంతర్గత ఆపస్తంబసూత్రమువారు. ప్రథమశాఖవారును, నందవరీకులును, కరణకమ్మ లనువారును తాము నియోగులమని చెప్పుకొనియెదరు.  కాని వీరిసంఖ్య మిక్కిలి తక్కువయైనందునను, ఇం దనేకులు ఇతర దేశములనుండి యాంధ్రదేశమునకు నిటీవల వచ్చినటుల వారే చెప్పుకొనుచుండినందునను వారు మొదట ఆంధ్రనియోగులు కారని చెప్పవలసియున్నది. కావునఁ బ్రస్తుతవ్యాసమునందు వారినిగుఱించి విశేషము వ్రాయనొల్ల. మఱియొకప్పుడు వ్రాయగలను. ఆరువేలవారిలోనుండి చీలిన శాఖవా రొకరు కలరు. వారికి పాకనాటాఱ్వేలనియోగు లనిపేరు. అరువేలవారు పాఁకనాఁటికిఁ బోయి పాఁకనాఁటివారైరి. పాఁకనాఁడనఁగాఁ బ్రస్తుతపు గుంటూరుమండలములోని కొండవీఁడు మొదలు నెల్లూరుమండలములోని కందుకూరువఱకునున్న దేశమని యెరుంగవలయును&lt;ref&gt;మ. రా. రాశ్రీ. రావుబహదరు కందుకూరి వీరేశలింగము పంతులుగారిచే వ్రాయఁబడిన ఆంధ్రకవులచరిత్ర - ప్రథమభాగము - శ్రీనాధకవి చరిత్ర చూడనగు.&lt;/ref&gt;. ఈదేశములోని ఆరువేలనియోగులు పాఁకనాఁటి వారనిపించుకొనిరి. అందుచే నేగ్రంథమునందైనను పాఁకనాఁటి వారని యున్నయెడల నప్పుడు ఆరువేలనియోగులశాఖ యుండెనని మనమూహింపవచ్చును.

ఇ ట్లీయుభయశాఖలలోని యంతర్భేదములను గుఱించి విచారించి యీ శాఖాభేదము లాంధ్రదేశమున నెంతకాలమునుండి యున్నవో మనమాలోచింపవలసియున్నది. ఇందునగుఱించి యనేకు లనేకవిధముల
వ్రాసియున్నారు. కాని యొకరును ఇందునుగుఱించి శాస్త్రీయపద్ధతిని (Scientific) విచారించినవారు కారు. మనము ప్రస్తుతము పక్షాభిమానము విడచి యైతిహాసికపరిశోధన (Historical Investigation) మార్గమును ననుసరించి యీవిషయమును పరిశోధించెదము.&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>mz1on95gd2rpuz8ymv1vkfk3aw9f3u7</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>555834</id>
      <parentid>555833</parentid>
      <timestamp>2026-05-11T14:31:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>శ్రీరామమూర్తి</username>
        <id>1517</id>
      </contributor>
      <origin>555834</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3890" sha1="dpbomjd8n7idouliv0vjy8dr44huuda" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;శ్రీరామమూర్తి&quot; /&gt;{{rh||నియోగివైదికభేద కాలనిర్ణయము|3}}&lt;/noinclude&gt;నియోగులలోని ముఖ్యశాఖ ఆరువేలవారిది. సాధారణముగా నాంధ్రదేశమందు నియోగియనిన ఆరువేలనియోగి యనియె యర్థము. వీరందరును కృష్ణయజుర్వేదాంతర్గత ఆపస్తంబసూత్రమువారు. ప్రథమశాఖవారును, నందవరీకులును, కరణకమ్మ లనువారును తాము నియోగులమని చెప్పుకొనియెదరు.  కాని వీరిసంఖ్య మిక్కిలి తక్కువయైనందునను, ఇం దనేకులు ఇతర దేశములనుండి యాంధ్రదేశమునకు నిటీవల వచ్చినటుల వారే చెప్పుకొనుచుండినందునను వారు మొదట ఆంధ్రనియోగులు కారని చెప్పవలసియున్నది. కావునఁ బ్రస్తుతవ్యాసమునందు వారినిగుఱించి విశేషము వ్రాయనొల్ల. మఱియొకప్పుడు వ్రాయగలను. ఆరువేలవారిలోనుండి చీలిన శాఖవా రొకరు కలరు. వారికి పాకనాటాఱ్వేలనియోగు లనిపేరు. అరువేలవారు పాఁకనాఁటికిఁ బోయి పాఁకనాఁటివారైరి. పాఁకనాఁడనఁగాఁ బ్రస్తుతపు గుంటూరుమండలములోని కొండవీఁడు మొదలు నెల్లూరుమండలములోని కందుకూరువఱకునున్న దేశమని యెరుంగవలయును&lt;ref&gt;మ. రా. రాశ్రీ. రావుబహదరు కందుకూరి వీరేశలింగము పంతులుగారిచే వ్రాయఁబడిన ఆంధ్రకవులచరిత్ర - ప్రథమభాగము - శ్రీనాధకవి చరిత్ర చూడనగు.&lt;/ref&gt;. ఈదేశములోని ఆరువేలనియోగులు పాఁకనాఁటి వారనిపించుకొనిరి. అందుచే నేగ్రంథమునందైనను పాఁకనాఁటి వారని యున్నయెడల నప్పుడు ఆరువేలనియోగులశాఖ యుండెనని మనమూహింపవచ్చును.

ఇ ట్లీయుభయశాఖలలోని యంతర్భేదములను గుఱించి విచారించి యీ శాఖాభేదము లాంధ్రదేశమున నెంతకాలమునుండి యున్నవో మనమాలోచింపవలసియున్నది. ఇందునగుఱించి యనేకు లనేకవిధముల
వ్రాసియున్నారు. కాని యొకరును ఇందునుగుఱించి శాస్త్రీయపద్ధతిని (Scientific) విచారించినవారు కారు. మనము ప్రస్తుతము పక్షాభిమానము విడచి యైతిహాసికపరిశోధన (Historical Investigation) మార్గమును ననుసరించి యీవిషయమును పరిశోధించెదము.&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>dpbomjd8n7idouliv0vjy8dr44huuda</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>555835</id>
      <parentid>555834</parentid>
      <timestamp>2026-05-11T14:34:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>శ్రీరామమూర్తి</username>
        <id>1517</id>
      </contributor>
      <origin>555835</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3891" sha1="j58sjkggl2vu93c7r931dlpxw7uup13" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;శ్రీరామమూర్తి&quot; /&gt;{{rh||నియోగివైదికభేద కాలనిర్ణయము|3}}&lt;/noinclude&gt;నియోగులలోని ముఖ్యశాఖ ఆరువేలవారిది. సాధారణముగా నాంధ్రదేశమందు నియోగియనిన ఆరువేలనియోగి యనియె యర్థము. వీరందరును కృష్ణయజుర్వేదాంతర్గత ఆపస్తంబసూత్రమువారు. ప్రథమశాఖవారును, నందవరీకులును, కరణకమ్మ లనువారును తాము నియోగులమని చెప్పుకొనియెదరు.  కాని వీరిసంఖ్య మిక్కిలి తక్కువయైనందునను, ఇం దనేకులు ఇతర దేశములనుండి యాంధ్రదేశమునకు నిటీవల వచ్చినటుల వారే చెప్పుకొనుచుండినందునను వారు మొదట ఆంధ్రనియోగులు కారని చెప్పవలసియున్నది. కావునఁ బ్రస్తుతవ్యాసమునందు వారినిగుఱించి విశేషము వ్రాయనొల్ల. మఱియొకప్పుడు వ్రాయగలను. ఆరువేలవారిలోనుండి చీలిన శాఖవా రొకరు కలరు. వారికి పాకనాటాఱ్వేలనియోగు లనిపేరు. అరువేలవారు పాఁకనాఁటికిఁ బోయి పాఁకనాఁటివారైరి. పాఁకనాఁడనఁగాఁ బ్రస్తుతపు గుంటూరుమండలములోని కొండవీఁడు మొదలు నెల్లూరుమండలములోని కందుకూరువఱకునున్న దేశమని యెరుంగవలయును&lt;ref&gt;మ. రా. రాశ్రీ. రావుబహదరు కందుకూరి వీరేశలింగము పంతులుగారిచే వ్రాయఁబడిన ఆంధ్రకవులచరిత్ర - ప్రథమభాగము - శ్రీనాధకవి చరిత్ర చూడనగు.&lt;/ref&gt;. ఈదేశములోని ఆరువేలనియోగులు పాఁకనాఁటి వారనిపించుకొనిరి. అందుచే నేగ్రంథమునందైనను పాఁకనాఁటి వారని యున్నయెడల నప్పుడు ఆరువేలనియోగులశాఖ యుండెనని మనమూహింపవచ్చును.

ఇ ట్లీయుభయశాఖలలోని యంతర్భేదములను గుఱించి విచారించి యీ శాఖాభేదము లాంధ్రదేశమున నెంతకాలమునుండి యున్నవో మన మాలోచింపవలసియున్నది. ఇందునగుఱించి యనేకు లనేకవిధముల
వ్రాసియున్నారు. కాని యొకరును ఇందునుగుఱించి శాస్త్రీయపద్ధతిని (Scientific) విచారించినవారు కారు. మనము ప్రస్తుతము పక్షాభిమానము విడచి యైతిహాసికపరిశోధన (Historical Investigation) మార్గమును ననుసరించి యీవిషయమును పరిశోధించెదము.&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>j58sjkggl2vu93c7r931dlpxw7uup13</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:Aryadharma-Pratyaksha-Phalabodhini (1923, Telugu).pdf/22</title>
    <ns>104</ns>
    <id>212972</id>
    <revision>
      <id>555839</id>
      <timestamp>2026-05-11T22:51:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>శ్రీరామమూర్తి</username>
        <id>1517</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>555839</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2629" sha1="iv3srvywylmqrn53iyd95c21zklyhk4" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;శ్రీరామమూర్తి&quot; /&gt;{{rh|16|ఆర్యధర్మప్రత్యక్షఫలబోధిని|}}&lt;/noinclude&gt;రంభించు నప్పుడును, ముగించునప్పుడు నాచమనము చేయవలయు. ఇందు ప్రమాణము యోగశాస్త్రమునందును, వైద్యకమునందును గలదు. ధర్మశాస్త్రకర్తలును యోగశాస్త్రమునో, లేక వైద్యశాస్త్రమునో అనుసరించియే ధర్మముల జెప్పుచున్నారు. దాననే ధన్వంతరి స్మృత్యుక్త మంతయు సఫలమనియెంచి దానిని సర్వవర్ణములకు, సర్వదేశములకును సాధారణ మగుదినచర్యాప్రకరణమున సంగ్రహించెను.

అట్లు లయయోగమును యోగవిశేషమైన మంత్రశాస్త్రమునందును మంత్రశాస్త్రజ్ఞు లాహ్నికమును ప్రయోజనముగా నిరూపించిరి. ఏలన యోగమునందుఁ దరుచుగ శ్వాసస్వభావము నాడీప్రచారము నవశ్యముగ, నిరూపింపఁదగియున్నవి. మంత్రశాస్త్రమునందును భూతచికిత్సాదులకై స్నానాదుల కొఱకు జలస్వభావము తపముకొఱకు స్థలస్వభావము తెలుపదగినవియే యగు, మొదటినుండి యిందునిరూపింపబడినయంశము ప్రామాణికులచే నెట్లు నిర్ణయింపఁబడియుండెనో చూఁడుడు.

దినచర్యయందు ధన్వంతరి శ్లో॥ ఉదయే సవితుః కాలే ప్రసృతే స్సలిలస్యయః పిబేదష్టౌ| రోగజరాపరిముక్తో జీవే చ్ఛరదాం శతంసాగ్రం॥ సూర్యోదయకాలమున నెనిమిదిమార్లు చేతితో జలముపుచ్చుకొనునెడ రోగము ముసలితనములేక నూరువత్సరములకు నె&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>iv3srvywylmqrn53iyd95c21zklyhk4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:Aryadharma-Pratyaksha-Phalabodhini (1923, Telugu).pdf/23</title>
    <ns>104</ns>
    <id>212973</id>
    <revision>
      <id>555840</id>
      <timestamp>2026-05-11T23:03:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>శ్రీరామమూర్తి</username>
        <id>1517</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>555840</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2945" sha1="816tkcmmrerukiiwiq249dncmy3uwgo" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;శ్రీరామమూర్తి&quot; /&gt;{{rh||నిత్యకాండముఉషఃప్రకరణము|17}}&lt;/noinclude&gt;క్కుడగుకాలము జీవించునని చెప్పెను. ధర్మశాస్త్రములయందైననో ఉషఃకాలమున ఆచమనము మూడుసారులు [అనగా నొక్కొకతడవకు ముమ్మారు చేయవలయుగాన] తొమ్మిదిసారులు చేయవలయు నని చెప్పఁబడియున్నది. ధన్వంతరి యెనిమిదిమారులు పుచ్చుకొనిన నాయువు నారోగ్యమును నొసగునని చెప్పెను. గాన విశేషము వ్యత్యాసము లేదు,

మఱియు నాకాలమునఁజేయు నాచమనముచే పోవురోగము లేవియనిన, శ్లో॥ అరృశ్శోభాగ్రహణ్యో జ్వర జఠర జరాకుష్ఠమేదోవికారా మూత్రా ఘాతా స్రపిత్త శ్రవణగళ శిరశ్రోణి మూలాక్షిరోగాః| యేచాన్యే వాతపిత్తక్షతకకఫకృతా వ్యాధయ స్సన్తిజంతో స్తాంస్తా నభ్యాసయోగా దపహరతి పయఃపీత మంతే నిశాయాః॥ మూలవ్యాధి నంజు జిగట విరేచనము జ్వరము కడుపుబ్బుట కుష్ఠువ్యాధి ముదిమి పొట్టపెరుగుట మూత్రమడ్డగించుట రక్తపిత్తము చెవిపోటు గండమాల తలనొప్పి ఆసనరోగము నేత్రరోగము మఱియు వాత పిత్త ప్రణములు కఫ వ్యాధులు మున్నగునవి ప్రాతఃకాలమున జలపాన మభ్యాసముచేయుటవలన హరించుచున్నవని ధన్వంతరి వచించెను. అభ్యాసమువలన ననుటచే ఆచమనమున గ్రాహ్య మగుజలముయొక్కపరిమాణ మభ్యాసముచే తెలియునని సూచింపఁబడినది. ఇదిగాక ఒకనాడు పుచ్చుకొనినంతమాత్రమున నీరోగములు నివర్తింపవనియు, ప్రతిదినము నభ్యాసము చేయుటవలననే నివర్తించుననియు, నారోగములు పుట్టినపిదప నాచమనమున&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>816tkcmmrerukiiwiq249dncmy3uwgo</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:Aryadharma-Pratyaksha-Phalabodhini (1923, Telugu).pdf/24</title>
    <ns>104</ns>
    <id>212974</id>
    <revision>
      <id>555841</id>
      <timestamp>2026-05-11T23:13:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>శ్రీరామమూర్తి</username>
        <id>1517</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>555841</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2918" sha1="0xk8sz95swob5kotryrvv9cnrt2nz6g" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;శ్రీరామమూర్తి&quot; /&gt;{{rh|18|ఆర్యధర్మప్రత్యక్షఫలబోధిని|}}&lt;/noinclude&gt;భ్యాసముచేసినను నారోగములు పోనేరవనియు సూచితమగుచున్నది. ఏడుసంవత్సరములకు మీదనే యీయాచమనము చేయఁబడుచుండునుగాన నాచమనముచే నివర్తించు రోగములలో బాలరోగములు చేర్పఁబడలేదు.

మఱియు ధన్వంతరి శ్లో॥ ఆయుష్యముషసి ప్రోక్తం మలాదీనాం విసర్జనం ! త థాంత్రకూజనాధ్మానోదర గౌరవవారణం॥ ఉషఃకాలమున మలాదులను విడచుట వలన కడుపుబ్బరము పేగులరచుట మున్నగు వ్యాధులు హరించు నని చెప్పెను. ఇట్లు ధర్మశాస్త్రములయందుఁ జెప్పఁబడు కర్మములయొక్క ఫలము వైద్యశాస్త్రముననుసరించియె నిరూపింపవలనుపడియెడిని. వైద్యులును యోగశాస్త్రమును చక్కగా నెఱింగినంగాని శరీరతత్త్వ మంతగఁ దెలిసికొనంజాలరు.ఈ యర్థము భిషగ్వరా వరారోహే యోగేషు
పరినిష్ఠితా॥ వైద్యశ్రేష్ఠులు యోగశాస్త్రమున నధికజ్ఞానము కలిగియుందురని యాజ్ఞవల్క్యుడు మైత్రేయితోఁ జెప్పెను.

బ్రాహ్మముహూర్తమున మేల్కనియుండుట బహుఫలంబని ధన్వంతరియే శ్లో॥బ్రాహ్మే ముహూర్త ఉత్తిష్ఠెత్ స్వస్థో రక్షార్థ మాయుషః॥ ఆయువు రక్షించుకొనుటకై యారోగ్యవంతుడు బ్రాహ్మముహూర్తమున నిదుర లేవవలయునని చెప్పెను.

ఇప్పటివారు పాశ్చాత్యవాసనచే శరీరాత్మవాదులై యున్నారు. ప్రాచీనులైననో ధర్మబద్ధులు నిజ మెఱింగినవారు
నగుదురు. కావుననే జ్ఞాననిధియగు నాధన్వన్తరి॥ తత్ర సర్వా&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>0xk8sz95swob5kotryrvv9cnrt2nz6g</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:Aryadharma-Pratyaksha-Phalabodhini (1923, Telugu).pdf/25</title>
    <ns>104</ns>
    <id>212975</id>
    <revision>
      <id>555842</id>
      <timestamp>2026-05-11T23:22:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>శ్రీరామమూర్తి</username>
        <id>1517</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>555842</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2838" sha1="mas7uhb29a5rpxjlqmo29sq1l8z010o" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;శ్రీరామమూర్తి&quot; /&gt;{{rh||నిత్యకాండముఉషఃప్రకరణము|19}}&lt;/noinclude&gt;ఘశాన్త్యర్థం స్మరేచ్చ జగదీశ్వరం॥ ఆబ్రాహ్మముహూర్తమున సర్వపాపనివృత్తికై పరమేశ్వరుని స్మరింపవలయుననియు వచించెను.

{{c|దంత ధావనము.}}

ఇఁక దంతధావనము నిరూపింపఁబడియెడిని

ముండ్లు కలవియు, పాలు గారునవియు నగువృక్షముల యొక్క పుడకలచేతను నేరేడు, మామిడిచెట్లచిగుళ్ళచేతను, దంతధావనము చేయవలయు నని ధర్మశాస్త్రకర్తలు చెప్పియున్నారు. యాజ్ఞవల్క్యుఁడు మున్నగువారు ఇటికరాయి, మంటిపెళ్ల, రాతిపొడిదంతధావనకు కూడవని నిషేధించి యున్నారు. ఇట్లే మొగలి, ఖర్జూరము, టెంకాయ మొదలగు చెట్లయాకులును నిషేధింపఁబడినవి. కొన్నిపుడకలయందును నొక్కొక రోగమును పోగొట్టుశక్తి కలదని వైద్యకాదులవలన దెలియుచున్నది. దంతధావనమువలనఁబోవురోగములను ధన్వన్తరి దినచర్యయందు ॥తేనాస్యరసవైదస్యగంధా జిహ్వాస్యజా గదాః॥ రుచివైశద్యలఘుతా నభవన్తి భవన్తిచ। నోరికిరుచితెలియకుండుట నోరికంపు, నాలుకనోరువీనియందు బుట్టురోగములు పోవుననియు, రుచితెలియుట, నైర్మల్యము లాఘవము గలుగుననియు చెప్పియుండెను. ధర్మశాస్త్రములయందు చెప్పంబడు పుడకలు మున్నగునవి వైద్యకమునందును జెప్పంబడియున్నవి. ఎట్లన
మఱ్ఱి, కానుగ. చండ్ర అత్తి, మామిడి, సంపెగ, ఉత్తరేణు, దానిమ్మ, తుమ్మ, మున్నగునవి తెలుపబడి యున్నవి. వీనిని&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>mas7uhb29a5rpxjlqmo29sq1l8z010o</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:Aryadharma-Pratyaksha-Phalabodhini (1923, Telugu).pdf/26</title>
    <ns>104</ns>
    <id>212976</id>
    <revision>
      <id>555843</id>
      <timestamp>2026-05-11T23:33:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>శ్రీరామమూర్తి</username>
        <id>1517</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>555843</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2876" sha1="4kovy11vtieqij6b4j09h808ef05s7j" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;శ్రీరామమూర్తి&quot; /&gt;{{rh|20|ఆర్యధర్మప్రత్యక్షఫలబోధిని|}}&lt;/noinclude&gt;శోధింప వీనియందు వగరు ముఖ్యముగ గలదు. వగరు జీర్ణశక్తిని కలిగించునదియు, పొత్తికడుపును శుద్ధిజేయునదియు, పైత్యమును హరించునదియు, శీతవీర్యము కలదియు నని షడ్రసనిఘంటువు మున్నగువానియందు గలదు. కారము ప్రధానముగా గలవానితో దంతధావనము చేయునెడ దంతములకు నష్టము కలుగునని యెంచి యిటికెరాయిపొడి మున్నగునవి నిషేధింపఁబడినవి. వ్రేళ్ళలో చూపుడువ్రేలితో దంతధావనము చేయగూడ దనుటకు కఫనాడి యావ్రేలిచివర నుండుగాన దానికి నెముకతో సంబంధము కలిగెనేని దోషము కలుగునని యెంచి అస్థిసంచయనమున నిషేధింపఁబడినట్లు దంతంబులు నస్థులేగాన నిషేధింపఁబడెను.

ప్రాతఃకాలమున దంతధావనము విధింపఁబడుటకు కారణ మేమన సూర్యోదయముకంటె ముందు ద్రవరూపములై యున్నమలములను పోగొట్టుకొనుట కనియె గ్రహింపవలయు· మఱియు ముందు జెప్పంబోవు వాచికయజ్ఞరూప మైనమంత్రజపమునకు పూర్వాంగ మైనవాక్శుద్ధిని సంపాదించుకొఱకును నుపయోగించుచున్నది. అందు నాలుకగీచుకొనుట సువర్ణరజతాదులచేతను, లేకున్న పత్రాదులచేతను చేయవలయు. భోజునిచారుచర్యయందు ॥జిహ్వావిర్లేఖనం కార్యం సౌవర్ణం తామ్రమేవవా|తన్మలాపహరం శస్తం మృదు శ్లక్షం షడంగుళం | పిత్తశ్లేమ్మహారం రుచ్యం నైర్మల్యం చక్షుపో ర్హితం। శ్రోత్రనాడ్యో విశుధ్యన్తే నరాణాం దంత&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>4kovy11vtieqij6b4j09h808ef05s7j</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:లక్ష్మణరాయ వ్యాసావళి.pdf/10</title>
    <ns>104</ns>
    <id>212977</id>
    <revision>
      <id>555844</id>
      <timestamp>2026-05-12T01:32:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>శ్రీరామమూర్తి</username>
        <id>1517</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>555844</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3724" sha1="5egbadg07l52pd01piofctzesakrfbj" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;శ్రీరామమూర్తి&quot; /&gt;{{rh|4|చారిత్రక విషయములు|}}&lt;/noinclude&gt;క్రీ. శ. పదునెనిమిదవ శతాబ్దములో కంకంటి పాపరాజు ఈ క్రింది పద్యములో నారువేలవారిని పొగిడియుండుటచే నాకాలమునం దీశాఖవారు మిక్కిలి వైభవదశయందుండిరని మనము నిశ్చయింప
వచ్చును.
&lt;poem&gt;
{{left margin|5em}}
సీ. అఖిలరాజాదిరాజాస్థానజనహృద్యవిద్యావిహారు లార్వేలవారు
   కల్పకబలికర్ణకలశారవోదీర్ణవితరణోదారు లార్వేల వారు
   సజ్జనస్తవనీయసతతనిర్వ్యాజహారిపరోపకారు లార్వేలవారు
   ఘనదుర్ఘటస్వామికార్యనిర్వహణప్రవీణతాధారు లార్వేలవారు
&lt;/poem&gt;


ఇట్లు పదునెనిమిదవ శతాబ్దంబున ఆరువేల వారుండి రని ధృఢపఱచుకొని ఇంతకుఁ బూర్వపుకాలమున వీరుండి రా లేదా యని మనమాలోచించెదము. క్రీ.శ. యొక్క పదునేడవశతాబ్దమున నీశాఖాభేద ముండె ననుటకుఁ గొన్ని ప్రమాణములున్నవి. కాని పదునాఱవశతాబ్దముననే వీరుండినటుల ప్రబల ప్రమాణ మున్నందున దానినే యిచ్చట నుదాహరించెదను.

కుమారధూర్జటి యనుకవి కృష్ణరాయవిజయకావ్యమునందుఁ దాను పాఁక నాఁటార్వేలవాఁడయినటుల స్పష్టముగా వ్రాసియున్నాడు: -
&lt;poem&gt;
{{left margin|5em}}
సీ. నను భరద్వాజగోత్రునిసదాపస్తంబసూత్రుని బాంధవస్తోత్రపాత్రు
   బాకనాఁటార్వేల వంశ ప్రసిద్ధుని ధూర్జటిపౌత్రు బందురచరిత్రు
&lt;/poem&gt;


కృష్ణదేవరాజవిజయము క్రీ. శ. 1550 ప్రాంతమునందు రచింపఁబడినదని బ్రహ్మశ్రీ కందుకూరి వీరేశలింగముగారు నిర్ణయించి యున్నారు. (ఆంధ్రకవులచరిత్ర - ద్వితీయభాగము కుమారధూర్జటిచరిత్ర
చూఁడుడు.) ఇఁకముందుఁ జేయఁబడిన కాలనిర్ణయము లన్నియుఁ బంతులుగారి ఆంధ్రకవులచరిత్రము నుండియె గ్రహింపబడినవి. స్థలవిస్తరభీతిచేతఁ గాలనిర్ణయమునకుఁగల కారణములన్నియు నిచ్చట నీయలేదు. ఆకారణములన్నియు సవిస్తరముగాఁ జూడఁగోరువారు ఆంధ్రకవులచరిత్రముఁ జూడనగును.&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>5egbadg07l52pd01piofctzesakrfbj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:లక్ష్మణరాయ వ్యాసావళి.pdf/11</title>
    <ns>104</ns>
    <id>212978</id>
    <revision>
      <id>555845</id>
      <timestamp>2026-05-12T02:38:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>శ్రీరామమూర్తి</username>
        <id>1517</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>555845</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3365" sha1="hno24abuih2j8zh8hyovuszaoeyg001" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;శ్రీరామమూర్తి&quot; /&gt;{{rh||నియోగివైదికభేద కాలనిర్ణయము|5}}&lt;/noinclude&gt;పైపద్యమును కవికాలనిర్ణయమునుబట్టి పదునాఱవశతాబ్దమధ్యమున ఆర్వేలశాఖ ప్రబలియుండెననియు, పాఁకనాఁటివారు ఆర్వేలవారిలోనుండి చీలిన యొకశాఖ యనియు మనము నిర్ధారణచేయవచ్చును. ఈ కుమారధూర్జటి కవిధూర్జటియొక్క మనుమఁడు. కవిధూర్జటి కృష్ణదేవరాయల యాస్థానకవీశ్వరుఁడని యందఱికిఁ దెలిసిన విషయమే. మనుమఁడు నియోగియైనప్పుడు తాతమాత్రము వైదికియగునా? కావున
కృష్ణరాయల సమయమందు నియోగిశాఖయుండెనని మన మూహింపవచ్చును. కాని మన కీయూహలతోఁ బనిలేదు. అప్పు డార్వేలవారు మిగుల విఖ్యాతిఁజెందిన కవులుగను, రాజ్యధురంధరులుగాను, మంత్రీశ్వరులుగను, సైన్యాధీశులుగను నుండి రని చూపుటకు నా కాలమందలి ప్రత్యక్షప్రమాణములే కలవు. అందు మొదటిది పారిజాతాపహరణము.

పారిజాతాపహరణకర్త నంది తిమ్మన్న. ఈతనినే ముక్కుతిమ్మన్న యనియెదరు. ఈతఁడు తన కావ్యమును కృష్ణరాయనికి నంకితముచేసెను. ఈతఁడు'ఆర్వేలవిపవిత్రకులుఁడ' నని తన కావ్యములోని
చరమపద్యములో చెప్పుకొనియున్నాడు. ——
&lt;poem&gt;
{{left margin|5em}}
సీ. కౌశికగోత్రవిఖ్యాతుఁ డాపస్తంబసూత్రుఁ డార్వేలపవిత్రకులుఁడు
&lt;/poem&gt;


కృష్ణరాయనియాస్థానకవి యగు మఱియొక మహాకవీశ్వరుఁడు మాదయగారిమల్లన, ఈతఁడు తన రాజశేఖరచరిత్ర మనుకావ్యములోఁ గృతిపతిని సంబోధించుచు నిట్లు వ్రాసియున్నాడు: ———
&lt;poem&gt;
{{left margin|5em}}
సుగంధి. పారదప్రభావిభాసిభద్రకీర్తివాహినీ
       పూరః దానదూతదివ్యభూజకామధేను: దు
       ర్వారః యారువేలవంశవార్ధిపూర్ణచంద్రమాః
       సారబుద్ధిజాలనీత శతృభూమి భద్రమా! {{float right|అ.2}}
&lt;/poem&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>hno24abuih2j8zh8hyovuszaoeyg001</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:లక్ష్మణరాయ వ్యాసావళి.pdf/12</title>
    <ns>104</ns>
    <id>212979</id>
    <revision>
      <id>555854</id>
      <timestamp>2026-05-12T04:47:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>శ్రీరామమూర్తి</username>
        <id>1517</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>555854</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4023" sha1="hfkp90iwmotk93phii3g86y5vu1x5uq" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;శ్రీరామమూర్తి&quot; /&gt;{{rh|6|చారిత్రక విషయములు|}}&lt;/noinclude&gt;ఇటులఁ గవిచే సంభోధింపఁబడిన కృతిపతి నాదిండ్ల అప్పామాత్యుఁడు. ఈతఁడు కృష్ణదేవరాయనికి మంత్రియైన తిమ్మరుసుకు జామాతయగుటచే మహనీయుఁడును ఆరువేలనియోగియని సుస్థిరమగుచున్నది. ఈ యప్పామాత్యుఁడు తిమ్మరుసుకుమార్తెయగు తిరుమలాంబికను బెండ్లియాడెను. ఈతఁడు కొండవీటికి దండనాధుఁడుగా నుండినటులఁ గానవచ్చుచున్నది. ఈతనితమ్ముఁడగు గోపన గుత్తిదుర్గమునకు దండనాధుఁడుగా నుండెను. ఇటుల శ్రీకృష్ణరాయలవారి కాలములో నియోగులుండుటయేగాక వారు మహోన్నతదశయం దుండిరని స్పష్టపడుచున్నది. కృష్ణదేవరాయలవారు క్రీ. శ. 1509 మొదలుకొని
క్రీ.శ. 1530 వరకు రాజ్యముచేసినందునఁ బదునాఱవ శతాబ్దప్రారంభమునను, పదునైదవశతాబ్దాంతము నందును ఆరువేలవారు విజృభించి యుండిరని చెప్పవచ్చును. ఇదియుఁ గాక ముక్కుతిమ్మన 'ఆర్వేల
పవిత్రకులుఁడు' అని వ్రాసియున్నాడు. ఆర్వేలశాఖను గుణించి యింతఘనతగాఁ జెప్పుకొనుటకు నది యప్పటికే మిక్కిలి పురాతనమైనదిగా నుండవలెను. అప్పుడు పుట్టినదిగాఁ గాని నూరు సంవత్సరములకు లోపల పుట్టినదిగాగాని యుండనోపదు. అందువలన ఈ శాఖ పదునాల్గవ శతాబ్దాంతమునఁ గూడ నుండెనని చెప్పవచ్చును.

ఇదియేగాక క్రీ. శ. 1487 వ సంవత్సరము మొదలు క్రీ. శ. 1508 వఱకు రాజ్యముచేసిన నరసింహదేవరాయల (ఈయన కృష్ణదేవరాయలతండ్రి) యాస్థానకవీశ్వరుఁడగు మలయమారుతకవి ముక్కు
తిమ్మనకు మేనమామ. ఈ కవియొక్క నిజమైనపేరు ఘంట సింగయ్య ఈతని మేనమామ నందిమల్లయ్య. ఇందువలనఁ బదియైదవశతాబ్ద మధ్యమువర కుండిన యీ కవులందరు నియోగులని మనము స్పష్టముగాఁ జెప్పవచ్చును. క్రీ. శ. 1428 వ సంవత్సరము రాజ్యమునకు వచ్చిన సాళువగుండ నృసింహపాలునికి నాదిండ్లప్పామాత్యుని ముత్తాత తమ్ముఁడైనచిటిగంగన్న మంత్రిగా నున్నటులరాజశేఖరచరిత్రలోఁజెప్పఁ
బడియున్నది. (ప్రధమాశ్వాసములోని కృతిపతివంశవర్ణన చూడుఁడు.)&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>hfkp90iwmotk93phii3g86y5vu1x5uq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:లక్ష్మణరాయ వ్యాసావళి.pdf/13</title>
    <ns>104</ns>
    <id>212980</id>
    <revision>
      <id>555858</id>
      <timestamp>2026-05-12T08:56:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>శ్రీరామమూర్తి</username>
        <id>1517</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>555858</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3466" sha1="pqb2347h46a1h80hl8kloxc3pcrvxqg" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;శ్రీరామమూర్తి&quot; /&gt;{{rh||నియోగివైదికభేద కాలనిర్ణయము|7}}&lt;/noinclude&gt;ఇందువలనఁ బదునాల్గవ శతాబ్దాంతమువరకే యీశాఖ ప్రబలి యీశాఖవారనేకు లనేకరాజులయొద్ద మంత్రిత్వ సేనాపతిత్వముల సంపాదించి ఆంధ్ర కర్ణాట దేశములలోని రాజ్యములను దమధీశక్తిచే మంత్రిత్వమున స్వాధీనపఱచుకొనిరని మనయ చెప్పవచ్చును.&lt;ref&gt;పైయంశములు వ్రాసియచ్చుకుఁ బంపినతరువాతఁ బదునాల్గవ శతాబ్దాంతమునను, బదునేనవ శతాబ్దారంభమందును ఆఱువేలనియోగిశాఖ తెలుఁగుసీమలో మిక్కిలి ప్రబలియుండెనని చూపుటకు బలవత్తరమైన యాధారము కనుపించినది. అనంతామాత్యుఁడనుకవి భోజరాజీయ మను కావ్య మొకటి రచించెను. ఈతఁడు అనంతఛందస్సు, రసాభరణము అను రెండు లక్షణగ్రంథములనుగూడ రచించెను. భోజరాజీయములో నీతఁడు తనపూర్వుల వర్ణించుచుఁ బూర్వులలో నొక్కనికి నార్గురుకొడుకులు గలిగిరిని చెప్పి యిట్లు ఉత్ప్రేక్షించియున్నాడు; -
&lt;poem&gt;
{{left margin|5em}}
క. ఈయార్వురు నొక్కొక్కఁడు
   వేయిండ్లకు మొదలుగాఁగ వెలయుదురని కా
   దే యాఱువేల పేరిడి
   రీయన్వయమునకు నేష్య మెఱిఁగిన పెద్దల్.
{{right|(ప్రథమాశ్వాసము - 85వ పద్యము.)}}
&lt;/poem&gt;


ఇందువలన నీకవి యాఱువేలనియోగియని స్పష్టము. ఈతఁడు శాలివాహనశకము 1356 వ సంవత్సరమునం దనఁగా క్రీస్తుశకము 1434 వ సంవత్సరమునందు రసాభరణమను అలంకారశాస్త్రమును
రచించినటుల నా గ్రంథములోనే వ్రాసికొనెను. కావునఁ బదునాల్గవ శతాబ్దాంతమునను, పదునైదవ శతాబ్దారంభమునను వైదికనియోగిభేదముండెను అని నిశ్చయించుటకు నేమియు సంశయము లేదు. ఇంతియ కాదు. పైని నుదహరించిన పద్యములోని 'ఏష్యము' అను పదమువలన ఆఱువేలనియోగు లంతకు మిక్కిలి పురాతనకాలమునుండియె యుండి&lt;/ref&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>pqb2347h46a1h80hl8kloxc3pcrvxqg</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>555860</id>
      <parentid>555858</parentid>
      <timestamp>2026-05-12T09:09:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>శ్రీరామమూర్తి</username>
        <id>1517</id>
      </contributor>
      <origin>555860</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5494" sha1="r7ck1zxq73kaul90cw1x5vabpzu9i08" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;శ్రీరామమూర్తి&quot; /&gt;{{rh||నియోగివైదికభేద కాలనిర్ణయము|7}}&lt;/noinclude&gt;ఇందువలనఁ బదునాల్గవ శతాబ్దాంతమువరకే యీశాఖ ప్రబలి యీశాఖవారనేకు లనేకరాజులయొద్ద మంత్రిత్వ సేనాపతిత్వముల సంపాదించి ఆంధ్ర కర్ణాట దేశములలోని రాజ్యములను దమధీశక్తిచే మంత్రిత్వమున స్వాధీనపఱచుకొనిరని మనయ చెప్పవచ్చును.&lt;ref&gt;పైయంశములు వ్రాసియచ్చుకుఁ బంపినతరువాతఁ బదునాల్గవ శతాబ్దాంతమునను, బదునేనవ శతాబ్దారంభమందును ఆఱువేలనియోగిశాఖ తెలుఁగుసీమలో మిక్కిలి ప్రబలియుండెనని చూపుటకు బలవత్తరమైన యాధారము కనుపించినది. అనంతామాత్యుఁడనుకవి భోజరాజీయ మను కావ్య మొకటి రచించెను. ఈతఁడు అనంతఛందస్సు, రసాభరణము అను రెండు లక్షణగ్రంథములనుగూడ రచించెను. భోజరాజీయములో నీతఁడు తనపూర్వుల వర్ణించుచుఁ బూర్వులలో నొక్కనికి నార్గురుకొడుకులు గలిగిరిని చెప్పి యిట్లు ఉత్ప్రేక్షించియున్నాడు; -
&lt;poem&gt;
{{left margin|5em}}
క. ఈయార్వురు నొక్కొక్కఁడు
   వేయిండ్లకు మొదలుగాఁగ వెలయుదురని కా
   దే యాఱువేల పేరిడి
   రీయన్వయమునకు నేష్య మెఱిఁగిన పెద్దల్.
{{right|(ప్రథమాశ్వాసము - 85వ పద్యము.)}}
&lt;/poem&gt;


ఇందువలన నీకవి యాఱువేలనియోగియని స్పష్టము. ఈతఁడు శాలివాహనశకము 1356 వ సంవత్సరమునం దనఁగా క్రీస్తుశకము 1434 వ సంవత్సరమునందు రసాభరణమను అలంకారశాస్త్రమును
రచించినటుల నా గ్రంథములోనే వ్రాసికొనెను. కావునఁ బదునాల్గవ శతాబ్దాంతమునను, పదునైదవ శతాబ్దారంభమునను వైదికనియోగిభేదముండెను అని నిశ్చయించుటకు నేమియు సంశయము లేదు. ఇంతియ కాదు. పైని నుదహరించిన పద్యములోని 'ఏష్యము' అను పదమువలన ఆఱువేలనియోగు లంతకు మిక్కిలి పురాతనకాలమునుండియె యుండిరని మనమూహింపవచ్చును. ఆఱువేలశబ్దముపై నుత్ప్రేక్షచేయుట చూడఁగా, ఆ కాలపువారికిఁగూడ ఆరువేలశబ్దవ్యుత్పత్తి తెలియనంత పురాతనకాలముక్రిందనే యీశబ్దమును, తద్యోతకమగు శాఖయుఁ బుట్టెనని తోఁచుచున్నది.&lt;/div&gt;

ఈ 'నియోగి' 'ఆఱువేల' శబ్దములను గూర్చి యొక విశేష మిచ్చట వ్రాయవలసియున్నది. పూర్వపు ఆంధ్రకవులు ఆఱువేల పదమునే వాడిరి. కాని నియోగిపదమును వాడలేదు. పైవ్యాసములో నుదాహరింపఁబడిన పద్యములవలన ఈమాట చదువరులకుఁ దేటపడఁగలదు. నాలుగయిదువందల సంవత్సరములక్రింద అఱవదేశమునకుఁ బోయి యచ్చటనే యున్న యాంధ్రనియోగుల సంతతివారిని మీరెవరిని యడిగిన మేము ఆరువేలవారమని చెప్పెదరే కాని నియోగులు మని చెప్పరు. ఉత్తరసర్కారులలోనివారు మాత్రము మేము నియోగులమని చెప్పెదరు. కావున మొదట నాఱువేలపదమే విశేషముగా వాడుకలో నుండెననియుఁ దరువాతఁ గొన్నిదినములకు నియోగిపదమునకుఁ బ్రాముఖ్యత వచ్చెననియు తోఁచెడిని.&lt;/ref&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>r7ck1zxq73kaul90cw1x5vabpzu9i08</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:లక్ష్మణరాయ వ్యాసావళి.pdf/14</title>
    <ns>104</ns>
    <id>212981</id>
    <revision>
      <id>555859</id>
      <timestamp>2026-05-12T09:08:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>శ్రీరామమూర్తి</username>
        <id>1517</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>555859</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1329" sha1="k35mvk4kjpf20gotip1bk7chcl55mfn" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;శ్రీరామమూర్తి&quot; /&gt;{{rh|8|చారిత్రక విషయములు|}}&lt;/noinclude&gt;శ్రీనాథునికాలమును, అతని గ్రంథములును చూచినను పైసంగతియే స్థిరపడుచున్నది. శ్రీనాధుఁడు పదునాల్గవశతాబ్దాంతమునందును. పదునైదవ శతాబ్దారంభమునందును నున్నవాఁడు. ఈతఁడాఱువేలనియోగి యైనటుల ఈక్రిందిపద్యమువలన గానవచ్చుచున్నది;—
&lt;poem&gt;
{{left margin|5em}}
పాఁకనాఁటింటివాఁడవు బాంధవుఁడవు
కమలనాభునిమనుమఁడ వమలమతివి
{{right|(భీమఖండము)}}
&lt;/poem&gt;


పాఁకనాఁటివా రార్వేలవారిలోని వారని యిదివరకే స్థిరపరచినాము. గనుక పాఁకనాఁటివాఁ డనఁగా బాఁకనాఁటార్వేల నియోగియని యర్థము స్పష్టము. పైపద్యములోని 'బాంధవుఁడవు' అను పదము&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>k35mvk4kjpf20gotip1bk7chcl55mfn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:లక్ష్మణరాయ వ్యాసావళి.pdf/15</title>
    <ns>104</ns>
    <id>212982</id>
    <revision>
      <id>555861</id>
      <timestamp>2026-05-12T09:21:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>శ్రీరామమూర్తి</username>
        <id>1517</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>555861</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4362" sha1="1vunrnkwuhq10w7xe2cf93nhmsymm31" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;శ్రీరామమూర్తి&quot; /&gt;{{rh|2]|నియోగివైదికభేద కాలనిర్ణయము|9}}&lt;/noinclude&gt;ముఖ్యమైనది. ఇది కృతిపతియైన బెండపూడి యన్నయమంత్రి కవినిగూర్చి చెప్పినాఁడు. కావున క్రీ. శ. 1400 వఱకు ననఁగా నేఁటికి నైదువందల యేండ్లక్రిందనే నియోగులు కవిత్వ మంత్రిత్వముల
స్వాధీనపరఱచుకొని raని చెప్పుటకు సందేహము లేదు. ఇట్లు మనము విజయనగరరాజులలోని రెండవ హరిహరరాయల రాజ్యకాలమువఱకు వచ్చిచేరితిమి. ఇఁక నింతకుఁబూర్వ మీ వైదికనియోగివిభేదమున్నదా
లేదా యని మనము విచారింపవలసియున్నది. కాని యింతకుఁ బూర్వపు గ్రంథములలో ఆఱువేలవారనిగాని, పాఁకనాఁటివారినిగాని యుండదు. కావున మనము పదనాల్గవ శతాబ్దమునకుఁ బూర్వపు నియోగులను మఱియొకలింగము (గుర్తు)చేఁ గనుఁగొనవలసి యున్నది. గ్రంథాదులలో 
సుపయోగింపఁ బడిన 'అమాత్య', 'మంత్రి', 'సచివ', 'దండనాధ' మొదలగు పదముల వలన మనము ఆవర్ణనకు విషయభూతుఁ డగు పురుఘఁడు నియోగియని నిశ్చయింపవచ్చును. పల్లెకరణమైనను అత్యంతము బీదవాఁ డయినను నియోగి తనపేరుతోఁ గలిపి 'అమాత్య' పదము వ్రాయును. ఇది యొక విశేషము. కావున దీనిని పట్టి మనము మనయైతిహాసిక పరిశోధన (Historical Investigation) చేయవచ్చును. కాని యీ పద్ధతినిగుఱించి శ్రీవిద్యారణ్యచరిత్రలో మ రా.రా. వావిలాల శివావధానులు బి. ఏ. గా రొక యాక్షేపణ చేసియున్నారు. నియోగి వైదిక విభేదములేని మహారాష్ట్రులు, ఇతర దేశస్థులుకూడ నిజముగా మంత్రులుగానుండి అమాత్యపదము నుపయోగించిరనియు, ఆంధ్రులలోని వైదికులు నిజముగా మంత్రిపదమును జెందినవా రేల 'అమాత్య' పదప్రయోగము చేసి యుండకూడదనియు, అందుచే
'అమాత్య' పదమువలన వీఁడు నియోగియని నిశ్చయించుటకు వీలులేదనియు వారువ్రాసిరి. ఈ యాక్షేపణ కొంతవఱకు నిజమైనదియె. కావున నిది గ్రాహ్యమే. మనము ప్రస్తుతవిచారణలో నియోగి యని చెప్పఁదలచిన పురుషుఁడు ఆంధ్రబ్రాహ్మణుఁడుగా నుండవలయును. 'అమాత్య' పదవాచ్యుఁడుగఁ గాని, తదర్థక పదవాచ్యుఁడుగఁ గాని యుండవలెను. ఏరాజు నొద్దను మంత్రిగా నుండఁగూడదు. ఇన్ని లక్షణము లేకీభవించినయెడల శ్రీ వావిలాల శివావధానులుగారి యాక్షేపణ యచ్చట వర్తింప&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>1vunrnkwuhq10w7xe2cf93nhmsymm31</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:లక్ష్మణరాయ వ్యాసావళి.pdf/16</title>
    <ns>104</ns>
    <id>212983</id>
    <revision>
      <id>555862</id>
      <timestamp>2026-05-12T09:29:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>శ్రీరామమూర్తి</username>
        <id>1517</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>555862</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3681" sha1="2grh8ugnmi3kb6qic92vnbe23odjo7y" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;శ్రీరామమూర్తి&quot; /&gt;{{rh|10|చారిత్రక విషయములు|}}&lt;/noinclude&gt;నేరదు. కావున మన మేవంగుణవిశిష్టులనే ప్రస్తుత విచారణలో గ్రహింతము.

ఇట్టివారిలో మొదటివాఁడు బమ్మెర పోతరాజు. ఈతఁడు ఆంధ్ర బ్రాహ్మణుఁడనియు, అత్యంతము బీదవాఁడనియుఁ, గృషివలన జీవనము చేయుచుండెననియు నంద ఱెఱిఁగినదియ. ఈతఁడు తనభాగవతములోను, ఇతరు లీతని గుఱించి యితరగ్రంథములలోను, 'పోతనామాత్యుఁడ'ని వాడియున్నారు. కావున నీతఁడు నియోగియని స్పష్టముగఁ జెప్పవచ్చును. ఈతఁడు శ్రీనాథునికి సమకాలీనుఁడైనను, అతనికంటె నిరువది ముప్పది సంవత్సరములు పెద్దవాఁడు. ఈతఁడు శాలివాహన
శకము 1300 ల సంవత్సరమునం దనగా క్రీ. శ. 1378 వ సంవత్సరమునందు జనన మొందినట్లు తెలుఁగు భాగవతమును ముద్రించినవారు పీఠికయందు వ్రాసియున్నారు. ఇది విజయనగర రాజయిన మొదటి బుక్కరాయలకాలము. ఈ బుక్కరాజు నొద్దనే శ్రీ మాధవాచార్యులవారు మంత్రిగానుండిరి. కావున శ్రీ విద్యారణ్యులవారికాలమున ఆంధ్రబ్రాహ్మణులలో వైదిక నియోగి విభేదము లేకయుండెనని శ్రీ వావిలాల
శివావధానులుగారు వ్రాసినమాట మనము సంశయింపవలసియున్నది. ఇటుల బదునాల్గవ శతాబ్దమును శోధించి పిదప పదమూడవ శతాబ్దమునకుఁ బోయెదము.

పదమూడవ శతాబ్దములోని యాంధ్ర బ్రాహ్మణ మార్తాండుఁడనఁదగువాఁడు కవిబ్రహ్మయైన తిక్కనసోమయాజి. కాని యీతఁడును, ఈతని తండ్రి తాతలును. రాజులయొద్ద నిజముగా మంత్రులై
యున్నందున యీతని గ్రంథములలోని అమాత్యపదము లన్వర్థకములు. శ్రీ అవధానులవారి యాక్షేపణ విషయములు. కావునఁ బ్రస్తుత విచారణలో మన కుపయోగపడనేరవు.

పైనఁ జెప్పిన కారణముచేఁ దిక్కన సోమయాజికాలమున నియోగు లుండిరా లేదా యని శోధించుటకు మనము వేఱుమార్గములఁ జూడవలెను. అందుఁ గొన్నింటి నిచ్చట నిచ్చుచున్నాను.&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>2grh8ugnmi3kb6qic92vnbe23odjo7y</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:Patitthasamasrli Prayachitta Vishayakopanyasamu.pdf/47</title>
    <ns>104</ns>
    <id>212984</id>
    <revision>
      <id>555866</id>
      <timestamp>2026-05-12T11:41:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Brjswiki</username>
        <id>6801</id>
      </contributor>
      <comment>/* సమస్యాత్మకం */</comment>
      <origin>555866</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1843" sha1="2zfjbr9t0r1epgu62xnbx0i5ex7lofu" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;2&quot; user=&quot;Brjswiki&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;శిర్వాది దేశార్థం తన్య యశ్చతైసృహనర వనేదిత్యుపదేశ తఏఐసిర్థత్వాత్ ఇత్యాది.


౭: సరే అన్నియు నటుండనిండు. కృతాది యుగముల యందు పతతిసంసర్జివిషయ మెట్లుగానున్నను గలియుగము నందు  

పతితసంసర్గము పాతిత్యహేతువు కాదని స్పష్టముగానే దెప్పవచ్చునే. ఇందుకు బ్రమాణములు:-


{{Center|{{p|fs125}}పరాశరస్మృతి - ఆచార కాండము శ్లోకం ౨౫.&lt;/p&gt;}}


కృతే సుభాషణాదేవ త్రేతాయాం స్పర్శనేనచ ద్వాపరీత్వన్న మాదాయ వౌపతి ఆకర్షణా.

కలియుగమునందు కర్మచేత పతితుడగునని యర్ధము.

{{Center|{{p|fs125}}వృద్ధపరాశరము&lt;/p&gt;}}


సంసర్గదోఘననేనా  అని కలివర్షితములలో సంసర్గదోసము చేర్చబడి యున్నవి. కలియుగమునందు సరసర్గదోషము  

లేదని తాత్పర్యము.


2. పోనిందు, మీ , వినవకన్యను మరియొకకిచ్చిన యెడల వానికి ప్రాయశ్చిత్తము లేదనికదా జెప్పినారు. 

ప్రృకతమందు గుంటూరు భానుమూర్తి మామగారు&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>2zfjbr9t0r1epgu62xnbx0i5ex7lofu</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>555867</id>
      <parentid>555866</parentid>
      <timestamp>2026-05-12T11:46:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Brjswiki</username>
        <id>6801</id>
      </contributor>
      <origin>555867</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1844" sha1="p6zn6qlhbcb5cpgnndl9n7ry0kq9mac" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;2&quot; user=&quot;Brjswiki&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;శిర్వాది దేశార్థం తన్య యశ్చతైసృహనర వనేదిత్యుపదేశ తఏఐసిర్థత్వాత్ ఇత్యాది.


౭: సరే అన్నియు నటుండనిండు. కృతాది యుగముల యందు పతతిసంసర్జివిషయ మెట్లుగానున్నను గలియుగము నందు  

పతితసంసర్గము పాతిత్యహేతువు కాదని స్పష్టముగానే దెప్పవచ్చునే. ఇందుకు బ్రమాణములు:-


{{Center|{{p|fs125}}పరాశరస్మృతి - ఆచార కాండము శ్లోకం ౨౫.&lt;/p&gt;}}


కృతే సుభాషణాదేవ త్రేతాయాం స్పర్శనేనచ ద్వాపరీత్వన్న మాదాయ వౌపతి ఆకర్షణా.

కలియుగమునందు కర్మచేత పతితుడగునని యర్ధము.


{{Center|{{p|fs125}}వృద్ధపరాశరము&lt;/p&gt;}}


సంసర్గదోఘననేనా  అని కలివర్షితములలో సంసర్గదోసము చేర్చబడి యున్నవి. కలియుగమునందు సరసర్గదోషము  

లేదని తాత్పర్యము.


2. పోనిందు, మీ , వినవకన్యను మరియొకకిచ్చిన యెడల వానికి ప్రాయశ్చిత్తము లేదనికదా జెప్పినారు. 

ప్రృకతమందు గుంటూరు భానుమూర్తి మామగారు&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>p6zn6qlhbcb5cpgnndl9n7ry0kq9mac</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>