వికీసోర్స్ tewikisource https://te.wikisource.org/wiki/%E0%B0%AE%E0%B1%8A%E0%B0%A6%E0%B0%9F%E0%B0%BF_%E0%B0%AA%E0%B1%87%E0%B0%9C%E0%B1%80 MediaWiki 1.47.0-wmf.2 first-letter మీడియా ప్రత్యేక చర్చ వాడుకరి వాడుకరి చర్చ వికీసోర్స్ వికీసోర్స్ చర్చ దస్త్రం దస్త్రంపై చర్చ మీడియావికీ మీడియావికీ చర్చ మూస మూస చర్చ సహాయం సహాయం చర్చ వర్గం వర్గం చర్చ ద్వారము ద్వారము చర్చ రచయిత రచయిత చర్చ పుట పుట చర్చ సూచిక సూచిక చర్చ TimedText TimedText talk మాడ్యూల్ మాడ్యూల్ చర్చ Event Event talk 0 2811 555885 262096 2026-05-12T18:00:43Z ~2026-28765-49 7309 /* బయటి లింకులు */ 555885 wikitext text/x-wiki {{Annamayya-box1-top|ఇందరికీ అభయంబులిచ్చు (రాగం:కాంభోజి రాగం ) (తాళం :ఏక తాళం )}} <poem> ఇందరికీ అభయంబులిచ్చు చేయి కందువగు మంచి బంగారు చేయి !! వెలలేని వేదములు వెదకి తెచ్చిన చేయి చిలుకు గుబ్బలి క్రింద చేర్చు చేయి కలికి యగు భూకాంత కౌగలించిన చేయి వలనైన కొనగోళ్ళ వాడి చేయి !! తనివోక బలి చేత దానమడిగిన చేయి ఒనరంగ భూదాన మొసగు చేయి మొనసి జలనిధి యమ్ముమొనకు దెచ్చిన చేయి ఎనయ నాగేలు ధరియించు చేయి !! పురసతుల మానములు పొల్లసేసిన చేయి తురగంబు బరపెడి దొడ్డ చేయి తిరువేంకటాచలా ధీశుడై మోక్షంబు తెరువు ప్రాణుల కెల్ల తెలిపెడి చేయి !! </poem> {{Annamayya-box-bottom}} {{Annamayya-box2-top|indarikI abhayambuliccu (Raagam: ) (Taalam: )}} <poem> indarikI abhayambuliccu cEyi kanduvagu manchi bangAru chEyi !! velalEni vEdamulu vedaki teccina chEyi chiluku gubbali kinda chErchu chEyi kaliki yagu bhUkAnta kaugalinchina chEyi valanaina konagOLLa vADi chEyi !! tanivOka bali chEta dAnamaDigina chEyi onaranga bhUdAna mosagu chEyi monasi jalanidhi yammumonaku decchina chEyi enaya nAgElu dhariyinchu chEyi !! purasatula mAnamulu pollasEsina chEyi turagambu barapeDi doDDa chEyi tiruvEnkaTAchalA dhISuDai mOkshambu teruvu prANula kella telipeDi chEyi !! </poem> {{Annamayya-box-bottom}} ===బయటి లింకులు=== [https://annamayya-u.blogspot.com/2009/05/indariki-nabhayambulichchu.html] ---- https://annamayya-u.blogspot.com/2009/05/indariki-nabhayambulichchu.html {{అన్నమయ్య పాటలు}} [[Category:అన్నమయ్య పాటలు ]] 1ihbrbu3ym51sg0defya3rvx4nobir9 555886 555885 2026-05-12T18:03:25Z ~2026-28765-49 7309 /* బయటి లింకులు */ 555886 wikitext text/x-wiki {{Annamayya-box1-top|ఇందరికీ అభయంబులిచ్చు (రాగం:కాంభోజి రాగం ) (తాళం :ఏక తాళం )}} <poem> ఇందరికీ అభయంబులిచ్చు చేయి కందువగు మంచి బంగారు చేయి !! వెలలేని వేదములు వెదకి తెచ్చిన చేయి చిలుకు గుబ్బలి క్రింద చేర్చు చేయి కలికి యగు భూకాంత కౌగలించిన చేయి వలనైన కొనగోళ్ళ వాడి చేయి !! తనివోక బలి చేత దానమడిగిన చేయి ఒనరంగ భూదాన మొసగు చేయి మొనసి జలనిధి యమ్ముమొనకు దెచ్చిన చేయి ఎనయ నాగేలు ధరియించు చేయి !! పురసతుల మానములు పొల్లసేసిన చేయి తురగంబు బరపెడి దొడ్డ చేయి తిరువేంకటాచలా ధీశుడై మోక్షంబు తెరువు ప్రాణుల కెల్ల తెలిపెడి చేయి !! </poem> {{Annamayya-box-bottom}} {{Annamayya-box2-top|indarikI abhayambuliccu (Raagam: ) (Taalam: )}} <poem> indarikI abhayambuliccu cEyi kanduvagu manchi bangAru chEyi !! velalEni vEdamulu vedaki teccina chEyi chiluku gubbali kinda chErchu chEyi kaliki yagu bhUkAnta kaugalinchina chEyi valanaina konagOLLa vADi chEyi !! tanivOka bali chEta dAnamaDigina chEyi onaranga bhUdAna mosagu chEyi monasi jalanidhi yammumonaku decchina chEyi enaya nAgElu dhariyinchu chEyi !! purasatula mAnamulu pollasEsina chEyi turagambu barapeDi doDDa chEyi tiruvEnkaTAchalA dhISuDai mOkshambu teruvu prANula kella telipeDi chEyi !! </poem> {{Annamayya-box-bottom}} ===బయటి లింకులు=== [http://Indariki%20abhayambu%20-%20ఇందరికీ%20అభయంబు https://annamayya-u.blogspot.com/2009/05/indariki-nabhayambulichchu.html] {{అన్నమయ్య పాటలు}} [[Category:అన్నమయ్య పాటలు ]] lfthcqcicer9pkol2gwqkpybufdg2za 555887 555886 2026-05-12T18:10:08Z ~2026-28765-49 7309 /* బయటి లింకులు */ 555887 wikitext text/x-wiki {{Annamayya-box1-top|ఇందరికీ అభయంబులిచ్చు (రాగం:కాంభోజి రాగం ) (తాళం :ఏక తాళం )}} <poem> ఇందరికీ అభయంబులిచ్చు చేయి కందువగు మంచి బంగారు చేయి !! వెలలేని వేదములు వెదకి తెచ్చిన చేయి చిలుకు గుబ్బలి క్రింద చేర్చు చేయి కలికి యగు భూకాంత కౌగలించిన చేయి వలనైన కొనగోళ్ళ వాడి చేయి !! తనివోక బలి చేత దానమడిగిన చేయి ఒనరంగ భూదాన మొసగు చేయి మొనసి జలనిధి యమ్ముమొనకు దెచ్చిన చేయి ఎనయ నాగేలు ధరియించు చేయి !! పురసతుల మానములు పొల్లసేసిన చేయి తురగంబు బరపెడి దొడ్డ చేయి తిరువేంకటాచలా ధీశుడై మోక్షంబు తెరువు ప్రాణుల కెల్ల తెలిపెడి చేయి !! </poem> {{Annamayya-box-bottom}} {{Annamayya-box2-top|indarikI abhayambuliccu (Raagam: ) (Taalam: )}} <poem> indarikI abhayambuliccu cEyi kanduvagu manchi bangAru chEyi !! velalEni vEdamulu vedaki teccina chEyi chiluku gubbali kinda chErchu chEyi kaliki yagu bhUkAnta kaugalinchina chEyi valanaina konagOLLa vADi chEyi !! tanivOka bali chEta dAnamaDigina chEyi onaranga bhUdAna mosagu chEyi monasi jalanidhi yammumonaku decchina chEyi enaya nAgElu dhariyinchu chEyi !! purasatula mAnamulu pollasEsina chEyi turagambu barapeDi doDDa chEyi tiruvEnkaTAchalA dhISuDai mOkshambu teruvu prANula kella telipeDi chEyi !! </poem> {{Annamayya-box-bottom}} ===బయటి లింకులు=== [https://annamayya-u.blogspot.com/2009/05/indariki-nabhayambulichchu.html Indariki abhayambu - ఇందరికీ అభయంబు by VANI JAYARAM] {{అన్నమయ్య పాటలు}} [[Category:అన్నమయ్య పాటలు ]] sz6ovqo5m8dwamrbnw44rrg0cn758y9 0 2886 555888 554142 2026-05-12T18:28:22Z ~2026-28765-49 7309 /* బయటి లింకులు */ 555888 wikitext text/x-wiki <!-- BOX --> <div style='padding:0.5em; margin-bottom:0.8em; border:1px solid #fd8; background:#fffcec;'> <!-- BOX HEAD --> <div style="background-color:#fd8; font-weight:bold; font-size:140%; text-align:left; padding:0.3em;margin-bottom:0.2em;">అలర చంచలమైన ఆత్మలందుండ (రాగం: మధ్యమావతి) (తాళం : aadi ) </div> <!-- BOX CONTENT --> <div style='padding-left:0.5em;'> <poem> అలర చంచలమైన ఆత్మలందుండ నీ యలవాటు చేసె నీవుయ్యాల పలుమారు నుచ్ఛ్వాస పవనమందుండ నీ భావంబు దెలిపె నీ వుయ్యాల|| ఉదాయాస్త శైలంబు లొనర కంభములైన వుడుమండలము మోచె నుయ్యాల అదన ఆకాశపదము అడ్డౌదూలంబైన అఖిలంబు నిండె నీ వుయ్యాల పదిలముగ వేదములు బంగారు చేరులై పట్ట వెరపై తోచె వుయ్యాల వదలకిటు ధర్మదేవత పీఠమై మిగుల వర్ణింప నరుదాయె వుయ్యాల|| మేలు కట్లయి మీకు మేఘమణ్డలమెల్ల మెరుగునకు మెరుగాయె వుయ్యాల నీల శైలమువంటి నీ మేనికాంతికి నిజమైన తొడవాయె వుయ్యాల పాలిండ్లు కదలగా పయ్యదలు రాపాడ భామినులు వడినూచు వుయ్యాల వోలి బ్రహ్మాణ్డములు వొరగువో యని భీతి నొయ్య నొయ్యనైరి వూచిరుయ్యాల|| కమలకును భూసతికి కదలు కదలకు మిమ్ము కౌగలింపగజేసె నుయ్యాల అమరాంగనలకు నీ హాస భావ విలాస మందంద చూపె నీ వుయ్యాల కమలాసనాదులకు కన్నుల పండుగై గణుతింప నరుదాయె వుయ్యాల కమనీయ మూర్తి వేంకటశైలపతి నీకు కడువేడుకై వుండె వుయ్యాల|| </poem> </div></div><!-- END of BOX --> <!-- BOX --> <div style='padding:0.5em; margin-bottom:0.8em; border:1px solid #9fee9f; background:#f0fff0;'> <!-- BOX HEAD --> <div style="background-color:#9fee9f; font-weight:bold; font-size:140%; text-align:left; padding:0.3em;margin-bottom:0.2em;">alara caMcalamaina AtmalaMduMDa (Raagam: ) (Taalam: )</div> <!-- BOX CONTENT --> <div style='padding-left:0.5em;'> <poem> alara caMcalamaina AtmalaMduMDa nI yalavATu cEse nIvuyyAla palumAru nucCvAsa pavanamaMduMDa nI BavaMbu delipe nI vuyyAla udAyAsta SailaMbu lonara kaMBamulaina vuDumaMDalamu mOce nuyyAla adana AkASapadamu aDDaudUlaMbaina aKilaMbu niMDe nI vuyyAla padilamuga vEdamulu baMgAru cErulai paTTa verapai tOce vuyyAla vadalakiTu dharmadEvata pIThamai migula varNiMpa narudAye vuyyAla mElu kaTlayi mIku mEGamaNDalamella merugunaku merugAye vuyyAla nIla SailamuvaMTi nI mEnikAMtiki nijamaina toDavAye vuyyAla pAliMDlu kadalagA payyadalu rApADa BAminulu vaDinUcu vuyyAla vOli brahmANDamulu voraguvO yani BIti noyya noyyanairi vUciruyyAla kamalakunu BUsatiki kadalu kadalaku mimmu kaugaliMpagajEse nuyyAla amarAMganalaku nI hAsa BAva vilAsa maMdaMda cUpe nI vuyyAla kamalAsanAdulaku kannula paMDugai gaNutiMpa narudAye vuyyAla kamanIya mUrti vEMkaTaSailapati nIku kaDuvEDukai vuMDe vuyyAla </poem> </div></div> <!-- END OF BOX --> ===బయటి లింకులు=== [https://annamayya-u.blogspot.com/2026/05/alara-chanchalamaina.html Alara chanchalamaina - అలర చంచలమైన by VANI JAYARAM] ---- {{అన్నమయ్య పాటలు}} [[Category:అన్నమయ్య పాటలు ]] d9gifx126v3mf2dklutzfv1hw1z5swv 0 2898 555890 62864 2026-05-12T18:54:24Z ~2026-28765-49 7309 /* బయటి లింకులు */ 555890 wikitext text/x-wiki {{Annamayya-box1-top|ఉదయాద్రి తెలుపాయె (రాగం: ) (తాళం : )}} <poem> ఉదయాద్రి తెలుపాయె ఉడు రాజు కొలు వీడె | అద నెరిగి రాడాయె నమ్మ నా విభుడు || చన్నులపై ముత్యాల సరులెల్ల జల్లనాయె | కన్నులకు గప్పొదవె గాంత నా కిపుడు | కన్నె కలువల జాతి కనుమోడ్చినది మీద | వెన్నెల వేసంగి మొగ్గ వికసించె గదవె || పువ్వుల లోపలి కురులు బుగులు కొనగా నెర్కసె | దవ్వుల దుమ్మెదగములు తరమి డాయగను | రవ్వసేయ శుక పికము రాయడి కోర్వగ రాదు | అవ్వలనెవ్వతె పసల కలరున్నవాడో || పన్నీట జలక మార్చి పచ్చకప్రము మెత్తి | చెన్ను గంగొప్పున విరులు చెలువందురిమి | ఎన్నంగల తిరువేంకటేశుం డిదె ననుంగూడి | కన్నుల మనసునుం దనియం గరుణించెం గదవే || </poem> {{Annamayya-box-bottom}} {{Annamayya-box2-top|udayAdri telupAye (Raagam: ) (Taalam: )}} <poem> pa|| udayAdri telupAye uDu rAju kolu vIDe | ada nerigi rADAye namma nA viBuDu || ca|| cannulapai mutyAla sarulella jallanAye | kannulaku gappodave gAMta nA kipuDu | kane kaluvala jAti kanumODcinadi mIda | vennela vEsaMgi mogga vikasiMce gadave || ca|| puvvula lOpali kurulu bugulu konagA nerxase | davvula dummedagamulu tarami DAyaganu | ravvasEya Suka pikamu rAyaDi kOrvaga rAdu | avvalanevvate pasala kalarunnavADO || ca|| pannITa jalaka mArci paccakapramu metti | cennu gaMgoppuna virulu celuvaMdurimi | ennaMgala tiruvEMkaTESuM Dide nanuMgUDi | kannula manasunuM daniyaM garuNiMceM gadavE || </poem> {{Annamayya-box-bottom}} ===బయటి లింకులు=== [https://annamayya-u.blogspot.com/2009/10/udayadri-telupaye-annamayyaannamacarya.html Udayadri telupaye - ఉదయాద్రి తెలుపాయె by VANI JAYARAM] ---- {{అన్నమయ్య పాటలు}} [[Category:అన్నమయ్య పాటలు ]] la45iowvwdgdwpl9vt3rguonq0r21j7 0 3078 555883 273107 2026-05-12T17:05:47Z ~2026-28765-49 7309 /* బయటి లింకులు */ 555883 wikitext text/x-wiki <!-- BOX --> <div style='padding:0.5em; margin-bottom:0.8em; border:1px solid #fd8; background:#fffcec;'> <!-- BOX HEAD --> <div style="background-color:#fd8; font-weight:bold; font-size:110%; text-align:left; padding:0.3em;margin-bottom:0.2em;">అన్నివిభవముల అతడితడు (రాగమ్: రీతిగౌళ) (తాలమ్: ఆది) </div> <!-- BOX CONTENT --> <div style='padding-left:0.5em;'> <poem> అన్నివిభవముల అతడితడు కన్నులువేవేలు గల ఘనుడితడు // పల్లవి // వేదాంత కోటుల విభుడితడు నాదబ్రహ్మపు నడుమితడు ఆదియంత్యముల కరుదితడు శ్రీదేవుడు సరసిజనాభుడితడు // పల్లవి // భవములణచు యదుపతి యితడు భువనము లన్నిటికి పొడ వితడు దివికి దివమైన తిరమితడు పవనసుతు నేలిన పతి యితడు // పల్లవి // గరుడుని మీదటి ఘనుడితడు సిరు లిందరి కిచ్చే చెలువితడు తిరు వేంకట నగము దేవుడితడు పరమ పదమునకు ప్రభువితడు // పల్లవి // </poem> </div></div><!-- END of BOX --> <!-- BOX --> <div style='padding:0.5em; margin-bottom:0.8em; border:1px solid #9fee9f; background:#f0fff0;'> <!-- BOX HEAD --> <div style="background-color:#9fee9f; font-weight:bold; font-size:140%; text-align:left; padding:0.3em;margin-bottom:0.2em;"> anniviBavamula ataDitaDu(Raagam: ) (Taalam: )</div> <!-- BOX CONTENT --> <div style='padding-left:0.5em;'> <poem> anniviBavamula ataDitaDu kannuluvEvElu galaGanuDu vEdAMta kOTulaviBuDu itaDu nAdabrahmapu naDumitaDu AdiyaMtyamula karuditaDu dEvuDu sarasija nABuDu itaDu BavamulaNacu yadupati yitaDu Buvanamu lanniTiki poDa vitaDu diviki divamaina tiramitadu pavanasutu nElina pati yitaDu garuDuni mIdaTi GanuDitaDu siru laMdari kiccE celu vitaDu tiru vEMkaTa nagamu dEvu DitaDu parama padamunaku praBu vitaDu </poem> </div></div> <!-- END OF BOX --> ===బయటి లింకులు=== https://annamayya-u.blogspot.com/2009/04/annivibavamula-ataditadu.html ---- {{అన్నమయ్య పాటలు}} [[Category:అన్నమయ్య పాటలు ]] f0uzv8hgtz0szry7b73tky66uo779xh 0 3176 555891 452670 2026-05-12T19:11:41Z ~2026-28765-49 7309 /* బయటి లింకులు */ 555891 wikitext text/x-wiki {{Annamayya-box1-top|చూడ జూడ మాణిక్యాలు (రాగం: ) (తాళం : )}} <poem> ప|| చూడ జూడ మాణిక్యాలు చుక్కలవలె నున్నవి | యీడులేని కన్నులెన్నులవె యినచంద్రులు || చ|| కంటి గంటి వాడె వాడె ఘనమైనముత్యాల | కంటమాలలవే పదకములు నవె | మింటిపొడవై నట్టిమించుగిరీటం బదె | జంటల వెలుగు శంఖచక్రాలవె || చ|| మొక్కు మొక్కు వాడె వాడె ముందరనే వున్నాడు | చెక్కులవే నగవుతో జిగిమోమదె | పుక్కిట లోకములవె భుజకీర్తులును నవె | చక్కనమ్మ అలమేలు జవరాలదె || చ|| ముంగైమురాలును నవె మొల కఠారును నదె | బంగరునిగ్గులవన్నె పచ్చబట్టదె | ఇంగితమెరిగి వేంకటేశుడిదె కన్నులకు | ముంగిట నిధానమైన మూలభూత మదే || </poem> {{Annamayya-box-bottom}} {{Annamayya-box2-top|cUDa jUDa mANikyAlu (Raagam: ) (Taalam: )}} <poem> pa|| cUDa jUDa mANikyAlu cukkalavale nunnavi | yIDulEni kannulennulave yinacaMdrulu || ca|| kaMTi gaMTi vADe vADe GanamainamutyAla | kaMTamAlalavE padakamulu nave | miMTipoDavai naTTimiMcugirITaM bade | jaMTala velugu SaMKacakrAlave || ca|| mokku mokku vADe vADe muMdaranE vunnADu | cekkulavE nagavutO jigimOmade | pukkiTa lOkamulave BujakIrtulunu nave | cakkanamma alamElu javarAlade || ca|| muMgaimurAlunu nave mola kaThArunu nade | baMgAruniggulavanne paccabaTTade | iMgitamerigi vEMkaTESuDide kannulaku | muMgiTa nidhAnamaina mUlaBUta madE || </poem> {{Annamayya-box-bottom}} ===బయటి లింకులు=== [https://annamayya-u.blogspot.com/2009/04/chuda-juda-maanikyaalu.html Chuda juda manikyalu - చూడ జూడ మాణిక్యాలు by VANI JAYARAM] ---- {{అన్నమయ్య పాటలు}} [[Category:అన్నమయ్య పాటలు ]] 67590eqn3f5djvkubepfz308lbxlk4h 0 3201 555892 393458 2026-05-12T19:17:41Z ~2026-28765-49 7309 /* బయటి లింకులు */ 555892 wikitext text/x-wiki [[బొమ్మ:Theppotsavam1.jpg|right|300px|తెప్పోత్సవం ]] {{Annamayya-box1-top|దేవునికి దేవికిని (రాగం: ) (తాళం : )}} <poem> ప|| దేవునికి దేవికిని తెప్పల కోనేటమ్మ | వేవేల మొక్కులు లోకపావని నీకమ్మా || చ|| ధర్మార్థకామ మోక్షతతులు నీ సోపానాలు | అర్మిలి నాలుగువేదాలదె నీ దరులు | నిర్మలపు నీ జలము నిండు సప్తసాగరాలు | కూర్మము నీ లోతు వోకోనేరమ్మా || చ| తగని గంగాది తీర్థమ్ములు నీకడళ్ళు | జగతి దేవతలు నీ జల జంతును | గగనపు బుణ్యలోకాలు నీ దరిమేడలు | మొగి నీచుట్టు మాకులు మునులోయమ్మా || చ|| వైకుంఠ నగరము వాకిలే నీ యాకారము | చేకొను పుణ్యములే నీ జీవభావము | యేకడను శ్రీ వేంకటేశుడే నీ వునికి | దీకొని నీ తీర్థమాడితిమి కావవమ్మా || </poem> {{Annamayya-box-bottom}} {{Annamayya-box2-top|dEvuniki dEvikini (Raagam: ) (Taalam: )}} <poem> pa|| dEvuniki dEvikini teppala kOnETamma | vEvEla mokkulu lOkapAvani nIkammA || ca|| dharmArthakAma mOkShatatulu nI sOpAnAlu | armili nAluguvEdAlade nI darulu | nirmalapu nI jalamu niMDu saptasAgarAlu | kUrmamu nI lOtu vOkOnErammA || ca| tagani gaMgAdi tIrthammulu nIkaDaLLu | jagati dEvatalu nI jala jaMtunu | gaganapu buNyalOkAlu nI darimEDalu | mogi nIcuTTu mAkulu munulOyammA || ca|| vaikuMTha nagaramu vAkilE nI yAkAramu | cEkonu puNyamulE nI jIvaBAvamu | yEkaDanu SrI vEMkaTESuDE nI vuniki | dIkoni nI tIrthamADitimi kAvavammA || </poem> {{Annamayya-box-bottom}} ===బయటి లింకులు=== [https://annamayya-u.blogspot.com/2010/09/devuniki-devikini.html Devuniki devikini - దేవునికి దేవికిని by VANI JAYARAM] ---- {{అన్నమయ్య పాటలు}} [[Category:అన్నమయ్య పాటలు ]] nthdggbhy2mlmfpclcvhy95zl11ddra 0 3447 555889 14147 2026-05-12T18:45:55Z ~2026-28765-49 7309 /* బయటి లింకులు */ 555889 wikitext text/x-wiki {{Annamayya-box1-top|ఇందిరారమణు (రాగం:[[శివరంజని ]] ) (తాళం : )}} <poem> ఇందిరారమణు దెచ్చి యియ్యరో మా కిటువలె పొంది యీతని పూజింప పొద్దాయనిపుడు !! ధారుణి మైరావణు దండించి రాముదెచ్చి నేరుపున మించిన అంజనీతనయా ఘోర(తూల)నాగపాశముల కొట్టివేసి యీతని కారుణ్యమందినట్టి ఖగరాజ గరుడా !! నానాదేవతలకు నరసింహు కంభములో పానిపట్టి చూపినట్టి ప్రహ్లాదుడా మానవుడౌ కృష్ణ మహిమల విశ్వరూపు పూని బండి నుంచుకొన్న పోటుబంట అర్జునా !! శ్రీ వల్లభునకు అశేష కైంకర్యముల శ్రీ వేంకటాద్రివైన శేషమూరితీ కైవసమైనయట్టి కార్తవీర్యార్జునుడా దేవుని నీవేళనిట్టె తెచ్చి మాకు నియ్యరే !! </poem> {{Annamayya-box-bottom}} {{Annamayya-box2-top|indirAramaNu decchi (Raagam: ) (Taalam: )}} <poem> indirAramaNu decchi yiyyarO mA kiTuvale pondi yItani poojimpa poddAyanipuDu !! dHAruNi mairAvaNu danDinchi rAmudecchi nErupuna minchina anjanItanayA ghOra(toola)nAgapASamula koTTivEsi yItani kAruNyamandinaTTi khagarAja garuDA !! nAnAdEvatalaku narasiMhu kambhamulO pAnipaTTi choopinaTTi prahlAduDA mAnavuDou kRshNa mahimala viSwaroopu pooni banDi nunchukonna pOTubanTa arjunA !! SrI vallabhunaku aSEsha kaimkaryamula SrI vEnkaTAdrivaina SEshamooritI kaivasamainayaTTi kArtavIryArjunuDA dEvuni nIvELaniTTe tecchi mAku niyyarE !! </poem> {{Annamayya-box-bottom}} ===బయటి లింకులు=== [https://annamayya-u.blogspot.com/2009/05/indiraa-ramanu-dechchi.html Indira ramanu dechhi - ఇందిరా రమణుదెచ్చి by VANI JAYARAM] ---- {{అన్నమయ్య పాటలు}} [[Category:అన్నమయ్య పాటలు ]] d3cdejlq2cy9eenupz43ehqzfvb9u3g 0 3775 555893 522323 2026-05-12T19:22:34Z ~2026-28765-49 7309 /* బయటి లింకులు */ 555893 wikitext text/x-wiki {{Annamayya-box1-top|పిడికిట తలంబ్రాల (రాగం: శ్రీ రాగం - మధ్యమ శృతి) (తాళం: ఆది తాళం)}} <poem> ప|| పిడికిట తలంబ్రాల పెండ్లి కూతురు కొంత | పెడమరలి నవ్వీనె పెండ్లి కూతురు || చ|| పేరుకల జవరాలె పెండ్లి కూతురు పెద్ద | పేరుల ముత్యాల మెడ పెండ్లి కూతురు | పేరంటాండ్ల నడిమి పెండ్లి కూతురు విభు | పేరుకుచ్చ సిగ్గువడీ బెండ్లి కూతురు || చ|| బిరుదు పెండము వెట్టె బెండ్లి కూతురు నెర | బిరుదు మగని కంటె బెండ్లి కూతురు | పిరిదూరి నప్పుడే పెండ్లి కూతురూ పతి | బెరరేచీ నిదివో పెండ్లి కూతురు || చ|| పెట్టెనే పెద్ద తురుము పెండ్లి కూతురు నేడె | పెట్టెడు చీరలు గట్టి పెండ్లి కూతురు | గట్టిగ వేంకటపతి కౌగిటను వాడి | పెట్టిన నిధానమయిన పెండ్లి కూతురు || </poem> {{Annamayya-box-bottom}} {{Annamayya-box1-top|పిడికిట తలంబ్రాల (రాగం: శ్రీ రాగం - మధ్యమ శృతి) (తాళం: ఆది తాళం)}} <poem> ప|| పిడికిట తలంబ్రాల పెండ్లి కూతురు కొంత | పెడమరలి నవ్వీనె పెండ్లి కూతురు || చ|| పేరుకల జవరాలె పెండ్లి కూతురు పెద్ద | పేరుల ముత్యాల మెడ పెండ్లి కూతురు | పేరంటాండ్ల నడిమి పెండ్లి కూతురు విభు | పేరుకుచ్చ సిగ్గువడీ బెండ్లి కూతురు || చ|| బిరుదు పెండము వెట్టె బెండ్లి కూతురు నెర | బిరుదు మగని కంటె బెండ్లి కూతురు | పిరిదూరి నప్పుడే పెండ్లి కూతురూ పతి | బెరరేచీ నిదివో పెండ్లి కూతురు || చ|| పెట్టెనే పెద్ద తురుము పెండ్లి కూతురు నేడె | పెట్టెడు చీరలు గట్టి పెండ్లి కూతురు | గట్టిగ వేంకటపతి కౌగిటను వాడి | పెట్టిన నిధానమయిన పెండ్లి కూతురు || </poem> {{Annamayya-box-bottom}} ===బయటి లింకులు=== [https://annamayya-u.blogspot.com/2010/10/pidikita-talambrala.html Pidikita talambrala - పిడికిట తలంబ్రాల by VANI JAYARAM] ----రాగము - శ్రీ రాగం (మధ్యమ శృతి ) తాళం - ఆది తాళం {{అన్నమయ్య పాటలు}} [[Category:అన్నమయ్య పాటలు ]] soi49ny5edjaitvh5h4p5wtfqpcilwo 102 70247 555934 463000 2026-05-13T11:19:39Z Vjsuseela 1850 555934 wikitext text/x-wiki {{రచయిత |ఇంటిపేరు = దాసు |అసలుపేరు = త్రివిక్రమరావు |పేరు_మొదటి_అక్షరం = ద |పుట్టిన_యేడు = 1894 |గిట్టిన_యేడు = 1960 |వివరణ = న్యాయవాది, కార్మిక నేత, గ్రంథాలయోద్యమ నేత, గ్రంథాలయోద్యమములో పాల్గొన్నాడు |బొమ్మ= Dasu Trivikrama Rao.jpg |వికీపీడియా_లంకె = దాసు త్రివిక్రమరావు |వికీవ్యాఖ్య_లంకె = |కామన్సు లంకె= }} ==రచనలు== * ఇంద్రధనస్సు (కథలు)(అనువాదం). ఆంగ్ల మూలం: Kaleideoscope. రచయిత:హరీంద్రనాధ్ చటోపాధ్యాయ (1958) * [[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 1/సంచిక 3/జాతీయధర్మగ్రంథాలయము-అమెరికాదేశము|జాతీయధర్మగ్రంథాలయము-అమెరికాదేశము]] (1916) * [[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 9/సంచిక 4/17 వ ఆంధ్రదేశ గ్రంథాలయ మహాసభ 24, 25 డిసెంబరు, 1934|17 వ ఆంధ్రదేశ గ్రంథాలయ మహాసభ 24, 25 డిసెంబరు, 1934]] ఉపన్యాసము ==రచయిత గురించిన రచనలు== * [[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 7/జూలై 1928/దాసు త్రివిక్రమరావు గారు|దాసు త్రివిక్రమరావు గారు]] [[వర్గం:గ్రంథాలయ సర్వస్వము-రచయితలు]] jwuynzjvrts2djr3tdjyvlwyxcz5rb5 104 171175 555884 483040 2026-05-12T17:10:56Z Ramesam54 3001 /* అచ్చుదిద్దారు */ 555884 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Ramesam54" />{{rh| |ప్ర థ మా శ్వా స ము. |227}}</noinclude> వలనఁ జూడ నారంభించినచో వానికి నడుమఁ జిత్కళ యుదయించును. చిత్కళ యనఁగా బిందువునందుఁ బ్రతిబింబించియున్న బ్రహ్మప్రతి బింబమే యని యిదివఱకే చెప్పియున్నాము కదా! ఆ బ్రహ్మతేజస్సు కానరాగానే నాదబిందువు లడఁగిపోవును. <poem> ఆ. భూరిహంసనాదపూర్వోత్తరారణి జనితచిత్కళాగ్ని ఘనత మెఱసి స్వాదివస్తువులను స్వస్వరూపంబుగా జేయకున్నె పైని జేరునపుడు. {{float right|184 }} </poem> టీ. భూరి... ళాగ్ని- భూరి = అధికమైన, హంస = హంసమనునట్టియు, నాద = నాదమనునట్టియు,పూర్వోత్తరారణి = రెండు అరణులనుండియు (అరణి యనఁగా యజ్ఞ గులయందు అగ్నిని మథించు దారువు, పూర్వారణి యనఁగా క్రిందనుంపఁబడునది),జనిత = పుట్టిన, చిత్కళా = చిత్కళయనెడు, అగ్ని, ఘనతమెఱసి = అధికమై, స్వాదివస్తువు లన్ - స్వ = తాను, అది = మొదలైన, వస్తువులన్ = సకలపదార్థములను, పైనిన్ = మీఁద, చేరునపుడు స్వస్వరూపంబుగాఁ జేరుకున్నె = తనస్వరూపము గలవిగాఁ జేయదా? (అనఁగా అరణులయందుఁ బుట్టునగ్ని తానాక్రమించియున్న అరణులనుగూడ తన యట్లే అగ్నిమయములను గాఁ జేసి తనయందు లయము నొందించునట్లు ఈచిత్కళ గూడ హంసనాదమువలనఁబుట్టి తుదకు వానిని తనలోఁ జేర్చికొని స్వస్వరూపముతో (బ్రహ్మ స్వరూపముతో) నిలుచునని భావము.) తా.అరణులయందుఁ బుట్టిన యగ్ని తనభివృద్ధి యైనప్పుడు సకలపదార్ధము లను స్వస్వరూపముగాఁ జేయనట్లు ఈచిత్కళ యనునగ్ని కూడ నాదబిందువు లనునర ణులయందుఁ బుట్టి యభివృద్ధిఁ జెంది సర్వపదార్థములను స్వస్వరూపముగాఁ జేయును. ఆపరబ్రహ్మతేజస్సునందే తుదకు నాదబిందువులు కలియును. ఇందు సందియములేదు. {{Center|'''బిందునాదకళాప్రకారాంతరసూచనము.'''}} అవ. శైవమతానుసారముగ నాదబిందుకళాస్వరూపము నభివర్ణించుచున్నాడు. <poem> క. అంగము నిర్మలబిందువు, లింగము నాదంబు పరమలింగాంగమహా సంగమెమంగళకళ యని, లింగాంగులు దెలియుదురుచలింపనియుక్తిన్. </poem> టీ. అంగము = ప్రణవాంగమైన జీవుడు, (ప్రణవము ప్రపంచస్వరూపమే కా వున ప్రపంచాంతర్భూతుఁడగుజీవుఁడు కూడ దానియవయవమేయని భావము). నిర్మల = పరిశుద్ధమైన, బిందువు = బిందువని చెప్పఁబడును, లింగము = ఆబిందువునందు ప్రతిబింబించి యున్న పరమేశ్వరుని ప్రకాశమే, నాదము = "నాదము” అని చెప్పఁబడును, పర... గమే - పరమ - శ్రేష్ఠమైన, లింగ = పైపర్ణింపఁబడిన పరమేశ్వరుని ప్రకాశముయొక్కయు,<noinclude><references/></noinclude> 4ony5kldsn6c809a7l1lfbxz21i71zj 10 172306 555914 487740 2026-05-13T09:36:40Z JGiannelos (WMF) 6249 555914 sanitized-css text/css /* license container */ .licenseContainer { box-sizing: border-box; margin-top: 1em; margin-bottom: 0.25em; clear: both; width: auto; page-break-before: always; break-before: page; } /* license banner */ .licenseContainer > div:first-of-type { display: table; border: 2px solid var(--border-color-subtle, #88A); border-collapse: collapse; border-spacing: 0 0; empty-cells: hide; box-sizing: border-box; margin: 0 auto 0 auto; width: 100%; background-color: var(--background-color-neutral-subtle, #F7F8FF); color: var(--color-base, #202122); } .licenseContainer > div:first-of-type > div:first-child { display: table-row-group; } .licenseContainer > div:first-of-type > div:first-child > div:first-child { display: table-row; } /* fields */ .licenseContainer > div:first-of-type > div:first-child > div:first-child > div { display: table-cell; padding: 5px; vertical-align: middle; width: auto; } /* left field */ .licenseContainer > div:first-of-type > div:first-child > div:first-child > div:first-child { text-align: left; } /* center field */ .licenseContainer > div:first-of-type > div:first-child > div:first-child > div:nth-child(2) { text-align: center; } .licenseContainer > div:first-of-type > div:first-child > div:first-child > div:nth-child(2) > div { width: 100%; } /* center text */ .licenseContainer > div:first-of-type > div:first-child > div:first-child > div:nth-child(2) > div:first-child { display: block; margin: 0 auto 0 auto; text-align: left; } /* warning */ .licenseContainer > div:first-of-type > div:first-child > div:first-child > div:nth-child(2) > div:nth-child(2) { display: table; border-top: 1px solid #88A; } .licenseContainer > div:first-of-type > div:first-child > div:first-child > div:nth-child(2) > div:nth-child(2) > div { display: table-cell; vertical-align: middle; } /* warning icon */ .licenseContainer > div:first-of-type > div:first-child > div:first-child > div:nth-child(2) > div:nth-child(2) > div:first-child { text-align: center; padding: 5px 0; width: 40px; } /* warning text */ .licenseContainer > div:first-of-type > div:first-child > div:first-child > div:nth-child(2) > div:nth-child(2) > div:nth-child(2) { text-align: left; padding: 5px; font-size: 92%; } /* right field */ .licenseContainer > div:first-of-type > div:first-child > div:first-child > div:nth-child(3) { text-align: right; } /* hide the license auto-detection div */ .licensetpl { display: none; } /* collapsible license container */ .licenseContainer.wst-collapsible-box { clear: both; margin: 0.25em 0 0.25em 0; font-size: 95%; background-color: var(--background-color-progressive-subtle, #f7f8ff); color: var(--color-base, #202122); border: 2px solid var(--border-color-progressive, #88A); text-align: left; line-height: 1.6; } /* .licenseContainer.wst-collapsible-box > p: first-child > span */ .wst-license-container-title { display: inline-block; padding: 0.5em; } /* .licenseContainer.wst-collapsible-box > div:nth-child(2) */ .wst-license-container-content { background-color: transparent; color: inherit; margin: 0; padding: 3px; text-align: left; } /* warning license styles */ .licenseContainer.warningLicenseContainer > div:first-child { border-color: #b22222; background-color: #ffeeee; color: #202122; } .licenseContainer.warningLicenseContainer > div:first-child > div:first-child > div:first-child > div:nth-child(2) > div:nth-child(2) { border-color: #b22222; color: #202122; } lt75oa0xw2zwyyjmwfnjcdofl5ptl1k 104 211815 555903 552187 2026-05-13T05:38:52Z A.Murali 3019 /* అచ్చుదిద్దారు */ 555903 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="A.Murali" /></noinclude> మద్దెలరాయుడు గంధం లక్ష్మీకాంతము మొదలగు ఆరాధన ఆస్థాన నర్తకీమణులను కలిసి వారి నృత్య విశేషాలను, ఆలయ ఆస్థాన పారిజాత సంపూర్ణ నృత్య స్వరూపము తెలుసుకొని గ్రంథస్తము చేసారు. కన్యాకుమారి నుండి కాశ్మీరు వరకు పర్యటించి వివిధ నృత్య సంప్రదాయాలను చూసి, విషయసేకరణ చేసి, కొన్ని నేర్చుకొని నాట్యంపై దాదాపు 40 పుస్తకములు వ్రాసారు. అందులో కొన్ని కేంద్ర ప్రభుత్వ బహుమతులు కూడ గెలుచుకున్నారు. ముఖ్యమైనవి దాక్షిణాత్యుల నాట్యకళా చరిత్ర, డాన్సింగ్ బెల్స్ (తెలుగు అనువాదము నర్తనబాల). విస్సా అప్పారావుగారి పరిచయముతో క్షేత్రయ్య పదాల అభినయం ప్రదర్శనలు, పరిశోధనలు చేసారు. వారితో ప్రయాణించి ఇతర రాష్ట్రాలల్లోని పండిత సభల్లో పాల్గొన్నారు. ప్రతి అంశానికి సంప్రదాయ వ్యాఖ్యానం వ్రాసుకొని అలవోకగా పండితులను పామరులను మెప్పించేవారు. హైదరాబాదులో స్థిర నివాసము తెలంగాణ ప్రాంతంలో నృత్యకళాసేవ: హైదరాబాదులో నివాస మేర్పరచుకొన్న తరువాత ఉమారామారావు, సుమతీ కౌశల్తో పాటు ఎందరో నృత్య కళను నేర్చుకొని ప్రదర్శనలిచ్చారు. హైదరాబాదులో ఎ. ఆర్. కృష్ణగారు, శ్రీనివాసాచార్యులవారు, గోపాల్ రాజు, భట్, మొదలయిన నాటక, కళాకారులతో పరిచయం ఏర్పడింది. ఆలంపూర్లో జరిగిన సాహిత్య సారస్వత సభల్లో నటరాజుగారిని నాట్యంపై ప్రసంగించమని కోరారు. ప్రసంగానంతరము పెద్దలందరూ తెలుగువారికి, తెలుగు నాట్యానికి గర్వించదగ్గ వ్యక్తి రామకృష్ణగారని పొగిడారు. ఎ.ఆర్. కృష్ణగారితో కలిసి తెలంగాణ ప్రాంతాన్నంతటనీ సందర్శించి సంగీత నృత్య సంప్రదాయాల గురించి తెలుసుకొన్నారు. ఇతర తెలుగు ప్రాంతాలకంటే తెలంగాణ ప్రాంతం కళలకు వెనుక బడినదని గ్రహించారు. ఉత్తమ కళాకారులు, కళాసంపద, చరిత్ర, శిల్పకళ సంగీత నృత్యకళాకారులున్నప్పటికి ఆదరణ, పోషణ లేక కళాకారులు, కళారీతులు మరుగున పడ్డాయని తెలుసుకొన్నారు. ముఖ్యకారణం ఆనాటి దేవదాని చట్టం. సమాజంలో జమీందారులు, దొరలు, సామంతులు ఆ కళాకారులను వారి అవసరాలకు ఉపయోగించుకొని చిన్న చూపు చూడడం, ఇతర తెలుగు ప్రాంత స్త్రీ నర్తకులవలె తెలంగాణ స్త్రీ నర్తకులు సాహసించక పోషకుల ఆధీనులయి అవమానింప బడ్డారు. అదే తెలంగాణ సంగీత నృత్యకళలు క్షీణించడానికి కారణము. ఈ పరిస్థితులకు చేయూత నివ్వాలని ఆనాటి సంగీత నాటక అకాడమీ సహాయాన్ని కోరారు. వారి నృత్య నికేతనంలో చేరిన వారిలో కొందరికి ఉచితంగా కూడా నృత్యం నేర్పించేవారు. శ్రీనివాసకళ్యాణం కుమార సంభవం, మేఘ సందేశం వంటి నృత్య నాటికలను తయారు చేయుటకు సంగీత నాట్యకళాకారులను వివిధ ప్రాంతాల నుండి రప్పించి భోజన, వసతులిచ్చి ఎన్నో ప్రదర్శనలిచ్చారు. అందులో ఉజ్జయినిలో జరిగిన ప్రదర్శనకు కుమార సంభవానికి బంగారు కలశం బహుమతిగా గెలుచుకొన్నారు. తెలంగాణ, ఆంధ్ర, రాయలసీమ, కోనసీమ, తూర్పు ప్రాంతాలను పర్యటించి, పరిశోధన చేసి మరుగున పడిన ఎన్నో నృత్య రీతులను వెలికి తీసి ప్రచారములోకి తెచ్చారు. దాదాపు 250 నుండి 300 మంది స్త్రీ నర్తకులను తెలుగు ప్రాంతములో కలుసుకొని సంప్రదాయ పద్ధతులను తెలుసుకొని గ్రంథస్థము చేసారు. దేవదాసీలు రాజదాసీల నాట్య విరమణతో వారి విశిష్ట కళ మరుగున పడకూడదని కొత్త పోకడలతో నవీన రంగ స్థలముపై ప్రదర్శించే ఒక క్రమాన్ని ఏర్పాటు చేసారు. హైదరాబాదు అల్వాలు వెంకటేశ్వర ఆలయ నర్తనరీతులు నర్తకీమణులను, వర్ధల్ ఆలయ నర్తకీమణి రమామణి మొదలుకొని ధర్మపురి, పెద్దపల్లి, నిజామాబాదు, మానకొండూరు, ఇల్లంతకుంట, గద్వాల, వనపర్తి, జటప్రోలు, మహబూబ్నగర్, శ్రీరంగపురం, నల్లగొండ, వరంగల్లు, ఆదిలాబాదు మొదలగు ప్రాంతాల్లో నున్న స్త్రీల నర్తనరీతులను, ఆంధ్ర, రాయలసీమల్లో నున్న నర్తనరీతులను ఒకే తాటిపైకి తెచ్చి వివిధ పేర్లతో పిలువబడుచున్న ఆ నృత్య కళలకు ఆంధ్ర నాట్యమనే నవీన నామకరణం చేసారు. ఇది 1970లో జరిగింది. అప్పటికి తెలుగువారందరు ఒకే రాష్ట్రంలో నున్నారు. ఈ సదస్సులకు, కార్యక్రమాలకు కంకణం కట్టుకున్న వారిలో ముఖ్యులు అన్నాబత్తుల బులి వెంకటరత్నమ్మ, ప్రముఖ నృత్య కళాకారిణి, ముమ్మిడివరం వాస్తవ్యులు, గొల్లకలాపం ప్రదర్శించుటలో ప్రసిద్ధురాలు. '''పేరిణి తాండవము:''' బాల్యమంతా భాగ్యనగరంలో గడిచింది. కొన్నేళ్ళ తరువాత హైదరాబాదులో స్థిరనివాసం ఏర్పరచుకొన్నారు.<noinclude><references/> {{rh|తెలంగాణ |346 | తేజోమూర్తులు}}</noinclude> ewrlvd0yd3vzc6wco0a3xyed589j1r1 104 211816 555904 552188 2026-05-13T05:50:12Z A.Murali 3019 /* అచ్చుదిద్దారు */ 555904 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="A.Murali" /></noinclude> తల్లిగారి జన్మస్థలం కొలను పాక. తెలుగువారి ఇతర ప్రాంతాలకంటే తెలంగాణ ప్రాంతమంటేనే ఇష్టం. తరుచు కొలనుపాక వెళ్ళి శివాలయంలో పూజలు చేసి దాన ధర్మాలు చేసేవారు (నేను వారితో పాటు వెళ్ళేవాణ్ణి). ఆయన నృత్యకళా పరిశోధనలో, ఎందరో సంగీతజ్ఞులను, వాద్యకాండ్రను, నృత్యకళాకారులను సందర్శించినప్పటకీ ఇంకా ఏదో అసంతృప్తి ఉండేదట. ఎవరూ చేయనిది, చరిత్రలో చిరస్థాయిగా నిలిచేది రూపకల్పన చేసి భారతీయ నృత్యకళకు అంకితమివ్వాలని నిశ్చయించుకొన్నారు. ఆ పరిశోధన ఫలితమే పేరిణి పునఃసృష్ఠి. మగవారిలోని మగటిమిని, పురుషుడు పురుషునిగానే నర్తించే వీరరస ప్రాధాన్య పేరిణిని రూపకల్పన చేయాలని, అది అన్ని నాట్య ప్రక్రియల కన్నా భిన్నంగా ఉండాలని ఆలోచించి లభ్యంగా నున్న నాట్యశాస్త్ర గ్రంథాలను, నాట్యానికి సంబంధ మున్న ఇతర శిల్పకళ, చిత్రకళ, సాహిత్యాన్ని అవపోసన పట్టి పూర్తిగా మరుగునపడి ఆనవాలు కూడ లేని పేరిణిని 1973న పునఃసృష్టి చేసి ప్రజల ముందుంచారు. ప్రశంసలున్న చోట విమర్శలున్న పట్టించుకోకుండా అప్పటి ఆంధ్రప్రదేశ్ సంగీత నాటక అకాడమీ, నృత్య అకాడమీల సహాయంతో నాట్య కళాకారులను వాయిద్య కళాకారులను తయారు చేసి దేశమంతా శభాష్ అనే విధంగా ప్రచారం చేసారు. తెలుగు వారి పౌరుషేయనృత్యం అంటే 'పేరిణి' అనుకునేలా చేసారు. ప్రపంచ నృత్య కళలోనే ఇది కలికితురాయిలాంటిది. అది తెలంగాణ ప్రాంతములో రూపకల్పన జరిగినందున ప్రస్తుతం తెలంగాణ ప్రభుత్వం దానికి ప్రాముఖ్యతనిచ్చి ప్రచారము చేస్తున్నది. కొన్ని మార్పులు చేసి నిపుణులను సంప్రదించి ఒక శాస్త్రీయ నృత్యకళకుండవలసిన సూత్రాలను జోడించి ఈ రాష్ట్ర నృత్యకళగా భవిష్యత్తరానికి అందించాలని భావిస్తుంది. అది జరిగిననాడు నటరాజుకు నిజమైన శాశ్వతమైన గుర్తింపు లభించినట్లవుతుంది. '''తారామతి ప్రేమావతి - వారి సంగీత నృత్యకళ పరిశోధన:''' నిజాం పరిపాలనలో ఎందరో నృత్య సంగీత కళాకారులు వారి భాషలో ఆడి పాడి మెప్పించి ఒప్పించారు. కుతుబ్ షాహి కాలంలో ప్రముఖ నర్తకులుగానున్న తారామతి, ప్రేమావతులు ముఖ్యులు. క్షేత్రయ్య గోలుకొండ కోటను సందర్శించినపుడు ఈ నర్తకీమణులు నాట్యం చేసేవారట. వారెంతటి గొప్ప కళాకారులు కాకపోతే కుతుబ్షాహీల సమాధి ప్రక్కల సమాధి కట్టిస్తారు. వారి పేరుమీద గ్రామాలు ఇస్తారు! వారి పేరు మీద చారిత్రక కట్టడాలు కట్టిస్తారు! వారి సంగీత నృత్యకళలను ప్రపంచానికి తెలియజేయడానికి హిందు ముస్లిం ఐకమత్యాన్ని తెలిపేందుకు చిహ్నాలైన తారామతి బారామతి ప్రేమావతి మందిరాలను దర్శించి పాతబడి కూలిపోతున్న దశలో వున్నవాటిని వారి స్వంత ధనాన్ని ఖర్చు చేసి శుభ్ర పరచి వాటి విలువను, ఆనాటి సంగీత సంప్రదాయాలను వ్యాసాలుగా చిన్న పుస్తకాలుగా ప్రచురించి అటు ప్రభుత్వానికి ఇటు ప్రజలకు వాటి విలువను ఆ కళామూర్తుల గౌరవాన్ని తెలియచేసారు. దాదాపు 8 సం॥లు కష్టపడిన తరువాత ప్రభుత్వము వారు పట్టించుకొని తారామతి బారాదరిని కొత్త అందాలతో టూరిస్టులను ఆకర్షించే విధంగా నేడు రూపుదిద్దారు. ఇదంతా నటరాజ రామకృష్ణ కృషి పరిశోధనా ఫలితమే. కుతుబ్షాషావాల తరువాత ఆ కట్టడాల గురించి, పవిత్రత గురించి ప్రచారములోకి తెచ్చింది కేవలము నటరాజ రామకృష్ణగారి, దానికి ప్రతిఫలంగా ఆయన ప్రభుత్వం నుండి చిల్లిగవ్వకూడా ఆశించలేదు. తండ్రి ఆస్తిపాస్తులనే ఆశించని ఆయన ఇతరుల నుండి ఏమి ఆశిస్తారు. అందుకే చాలా మంది నీవు సాధువులాంటివాడవని అనేవారు. ఆయన నృత్యకళకు చేసిన సేవలో లెక్కలేనన్ని సన్మానాలు, సత్కారాలు, అవార్డులు, రివార్డులు, గౌరవ డాక్టరేటులు, రాష్ట్ర కేంద్ర ప్రభుత్వాల గుర్తింపులు బంగారు. కిరీటాలు మొదలగునవెన్నో ఎన్నెన్నో. కానీ మదర్ థెరిసా చేతుల మీద సన్మానము పొందినపుడు నా జీవితానికి ఇది పెద్ద కిరీటమని సంతోషించారు. తెలంగాణ ప్రాంత మారుమూల గ్రామానికి చెందిన నన్ను చేరదీసి రాయిలా ఉన్న నన్ను నృత్యరత్నంలా మలిచి ప్రపంచ స్థాయిలో గుర్తింపు నిప్పించారు. తల్లిదండ్రులు జన్మనిస్తే గురువుగా జీవితాన్నిచ్చారు. తల్లిలా ప్రేమగా లాలించి, తండ్రిలా క్రమశిక్షణ నేర్చి గురువుగా విద్యా బుద్ధులు చెప్పించి గురువు అనే పదానికి నిర్వచనమయ్యారు. 35 సం॥ల వారి శిష్యరికంలో ఎప్పుడూ ఎవరికీ దక్కని అదృష్టం నాకు దక్కింది. అదే ఆయన అంతిమ సంస్కారాలు నిర్వహించడము. నా ఈ జీవితానికి అది చాలు.<noinclude><references/> {{rh|తెలంగాణ |347 | తేజోమూర్తులు}}</noinclude> 9nen8fmu8xtaz0d0k9hl7hmud09eii6 104 211817 555906 552189 2026-05-13T06:00:03Z A.Murali 3019 /* అచ్చుదిద్దారు */ 555906 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="A.Murali" /></noinclude> {{center|{{p|s150}}'''98. నెల్లూరి కేశవస్వామి '''</p>}} {{right|- డా॥ పత్తిపాక మోహన్}} నెల్లూరి కేశవస్వామి స్వాతంత్య్రానంతర తెలంగాణ కథకుల్లో ఒకరు. అయితే అందరూ తెలంగాణ కథకుల్లాగే వందల కథలు రాసినా ఎన్నో దొరక్కుండా పోయాయి. అదృష్టమేమిటంటే ఆయన 1969లో, 1981లో కొన్ని కథలనైనా కథా సంపుటాలుగా వెలువరించడం వల్ల తెలుగు సాహిత్యానికి కొన్ని మాత్రం దక్కాయి. చాలామంది రచయితలు రాసినా స్వంత పత్రికలు లేకపోవడంతో రాసింది అచ్చుకావడం తక్కువ. అచ్చయిన పుస్తకాల రూపంలో తేవడం తక్కువ. అలా వందలాది కథలు సాహిత్య చరిత్రలో యువతరాలకు అందకుండా పోయాయి. 1902 నుంచి ప్రారంభమైన తెలంగాణ కథ సామాజిక పరిణామాలను చిత్రిస్తూ వస్తున్నది. బండారు అచ్చమాంబ తొలి కథకురాలని చరిత్ర స్పష్టంచేసింది. కొమర్రాజు వెంకట లక్ష్మణరావు, మాడపాటి హనుమంతరావు 1910 నుంచి కథలు రాశారు. ఆ సమయంలోనే ఎనభై మందికి పైగా ప్రసిద్ధ కథకులు తెలంగాణ కథను సుసంపన్నం చేశారు. ఈ సంఖ్య 1956 నవంబర్ తెలంగాణ ఆంధ్రరాష్ట్రం ఏకమయ్యాక ఎదిగిన రచయితల సంఖ్య వందలాదిగా ఉంది. నేటి రచయితల సంఖ్య గడం కూడా కష్టమే. కారణం.. ఇన్నాళ్ల తెలంగాణ సాహిత్య సంస్కృతుల వికాసం వ్యాప్తిలో బకాన్ గా నిలిచింది. ఈ సందర్భంగా ఒకచోట ప్రముఖ కథకులు, విమర్శకులు బి. ఎస్. రాములుగారన్నట్లు 'తెలంగాణ కథ భారతీయ సాహిత్యంలో ప్రేమచంద్, కిషన్ చందర్, రాహుల్ సాంకృత్యాయన్లు వారసత్వాన్ని పుణికి పుచ్చుకొని ముందుకు 'సాగుతున్నది' అన్నది అక్షరాల సత్యాలు. మిగులు సమయం, మిగులు ధనం ఉన్న ప్రాంతాల్లోని రచయితల్లాగా కాకుండా తెలంగాణలోని మెజార్టీ రచయితలు ప్రజల పక్షం వహించి రాయడం ఒక గొప్ప విశేషం. మార్కెట్ కోసం గానీ, తాత్కాలిక శృంగారం, ప్రేమ, సెక్స్, భయానక, డిటెక్టివ్, హారర్, కాలక్షేప, వ్యాపార రచనలు తెలంగాణ ప్రాంతం నుంచి తక్కువ అని చెప్పారు. ప్రజల పక్షం వహించి రాసిన రచయితల్లో హైదరాబాద్ లో పుట్టి పెరిగి, ఇక్కడి జీవితాలను చిత్రించిన కథకులు నెల్లూరు కేశవస్వామి. నిజాం కాలేజీలో డిగ్రీ చదివి ఉస్మానియా యూనివర్సిటీలో ఇంజినీర్ పట్టభద్రుడై ఆంధ్రప్రదేశ్ ప్రభుత్వ పబ్లిక్ వర్క్స్ డిపార్ట్మెంట్ నీటిపారుదల శాఖలో ఇంజనీరింగ్ పనిచేసి రిటైరయ్యారు. నాగార్జున సాగర్ డ్యాం నిర్మాణంలో ఇంజనీర్ భాగం పంచుకున్నారు. పదవీ విరమణ వరకూ అక్కడే పనిచేశారు. ఆ సమయంలో వారితో కలిసి పనిచేసిన బాలసాహితీవేత్త, కథకులు వాణిశ్రీ ఆ రోజులను జ్ఞాపకం చేస్తూ ఆ రోజుల్లో నాగార్జున సాగరం వీరివల్ల సాహిత్య సాగరమైంది అంటారు. కేశవస్వామి హైదరాబాద్లో నివసిస్తూ తెలంగాణ జీవితాలను, సంస్కృతిని తెలుగులో చిత్రించిన రచయిత.<noinclude><references/> {{rh|తెలంగాణ |348 | తేజోమూర్తులు}}</noinclude> b95rxoxtfbzx1hx2lwm11rxmdaysebr 104 211818 555910 552190 2026-05-13T07:50:03Z A.Murali 3019 555910 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="A.Murali" /></noinclude>హైదరాబాద్ రాజ్యం స్వాతంత్ర్యానికి పూర్వం ఒక ప్రత్యేక దేశంగా, రాజ్యంగా సొంత కరెన్సీని, సైన్యాన్ని కలిగి ఉంటూ ఐక్యరాజ్య సమితిలో సభ్యదేశం. 50 దేశాల్లో తన రాయబారులను నియమించుకొని సాగిన స్వతంత్ర రాజ్యం. 17 సెప్టెంబర్ 1948లో పోలీస్ యాక్షన్ అనే పేరుతోసైనికచర్య ద్వారా ఇండియన్ యూనియన్ హెూం మంత్రి సర్దార్ వల్లభాయ్ పటేల్ హైదరాబాద్ రాజ్యాన్ని ఇండియన్ యూనియన్ లో విలీనం చేశారు. 13 సెప్టెంబర్, 1948న హైదరాబాద్ రాజ్యంలోకి ఇండియన్ యూనియన్ సైన్యాలు ప్రవేశించాయి. 17 సెప్టెంబర్, 1948న నిజాం రాజు లొంగిపోయినట్టు ప్రకటించడం, ఇండియన్ యూనియన్లో విలీనమైనట్టు సర్దార్ వల్లభాయ్ పటేల్ ప్రకటించడం, ఒప్పందాలు కుదుర్చుకోవడం జరిగింది. అయితే ఈ చారిత్రక, సామాజిక పరిణామాలను సంక్షుభిత సమాజాన్ని, మానసిక సంఘర్షణను కథల రూపంలో నిక్షిప్తం చేసినవారు చాలా తక్కువమంది కనిపిస్తారు. అయితే ఈ సామాజిక పరిణామాలకు సాహిత్యరూపం ఇచ్చి, సామాజిక, చరిత్రరచన చేసిన కథరులు నెల్లూరి కేశవస్వామి. ఒక్కమాటలో చెప్పాలంటే వీరి చార్మినార్ కథలు హైదరాబాద్ రాజ్యం చరిత్రను, సంస్కృతిని, మానవ సంబంధాలను, ముస్లింల జీవితాలను అపూర్వంగా చిత్రించిన డాక్యుమెంటరీ చిత్రాలు. నెల్లూరి కేశవస్వామి చాలా కథలు రాశారు. తొలి సంపుటి 'పసిడి బొమ్మ' ఆగస్టు 1969లో వెలువడింది. ప్రసిద్ధ తెలంగాణ రచయిత భాస్కరభట్ల కృష్ణారావుకు అంకితం ఇవ్వబడింది. ఇందులోని కథలు రచయిత ప్రారంభ దశను తెలపడంతో పాటు.. క్రమంగా రచయితగా ఎదిగిన క్రమాన్ని స్పష్టంచేస్తాయి. ముందుమాటలో కేంద్ర సాహిత్య అకాడమీ సభ్యులుగా పనిచేసిన పోతుకూచి సాంబశివరావు ఇలా పేర్కొన్నారు. 'తెలుగు కథా సాహిత్యంలో రమణీయమైన పోకడలు కల్పించిన ప్రసిద్ధ రచయితల కోవలోకి చెందిన వారు శ్రీ నెల్లూరి కేశవస్వామి. తెలంగాణలో సాధన సమితి సాధించిన సాహిత్య కృషికి శ్రీ కేశవస్వామి మూలస్తంభాలలో ఒకరు. కథా గమనం, నాటక ప్రదర్శన రక్తికట్టేలా కలం మలచడంలో కేశవస్వామి తనకు తానే సాటి అని నిర్భయంగా చెప్పవచ్చు. ఈ కథల సంపుటిలో 'పసిడి బొమ్మ', 'అలవాటు' 'అభిమానం' 'పాలపొంగు' 'పరీక్ష' 'అర్కయ్య పెళ్లి' కథలున్నాయి. పరిసర సమాజ వాతావరణం క్షుణ్ణంగా పరిశీలించి మానసిక అంతర్గత భావాలు తరచి చూసిన వివిధ దృక్కోణాల్లో ఈ కథలు ప్రస్ఫుటమవుతున్నాయి. కథల కంటే కొన్ని గల్పికలుమరపురాని వ్యంగ్యం, హాస్యం, చమత్కారం సమ్మిళితమై అలరారుతున్నాయి. 'పసిడిబొమ్మ' కథలో నిరుద్యోగం మగవాళ్లను కేవలం నిరుద్యోగులుగా మిగిల్చితే మహిళలను వేశ్యగా మారాల్సిన అనివార్యతను ఎలా ముందుకు తెచ్చిందో అందుకు వారిలోనిఅశక్తత, పిరికితనాలు ఎలా కారణమో వివరిస్తుంది. శంకరంతో, రాజారావు లేచిపోయిన విషయం ఎవరో గుర్తు చేయడంతో కథ ప్రారంభమవుతుంది. ఆర్టిస్టు రామారావు ఒక పసిడిబొమ్మతో కలిసి లేచిపోయాడు. అకస్మాత్తుగా రాజారావు ఇల్లు విడిచి వదిలిపోతూ ఉత్తరం రాసి పెట్టి పోయాడు. రాజారావు గురించీ, ఆయన భార్య గురించీఆలోచిస్తూ శంకరం ఒకసారి వారింటికి వెళ్లిన చిరునామా ననుసరించి వెళ్తే రాజారావు అప్పటికే ఇల్లు వదిలివెళ్లిపోయాడని ఆయన భార్య చెప్పింది. ఒంటరి స్త్రీని అలా వదిలి వెళ్లడం తప్పని అనుకున్నాడు శంకరం. తిండికి కటకటతో ఆమె విధిలేక వ్యభిచారం చేస్తోందని అతనికి అర్థమవుతుంది. చివరకు ఆమె అతనికి ముఖం చూపించలేక ఇల్లు వదిలి వెళ్లిపోతుంది. ఇదీ కథ. 1960ల సామాజిక పరిణామాలు, నిరుద్యోగుల స్థితుల్ని చిత్రించారు రచయిత, కార్మికవర్గ చైతన్యం ఎక్కడ ఉన్నా ఆ చైతన్యం పరిమళిస్తూనే ఉంటుంది. అది వ్యక్తిత్వంలో, జీవితంలో ఒక 'అలవాటు'గా మారుతుంది. ఈ కథలో ఇద్దరు మిత్రులు కాలక్రమంలో చెరోదారి పడతారు. ఒకరు కార్మిక నాయకుడుగా, మరొకరు వారినదుపు చేసే యాజమాన్యంలో భాగంగా మారతారు. సూరి అధికారిగా ఉంటాడు. ఆయన మిత్రుడు గోపి ఆరోగ్యం బాగు చేసుకోవడానికి తప్పకుండా విశ్రాంతి తీసుకోవాల్సిందేనని డాక్టర్లు చెబుతారు. పాత స్నేహితున్ని ఆరేళ్ల తర్వాత కలుసుకోవడానికి సూరి దగ్గరకు ఈ సందర్భంగా వెళతాడు. అక్కడ సూరి కింద పనిచేసే కూలి చనిపోతాడు. కూలీలు, అతని భార్యాపిల్లలు సష్టపరిహారం కోసం అడుగుతారు. దాన్ని నూరి వ్యతిరేకిస్తాడు. గోపి సూరీకి తెలియకుండా వారిని కలిసి చేతులు తెలంగాణ (349) తేజోమూర్తులు విడు<noinclude><references/> {{rh|తెలంగాణ |349 | తేజోమూర్తులు}}</noinclude> 0eihrowt0mjkzjbq7hi1grqrmk96q8o 104 212284 555881 553502 2026-05-12T16:30:00Z Rajasekhar1961 50 555881 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="A.Murali" /></noinclude>{{p|fs150|ac}}తెలుగు సాహితీ జగతి - తెలంగాణ ఘనకీర్తి</p> తెలంగాణలో పరిఢవిల్లిన తెలుగు భాషా సాహిత్య వైభవాన్ని చాటి చెప్పాలనే ఆశయంతో రాష్ట్ర ప్రభుత్వం ప్రపంచ తెలుగు మహాసభలను ప్రతిష్ఠాత్మకంగా నిర్వహిస్తున్నది. అజంత భాషగా, సంగీతాత్మకమైన భాషగా, సుసంపన్న సాహిత్య వారసత్వం కలిగిన భాషగా తెలుగుభాష కీర్తి పొందింది. నికోలె డి కాంటి అనే పాశ్చాత్య పండితుడు తెలుగును 'ఇటాలియన్ ఆఫ్ ద ఈస్ట్'గా కొనియాడారు. తమిళ జాతీయ కవి సుబ్రహ్మణ్య భారతి 'సుందర తెలుంగు' అని కీర్తించారు. మన తెలంగాణ ప్రాచీనకాలం నుంచి విభిన్న ప్రక్రియల్లో తెలుగు సారస్వత సంపదను వెలయించిన సాహితీ సుక్షేత్రం. చరిత్రకు అందినంత వరకు తెలంగాణలో 2000 ఏండ్ల పూర్వం నుంచే తెలుగు భాషా పదాల ప్రయోగం ఉన్నట్టు చారిత్రక ఆధారాలు నిరూపిస్తున్నాయి. క్రీ.శ. ఒకటవ శతాబ్దానికి చెందిన హాలుని 'గాథా సప్తశతి'లో తెలుగుకు సంబంధించిన మౌలిక పద ప్రయోగాలు కనిపిస్తున్నాయి. కరీంనగర్ జిల్లా కురిక్యాల వద్ద బొమ్మలమ్మ గుట్టపై ఉన్న జినవల్లభుని శాసనం కంద పద్యాలలో ఉండటం విశేషం. దీనిని బట్టి క్రీ. శ. 947 నాటికే తెలంగాణలో ఛందోబద్ధ సాహిత్యం ఉన్నదని చరిత్ర చాటి చెబుతున్నది. ఎలుగెత్తి పాడుకునే ద్విపద వంటి దేశీయ ఛందస్సులకు తెలంగాణనే జన్మభూమి. ఉరుతర గద్య పద్యోక్తుల కన్న సరసమైన పరగిన జాను తెనుగులో కావ్యసృష్టి చేస్తానని ప్రతిజ్ఞ చేసి, అచ్చ తెలుగు పలుకుబడికి పట్టం కట్టిన పాల్కురికి సోమన మన జనగామ జిల్లా పాలకుర్తి నివాసి. అనేక సాహిత్య ప్రక్రియలకు తెలంగాణనే ఆదిగా నిలిచింది తెలుగులో అనేక సాహిత్య ప్రక్రియలకు తెలంగాణనే ఆదిగా నిలిచింది. తెలుగులో తొలి స్వతంత్ర రచన 'బసవ పురాణం' తొలి శతకం 'వృషాధిప శతకం', తొలి ఉదాహరణ కావ్యం బసవోదాహరణం పాల్కురికి సోమన వెలువరించిన అనర్ఘ కావ్యరత్నాలు, తొలిగా సోమన చేసిన విభిన్న సాహిత్య ప్రయోగాలే తర్వాత కాలానికి ప్రామాణికాలుగా నిలిచాయి. దీనిని బట్టి తెలుగు భాషా సాహిత్య ప్రస్థానానికి తెలంగాణనే మార్గదర్శకంగా నిలిచిందన్నది నిర్వివాదాంశం. తేట తెలుగు నుడికారపు సొంపును వెలయిస్తూ గోన బుద్ధారెడ్డి వెలువరించిన 'రంగనాథ రామాయణం' తెలుగులో తొలి 'ద్విపదకావ్యం'. మెదక్ జిల్లా పటాన్ చెరువు నివాసి పొన్నిగంటి తెలగన రచించిన 'యయాతి చరిత్రం' తొలి అచ్చ తెలుగు కావ్యం. సకల నీతి సమ్మతం అనే తొలి నీతిశాస్త్ర గ్రంథాన్ని రచించిన మడికి సింగన పెద్దపల్లి జిల్లా రామగిరి నివాసి. తొలి కథాసంకలన కావ్యం 'సింహాసన ద్వాత్రింశిక'ను రచించిన కొఱవి గోపరాజు నిజామాబాద్ జిల్లా భీమ్గల్ నివాసి. చాటు పద్యాలతో ప్రసిద్ధుడైన వేములవాడ భీమకవిది వేములవాడ. 'వాణి నా రాణి' అని ప్రకటించిన 'జైమినీ భారత' కర్త పిల్లలమర్రి పినవీరభద్రుడు నల్లగొండ జిల్లా వాసి. రాచకొండనేలిన సర్వజ్ఞ సింగభూపాలుడు రాజు మాత్రమే కాదు కవిరాజు కూడా. తెలుగువారి పుణ్యపేటిగా భావించే బమ్మెర పోతన రచించిన 'శ్రీమద్భాగవతం' మధురభక్తికి, మంజుల పదవిన్యాసానికి, మనోహరమైన అలంకారిక శైలికి అలవాలమై అజరామర కీర్తి పొందింది. ఆ మహనీయుడు జీవించిన బమ్మెర తెలంగాణ ప్రజల సుసంపన్న సాహిత్య వారసత్వానికి గొప్ప ప్రతీక. ద్వ్యర్థి, త్ర్యర్థి, చతురర్థి కావ్యాలు, చిత్ర, బంధ అవధాన పదవిద్యకు తెలంగాణ ఆలవాలంగా నిలిచింది. శిష్ట సాహిత్యంతో పాటు జానపద జీవధారలకు తెలంగాణ పుట్టినిల్లు.<noinclude><references/></noinclude> b9kgcfh96bhvwlnf3rh89ziqfdpdj5d 104 212285 555882 553503 2026-05-12T16:32:49Z Rajasekhar1961 50 555882 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="A.Murali" /></noinclude> నిరక్షరాస్యులైన శ్రామికుల నోటి నుంచి ఆశువుగా వెలువడి, అలవోకగా అందమైన తెలుగు పరిమళాలు వెదజల్లే జానపద గీతాలు తెలంగాణ కాపాడుకుంటున్న సజీవ నిధులు. ఆయా శ్రమ సందర్భాల్లో పాడుకునే నాటుపాటలు, రాటు పాటలు, మోటపాటలు, కల్లాలదగ్గర పాడుకునే పాటలు, దంపుడు పాటలు, ఇసుర్రాయి పాటల్లో పల్లె జనుల హృదయ సౌందర్యం ప్రతిఫలిస్తుంది. వివిధ పండుగల సందర్భంగా సామూహికంగా ఆడిపాడే బతుకమ్మ పాటలు, కాముని పున్నమి పాటలు, అసోయి ధూల అని పాడే పీరీల పాటలు ప్రజల సంఘజీవన సంస్కృతిని చాటుతున్నాయి. ఒకతరం నుంచి మరోతరానికి సజీవమైన తెలుగు పద సంపదను, నుడికారపు సొగసును వారసత్వంగా అందిస్తున్నాయి. చిరుతల రామాయణం, హరికథ, యక్షగానాలు, ఒగ్గు కథలు, బుడిగ జంగాల శారద కథలు, బాలసంతుల పాటలు ఇంకా ఎన్నో విశిష్ట, విలక్షణ కళారూపాల్లో నిండుగా పండిన తెలంగాణ తెలుగు భాష దర్శనమిస్తుంది. సమైక్య రాష్ట్రంలో తెలంగాణ సాహిత్య ప్రశస్తి మసకబారింది. పాక్షిక దృష్టితో రాసిన సాహిత్య చరిత్రే చరిత్రగా చలామణి అయింది. మన సాహితీమూర్తుల కృతులు మట్టిలో మాణిక్యాలుగా మిగిలిపోయాయి. వేములవాడ భీమకవి, బమ్మెర పోతన వంటి కవీశ్వరుల జన్మస్థలాల గురించిన చరిత్ర వక్రీకరణకు గురైంది. ఒకదశలో 'తెలంగాణలో కవులే లేరు' అనే స్థాయిలో వాదన చెలరేగిన విపరీతాలు చోటుచేసుకున్నాయి. ఆ సందర్భంలోనే మహెూన్నత చారిత్రక పరిశోధకుడు, తెలుగు సాహిత్య శిఖరంగా వెలుగొందిన కవి, పండితుడు సురవరం ప్రతాపరెడ్డి తెలంగాణ సాహిత్య ప్రతిపత్తిని ప్రపంచానికి చాటాలనే సంకల్పంతో శ్రమకోర్చి, తెలంగాణ నాలుగు చెరుగులా తిరిగి, 354 మంది కవుల రచనలతో 'గోలకొండ కవుల సంచిక'ను వెలువరించారు. అది మన స్వాభిమాన ప్రతీక. సాహిత్య జయపతాక, జలపాత సదృశమైన ధారతో, అద్భుతమైన ప్రౌఢిమతో 'అగ్నిధార', 'రుద్రవీణ' వంటి పద్య కావ్యాలను సృజించిన మహాకవి దాశరథి ‘'నా తెలంగాణ తల్లి కంజాత వల్లి' అని మాతృభూమిని అపూర్వంగా అభివర్ణించారు. 'భూగర్భమున గనులు, పొంగిపారే నదులు నా తల్లి తెలంగాణరా! వెలలేని నందనోద్యానమ్మురా!' అంటూ ఖమ్మం జిల్లాకు చెందిన రావెళ్ల వెంకట రామారావు తెలంగాణ తల్లి యశస్సును అద్భుతంగా గానం చేశారు. వెక్కిరించిన వారికి కాళోజీ కవితలు దీటైన సమాధానం ప్రజాకవి కాళోజీ తన కవితలతో తెలంగాణ ప్రజల జీవద్భాష గొప్పతనాన్ని ప్రకటిస్తూనే, తెలంగాణ ప్రజల తెలుగును వెక్కిరించినవారికి దీటైన సమాధానమిచ్చారు. ఈ నేపథ్యంలోనే తెలంగాణ ప్రజలు తమపై అన్ని రంగాల్లో అమలవుతున్న వివక్ష నుంచి బయటపడేందుకు ఉద్యమించి రాష్ట్రాన్ని సాధించుకున్నారు. ప్రజల ఆకాంక్షలు సాకారం చేస్తూ ఏర్పడిన స్వరాష్ట్రంలో తెలంగాణలో వెలుగొందిన తెలుగు భాషా వైదుష్యాన్ని విశ్వవ్యాప్తం చేసేందుకు ప్రభుత్వం ధృఢ సంకల్పంతో ఉన్నది. నేటి తరానికి మాతృభాష విశిష్టతను తెలిజేయాలని, మన సాహిత్య వారసత్వాన్ని అందించాలని కృత నిశ్చయంతో కృషి చేస్తున్నది. తెలంగాణ సాహిత్యంపై నిరంతర అధ్యయనం, పరిశోధన, విశ్లేషణ, ప్రచురణ, ప్రచారం జరుగవలసిన అవసరాన్ని గుర్తించిన ప్రభుత్వం ఇందుకోసం తెలంగాణ సాహిత్య అకాడమీని ఏర్పాటు చేసింది. అకాడమీ అధ్యక్షుడిగా ప్రసిద్ధ కవి నందిని సిధారెడ్డిని నియమించి, సారథ్య బాధ్యతలు అప్పగించింది. అలాగే, డిసెంబర్ 15 నుంచి 19 వరకు (ఐదు రోజులపాటు) తెలంగాణలో మహోత్సవంగా ప్రపంచ తెలుగు మహాసభలు నిర్వహించాలని భావించింది. ప్రపంచ తెలుగు మహాసభల సందర్భంగా వివిధ అంశాలపై పుస్తకాల్ని ప్రచురించడం అత్యావశ్యకం. ఈ పుస్తకాలు వివిధ రంగాలలో తెలంగాణ జాతి వైభవాన్ని ప్రపంచానికి చాటి చెప్పే దిక్సూచిగా ఉంటాయి. ఈ దిశగా చొరవ చూపి అందంగా, హృద్యంగా ప్రచురించిన భాషా సాంస్కృతిక శాఖను అభినందిస్తున్నాను. ॥ శ్రీ కల్వకుంట్ల చంద్ర శేఖరరావు ముఖ్యమంత్రి తెలంగాణ రాష్ట్ర ప్రభుత్వం<noinclude><references/></noinclude> hrq0tsk3t9mct32clvyvaia9hrhbu6n 104 212287 555928 553505 2026-05-13T10:45:26Z Rajasekhar1961 50 555928 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="A.Murali" /></noinclude>{{p|fs150|ac}}ధన్యవాదాలు</p> 'తెలంగాణ తేజోమూర్తులు' పేరుతో వస్తున్న ఈ 153 వ్యాసాల సంకలనం ఓ అరుదైన, అపురూప ప్రయత్నం. దీనిని సాకారం చేసి చూపించిన తెలంగాణ ప్రభుత్వం, భాషా సాంస్కృతిక శాఖ, ఆకాశవాణి హైదరాబాద్ కేంద్రం సిబ్బందికి కృతజ్ఞతలు. తెలంగాణ ప్రభుత్వం, భాషా సాంస్కృతిక శాఖ నిరంతరం చేస్తున్న సాహితీ సేద్యానికి నిత్యస్ఫూర్తి ప్రధాతగా ఉన్న గౌరవ ముఖ్యమంత్రి శ్రీ కల్వకుంట్ల చంద్రశేఖరరావు గారికి ధన్యవాదాలు! రవీంద్ర భారతి ప్రాంగణానికి సరికొత్త సొబగును అద్దుతూ 2017 ఏప్రిల్ 4వ తేదీన తెలంగాణ తేజోమూర్తుల్ని (చిత్ర పటాల్ని) ఆవిష్కరించిన నిజామాబాద్ పార్లమెంటు సభ్యురాలు శ్రీమతి కల్వకుంట్ల కవిత గారికి ప్రత్యేక ధన్యవాదాలు. సాహితీ, సాంస్కృతిక, కళారంగాలలో తెలంగాణ రాష్ట్రం ప్రస్తుతం జాతీయ స్థాయిలో ప్రత్యేక గుర్తింపు పొందడంలో మా శాఖ చేస్తున్న కృషికి నిరంతర ప్రోత్సాహాన్ని అందిస్తూన్న మంత్రివర్యులు శ్రీ అజ్మీరా చందూలాల్ గారికి, ప్రభుత్వ సలహాదారు డా. కె.వి. రమణాచారి ఐ.ఎ.యస్.(B) గారికి, సాంస్కృతిక సారథి అధ్యక్షులు శ్రీ రసమయి బాలకిషన్ గారికి, సాహిత్య అకాడమి చైర్మన్ శ్రీ నందిని సిధారెడ్డి గారికి, ప్రభుత్వ కార్యదర్శి శ్రీ బుర్రా వెంకటేశం ఐ.ఎ.యస్. గారికి, ముఖ్యమంత్రి కార్యాలయ ప్రత్యేకాధికారి శ్రీ దేశపతి శ్రీనివాస్ గారికి కృతజ్ఞతలు. ఈ సాంస్కృతిక యజ్ఞంలో తమవంతు పాత్రను విజయవంతంగా పోషించిన ఆకాశవాణి సిబ్బందికి ముఖ్యంగా చావలి దేవదాసు గారు, సి.యస్. రాంబాబు గారు, ఎన్. విజయ రాఘవ రెడ్డి గారికి ధన్యవాదాలు. పుస్తక కూర్పులోను, నిర్వహణలోను అంతా తానై నిలబడ్డ అయినంపూడి శ్రీలక్ష్మి గారికి ధన్యవాదాలు సహకారం అందించిన జమ్ముల శ్రీహర్ష, ధాత్రిక సాయి రఘునాథచరణ్, తమనం నాగేశ్వరావు, గోపిశెట్టి కార్యవర్ది, పి.వి.జి. సతీష్ లకు ధన్యవాదాలు. ఈ సంపుటిలోని పరిశోధనా వ్యాసాలను రచించడమే కాకుండా అవసరమైన సమాచారాన్ని కూడా అందించిన పరిశోధకులు, రచయిత (త్రు) లకీ, ప్రూఫ్ చూసిన మధుకర్ వైద్యుల, సౌమ్య, శ్రీధర్ కు, ప్రచురించిన రైనో ప్రింట్ ప్యాక్ నరేంద్రగారికి, భాషా సాంస్కృతిక శాఖ సిబ్బంది రఘునందన్, నాగరాజు, ప్రసాద్, స్రవంతి, ఇతరులకి ధన్యవాదాలు.... {{right|- మామిడి హరికృష్ణ విష్ణుభట్ల ఉదయశంకర్ (సంపాదకులు)}}<noinclude><references/></noinclude> guq2e9xtuiwndlc3ofug5akovk4xyrc 104 212288 555929 553506 2026-05-13T10:48:34Z Rajasekhar1961 50 555929 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="A.Murali" /></noinclude>{{p|fs150|ac}}ప్రాతః స్మరణీయులు!</p> తెలంగాణ రాష్ట్రం ఏర్పడిన తర్వాత, తెలంగాణ రాష్ట్ర వైభవాన్ని మనం ఒక్కసారి సింహావలోకనం చేసుకుంటే - తెలంగాణలో ఎంతో మంది కవులు, పండితులు, కళాకారులు, సాహితీ మిత్రులు, సాంస్కృతిక మిత్రులు ఈ తెలంగాణా జాతిని జాగృతం చేసిన మహనీయులు ఎంతో మంది ఉన్నారు. వారందరినీ కూడా ఈ తరం వారు, భావితరం వారు స్మరించుకోవాల్సిన అవసరం ఉంది. వాళ్ళందరూ కూడా ప్రాతః స్మరణీయులు, చిరస్మరణీయులు. ఎవరు తెలంగాణా వైతాళికులు, తేజోమూర్తులు అనే విషయం మీద మనం ముందు తెలుసుకోవాల్సిన బాధ్యత ఉంది. ఈ వైతాళికులు అనే పదమే ఎంత పవిత్రమో! ఎంత ఉదాత్తమో! ఎంత సమున్నతమైన పదమో మనం అర్థం చేసుకోవలసిన అవసరం ఉంది. ఎవరైతే ఒక జాతిని సుసంపన్నం చేస్తారో, జాగృతం చేస్తారో, చైతన్య పరుస్తారో, ఎవరి ద్వారా సమాజంలో ఒక పెద్ద కదలిక వస్తుందో ఆ మార్పుకి కారణమైన వారే వైతాళికులు. ఆ రకంగా తెలంగాణాలో ఎంతో మంది వైతాళికులు ఉన్నారు. అందరినీ మనం ఒకేసారి చెప్పడానికి గాని, చూపడానికి గాని, తెలపడానికి గాని ఇబ్బంది కలగొచ్చు. అందుకే ఒక చిరు ప్రయత్నం. అందుకే ఈ మంచి ప్రయత్నంలో ఎంతోమంది మన దృష్టిలో ఉన్నా, కొద్ది మందినైనా ముందు మనం పరిచయం చేసి ఈ తరం వారు, భావితరాల వారు తలచుకొనేట్టుగా, మదిలో పదిల పరచుకునేట్టుగా జీవిత పరిచయ వ్యాస సంకలనాన్ని భాషా సాంస్కృతిక శాఖ, ఆకాశవాణి కలిసి ఈ కార్యక్రమాన్ని రూపొందించడం జరిగింది. తెలంగాణా తేజోమూర్తులలో ముఖ్యంగా మనం చెప్పుకోవాల్సిన వారు ప్రతాపరెడ్డి గారు. సురవరం ప్రతాపరెడ్డి గారంటేనే మనకు "గోల్కొండ" పత్రిక జ్ఞాపకం వస్తుంది. సురవరం ప్రతాపరెడ్డి గారంటేనే నిజాం రాష్ట్ర ప్రథమాంధ్ర మహాసభకు అధ్యక్షత వహించినటువంటి ఆ 1930వ సంవత్సరం గుర్తొస్తుంటుంది. "గోల్కొండ కవుల సంచిక గుర్తొస్తుంది. ఆనాటి నగర కొత్వాల్గా ఉన్న రాజ్ బహదూర్ వెంకట్రామిరెడ్డి గారి కోరిక మేరకు "హిందువుల పండుగలు" అనే గ్రంథాన్ని వ్రాయడమనేది, ముస్లిం పరిపాలనలో ఒక గొప్పనైన విషయం! అన్నిటికంటే మించి 1949లో “ఆంధ్రుల సాంఘిక చరిత్ర"ను మనకందించి, మన సమాజం యొక్క స్థితిగతులెలా ఉన్నాయి... ఆనాటి పండుగలు ఎలా ఉన్నాయి... ఆనాటి పరిస్థితులు ఎలా ఉన్నాయి... అని చెప్పిన సురవరం ప్రతాపరెడ్డి ఒక పండితుడు, ఒక కవి, ఒక దార్శనికుడు, ఒక విమర్శకుడు, ఒక సంపాదకుడు, ఒక సామాజిక చైతన్య శీలి. అందుకే సురవరం ప్రతాపరెడ్డి తెలంగాణ తేజోమూర్తి. అలాగే డా. బూర్గుల రామకృష్ణా రావు గారు! నిజానికి రామకృష్ణారావు గారింటి పేరు పుల్లంరాజు. ఊరిపేరే ఇంటిపేరుగా మారినంత స్థాయిలో బూర్గుల రామకృష్ణారావు సేవజేశారు. అందుకే వారిని పుల్లంరాజు రామకృష్ణారావు గారని అంటే తెలియకపోవచ్చు గాని డా. బూర్గుల రామకృష్ణారావు గారని అంటే మనకందరికీ తెలుస్తుంది. హైదరాబాద్ రాష్ట్రంలో మొట్టమొదటి ముఖ్యమంత్రిగా ఉన్న వీరు ముఖ్యమంత్రిగా భూ సంస్కరణలను అమల్లోకి తీసుకొచ్చిన మహానుభావుడు డా. బూర్గుల రామకృష్ణా రావు.<noinclude><references/></noinclude> o1l73wulb4ghfamphwa0sa0zlruo0q1 104 212289 555930 553507 2026-05-13T10:52:03Z Rajasekhar1961 50 555930 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="A.Murali" /></noinclude> అలాగే డా.మాడపాటి హనుమంతరావు గారు, ఎంత తపించారో తెలంగాణా కోసం, ఎంత తపించారో మహిళల్లో విద్యావ్యాప్తి కోసం, ఎంత తపించారో అనాటి నిజాం కాలంలో ఆంధ్ర రాష్ట్ర ఉద్యమం కోసమని. ఆయన 1935లో నిజాం రాష్ట్ర చతుర్ధాంధ్ర మహాసభకి సిరిసిల్లలో అధ్యక్షత వహించారు. అందరినీ చాలా చైతన్యవంతుల్ని చేశారు. 1951లో హైదరాబాద్ మున్సిపల్ కార్పోరేషన్కి మేయర్గా ఎన్నికయ్యారు. 1958-64 సంవత్సరాల మధ్య కాలంలో శాసనమండలికి అధ్యక్షులయ్యారు. అడుగడుగునా, అణువణువునా ఈ సమాజానికి నేనుగా ఎంత వరకు తోడ్పడతాను అని ఆలోచించిన ఆ మహానుభావుడు మన తెలంగాణా తేజోమూర్తుల్లో ఒకరు. అందుకే... అప్పుడే డా. మాడపాటి హనుమంతరావు గారిని భారత ప్రభుత్వం 'పద్మభూషణ్' బిరుదునిచ్చి సత్కరించింది. అలాగే కొండా వెంకట రంగారెడ్డి గారు. ఆయన నిజాం రాష్ట్ర 5వ మహాసభకి షాద్ నగర్ 1936లో అధ్యక్షత వహించారు. వీరంతా ఆ రోజుల్లో ఆంధ్ర భాషా ఉద్యమం, జాతీయోద్యమం, గ్రంథాలయోద్యమం - అన్నిటినీ ఉద్యమ స్ఫూర్తితో నిర్వహించిన మహానుభావులు అధ్యక్షత వహించి అందర్నీ కూడా చైతన్య వంతుల్ని చేశారు. అలాగే 1943వ సంవత్సరంలో కూడా హైదరాబాద్లో ఏర్పడిన 7వ సభకి అధ్యక్షత వహించిన కొండా వెంకట రంగారెడ్డి మొదట్నుంచీ ప్రత్యేక తెలంగాణా కోసం కృషి చేసినవారు. 'పెద్ద మనుషులు ఒప్పందం'లో భాగస్వామిగా ఉన్నారు. అప్పటి నుంచే ప్రత్యేక తెలంగాణా ఉద్యమం గురించి ఆలోచించిన మహానుభావుల్లో మెదక్ జిల్లా కందిలో నిర్వహించబడిన 13వ సభకు అధ్యక్షత వహించినవారు సర్దార్ జమలాపురం కేశవరావు. వీళ్ళందరితో పాటు షోయబుల్లాఖాన్ గురించి కూడా మనం చెప్పుకోవాల్సిన అవసరం ఉంది. పత్రికా రచయిత షోయబుల్లాఖాన్ 'రేజ్' అనే పత్రికను నిర్వహిస్తున్నప్పుడు దాన్ని ఆనాటి నిజాం ప్రభుత్వం నిషేధించింది. తర్వాత 'రయత్' అనే పత్రికలో పనిచేస్తే ఆ పత్రికను కూడా నిషేధించారు. ఆ తర్వాత 'ఇమ్రోజ్' పత్రికను ప్రారంభించి, 1948 ఆగష్టు 21వ తేదీ నాటి రాత్రి 12 గంటల ప్రాంతంలో తుపాకీ కాల్పులకు, కత్తిపోట్లకు గురైన షోయబుల్లాఖాన్ మత సమైక్యత కోసం కృషి చేసిన అమరజీవిగా మనం స్మరించుకోవలసిన అవసరం ఉంది. మరొక తేజోమూర్తి ముఖ్యంగా చెప్పుకోదగ్గవారు శ్రీమతి జె.ఈశ్వరీబాయి! పుట్టింది, పెరిగింది పేదరికంలో అయినా, అంబేద్కర్ సిద్ధాంతాల్ని పరివ్యాప్తి చేయడానికి నాలుగు దశాబ్దాల పాటు రాజకీయ రంగంలో తన యొక్క చతురతతో, వక్తృత్వ ధోరణితో, వాక్చాతుర్యంతో అందరిని కూడా అలరింపజేసిన నాయకురాలు ఈశ్వరీబాయి! ఇక రావి నారాయణ రెడ్డి గారు! భువనగిరిలో నిర్వహించబడిన ఆంధ్రమహాసభకు అధ్యక్షత వహించడమేకాక; ఆ తరువాత జాతీయ ఆంధ్ర మహాసభ, కమ్యూనిస్టు ఆంధ్రమహాసభ అని రెండుగా చీలిపోయిన రోజుల్లో అజ్ఞాతవాసం చేసి, ఆంధ్ర రాష్ట్ర ఉద్యమం కోసం పాటు పడిన వాళ్ళలో అగ్రగణ్యుడిగా రావి నారాయణ రెడ్డి గారిని మనం పేర్కోవాల్సిన అవసరం ఉంది. 1952వ సంవత్సరంలో ఆయన నల్గొండ నియోజకవర్గం నుండి పార్లమెంట్ సభ్యుడిగా ఎన్నిక కావడం మరో గొప్ప విషయం. నిత్య స్మరణీయులుగా ఉండేవారు మాదిరి భాగ్యరెడ్డి వర్మ. మాదిరి భాగ్యరెడ్డి వర్మ కూడా చాలా పేదరికంలో హైదరాబాద్ లో పుట్టి తన తోటి వారందరిని కూడా చూసి ఈ అంటరాని తనమేమిటి? ఈ బాల్య వివాహాలేమిటి? ఈ అంధవిశ్వాసాలేమిటి? ఈ మూఢాచారాలేమిటి? అని నిరసిస్తూ, వాటిని రూపుమాపడానికి ఒక సంఘ సంస్కర్తలాగా నిలబడి జీవితాన్నంతా సామాజిక చైతన్యం కోసం తెలంగాణా జాగృతి కోసం పాటుపడిన మాననీయుల్లో భాగ్యరెడ్డి వర్మ గారొకరు. వారు తలచుకొని ఒక సంకల్పశుద్ధిగా నిర్మించిన 'ఆది హిందూ భవనం' చాదర్ ఘాట్ వంతెన దగ్గర ఇవ్వాల్టికి కూడా సజీవంగా నిలిచి ఉంది అనేటువంటి విషయాన్ని ఈ నాటి విద్యార్థులు, ఈనాటి యువత తెలుసుకోవాల్సిన బాధ్యత ఉంది. దాశరథి స్వాతంత్య్ర్య సమరయోధుడు, గొప్ప కవి, పండితుడు. శ్రీ వైష్ణవ సంప్రదాయం నుంచి వచ్చిన వాడు. అయినా వేటినీ లెక్కచేయకుండా తెలంగాణా కోసం, తెలుగు భాష కోసం జీవించినంత కాలం పాటుపడిన దాశరథి... మనం జనం, జనం మనం / జనం లేంది మనం లేము అని చెప్పి జనాన్ని ఉర్రూతలూగించి తన కవిత్వంతో చైతన్యపరచిన జనకవి. తెలంగాణా బిడ్డగా ఆనాడు నిజాం, రజాకార్లకి వ్యతిరేకంగా పోరాడి నిజామాబాద్ జైల్లో గోడమీద “నా తెలంగాణా కోటి రతనాల వీణ" అని రాసిన దాశరథి - తెలంగాణా ఉద్యమకారులకి, తెలంగాణా ప్రజలకి ప్రతి ఒక్కరికీ ఆరాధ్యుడు. "వా గీతావళి ఎంత దూరం ప్రయాణంబవునో అందాక ఈ భూగోళమ్మునకు అగ్గిపెట్టెను" అని చెప్పిన విప్లవకవి దాశరథి. ఎంత వామనుడో - అంతటి త్రివిక్రముడు!<noinclude><references/></noinclude> h5na83z1z7s0vm5n0vfugpw1btm5dyc 104 212290 555931 553508 2026-05-13T10:55:23Z Rajasekhar1961 50 555931 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="A.Murali" /></noinclude> మరొకరు వందేమాతరం రామచంద్రరావు గారు. ఆయన పేరులోనే వందేమాతరం నిలిచిపోయింది. నిజానికి వారు వావిలాల రామచంద్రరావు. జైల్లో వందేమాతరం అని అన్నప్పుడు ఆ జైలు సూపరింటెండెంట్ చెంప దెబ్బ కొడితే 'వందేమాతరం' అన్నాడు. కొరడాదెబ్బ కొడితే 'వందేమాతరం' అన్నాడు. 24, 25 దెబ్బలు కొడితే 24, 25 సార్లు వందేమాతరం, వందేమాతరం అంటూ నినదించిన ఆయన బయటకొచ్చాక వందేమాతరం రామచంద్రరావుగా వెలిగిపోయాడు. ఇవ్వాల్టికి పందేమాతరం రామచంద్రరావు గారంటేనే రోమాంచితమవుతుంది మనకు. ఆయన ఆర్య సమాజ నిర్మాణానికి, తెలంగాణాలో చాలా ప్రయత్నం చేశారు. అలాగే తెలంగాణా ప్రత్యేక రాష్ట్రంగా కావాలని, చిన్న రాష్ట్రాలవల్ల మనకెంతో మేలు జరుగుతుందని చెప్పిన వారిలో వందేమాతరం రామచంద్రరావు గారు కూడా ప్రముఖులు. తెలుగు భాషకు సముచిత స్థానం లేని రోజుల్లో తెలుగు భాషకోసం పాటుపడిన వారిలో శ్రీ దేవులపల్లి రామానుజరావు గారు కూడా ఒకరు. దేవులపల్లి రామానుజరావు గారు ఆంధ్రసారస్వత పరిషత ను 1943వ సంవత్సరంలో ఏర్పరచినారు. పరిషత్ దీపమే లేకుంటే తెలంగాణా అంతా చీకటే అనే రీతిలో తెలంగాణాలో ఎంతో మందిని విద్యావంతుల్ని చేయడానికి ఆయన చేసిన కృషి చాలా గొప్పది. ఎంత నిరాడంబరుడో అంతగా ఈ సమాజం కోసం పాటుబడిన మహానుభావుడు. ఈ సంవత్సరం దేవులపల్లి రామానుజరావు గారి శతజయంతి ఉత్సవాలని భాషా సాంస్కృతిక శాఖ అత్యంత వైభవంగా రవీంద్రభారతిలో నిర్వహించినందుకు ప్రభుత్వ చొరవను అభినందించాలి. మరొక తేజోమూర్తి కాళోజికి ఆయన నిండా ఆవేశపరులు, ఉద్వేగంతో, ఉత్సాహంతో, ఉత్తేజంతో తన జీవితాన్నంతా ఈ సమాజానికి సమర్పించుకోవాలనే సమర్పణా భావంతో ఉండే నిజమైన మనిషి కాళోజికి తన కవితలన్నీ కూడా తానేదో ఆలోచించో, భావన జేపో, రాత్రింబవళ్ళు కష్టపడి రాసినటువంటివి కావు. తన నోటినుంచి అన్నమాట ప్రతిదీ కూడా ఒక కవితలాగా, నా గొడవనే కవితలై పోయినాయి అని చెప్పినటువంటి కాళోజి, 1969 తెలంగాణా ఉద్యమం నుంచి తెలంగాణా కోసమనే పాటుపడిన మహానుభావుడు. తెలుగు కవుల్లో 'పద్మవిభూషణ్'గా పేరెన్నికగన్న ఏకైక కవి కాళోజి! ఒక పక్క సాహిత్యాన్ని బట్టి చూసినా, మరోపక్కన సామాజిక చైతన్యవంతుడిగా చూసినా అన్ని రకాలుగా కూడా కాళోజిని తెలంగాణా వైతాళికుడిగా మనం తప్పకుండా స్మరించుకోవాలి. ఒక పి.వి.నరసింహారావుగారు బహుభాషా కోవిదుడు, పండితుడు, సున్నిత మనస్కుడు, సాత్వికుడు, నిరాడంబరుడు. దేశం కోసం, సమాజం కోసం పాటుపడాలని, చిన్నప్పటి నుంచి కూడా అహరహం కృషి చేసినవారు. వారు జైళ్ళ శాఖా మంత్రిగా ఉన్నప్పుడు 'ఓపెన్ ఎయిర్ జైల్ సిస్టంను ప్రవేశపెట్టారు. అప్పటి ఆంధ్రప్రదేశ్లో. అప్పటి ఆంధ్రప్రదేశ్లో విద్యా మంత్రిగా తెలుగును అధికార భాషగా తీర్చిదిద్దారు. తెలుగు అకాడమీని స్థాపింపజేశారు. దేవాదాయ శాఖ మంత్రిగా ఉంటే సర్వశ్రేయోనిధిని ఏర్పరచి వేదపండితులను, పండితులను, అర్చకులను గౌరవించే స్థితిని కల్పించారు. ముఖ్యమంత్రిగా ఉంటే భూ సంస్కరణలు తీసుకొచ్చారు. ప్రధాన మంత్రిగా సరళీకృత విధానం తీసుకొచ్చి, ఇవ్వాళ భారతదేశంలో ఒక గొప్పనైన విప్లవాన్ని తీసుకొచ్చి ప్రపంచమంతా ఒకటే అనేటువంటి రీతిలో భారతదేశం ప్రవర్తించడానికి మూలకారణమైన వారు, మన తెలంగాణా బిడ్డ శ్రీ పి.వి. నరసింహారావు! ఇలాంటి మరెంతోమంది తెలంగాణ తేజోమూర్తుల జీవిత చరిత్రలను ఒక్కచోట చేర్చి బృహత్ వ్యాస సంకలనంగా తీసుకురావడంలో భాషా సాంస్కృతిక శాఖ సంచాలకుడు చిరంజీవి మామిడి హరికృష్ణ చూపిన చొరవను, వ్యక్తిగత శ్రద్ధను అభినందిస్తున్నాను. తెలంగాణ మహనీయులందరికీ మరొక్కసారి సవినయంగా నమస్సులర్పిస్తూ.... {{right|డా. కె.వి రమణాచారి, ఐ.ఎ.ఎస్. (8) ప్రభుత్వ సలహాదారు}}<noinclude><references/></noinclude> 3gss07600vqp4sfi1algx9dox54p9g6 104 212291 555933 553509 2026-05-13T11:17:45Z Rajasekhar1961 50 555933 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="A.Murali" /></noinclude>ముందు మాట స్ఫూర్తివంతమైన జీవన చిత్రం! పుట్టుకతోనే ఎవరూ గొప్పవారు కారు! కానీ వారు పెరుగుతున్న క్రమంలో వారికి ఎదురైన పరిస్థితులు, సంఘటనలు, వారిని ప్రభావితం చేసిన వ్యక్తులు, సిద్ధాంతాలు, వారిలో అంతర్గతంగా ఎదిగిన ఆలోచనారీతులు, ఆచరణ తీరులు ... అన్నీ కలిసి వారిని ఇతర మనుషుల కన్నా భిన్నమైనవారిగా, ఉన్నతమైన వారిగా గుర్తింపునిస్తాయి. మనిషి మనిషిగా ఎదగడానికి కావలసిన అన్ని రకాల జీవనానుభవాలు కోకొల్లలుగా ఉన్న నేల - తెలంగాణ! ఏ వ్యక్తీ ఒక్కరోజులో గొప్పవాడు కాలేదు! ఒక మనిషి తను నమ్మిన, తనకు నచ్చిన మార్గంలో మొక్కవోని దీక్షతో నిరంతరం కొనసాగి, ఎన్ని ఆటుపోట్లు ఎదురైనా తలొగ్గకుండా తన వ్యక్తిత్వాన్ని నిలుపుకుంటూ నిశ్చలంగా ముందుకెళ్ళినపుడే ఆ మనిషికి తనదైన ముద్ర రూపొందుతుంది. వ్యక్తిత్వముద్ర ఇన్ స్టెంట్ కాదు.... కాలాతీతంగా కాన్స్టంట్ గా కొనసాగే మానవ ప్రవర్తన! మనుషులలో నిరంతరత్వాన్ని, నిలకడతత్వాన్ని కొనసాగించగలిగే నేపధ్యాన్ని సృష్టించగలిగిన జీవగడ్డ – తెలంగాణ!! ఇపుడు చూస్తున్న మహావృక్షపు చిటారు కొమ్మల చిగురుటాకులు ఇప్పటివి కావు.... ఎన్నో ఏళ్ళుగా ఎదిగి ఒదిగిన కనిపించని వేళ్ళలో దాని తొలి ఆనవాలు దాగి ఉంది! ఇపుడు మనం స్మరిస్తున్న, తలచుకుంటున్న మహనీయుల కీర్తి ఈ క్షణానిది కాదు... ఎన్నో ఏళ్ళ క్రితమే మొదలైన వారి ప్రయాణంలోని తొలి అడుగులలో, ఈనాటి వారి ప్రభ ఉంది! అలాంటి జీవతత్వాన్ని జన్యువుల పరంగా సైతం అందించగలిగిన పోరుగడ్డ - తెలంగాణ!!! భౌగోళికంగా, రాజకీయంగా, సాంస్కృతికంగా, సాహిత్యపరంగా, చారిత్రకంగా, ఆధ్యాత్మికంగా, ఆర్థికంగా, సామాజికంగా ఎన్ని వైవిధ్యతలు, విభిన్నతలు భారతదేశంలో ఉన్నాయో అవన్నీ ఒక్కచోట కలబోసిన విశిష్టప్రాంతం - తెలంగాణ! ప్రపంచాన్నంతా ఒక్కచోట చూడాలనుకుంటే భారతదేశాన్ని చూస్తేచాలు అని అంటారు! అదే కోవలో, భారతదేశాన్ని ఒక్క దగ్గర చూడాలనుకుంటే తెలంగాణలో అడుగుపెడితే చాలు అనేంతగా అనాది కాలం నుంచీ అనంతమైన ప్రత్యేకతని కలిగిన భూమి - తెలంగాణ!<noinclude><references/></noinclude> 4uxsckew92loo7wpxld6fureq90bal8 104 212292 555935 553510 2026-05-13T11:21:19Z Rajasekhar1961 50 555935 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="A.Murali" /></noinclude> అందుకే ఈ నేల, ప్రపంచపు రెండు భిన్నమైన దిగంతాలను ఒక్కచోట సృష్టించింది. సంఘర్షణను ఎంతగా అనుభవించిందో, సమృద్ధతను అంతగానే అనుభూతి చెందింది. మహా విషాదానికి - మహదానందానికి సాక్షిగా నిలిచింది! దోపిడీకి - శ్రామిక స్వర్గానికి ప్రయోగశాలగా మిగిలింది! దీనికంతటికీ కారణం ఇక్కడ జీవితం ఉంది! జీవితంలోని బహు పార్యాలు ఇక్కడ దర్శనమిస్తాయి! అందుకే వ్యక్తులు చరిత్రను నిర్మిస్తారా? లేక చారిత్రక పరిస్థితులు వ్యక్తులను తయారు చేస్తాయా? అంటే ఈ రెండూ జరుగుతాయి అని చెప్పడానికి ఈ భూమిమీద లభించే అద్భుతమైన సాక్ష్యం తెలంగాణ! చాలా సందర్భాలలో ఈ నేలమీద కొనసాగిన చారిత్రక సందర్భాలు, పరిస్థితులు ఆయా కాలాలలో, ప్రదేశాలలో వ్యక్తులను తయారుచేసి ఉండవచ్చు. అదే సమయంలో, అలాంటి వ్యక్తులు తమవెంట, తమ అడుగుల వెంట చరిత్రను కూడా తీస్కెళ్ళారు. సమాజ పథగామిగా దిశా నిర్దేశం చేసారు. ఇలాంటి అద్భుత ఘట్టాలెన్నింటినో తన గుండె పౌరల్లో భద్రంగా నిక్షిప్తం చేస్తున్న అపురూప ప్రాంతం - తెలంగాణ! ఇదే సందర్భంలో మరో ముఖ్య విషయాన్ని కూడా ప్రస్తావించుకోవాలి...! అసలు ఈ 'తేజోమూర్తులు' భావన పుట్టుకకు సంబంధించిన తెర వెనుక కథ...! భాషా సాంస్కృతిక శాఖ సంచాలకుని కార్యాలయంలో సమావేశాలు ఏర్పాటు చేసుకోవడానికి గాను ఒక హాల్ ఉంది. ఉమ్మడి రాష్ట్రకాలంలో అందులో తెలుగు సాహితీ కళామూర్తుల ఛాయాచిత్రాలతో 'కీర్తిహాల్' పేరిట 'హాల్ ఆఫ్ ఫేమ్'ను ఏర్పాటు చేసారు. ఆ హాల్లో తెలంగాణ సాహితీ కళామూర్తుల చిత్రాలను అలంకరించాలనే సంకల్పం ఏర్పడిన తర్వాత శ్రీ దేశపతి శ్రీనివాస్ గారు, సంగిశెట్టి శ్రీనివాస్ గారు, నందిని సిధారెడ్డి గారు వంటి కొందరు ప్రముఖుల సూచనల (తెలుగు అకాడెమీ వారి జాబితాను కూడా పరిశీలించి) మేరకు ఓ జాబితాను రూపొందించుకొని, ఆ జాబితాలోని ప్రముఖుల ఛాయా చిత్రాలను సేకరించి, వాటి ఆధారంగా తైలవర్ణ చిత్రాలను వేయించాలని నిర్ణయించాము. ఆ మేరకు సిద్దిపేటకు చెందిన చిత్రకారుడు అహూబలం ప్రభాకర్కు ఆ బాధ్యతను అప్పగించాం. దాదాపు సంవత్సర కాలపు ప్రాజెక్టు అది. ఆ తరువాత 2017 తెలంగాణ రాష్ట్ర అవతరణ ఉత్సవాల నాటికి మొదటి దశగా దాదాపు 32మంది సాహితీ కళామూర్తుల తైలవర్ణ చిత్రాలను సిద్ధంచేసి గోడలపై అందంగా ప్రతిష్ఠించాం. దానికి 'తేజోమూర్తుల హాల్ 'గా నామకరణం చేసి 2017 ఏప్రిల్ 4వ తేదీన శ్రీమతి కల్వకుంట్ల కవిత, పార్లమెంట్ సభ్యులు గారి చేతుల మీదుగా ఆవిష్కరించడం జరిగింది. మొదటి దశలో 32 మందివి మాత్రమే చిత్రించడం జరిగింది. మిగతా తేజోమూర్తుల తైలవర్ణ చిత్రాలు పూర్తి చేయాల్సివుంది. ఈ తేజోమూర్తులకు సంబంధించిన చర్చ అంతరంగికంగా మా మధ్య జరుగుతున్నకాలంలోనే ఈ మహనీయుల జీవన చిత్రాలను కూడా ఒకే సమగ్ర పుస్తకరూపంలో తీసుకురావాలని భావించాం. అలా ఎన్నో మేధోమథనాలు, చర్చోపచర్చల ఫలితమే ప్రస్తుత ఈ గ్రంథం! అందుకే ఈ గ్రంథంలోని కొందరు మహనీయుల చిత్రాలకు భాషా సాంస్కృతిక శాఖ వేయించిన తైలవర్ణ చిత్రాలనే ఉపయోగించడం జరిగింది. అలాగే 'తేజోమూర్తుల హాల్ ఆవిష్కరణ సందర్భ ఛాయాచిత్రాలను కూడా ఈ పుస్తకంలో ప్రచురించాం.<noinclude><references/></noinclude> 0puawgzjjz1kqrj3f1gwpvu2ut4n3nf 104 212293 555937 553511 2026-05-13T11:23:50Z Rajasekhar1961 50 555937 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="A.Murali" /></noinclude> తెలంగాణ ముఖచిత్రాన్ని లిఖించడంలో తమదైన పాత్ర పోషించిన మహనీయుల జీవన పరిచయాన్ని గ్రంథస్తం చేయాలనే సంకల్పమే ప్రస్తుత "తెలంగాణ తేజోమూర్తులు” పుస్తక రచనకు అంకురం! సమీప గతంలో అంటే 19, 20 శతాబ్దాలలో తెలంగాణ బతుకు చిత్రాన్ని ప్రభావితం చేసిన ప్రాతఃస్మరణీయుల జీవనరేఖల్ని ఒడిసిపట్టే ప్రయత్నమే ఈ పుస్తకం! ఇక, ఈ పుస్తకంలోని 153 మంది తేజోమూర్తుల జీవిత ప్రస్థానాన్ని ఒక్కచోట చదవడం ద్వారా పైన చెప్పిన విషయాలలోని వాస్తవికత మనకు సుబోధకం అవుతుంది. వీరిలో చరిత్ర గమనాన్ని బట్టి తమ మార్గాన్ని నిర్దేశించుకున్నవారు... చరిత్రని కొత్తగా రాసినవారు... చరిత్రను పక్కకు పెట్టి తామే చరిత్రగా మారినవారు కూడా ఉన్నారు! అయినా, తమదైన మార్గంలో, తమదైన ముద్రతో వెలిగి ఇప్పటికీ, ఎప్పటికీ చిరస్మరణీయ స్థాయిని, స్థానాన్ని సంపాదించుకున్నవారు ఉన్నారు. అయితే వీరి చరిత్ర, కృషి, సేవలు, ప్రత్యేకతలు ఇంతకాలం 'మబ్బుపట్టిన ఆకాశం' లాగా ఉన్న స్థితి ఉండేది! కానీ తెలంగాణ రాష్ట్ర అవతరణ తర్వాత మన చరిత్ర పురుషులు - స్త్రీమూర్తుల గురించిన అన్వేషణను, వీక్షణను ఆవిష్కరించాల్సిన ఆవశ్యకతను భాషా సాంస్కృతిక శాఖ గుర్తించింది. అందుకే ఈ తేజోమూర్తుల ప్రాజెక్ట్ను ప్రతిష్టాత్మకంగా, సుదీర్ఘ కాల పరిశోధనలోంచి ఇప్పుడు ఆవిష్కరిస్తోంది. దాదాపు 18 నెలల కృషి, నిపుణులతో చర్చోపచర్చల ఫలితంగా వస్తున్న ఈ బృహత్ గ్రంథం, ఆయా మహనీయుల జీవన చరిత్రలను పరిచయం చేసే ప్రయత్నం చేసింది. ఆ దిశగా ఇది ఓ అపూర్వ, అపురూప ప్రయత్నం! ఇందులోని, తేజోమూర్తుల జీవిత ఘట్టాలని, జీవన గమనాలని చదివిన తర్వాత, మనలో ఖచ్చితంగా వారిపట్ల గౌరవభావం ఎంతగా పెరుగుతుందో, ఈ తెలంగాణ నేలపట్ల అంతకంటే ఎక్కువ అభిమానం పెరుగుతుందనడంలో ఆశ్చర్యంలేదు. ఎందుకంటే ఈ భూమిపుత్రులందరూ తమ జీవితాన్ని, ఈ నేల భవిష్యత్తునూ వేరుగా చూడలేదు...! ఈ మట్టినే తమ జీవితంగా చూసారు...! తమ జీవితాలనే ఈ మట్టికోసం అంకితం చేసారు...! అలాంటి త్యాగధనులకి, తేజోమూర్తులకి సవినయంగా భాషా సాంస్కృతిక శాఖ చేస్తున్న సాష్టాంగ ప్రణామం - ఈగ్రంథం! {{right|- మామిడి హరికృష్ణ}}<noinclude><references/></noinclude> 81mhtlmpgyuvz7m35hvla29jhy6ntnv 104 212298 555871 553516 2026-05-12T12:33:22Z Saiphani02 6247 555871 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="A.Murali" /></noinclude>{{TOC begin|max-width=35em}} {{TOC row 1-1-1-1 | 1 | అబిద్ హసన్ సఫ్రానీ | జి. వెంకటరామారావు |1}} {{TOC row 1-1-1-1 | 1 | ఆదిరాజు వీరభద్రరావు | డా. వెలుదండ నిత్యానందరావు |3}} {{TOC end}} 3. అజిత్ 4. 5. 6. 7. ఆనందరావు తోట 8. 9. 10. ఆరుట్ల కమలాదేవి 11. ఆవుల పిచ్చయ్య 12. బి. భానుప్రకాష్ అబిద్ హసన్ సఫ్రానీ అలిశెట్టి ప్రభాకర్ అంబటిపూడి వేంకటరత్నం ఆనందాంబ అనంతోజు బ్రహ్మయ్య అనుముల కృష్ణమూర్తి ఇవీ తేజస్సులు జి. వెంకటరామారావు వారాల ఆనంద్ డా. నాళేశ్వరం శంకరం డా॥ తిరునగరి డా. ఆర్. కమల డా. వెలిచాల కొండలరావు వడ్ల సాయిలూచారి వి.ఆర్. విద్యార్థి డా. తిరునగరి దేవకీదేవి ఎ.ఎం. తాయారు శ్రీధర్ బీచరాజు 1 3 7 10 13 16 19 23 26 29 32 36 13. బి.యస్. శాస్త్రి డా. జె. చెన్నయ్య 39 14. బి.యస్. నారాయణ 15. భండారు అచ్చమాంబ వారాల ఆనంద్ డా. సంగిశెట్టి శ్రీనివాస్ 43 16. భావానంద భారతీస్వామివార్లు డా. ఎం. దత్తాత్రేయశర్మ 17. భీంరెడ్డి నరసింహారెడ్డి- 18. భూపతి కృష్ణమూర్తి 19. భాగ్యరెడ్డి వర్మ 20. 21. బొమ్మ హేమాదేవి బిరుదురాజు రామరాజు డా. ఏనుగు నరసింహారెడ్డి డా. రామా చంద్రమౌళి డా. సంగిశెట్టి శ్రీనివాస్ డా. అమ్మంగి వేణుగోపాల్ శాంతి ప్రబోధ 46 50 54 57 60 63 68 22. బూర్గుల రామకృష్ణారావు డా. ఎస్.వి. రామారావు 72 23. బోయ జంగయ్య డా. మేరెడ్డి యాదగిరిరెడ్డి 77 24. బూర్గుల రంగనాథరావు డా. ఎస్.వి. రామారావు 81 25. సి. నారాయణ రెడ్డి డా. జె. చెన్నయ్య 84 26. చందా కాంతయ్య శ్రేష్ఠి డా. రామా చంద్రమౌళి 88 27. చందాల కేశవదాసు డా. యం. పురుషోత్తమాచార్య 92 28. చెర్విరాల భాగయ్య డా. నోరి రాజేశ్వరరావు 95 29. చిదిరిమఠం వీరభద్రశర్మ దోరవేటి 98 30 చిలువేరు రామలింగం అయినంపూడి శ్రీలక్ష్మి 101 31. చిందుల యల్లమ్మ వి. ద 105 32. చొప్పకట్ల చంద్రమౌళి వారాల ఆనంద్ 108 33. చుక్క సత్తయ్య డా. కె. చెన్నయ్య 110 34. డి. రామలింగం డా. దేవరాజు మహారాజు 114 35. దాశరథి కృష్ణమాచార్య డా. తిరుమల శ్రీనివాసాచార్య 117 36. దాశరథి రంగాచార్య డా. వి. జయప్రకాష్ 121<noinclude><references/></noinclude> h3vxzsuya7mbqhvnbb1gvvs5n4qq82o 555872 555871 2026-05-12T12:34:49Z Saiphani02 6247 555872 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="A.Murali" /></noinclude> {{TOC begin|max-width=35em}} {{TOC row 1-1-1-1 | 1 | అబిద్ హసన్ సఫ్రానీ | జి. వెంకటరామారావు |1}} {{TOC row 1-1-1-1 | 2 | ఆదిరాజు వీరభద్రరావు | డా. వెలుదండ నిత్యానందరావు |3}} {{TOC end}} 3. అజిత్ 4. 5. 6. 7. ఆనందరావు తోట 8. 9. 10. ఆరుట్ల కమలాదేవి 11. ఆవుల పిచ్చయ్య 12. బి. భానుప్రకాష్ అబిద్ హసన్ సఫ్రానీ అలిశెట్టి ప్రభాకర్ అంబటిపూడి వేంకటరత్నం ఆనందాంబ అనంతోజు బ్రహ్మయ్య అనుముల కృష్ణమూర్తి ఇవీ తేజస్సులు జి. వెంకటరామారావు వారాల ఆనంద్ డా. నాళేశ్వరం శంకరం డా॥ తిరునగరి డా. ఆర్. కమల డా. వెలిచాల కొండలరావు వడ్ల సాయిలూచారి వి.ఆర్. విద్యార్థి డా. తిరునగరి దేవకీదేవి ఎ.ఎం. తాయారు శ్రీధర్ బీచరాజు 1 3 7 10 13 16 19 23 26 29 32 36 13. బి.యస్. శాస్త్రి డా. జె. చెన్నయ్య 39 14. బి.యస్. నారాయణ 15. భండారు అచ్చమాంబ వారాల ఆనంద్ డా. సంగిశెట్టి శ్రీనివాస్ 43 16. భావానంద భారతీస్వామివార్లు డా. ఎం. దత్తాత్రేయశర్మ 17. భీంరెడ్డి నరసింహారెడ్డి- 18. భూపతి కృష్ణమూర్తి 19. భాగ్యరెడ్డి వర్మ 20. 21. బొమ్మ హేమాదేవి బిరుదురాజు రామరాజు డా. ఏనుగు నరసింహారెడ్డి డా. రామా చంద్రమౌళి డా. సంగిశెట్టి శ్రీనివాస్ డా. అమ్మంగి వేణుగోపాల్ శాంతి ప్రబోధ 46 50 54 57 60 63 68 22. బూర్గుల రామకృష్ణారావు డా. ఎస్.వి. రామారావు 72 23. బోయ జంగయ్య డా. మేరెడ్డి యాదగిరిరెడ్డి 77 24. బూర్గుల రంగనాథరావు డా. ఎస్.వి. రామారావు 81 25. సి. నారాయణ రెడ్డి డా. జె. చెన్నయ్య 84 26. చందా కాంతయ్య శ్రేష్ఠి డా. రామా చంద్రమౌళి 88 27. చందాల కేశవదాసు డా. యం. పురుషోత్తమాచార్య 92 28. చెర్విరాల భాగయ్య డా. నోరి రాజేశ్వరరావు 95 29. చిదిరిమఠం వీరభద్రశర్మ దోరవేటి 98 30 చిలువేరు రామలింగం అయినంపూడి శ్రీలక్ష్మి 101 31. చిందుల యల్లమ్మ వి. ద 105 32. చొప్పకట్ల చంద్రమౌళి వారాల ఆనంద్ 108 33. చుక్క సత్తయ్య డా. కె. చెన్నయ్య 110 34. డి. రామలింగం డా. దేవరాజు మహారాజు 114 35. దాశరథి కృష్ణమాచార్య డా. తిరుమల శ్రీనివాసాచార్య 117 36. దాశరథి రంగాచార్య డా. వి. జయప్రకాష్ 121<noinclude><references/></noinclude> 2oq7un9u4ry58g1pxxbf447hw0a5vf2 555874 555872 2026-05-12T16:19:40Z Rajasekhar1961 50 555874 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="A.Murali" /></noinclude> {{TOC begin|max-width=35em}} {{TOC row 1-1-1-1 | 1 | [[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/అబిద్ హసన్ సఫ్రానీ|అబిద్ హసన్ సఫ్రానీ]]| జి. వెంకటరామారావు |1}} {{TOC row 1-1-1-1 | 2 | ఆదిరాజు వీరభద్రరావు | డా. వెలుదండ నిత్యానందరావు |3}} {{TOC end}} 3. అజిత్ 4. 5. 6. 7. ఆనందరావు తోట 8. 9. 10. ఆరుట్ల కమలాదేవి 11. ఆవుల పిచ్చయ్య 12. బి. భానుప్రకాష్ అబిద్ హసన్ సఫ్రానీ అలిశెట్టి ప్రభాకర్ అంబటిపూడి వేంకటరత్నం ఆనందాంబ అనంతోజు బ్రహ్మయ్య అనుముల కృష్ణమూర్తి ఇవీ తేజస్సులు జి. వెంకటరామారావు వారాల ఆనంద్ డా. నాళేశ్వరం శంకరం డా॥ తిరునగరి డా. ఆర్. కమల డా. వెలిచాల కొండలరావు వడ్ల సాయిలూచారి వి.ఆర్. విద్యార్థి డా. తిరునగరి దేవకీదేవి ఎ.ఎం. తాయారు శ్రీధర్ బీచరాజు 1 3 7 10 13 16 19 23 26 29 32 36 13. బి.యస్. శాస్త్రి డా. జె. చెన్నయ్య 39 14. బి.యస్. నారాయణ 15. భండారు అచ్చమాంబ వారాల ఆనంద్ డా. సంగిశెట్టి శ్రీనివాస్ 43 16. భావానంద భారతీస్వామివార్లు డా. ఎం. దత్తాత్రేయశర్మ 17. భీంరెడ్డి నరసింహారెడ్డి- 18. భూపతి కృష్ణమూర్తి 19. భాగ్యరెడ్డి వర్మ 20. 21. బొమ్మ హేమాదేవి బిరుదురాజు రామరాజు డా. ఏనుగు నరసింహారెడ్డి డా. రామా చంద్రమౌళి డా. సంగిశెట్టి శ్రీనివాస్ డా. అమ్మంగి వేణుగోపాల్ శాంతి ప్రబోధ 46 50 54 57 60 63 68 22. బూర్గుల రామకృష్ణారావు డా. ఎస్.వి. రామారావు 72 23. బోయ జంగయ్య డా. మేరెడ్డి యాదగిరిరెడ్డి 77 24. బూర్గుల రంగనాథరావు డా. ఎస్.వి. రామారావు 81 25. సి. నారాయణ రెడ్డి డా. జె. చెన్నయ్య 84 26. చందా కాంతయ్య శ్రేష్ఠి డా. రామా చంద్రమౌళి 88 27. చందాల కేశవదాసు డా. యం. పురుషోత్తమాచార్య 92 28. చెర్విరాల భాగయ్య డా. నోరి రాజేశ్వరరావు 95 29. చిదిరిమఠం వీరభద్రశర్మ దోరవేటి 98 30 చిలువేరు రామలింగం అయినంపూడి శ్రీలక్ష్మి 101 31. చిందుల యల్లమ్మ వి. ద 105 32. చొప్పకట్ల చంద్రమౌళి వారాల ఆనంద్ 108 33. చుక్క సత్తయ్య డా. కె. చెన్నయ్య 110 34. డి. రామలింగం డా. దేవరాజు మహారాజు 114 35. దాశరథి కృష్ణమాచార్య డా. తిరుమల శ్రీనివాసాచార్య 117 36. దాశరథి రంగాచార్య డా. వి. జయప్రకాష్ 121<noinclude><references/></noinclude> kwpwn5giezt1oiuuyo9qgcda1jh5d14 555875 555874 2026-05-12T16:21:11Z Rajasekhar1961 50 555875 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="A.Murali" /></noinclude> {{TOC begin|max-width=35em}} {{TOC row 1-1-1-1 | 1 | [[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/అబిద్ హసన్ సఫ్రానీ|అబిద్ హసన్ సఫ్రానీ]]| జి. వెంకటరామారావు |1}} {{TOC row 1-1-1-1 | 2 |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/ఆదిరాజు వీరభద్రరావు|ఆదిరాజు వీరభద్రరావు]] | డా. వెలుదండ నిత్యానందరావు |3}} {{TOC end}} 3. అజిత్ 4. 5. 6. 7. ఆనందరావు తోట 8. 9. 10. ఆరుట్ల కమలాదేవి 11. ఆవుల పిచ్చయ్య 12. బి. భానుప్రకాష్ అబిద్ హసన్ సఫ్రానీ అలిశెట్టి ప్రభాకర్ అంబటిపూడి వేంకటరత్నం ఆనందాంబ అనంతోజు బ్రహ్మయ్య అనుముల కృష్ణమూర్తి ఇవీ తేజస్సులు జి. వెంకటరామారావు వారాల ఆనంద్ డా. నాళేశ్వరం శంకరం డా॥ తిరునగరి డా. ఆర్. కమల డా. వెలిచాల కొండలరావు వడ్ల సాయిలూచారి వి.ఆర్. విద్యార్థి డా. తిరునగరి దేవకీదేవి ఎ.ఎం. తాయారు శ్రీధర్ బీచరాజు 1 3 7 10 13 16 19 23 26 29 32 36 13. బి.యస్. శాస్త్రి డా. జె. చెన్నయ్య 39 14. బి.యస్. నారాయణ 15. భండారు అచ్చమాంబ వారాల ఆనంద్ డా. సంగిశెట్టి శ్రీనివాస్ 43 16. భావానంద భారతీస్వామివార్లు డా. ఎం. దత్తాత్రేయశర్మ 17. భీంరెడ్డి నరసింహారెడ్డి- 18. భూపతి కృష్ణమూర్తి 19. భాగ్యరెడ్డి వర్మ 20. 21. బొమ్మ హేమాదేవి బిరుదురాజు రామరాజు డా. ఏనుగు నరసింహారెడ్డి డా. రామా చంద్రమౌళి డా. సంగిశెట్టి శ్రీనివాస్ డా. అమ్మంగి వేణుగోపాల్ శాంతి ప్రబోధ 46 50 54 57 60 63 68 22. బూర్గుల రామకృష్ణారావు డా. ఎస్.వి. రామారావు 72 23. బోయ జంగయ్య డా. మేరెడ్డి యాదగిరిరెడ్డి 77 24. బూర్గుల రంగనాథరావు డా. ఎస్.వి. రామారావు 81 25. సి. నారాయణ రెడ్డి డా. జె. చెన్నయ్య 84 26. చందా కాంతయ్య శ్రేష్ఠి డా. రామా చంద్రమౌళి 88 27. చందాల కేశవదాసు డా. యం. పురుషోత్తమాచార్య 92 28. చెర్విరాల భాగయ్య డా. నోరి రాజేశ్వరరావు 95 29. చిదిరిమఠం వీరభద్రశర్మ దోరవేటి 98 30 చిలువేరు రామలింగం అయినంపూడి శ్రీలక్ష్మి 101 31. చిందుల యల్లమ్మ వి. ద 105 32. చొప్పకట్ల చంద్రమౌళి వారాల ఆనంద్ 108 33. చుక్క సత్తయ్య డా. కె. చెన్నయ్య 110 34. డి. రామలింగం డా. దేవరాజు మహారాజు 114 35. దాశరథి కృష్ణమాచార్య డా. తిరుమల శ్రీనివాసాచార్య 117 36. దాశరథి రంగాచార్య డా. వి. జయప్రకాష్ 121<noinclude><references/></noinclude> 6xbh4z4i38bnk511k7hqtgqi1s88dup 555876 555875 2026-05-12T16:22:06Z Rajasekhar1961 50 555876 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="A.Murali" /></noinclude> {{p|fs150|ac}}ఇవీ తేజస్సులు</p> {{TOC begin|max-width=35em}} {{TOC row 1-1-1-1 | 1 | [[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/అబిద్ హసన్ సఫ్రానీ|అబిద్ హసన్ సఫ్రానీ]]| జి. వెంకటరామారావు |1}} {{TOC row 1-1-1-1 | 2 |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/ఆదిరాజు వీరభద్రరావు|ఆదిరాజు వీరభద్రరావు]] | డా. వెలుదండ నిత్యానందరావు |3}} {{TOC end}} 3. అజిత్ 4. 5. 6. 7. ఆనందరావు తోట 8. 9. 10. ఆరుట్ల కమలాదేవి 11. ఆవుల పిచ్చయ్య 12. బి. భానుప్రకాష్ అబిద్ హసన్ సఫ్రానీ అలిశెట్టి ప్రభాకర్ అంబటిపూడి వేంకటరత్నం ఆనందాంబ అనంతోజు బ్రహ్మయ్య అనుముల కృష్ణమూర్తి ఇవీ తేజస్సులు జి. వెంకటరామారావు వారాల ఆనంద్ డా. నాళేశ్వరం శంకరం డా॥ తిరునగరి డా. ఆర్. కమల డా. వెలిచాల కొండలరావు వడ్ల సాయిలూచారి వి.ఆర్. విద్యార్థి డా. తిరునగరి దేవకీదేవి ఎ.ఎం. తాయారు శ్రీధర్ బీచరాజు 1 3 7 10 13 16 19 23 26 29 32 36 13. బి.యస్. శాస్త్రి డా. జె. చెన్నయ్య 39 14. బి.యస్. నారాయణ 15. భండారు అచ్చమాంబ వారాల ఆనంద్ డా. సంగిశెట్టి శ్రీనివాస్ 43 16. భావానంద భారతీస్వామివార్లు డా. ఎం. దత్తాత్రేయశర్మ 17. భీంరెడ్డి నరసింహారెడ్డి- 18. భూపతి కృష్ణమూర్తి 19. భాగ్యరెడ్డి వర్మ 20. 21. బొమ్మ హేమాదేవి బిరుదురాజు రామరాజు డా. ఏనుగు నరసింహారెడ్డి డా. రామా చంద్రమౌళి డా. సంగిశెట్టి శ్రీనివాస్ డా. అమ్మంగి వేణుగోపాల్ శాంతి ప్రబోధ 46 50 54 57 60 63 68 22. బూర్గుల రామకృష్ణారావు డా. ఎస్.వి. రామారావు 72 23. బోయ జంగయ్య డా. మేరెడ్డి యాదగిరిరెడ్డి 77 24. బూర్గుల రంగనాథరావు డా. ఎస్.వి. రామారావు 81 25. సి. నారాయణ రెడ్డి డా. జె. చెన్నయ్య 84 26. చందా కాంతయ్య శ్రేష్ఠి డా. రామా చంద్రమౌళి 88 27. చందాల కేశవదాసు డా. యం. పురుషోత్తమాచార్య 92 28. చెర్విరాల భాగయ్య డా. నోరి రాజేశ్వరరావు 95 29. చిదిరిమఠం వీరభద్రశర్మ దోరవేటి 98 30 చిలువేరు రామలింగం అయినంపూడి శ్రీలక్ష్మి 101 31. చిందుల యల్లమ్మ వి. ద 105 32. చొప్పకట్ల చంద్రమౌళి వారాల ఆనంద్ 108 33. చుక్క సత్తయ్య డా. కె. చెన్నయ్య 110 34. డి. రామలింగం డా. దేవరాజు మహారాజు 114 35. దాశరథి కృష్ణమాచార్య డా. తిరుమల శ్రీనివాసాచార్య 117 36. దాశరథి రంగాచార్య డా. వి. జయప్రకాష్ 121<noinclude><references/></noinclude> sh2olzscsuol199nkvvl0j7o1ijq6lk 555877 555876 2026-05-12T16:22:45Z Rajasekhar1961 50 555877 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="A.Murali" /></noinclude> {{p|fs150|ac}}ఇవీ తేజస్సులు</p> {{TOC begin|max-width=35em}} {{TOC row 1-1-1-1 | 1 |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/అబిద్ హసన్ సఫ్రానీ|అబిద్ హసన్ సఫ్రానీ]]| జి. వెంకటరామారావు |1}} {{TOC row 1-1-1-1 | 2 |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/ఆదిరాజు వీరభద్రరావు|ఆదిరాజు వీరభద్రరావు]] | డా. వెలుదండ నిత్యానందరావు |3}} {{TOC end}} 3. అజిత్ 4. 5. 6. 7. ఆనందరావు తోట 8. 9. 10. ఆరుట్ల కమలాదేవి 11. ఆవుల పిచ్చయ్య 12. బి. భానుప్రకాష్ అబిద్ హసన్ సఫ్రానీ అలిశెట్టి ప్రభాకర్ అంబటిపూడి వేంకటరత్నం ఆనందాంబ అనంతోజు బ్రహ్మయ్య అనుముల కృష్ణమూర్తి ఇవీ తేజస్సులు జి. వెంకటరామారావు వారాల ఆనంద్ డా. నాళేశ్వరం శంకరం డా॥ తిరునగరి డా. ఆర్. కమల డా. వెలిచాల కొండలరావు వడ్ల సాయిలూచారి వి.ఆర్. విద్యార్థి డా. తిరునగరి దేవకీదేవి ఎ.ఎం. తాయారు శ్రీధర్ బీచరాజు 1 3 7 10 13 16 19 23 26 29 32 36 13. బి.యస్. శాస్త్రి డా. జె. చెన్నయ్య 39 14. బి.యస్. నారాయణ 15. భండారు అచ్చమాంబ వారాల ఆనంద్ డా. సంగిశెట్టి శ్రీనివాస్ 43 16. భావానంద భారతీస్వామివార్లు డా. ఎం. దత్తాత్రేయశర్మ 17. భీంరెడ్డి నరసింహారెడ్డి- 18. భూపతి కృష్ణమూర్తి 19. భాగ్యరెడ్డి వర్మ 20. 21. బొమ్మ హేమాదేవి బిరుదురాజు రామరాజు డా. ఏనుగు నరసింహారెడ్డి డా. రామా చంద్రమౌళి డా. సంగిశెట్టి శ్రీనివాస్ డా. అమ్మంగి వేణుగోపాల్ శాంతి ప్రబోధ 46 50 54 57 60 63 68 22. బూర్గుల రామకృష్ణారావు డా. ఎస్.వి. రామారావు 72 23. బోయ జంగయ్య డా. మేరెడ్డి యాదగిరిరెడ్డి 77 24. బూర్గుల రంగనాథరావు డా. ఎస్.వి. రామారావు 81 25. సి. నారాయణ రెడ్డి డా. జె. చెన్నయ్య 84 26. చందా కాంతయ్య శ్రేష్ఠి డా. రామా చంద్రమౌళి 88 27. చందాల కేశవదాసు డా. యం. పురుషోత్తమాచార్య 92 28. చెర్విరాల భాగయ్య డా. నోరి రాజేశ్వరరావు 95 29. చిదిరిమఠం వీరభద్రశర్మ దోరవేటి 98 30 చిలువేరు రామలింగం అయినంపూడి శ్రీలక్ష్మి 101 31. చిందుల యల్లమ్మ వి. ద 105 32. చొప్పకట్ల చంద్రమౌళి వారాల ఆనంద్ 108 33. చుక్క సత్తయ్య డా. కె. చెన్నయ్య 110 34. డి. రామలింగం డా. దేవరాజు మహారాజు 114 35. దాశరథి కృష్ణమాచార్య డా. తిరుమల శ్రీనివాసాచార్య 117 36. దాశరథి రంగాచార్య డా. వి. జయప్రకాష్ 121<noinclude><references/></noinclude> bt36ube5qp6urq8xgx3vsznrnbt628b 555878 555877 2026-05-12T16:23:14Z Rajasekhar1961 50 555878 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="A.Murali" /></noinclude> {{p|fs150|ac}}ఇవీ తేజస్సులు</p> {{TOC begin|max-width=35em}} {{TOC row 1-1-1-1 | 1. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/అబిద్ హసన్ సఫ్రానీ|అబిద్ హసన్ సఫ్రానీ]]| జి. వెంకటరామారావు |1}} {{TOC row 1-1-1-1 | 2. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/ఆదిరాజు వీరభద్రరావు|ఆదిరాజు వీరభద్రరావు]] | డా. వెలుదండ నిత్యానందరావు |3}} {{TOC end}} 3. అజిత్ 4. 5. 6. 7. ఆనందరావు తోట 8. 9. 10. ఆరుట్ల కమలాదేవి 11. ఆవుల పిచ్చయ్య 12. బి. భానుప్రకాష్ అబిద్ హసన్ సఫ్రానీ అలిశెట్టి ప్రభాకర్ అంబటిపూడి వేంకటరత్నం ఆనందాంబ అనంతోజు బ్రహ్మయ్య అనుముల కృష్ణమూర్తి ఇవీ తేజస్సులు జి. వెంకటరామారావు వారాల ఆనంద్ డా. నాళేశ్వరం శంకరం డా॥ తిరునగరి డా. ఆర్. కమల డా. వెలిచాల కొండలరావు వడ్ల సాయిలూచారి వి.ఆర్. విద్యార్థి డా. తిరునగరి దేవకీదేవి ఎ.ఎం. తాయారు శ్రీధర్ బీచరాజు 1 3 7 10 13 16 19 23 26 29 32 36 13. బి.యస్. శాస్త్రి డా. జె. చెన్నయ్య 39 14. బి.యస్. నారాయణ 15. భండారు అచ్చమాంబ వారాల ఆనంద్ డా. సంగిశెట్టి శ్రీనివాస్ 43 16. భావానంద భారతీస్వామివార్లు డా. ఎం. దత్తాత్రేయశర్మ 17. భీంరెడ్డి నరసింహారెడ్డి- 18. భూపతి కృష్ణమూర్తి 19. భాగ్యరెడ్డి వర్మ 20. 21. బొమ్మ హేమాదేవి బిరుదురాజు రామరాజు డా. ఏనుగు నరసింహారెడ్డి డా. రామా చంద్రమౌళి డా. సంగిశెట్టి శ్రీనివాస్ డా. అమ్మంగి వేణుగోపాల్ శాంతి ప్రబోధ 46 50 54 57 60 63 68 22. బూర్గుల రామకృష్ణారావు డా. ఎస్.వి. రామారావు 72 23. బోయ జంగయ్య డా. మేరెడ్డి యాదగిరిరెడ్డి 77 24. బూర్గుల రంగనాథరావు డా. ఎస్.వి. రామారావు 81 25. సి. నారాయణ రెడ్డి డా. జె. చెన్నయ్య 84 26. చందా కాంతయ్య శ్రేష్ఠి డా. రామా చంద్రమౌళి 88 27. చందాల కేశవదాసు డా. యం. పురుషోత్తమాచార్య 92 28. చెర్విరాల భాగయ్య డా. నోరి రాజేశ్వరరావు 95 29. చిదిరిమఠం వీరభద్రశర్మ దోరవేటి 98 30 చిలువేరు రామలింగం అయినంపూడి శ్రీలక్ష్మి 101 31. చిందుల యల్లమ్మ వి. ద 105 32. చొప్పకట్ల చంద్రమౌళి వారాల ఆనంద్ 108 33. చుక్క సత్తయ్య డా. కె. చెన్నయ్య 110 34. డి. రామలింగం డా. దేవరాజు మహారాజు 114 35. దాశరథి కృష్ణమాచార్య డా. తిరుమల శ్రీనివాసాచార్య 117 36. దాశరథి రంగాచార్య డా. వి. జయప్రకాష్ 121<noinclude><references/></noinclude> fr4fybudtcffcozdco7p1j3rcmipmee 555911 555878 2026-05-13T07:50:37Z Saiphani02 6247 555911 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="A.Murali" /></noinclude> {{p|fs150|ac}}ఇవీ తేజస్సులు</p> {{TOC begin|max-width=35em}} {{TOC row 1-1-1-1 | 1. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/అబిద్ హసన్ సఫ్రానీ|అబిద్ హసన్ సఫ్రానీ]]| జి. వెంకటరామారావు |1}} {{TOC row 1-1-1-1 | 2. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/ఆదిరాజు వీరభద్రరావు|ఆదిరాజు వీరభద్రరావు]] | డా. వెలుదండ నిత్యానందరావు |3}} {{TOC row 1-1-1-1 | 3. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/అజిత్|అజిత్]]| వారాల ఆనంద్ |7}} {{TOC row 1-1-1-1 | 4. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/అలిశెట్టి ప్రభాకర్|అలిశెట్టి ప్రభాకర్]]| డా. నాళేశ్వరం శంకరం |10}} {{TOC row 1-1-1-1 | 5. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/అంబటిపూడి వేంకటరత్నం|అంబటిపూడి వేంకటరత్నం]]| డా॥ తిరునగరి |13}} {{TOC row 1-1-1-1 | 6. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/ఆనందాంబ|ఆనందాంబ]]| డా. ఆర్. కమల |16}} {{TOC row 1-1-1-1 | 7. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/అనందరావు తోట|అనందరావు తోట]]| డా. వెలిచాల కొండలరావు |19}} {{TOC row 1-1-1-1 | 8. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/అనంతోజు బ్రహ్మయ్య|అనంతోజు బ్రహ్మయ్య]]| వడ్డ సాయిలూచారి |23}} {{TOC row 1-1-1-1 | 9. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/అనుముల కృష్ణమూర్తి|అనుముల కృష్ణమూర్తి]]| వి.ఆర్. విద్యార్థి |26}} {{TOC row 1-1-1-1 | 10. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/అరుట్ల కమలాదేవి|అరుట్ల కమలాదేవి]]| డా. తిరునగరి దేవకీదేవి |29}} {{TOC row 1-1-1-1 | 11. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/అవుల పిచ్చయ్య|అవుల పిచ్చయ్య]]| ఎ.ఎం. తాయారు |32}} {{TOC row 1-1-1-1 | 12. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/బి. భానుప్రకాష్|బి. భానుప్రకాష్]]| శ్రీధర్ బీచరాజు|36}} {{TOC row 1-1-1-1 | 13. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/బి.యన్. శాస్త్రి|బి.యన్. శాస్త్రి]]| డా. జె. చెన్నయ్య |39}} {{TOC row 1-1-1-1 | 14. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/బి.యస్. నారాయణ|బి.యస్. నారాయణ]]| వారాల ఆనంద్ |43}} {{TOC row 1-1-1-1 | 15. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/భండారు అచ్చమాంబ|భండారు అచ్చమాంబ]]| డా. సంగిశెట్టి శ్రీనివాస్ |46}} {{TOC row 1-1-1-1 | 16. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/భావానంద భారతీస్వామీవార్లు|భావానంద భారతీస్వామీవార్లు]]| డా. ఎం. దత్తాత్రేయశర్మ |50}} {{TOC row 1-1-1-1 | 17. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/భీంరెడ్డి నరసింహారెడ్డి|భీంరెడ్డి నరసింహారెడ్డి]]| డా. ఏనుగు నరసింహారెడ్డి |54}} {{TOC row 1-1-1-1 | 18. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/భూపతి కృష్ణమూర్తి|భూపతి కృష్ణమూర్తి]]| డా. రామా చంద్రమౌళి |57}} {{TOC row 1-1-1-1 | 19. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/భాగ్యరెడ్డి వర్మ|భాగ్యరెడ్డి వర్మ]]| డా. సంగిశెట్టి శ్రీనివాస్ |60}} {{TOC row 1-1-1-1 | 20. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/బిరుదురాజు రామరాజు|బిరుదురాజు రామరాజు]]| డా. అమ్మంగి వేణుగోపాల్ |63}} {{TOC row 1-1-1-1 | 21. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/బొమ్మ హేమాదేవి|బొమ్మ హేమాదేవి]]| శాంతి ప్రబోధ |68}} {{TOC row 1-1-1-1 | 22. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/బూర్గుల రామకృష్ణారావు|బూర్గుల రామకృష్ణారావు]]| డా. ఎస్.వి. రామారావు |72}} {{TOC row 1-1-1-1 | 23. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/బోయ జంగయ్య|బోయ జంగయ్య]]| డా. మేరెడ్డి యాదగిరిరెడ్డి |77}} {{TOC row 1-1-1-1 | 24. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/బూర్గుల రంగనాథరావు|బూర్గుల రంగనాథరావు]]| డా. ఎస్.వి. రామారావు |81}} {{TOC row 1-1-1-1 | 25. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/సి. నారాయణరెడ్డి|సి. నారాయణరెడ్డి]]| డా. జె. చెన్నయ్య |84}} {{TOC row 1-1-1-1 | 26. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/చందా కాంతయ్య శ్రేష్ఠి|చందా కాంతయ్య శ్రేష్ఠి]]| డా. రామా చంద్రమౌళి |88}} {{TOC row 1-1-1-1 | 27. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/చందాల కేశవదాసు|చందాల కేశవదాసు]]| డా. యం. పురుషోత్తమాచార్య |92}} {{TOC row 1-1-1-1 | 28. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/చెర్విరాల భాగయ్య|చెర్విరాల భాగయ్య]]| డా. నోరి రాజేశ్వరరావు |95}} {{TOC row 1-1-1-1 | 29. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/చిదిరెమఠం వీరభద్రశర్మ|చిదిరెమఠం వీరభద్రశర్మ]]| దోరవేటి |98}} {{TOC row 1-1-1-1 | 30. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/చిలువేరు రామలింగం|చిలువేరు రామలింగం]]| అయినంపూడి శ్రీలక్ష్మి |101}} {{TOC row 1-1-1-1 | 31. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/చిందుల యల్లమ్మ|చిందుల యల్లమ్మ]]| వి. పద్మ |105}} {{TOC row 1-1-1-1 | 32. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/చొప్పకట్ల చంద్రమౌళి|చొప్పకట్ల చంద్రమౌళి]]| వారాల ఆనంద్ |108}} {{TOC row 1-1-1-1 | 33. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/చుక్క సత్తయ్య|చుక్క సత్తయ్య]]| డా. జె. చెన్నయ్య |110}} {{TOC row 1-1-1-1 | 34. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/డి. రామలింగం|డి. రామలింగం]]| డా. దేవరాజు మహారాజు |114}} {{TOC row 1-1-1-1 | 35. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/దాశరథి కృష్ణమాచార్య|దాశరథి కృష్ణమాచార్య]]| డా. తిరుమల శ్రీనివాసాచార్య |117}} {{TOC row 1-1-1-1 | 36. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/దాశరథి రంగాచార్య|దాశరథి రంగాచార్య]]| డా. వి. జయప్రకాష్ |121}} {{TOC end}}<noinclude><references/></noinclude> 563tpbk4tswa37p4lps21xcbq6sjxty 104 212795 555894 555033 2026-05-12T21:36:24Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దారు */ 555894 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>'''టీక'''. విషము = నీరు; తదావిర్భవదఘచయంబున్ = వాఁడు చేసిన పాపముల సమూహమును; కరఁగంగన్ = కరఁగిపోవునట్లు; పోవక = విడువక; నల...విషము = నలునియును ప్రవేశించిన కర్కోటకుని విషము; కలిలయంబును = నలునియందలి కలిని నశింపఁజేయుటను. '''అలం'''. ఉపమ. {{Telugu poem|type=ఆ.|lines=<poem>అంతఁ గొంతకాల మరుగంగ మృత్యుగో, చరత నున్న యా సుశర్మకడకు లిఖితతత్కృతాఘలిపియైన పటముఁ దె, ప్పించి చిత్రగుప్తుఁ డెంచి చూచి.</poem>|ref=78}} '''టీక'''. మృత్యుగోచరతన్, ఉన్న = చచ్చుటను పొందిన - మరణించిన; లిఖిత...లిపి = వ్రాయఁబడినవానిచే (సుశర్మచే) చేయఁబడిన పాపముల లిపి కలది; పటమున్ = గుడ్డకాగితమును. {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>దురితశతకోటులం ద, క్షర మొకటియుఁ గానలేక కంపవికృతిభం గురతాయుతుఁడై జముకడ, కరిగి <ref>చ. తరం</ref>తగం బలుకు నతఁడు ప్రాంజలి యగుచున్.</poem>|ref=79}} '''టీక'''. దురితశతకోటులందున్ = వందలకోట్ల (లెక్కలేని) పాపములందు; కంఠ...యుతుఁడై = గొంతులోని స్వరహీనతాయుక్తుఁడై - గద్గదస్వరము కలవాఁడై; ప్రాంజలి = చేతులు జోడించినవాడు - నమస్కరించినవాఁడు; జముకడకున్ = యమునియొద్దకు. {{Telugu poem|type=ఉ.|lines=<poem>'<ref>చ. దక్కఁగ</ref>డక్కఁగ వ్రాసితిన్ మును పటమ్మునయందు సుశర్మపాపముల్; లెక్క యెఱుంగరాదు లవలేశము; <ref>క. దానిని, శ.ర. సూర్యా వానికి</ref>దానికి నట్టివ్రాఁతయం దక్కజ మిప్పు డొక్కటియు నక్షరరూపము లేదు దేవ! నేఁ డక్కడితంబు గట్టి యిడికట్టుల యున్నది కప్పుదేఱుచున్.</poem>|ref=80}} '''టీక'''. డక్కఁగన్ = స్థిరమగునట్లు; ['అనుభవమునకుఁ దగినట్లు' అని పూర్వటీక.] అక్కజము = ఆశ్చర్యము; అక్కడితంబు = ఆ గుడ్డకాగితము; కప్పుదేఱుచున్ = నలుపురంగు తేఱుచు; గట్టియిడినట్టులన్ = రంగుపూఁత పూసినట్లు - క్రొత్తదానియట్లు. {{Telugu poem|type=ఆ.|lines=<poem>హతలతాంతమైన యారామమునుబోలె, విగతతారమైన విన్నుఁబోలె గళితవర్ణమైన కడితంబు; దీనికి, మీరె తెలియవలయుఁ గారణంబు.'</poem>|ref=81}} '''టీక'''. హతలతాంతము = నశించిన పువ్వులు గలది; ఆరామము = తోఁట; విగతతారము = మించిన చుక్కలు కలది; విన్ను = ఆకాశము; గళితవర్ణము = జారిన - నశించిన అక్షరములు కలది; కడితంబు = గుడ్డకాగితము. తెలియవలయున్ = ఊహింపవలెను. '''అలం'''. మాలోపమ. {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>అని పల్కు నమ్మహామతిఁ, గని జముఁ డిట్లనియె 'నీదుకవిలియ నీవ్రా సిన లిపి యున్నదొ లేదో, కనుఁగొను మీసారి లెస్సఁగా గణకవరా!'</poem>|ref=82}} '''టీక'''. మహామతిన్ = గొప్పబుద్ధి కలవానిని - చిత్రగుప్తుని; నీదుకవిలియన్ = నీకడితమున - నీగుడ్డకాగితపులెక్కలపుస్తకమున; లెస్సగాన్ = బాగుగా; గణకవరా! = గొప్పలేకరీ! {{Telugu poem|type=ఆ.|lines=<poem>అనుడు నట్లకాక యని చిత్రగుప్తుండు, దండధరునియాజ్ఞ వెండి నేఁగి పటము ప్రతిపుటంబుఁ బరికించి యందు వీ, క్షించెఁ జక్రపాణి చేతివ్రాఁత.</poem>|ref=83}} '''టీక'''. దండధరునియాజ్ఞ = యమునియుత్తరువుచే; వెండిన్ = తిరిగి; చక్రపాణిచేతివ్రాఁతన్ = విష్ణుని స్వహస్తలేఖనమును; వీక్షించెన్.<noinclude><references/></noinclude> j5fyipvpewdq0jtrj9th4byetrgwxla 555895 555894 2026-05-12T21:38:40Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 555895 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>'''టీక'''. విషము = నీరు; తదావిర్భవదఘచయంబున్ = వాఁడు చేసిన పాపముల సమూహమును; కరఁగఁగన్ = కరఁగిపోవునట్లు; పోవక = విడువక; నల...విషము = నలునియును ప్రవేశించిన కర్కోటకుని విషము; కలిలయంబును = నలునియందలి కలిని నశింపఁజేయుటను. '''అలం'''. ఉపమ. {{Telugu poem|type=ఆ.|lines=<poem>అంతఁ గొంతకాల మరుగంగ మృత్యుగో, చరత నున్న యా సుశర్మకడకు లిఖితతత్కృతాఘలిపియైన పటముఁ దె, ప్పించి చిత్రగుప్తుఁ డెంచి చూచి.</poem>|ref=78}} '''టీక'''. మృత్యుగోచరతన్, ఉన్న = చచ్చుటను పొందిన - మరణించిన; లిఖిత...లిపి = వ్రాయఁబడినవానిచే (సుశర్మచే) చేయఁబడిన పాపముల లిపి కలది; పటమున్ = గుడ్డకాగితమును. {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>దురితశతకోటులం ద, క్షర మొకటియుఁ గానలేక కంపవికృతిభం గురతాయుతుఁడై జముకడ, కరిగి <ref>చ. తరం</ref>తగం బలుకు నతఁడు ప్రాంజలి యగుచున్.</poem>|ref=79}} '''టీక'''. దురితశతకోటులందున్ = వందలకోట్ల (లెక్కలేని) పాపములందు; కంఠ...యుతుఁడై = గొంతులోని స్వరహీనతాయుక్తుఁడై - గద్గదస్వరము కలవాఁడై; ప్రాంజలి = చేతులు జోడించినవాడు - నమస్కరించినవాఁడు; జముకడకున్ = యమునియొద్దకు. {{Telugu poem|type=ఉ.|lines=<poem>'<ref>చ. దక్కఁగ</ref>డక్కఁగ వ్రాసితిన్ మును పటమ్మునయందు సుశర్మపాపముల్; లెక్క యెఱుంగరాదు లవలేశము; <ref>క. దానిని, శ.ర. సూర్యా వానికి</ref>దానికి నట్టివ్రాఁతయం దక్కజ మిప్పు డొక్కటియు నక్షరరూపము లేదు దేవ! నేఁ డక్కడితంబు గట్టి యిడికట్టుల యున్నది కప్పుదేఱుచున్.</poem>|ref=80}} '''టీక'''. డక్కఁగన్ = స్థిరమగునట్లు; ['అనుభవమునకుఁ దగినట్లు' అని పూర్వటీక.] అక్కజము = ఆశ్చర్యము; అక్కడితంబు = ఆ గుడ్డకాగితము; కప్పుదేఱుచున్ = నలుపురంగు తేఱుచు; గట్టియిడినట్టులన్ = రంగుపూఁత పూసినట్లు - క్రొత్తదానియట్లు. {{Telugu poem|type=ఆ.|lines=<poem>హతలతాంతమైన యారామమునుబోలె, విగతతారమైన విన్నుఁబోలె గళితవర్ణమైన కడితంబు; దీనికి, మీరె తెలియవలయుఁ గారణంబు.'</poem>|ref=81}} '''టీక'''. హతలతాంతము = నశించిన పువ్వులు గలది; ఆరామము = తోఁట; విగతతారము = మించిన చుక్కలు కలది; విన్ను = ఆకాశము; గళితవర్ణము = జారిన - నశించిన అక్షరములు కలది; కడితంబు = గుడ్డకాగితము. తెలియవలయున్ = ఊహింపవలెను. '''అలం'''. మాలోపమ. {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>అని పల్కు నమ్మహామతిఁ, గని జముఁ డిట్లనియె 'నీదుకవిలియ నీవ్రా సిన లిపి యున్నదొ లేదో, కనుఁగొను మీసారి లెస్సఁగా గణకవరా!'</poem>|ref=82}} '''టీక'''. మహామతిన్ = గొప్పబుద్ధి కలవానిని - చిత్రగుప్తుని; నీదుకవిలియన్ = నీకడితమున - నీగుడ్డకాగితపులెక్కలపుస్తకమున; లెస్సగాన్ = బాగుగా; గణకవరా! = గొప్పలేకరీ! {{Telugu poem|type=ఆ.|lines=<poem>అనుడు నట్లకాక యని చిత్రగుప్తుండు, దండధరునియాజ్ఞ వెండి నేఁగి పటము ప్రతిపుటంబుఁ బరికించి యందు వీ, క్షించెఁ జక్రపాణి చేతివ్రాఁత.</poem>|ref=83}} '''టీక'''. దండధరునియాజ్ఞ = యమునియుత్తరువుచే; వెండిన్ = తిరిగి; చక్రపాణిచేతివ్రాఁతన్ = విష్ణుని స్వహస్తలేఖనమును; వీక్షించెన్.<noinclude><references/></noinclude> cmea71nbur85jfko5qpfut8dw68lr87 104 212796 555896 555034 2026-05-12T22:57:27Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దారు */ 555896 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>{{Telugu poem|type=ఉ.|lines=<poem>ఈతఁడు పద్మతీర్థమున కేఁగి యొకానొకనాఁడు తత్పయో ధౌతనిజాంగుఁడై చనుకతంబున విప్ర<ref>చ. వధాతి</ref>వధాదిపాతక వ్రాతముఁ దొంటిపుట్టువులఁ బ్రాప్తములైన యఘంబులున్ మరు ద్ధూతఘనాఘనావలులతో సరియై సరిపోయె నన్నియున్.</poem>|ref=84}} '''టీక'''. తత్పయోధౌతనిజాంగుఁడై = ఆ తీర్థపునీటిచే కడుగఁబడిన దేహము కలవాఁడై - అందు స్నానము చేసినవాఁడై; విప్ర...వ్రాతము = బ్రాహ్మణహత్య మొదలగు పాతకముల సమూహము; తొంటిపుట్టువులన్ = వెనుకటిజన్మములందు; ప్రాప్తములైన = సంభవించిన; అఘంబులున్ = పాపములును; మరుద్భూతఘనాఘనావలులతోన్ = గాలిచే అదరఁగొట్టఁబడిన వానకాలపుమేఘములవరుసలతో; సరిపోయెన్ = (పూర్తిగా) నశించెను. '''అలం'''. ఉపమ. {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>అనునర్థంబులు గల లిపిఁ, గని చని జముఁ బల్కు నతఁడు 'గానఁబడదు నే మును వ్రాసినయది; యన్యము, కనుపట్టెడు <ref>క. నేలిఖితమొ, చ.ట. యల్లిఖితమొ</ref>యల్లిఖతమొకాని వినఁదగున్.</poem>|ref=85}} '''టీక'''. అన్యము = వేఱైనది; యల్లిఖితమొ, కాని = ఎవరు వ్రాసినదో, యేమో! {{Telugu poem|type=ఉ.|lines=<poem>ఈతఁడు పద్మతీర్థమున కేఁగి యొకానొకనాఁడు తత్పయో ధౌతనిజాంగుఁడై చనుకతంబున విప్రవధాదిపాతక వ్రాతముఁ దొంటిపుట్టువులఁ బ్రాప్తములైన యఘంబులున్ మరు ద్ధూతఘనాఘనావలులతో సరియై సరిపోయె నన్నియున్.</poem>|ref=86}} '''టీక'''. <ref>చూ. పద్యము 84. టీక</ref> {{Telugu poem|type=సీ.|lines=<poem>అని యొప్పు కౌతుకజనకాక్షరశ్రేణి వీక్షించి వచ్చితి విద్వదింద్ర! యిది మీర లెఱిఁగింపు డేనాఁట సకృదవగాహనంబున మహాకలుషరాశి వలనఁ బూరుషుఁ జేరఁదలఁగు పుణ్యపుఁదీర్థ మెన్నండుఁ గన విన నీ<ref>చ. మదుక్తి, ట. మదుప్త</ref>మదుప్త లిపిపంక్తి నేకవారపయో<ref>క. భిమజ్జన, చ. నిమజ్జన</ref>నిమజ్జనమాత్రచే నణఁచిన మహిమ గలుగు</poem>|ref=}} {{Telugu poem|type=తే.|lines=<poem>దివ్యతీర్థంబు వైభవ మవ్యయప్ర, సాదమేదురమానసౌజ్జ్వల్యకల్య వచనరచనల వివరింపవలయు సప్ర, సన్నదైత్యలతాదాత్ర! భానుపుత్ర!'</poem>|ref=87}} '''టీక'''. కౌతుకజనకాక్షరశ్రేణిన్ = వేడుకను కలిగించు యక్షరములవరుసను; విద్వదింద్ర! = గొప్పవిద్వాంసుఁడా! సకృదవగాహనంబునన్ = ఒక్కసారి మునుఁగుటచేత; మహాపాపరాశివలనన్ = మహాపాతకములగుంపునుండి; చేరఁదలఁగు = చేరఁదప్పించు; ఈ, మదుప్తలిపిపంక్తిన్ = ఈ, నాచే వ్రాయఁబడిన యక్షరపంక్తిని - సుశర్మపాపములపట్టికను; ఏకవారపయోనిమజ్జనముచేన్ = ఒక్కసారి స్నానము చేయుటచే; అణఁచిన = నశింపఁజేసిన; మహిమ = గొప్పతనము; అవ్యయ...రచనలన్ — అవ్యయ = తగ్గిపోని; ప్రసాద = అనుగ్రహముచే; మేదుర = అతిశయించిన; మానసౌజ్జ్వల్యకల్య = మనఃప్రకాశత్వపునేర్పుకల; వచనరచనలన్ = మాటలపొందికలతో; అప్రపన్న...దాత్ర! = శరణార్థులు కాని రాక్షసు లనెడి తీగలకు కొడవలియైనవాఁడా! భానుపుత్త్ర! = సూర్యునికుమారుఁడ వగు యమధర్మరాజా! వివరించవలయును. '''అలం'''. రూపకము. {{Telugu poem|type=వ.|lines=<poem>అనిన నప్పద్మమిత్రపుత్రుండు చిత్రగుప్తున కిట్లనియె.</poem>|ref=88}} '''టీక'''. పద్మమిత్రపుత్రుండు = సూర్యపుత్రుఁడు - యముఁడు.<noinclude><references/></noinclude> 32d2462fdpqqu7cu6xeqgdlruq0huz5 104 212797 555897 555035 2026-05-12T23:38:48Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దారు */ 555897 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>{{Telugu poem|type=శా.|lines=<poem>ప్రాశస్త్యంబు వహించు దండకమహారణ్యంబు పుణ్యార్థి పం చాశత్కోటివిశాలభూమి ఖలదుష్ప్రాపప్రభావోదయ శ్రీశుద్ధుల్ గను; దాన గౌతమి గుణోత్సేకంబుకల్మిన్ హృషీ కేశావాసము పౌండరీకనిలయం బీరెంటి గొల్చుం దుదిన్.</poem>|ref=89}} '''టీక'''. పుణ్యార్థి...భూమి = పుణ్యములు కోరునట్టి ఏఁబదికోట్లజను లుండు విశాలస్థలము; ప్రాశస్త్యంబు వహించున్; ఖలదుష్ప్రాప = దుర్మార్గులకు పొందరానిది, ప్రభావోదయశ్రీశుద్ధుల్ = గొప్పమాహాత్మ్యముసంపద, పరిశుద్ధులు; కను = పొందునట్టి; దానన్ = ఆ దందకకంటెను; గౌతమి = గోదావరీనది; ప్రాశస్త్యంబున్, వహించున్. గుణోత్సేకంబుకల్మిన్ = అతిశయించు గుణసంపదచే; హృషీకేశావాసము = విష్ణువునకు నివాసమగు; పౌండరీకనిలయంబు = పాండురంగక్షేత్రము; తుదిన్ = కడపట; ఈ రెంటిన్ = దండకా, గోదావరులను. {{Telugu poem|type=సీ.|lines=<poem>అర్కుండు వెలుఁగుట యనిలుండు వీఁచుట యింద్రుండు వర్షించు టిల జలముల మునుఁగక తిరమౌటయు నెసంగు నే విష్ణునాజ్ఞప్తిచే నెవ్వఁ డఖిలజగము బ్రహ్మయై సృజియించుఁ బద్మాక్షుఁడై ప్రోచు మదనారియై త్రుంచు మత్ప్రభృతుల లోకపాలకుల నేలోకేశుకరుణాకటాక్షంబె యధికృతియందు నిలుపు</poem>|ref=}} {{Telugu poem|type=తే.|lines=<poem>నా విభుం డెందు నుండు మర్త్యమునఁ బుట్టి భూతకోటి ననుగ్రహంబునఁ <ref>క. బెనుపుచు, ట. ననుచుచు</ref>బెనుచుచు నెందుఁ గ్రుంకి సుశర్మయుఁ జెందె ముక్తి దాని కెనవచ్చు తీర్థ మీధరణిఁ గలదె?</poem>|ref=90}} '''టీక'''. అర్కుఁడు = సూర్యుఁడు; ఆనిలుండు = గాలి; తిరము, ఔటయున్ = స్థిరముగా నిలుచుటయును; ఎసఁగున్ = కలుగునో; పద్మాక్షుఁడై = విష్ణువయి; మదనారియై = శివుఁడయి; త్రుంచున్ = నశింపఁజేయునో; మత్ప్రభృతులన్ = నేను మొదలుగా గల; లోకపాలకులన్ = దిక్పాలురను; ఏ లోకేశుకరుణాకటాక్షంబె = ఏ ప్రభుని దయగల క్రేఁగంటిచూపే; అధికృతియందున్ = అధికారమునందు; మర్త్యమునన్ = భూలోకమునందు; భూతకోటిన్ = జీవరాశిని; పెనుచుచున్ = పెంచుచు - పోషించుచు; దానికిన్ = ఆ పద్మతీర్థమునకు; ఎనవచ్చు = సాటియగు; ధరణిన్ = భూమిపయి; కలదె? = లేదు. '''అలం'''. ఉదాత్తము. {{Telugu poem|type=వ.|lines=<poem>అని పద్మతీర్థంబు తీర్థచరణవిహరణచరితార్థం బగు, దాని నానాగుణంబులు నగణిత ప్రభావంబులని కొనియాడి.</poem>|ref=91}} '''టీక'''. తీర్థచరణవిహరణచరితార్థంబు = విష్ణునివిహారముచేత కృతార్థమైనది; అగణితప్రభాపంబులు = లెక్కలేని గొప్పతనములు కలవి. {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>పెనుగృప సుశర్మఁ గనుఁగొని, తనువు నిమిరి యాదరించి దండధరుఁడు చం ద్రునిలీలఁ జల్ల <ref>చ.ట. నై</ref>నగు చం, దనభూషణవసనమాల్యతర్పితుఁ జేసెన్.</poem>|ref=92}} '''టీక'''. పెనుకృపన్ = ఎక్కువదయతో; నిమిరి = ప్రేమతో తడవి; దండధరుఁడు = యముఁడు; చందన...తర్పితున్ = గంధ, ఆభరణ, వస్త్రమాల్యములచే తృప్తి పొందింపఁబడినవానిని. '''అలం'''. ఉపమ. {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>ఈగతిఁ గృతాంతుకృపఁ గని, సాగి చనియె నతఁడు గగనచరయానమునన్ నాగనరయక్షసురపు, న్నాగానీకములు గొలువ నాకంబునకున్.</poem>|ref=93}}<noinclude><references/></noinclude> h0u1p0kouhjbcb9mwuf1jesmr1mywwn 104 212798 555898 555036 2026-05-13T02:07:06Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దారు */ 555898 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>'''టీక'''. కృతాంతుకృపన్ = యమునిదయను; కని = పొంది; గగనచరయానమునన్ = విమానముపయిని; నాగ...నీకములు = నాగులు, నరులు, యక్షులు, దేవతలు మొదలగుజాతుల పురుషశ్రేష్ఠులు; కొలువన్ = నేనింపఁగా; నాకంబునకు = స్వర్గమునకు; చనియెన్. {{Telugu poem|type=మ.|lines=<poem>అమరాధీశుఁడు గౌరవం బెసఁగఁ ద న్నర్ధాసనాసీనుఁ జే య మరుద్భోగములెల్లఁ గాంచి ధరయం దగ్రాన్వయోద్భూతుఁడై కమలావల్లభుఁ బౌండరీకపతి సాక్షాద్బ్రహ్మముం గొల్చి ని త్యముఁ దన్మందిరరాడలంకృతియె <ref>చ.ట. జాలె</ref>చేయంజాలె నేలెన్ ధృతిన్.</poem>|ref=74}} '''టీక'''. అమరాధీశుఁడు = దేవతలప్రభువు - ఇంద్రుఁడు; ఎసఁగన్ = కలుగఁగా; అర్ధాసనాసీనున్ = తనతోఁగూడ తన సింహాసనముపైఁ గూర్చుండఁబెట్టుకొనువానినిగా; మరుద్భోగములు = దివ్యసుఖములను; అగ్రాన్వయోద్భూతుఁడై = బ్రాహ్మణకులమునఁ బుట్టినవాఁడై ; కమలావల్లభున్ = లక్ష్మీదేవిభర్తను; సాక్షాత్బ్రహ్మమున్ = ప్రత్యక్షపరబ్రహ్మస్వరూపుని; తన్మందిరరాడలంకృతియె = ఆ దేవుని గొప్పయాలయమును అలంకరించుటయే; చేయంజాలెన్ = చేయఁగలిగెను; వేఱేపనిచేయలేదనుట. {{Telugu poem|type=శా.|lines=<poem>ఆపంచత్వముగాఁగ నిట్లు హరిగేహక్షోణిసమ్మార్జనం బాపాదింప ఘటిల్లు పుణ్యమునఁ జంద్రావాసముం జొచ్చి హ ర్షాపూర్ణస్థితిఁ బెక్కుభోగములఁ బెక్కబ్దావళుల్ గాంచి ధా త్రీపాలోత్తముఁడై సుకీర్తి యన నుర్విం బెంపునం బుట్టుచున్.</poem>|ref=95}} '''టీక'''. ఆపంచత్వము గాఁగన్ = చచ్చువఱకును; హరిగేహక్షోణిసమ్మార్జనంబు = విష్ణుదేవాలయభూమి నూడ్చుటను; ఆపాదించన్ = చేయఁగా; ఘటిల్లు = కలిగిన; చంద్రావాసమున్ = చంద్రలోకమును; అబ్దావళుల్ = అనేకసంవత్సరములు; ధాత్రీపారోత్తముఁడై = గొప్పరాజై; పెంపునన్ = గొప్పతనముతో. {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>అతఁ డధికభక్తితో నా, యతకీర్తి స్ఫూర్తివర్తియై వెలసి జగ త్పతి నుచితపూజనంబులఁ, బ్రతిఘస్రము <ref>చ. దెలుచు</ref>డెలఁచు <ref>ట. భక్త</ref>భక్తిపరతంత్రుండై.</poem>|ref=96}} '''టీక'''. ఆయతకీర్తిస్ఫూర్తియై = గొప్పకీర్తితో ప్రకాశించుచున్నవాఁడై; ప్రతిఘస్రము = ప్రతిదినమును; తెలచున్ = సేవించును. {{Telugu poem|type=ఆ.|lines=<poem>అతఁడు సన్యసించె నఖిలభోగంబులు, నిండువయసునాఁడ యుండియుండి నందనందనాంఘ్రినాళీకసేవోప, యోగరాగభోగ మొకటి దక్క.</poem>|ref=97}} '''టీక'''. సన్యసించెన్ = విడిచెను; నిండువయసునాఁడ = యౌవనమునందే; నంద...భోగము = నందునిపుత్రుఁడగు శ్రీకృష్ణుని పాదపద్మములను సేవించుట కుపయుక్తమగు భక్తిరూపమగు భోగము. {{Telugu poem|type=సీ.|lines=<poem>నిలువున నొలిపించె విలువంగడమునెల్ల, శరములయాయంబుఁ బొరయు టుడిపెఁ దగశబ్దమాత్రపాత్రము చేసె గుణలత, <ref>క. మ్రాఁకున, చ. మ్రాఁకుల</ref>మ్రాఁకులఁ గట్టించె మౌలబలము గంచుకివశము గావించె సేనానాథు, <ref>క. గట్టించె, చ.ట. గమరించె</ref>గమరించె సహచరుఁ గటికియెండఁ బ్రతిపక్షభావసంగతుఁ డని హితుఁ జూచె, వరకేతనము కీర్తిభరము డులిపె</poem>|ref=}} {{Telugu poem|type=తే.|lines=<poem>ధర్మనిర్మలబుద్ధి సుశర్మఁ గదిసి, గెలువఁగా లేక చని కోపగించి మదనుఁ <ref>క. డుఱక, చ. డురక</ref>డురక తనవార లతనికి నోడు మనిరె?, పతికిఁ గీడౌట బంట్లపాపంబుగాదె!</poem>|ref=98}}<noinclude><references/></noinclude> 4hjc8wsrdnwkkdztw7rm94rpv128xps 555899 555898 2026-05-13T02:10:06Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 555899 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>'''టీక'''. కృతాంతుకృపన్ = యమునిదయను; కని = పొంది; గగనచరయానమునన్ = విమానముపయిని; నాగ...నీకములు = నాగులు, నరులు, యక్షులు, దేవతలు మొదలగుజాతుల పురుషశ్రేష్ఠులు; కొలువన్ = నేనింపఁగా; నాకంబునకు = స్వర్గమునకు; చనియెన్. {{Telugu poem|type=మ.|lines=<poem>అమరాధీశుఁడు గౌరవం బెసఁగఁ ద న్నర్ధాసనాసీనుఁ జే య మరుద్భోగములెల్లఁ గాంచి ధరయం దగ్రాన్వయోద్భూతుఁడై కమలావల్లభుఁ బౌండరీకపతి సాక్షాద్బ్రహ్మముం గొల్చి ని త్యముఁ దన్మందిరరాడలంకృతియె <ref>చ.ట. జాలె</ref>చేయంజాలె నేలెన్ ధృతిన్.</poem>|ref=74}} '''టీక'''. అమరాధీశుఁడు = దేవతలప్రభువు - ఇంద్రుఁడు; ఎసఁగన్ = కలుగఁగా; అర్ధాసనాసీనున్ = తనతోఁగూడ తన సింహాసనముపైఁ గూర్చుండఁబెట్టుకొనువానినిగా; మరుద్భోగములు = దివ్యసుఖములను; అగ్రాన్వయోద్భూతుఁడై = బ్రాహ్మణకులమునఁ బుట్టినవాఁడై ; కమలావల్లభున్ = లక్ష్మీదేవిభర్తను; సాక్షాత్బ్రహ్మమున్ = ప్రత్యక్షపరబ్రహ్మస్వరూపుని; తన్మందిరరాడలంకృతియె = ఆ దేవుని గొప్పయాలయమును అలంకరించుటయే; చేయంజాలెన్ = చేయఁగలిగెను; వేఱేపనిచేయలేదనుట. {{Telugu poem|type=శా.|lines=<poem>ఆపంచత్వము గాఁగ నిట్లు హరిగేహక్షోణిసమ్మార్జనం బాపాదింప ఘటిల్లు పుణ్యమునఁ జంద్రావాసముం జొచ్చి హ ర్షాపూర్ణస్థితిఁ బెక్కుభోగములఁ బెక్కబ్దావళుల్ గాంచి ధా త్రీపాలోత్తముఁడై సుకీర్తి యన నుర్విం బెంపునం బుట్టుచున్.</poem>|ref=95}} '''టీక'''. ఆపంచత్వము గాఁగన్ = చచ్చువఱకును; హరిగేహక్షోణిసమ్మార్జనంబు = విష్ణుదేవాలయభూమి నూడ్చుటను; ఆపాదించన్ = చేయఁగా; ఘటిల్లు = కలిగిన; చంద్రావాసమున్ = చంద్రలోకమును; అబ్దావళుల్ = అనేకసంవత్సరములు; ధాత్రీపాలోత్తముఁడై = గొప్పరాజై; పెంపునన్ = గొప్పతనముతో. {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>అతఁ డధికభక్తితో నా, యతకీర్తి స్ఫూర్తివర్తియై వెలసి జగ త్పతి నుచితపూజనంబులఁ, బ్రతిఘస్రము <ref>చ. దెలుచు</ref>డెలఁచు <ref>ట. భక్త</ref>భక్తిపరతంత్రుండై.</poem>|ref=96}} '''టీక'''. ఆయతకీర్తిస్ఫూర్తియై = గొప్పకీర్తితో ప్రకాశించుచున్నవాఁడై; ప్రతిఘస్రము = ప్రతిదినమును; తెలచున్ = సేవించును. {{Telugu poem|type=ఆ.|lines=<poem>అతఁడు సన్యసించె నఖిలభోగంబులు, నిండువయసునాఁడ యుండియుండి నందనందనాంఘ్రినాళీకసేవోప, యోగరాగభోగ మొకటి దక్క.</poem>|ref=97}} '''టీక'''. సన్యసించెన్ = విడిచెను; నిండువయసునాఁడ = యౌవనమునందే; నంద...భోగము = నందునిపుత్రుఁడగు శ్రీకృష్ణుని పాదపద్మములను సేవించుట కుపయుక్తమగు భక్తిరూపమగు భోగము. {{Telugu poem|type=సీ.|lines=<poem>నిలువున నొలిపించె విలువంగడమునెల్ల, శరములయాయంబుఁ బొరయు టుడిపెఁ దగశబ్దమాత్రపాత్రము చేసె గుణలత, <ref>క. మ్రాఁకున, చ. మ్రాఁకుల</ref>మ్రాఁకులఁ గట్టించె మౌలబలము గంచుకివశము గావించె సేనానాథు, <ref>క. గట్టించె, చ.ట. గమరించె</ref>గమరించె సహచరుఁ గటికియెండఁ బ్రతిపక్షభావసంగతుఁ డని హితుఁ జూచె, వరకేతనము కీర్తిభరము డులిపె</poem>|ref=}} {{Telugu poem|type=తే.|lines=<poem>ధర్మనిర్మలబుద్ధి సుశర్మఁ గదిసి, గెలువఁగా లేక చని కోపగించి మదనుఁ <ref>క. డుఱక, చ. డురక</ref>డురక తనవార లతనికి నోడు మనిరె?, పతికిఁ గీడౌట బంట్లపాపంబుగాదె!</poem>|ref=98}}<noinclude><references/></noinclude> kfz9sehj45umy2e63o7aan0rx6njjbb 104 212799 555900 555037 2026-05-13T03:51:57Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దారు */ 555900 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>'''టీక'''. ధర్మనిర్మలబుద్ధిన్ = యోగిధర్మముచే పరిశుద్ధమగు బుద్ధి కలవానిని; సుశర్మన్; కదిసి = సమీపించి; మదనుఁడు = మన్మథుఁడు; ఉఱక = మాటలాడక - నిష్కారణముగనే; విలువంగడమును, ఎల్లన్ = విండ్లవంశముల నన్నింటిని - చెఱకుగడలనన్నిటిని; [మన్మథునికి చెఱకు విల్లు; దానిని నిలువున ఒలిపించుట సహజము. మఱియు ఎవరు తప్పు చేసిరో - వారినే కాక - కోపము కల యజమానుఁడు, తద్వంశజుల నందఱిని శిక్షించుటయు స్వభావము] శరములన్ = రెల్లుకు, బాణములను; ఆయంబుఁ బొరయుట = ('''పుష్పపక్షమున''') వృద్ధిని పొందుటకు, ('''బాణపక్షమున''') మర్మస్థానములఁ బొందుటను; ఉడిపెను = పోఁగొట్టెను. [పూవులు మన్మథునికి బాణములు; అవి వికసించినపిదప వృద్ధిని పొందుటకు బదులు వాడి రాలిపోవుట సహజము. వృద్ధిని పొందకుండ, ఆయువుపట్టు లేకుండ అనిష్టుని శిక్షించుట సహజము.] గుణలతన్ = తీగవంటివింటినారిని; తగన్ = తగునట్లుగా; శబ్దమాత్రపాత్రము, చేసెన్ = వినఁబడుటకు మాత్రము తగినట్లు చేసెను. [మన్మథునికి నారి తుమ్మెదలగుంపు; అది యెప్పుడును శబ్దమునే చేయును; అట్లే గుణమెప్పుడును వినఁదగినదే కాని చూడదగినది కాదు. తన కిష్టము లేనివానిని స్వరూపము లేకండ చేయుట - అట్టివాని పేరుమాత్రము నిలుచునట్లుంచుట శిక్షలో నొకవిధము.] మౌలబలమున్ = మూలమైన సేనను; శుక, పికాదులను; మ్రాఁకునన్ = చెట్టుపైని; కట్టించెన్ = ఉండునట్లు చేసెను, కట్టివైచెను. [శుకపికాదులు చెట్టుపైనే నివసించును; అవియే మన్మథునిసేన; చెట్టునకు కట్టించుటయు నొకశిక్షాభేదము.] సేనానాథున్ = సేనాధిపతి యగు మలయానిలమును; కంచుకివశము గావించెన్ = కుబుసము గల పామునకు స్వాధీనమగునట్లు చేసెను; [మన్మథునిసేనకు మలయానిల మధిపతి; అది పామున కాహారమగుట ప్రసిద్ధము; పాముచే కఱపించుటయు నొకశిక్షాభేదము.] సహచరున్ = వసంతుని; కమరించెన్ = వాడునట్లు చేసెను; చెట్లు చిగిరించుట, పూవులు వికసించుట మున్నగు పనులు చేయు మృదుస్వభావుఁడు మన్మథునితో కలిసిమెలిసియున్న వనంతుఁడు; కటికియెండ (గ్రీష్మము) రాఁగా వసంతర్తువు వాడి వత్తి యగును - నశించును. మండుటెండలో నిలువఁబెట్టి శోషింపఁజేయుటయు నొకశిక్ష.] హితున్ = మిత్రుడైన చంద్రుని; ప్రతిపక్షభావసంగతుఁడని = పక్షపక్షమునకును దాని స్వభావముతో (వృద్ధిక్షయరూపమున) కూడినవాఁడు - శత్రువులతో ఏకీభవించినవాఁడు అని; చూచెన్ = ఎఱిఁగెను. [చంద్రునికి శుక్ల, కృష్ణపక్షానుసారముగ వృద్ధిక్షయములు సహజములు; మేలుగోరువాఁడు ఉపకరింపనిచో వానిని శత్రుపక్షమువానినిగా ఎన్నుకొనుట స్వభావము.] వరకేతనము = యోగ్యమగు ధ్వజమైన మీనమును; కీర్తిభరమున్ = దట్టమైన బురదలో; డులిపెన్ = రాల్చెను. [మన్మథునికి మీనము ధ్వజము; దానిని అడుసులో డుల్చుట స్వభావము. మరియు అనిష్టుని గొప్పకీర్తిని నశింపఁజేయుట సహజము. కీర్తి = యశస్సు, బురద.] '''అలం'''. శ్లేష, అర్థాంతరన్యాసము. {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>ఆరాజర్షి పదంపడి, క్షీరోదన్యాయమున విచిత్రగతిన్ ల క్ష్మీరమణుఁ గలసి యేకా, కారంబున నలరె ముజ్జగంబులు పొగడన్.</poem>|ref=99}} '''టీక'''. పదంపడి = పిదప; క్షీరోదన్యాయమునన్ = పాలలో నీరు కలిసిపోవునట్లు - భేదము లేక; ఏకాకారంబునన్ = అభేదరీతిని. {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>విను మఖిలదురితకులభం, జనమజ్జన మమృతనిధివశం బగుటకుఁ గా వున సర్వజనోపాస్యం, బనూన మత్తీర్థరాజ మనుపమ మనఘా!</poem>|ref=100}} '''టీక'''. అమృతనిధి = అమృతమయమగు నిధి; వశంబు, అగుటకున్ = స్వాధీనమగుటకు; అఖిల...మజ్జనము = సమస్తపాపసమూహనాశకమగు స్నానము; అగుచున్నదని శేషము. అత్తీర్థరాజము = ఆపద్మతీర్థము; అనూనము = తక్కువకానిది - గొప్పది; అనుపమము = సాటిలేనిది.<noinclude><references/></noinclude> 519u4hkhxmfu8z5vwwgjqj36gm18saj 555901 555900 2026-05-13T03:54:12Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 555901 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>'''టీక'''. ధర్మనిర్మలబుద్ధిన్ = యోగిధర్మముచే పరిశుద్ధమగు బుద్ధి కలవానిని; సుశర్మన్; కదిసి = సమీపించి; మదనుఁడు = మన్మథుఁడు; ఉఱక = మాటలాడక - నిష్కారణముగనే; విలువంగడమును, ఎల్లన్ = విండ్లవంశముల నన్నింటిని - చెఱకుగడలనన్నిటిని; [మన్మథునికి చెఱకు విల్లు; దానిని నిలువున ఒలిపించుట సహజము. మఱియు ఎవరు తప్పు చేసిరో - వారినే కాక - కోపము కల యజమానుఁడు, తద్వంశజుల నందఱిని శిక్షించుటయు స్వభావము] శరములన్ = రెల్లుకు, బాణములను; ఆయంబుఁ బొరయుట = ('''పుష్పపక్షమున''') వృద్ధిని పొందుటకు, ('''బాణపక్షమున''') మర్మస్థానములఁ బొందుటను; ఉడిపెను = పోఁగొట్టెను. [పూవులు మన్మథునికి బాణములు; అవి వికసించినపిదప వృద్ధిని పొందుటకు బదులు వాడి రాలిపోవుట సహజము. వృద్ధిని పొందకుండ, ఆయువుపట్టు లేకుండ అనిష్టుని శిక్షించుట సహజము.] గుణలతన్ = తీగవంటివింటినారిని; తగన్ = తగునట్లుగా; శబ్దమాత్రపాత్రము, చేసెన్ = వినఁబడుటకు మాత్రము తగినట్లు చేసెను. [మన్మథునికి నారి తుమ్మెదలగుంపు; అది యెప్పుడును శబ్దమునే చేయును; అట్లే గుణమెప్పుడును వినఁదగినదే కాని చూడదగినది కాదు. తన కిష్టము లేనివానిని స్వరూపము లేకండ చేయుట - అట్టివాని పేరుమాత్రము నిలుచునట్లుంచుట శిక్షలో నొకవిధము.] మౌలబలమున్ = మూలమైన సేనను; శుక, పికాదులను; మ్రాఁకునన్ = చెట్టుపైని; కట్టించెన్ = ఉండునట్లు చేసెను, కట్టివైచెను. [శుకపికాదులు చెట్టుపైనే నివసించును; అవియే మన్మథునిసేన; చెట్టునకు కట్టించుటయు నొకశిక్షాభేదము.] సేనానాథున్ = సేనాధిపతి యగు మలయానిలమును; కంచుకివశము గావించెన్ = కుబుసము గల పామునకు స్వాధీనమగునట్లు చేసెను; [మన్మథునిసేనకు మలయానిల మధిపతి; అది పామున కాహారమగుట ప్రసిద్ధము; పాముచే కఱపించుటయు నొకశిక్షాభేదము.] సహచరున్ = వసంతుని; కమరించెన్ = వాడునట్లు చేసెను; [చెట్లు చిగిరించుట, పూవులు వికసించుట మున్నగు పనులు చేయు మృదుస్వభావుఁడు మన్మథునితో కలిసిమెలిసియున్న వసంతుఁడు; కటికియెండ (గ్రీష్మము) రాఁగా వసంతర్తువు వాడి వత్తి యగును - నశించును. మండుటెండలో నిలువఁబెట్టి శోషింపఁజేయుటయు నొకశిక్ష.] హితున్ = మిత్రుడైన చంద్రుని; ప్రతిపక్షభావసంగతుఁడని = పక్షపక్షమునకును దాని స్వభావముతో (వృద్ధిక్షయరూపమున) కూడినవాఁడు - శత్రువులతో ఏకీభవించినవాఁడు అని; చూచెన్ = ఎఱిఁగెను. [చంద్రునికి శుక్ల, కృష్ణపక్షానుసారముగ వృద్ధిక్షయములు సహజములు; మేలుగోరువాఁడు ఉపకరింపనిచో వానిని శత్రుపక్షమువానినిగా ఎన్నుకొనుట స్వభావము.] వరకేతనము = యోగ్యమగు ధ్వజమైన మీనమును; కీర్తిభరమున్ = దట్టమైన బురదలో; డులిపెన్ = రాల్చెను. [మన్మథునికి మీనము ధ్వజము; దానిని అడుసులో డుల్చుట స్వభావము. మరియు అనిష్టుని గొప్పకీర్తిని నశింపఁజేయుట సహజము. కీర్తి = యశస్సు, బురద.] '''అలం'''. శ్లేష, అర్థాంతరన్యాసము. {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>ఆరాజర్షి పదంపడి, క్షీరోదన్యాయమున విచిత్రగతిన్ ల క్ష్మీరమణుఁ గలసి యేకా, కారంబున నలరె ముజ్జగంబులు పొగడన్.</poem>|ref=99}} '''టీక'''. పదంపడి = పిదప; క్షీరోదన్యాయమునన్ = పాలలో నీరు కలిసిపోవునట్లు - భేదము లేక; ఏకాకారంబునన్ = అభేదరీతిని. {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>విను మఖిలదురితకులభం, జనమజ్జన మమృతనిధివశం బగుటకుఁ గా వున సర్వజనోపాస్యం, బనూన మత్తీర్థరాజ మనుపమ మనఘా!</poem>|ref=100}} '''టీక'''. అమృతనిధి = అమృతమయమగు నిధి; వశంబు, అగుటకున్ = స్వాధీనమగుటకు; అఖిల...మజ్జనము = సమస్తపాపసమూహనాశకమగు స్నానము; అగుచున్నదని శేషము. అత్తీర్థరాజము = ఆపద్మతీర్థము; అనూనము = తక్కువకానిది - గొప్పది; అనుపమము = సాటిలేనిది.<noinclude><references/></noinclude> e3ql358i04t3bjhrwfcevj762uv2n3i 104 212800 555902 555038 2026-05-13T04:18:33Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దారు */ 555902 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>{{Telugu poem|type=ఉ.|lines=<poem>భూరిసుఖానుషంగములు పూరుషుఁ బొందవు సోమపానకై దారజలోపయోగములు తత్కలనం బసరెక్కు నెత్తికిన్ బేరు శిలాకృతుల్ జఠరపేటిక క త్తెవు లేల? యెందు నె వ్వారికిఁ బద్మ<ref>చ. తీర్థపతి</ref>తీర్థపతివారికిఁ జేరినఁ గల్గు సౌఖ్యముల్.</poem>|ref=101}} '''టీక'''. భూరిసుఖానుషంగములు = ఎక్కువ సుఖముల ననుభవించుటలు; సోమపాన, కైదారజలోపయోగములు = సుర త్రాగుట, పొలమునకు పెట్టిన నీరు తా నుపయోగించుకొనుటయు; పూరుషున్ = పురుషుని; పొందవు - అట్టివానివలన; గల్గు పాపములు పురుషు నంటవు; తత్కలనన్ = ఆ పద్మతీర్థపుచేరికచే - అందు మునుగుటచే; నెత్తికిన్ = తలకు; పసరు ఎక్కున్ = జ్ఞానము కలుగును. పేరు శిలాకృతుల్ = పెద్ద పెద్ద దేవవిగ్రహములు; ఉదరపేటికకున్ = పెట్టెవంటి పొట్టకొఱకు; అగుచున్నవనుట; [ఉదరనిమిత్తముగా అవి కల్పించబడినవని భావము.] అత్తెవులు = ఆరోగము - ఆ చికాకు; ఎవ్వారికిన్ = ప్రతిజీవికిని; పద్మ...వారికిన్ = ఉత్తమమగు పద్మతీర్థపుజలమునకు. {{Telugu poem|type=చ.|lines=<poem>కృతమున నేకదంష్ట్రుడయి క్రీడ యొనర్చుచుఁ ద్రేత దంష్ట్రికా ద్వితీయముచే వెలుంగుచు మదించి త్రిదంష్ట్రులతోడ ద్వాపరం బుతఱిఁ జరించు నొక్కదితిపుత్రుఁడు; వృత్రుఁడు వానిఁ బోలఁ డ ద్భుతజనకప్రతాపమున భూరిబలంబున మాయపెంపునన్.</poem>|ref=102}} '''టీక'''. కృతమునన్ = కృతయుగమున; ఏకదంష్ట్రుఁడు = ఒక్కకోఱ కలవాఁడు; త్రేతన్ = త్రేతాయుగమున; దంష్ట్రికాద్వితయముచేన్ = రెండుకోఱలచే; మదించి = క్రొవ్వి; ద్వాపరంబుతఱిన్ = ద్వాపరయగకాలమున; ఒక్క, దితిపుత్రుఁడు = ఒక్క దైత్యుఁడు - రాక్షసుఁడు; వృత్రుఁడున్ = వృత్రుఁడను రాక్షసుఁడును; అద్భుతజనకప్రతాపమునన్ = ఆశ్చర్యమును కలిగించు పరాక్రమమునందును. {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>ఆహరిహయారి పార్ష్ణి, గ్రాహి యన హిరణ్యకశిపు గాదిలిసుతుఁడై బాహాబలశిఖిఁ ద్రిజగ, ద్దావం బొనరించె నేకదంష్ట్రయుఁ దానున్.</poem>|ref=103}} '''టీక'''. హరిహయారి = ఇంద్రుని శత్రు వగు రాక్షసుఁడు; గాదిలిసుతుఁడై = ముద్దుకొడుకై; బాహాబలశిఖిన్ = భుజబలమను నగ్నిచే. {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>ఆ యొంటిపంటివేలుపు, దాయం బొలియించె నృహరి దంభోళికటు ఛ్ఛాయల నూయలలూపున, ఖాయుధముల <ref>చ. హరుఁడు</ref>వఱడుఁజీఱు వ్యాఘ్రముఁబోలెన్.</poem>|ref=104}} '''టీక'''. ఒంటిపంటివేలుపుదాయన్ = ఏకదంష్ట్ర గల దేవశత్రుని - రాక్షసుని; నృహరి = నరసింహస్వామి; దంభోళి...చ్ఛాయలన్ = వజ్రాయుధపు తీక్ష్ణకాంతులను; ఊయల లూపు = ఊగులాడించు - అతిక్రమించు; నఖాయుధములన్ = గోళ్లు అను ఆయుధములతో; వఱడున్ = పెద్దనక్కను; చీరు = చీల్చునట్టి; పొలియించెన్ = చంపెను. '''అలం'''. ఉపమ. {{Telugu poem|type=ఉ.|lines=<poem>వెండియు రావణాబ్ధిఁ బ్రభవించెఁ ద్రిలోకహలాహలాకృతిన్ మండుచు దంష్ట్రికాయుగమునం బెడఁగై యతికాయనామ మా తండు ధరించి త్రేతఁ; దలఁ దర్వెఁ దదుగ్రనిశాటుఁ బట్టి వి ష్ణుం డని రాముఁడై విలయసూర్యకరోగ్రశరాగ్రధారలన్.</poem>|ref=105}}<noinclude><references/></noinclude> a30oa9c9fkr0qtkbnqbuthhigsrkwu7 104 212801 555905 555039 2026-05-13T05:59:37Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దారు */ 555905 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>'''టీక'''. రావణాబ్ధిన్ = రావణుఁడను సముద్రమున; త్రిలోకహలాహలాకృతిన్ = ముల్లోకములకు హాలాహలవిషమగు రూపుతో; దంష్ట్రికాయుగమునన్ = రెండుకోఱలతో; బెడఁగై = ప్రకాశించి; అతికాయనామము = అతికాయుఁ డను పేరు; త్రేతన్; ప్రభవించెన్ = పుట్టెను; తదుగ్రనిశాటున్ = ఆ భయంకరరావణుని; పట్టి = పట్టుకొని; అనిన్ = యుద్ధమునందు; తలఁ దవ్వెన్ = తలను తఱిగెను - నఱికెను. నిలయ...ధారలన్ = ప్రళయకాలసూర్యుని కిరణములవలె వాఁడియైన బాణముల యంచులచే. [అతికాయుని లక్ష్మణుఁడు చంపినట్లు రామాయణమునఁ గలదు.] '''అలం'''. రూపకము, ఉపమ. {{Telugu poem|type=ఉ.|lines=<poem><ref>క. ఆపిత, చ.ట. వ్యాపృత</ref>వ్యాపృతబద్ధవైరమతి నంతటఁ బోవక వాఁడు వెండియున్ ద్వాపరవేళ నిద్ధరఁ ద్రిదంష్ట్రుడునా నుదయించి యాదిల క్ష్మీపతిఁ బౌండరీకవిభుఁ జేరి కనుంగొని పల్కు మిక్కిలిన్ గోపము పర్వుటన్ గొలిమిగూఁడులయీడున; గన్ను లుబ్బఁగన్.</poem>|ref=106}} '''టీక'''. అంతటన్, పోవక = దానితో విడువక; వాఁడు = ఆ రాక్షసుడు; వ్యాపృతబద్ధవైరమతిన్ = వ్యాపింపఁబడిన బద్ధవైరము (పూర్వవిరోధము) గల బుద్ధితో; ఇద్ధరన్ = ఈభూమిపైని; కోపము, పర్వుటన్ = కోపము వ్యాపించుటచేత; కొలిమిగూడులయీడునన్ = కమ్మరీని నిప్పుగుంటయొక్క గూడులవలె; ఉబ్బఁగన్ = పెద్దవి కాగా - బూరటింపఁగా. '''అలం'''. ఉపమ. {{Telugu poem|type=ఉ.|lines=<poem>ఎక్కడి కేఁగుదెంచితి వహీనవిహీర! చికిత్స నీకు నేఁ జక్క నొనర్చెదన్; బెలుచఁ జంపితి దొంగిలి మున్ మదీయులన్ రక్కసులన్ నినుం బొదివి ప్రాణముఁ గొందుఁ గడంగి సాదవై <ref>చ. త్రుక్కిరి</ref>త్రుక్కిడియున్నఁ బోవిడువఁ; దొల్లిటి<ref>చ.ట. త్రుళ్లుట</ref>త్రు ళ్లిఁకఁ జైల్ల దిచ్చటన్.</poem>|ref=107}} '''టీక'''. ఏఁగుదెంచితివి? = వచ్చితివి? అహీనవిహార! = ఎక్కువగా తిరుగువాఁడా!; శేషశాయీ!; చికిత్స = రోగము కుదుర్చుట - పని పట్టించుట; పెలుచన్ = క్రూరముగా; పొదివి = ఆక్రమించి; సాదవై = సాధువవయి - మంచివాఁడవై; త్రుక్కిడి = గర్వము నశించి; తొల్లిటిత్రుళ్లు = వెనుకటి మిడిసిపాటు. {{Telugu poem|type=మ.|lines=<poem>అని సింహంబున కల్గు నక్క క్రియ నిట్లాక్షేపముల్ పల్కి య ద్దనుజుం డంతకదండభీషణగదాదండంబునన్ వ్రేయ వం చనఁ దూలించెఁ దదుగ్రసాధనముఁ గంసధ్వంసి తద్ఘోరతా డనవేగంబున భగ్నమయ్యెఁ <ref>క. కటి</ref>గటివేల్లత్ క్షుల్లకాశిక్యమున్.</poem>|ref=108}} '''టీక'''. అద్దనుజుండు = ఆ రాక్షసుఁడు; అంతక...దండంబునన్ = యమదండమువలె భయంకరమైన గదతో; వ్రేయన్ = కొట్టఁగా; వంచనన్ = తప్పుకొనుటచే; కంపధ్వంసి = శ్రీకృష్ణుఁడు; తదుగ్రసాధనమున్ = ఆ భయంకరమైన ఆయుధమును; తద్...గంబునన్ = దాని ఘోరమైన కొట్టుటయందలి వేగమువలన; కటి...శిక్కమున్ = మొలనుండి వ్రేలాడుచున్న జాలెసంచి; భగ్నము, అయ్యెన్ = శిథిలమయ్యెను. '''అలం'''. ఉపమ. {{Telugu poem|type=శా.|lines=<poem>అత్తార్క్ష్యధ్వజుఁ డప్పు డాగ్రహ<ref>క. సహ, చ.ట. రస</ref>రసవ్యగ్రాత్ముఁడై దానవున్ మొత్తెన్ మెత్తనివీఁక దక్షిణకరాంభోజంబునన్; దాన న మ్మత్తుండున్ గడతేఱె నెత్తురులు గ్రమ్మన్ ముక్కునన్ వాతఁ బెన్ మొత్తంబుల్ కొని; ప్రస్తుతించి రమరుల్ మోదించి దామోదరున్.</poem>|ref=109}}<noinclude><references/></noinclude> 30dd9pvdqm6tienr93jnwu2hw5bs0ja 555907 555905 2026-05-13T06:01:18Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 555907 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>'''టీక'''. రావణాబ్ధిన్ = రావణుఁడను సముద్రమున; త్రిలోకహలాహలాకృతిన్ = ముల్లోకములకు హాలాహలవిషమగు రూపుతో; దంష్ట్రికాయుగమునన్ = రెండుకోఱలతో; బెడఁగై = ప్రకాశించి; అతికాయనామము = అతికాయుఁ డను పేరు; త్రేతన్; ప్రభవించెన్ = పుట్టెను; తదుగ్రనిశాటున్ = ఆ భయంకరరాక్షసుని; పట్టి = పట్టుకొని; అనిన్ = యుద్ధమునందు; తలఁ దవ్వెన్ = తలను తఱిగెను - నఱికెను. నిలయ...ధారలన్ = ప్రళయకాలసూర్యుని కిరణములవలె వాఁడియైన బాణముల యంచులచే. [అతికాయుని లక్ష్మణుఁడు చంపినట్లు రామాయణమునఁ గలదు.] '''అలం'''. రూపకము, ఉపమ. {{Telugu poem|type=ఉ.|lines=<poem><ref>క. ఆపిత, చ.ట. వ్యాపృత</ref>వ్యాపృతబద్ధవైరమతి నంతటఁ బోవక వాఁడు వెండియున్ ద్వాపరవేళ నిద్ధరఁ ద్రిదంష్ట్రుడునా నుదయించి యాదిల క్ష్మీపతిఁ బౌండరీకవిభుఁ జేరి కనుంగొని పల్కు మిక్కిలిన్ గోపము పర్వుటన్ గొలిమిగూఁడులయీడున; గన్ను లుబ్బఁగన్.</poem>|ref=106}} '''టీక'''. అంతటన్, పోవక = దానితో విడువక; వాఁడు = ఆ రాక్షసుడు; వ్యాపృతబద్ధవైరమతిన్ = వ్యాపింపఁబడిన బద్ధవైరము (పూర్వవిరోధము) గల బుద్ధితో; ఇద్ధరన్ = ఈభూమిపైని; కోపము, పర్వుటన్ = కోపము వ్యాపించుటచేత; కొలిమిగూడులయీడునన్ = కమ్మరీని నిప్పుగుంటయొక్క గూడులవలె; ఉబ్బఁగన్ = పెద్దవి కాగా - బూరటింపఁగా. '''అలం'''. ఉపమ. {{Telugu poem|type=ఉ.|lines=<poem>ఎక్కడి కేఁగుదెంచితి వహీనవిహీర! చికిత్స నీకు నేఁ జక్క నొనర్చెదన్; బెలుచఁ జంపితి దొంగిలి మున్ మదీయులన్ రక్కసులన్ నినుం బొదివి ప్రాణముఁ గొందుఁ గడంగి సాదవై <ref>చ. త్రుక్కిరి</ref>త్రుక్కిడియున్నఁ బోవిడువఁ; దొల్లిటి<ref>చ.ట. త్రుళ్లుట</ref>త్రు ళ్లిఁకఁ జైల్ల దిచ్చటన్.</poem>|ref=107}} '''టీక'''. ఏఁగుదెంచితివి? = వచ్చితివి? అహీనవిహార! = ఎక్కువగా తిరుగువాఁడా!; శేషశాయీ!; చికిత్స = రోగము కుదుర్చుట - పని పట్టించుట; పెలుచన్ = క్రూరముగా; పొదివి = ఆక్రమించి; సాదవై = సాధువవయి - మంచివాఁడవై; త్రుక్కిడి = గర్వము నశించి; తొల్లిటిత్రుళ్లు = వెనుకటి మిడిసిపాటు. {{Telugu poem|type=మ.|lines=<poem>అని సింహంబున కల్గు నక్క క్రియ నిట్లాక్షేపముల్ పల్కి య ద్దనుజుం డంతకదండభీషణగదాదండంబునన్ వ్రేయ వం చనఁ దూలించెఁ దదుగ్రసాధనముఁ గంసధ్వంసి తద్ఘోరతా డనవేగంబున భగ్నమయ్యెఁ <ref>క. కటి</ref>గటివేల్లత్ క్షుల్లకాశిక్యమున్.</poem>|ref=108}} '''టీక'''. అద్దనుజుండు = ఆ రాక్షసుఁడు; అంతక...దండంబునన్ = యమదండమువలె భయంకరమైన గదతో; వ్రేయన్ = కొట్టఁగా; వంచనన్ = తప్పుకొనుటచే; కంపధ్వంసి = శ్రీకృష్ణుఁడు; తదుగ్రసాధనమున్ = ఆ భయంకరమైన ఆయుధమును; తద్...గంబునన్ = దాని ఘోరమైన కొట్టుటయందలి వేగమువలన; కటి...శిక్కమున్ = మొలనుండి వ్రేలాడుచున్న జాలెసంచి; భగ్నము, అయ్యెన్ = శిథిలమయ్యెను. '''అలం'''. ఉపమ. {{Telugu poem|type=శా.|lines=<poem>అత్తార్క్ష్యధ్వజుఁ డప్పు డాగ్రహ<ref>క. సహ, చ.ట. రస</ref>రసవ్యగ్రాత్ముఁడై దానవున్ మొత్తెన్ మెత్తనివీఁక దక్షిణకరాంభోజంబునన్; దాన న మ్మత్తుండున్ గడతేఱె నెత్తురులు గ్రమ్మన్ ముక్కునన్ వాతఁ బెన్ మొత్తంబుల్ కొని; ప్రస్తుతించి రమరుల్ మోదించి దామోదరున్.</poem>|ref=109}}<noinclude><references/></noinclude> onu4v96cvsylhbtj9aufdjiv67ezgqi 104 212802 555908 555040 2026-05-13T07:40:25Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దారు */ 555908 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>'''టీక'''. అత్తార్క్ష్యధ్వజుఁడు = గరుడుఁడు ధ్వజముగాఁ గల ఆ శ్రీకృష్ణుఁడు; ఆగ్రహరసవ్యగ్రాత్ముఁడై = రౌద్రరసముచే తొందరింపఁబడిన మనస్సు కలవాఁడై; దానవున్ = ఆ రాక్షసుని; మెత్తనివీఁకన్ = మృదువైన విధమున; ['వీఁకన్ = పూనికతో' అని పూర్వటీక.] దక్షిణకరాంభోజుబునన్ = పద్మమువంటి కుడిచేతితో; దానన్ = ఆ దెబ్బవలన; వాతన్ = నోటినుండియు; పెన్{{ZWNJ}}మొత్తంబుల్ గొని = అధికసంఖ్యాకములయి; క్రమన్ = వ్యాపింపఁగా; కడతేఱెన్ = చచ్చెను; అమరుల్ = దేవతలు; మోదించి = సంతోషించి; దామోదరున్ = విష్ణుని; ప్రస్తుతించిరి = కొనియాడిని. {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>ఆ యెడమదిక్కు చిక్కం, బోయతివర! కానవచ్చి యున్నది భగ్నం బై యిపుడు మంత్రవర్ణ, శ్రీయుతవక్షఃస్థలునకు జితదైత్యునకున్.</poem>|ref=110}} '''టీక'''. భగ్నంబై = శిథిలమై; మంత్ర...స్థలునకున్ = మంత్రాక్షరములతోను, లక్ష్మీదేవితోను కూడిన ఱొమ్ముకల విష్ణువునకు; జితదైత్యునకున్ = జయింపఁబడిన రాక్షసులు కలవానికి. {{Telugu poem|type=ఉ.|lines=<poem>ఆకమలేక్షణుండు తనయక్కునఁ దాల్చిన సిద్ధమంత్రమున్ నా కెఱిఁగించినాఁడు మును నాయెడఁగల్గిన కూర్మిపేర్మి; నే లోకమునందు నెవ్వరికి లోఁబడనేఱదు నాకె కాని త ద్వ్యాకృతి; నావుడుం బలుకుఁ బ్రాంజలియై యతఁ డిందుశేఖరున్.</poem>|ref=111}} '''టీక'''. ఆ కమలేక్షణుండు = ఆ కృష్ణుఁడు; అక్కునన్ = ఱొమ్మున; కూర్మిపేర్మిన్ = ఎక్కువ మక్కువచే; తద్{{ZWNJ}}వ్యాకృతి = దాని వివరము; ఆతఁడు = నారదుఁడు; ప్రాంజలియై = చేతులు జోడించినవాఁడై; ఇందుశేఖరు = శివునిఁగూర్చి; పల్కున్. {{Telugu poem|type=చ.|lines=<poem>పశుపతి! మమ్ముఁ బోలిన ప్రపన్నులపైఁ గృప చాలి యున్కి <ref>చ.ట. దా</ref>త్వా దృశులకు నైజమౌట వసుదేవతనూభవదత్తమంత్రమున్ విశదము గాఁగ నా కొసఁగవే, నీను వేఁడెదఁ; దానఁ జేసి దుః ఖశరధి <ref>చ. ద్రివ్య</ref>ద్రెవ్వ <ref>చ. నీదెదయ</ref>నీదయ నఖండసుఖస్ఫురణంబు నొందెదన్.</poem>|ref=112}} '''టీక'''. పశుపతి! = శివుఁడా! ప్రసన్నులపై = శరణాగతులకయి; కృప, చాలియున్కి = దయ గలిగి యుండుట; త్వాదృశులకున్ = మీవంటివారికి; నైజము, ఔటన్ = స్వభావమగుటవే; వసు...మంత్రమున్ = శ్రీకృష్ణునిచే ఈయఁబడిన మంత్రమును; దానఁజేసి = అందువలన; దుఃఖశరధి = సముద్రమువంటి దుఃఖము; త్రవ్వన్ = అంతము కాఁగా - ఇంకగా - నశింపఁగా; నీదయన్ = నీకరుణచే; అఖండసుఖస్ఫురణంబు = ఎడతెగని + సుఖానుభవమును. {{Telugu poem|type=ఉ.|lines=<poem>నావిని శూలి పల్కు మునినాయక! యీ మను వెందు గోప్యమై తా విలసిల్లు; దీని దురితప్రవణాత్ములకు మురారిసే వానిముఖప్రచారులకు వైష్ణవమార్గము గాని <ref>చ. దానవుం</ref>హీనపుం ద్రోవఁ జరించు సజ్జనవిరోధులకుం దగ <ref>చ. వింత</ref>దింత దెల్పఁగన్.</poem>|ref=113}} '''టీక'''. నాన్ = అని పల్కగా; శూలి = శివుఁడు; మనువు = మంత్రము; గోప్యమై = రహస్యమైనదై; దురితప్రవణాత్ములకున్ = పాపములందు ఆసక్తమగు మనస్సు కలవారికిని; మురారి...ప్రచారులకున్ = ఆ విష్ణుని సేవించనివారికిని; సజ్జననిరోధులకు = ఉత్తములను ద్వేషించువారికిని. {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>నీవు హరిభక్తియుతుఁడవు, గావున నా కెపుడుఁ గూర్తుఁ గావున విజ్ఞా నావాసపూర్ణబుద్ధివి, గావున <ref>చ. విను</ref>వినిపింతు వినుము కలుషవిదూరా!</poem>|ref=114}}<noinclude><references/></noinclude> nzvy7r663i1x3pjoshewtzzwxfqceqc 555909 555908 2026-05-13T07:41:16Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 555909 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>'''టీక'''. అత్తార్క్ష్యధ్వజుఁడు = గరుడుఁడు ధ్వజముగాఁ గల ఆ శ్రీకృష్ణుఁడు; ఆగ్రహరసవ్యగ్రాత్ముఁడై = రౌద్రరసముచే తొందరింపఁబడిన మనస్సు కలవాఁడై; దానవున్ = ఆ రాక్షసుని; మెత్తనివీఁకన్ = మృదువైన విధమున; ['వీఁకన్ = పూనికతో' అని పూర్వటీక.] దక్షిణకరాంభోజుబునన్ = పద్మమువంటి కుడిచేతితో; దానన్ = ఆ దెబ్బవలన; వాతన్ = నోటినుండియు; పెన్{{ZWNJ}}మొత్తంబుల్ గొని = అధికసంఖ్యాకములయి; క్రమన్ = వ్యాపింపఁగా; కడతేఱెన్ = చచ్చెను; అమరుల్ = దేవతలు; మోదించి = సంతోషించి; దామోదరున్ = విష్ణుని; ప్రస్తుతించిరి = కొనియాడిరి. {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>ఆ యెడమదిక్కు చిక్కం, బోయతివర! కానవచ్చి యున్నది భగ్నం బై యిపుడు మంత్రవర్ణ, శ్రీయుతవక్షఃస్థలునకు జితదైత్యునకున్.</poem>|ref=110}} '''టీక'''. భగ్నంబై = శిథిలమై; మంత్ర...స్థలునకున్ = మంత్రాక్షరములతోను, లక్ష్మీదేవితోను కూడిన ఱొమ్ముకల విష్ణువునకు; జితదైత్యునకున్ = జయింపఁబడిన రాక్షసులు కలవానికి. {{Telugu poem|type=ఉ.|lines=<poem>ఆకమలేక్షణుండు తనయక్కునఁ దాల్చిన సిద్ధమంత్రమున్ నా కెఱిఁగించినాఁడు మును నాయెడఁగల్గిన కూర్మిపేర్మి; నే లోకమునందు నెవ్వరికి లోఁబడనేఱదు నాకె కాని త ద్వ్యాకృతి; నావుడుం బలుకుఁ బ్రాంజలియై యతఁ డిందుశేఖరున్.</poem>|ref=111}} '''టీక'''. ఆ కమలేక్షణుండు = ఆ కృష్ణుఁడు; అక్కునన్ = ఱొమ్మున; కూర్మిపేర్మిన్ = ఎక్కువ మక్కువచే; తద్{{ZWNJ}}వ్యాకృతి = దాని వివరము; ఆతఁడు = నారదుఁడు; ప్రాంజలియై = చేతులు జోడించినవాఁడై; ఇందుశేఖరు = శివునిఁగూర్చి; పల్కున్. {{Telugu poem|type=చ.|lines=<poem>పశుపతి! మమ్ముఁ బోలిన ప్రపన్నులపైఁ గృప చాలి యున్కి <ref>చ.ట. దా</ref>త్వా దృశులకు నైజమౌట వసుదేవతనూభవదత్తమంత్రమున్ విశదము గాఁగ నా కొసఁగవే, నీను వేఁడెదఁ; దానఁ జేసి దుః ఖశరధి <ref>చ. ద్రివ్య</ref>ద్రెవ్వ <ref>చ. నీదెదయ</ref>నీదయ నఖండసుఖస్ఫురణంబు నొందెదన్.</poem>|ref=112}} '''టీక'''. పశుపతి! = శివుఁడా! ప్రసన్నులపై = శరణాగతులకయి; కృప, చాలియున్కి = దయ గలిగి యుండుట; త్వాదృశులకున్ = మీవంటివారికి; నైజము, ఔటన్ = స్వభావమగుటవే; వసు...మంత్రమున్ = శ్రీకృష్ణునిచే ఈయఁబడిన మంత్రమును; దానఁజేసి = అందువలన; దుఃఖశరధి = సముద్రమువంటి దుఃఖము; త్రవ్వన్ = అంతము కాఁగా - ఇంకగా - నశింపఁగా; నీదయన్ = నీకరుణచే; అఖండసుఖస్ఫురణంబు = ఎడతెగని + సుఖానుభవమును. {{Telugu poem|type=ఉ.|lines=<poem>నావిని శూలి పల్కు మునినాయక! యీ మను వెందు గోప్యమై తా విలసిల్లు; దీని దురితప్రవణాత్ములకు మురారిసే వానిముఖప్రచారులకు వైష్ణవమార్గము గాని <ref>చ. దానవుం</ref>హీనపుం ద్రోవఁ జరించు సజ్జనవిరోధులకుం దగ <ref>చ. వింత</ref>దింత దెల్పఁగన్.</poem>|ref=113}} '''టీక'''. నాన్ = అని పల్కగా; శూలి = శివుఁడు; మనువు = మంత్రము; గోప్యమై = రహస్యమైనదై; దురితప్రవణాత్ములకున్ = పాపములందు ఆసక్తమగు మనస్సు కలవారికిని; మురారి...ప్రచారులకున్ = ఆ విష్ణుని సేవించనివారికిని; సజ్జననిరోధులకు = ఉత్తములను ద్వేషించువారికిని. {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>నీవు హరిభక్తియుతుఁడవు, గావున నా కెపుడుఁ గూర్తుఁ గావున విజ్ఞా నావాసపూర్ణబుద్ధివి, గావున <ref>చ. విను</ref>వినిపింతు వినుము కలుషవిదూరా!</poem>|ref=114}}<noinclude><references/></noinclude> 5p4d7gbouzcg34zd7sce7h1w3q4p61l 104 212803 555913 555041 2026-05-13T09:14:40Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దారు */ 555913 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>'''టీక'''. కూర్తు = ఇష్టుఁడవగుదువు ['స్నేహింతువు' అని పూర్వటీక.] విజ్ఞాన...బుద్ధివి = విశేషజ్ఞానమునకు నివాసమైన గొప్పబుద్ధి కలవాఁడవు. {{Telugu poem|type=శ్లో.|lines=<poem>స్పర్శాద్యం సత్యనామాద్యం షష్ఠంషష్ఠం సదీర్ఘకం, షష్ఠం షష్ఠాది నత్యంతం సమారం తం విదుర్భుధాః.</poem>|ref=115}} '''టీక'''. స్పర్శాద్యం = మొకటి స్పర్శాక్షరము - కకారము గలదిగాను; సత్యనామాద్యం = 'సత్యము' యొక్క పేరిలోని మొకటి యక్కరము - 'ఋతగ్ం సత్యం' - అని 'ఋ'కారము కలదిగాను; షష్ఠషష్ఠం = ఆఱవవర్గము (అంతస్థాదికము)లోని అఱవ అక్షరము - షకారము; సదీర్ఘకం = ఆ ‘ష’ దీర్ఘముతోఁ గూడినది. 'షా' కారము; కలదిగను [ఇట్లు నాల్గక్షరములు - 'కృషా' - అని కాగా] షష్ఠం = ఆఱవ అక్షరము; షష్ఠాది = షష్ఠవర్గ మొదటిదగు 'య'కారము గలదిగాను; నత్యంతం = నమస్కృతి చివఱ గలది - 'నమః' - చివఱఁ గలది గాను; దీనినిబట్టి ఐదవ యక్షరము - ణకారము - ఊహ్యము. ఇట్లు 'కృష్ణాయ నమః' అని తేలినది; (ఇది) సమారం = సమానములగు దళములు కలది - [గరుడవాహన విష్ణువు దేవతగాఁ గల] షడ్దళ - స్వాధిష్ఠానచక్రము కలది గాను; తం = ఆ మంత్రమును; బుధాః = విద్వాంసులు; విదుః తెలిసికొందురు - చెప్పుదురు. {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>కృష్ణుఁడు ఋషి గాఁగ మహా, విష్ణుఁడు దేవతగఁ బొల్చి వేమాఱులు త న్నిష్ణాతబుద్ధిఁ బేర్కొను, వైష్ణవులకు నీ మనువు ద్రువస్థితి యొసఁగున్.</poem>|ref=116}} '''టీక'''. పొల్చి = ప్రకాశించి; తన్నిష్ణాతబుద్ధిన్ = తదాసక్తమగు బుద్ధితో; ఈ, మనువు = ఈ మంత్రము; ధ్రువస్థితి = మోక్షము. {{Telugu poem|type=ఉ.|lines=<poem>ఎవ్వఁడు పౌండరీకమున కేఁగి మహానదిఁ దీర్థమాడి తా నవ్విధు లెల్లఁ దీర్చి కమలాక్షునకున్ బ్రణమిల్లి నూరుమా ర్లివ్వరమంత్ర మర్దిఁ బఠియించు నతం డఖిలాఘపంకముల్ దవ్వు<ref>చ.ట. సనం</ref>సనం గనంగలఁడు తత్త్వమహత్త్వము సత్వరంబుగన్.</poem>|ref=117}} '''టీక'''. మహానది = గొప్పనదియందు - భైమియందు; తీర్థమాడి = స్నానము చేసి; ఇవ్వరమంత్రము = ఈ గొప్పమంత్రమును; అర్థిన్ = ప్రీతితో; అఖిలాఘపంకముల్ = సమస్తపాపము లను మురికి; దవ్వు సనన్ = దూరముగ తొలఁగఁగా - నశింపఁగా; సత్వరంబుగన్ = వేగముగ; తత్త్వమహత్త్వమున్ = పరమాత్మయొక్క గొప్పతనమును. {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>విధివంతం<ref>చ. బున</ref>బుగ <ref>చ. విధి</ref>విధుస, న్నిధి నిచ్చలు నేఁ బఠింతు నిఖిలభవతమో వధవిధి<ref>చ. వధు</ref>విధు వగు దీనిన్, విధినందన! తత్ప్రసాదవిభవాపేక్షన్.</poem>|ref=118}} '''టీక'''. విధివంతంబుగన్ = నియమానుసారముగా; విధుసన్నిధిన్ = విష్ణుసాన్నిధ్యమున; నిఖిల...విధువు = జన్మము లను చీఁకట్లను నశింపఁజేయు పద్ధతియందు చంద్రుఁ డగునది; తత్ప్రసాదవిభవాపేక్షన్ = అతని యనుగ్రహసంపదను పొందు కోరికతో; విధినందన! = బ్రహ్మపుత్రుఁడవగు నారదమునీ! '''అలం'''. రూపకము. {{Telugu poem|type=వ.|lines=<poem>సిద్ధేశ్వరాహ్వయంబున సిద్ధలింగంబవై యెందేని నీ వుండుదు వా దక్షిణ <ref>చ. భాగంబు</ref>ద్వారంబు నధిష్ఠించి యీ మంత్రంబు ననుష్టించు నిష్ఠాగరిష్ఠులకు నిష్టార్థసిద్ధికరత స్ఫటికఘుటిక యగుట నిగమార్థంబు. తొల్లి తీర్థయాత్రాచరణనిపుణుండగు నీలాంబరుండు నిఖిలతీర్థంబు<ref>క. లును</ref>లను దర్శించుచు వచ్చివచ్చి పౌండరీకంబు సొత్తెంచి</poem>|ref=}}<noinclude><references/></noinclude> 7prrz3bzu80tukkl551vlumzv73vau0 104 212804 555915 555042 2026-05-13T10:07:54Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దారు */ 555915 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>{{Telugu poem|type=|lines=<poem>యుత్తుంగతరంగడోలారూఢకలహంసకులకలక<ref>క. లారవ, చ. లరవ, ట. లనాద</ref>లరవఘుమఘుమితబ్రహ్మాండకు హరక్రోడంబగు భీమరథినీరంబునం గృతస్నానుండై యనూనమహిమాభిరామం బగు నా క్షేత్రంబునం గల <ref>చ. విశేషంబు</ref>విచిత్రంబులు నేత్రప్రీణనంబుగా, నాచరించుచు నచ్చోట సాక్షరుఁడగు పుండరీకాడు వీక్షించి వెఱఁగంది తదక్షరలక్షణంబు నెఱుంగనేఱక యూరకుండె, నుండియు నయ్యేకకుండలుండు చలవపకారితనంబున నవ్వర్ణంబులు నిర్ణయింప నుద్యుక్తుండై.</poem>|ref=119}} '''టీక'''. నిష్ఠాగరిష్ఠులకున్ = నియమముచే మిక్కిలి గొప్పవా రగువారికి; కరతలస్ఫటికఘుటిక = అఱచేతిలోని పటికపుపూస - స్పష్టముగ గోచరించునది; నీలాంబరుండు = బలరాముఁడు; చొత్తెంచి = ప్రవేశించి; ఉత్తుంగ...క్రోడంబు — ఉత్తుంగ = ఉన్నతమయిన; తరంగ = అలలు అను; డోలా = ఉయ్యెలలందు; ఆరూఢ = ఎక్కియున్న; కలహంసకుల = హంససమూహముయొక్క; కలకలరవఘుమఘుమిత = కలకలధ్వనిచే ఘుమఘుముని ప్రతిధ్వనించు; బ్రహ్మాండకుహరక్రోడంబు = బ్రహ్మాండముల గుహల లోపలిభాగము కలది; అనూనమహిమాభిరామంబు = గొప్పమహిమచే మనోహరమైనది; నేత్రప్రీణనంబుగాన్ = కన్నులపండువు అగునట్లు; ఆచరించుచున్ = చేయుచు - అచటి విచిత్రములను కన్నులకఱవు దీఱఁ జూచుచు; సాక్షరుఁడు = సమంత్రాక్షరుఁడు; వెఱఁగు, అంది = ఆశ్చర్యపడి; ఉండియున్ = అట్లూరకయుండినప్పటికిని; అయ్యేకకుండలుండు = ఆ బలరాముఁడు; చలపకారితనంబునన్ = పట్టుదలతో [చలపకారి = పట్టుదలకలవాఁడు;] ['చలపకారితనంబునన్ = మచ్చరముకలవానితనమున' అని పూర్వటీక.] ఉద్యుక్తుండై = సిద్ధపడినవాఁడై. {{Telugu poem|type=మ.|lines=<poem>కరముల్ మీఁదికిఁ <ref>క. సాఁచి, చ. జాఁచి</ref>జాచి యూరుపులు బిగ్గం బట్టి యంతన్ రిపూ త్కరముం బోవ నదల్చి యట్టితఱిఁ బద్మం బట్లు మో మొప్పఁగా జరణాంగుష్ఠనఖావలంబనముతోఁ జండాంశుఁ గనొంచు భా స్వరనిష్ఠం దప మాచరించె నొకమాసం బన్న <ref>క. వర్జ్యంబు, చ. వర్జంబు</ref>వర్జ్యంబుగన్.</poem>|ref=120}} '''టీక'''. ఊరుపులు = శ్వాసములు - ఊపిరి; బిగ్గంబట్టి = బంధించి; అంతన్ = పిదప; రిపూ త్కరమున్ = శత్రుసమూహమును - కామాదులగు అరిషడ్వర్గమును; పోవన్, అదల్చి = తరిమి; మోము, ఒప్పఁగాన్ = ముఖము ప్రకాశింపఁగా; చరణాంగుష్ఠనఖావలంబనముతోన్ = కాలివ్రేలిగోరు ఆధారముగాఁ గల్గి - కాళ్లను ఎత్తి, వ్రేళ్ల చివఱ నిలువఁబడి; చండాంశున్ = సూర్యుని; భాస్వరనిష్ఠన్ = ప్రకాశించు (గొప్ప) నియమముతో; అన్నవర్జ్యంబుగన్ = అన్నమును విడిచి. {{Telugu poem|type=తే.|lines=<poem>దానఁ బ్రియ <ref>చ. మొంది</ref>మంది దానవధ్వంసి యొసఁగెఁ గూర్మి<ref>ట. యున్న</ref>యన్నకు ధర్మైకనిర్మలునకు నమ్మహామంత్ర; మాతండు నంతనుండి యదియ జపియింపఁదొణఁగె గాయత్రివోలె.</poem>|ref=121}} '''టీక'''. దానవధ్వంసి = ఆ రాక్షసులను నశింపఁజేసిన కృష్ణుఁడు; ధర్మైకనిర్మలునకున్ = తదీక(ధర్మ)దీక్షచే నిర్మలుఁడైనవానికి. {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>భూరిగుణరత్నరాశిఁ గు, మారుఁ గనుంగొనఁగఁ దివురు మమకారము లో నారసి యొసంగె మున్నా, నీరజనాభుండు రుక్మిణికి<ref>క. నీ, చ. నా</ref>నామనువున్.</poem>|ref=122}}<noinclude><references/></noinclude> o94o5x0rlmxcmhddf50nil05t45qkpj 555916 555915 2026-05-13T10:09:38Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 555916 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>{{Telugu poem|type=|lines=<poem>యుత్తుంగతరంగడోలారూఢకలహంసకులకలక<ref>క. లారవ, చ. లరవ, ట. లనాద</ref>లరవఘుమఘుమితబ్రహ్మాండకు హరక్రోడంబగు భీమరథినీరంబునం గృతస్నానుండై యనూనమహిమాభిరామం బగు నా క్షేత్రంబునం గల <ref>చ. విశేషంబు</ref>విచిత్రంబులు నేత్రప్రీణనంబుగా, నాచరించుచు నచ్చోట సాక్షరుఁడగు పుండరీకాడు వీక్షించి వెఱఁగంది తదక్షరలక్షణంబు నెఱుంగనేఱక యూరకుండె, నుండియు నయ్యేకకుండలుండు చలవపకారితనంబున నవ్వర్ణంబులు నిర్ణయింప నుద్యుక్తుండై.</poem>|ref=119}} '''టీక'''. నిష్ఠాగరిష్ఠులకున్ = నియమముచే మిక్కిలి గొప్పవా రగువారికి; కరతలస్ఫటికఘుటిక = అఱచేతిలోని పటికపుపూస - స్పష్టముగ గోచరించునది; నీలాంబరుండు = బలరాముఁడు; చొత్తెంచి = ప్రవేశించి; ఉత్తుంగ...క్రోడంబు — ఉత్తుంగ = ఉన్నతమయిన; తరంగ = అలలు అను; డోలా = ఉయ్యెలలందు; ఆరూఢ = ఎక్కియున్న; కలహంసకుల = హంససమూహముయొక్క; కలకలరవఘుమఘుమిత = కలకలధ్వనిచే ఘుమఘుమమని ప్రతిధ్వనించు; బ్రహ్మాండకుహరక్రోడంబు = బ్రహ్మాండముల గుహల లోపలిభాగము కలది; అనూనమహిమాభిరామంబు = గొప్పమహిమచే మనోహరమైనది; నేత్రప్రీణనంబుగాన్ = కన్నులపండువు అగునట్లు; ఆచరించుచున్ = చేయుచు - అచటి విచిత్రములను కన్నులకఱవు దీఱఁ జూచుచు; సాక్షరుఁడు = సమంత్రాక్షరుఁడు; వెఱఁగు, అంది = ఆశ్చర్యపడి; ఉండియున్ = అట్లూరకయుండినప్పటికిని; అయ్యేకకుండలుండు = ఆ బలరాముఁడు; చలపకారితనంబునన్ = పట్టుదలతో [చలపకారి = పట్టుదలకలవాఁడు;] ['చలపకారితనంబునన్ = మచ్చరముకలవానితనమున' అని పూర్వటీక.] ఉద్యుక్తుండై = సిద్ధపడినవాఁడై. {{Telugu poem|type=మ.|lines=<poem>కరముల్ మీఁదికిఁ <ref>క. సాఁచి, చ. జాఁచి</ref>జాచి యూరుపులు బిగ్గం బట్టి యంతన్ రిపూ త్కరముం బోవ నదల్చి యట్టితఱిఁ బద్మం బట్లు మో మొప్పఁగా జరణాంగుష్ఠనఖావలంబనముతోఁ జండాంశుఁ గనొంచు భా స్వరనిష్ఠం దప మాచరించె నొకమాసం బన్న <ref>క. వర్జ్యంబు, చ. వర్జంబు</ref>వర్జ్యంబుగన్.</poem>|ref=120}} '''టీక'''. ఊరుపులు = శ్వాసములు - ఊపిరి; బిగ్గంబట్టి = బంధించి; అంతన్ = పిదప; రిపూ త్కరమున్ = శత్రుసమూహమును - కామాదులగు అరిషడ్వర్గమును; పోవన్, అదల్చి = తరిమి; మోము, ఒప్పఁగాన్ = ముఖము ప్రకాశింపఁగా; చరణాంగుష్ఠనఖావలంబనముతోన్ = కాలివ్రేలిగోరు ఆధారముగాఁ గల్గి - కాళ్లను ఎత్తి, వ్రేళ్ల చివఱ నిలువఁబడి; చండాంశున్ = సూర్యుని; భాస్వరనిష్ఠన్ = ప్రకాశించు (గొప్ప) నియమముతో; అన్నవర్జ్యంబుగన్ = అన్నమును విడిచి. {{Telugu poem|type=తే.|lines=<poem>దానఁ బ్రియ <ref>చ. మొంది</ref>మంది దానవధ్వంసి యొసఁగెఁ గూర్మి<ref>ట. యున్న</ref>యన్నకు ధర్మైకనిర్మలునకు నమ్మహామంత్ర; మాతండు నంతనుండి యదియ జపియింపఁదొణఁగె గాయత్రివోలె.</poem>|ref=121}} '''టీక'''. దానవధ్వంసి = ఆ రాక్షసులను నశింపఁజేసిన కృష్ణుఁడు; ధర్మైకనిర్మలునకున్ = తదీక(ధర్మ)దీక్షచే నిర్మలుఁడైనవానికి. {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>భూరిగుణరత్నరాశిఁ గు, మారుఁ గనుంగొనఁగఁ దివురు మమకారము లో నారసి యొసంగె మున్నా, నీరజనాభుండు రుక్మిణికి<ref>క. నీ, చ. నా</ref>నామనువున్.</poem>|ref=122}}<noinclude><references/></noinclude> 4cuv1ggdiw0nxzab6urtwqhncfdhyjb 555917 555916 2026-05-13T10:15:00Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 555917 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>{{Telugu poem|type=|lines=<poem>యుత్తుంగతరంగడోలారూఢకలహంసకులకలక<ref>క. లారవ, చ. లరవ, ట. లనాద</ref>లరవఘుమఘుమితబ్రహ్మాండకు హరక్రోడంబగు భీమరథినీరంబునం గృతస్నానుండై యనూనమహిమాభిరామం బగు నా క్షేత్రంబునం గల <ref>చ. విశేషంబు</ref>విచిత్రంబులు నేత్రప్రీణనంబుగా, నాచరించుచు నచ్చోట సాక్షరుఁడగు పుండరీకాక్షు వీక్షించి వెఱఁగంది తదక్షరలక్షణంబు నెఱుంగనేఱక యూరకుండె, నుండియు నయ్యేకకుండలుండు చలపకారితనంబున నవ్వర్ణంబులు నిర్ణయింప నుద్యుక్తుండై.</poem>|ref=119}} '''టీక'''. నిష్ఠాగరిష్ఠులకున్ = నియమముచే మిక్కిలి గొప్పవా రగువారికి; కరతలస్ఫటికఘుటిక = అఱచేతిలోని పటికపుపూస - స్పష్టముగ గోచరించునది; నీలాంబరుండు = బలరాముఁడు; చొత్తెంచి = ప్రవేశించి; ఉత్తుంగ...క్రోడంబు — ఉత్తుంగ = ఉన్నతమయిన; తరంగ = అలలు అను; డోలా = ఉయ్యెలలందు; ఆరూఢ = ఎక్కియున్న; కలహంసకుల = హంససమూహముయొక్క; కలకలరవఘుమఘుమిత = కలకలధ్వనిచే ఘుమఘుమమని ప్రతిధ్వనించు; బ్రహ్మాండకుహరక్రోడంబు = బ్రహ్మాండముల గుహల లోపలిభాగము కలది; అనూనమహిమాభిరామంబు = గొప్పమహిమచే మనోహరమైనది; నేత్రప్రీణనంబుగాన్ = కన్నులపండువు అగునట్లు; ఆచరించుచున్ = చేయుచు - అచటి విచిత్రములను కన్నులకఱవు దీఱఁ జూచుచు; సాక్షరుఁడు = సమంత్రాక్షరుఁడు; వెఱఁగు, అంది = ఆశ్చర్యపడి; ఉండియున్ = అట్లూరకయుండినప్పటికిని; అయ్యేకకుండలుండు = ఆ బలరాముఁడు; చలపకారితనంబునన్ = పట్టుదలతో [చలపకారి = పట్టుదలకలవాఁడు;] ['చలపకారితనంబునన్ = మచ్చరముకలవానితనమున' అని పూర్వటీక.] ఉద్యుక్తుండై = సిద్ధపడినవాఁడై. {{Telugu poem|type=మ.|lines=<poem>కరముల్ మీఁదికిఁ <ref>క. సాఁచి, చ. జాఁచి</ref>జాచి యూరుపులు బిగ్గం బట్టి యంతన్ రిపూ త్కరముం బోవ నదల్చి యట్టితఱిఁ బద్మం బట్లు మో మొప్పఁగా జరణాంగుష్ఠనఖావలంబనముతోఁ జండాంశుఁ గనొంచు భా స్వరనిష్ఠం దప మాచరించె నొకమాసం బన్న <ref>క. వర్జ్యంబు, చ. వర్జంబు</ref>వర్జ్యంబుగన్.</poem>|ref=120}} '''టీక'''. ఊరుపులు = శ్వాసములు - ఊపిరి; బిగ్గంబట్టి = బంధించి; అంతన్ = పిదప; రిపూ త్కరమున్ = శత్రుసమూహమును - కామాదులగు అరిషడ్వర్గమును; పోవన్, అదల్చి = తరిమి; మోము, ఒప్పఁగాన్ = ముఖము ప్రకాశింపఁగా; చరణాంగుష్ఠనఖావలంబనముతోన్ = కాలివ్రేలిగోరు ఆధారముగాఁ గల్గి - కాళ్లను ఎత్తి, వ్రేళ్ల చివఱ నిలువఁబడి; చండాంశున్ = సూర్యుని; భాస్వరనిష్ఠన్ = ప్రకాశించు (గొప్ప) నియమముతో; అన్నవర్జ్యంబుగన్ = అన్నమును విడిచి. {{Telugu poem|type=తే.|lines=<poem>దానఁ బ్రియ <ref>చ. మొంది</ref>మంది దానవధ్వంసి యొసఁగెఁ గూర్మి<ref>ట. యున్న</ref>యన్నకు ధర్మైకనిర్మలునకు నమ్మహామంత్ర; మాతండు నంతనుండి యదియ జపియింపఁదొణఁగె గాయత్రివోలె.</poem>|ref=121}} '''టీక'''. దానవధ్వంసి = ఆ రాక్షసులను నశింపఁజేసిన కృష్ణుఁడు; ధర్మైకనిర్మలునకున్ = తదీక(ధర్మ)దీక్షచే నిర్మలుఁడైనవానికి. {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>భూరిగుణరత్నరాశిఁ గు, మారుఁ గనుంగొనఁగఁ దివురు మమకారము లో నారసి యొసంగె మున్నా, నీరజనాభుండు రుక్మిణికి<ref>క. నీ, చ. నా</ref>నామనువున్.</poem>|ref=122}}<noinclude><references/></noinclude> bvq1rglgq0f20fr2mcv82h86gal0efk 10 212985 555868 2026-05-12T12:16:24Z Saiphani02 6247 [[WP:AES|←]]Created page with '<includeonly><!-- --><templatestyles src="TOC templates/styles.css" /><!-- --> |- class="__toc_row_1-1-m-1 __toc_row_1-1-1-1 wst-toc-row-1-1-1-1 {{{class|}}}" |{{{1|}}} |{{{2|}}} |{{{3|}}} |{{{4|}}}</includeonly><noinclude> {{documentation|Template:TOC templates/doc}} </noinclude>' 555868 wikitext text/x-wiki <includeonly><!-- --><templatestyles src="TOC templates/styles.css" /><!-- --> |- class="__toc_row_1-1-m-1 __toc_row_1-1-1-1 wst-toc-row-1-1-1-1 {{{class|}}}" |{{{1|}}} |{{{2|}}} |{{{3|}}} |{{{4|}}}</includeonly><noinclude> {{documentation|Template:TOC templates/doc}} </noinclude> 12r7xn4jqv5w7fhbr9y8lxork7z4kg5 10 212986 555869 2026-05-12T12:20:54Z Saiphani02 6247 [[WP:AES|←]]Created page with '/* * Common and shared styles * * The classes titles "1-m-1" and similar are used to target general formatting: * Any cells before the "m" are considered "chapter numbers"; * the "m" is the main cell: this is the widest one. * Cells after the "m" are pagenumber cells. * * NOTE: *Only* the most common cases belong here: * this style sheet is loaded for every TOC using these templates. * Specialised formatting or formatting that applies only to a sm...' 555869 sanitized-css text/css /* * Common and shared styles * * The classes titles "1-m-1" and similar are used to target general formatting: * Any cells before the "m" are considered "chapter numbers"; * the "m" is the main cell: this is the widest one. * Cells after the "m" are pagenumber cells. * * NOTE: *Only* the most common cases belong here: * this style sheet is loaded for every TOC using these templates. * Specialised formatting or formatting that applies only to a small number of works * should use its own, dedicated CSS. */ .wst-toc-table { border-collapse:collapse; background-color:transparent; color: inherit; margin:auto; max-width:100%; } .wst-toc-table-align-left { margin-left:0; } .wst-toc-table-align-right { margin-right:0; } /* Default cell styles */ .wst-toc-table td { vertical-align:top; } /* Default header cell styles */ .wst-toc-table th { vertical-align:top; font-weight:inherit; text-align:center; } .wst-toc-table th:first-child { text-align:left; } .wst-toc-table th:last-child { text-align:right; } /* Captions */ .wst-toc-table caption { text-align:center; /* most works have a gap here, can override if not needed */ padding-bottom:1em; } /* First cells (chapter numbers) are aligned right by default */ .__toc_row_1-m-1 td:nth-child(1), .__toc_row_1-m-1-1 td:nth-child(1), .__toc_row_1-m-1-1 td:nth-child(3), .__toc_row_1-1-m-1 td:nth-child(1), .__toc_row_1-1-m-1 td:nth-child(2) { text-align:right; white-space:nowrap; padding-right:1em; } /* Select the main cell */ .__toc_row_1-m-1 td:nth-child(2), .__toc_row_m-1 td:nth-child(1), .__toc_row_m-1-1 td:nth-child(1), .__toc_row_1-m-1-1 td:nth-child(2), .__toc_row_1-1-m-1 td:nth-child(3) { width:99%; text-align:left; } .wst-toc-table-compact .__toc_row_1-m-1 td:nth-child(2), .wst-toc-table-compact .__toc_row_m-1 td:nth-child(1), .wst-toc-table-compact .__toc_row_m-1-1 td:nth-child(1), .wst-toc-table-compact .__toc_row_1-m-1-1 td:nth-child(2), .wst-toc-table-compact .__toc_row_1-1-m-1 td:nth-child(3) { width:inherit; } /* The last cell is the page number */ .__toc_row_1-m-1 td:last-child, .__toc_row_1-1-m-1 td:last-child, .__toc_row_1-1-1-m-1 td:last-child, .__toc_row_1-1-1-1-m-1 td:last-child, .__toc_row_m-1 td:last-child, .__toc_row_m-1-1 td:last-child, .__toc_row_1-m-1-1 td:last-child, .__toc_row_1-1-m-1-1 td:last-child, .__toc_row_m-1-1 td:nth-child(2), .__toc_row_1-m-1-1 td:nth-child(3), .__toc_row_1-1-m-1-1 td:nth-child(4) { vertical-align:bottom; text-align:right; padding-left:1em; white-space:nowrap; } /* Rows with L/C/R aligned first cells (this includes {{TOC row l/c/r}}) */ .__toc_row_first-l td:first-child { text-align:left; } .__toc_row_first-c td:first-child { text-align:center; } .__toc_row_first-r td:first-child { text-align:right; } /* Rows with L/C/R aligned last cells */ .__toc_row_last-l td:last-child { text-align:left; } .__toc_row_last-c td:last-child { text-align:center; } .__toc_row_last-r td:last-child { text-align:right; } /* Hanging indents */ .wst-toc-row-2out-1 td:nth-child(1), .wst-toc-row-1-out-1 td:nth-child(2), .wst-toc-row-1-2out-1 td:nth-child(2) { text-indent:-1.50em; padding-left:1.50em; } /* override class to remove padding from the first cells */ .__no_first_col_padding td:nth-child(1) { padding-right:0; } .__no_last_col_padding td:last-child { padding-left:0; } /* auxiliary content (i.e. rows added by wikisource) */ .wst-toc-aux, .wst-auxtoc { background:var(--background-color-success-subtle, #E6F2E6);; color: var(--color-base, #202122); } /* small caps */ .wst-toc-table-sc { font-variant:small-caps; } .wst-toc-table-asc { font-variant:all-small-caps; } .wst-toc-table-sc.wst-toc-table-asc { font-variant:small-caps; } /* * Styles related to the faux dot leaders. */ /* dotted row backgrounds - default white to cover the dots */ .wst-toc-dot-bg { background:var(--background-color-base, white); color: var(--color-base, #202122); } /* in places we know there is a coloured background (sometimes), inherit */ .wst-toc-aux .wst-toc-dot-bg, .wst-auxtoc .wst-toc-dot-bg, .subheadertemplate .wst-toc-dot-bg { background:var(--background-color-success-subtle, #E6F2E6);; color: var(--color-base, #202122); } /* Outer wrapper for cells with dot leaders */ /* TODO:It's a div now, but why not set this on the td instead? */ .wst-toc-dotcell { position:relative; width:100%; } /* Inner wrapper for the raw dot characters. */ .wst-toc-dotinner { display:inline; float:right; user-select:none; } /* Content part of dotcell */ .wst-toc-dotcell-content { display:inline; position:relative; background:var(--background-color-base, white); color: var(--color-base, #202122); z-index:2; } /* Outer wrapper for the raw dot characters. */ .wst-toc-dotouter { position:absolute; right:0px; bottom:0px; width:100%; overflow:hidden; white-space:nowrap; text-align:right; z-index:0; } /* That weird empty div before the dots. */ .wst-toc-dotempty { position:absolute; left:0; bottom:0; height:1em; z-index:1; } /* The part of a dotted cell containing actual content. */ .wst-toc-dotentry { display:inline; position:relative; text-align:left; padding:0 .5em 0 0; z-index:2; } 2w0lt6mxroox81vt3xtfttjcdldilmy 104 212987 555870 2026-05-12T12:33:03Z Brjswiki 6801 /* సమస్యాత్మకం */ 555870 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="2" user="Brjswiki" /></noinclude>గదా యార్దదోషము చేసినది. ఇప్పుడు ప్రాయశ్చిత్తము చేయంచినది గుంటూరు భానుమూర్తికిగదా. ఎందుచేతననగా, పొతకియొక్క కూతురిని వివాహము చేసికొనినాడు గనుక దీనిపేరు పాతకితో యానసంబంధము అని మీరు చెప్పచున్నారు. భానుమతి౯ మామగారు చేసిన పాపము తెలిసిచేసిన సంసర్గమనియు ఉభయపక్షములువారు ఒప్పుకొనినదే. తెలిసిచేసిన పాపములు గలవానితో తెలియక సంసగ౯ము చేసినవాడు సమానుడని చెప్పుటకంటే విరుద్ధమున్నదా? పాతిత్యమెట్టిదో, సంసర్గమును, అట్టిదిగానున్నపుడు సామ్యమును చెప్పుట సరికాని పాతిత్యమొక విధము సంసగ౯ము మరియొకవిధమైనప్పుడు సామ్యము చెప్పకూడదు. ౯. ఇదియునుగాక తక్కిన సంబంధములకంటే యౌన సంబంధమునకు సద్యః పాతిత్యము ఎక్కువగా నున్నదిగదా. ఏమిచెప్పదురనిన అజ్ఞానాత్కృత సంసగ౯మునకు సత్యం పాతిత్యము లేదని చెప్పగలము. ప్రమాణముః:- {{Center|{{p|fs125}}కూర్మపురాణము - బ్రహ్మసంహిత - వ్యాసగీ</p>}} {{Center|{{p|fs125}}ప్రాయశ్చిత్త ప్రకరణము శ్లోకం ౧౦</p>}}<noinclude><references/></noinclude> 0rr7y66hap8c5ixae11nofmurqiysff 104 212988 555873 2026-05-12T12:46:17Z Brjswiki 6801 /* సమస్యాత్మకం */ 555873 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="2" user="Brjswiki" /></noinclude>ఆజ్ఞానాత్కృత సంసగ౯మునకు బ్రాయశ్చిత్తమున్నను ఉండునేమో కాని పాతిత్యము మాత్రము లేదు. ఈ ముప్పదియేడు యుక్తులచేతను గుంటూరు భానుమూర్తి౯కి బ్రాయశ్చిత్తమున్నదని చెప్పబడియె. {{rule |6em }} {{Center|{{p|fs125}}నాల్గవ పాదము</p>}} {{rule |6em }} పతితకన్యకు బ్రాయశ్చిత్తము కలదు. ఇకను భానుమూతి౯ వివాహము చేసికొనిన పదేండ్లకన్వకు బ్రాయశ్చిత్తము చేయించి చేర్చుకొనదగిన యోగ్యతికలదా? విచారించవేగేయున్నది. పఠితకన్యకు వ్రాయశ్చిత్తముకలపని నందునకు బ్రమాణములు, {{Center|{{p|fs125}}యాజ్ఞవల్క్యస్మృతి - ప్రాయశ్చిత్తకాండము శ్లోకము ౨౬౧.</p>}} {{Center|{{p|fs125}}దీని క్రింది వ్యాఖ్యానము</p>}} కన్యాం సముద్వ హేదేషాంసోపవాసామకించనాం నిషాం పతతినాం కన్యాం పతితావస్థాయం ఉత్పన్నాం సోపణ<noinclude><references/></noinclude> nt033l8gjzul2rkmn7yj3pfumzkagpu 0 212989 555879 2026-05-12T16:25:27Z Rajasekhar1961 50 [[WP:AES|←]]Created page with '{{తలకట్టు | శీర్షిక = [[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు]] | రచయిత = | అనువాదం= | విభాగము =ముఖపత్రం | ముందరి = | తదుపరి = | వివరములు = |సంవత్సరం=2017 }} <pages index="తెలంగాణ తేజోమూర్తులు.pdf" from=1 to=31 />' 555879 wikitext text/x-wiki {{తలకట్టు | శీర్షిక = [[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు]] | రచయిత = | అనువాదం= | విభాగము =ముఖపత్రం | ముందరి = | తదుపరి = | వివరములు = |సంవత్సరం=2017 }} <pages index="తెలంగాణ తేజోమూర్తులు.pdf" from=1 to=31 /> 238sqxhdobzqrnqdqj0eoxbbydok4eq 555880 555879 2026-05-12T16:26:56Z Rajasekhar1961 50 555880 wikitext text/x-wiki {{తలకట్టు | శీర్షిక = [[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు]] | రచయిత = | అనువాదం= | విభాగము = | ముందరి = | తదుపరి = | వివరములు = |సంవత్సరం=2017 }} <pages index="తెలంగాణ తేజోమూర్తులు.pdf" from=1 to=21 /> kjxskpge6ttrcxeat2uymgie83yg1cm 104 212990 555912 2026-05-13T08:58:21Z Brjswiki 6801 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'నాం కృశతత్సంసర్గ కాలోచిత ప్రాయశ్చిత్తం అకించనాం అగృహీతపితృ వస్త్రాలంకారాదిధనాం ఉద్వహేత్. అనగా పతితులను పతితవస్ధయందు బుట్టిన కన్యను సంసర్గమునకు దగిన కాలోచిత ప్రాయశ్చి...' 555912 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Brjswiki" /></noinclude>నాం కృశతత్సంసర్గ కాలోచిత ప్రాయశ్చిత్తం అకించనాం అగృహీతపితృ వస్త్రాలంకారాదిధనాం ఉద్వహేత్. అనగా పతితులను పతితవస్ధయందు బుట్టిన కన్యను సంసర్గమునకు దగిన కాలోచిత ప్రాయశ్చిత్తము చేయించి పెండ్లియాడదగుసు. ఇందువలన జూడగా బతితకన్యకు సంసర్గప్రాయశ్పిత్త మున్నాదని తెలియవచ్చుచున్నది. ఇందులో నే బృహదారీత వచనము. పతిత స్సతుకుమారీం - వివస్త్రా అహోరాత్రముపో షితాు ప్రాకెను క్లే వాహతేన వాససా చ్చాందితాం నాహ మేతేషాంనహమైతే ఇతి త్రికున్నైక భదధాన్నా తీర్ధస్వగృ హేపూద్వ హేత్ , ఆనగా - జతితుసికన్యను వివస్త్రురాలుగా మెక య హెరాత్రముపవాసమంచి ప్రాతః కాలమందు తెల్ల ముడువు: గట్టించి ఆ చిన్నదానిచేత నేను వీరిదాననుగాను నాకు వీరు U V రు అని మూమసారులనిపించి తీర్ధముందుగాని స్వగృహము, దుగాని వివాహము చేసుకొనవలెను. పయిన శ్రా:రుబడిన వ్యాఖ్యానములోనే వసిష్ఠం నే వరగామినీ కామరి మునే<noinclude><references/></noinclude> 5r2yfy6w2elgebjhfmazdzadoexjwml 555932 555912 2026-05-13T11:02:47Z Brjswiki 6801 /* సమస్యాత్మకం */ 555932 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="2" user="Brjswiki" /></noinclude>నాం కృశతత్సంసర్గ కాలోచిత ప్రాయశ్చిత్తం అకించనాం అగృహీతపితృ వస్త్రాలంకారాదిధనాం ఉద్వహేత్. అనగా పతితులను పతితవస్ధయందు బుట్టిన కన్యను సంసర్గమునకు దగిన కాలోచిత ప్రాయశ్చిత్తము చేయించి పెండ్లియాడదగుసు. ఇందువలన జూడగా బతితకన్యకు సంసర్గప్రాయశ్పిత్తమున్నాదని తెలియవచ్చుచున్నది. {{Center|{{p|fs125}}ఇందులోనే బృహదారీత వచనము</p>}} పతిత స్సతుకుమారీం - వివస్త్రాం - అహోరాత్రముపోషితాం ప్రాతశుక్లేవాహతేన వాససా చ్చాందితాం - నాహమేతేషాంనమమైతే ఇతి త్రిరుచెరభిదధానం తీర్థేస్వగృహేపూద్వహేత్. ఆనగా - పతితునికన్యను వివస్త్రురాలుగా నుక యహెరాత్రముపవాసముంచి ప్రాతఃకాలమందు తెల్ల ముడువు గట్టించి ఆచిన్నదానిచేత నేనువీరిదాననుగాను నాకువీరుకారు అని మూమసారులనిపించి తీర్ధముందుగాని స్వగృహమందుగాని వివాహము చేసుకొనవలెను. {{Center|{{p|fs125}}పయిన వ్రాయబడిన వ్యాఖ్యానములోనే వసిష్ఠుడు</p>}} పతితేనూత్పన్న పతితో<noinclude><references/></noinclude> pjzoy6z2bgqwd67lh641gind8y2jr1w 0 212991 555918 2026-05-13T10:31:58Z Rajasekhar1961 50 [[WP:AES|←]]Created page with '{{తలకట్టు | శీర్షిక = [[../]] | రచయిత = | అనువాదం= | విభాగము = అబిద్ హసన్ సఫ్రానీ | ముందరి = [[../]] | తదుపరి = [[../]] | వివరములు = |సంవత్సరం=2017 }} <pages index="తెలంగాణ తేజోమూర్తులు.pdf" from=22 to=25 />' 555918 wikitext text/x-wiki {{తలకట్టు | శీర్షిక = [[../]] | రచయిత = | అనువాదం= | విభాగము = అబిద్ హసన్ సఫ్రానీ | ముందరి = [[../]] | తదుపరి = [[../]] | వివరములు = |సంవత్సరం=2017 }} <pages index="తెలంగాణ తేజోమూర్తులు.pdf" from=22 to=25 /> 9j4fkb0pd0tdjxpesmca27fzj1m6ox2 555919 555918 2026-05-13T10:32:22Z Rajasekhar1961 50 555919 wikitext text/x-wiki {{తలకట్టు | శీర్షిక = [[../]] | రచయిత = | అనువాదం= | విభాగము = అబిద్ హసన్ సఫ్రానీ | ముందరి = [[../]] | తదుపరి = [[../]] | వివరములు = |సంవత్సరం=2017 }} <pages index="తెలంగాణ తేజోమూర్తులు.pdf" from=22 to=23 /> gvh7ouv25it7uwrvhohw6jij435cg2b 555920 555919 2026-05-13T10:33:11Z Rajasekhar1961 50 555920 wikitext text/x-wiki {{తలకట్టు | శీర్షిక = [[../]] | రచయిత = జి. వెంకట రామారావు | అనువాదం= | విభాగము = అబిద్ హసన్ సఫ్రానీ | ముందరి = [[../]] | తదుపరి = [[../]] | వివరములు = |సంవత్సరం=2017 }} <pages index="తెలంగాణ తేజోమూర్తులు.pdf" from=22 to=23 /> 1g6n0j8ae3m3rjklhg2ue60tjfkjbgx 555921 555920 2026-05-13T10:33:37Z Rajasekhar1961 50 added [[Category:తెలంగాణ తేజోమూర్తులు]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 555921 wikitext text/x-wiki {{తలకట్టు | శీర్షిక = [[../]] | రచయిత = జి. వెంకట రామారావు | అనువాదం= | విభాగము = అబిద్ హసన్ సఫ్రానీ | ముందరి = [[../]] | తదుపరి = [[../]] | వివరములు = |సంవత్సరం=2017 }} <pages index="తెలంగాణ తేజోమూర్తులు.pdf" from=22 to=23 /> [[వర్గం:తెలంగాణ తేజోమూర్తులు]] 0voqmy22qknyci6bh1kmke3uy7gsh4u 14 212992 555922 2026-05-13T10:33:53Z Rajasekhar1961 50 ఖాళీ పేజీని సృష్టించారు 555922 wikitext text/x-wiki phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1 555923 555922 2026-05-13T10:34:08Z Rajasekhar1961 50 added [[Category:జీవితచరిత్రలు]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 555923 wikitext text/x-wiki [[వర్గం:జీవితచరిత్రలు]] dfaot2l8ftmiog3wtx836ozxcyl901v 555927 555923 2026-05-13T10:37:38Z Rajasekhar1961 50 added [[Category:తెలంగాణ]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 555927 wikitext text/x-wiki [[వర్గం:జీవితచరిత్రలు]] [[వర్గం:తెలంగాణ]] 8imtzo97pb0iqicajv4uygkrn2piybn 0 212993 555924 2026-05-13T10:36:18Z Rajasekhar1961 50 [[WP:AES|←]]Created page with '{{తలకట్టు | శీర్షిక = [[../]] | రచయిత = | అనువాదం= | విభాగము = ఆదిరాజు వీరభద్రరావు | ముందరి = [[../అబిద్ హసన్ సఫ్రానీ/]] | తదుపరి = [[../]] | వివరములు = |సంవత్సరం=2017 }} <pages index="తెలంగాణ తేజోమూర్తులు.pdf" from=24 to...' 555924 wikitext text/x-wiki {{తలకట్టు | శీర్షిక = [[../]] | రచయిత = | అనువాదం= | విభాగము = ఆదిరాజు వీరభద్రరావు | ముందరి = [[../అబిద్ హసన్ సఫ్రానీ/]] | తదుపరి = [[../]] | వివరములు = |సంవత్సరం=2017 }} <pages index="తెలంగాణ తేజోమూర్తులు.pdf" from=24 to=29 /> [[వర్గం:తెలంగాణ తేజోమూర్తులు]] kth33xejc32mryi2yvdqbu6gsuoxvym 555925 555924 2026-05-13T10:36:45Z Rajasekhar1961 50 555925 wikitext text/x-wiki {{తలకట్టు | శీర్షిక = [[../]] | రచయిత = వెలుదండ నిత్యానందరావు | అనువాదం= | విభాగము = ఆదిరాజు వీరభద్రరావు | ముందరి = [[../అబిద్ హసన్ సఫ్రానీ/]] | తదుపరి = [[../]] | వివరములు = |సంవత్సరం=2017 }} <pages index="తెలంగాణ తేజోమూర్తులు.pdf" from=24 to=29 /> [[వర్గం:తెలంగాణ తేజోమూర్తులు]] 5a4waez9m8ho4ueej83y0f2uot9cfm1 555926 555925 2026-05-13T10:37:18Z Rajasekhar1961 50 555926 wikitext text/x-wiki {{తలకట్టు | శీర్షిక = [[../]] | రచయిత = వెలుదండ నిత్యానందరావు | అనువాదం= | విభాగము = ఆదిరాజు వీరభద్రరావు | ముందరి = [[../అబిద్ హసన్ సఫ్రానీ/]] | తదుపరి = [[../]] | వివరములు = |సంవత్సరం=2017 }} <pages index="తెలంగాణ తేజోమూర్తులు.pdf" from=24 to=27 /> [[వర్గం:తెలంగాణ తేజోమూర్తులు]] nnx5bcopbo82a9q8649mvgahv0nyyrx 104 212994 555936 2026-05-13T11:21:46Z Brjswiki 6801 /* సమస్యాత్మకం */ 555936 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="2" user="Brjswiki" /></noinclude>ఆనగా పతితునకు బుట్టినవాడు పతితుడు శ్రీకాదు - ఆది యితరుని బొంతునుగనుక దాని ద్రవ్యమునువిడిచి వివాహము చేసుకొనవచ్చును. ఇందువలన 'బ్రాయిశ్చిత్తము' కలదని స్పష్టమేకదా. ౨ ఇదిసరేకాని పయిన వ్రాయబడిన వసిష్ఠ వాక్యమును బట్టిచూచితిమా - ప్రాయశ్చిత్తమక్కరలేదనియే తోచుచున్నది. ఆరికాం అనినందున - దానిసొమ్మును వదలుటయే ప్రొయశ్చిత్తముగా నెంచవచ్చును. 3. ఈగుంటూరు భానుమూర్తి భార్యకు వివాహాత్పూర్వముందు ప్రాయశ్చిత్తము చేయించలేదే, తరువాత చేయించినారే, యిటువంటి ప్రాయశ్చిత్తము కలదాయని సంశయించ వలదు. కన్యక ౧౨ యేండ్లకుబయిన నెప్పుడయినను బ్రాయశ్చిత్తము చేయించుకొనవచ్చును. ఒకవేళ వివాహాత్పూర్వము సంరక్షకులు చేయించిన జేయించవచ్చును. ప్రాయశ్చిత్త మెప్పుడు జేయించికొనునో ఆప్పుడు పాతిత్యము విడుచును. ఈమధ్యను బ్రాయశ్చిత్తము చేయించుకొననందున మరియొక పాపము పుట్టదు. ఇందునకు బ్రమాణములు:౼ {{Center|{{p|fs125}}పరాశరమాధవీయములో ప్రాయశ్చిత్తకాండము</p>}} {{Center|{{p|fs125}}మొదటిభాగములో</p>}} ||ప్రాయశ్చిత్తాకరణే దోషనిర్హతాభావము అనగా వ్రాయ<noinclude><references/></noinclude> 7ofj4k0fqqditobcrimc8qhg2bvioa1 104 212995 555938 2026-05-13T11:49:01Z Brjswiki 6801 /* సమస్యాత్మకం */ 555938 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="2" user="Brjswiki" /></noinclude>శ్చిత్తము చేయించుకొననియెడల వేరొక పాపము లేదు అని యర్ధము. ఇంత కాలములోగా ప్రాయశ్చిత్తము చేసికొనవలె నను నియమము గానరాదు. ౪. ఇది యట్లుండనిండు. ౧ం యేండ్ల బాలికకు ప్రాయశ్చిత్తము చేయించుకొనవలెనను జ్ఞానమెటులసిద్ధించును? అట్టి యీడులో చేయించుకొనదగిన ప్రాయశ్చిత్త మొకటియున్నను, ఆది చేయించనిపాపమొకటి క్రొత్తగాపుట్టునని యెంచినను అని సంరక్షకులకుగాని కన్యకకని చెప్పుటకంటే విరుద్ధమున్నదా? ఇందునకు బ్రమాణములు:౼ {{Center|{{p|fs125}}ఔశనసస్మృతి శ్లోకం ౧౪౫</p>}} స్త్రీయదాభాలభావేన మహాపాపంకరోతిహి ప్రాయశ్చిత్తంవ్రతంతస్వాః - పితాతద్వతమాచరేత్ - ఉద్వహేదభిరూపాంతాం - అన్యధాపతితస్తునః. అనగా బాల్యమందు కన్యక చేసిన పాపమునకు తండ్రి ప్రాయశ్చిత్తము చేయించవలెను. అట్లు జేయకున్న నతడుబతితగును. మహాపాపమునకేయిట్లుండగా బతీత సంసర్గముగతియేమి?<noinclude><references/></noinclude> o3mi765ozpy27serawx43toylj01u7k