ఫాలనేత్రానల ప్రబల

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="te">
  <siteinfo>
    <sitename>వికీసోర్స్</sitename>
    <dbname>tewikisource</dbname>
    <base>https://te.wikisource.org/wiki/%E0%B0%AE%E0%B1%8A%E0%B0%A6%E0%B0%9F%E0%B0%BF_%E0%B0%AA%E0%B1%87%E0%B0%9C%E0%B1%80</base>
    <generator>MediaWiki 1.47.0-wmf.6</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">మీడియా</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">ప్రత్యేక</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">చర్చ</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">వాడుకరి</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">వాడుకరి చర్చ</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">వికీసోర్స్</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">వికీసోర్స్ చర్చ</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">దస్త్రం</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">దస్త్రంపై చర్చ</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">మీడియావికీ</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">మీడియావికీ చర్చ</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">మూస</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">మూస చర్చ</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">సహాయం</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">సహాయం చర్చ</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">వర్గం</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">వర్గం చర్చ</namespace>
      <namespace key="100" case="first-letter">ద్వారము</namespace>
      <namespace key="101" case="first-letter">ద్వారము చర్చ</namespace>
      <namespace key="102" case="first-letter">రచయిత</namespace>
      <namespace key="103" case="first-letter">రచయిత చర్చ</namespace>
      <namespace key="104" case="first-letter">పుట</namespace>
      <namespace key="105" case="first-letter">పుట చర్చ</namespace>
      <namespace key="106" case="first-letter">సూచిక</namespace>
      <namespace key="107" case="first-letter">సూచిక చర్చ</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">మాడ్యూల్</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">మాడ్యూల్ చర్చ</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Event</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Event talk</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>ఫాలనేత్రానల ప్రబల</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2905</id>
    <revision>
      <id>559187</id>
      <parentid>133763</parentid>
      <timestamp>2026-06-13T01:20:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dglasri</username>
        <id>7328</id>
      </contributor>
      <comment>/* బయటి లింకులు */</comment>
      <origin>559187</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2359" sha1="0jx0a66cz5pm0r59y577gcoiw898jqz" xml:space="preserve">{{Annamayya-box1-top|ఫాలనేత్రానల ప్రబల   (రాగం: ) (తాళం : )}}

&lt;poem&gt;
ఫాలనేత్రానల ప్రబల విద్యుల్లతా కేళీ విహార లక్ష్మీనారసింహా

ప్రళయమారుత ఘోర భస్త్రీకాపూత్కార లలిత నిశ్వాసడోలా రచనయా
కులశైలకుంభినీ కుముదహిత రవిగగన- చలన విధినిపుణ నిశ్చల నారసింహా

వివరఘనవదన దుర్విధహసన నిష్ఠ్యూత- లవదివ్య పరుష లాలాఘటనయా
వివిధ జంతు వ్రాతభువన మగ్నౌకరణ నవనవప్రియ గుణార్ణవ నారసింహా

దారుణోజ్జ్వల ధగద్ధగిత దంష్ట్రానల వికార స్ఫులింగ సంగక్రీడయా
వైరిదానవ ఘోరవంశ భస్మీకరణ- కారణ ప్రకట వేంకట నారసింహా
&lt;/poem&gt;
{{Annamayya-box-bottom}}


{{Annamayya-box2-top|PAlanEtrAnala   (Raagam: )  (Taalam: )}}
&lt;poem&gt;
PAlanEtrAnala prabala vidyullatA kELI vihAra lakShmInArasiMhA

praLayamAruta GOra BastrIkApUtkAra lalita niSvAsaDOlA racanayA
kUlaSailakuMBinI kumudahita ravigagana-calana vidhinipuNa niScala
nArasiMhA ||

vivaraGanavadana durvidhahasana niShThyUta- lavadivya paruSha lAlAGaTanayA
vividha jaMtu vrAtaBuvana magnaukaraNa navanavapriya guNArNava nArasiMhA

dAruNOjjvala dhagaddhagita daMShTrAnala vi- kAra sPuliMga saMgakrIDayA
vairidAnava GOravaMSa BasmIkaraNa- | kAraNa prakaTa vEMkaTa nArasiMhA 
&lt;/poem&gt;
{{Annamayya-box-bottom}}


===బయటి లింకులు===
&lt;h1&gt;Listen Audio&lt;/h1&gt;
[https://annamayya-u.blogspot.com/2010/10/palanetranala-prabala-vidyullata.html Phala netranala prabala - ఫాల నేత్రానల ప్రబల]

&lt;!-- esnips లింక్ పనిచేయడం లేదు — పని చేసే లింక్‌తో భర్తీ చేయబడింది. ~By Dglasri --&gt;
----
{{అన్నమయ్య పాటలు}}

[[Category:అన్నమయ్య పాటలు ]]</text>
      <sha1>0jx0a66cz5pm0r59y577gcoiw898jqz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>అలుకలు చెల్లవు హరి</title>
    <ns>0</ns>
    <id>3117</id>
    <revision>
      <id>559202</id>
      <parentid>263507</parentid>
      <timestamp>2026-06-13T05:05:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dglasri</username>
        <id>7328</id>
      </contributor>
      <comment>/* బయటి లింకులు */</comment>
      <origin>559202</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2788" sha1="qrtexleixide8zwnlvdlbaud6rlqsjl" xml:space="preserve">&lt;!-- BOX --&gt;
&lt;div style='padding:0.5em; margin-bottom:0.8em; border:1px solid #fd8; background:#fffcec;'&gt;
&lt;!-- BOX HEAD --&gt;
&lt;div style=&quot;background-color:#fd8; font-weight:bold; font-size:140%; text-align:left; padding:0.3em;margin-bottom:0.2em;&quot;&gt; అలుకలు చెల్లవు(రాగం: ) (తాళం : ) &lt;/div&gt;
&lt;!-- BOX CONTENT --&gt;

&lt;div style='padding-left:0.5em;'&gt;
&lt;poem&gt;
అలుకలు చెల్లవు హరి పురుషోత్తమ 
నలి నిందిర నీతో నవ్వినది   // పల్లవి //

ఆదిలక్ష్మి మోహన కమలంబున 
వేద మాత నిను వేసినది 
ఆదెస నీపై నభయహస్తమును 
సాదరమున గడు సాచినది   // అలుకలు //

సిరి దన కన్నుల చింతామణులను 
పొరి నీపై దిగ బోసినది 
వరద హస్తమున వలచెయి బట్టుక 
అరుదుగ నిను మాటాడించినది// అలుకలు //

జలధి కన్య తన సర్వాంగంబుల 
బిలిచి నిన్ను నిటు పెనగినది
అలముక శ్రీ వేంకటాధిప నిను రతి
నెలమి నీ వురంబెక్కినది// అలుకలు //
&lt;/poem&gt;
&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;!-- END of BOX --&gt;


&lt;!-- BOX --&gt;
&lt;div style='padding:0.5em; margin-bottom:0.8em; border:1px solid #9fee9f; background:#f0fff0;'&gt;
&lt;!-- BOX HEAD --&gt;
&lt;div style=&quot;background-color:#9fee9f; font-weight:bold; font-size:140%; text-align:left; padding:0.3em;margin-bottom:0.2em;&quot;&gt;alukalu cellavu (Raagam: )  (Taalam: )&lt;/div&gt;
&lt;!-- BOX CONTENT --&gt;

&lt;div style='padding-left:0.5em;'&gt;

&lt;poem&gt;
alukalu cellavu hari puruShOttama 
nali niMdira nItO navvinadi

AdilakShmi mOhana kamalaMbuna 
vEda mAta ninu vEsinadi 
Adesa nIpai naBayahastamunu 
sAdaramuga gaDu sAcinadi

siri dana kannula ciMtAmaNulanu 
pori nIpai diga bOsinadi 
varada hastamuna valaceyi paTTuka 
aruduga ninu mATADiMcinadi 

jaladhi kanya tana sarvAMgaMbula 
bilici ninnu niTu penaginadi 
alamuka SrI vEMkaTAdhipa ninu rati- 
nelami nI vuraMbekkinadi
&lt;/poem&gt;
&lt;/div&gt;&lt;/div&gt; &lt;!-- END OF BOX --&gt;

===బయటి లింకులు===
&lt;h1&gt;Listen Audio&lt;/h1&gt;
[https://annamayya-u.blogspot.com/2009/04/alukalu-chellavu.html Alukalu chellavu - అలుకలు చెల్లవు]

&lt;!-- esnips లింక్ పనిచేయడం లేదు — పని చేసే లింక్‌తో భర్తీ చేయబడింది. ~By Dglasri --&gt;
----
{{అన్నమయ్య పాటలు}}

[[Category:అన్నమయ్య పాటలు ]]</text>
      <sha1>qrtexleixide8zwnlvdlbaud6rlqsjl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>నిత్యానంద ధరణీధర</title>
    <ns>0</ns>
    <id>3707</id>
    <revision>
      <id>559185</id>
      <parentid>10274</parentid>
      <timestamp>2026-06-13T01:12:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dglasri</username>
        <id>7328</id>
      </contributor>
      <comment>/* బయటి లింకులు */</comment>
      <origin>559185</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2368" sha1="0nz2a8rajp7p1dfy0f08xkht1dfqjw3" xml:space="preserve">{{Annamayya-box1-top|నిత్యానంద ధరణీధర   (రాగం: ) (తాళం : )}}

&lt;poem&gt;
ప|| నిత్యానంద ధరణీధర ధరారమణ | కాత్యాయనీస్తోత్ర కామ కమలాక్ష ||

చ|| అరవిందనాభ జగదాధార భవదూర | పురుషోత్తమ నమో భువనేశ |
కరుణాసమగ్ర రాక్షసలోక సంహార- | కరణ కమలాధీశ కరిరాజవరద ||

చ|| భోగీంద్రశయన పరిపూర్ణ పూర్ణానంద | సాగరనిజావాస సకలాధిప |
నాగారిగమన నానావర్ణనిజదేహ | భాగీరథీజనక పరమ పరమాత్మ ||

చ|| పావన పరాత్పర శుభప్రద పరాతీత | కైవల్యకాంత శృంగారరమణ |
శ్రీవేంకటేశ దాక్షిణ్యగుణనిధి నమో | దేవతారాధ్య సుస్థిరకృపాభరణ ||
&lt;/poem&gt;
{{Annamayya-box-bottom}}


{{Annamayya-box2-top|nityAnaMda dharaNIdhara  (Raagam: )  (Taalam: )}}
&lt;poem&gt;
pa|| nityAnaMda dharaNIdhara dharAramaNa | kAtyAyanIstOtra kAma kamalAkSha ||

ca|| araviMdanABa jagadAdhAra BavadUra | puruShOttama namO BuvanESa |
karuNAsamagra rAkShasalOka saMhAra- | karaNa kamalAdhISa karirAjavarada ||

ca|| BOgIMdraSayana paripUrNa pUrNAnaMda | sAgaranijAvAsa sakalAdhipa |
nAgArigamana nAnAvarNanijadEha | BAgIrathIjanaka parama paramAtma ||

ca|| pAvana parAtpara SuBaprada parAtIta | kaivalyakAMta SRuMgAraramaNa |
SrIvEMkaTESa dAkShiNyaguNanidhi namO | dEvatArAdhya susthirakRupABaraNa ||
&lt;/poem&gt;
{{Annamayya-box-bottom}}


===బయటి లింకులు===
&lt;h1&gt;Listen Audio&lt;/h1&gt;
[https://www.tirumala.org/ANNAMAYYA%20SANKIRTANAS/34%20%20%20ANNAMAYYA%20HARI%20PADA%20MAKARANDAM/03%20NITYANANDA.mp3 Nityananda dharanidhara - నిత్యానంద ధరణీధర]

&lt;!-- esnips లింక్ పనిచేయడం లేదు — పని చేసే లింక్‌తో భర్తీ చేయబడింది. ~ By Dglasri --&gt;
----
{{అన్నమయ్య పాటలు}}

[[Category:అన్నమయ్య పాటలు ]]</text>
      <sha1>0nz2a8rajp7p1dfy0f08xkht1dfqjw3</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>559186</id>
      <parentid>559185</parentid>
      <timestamp>2026-06-13T01:13:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dglasri</username>
        <id>7328</id>
      </contributor>
      <comment>/* బయటి లింకులు */</comment>
      <origin>559186</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2321" sha1="roxvfyneictd7y9ra1ol6x4a29bn72o" xml:space="preserve">{{Annamayya-box1-top|నిత్యానంద ధరణీధర   (రాగం: ) (తాళం : )}}

&lt;poem&gt;
ప|| నిత్యానంద ధరణీధర ధరారమణ | కాత్యాయనీస్తోత్ర కామ కమలాక్ష ||

చ|| అరవిందనాభ జగదాధార భవదూర | పురుషోత్తమ నమో భువనేశ |
కరుణాసమగ్ర రాక్షసలోక సంహార- | కరణ కమలాధీశ కరిరాజవరద ||

చ|| భోగీంద్రశయన పరిపూర్ణ పూర్ణానంద | సాగరనిజావాస సకలాధిప |
నాగారిగమన నానావర్ణనిజదేహ | భాగీరథీజనక పరమ పరమాత్మ ||

చ|| పావన పరాత్పర శుభప్రద పరాతీత | కైవల్యకాంత శృంగారరమణ |
శ్రీవేంకటేశ దాక్షిణ్యగుణనిధి నమో | దేవతారాధ్య సుస్థిరకృపాభరణ ||
&lt;/poem&gt;
{{Annamayya-box-bottom}}


{{Annamayya-box2-top|nityAnaMda dharaNIdhara  (Raagam: )  (Taalam: )}}
&lt;poem&gt;
pa|| nityAnaMda dharaNIdhara dharAramaNa | kAtyAyanIstOtra kAma kamalAkSha ||

ca|| araviMdanABa jagadAdhAra BavadUra | puruShOttama namO BuvanESa |
karuNAsamagra rAkShasalOka saMhAra- | karaNa kamalAdhISa karirAjavarada ||

ca|| BOgIMdraSayana paripUrNa pUrNAnaMda | sAgaranijAvAsa sakalAdhipa |
nAgArigamana nAnAvarNanijadEha | BAgIrathIjanaka parama paramAtma ||

ca|| pAvana parAtpara SuBaprada parAtIta | kaivalyakAMta SRuMgAraramaNa |
SrIvEMkaTESa dAkShiNyaguNanidhi namO | dEvatArAdhya susthirakRupABaraNa ||
&lt;/poem&gt;
{{Annamayya-box-bottom}}


===బయటి లింకులు===
&lt;h1&gt;Listen Audio&lt;/h1&gt;
[https://annamayya-u.blogspot.com/2010/09/nityanamda-dharanidhara.html Nityananda dharanidhara - నిత్యానంద ధరణీధర]

&lt;!-- esnips లింక్ పనిచేయడం లేదు — పని చేసే లింక్‌తో భర్తీ చేయబడింది. ~ By Dglasri --&gt;
----
{{అన్నమయ్య పాటలు}}

[[Category:అన్నమయ్య పాటలు ]]</text>
      <sha1>roxvfyneictd7y9ra1ol6x4a29bn72o</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>వికీసోర్స్:రచ్చబండ</title>
    <ns>4</ns>
    <id>5373</id>
    <revision>
      <id>559189</id>
      <parentid>559055</parentid>
      <timestamp>2026-06-13T01:25:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Arjunaraoc</username>
        <id>364</id>
      </contributor>
      <comment>/* ప్రాచీన ఫాంట్ &quot;౯&quot; ౝ */ సమాధానం</comment>
      <origin>559189</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="19753" sha1="8tnrw2awlngtt3a5h2mn8myyrawtlwr" xml:space="preserve">{{రచ్చబండ}}
{| class=&quot;wikitable floatright&quot; width=&quot;10%&quot;
||{{పాత చర్చల పెట్టె |[[/పాత చర్చ 1| ..1]] [[/పాత చర్చ 2| ..2]] [[/పాత చర్చ 3| ..3]] [[/పాత చర్చ 4| ..4]] [[/పాత చర్చ 5| ..5]]  [[/పాత చర్చ 6| ..6]]  [[/పాత చర్చ 7| ..7]]  [[/పాత చర్చ 8| ..8]]  [[/పాత చర్చ 9| ..9]]  [[/పాత చర్చ 10| ..10]][[/పాత చర్చ 11| ..11]] [[/పాత చర్చ 12| ..12]][[/పాత చర్చ 13| ..13]][[/పాత చర్చ 14| ..14]] [[/పాత చర్చ 15| ..15]] [[/పాత చర్చ 16| ..16]]|వ్యాఖ్య = పాత రచ్చబండ చర్చలు}}
|-
|&lt;inputbox&gt; 
type=fulltext
prefix=వికీసోర్స్:రచ్చబండ
break=no
width=15
searchbuttonlabel=రచ్చబండ పాత నిల్వలలో వెతుకు
&lt;/inputbox&gt;
|}
{| class=&quot;wikitable floatright&quot; width=&quot;20%&quot;
||{{సహకారం_స్థితి}}
|}
&lt;!-- మీ ప్రశ్నలు, సందేహాలు, వ్యాఖ్యలు ఈ గీత గిదువన రాయండి --&gt;

== Thank You for Last Year – Join Wiki Loves Ramadan 2026 ==

Dear Wikimedia communities,

We hope you are doing well, and we wish you a happy New Year.

''Last year, we captured light. This year, we’ll capture legacy.''

In 2025, communities around the world shared the glow of Ramadan nights and the warmth of collective iftars. In 2026, ''Wiki Loves Ramadan'' is expanding, bringing more stories, more cultures, and deeper global connections across Wikimedia projects.

We invite you to explore the ''Wiki Loves Ramadan 2026'' [[m:Special:MyLanguage/Wiki Loves Ramadan 2026|Meta page]] to learn how you can participate and [[m:Special:MyLanguage/Wiki Loves Ramadan 2026/Participating communities|sign up]] your community.

📷 ''Photo campaign on '' [[c:Special:MyLanguage/Commons:Wiki Loves Ramadan 2026|Wikimedia Commons]]

If you have questions about the project, please refer to the FAQs:  
* [[m:Special:MyLanguage/Wiki Loves Ramadan/FAQ/|Meta-Wiki]]
* [[c:Special:MyLanguage/Commons:Wiki Loves Ramadan/FAQ|Wikimedia Commons]]

''Early registration for updates is now open via the '''[[m:Special:RegisterForEvent/2710|Event page]]'''''

''Stay connected and receive updates:''  
* [https://t.me/WikiLovesRamadan Telegram channel]  
* [https://lists.wikimedia.org/postorius/lists/wikilovesramadan.lists.wikimedia.org/ Mailing list]

We look forward to collaborating with you and your community.


'''The Wiki Loves Ramadan 2026 Organizing Team''' 19:45, 16 జనవరి 2026 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Non-Technical_Village_Pumps_distribution_list&amp;oldid=29879549 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Annual review of the Universal Code of Conduct and Enforcement Guidelines&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
I am writing to you to let you know the annual review period for the Universal Code of Conduct and Enforcement Guidelines is open now. You can make suggestions for changes through 9 February 2026. This is the first step of several to be taken for the annual review. [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Annual review/2026|Read more information and find a conversation to join on the UCoC page on Meta]].

The [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee]] (U4C) is a global group dedicated to providing an equitable and consistent implementation of the UCoC. This annual review was planned and implemented by the U4C. For more information and the responsibilities of the U4C, [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Charter|you may review the U4C Charter]].

Please share this information with other members in your community wherever else might be appropriate.

-- In cooperation with the U4C, [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]])&lt;section end=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
&lt;/div&gt;

21:02, 19 జనవరి 2026 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=29905753 --&gt;

== Action Required: Update templates/modules for electoral maps (Migrating from P1846 to P14226) ==

Hello everyone,

This is a notice regarding an ongoing data migration on Wikidata that may affect your election-related templates and Lua modules (such as &lt;code&gt;Module:Itemgroup/list&lt;/code&gt;).

'''The Change:'''&lt;br /&gt;
Currently, many templates pull electoral maps from Wikidata using the property [[:d:Property:P1846|P1846]], combined with the qualifier [[:d:Property:P180|P180]]: [[:d:Q19571328|Q19571328]]. 

We are migrating this data (across roughly 4,000 items) to a newly created, dedicated property: '''[[:d:Property:P14226|P14226]]'''.

'''What You Need To Do:'''&lt;br /&gt;
To ensure your templates and infoboxes do not break or lose their maps, please update your local code to fetch data from [[:d:Property:P14226|P14226]] instead of the old [[:d:Property:P1846|P1846]] + [[:d:Property:P180|P180]] structure. A [[m:Wikidata/Property Migration: P1846 to P14226/List|list of pages]] was generated using Wikimedia Global Search.

'''Deadline:'''&lt;br /&gt;
We are temporarily retaining the old data on [[:d:Property:P1846|P1846]] to allow for a smooth transition. However, to complete the data cleanup on Wikidata, the old [[:d:Property:P1846|P1846]] statements will be removed after '''May 1, 2026'''. Please update your modules and templates before this date to prevent any disruption to your wiki's election articles.

Let us know if you have any questions or need assistance with the query logic. Thank you for your help! [[User:ZI Jony|ZI Jony]] using [[వాడుకరి:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[వాడుకరి చర్చ:MediaWiki message delivery|చర్చ]]) 17:11, 3 ఏప్రిల్ 2026 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Non-Technical_Village_Pumps_distribution_list&amp;oldid=29941252 --&gt;

== Invitation to join South Asian Community and the Annual Planning Discussions with WMF ==

&quot;Kindly feel free to translate this text into your own language.&quot;

Dear Community member,

We would like to invite you all to the April edition of the South Asia Open Community Call that will focus on a discussion with the leadership of the Wikimedia Foundation on their [[:m:Wikimedia Foundation Annual Plan/2026-2027|Annual Plan (2026-2027)]]. 

The [[:m:Wikimedia Foundation Annual Plan|Foundation’s Annual Plan]] is a high-level roadmap for what the organisation aims to achieve in the coming year. It includes not only the foundation’s Goals, Progress, and plan but also a summary of Global Trends that impact the present and future of our movement. 

This is the right time for the South Asia community to participate and share their thoughts on the Wikimedia Foundation’s annual plan, helping shape it together. Share your hopes, concerns, bold ideas, and specific requests to contribute to the Foundation’s planning.

Hence, the next [[:m:South Asia Open Community Call|South Asia Open Community Call]] will be hosted on the following dates/times. Please mark the same in your calendar and sign up [[:m:Event:South Asia Open Community Call, April 2026|here]]. 

* Platform: Google Meet
* Date: 17th April, 2026
* Time: 1930-2045 IST (1400-1515 UTC)
* Registration Link: [[:m:Event:South Asia Open Community Call, April 2026|here]]

Note: Only those who have registered will receive the joining link. 

Look forward to seeing you on the call,

Best, [[వాడుకరి:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[వాడుకరి చర్చ:MediaWiki message delivery|చర్చ]]) 18:41, 5 ఏప్రిల్ 2026 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Nitesh Gill@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Nitesh_Gill/lists/Indic_VPs&amp;oldid=29127818 --&gt;

== Request for comment (global AI policy) ==

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
Apologies for writing in English. {{int:Please-translate}}
A [[:m:Requests for comment/Artificial intelligence policy|request for comment]] is currently being held to decide on a global AI policy. {{int:Feedback-thanks-title}}
[[వాడుకరి:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[వాడుకరి చర్చ:MediaWiki message delivery|చర్చ]]) 00:58, 26 ఏప్రిల్ 2026 (UTC)
&lt;/bdi&gt;
&lt;!-- Message sent by User:Codename Noreste@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=30424282 --&gt;

== Call for Applications: TTT 2026 (Deadline Extended to 20 May) ==

''&lt;small&gt;Apologies for writing in English. Please feel free to translate this into your language.&lt;/small&gt;''

Hello everyone,

We hope you are doing well.

We would like to share that applications for the [[:m:IIITH-OKI/Train the Trainer Program/2026|Train the Trainer (TTT) 2026]] program are currently open. TTT is a capacity-building initiative aimed at supporting Wikimedians in developing training, facilitation, and leadership skills.

We are happy to inform you that the scholarship application deadline has been [[:m:IIITH-OKI/Train the Trainer Program/2026/Scholarship|extended until 20 May 2026]]. We are still receiving applications and encourage interested community members, especially emerging leaders, to [https://docs.google.com/forms/d/17eq6lJNCTVBoKRqz5IdSCiYWv-eHBrYRnx1wXfncwLI/viewform?edit_requested=true&amp;pli=1 apply].

We also request your support in sharing this opportunity within your communities and networks, so that it can reach a wider and more diverse group of participants.

Thank you for your continued support. '''OKI (IIIT-H)''' [[వాడుకరి:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[వాడుకరి చర్చ:MediaWiki message delivery|చర్చ]]) 13:02, 17 మే 2026 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Nitesh (OKI)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Nitesh_Gill/lists/Indic_VPs&amp;oldid=30361720 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Vote now in the 2026 U4C election&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
Eligible voters are asked to participate in the 2026 [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee]] election. More information–including an eligibility check, voting process information, candidate information, and a link to the vote–are available on Meta at the [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026|2026 Election information page]]. The vote closes on 2 June 2026 at [https://zonestamp.toolforge.org/1780358400 00:00 UTC].

Please vote if your account is eligible. Results will be available by 14 June 2026. -- In cooperation with the U4C,&lt;section end=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
&lt;/div&gt;

[[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]]) 17:15, 27 మే 2026 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=30513860 --&gt;

== క్రాప్ టూల్ వికీసోర్స్ లో పనిచేయడం లేదు   ==

{{ping|Arjunaraoc}} కొంచెం చూస్తారా ? [[వాడుకరి:Vjsuseela|Vjsuseela]] ([[వాడుకరి చర్చ:Vjsuseela|చర్చ]]) 13:48, 10 జూన్ 2026 (UTC)

:@[[వాడుకరి:Vjsuseela|Vjsuseela]] గారు,  మీడియావికీలో మార్పుల వలన ఏదో సమస్య ఏర్పడినట్లుంది. ఇటీవల మీడియావికీ మార్పులు నేను అంతగా గమనించుటలేదు కావున [[:m:Indic-TechCom/Requests#Cropimage_gadget_stopped_working_on_Telugu_Wikisource]] దగ్గర నివేదించాను. @[[వాడుకరి:Jayprakash12345|Jayprakash12345]] గారు కాని ఇతరులు కాని సహాయం చేయమని కోరాను. [[వాడుకరి:Arjunaraoc|అర్జున]] ([[వాడుకరి చర్చ:Arjunaraoc|చర్చ]]) 01:05, 11 జూన్ 2026 (UTC)
::ధన్యవాదాలు అండి. [[వాడుకరి:Vjsuseela|Vjsuseela]] ([[వాడుకరి చర్చ:Vjsuseela|చర్చ]]) 05:30, 11 జూన్ 2026 (UTC)
:::@[[వాడుకరి:Vjsuseela|Vjsuseela]] గారు, @[[వాడుకరి:ZI Jony|ZI Jony]] గారి సహాయంతో  సమస్య పరిష్కరించబడింది.  పరిశీలించి ఇంకేమైనా సమస్యలుంటే తెలపండి. [[వాడుకరి:Arjunaraoc|అర్జున]] ([[వాడుకరి చర్చ:Arjunaraoc|చర్చ]]) 00:25, 12 జూన్ 2026 (UTC)
::::ధన్యవాదాలు అండి. చూసాను. ఇప్పుడు క్రాప్ టూల్ కనపడుతోంది. [[వాడుకరి:Vjsuseela|Vjsuseela]] ([[వాడుకరి చర్చ:Vjsuseela|చర్చ]]) 03:54, 12 జూన్ 2026 (UTC)

== ప్రాచీన ఫాంట్  &lt;s&gt;&quot;౯&quot;&lt;/s&gt; ౝ ==

{{ping|Arjunaraoc}}
{{ping| Rajasekhar1961}}

కొన్ని పుస్తకాలలో ఈ పై ఫాంట్ (౯) ఉపయోగించాలి. అంకెలలో (౯) ఉంది ఉపయోగించవచ్చా? తెలియచేయగలరు. [[వాడుకరి:Vjsuseela|Vjsuseela]] ([[వాడుకరి చర్చ:Vjsuseela|చర్చ]]) 14:04, 10 జూన్ 2026 (UTC)

:@[[వాడుకరి:Vjsuseela|Vjsuseela]] గారు, ఇది తెలుగు అంకె 9.  కొన్ని పాత పుస్తకాలను పాఠ్యీకరించేటప్పుడు ఇప్పడు సాధారణ వాడుకలోలేని అంకెలకు బదులు, ఇండోఅరబిక్ అంకెలనే వాడాము.  కాని వాటిని అలానే వాడి, ఏదైనా సాంకేతికంగా  తాత్కాలికంగా చూపించేటప్పుడు  ఇండో అరబిక్ అంకెలను చూపితే బాగుంటుంది అనిపిస్తుంది. ఆ పుస్తకంపై కృషి చేసేవారితో చర్చించి నిర్ణయం తీసుకోండి. [[వాడుకరి:Arjunaraoc|అర్జున]] ([[వాడుకరి చర్చ:Arjunaraoc|చర్చ]]) 01:10, 11 జూన్ 2026 (UTC)
::అలాగే అండి. ఇది అంకెలలో సమస్య కాదండి. పాఠ్యంలో సమస్య. ఉదాహరణకి - '''వారెల్లరు౯''' [[వాడుకరి:Vjsuseela|Vjsuseela]] ([[వాడుకరి చర్చ:Vjsuseela|చర్చ]]) 05:43, 11 జూన్ 2026 (UTC)
:::అది తొమ్మిది కాదండి. న్ - అక్షరం. [[వాడుకరి:దేవీప్రసాదశాస్త్రి|గరిమెళ్ళ దేవీప్రసాదశాస్త్రి]] ([[వాడుకరి చర్చ:దేవీప్రసాదశాస్త్రి|చర్చ]]) 06:46, 11 జూన్ 2026 (UTC)
::అంటే నకారపొల్లుకు బదులు న్ - అక్షరం చేర్చవచ్చునా.--[[వాడుకరి:Rajasekhar1961|Rajasekhar1961]] ([[వాడుకరి చర్చ:Rajasekhar1961|చర్చ]]) 11:15, 11 జూన్ 2026 (UTC)
:::@[[వాడుకరి:Rajasekhar1961|Rajasekhar1961]], @[[వాడుకరి:Vjsuseela|Vjsuseela]], @[[వాడుకరి:దేవీప్రసాదశాస్త్రి|దేవీప్రసాదశాస్త్రి]] గార్లకు, అర్ధమైంది. నకారపొల్లుకి అంకే ౯ కి తేడా వుంది.  ౯ కంటె నకారపొల్లుకి ఇంకొక ఇంకొక చిన్న అడ్డగీత అదనంగా వుంటుంది.  నకారపొల్లు యూనికోడ్ లో 2020 లో చేర్చబడింది. గూగుల్ నుండి అందుబాటులో వున్న Noto Sans Telugu font లో అందుబాటులో వున్నది. అయితే నా కంప్యూటర్ (లినక్స్) లో స్థాపించిన తరువాత  వికీపీడియాలో కనబడేటట్లు చేయటంలో నాకింకా సమస్యలున్నాయి.  మీ విండోస్ కంప్యూటర్లలో  Alt +0C5D అనగా Alt నొక్కి వుంచి సున్నా(0), C,5,D నొక్కాలి.  ఈ గుర్తు సరిగా కనబడకపోతే Noto Sans Telugu  Font స్థాపించుకొని  ప్రయత్నించండి. దీనికి మీరు సాంకేతిక నైపుణ్యత కలిగిన వారి సహాయం తీసుకోవడం అవసరమవవచ్చు.  [[వాడుకరి:Arjunaraoc|అర్జున]] ([[వాడుకరి చర్చ:Arjunaraoc|చర్చ]]) 02:09, 12 జూన్ 2026 (UTC)
:::: క్రోమ్ బ్రౌజర్  లో సరిగా కనబడుతున్నది.--[[వాడుకరి:Arjunaraoc|అర్జున]] ([[వాడుకరి చర్చ:Arjunaraoc|చర్చ]]) 02:27, 12 జూన్ 2026 (UTC)
:::::అలాగేనండి. ప్రయత్నం చేస్తాను. ధన్యవాదాలు. [[వాడుకరి:Vjsuseela|Vjsuseela]] ([[వాడుకరి చర్చ:Vjsuseela|చర్చ]]) 04:09, 12 జూన్ 2026 (UTC)
:::::ఆగుర్తు ఇప్పుడు వాడుకలో లేదు. దానికి బదులు న్ గాని ర్ గాని (దీనికి కూడా ప్రాచీనతెలుఁగులో వాడబడింది) మార్పిడి చేయవచ్చు. [[వాడుకరి:దేవీప్రసాదశాస్త్రి|గరిమెళ్ళ దేవీప్రసాదశాస్త్రి]] ([[వాడుకరి చర్చ:దేవీప్రసాదశాస్త్రి|చర్చ]]) 05:14, 12 జూన్ 2026 (UTC)
:::::Firefox లో కూడా Noto Sans Telugu fonts అన్నీ తాజాపరచినతరువాత సమస్య తీరింది. మరిన్ని వివరాలకు [https://bugzilla.mozilla.org/show_bug.cgi?id=2047062 బగ్] చూడండి. [[వాడుకరి:Arjunaraoc|అర్జున]] ([[వాడుకరి చర్చ:Arjunaraoc|చర్చ]]) 01:25, 13 జూన్ 2026 (UTC)</text>
      <sha1>8tnrw2awlngtt3a5h2mn8myyrawtlwr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>హరియే ఎరుగును</title>
    <ns>0</ns>
    <id>9379</id>
    <revision>
      <id>559113</id>
      <parentid>20063</parentid>
      <timestamp>2026-06-12T13:36:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dglasri</username>
        <id>7328</id>
      </contributor>
      <comment>/* బయటి లింకులు */</comment>
      <origin>559113</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2193" sha1="t87hqj63ot19ze8lo8xdrw0kumyx95f" xml:space="preserve">{{Annamayya-box1-top|హరియే ఎరుగును   (రాగం: ) (తాళం : )}}

&lt;poem&gt;
హరియే ఎరుగును అందరి బతుకులు
యిరవై ఈతని యెరుగుటే మేలు

వెనకటి బ్రహ్మలు వేవేల సంఖ్యలు
యెనసి బ్రహ్మాండము లేలిరట
పెనగొని వారల పేరులు మరచిరి
మనుజ కీటముల మరెవ్వడెరుగు

ఆసఁదొల్లి మును లనంతకోట్లు
చేసిరి తపములు సేనలుగా
యేసిరులందిరి యెరగ రెవ్వరును
వేసపునరులకు విధి యేదో

కలవనేకములు కర్మ మార్గములు
పలుదేవతలిటు పాటించిరి
బలిమి శ్రీ వేంకట పతికి మొరయిడి
వెలసిరి తుదనిదె వెరవిందరికి
&lt;/poem&gt;
{{Annamayya-box-bottom}}


{{Annamayya-box2-top|hariyE erugunu   (Raagam: )  (Taalam: )}}
&lt;poem&gt;
hariyE erugunu aMdari batukulu
yiravai Itani yeruguTE mElu

venakaTi brahmalu vEvEla saMkhyalu
yenasi brahmAMDamu lEliraTa
penagoni vArala pErulu marachiri
manuja kITamula marevvaDerugu

Asa@Mdolli munu lanaMtakOTlu
chEsiri tapamulu sEnalugA
yEsirulaMdiri yeraga revvarunu
vEsapunarulaku vidhi yEdO

kalavanEkamulu karma maargamulu
paludEvataliTu paaTinchirib
balimi SrI vEnkaTa patiki morayiDi
velasiri tudanide veravindariki
&lt;/poem&gt;
{{Annamayya-box-bottom}}


===బయటి లింకులు===
&lt;h1&gt;Listen Audio&lt;/h1&gt;
[https://www.tirumala.org/ANNAMAYYA%20SANKIRTANAS/34%20%20%20ANNAMAYYA%20HARI%20PADA%20MAKARANDAM/02%20HARIYE.mp3 Hariye erugunu - హరియే ఎరుగును]

&lt;!-- esnips లింక్ పనిచేయడం లేదు — పని చేసే లింక్‌తో భర్తీ చేయబడింది By Dglasri--&gt;
----
{{అన్నమయ్య పాటలు}}

[[Category:అన్నమయ్య పాటలు ]]</text>
      <sha1>t87hqj63ot19ze8lo8xdrw0kumyx95f</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:కందుకూరి వీరేశలింగం కృత గ్రంథములు.pdf/152</title>
    <ns>104</ns>
    <id>24310</id>
    <revision>
      <id>559129</id>
      <parentid>175562</parentid>
      <timestamp>2026-06-12T14:06:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Saniya kousar</username>
        <id>7307</id>
      </contributor>
      <comment>/* సమస్యాత్మకం */</comment>
      <origin>559129</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3173" sha1="0osw34erg3t13xdj8s0xnnsrlvptr4d" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;2&quot; user=&quot;Saniya kousar&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;నప్పుడు దు:ఖపడుట యటుండగా ఇప్పటినుండియు విచారపడవలసి వచ్చును; ఒక వేళ రాకపోయెడుపక్షమున వ్యర్థముగా లేనిపోని చింత పడవలసివచ్చును; ఆవట్టి విచారముచేతనే కీడు గలిగినను గలుగ వచ్చునుగాని, సంతోషపడుటచేత మేలుమాత్రము కలుగనేరదు.

సుబ్బ - పండితులై యుండియు మీ రాలాగున చెలవిచ్చుట బావ్యముకాదు. పెద్దలుచెప్పిన శాస్త్రములయందు మన మెప్పుడు గుఱియుంచవలెను. ఆమాట పోనిండి; మీకుమార్తెకు పెండ్లియీడు వచ్చిన ట్టున్నది; ఇంకను వివాహప్రయత్నము చేయక యశ్రద్ధగా నున్నారేమి?

రాజ - ఆవిషయ మైయే నేనును విచారించుచున్నాను. అనుకూల మయిన సంబంధము కనబడలేదు; చేతిలో సొమ్ము సహితము కనబడదు. మీఎఱుక నెక్కడనైనను మంచిసంబంధము లేదుగదా?

సుబ్బ - సం-బం-ధమా? ఉన్నదికాని, వారు గొప్పవారు! మీకు సర్వవిధముల ననుకూలముగా నుండును.

రాజ - వారిదేయూరు? మన మేమిప్రయత్నముచేసిన ఆసంబంధము లభ్యమగును.

సుబ్బ - వారిది పెద్దాపురము. వారియింటిపేరు మంచిరాజు వారు; వారికి సంవత్సరమునకు రెండువేలరూపాయలు వచ్చు మాన్యము లున్నవి; ఇవిగాక వారియొద్ద రొక్కముగూడ విస్తారముగా నున్నదని వాడుక. చిన్నవాడు ప్రథమవరుడు; స్ఫురద్రూపి, అతనికొక్క యన్నగా రున్నారుగాని, ఆయనకు సంతానములేదు. ముందు సమస్తమునకును ఈచిన్నవాడే కర్తయగును. పెండ్లికొమారునిపేరు పద్మరాజుగారు. ఆసంబంధము మన శోభనాద్రిరాజుగారు ప్రయత్నముచేసినపక్షమున మీయదృష్టబలమువలన రావలెను గాని మఱియొకవిధముగా మీకు లభింపదు.&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>0osw34erg3t13xdj8s0xnnsrlvptr4d</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:కందుకూరి వీరేశలింగం కృత గ్రంథములు.pdf/121</title>
    <ns>104</ns>
    <id>24312</id>
    <revision>
      <id>559116</id>
      <parentid>175561</parentid>
      <timestamp>2026-06-12T13:42:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Saniya kousar</username>
        <id>7307</id>
      </contributor>
      <comment>ocr done</comment>
      <origin>559116</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3567" sha1="ilbskx3tnjrihc0hvgun34vg1quwgxa" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Matangi.rajesh&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;                   ఎనిమిదవ ప్రకరణము                   111                
తీర్చుకొనిరి. రాజ శేఖరుఁడుగారు మిక్కిలి బడలియున్న వారయ్యును,
సమీపములో నెక్కడను ఊరులేదని విన్నందున నే వేళ్ళకై నను రాజా
నగరమునకుఁ బోవ నిశ్చయించుకొని, తమవారినందఱిని లేవ నియ
మించి యారాజుతో ముచ్చటలాడుచు దారిసాగి నడవనారంభించిరి.
రాజ...రాజుగారూ! మీ పేరేమి? మినివాసస్థల మెక్కడ?
మీరిక్కడ కొంటిగా నెందుకువచ్చినారు ?
రాజు...నాపేరు రామరాజు ; మాది పెద్దాపురమునకు సమీ
పముననున్న కట్టమూరు వాసస్థలము; మాకక్కడ నాలుగు కాండ్ల
వ్యవసాయ మున్నది ; రాజమహేంద్రవరములోనున్న మా బంధువులఁ
జూచుటకై పది దినముల క్రిందట పోయి, నిన్న తెల్లవారుజామున
బయలుదేరి మరల వచ్చుచుండగాఁ నొక పెద్దపులివచ్చి నన్నెదిరించినది;
నా పైన నున్న యుత్తరీయమును వేగముగా నెడమచేతికిఁ జుట్టుకొని
యాచేయి పులినోటి కందించి రెండవ చేతిలోని కతితో
బొమ్మునఁ బొడిచితిని; ఆపులి మిక్కిలి బలముకలది కాఁబట్టి
యాపోటును లక్ష్యముచేయక త్రోవపొడుగునను నెత్తురు గాలువలు
గట్ట నన్నడవిలోనికి బహుదూర మాడ్చుకొనిపోయెను ; -ఈలోపల
నేను కత్తితో దానిని పలు చోట్లను బొడిచినందున నడువలేక యొక
వృక్ష సమీపమునఁ బడియెను, నేను బహుప్రయాసతోఁ జేయి
పదల్చుకొనుటకై కడిచేతిలోని కత్తి వదలి పెట్టి దానినోరు పెగలించి
చే యూడఁదీసికొంటిని; ఇంతలో మునుపటి దానికంటెను బలమైన
మఱియొక వ్యాఘ్రము చేరువ పొదయందుండి నామీఁదికి దుమికెను;
కాని దై వనశముచేతఁ గొంచెము గుణితప్పి నాప్రక్క నున్న చిన్న
గోతిలోఁ బడెను; కత్తిని బుచ్చుకొనుటకు సమయము చిక్కనందున
వెంటనే నేను వృక్షము కెగఁబ్రాఁకి అది మరల దూఁకులోపల&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ilbskx3tnjrihc0hvgun34vg1quwgxa</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>559118</id>
      <parentid>559116</parentid>
      <timestamp>2026-06-12T13:47:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Saniya kousar</username>
        <id>7307</id>
      </contributor>
      <origin>559118</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3565" sha1="md8us5cl8ih65klqoy5zxi2gczi0p74" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Matangi.rajesh&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;                   ఎనిమిదవ ప్రకరణము                   111              
తీర్చుకొనిరి. రాజ శేఖరుఁడుగారు మిక్కిలి బడలియున్న వారయ్యును,
సమీపములో నెక్కడను ఊరులేదని విన్నందున నే వేళ్ళకై నను రాజా
నగరమునకుఁ బోవ నిశ్చయించుకొని, తమవారినందఱిని లేవ నియ
మించి యారాజుతో ముచ్చటలాడుచు దారిసాగి నడవనారంభించిరి.
రాజ...రాజుగారూ! మీ పేరేమి? మినివాసస్థల మెక్కడ?
మీరిక్కడ కొంటిగా నెందుకువచ్చినారు ?
రాజు...నాపేరు రామరాజు ; మాది పెద్దాపురమునకు సమీ
పముననున్న కట్టమూరు వాసస్థలము; మాకక్కడ నాలుగు కాండ్ల
వ్యవసాయ మున్నది ; రాజమహేంద్రవరములోనున్న మా బంధువులఁ
జూచుటకై పది దినముల క్రిందట పోయి, నిన్న తెల్లవారుజామున
బయలుదేరి మరల వచ్చుచుండగాఁ నొక పెద్దపులివచ్చి నన్నెదిరించినది;
నా పైన నున్న యుత్తరీయమును వేగముగా నెడమచేతికిఁ జుట్టుకొని
యాచేయి పులినోటి కందించి రెండవ చేతిలోని కతితో
బొమ్మునఁ బొడిచితిని; ఆపులి మిక్కిలి బలముకలది కాఁబట్టి
యాపోటును లక్ష్యముచేయక త్రోవపొడుగునను నెత్తురు గాలువలు
గట్ట నన్నడవిలోనికి బహుదూర మాడ్చుకొనిపోయెను ; -ఈలోపల
నేను కత్తితో దానిని పలు చోట్లను బొడిచినందున నడువలేక యొక
వృక్ష సమీపమునఁ బడియెను, నేను బహుప్రయాసతోఁ జేయి
పదల్చుకొనుటకై కడిచేతిలోని కత్తి వదలి పెట్టి దానినోరు పెగలించి
చే యూడఁదీసికొంటిని; ఇంతలో మునుపటి దానికంటెను బలమైన
మఱియొక వ్యాఘ్రము చేరువ పొదయందుండి నామీఁదికి దుమికెను;
కాని దై వనశముచేతఁ గొంచెము గుణితప్పి నాప్రక్క నున్న చిన్న
గోతిలోఁ బడెను; కత్తిని బుచ్చుకొనుటకు సమయము చిక్కనందున
వెంటనే నేను వృక్షము కెగఁబ్రాఁకి అది మరల దూఁకులోపల&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>md8us5cl8ih65klqoy5zxi2gczi0p74</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>559123</id>
      <parentid>559118</parentid>
      <timestamp>2026-06-12T13:53:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Saniya kousar</username>
        <id>7307</id>
      </contributor>
      <comment>/* పాఠ్యం లేనిది */</comment>
      <origin>559123</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3565" sha1="95vswe18brdde5oec21fqem29ljqoly" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;0&quot; user=&quot;Saniya kousar&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;                   ఎనిమిదవ ప్రకరణము                   111              
తీర్చుకొనిరి. రాజ శేఖరుఁడుగారు మిక్కిలి బడలియున్న వారయ్యును,
సమీపములో నెక్కడను ఊరులేదని విన్నందున నే వేళ్ళకై నను రాజా
నగరమునకుఁ బోవ నిశ్చయించుకొని, తమవారినందఱిని లేవ నియ
మించి యారాజుతో ముచ్చటలాడుచు దారిసాగి నడవనారంభించిరి.
రాజ...రాజుగారూ! మీ పేరేమి? మినివాసస్థల మెక్కడ?
మీరిక్కడ కొంటిగా నెందుకువచ్చినారు ?
రాజు...నాపేరు రామరాజు ; మాది పెద్దాపురమునకు సమీ
పముననున్న కట్టమూరు వాసస్థలము; మాకక్కడ నాలుగు కాండ్ల
వ్యవసాయ మున్నది ; రాజమహేంద్రవరములోనున్న మా బంధువులఁ
జూచుటకై పది దినముల క్రిందట పోయి, నిన్న తెల్లవారుజామున
బయలుదేరి మరల వచ్చుచుండగాఁ నొక పెద్దపులివచ్చి నన్నెదిరించినది;
నా పైన నున్న యుత్తరీయమును వేగముగా నెడమచేతికిఁ జుట్టుకొని
యాచేయి పులినోటి కందించి రెండవ చేతిలోని కతితో
బొమ్మునఁ బొడిచితిని; ఆపులి మిక్కిలి బలముకలది కాఁబట్టి
యాపోటును లక్ష్యముచేయక త్రోవపొడుగునను నెత్తురు గాలువలు
గట్ట నన్నడవిలోనికి బహుదూర మాడ్చుకొనిపోయెను ; -ఈలోపల
నేను కత్తితో దానిని పలు చోట్లను బొడిచినందున నడువలేక యొక
వృక్ష సమీపమునఁ బడియెను, నేను బహుప్రయాసతోఁ జేయి
పదల్చుకొనుటకై కడిచేతిలోని కత్తి వదలి పెట్టి దానినోరు పెగలించి
చే యూడఁదీసికొంటిని; ఇంతలో మునుపటి దానికంటెను బలమైన
మఱియొక వ్యాఘ్రము చేరువ పొదయందుండి నామీఁదికి దుమికెను;
కాని దై వనశముచేతఁ గొంచెము గుణితప్పి నాప్రక్క నున్న చిన్న
గోతిలోఁ బడెను; కత్తిని బుచ్చుకొనుటకు సమయము చిక్కనందున
వెంటనే నేను వృక్షము కెగఁబ్రాఁకి అది మరల దూఁకులోపల&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>95vswe18brdde5oec21fqem29ljqoly</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>559124</id>
      <parentid>559123</parentid>
      <timestamp>2026-06-12T14:01:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Saniya kousar</username>
        <id>7307</id>
      </contributor>
      <comment>/* సమస్యాత్మకం */</comment>
      <origin>559124</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3565" sha1="2kaa8xnba4ouhekfz8hdovnn25qjt7g" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;2&quot; user=&quot;Saniya kousar&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;                   ఎనిమిదవ ప్రకరణము                   111              
తీర్చుకొనిరి. రాజ శేఖరుఁడుగారు మిక్కిలి బడలియున్న వారయ్యును,
సమీపములో నెక్కడను ఊరులేదని విన్నందున నే వేళ్ళకై నను రాజా
నగరమునకుఁ బోవ నిశ్చయించుకొని, తమవారినందఱిని లేవ నియ
మించి యారాజుతో ముచ్చటలాడుచు దారిసాగి నడవనారంభించిరి.
రాజ...రాజుగారూ! మీ పేరేమి? మినివాసస్థల మెక్కడ?
మీరిక్కడ కొంటిగా నెందుకువచ్చినారు ?
రాజు...నాపేరు రామరాజు ; మాది పెద్దాపురమునకు సమీ
పముననున్న కట్టమూరు వాసస్థలము; మాకక్కడ నాలుగు కాండ్ల
వ్యవసాయ మున్నది ; రాజమహేంద్రవరములోనున్న మా బంధువులఁ
జూచుటకై పది దినముల క్రిందట పోయి, నిన్న తెల్లవారుజామున
బయలుదేరి మరల వచ్చుచుండగాఁ నొక పెద్దపులివచ్చి నన్నెదిరించినది;
నా పైన నున్న యుత్తరీయమును వేగముగా నెడమచేతికిఁ జుట్టుకొని
యాచేయి పులినోటి కందించి రెండవ చేతిలోని కతితో
బొమ్మునఁ బొడిచితిని; ఆపులి మిక్కిలి బలముకలది కాఁబట్టి
యాపోటును లక్ష్యముచేయక త్రోవపొడుగునను నెత్తురు గాలువలు
గట్ట నన్నడవిలోనికి బహుదూర మాడ్చుకొనిపోయెను ; -ఈలోపల
నేను కత్తితో దానిని పలు చోట్లను బొడిచినందున నడువలేక యొక
వృక్ష సమీపమునఁ బడియెను, నేను బహుప్రయాసతోఁ జేయి
పదల్చుకొనుటకై కడిచేతిలోని కత్తి వదలి పెట్టి దానినోరు పెగలించి
చే యూడఁదీసికొంటిని; ఇంతలో మునుపటి దానికంటెను బలమైన
మఱియొక వ్యాఘ్రము చేరువ పొదయందుండి నామీఁదికి దుమికెను;
కాని దై వనశముచేతఁ గొంచెము గుణితప్పి నాప్రక్క నున్న చిన్న
గోతిలోఁ బడెను; కత్తిని బుచ్చుకొనుటకు సమయము చిక్కనందున
వెంటనే నేను వృక్షము కెగఁబ్రాఁకి అది మరల దూఁకులోపల&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>2kaa8xnba4ouhekfz8hdovnn25qjt7g</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>559127</id>
      <parentid>559124</parentid>
      <timestamp>2026-06-12T14:05:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Saniya kousar</username>
        <id>7307</id>
      </contributor>
      <comment>/* సమస్యాత్మకం */</comment>
      <origin>559127</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3513" sha1="nhn4elq4j451jj7q875sn23d28g1frw" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;2&quot; user=&quot;Saniya kousar&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ఎనిమిదవ ప్రకరణము
111
తీర్చుకొనిరి. రాజ శేఖరుఁడుగారు మిక్కిలి బడలియున్న వారయ్యును,
సమీపములో నెక్కడను ఊరులేదని విన్నందున నే వేళ్ళకై నను రాజా
నగరమునకుఁ బోవ నిశ్చయించుకొని, తమవారినందఱిని లేవ నియ
మించి యారాజుతో ముచ్చటలాడుచు దారిసాగి నడవనారంభించిరి.
రాజ..రాజుగారూ! మీ పేరేమి? మినివాసస్థల మెక్కడ?
మీరిక్కడ కొంటిగా నెందుకువచ్చినారు ?
రాజు...నాపేరు రామరాజు ; మాది పెద్దాపురమునకు సమీ
పముననున్న కట్టమూరు వాసస్థలము; మాకక్కడ నాలుగు కాండ్ల
వ్యవసాయ మున్నది ; రాజమహేంద్రవరములోనున్న మా బంధువులఁ
జూచుటకై పది దినముల క్రిందట పోయి, నిన్న తెల్లవారుజామున
బయలుదేరి మరల వచ్చుచుండగాఁ నొక పెద్దపులివచ్చి నన్నెదిరించినది;
నా పైన నున్న యుత్తరీయమును వేగముగా నెడమచేతికిఁ జుట్టుకొని
యాచేయి పులినోటి కందించి రెండవ చేతిలోని కతితో
బొమ్మునఁ బొడిచితిని; ఆపులి మిక్కిలి బలముకలది కాఁబట్టి
యాపోటును లక్ష్యముచేయక త్రోవపొడుగునను నెత్తురు గాలువలు
గట్ట నన్నడవిలోనికి బహుదూర మాడ్చుకొనిపోయెను ; -ఈలోపల
నేను కత్తితో దానిని పలు చోట్లను బొడిచినందున నడువలేక యొక
వృక్ష సమీపమునఁ బడియెను, నేను బహుప్రయాసతోఁ జేయి
పదల్చుకొనుటకై కడిచేతిలోని కత్తి వదలి పెట్టి దానినోరు పెగలించి
చే యూడఁదీసికొంటిని; ఇంతలో మునుపటి దానికంటెను బలమైన
మఱియొక వ్యాఘ్రము చేరువ పొదయందుండి నామీఁదికి దుమికెను;
కాని దై వనశముచేతఁ గొంచెము గుణితప్పి నాప్రక్క నున్న చిన్న గోతిలోఁ బడెను; కత్తిని బుచ్చుకొనుటకు సమయము చిక్కనందున వెంటనే నేను వృక్షము కెగఁబ్రాఁకి అది మరల దూఁకులోపల&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>nhn4elq4j451jj7q875sn23d28g1frw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>రచయిత:దీవి గోపాలాచార్యులు</title>
    <ns>102</ns>
    <id>33899</id>
    <revision>
      <id>559215</id>
      <parentid>558129</parentid>
      <timestamp>2026-06-13T06:18:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <comment>/* రచనలు */</comment>
      <origin>559215</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1137" sha1="e00bgcwweyhi9r26s1wcurgstbtdydy" xml:space="preserve">{{రచయిత
 |ఇంటిపేరు = దీవి
 |అసలుపేరు = గోపాలాచార్యులు
 |పేరు_మొదటి_అక్షరం = ద
 |పుట్టిన_యేడు = 1872
 |గిట్టిన_యేడు = 1920
 |వివరణ = 
 |బొమ్మ= Divi gopalacharlu.png
 |వికీపీడియా_లంకె = దీవి గోపాలాచార్యులు
 |వికీవ్యాఖ్య_లంకె = 
 |కామన్సు లంకె= 
}}

==రచనలు==
* ఆయుర్వేదాంగ శల్యతంత్రము
* '' ఆయుర్వేదము '' - [[ఆంధ్రపత్రిక సంవత్సరాది సంచిక 1910]]
* హిందూవిశ్వవిద్యాలయము ఆయుర్వేదము(1916) - [[సూచిక:హిందూ విశ్వవిద్యాలయం ఆయుర్వేదం ప్రశస్తి.pdf]]
* రసప్రదీపిక (1916) - [[సూచిక:రసప్రదీపిక.pdf]]
* అగస్త్యవైద్యము</text>
      <sha1>e00bgcwweyhi9r26s1wcurgstbtdydy</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 1/సంచిక 2/ఎవరు? (సశేషము) పద్యములు</title>
    <ns>0</ns>
    <id>152339</id>
    <revision>
      <id>559166</id>
      <parentid>462230</parentid>
      <timestamp>2026-06-12T17:53:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vjsuseela</username>
        <id>1850</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>added [[Category:పద్యములు]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>559166</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="706" sha1="kdxrvavqi8fpk72kg3v2hqki5li4nmo" xml:space="preserve">{{తలకట్టు
 | శీర్షిక = [[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 1/సంచిక 2|సంచిక 2]]
 | రచయిత = రాయప్రోలు సుబ్బారావు
| అనువాదం=
 | విభాగము  = ఎవరు? (సశేషము) పద్యములు
 | ముందరి = 
 | తదుపరి =
 | వివరములు = 
|సంవత్సరం=1916
}}
&lt;pages index=&quot;Grandaalaya Sarvasvamu - Vol.1, No.2 (1916).pdf&quot; from=7  = to=10 tosection=&quot;10A&quot;/&gt;

[[వర్గం:గ్రంథాలయ సర్వస్వము-రచనలు]]
[[వర్గం:పద్యములు]]</text>
      <sha1>kdxrvavqi8fpk72kg3v2hqki5li4nmo</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>559169</id>
      <parentid>559166</parentid>
      <timestamp>2026-06-12T18:24:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vjsuseela</username>
        <id>1850</id>
      </contributor>
      <origin>559169</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="705" sha1="tbvnfndsnjfhaeawvlj5aox2bb9w1if" xml:space="preserve">{{తలకట్టు
 | శీర్షిక = [[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 1/సంచిక 2|సంచిక 2]]
 | రచయిత = రాయప్రోలు సుబ్బారావు
| అనువాదం=
 | విభాగము  = ఎవరు? (సశేషము) పద్యములు
 | ముందరి = 
 | తదుపరి =
 | వివరములు = 
|సంవత్సరం=1916
}}
&lt;pages index=&quot;Grandaalaya Sarvasvamu - Vol.1, No.2 (1916).pdf&quot; from=7 = to=10 tosection=&quot;10A&quot;/&gt;

[[వర్గం:గ్రంథాలయ సర్వస్వము-రచనలు]]
[[వర్గం:పద్యములు]]</text>
      <sha1>tbvnfndsnjfhaeawvlj5aox2bb9w1if</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:Vavilala Somayajulu Sahityam-1.pdf/336</title>
    <ns>104</ns>
    <id>158359</id>
    <revision>
      <id>559132</id>
      <parentid>456398</parentid>
      <timestamp>2026-06-12T14:09:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Saniya kousar</username>
        <id>7307</id>
      </contributor>
      <comment>/* సమస్యాత్మకం */</comment>
      <origin>559132</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2625" sha1="jntdy14d59k74eipqm045nolk0jodi1" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;2&quot; user=&quot;Saniya kousar&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;భావజ్ఞులు దాని “విభా-
వ”మ్మనుచును తెలుపంగా
కళయందున ఉంటున్నది. 4 ఆ
అనుభావము
రతి మొదలౌ స్థాయి భావ
ములను, చింత మొదలు అయిన
వ్యభిచారీభావాలను
ఏది స్మరణకును తెచ్చునొ
అది “అనుభావ”మ్మనుచును
చెప్పంగా బడుతున్నది
'వ్యభిచారి భావము
ఏ భావము రత్యాది
స్థాయి భావముల కెదురుగ
సంచరిస్తు ఉంటుందో
అది “వ్యభిచారీభావ”
5
స్థాయ్యనుభా
వముల చేత జ్ఞాపింపగ
బడుట చేత స్థాయికి అను
భావములకు జ్ఞాప్య - జ్ఞాప
కపు భావము సంబంధం
బని చెప్పగబడుతున్నది.
సంయోగము
స్థాయీభావములు వ్యభిచా
చార భావమ్ముల చేత
పోషింపగ బడుతున్నవి.
కనుకను స్థాయీ - వ్యభిచా
రీభావములకును పోష్య
పోషక భావము సంబం
ధమ్మనబడుతూ ఉన్నది.
7 ఆ
8
మ్మని భావార్థజ్ఞులచే
ముందు చెప్పినట్టి తెఱగు
తెలియంగాఁ దగినట్టిది
6
భేదమ్ములు సూత్రములో
స్థాయి విభావాది భావముల సంబంధము
స్థాయి అయిన అద్ది విభా
వముల చేత పుట్టింపం
బడునది గావునను స్థాయి
విభావముల కొకటొకటికి,
కార్య కారణపు భావము
సంబంధమ్మని చెప్పగ
బడుతున్నది
రసము
నుండెడు 'సంయోగపు శ
బారము అని చెప్పబడును. 8 ఆ
స్థాయి విభావాను భావ
వ్యభిచారీ భావాలచె
మనోజ్ఞత్వమును పొందిం
పంగా బడి రస మౌను
9.
7
336
వావిలాల సోమయాజులు సాహిత్యం-1&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>jntdy14d59k74eipqm045nolk0jodi1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:Grandaalaya Sarvasvamu - Vol.1, No.2 (1916).pdf/7</title>
    <ns>104</ns>
    <id>160783</id>
    <revision>
      <id>559168</id>
      <parentid>473912</parentid>
      <timestamp>2026-06-12T18:22:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vjsuseela</username>
        <id>1850</id>
      </contributor>
      <origin>559168</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4118" sha1="7909x8jrc057xhloml04mab5oisecc2" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Vjsuseela&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{Css image crop
|Image = Grandaalaya_Sarvasvamu_-_Vol.1,_No.2_(1916).pdf
|Page = 7
|bSize = 458
|cWidth = 398
|cHeight = 81
|oTop = 60
|oLeft = 44
|Location = center
|Description = 
}}
{{p|fs150|ac}}ఎవరు?&lt;/p&gt;
{{Center|[రాయప్రోలు సుబ్బారావు గారిచే వ్రాయఁబడినది.]&lt;/br&gt;
&lt;big&gt;I&lt;/big&gt;}}
{{left margin|5em}}
&lt;poem&gt;
ఆరుచున్న కలంకారిచీర చెఱఁగు
లనగ నాశాముఖంబుల నందగించె
భాద్రపదనీలనీరదపంక్తులపుడు
వ్రాలుచుండె నభోమణి వాడుకళల.

తామ్రపర్ణి ప్రవాహంబు దరులుదాటి
వఱదఁ బెట్టినయట్లు చూపసంధ్య
మఱలిచనుచుండెఁ బశువులు మార్గలక్ష్మి
యాటలాడుచువలచు నెయ్యారినడల.

కృష్ణయొడ్డున నేకాంతి కేళిఁగొరి
కూరుచుంటిని యొక చోటఁ, గొండనీడ
లొలయఁగఁ గుమారకోమలమలయపవన
మల్ల నల్లనఁగెరలియుయ్యాలలూగ.

ఎఱుపువిఱుగదయ్యె నేటినీట, మెకింత
మునిఁగియుండె జెల్లు పూలపడక,
దరులనలుపుమిగులు దర్శనీయమ్ముగ
నచ్చటచటఁ గానవచ్చుచుండె.

కృష్ణ వేణియందెల మ్రోత యింపువోలి
లాలిత తరంగ భంగి మాలాపసరణి
శ్రవణలాలన మొనరించె, పరిసరమున
వేణువులనుశ్రుతులమురి పెములుగొలుప.

నిండికొన్న సంధ్యా రామణీయకంబు
పొంగిపొరలు స్రవంతీతరంగ శోభ,
యొండొరుల ముద్దులాడుచు నుల్లసిల్లె
లసదపూర్వ ప్రణయ లగ్నలాలనమున.

ఇంతలోన రక్తిమ కృశియించిపోయె,
చీకటిజడల్ ముడుల్ విచ్చిచిందులాడెఁ
గాని విశ్రాంతిఁగన లేదు కర్ల మోహ
లలితమైన వీచీ వేణుమిళితగీతి.

పొదలయందెందొ కనరాక పూర్ణపరిమ
ళమునఁ ద్రోవరులనులాగు సుమములట్ల
కటిక చీకటిలో పలఁ గానరాక
పాడుచుండిరి గంధర్వభామలెవరొ?

హో! రనుచుఘోషి లెడి యేటిఁబాఱఁజూడ
చూపుదగులవు పాలయిసుక పడకలు
గాని, ఱెల్లుపూఁబాన్సులుగాని, మునుఁగ
నట్టి గట్టుల నలుపుచిహ్నములుగాని.

చాకిరేవునఁగాలెడు శవమొకండు,
మినుకులాడుదీపముతోడఁ జనుచునున్న
నావయొకఁడుమాత్రముదోఁచెనాకుముందు
హృదయమేదోకలస్ఫూర్తి ముదితమయ్యె.

అపుడు చప్పుడుగాకుండ నడుగులిడుచు
నెవరొ నడయాడు సరిసన్న లేగుదెంచె
తొణఁకియలసాలసములయితోచునూర్పు
తెమ్మెరలఁబట్టి వలఁగొనెఁ గమ్మదనము.

స్ఫుటముగాఁగానరాని యాసొగసురూపు&lt;/poem&gt;&lt;/div&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>7909x8jrc057xhloml04mab5oisecc2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:Grandaalaya Sarvasvamu - Vol.1, No.2 (1916).pdf/8</title>
    <ns>104</ns>
    <id>160784</id>
    <revision>
      <id>559167</id>
      <parentid>473904</parentid>
      <timestamp>2026-06-12T18:10:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vjsuseela</username>
        <id>1850</id>
      </contributor>
      <origin>559167</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5503" sha1="oynttda3h8o9rkeekvqmt4ywmkfbseg" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Vjsuseela&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{left margin|5em}}
&lt;poem&gt; 
ఎటుచనుచునున్న యనుమానమె తెనాకు
తదభిముఖుఁడఁగా, నూరించెనదియునన్ను
సంవృతంబైన కవి కావ్యశైలి వోలె.

ఎవ్వరీ చిమ్మచీకటి నేకతమ నఁ
బోవువా'రని యడిగితి ముందు నేను,
ఎడతెగని వేణుగానము దడఁగెఁ గొంత
నాదుకంఠస్వరంబు విన్నాణముగను.

ప్రకృతిసాక్షిగఁబల్లెత్తి పలుకలేదు
తనయుదంతమానం తేని చనవు పెనఁగ
పరిచయము లేనివారల వరుసలేడ
వలపు వాడల ననియైనఁ దెలుప లేదు.

మేలిపూదండయొకటి నామెడనుపై చెల
జుట్టు చెంగావి చీర యంచులు బిగించి
పిరుఁదులసియాడఁగట్టిన వెలదియోరు
భ్రాంతిమానసవీచికల్ తాపిలంగ

మగువహస్తమ్ముతోఁఁ దనమస్తకమును
నాభుజస్కంధమందు నానఁగఁదవిల్చి,
చేరెడేసికన్నులనిండ ధారగట్ట
విడిచెనశ్రులు పయ్యెదితడియు చుండ!

పద్మముఖి నోటి దాంబూల పరిమళంబు
తరుణమగుపాణి మంచిగందం పుఁబూఁత
ఫాలతలినున్న కస్తూరి వాసనలును
నాదుహృదయమాకర్షింపలేదు మొదలు.

సగమ తడిసిన పైటయు, సగమువ్రాలి
యున్న కనురెప్పలును, సగముడుకురక్తి 
మనసుసగము, సిగ్గుసగముఁ బెనఁగులాడు
నాయమయవస్ధలే సగమాయెనాకు,

వింతపైవింత మంచుగప్పిన విధాన
ననుజెనకియాక్రమించెఁ గృష్ణాతటాన,
అకట! యేటియానంద భిక్షాటనంబొ!
మోహనము లైన సంకేతభూములందు.

ముదిత పెదవి నిగారింపముత్యమంత
మాటలాడనిఱఁత యారాట పెట్ట
పైటదడపు కన్నీళ్ళతో ఁ బాట నాదు
మనసుఁదడి పె న నేక భావనలునపుడు.

కాంక్ష లేనిన్ను విడ చెనోకలికి! లేక
నీవెకాంక్షల విడనాడినావొ దెలుపు;
మీనిశీధితారలతోడు! కృష్ణతోడు!
చెడ్డయొట్టున్న దిఁక మీద జెప్ప వేసి;

అనుచు దూరమునకు వినవచ్చి వినరాని
యెలుఁగుఁ బెట్టియామెఁ బలుకరించి
యూరకుంటినంత, నొకకొంతసేపటి
క బలయిట్టులనియె నమృతవాణి!
&lt;/poem&gt;&lt;/div&gt;
{{center|&lt;big&gt;II&lt;/big&gt;}}

{{left margin|5em}}
&lt;poem&gt;
ఓర్వలేనివారెవ్వరో యొకరినొకరు
పోల్చుకొనకుండఁ గ్రిందకు వాల్చినారు
నీకు నాకును నడుమ నీ నీలి తెరలు
సెజ్జపయి ప్రణయుల మధ్య లజ్జలాగు

ఎవతవనుచు నన్నడిగితి వీవుముందు ?
ఎవఁడవనినిన్ను నడుగ రాదేల యిపుడు?
సందియంబందితోటు నాయందెరవళి?
ఏల నీవాలకము సంశయింపరాదు.

ఎవతెనని స్పష్టముగ వచియింపఁగలను?
అనువుగాఁగన్న వారింటి యాడుఁబడుచు
నీడుగాఁగొన్న వారింటి తోడికోడ
లిని, గ్రహింపుమిందెవతనో! మనసులోన

ఒకనికిఁ గుమారితను, మఱియొకని కాలి
నింక నెుకనికి తల్లిని యిందులోన
నెవ్వరితనె? భావింపుము హృదయమందు
వావివరుసలు జ్ఞానసంభవము లేని?

నన్ను గనిపాఱవైచి ప్రాణములువిడ చె
ననఁటిచందానమాయమ్మ, యప్పుడాది
పెంచిరఱచేతులం బెట్టి పిన్ని మొదలు
గాగ నా ప్తజనంబులు కాంక్షతోడ.

వెన్నతోడ వండిన ధవళాన్నములను
ఎండ బడి భుజించుటే యెఱుగ నెపుడు&lt;/poem&gt;&lt;/div&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>oynttda3h8o9rkeekvqmt4ywmkfbseg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 1/సంచిక 2/పుస్తకసాంగత్యము (పద్యములు)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>160799</id>
    <revision>
      <id>559251</id>
      <parentid>475116</parentid>
      <timestamp>2026-06-13T10:14:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vjsuseela</username>
        <id>1850</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>added [[Category:పద్యములు]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>559251</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="740" sha1="8efcorvo4yw0358qv6o664iqrmjb1xe" xml:space="preserve">{{తలకట్టు
 | శీర్షిక = [[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 1/సంచిక 2|సంచిక 2]]
 | రచయిత =  అబ్బూరి రామకృష్ణారావు
| అనువాదం=
 | విభాగము  = పుస్తకసాంగత్యము (పద్యములు)
 | ముందరి = 
 | తదుపరి =
 | వివరములు = 
|సంవత్సరం=1916
}}
&lt;pages index=&quot;Grandaalaya Sarvasvamu - Vol.1, No.2 (1916).pdf&quot; from=42 fromsection=&quot;42B&quot; to=42 tosection=&quot;42B&quot;/&gt; 

[[వర్గం:గ్రంథాలయ సర్వస్వము-రచనలు]]
[[వర్గం:పద్యములు]]</text>
      <sha1>8efcorvo4yw0358qv6o664iqrmjb1xe</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:విప్రనారాయణచరిత్రము (చదలువాడ మల్లన).pdf/85</title>
    <ns>104</ns>
    <id>194189</id>
    <revision>
      <id>559101</id>
      <parentid>513131</parentid>
      <timestamp>2026-06-12T12:47:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hasini b</username>
        <id>7312</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>559101</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2393" sha1="sy2a9cj9ekl43opm31s6afzph2h5lkp" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Hasini b&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;మఱియుఁ గల్గినవస్తుసంపదలఁ బొదల నయినఖేదంబులకుఁ బ్రతిక్రియలు గొన్ని కొన్నివిధములఁ దగియెడుకొలఁది నపుడు కువలయేక్షణ లొసరించుకొనుచుఁ జనుచు. {{right|52}}

&lt;poem&gt;
ఉ. కగ్గినగోములు, జెమటగాతెడు మోములు; వాడి నత్తలై
తగ్గిన మేనులు స్వైణకు దార్ల్కొను కౌనులు సారెసారెకుక్
మ్రొగ్గెడు పాదము ల్మడుల ముంచినఖేదము లెండసోకుదు
ల్వెగ్గలమైన యూర్పులును విన్ననితీర్పులు గానిపింపగన్. {{right|54}}
&lt;/poem&gt;

&lt;poem&gt;
క. జలదాకృతి ధృతతులసీ
దళదాముఁడు రంగశాయి, తద్దయు తనపైఁ
గలదాయెనేని యుండ
న్వలదా యీయొడ నొక్కనన మియండన్. {{right|54}}
&lt;/poem&gt;

&lt;poem&gt;
చ. అనుచును దేవదేవి మొదలైన మృగేక్షణ లొయ్యనొయ్యనం
జన ననుపాత్తపూర్వ మనిజస్థితిదూర మధఃకృతాతపం
బరవసరాగతం బవిదితాత్మజనుస్థనల మప్రచోదితం
బనితరలభ్య మప్రతిహతార్జవ మత్వరితాగమంబునై. {{right|55}}
&lt;/poem&gt;

&lt;poem&gt;
సీ. కొలనిపట్టెదయమికుల నెల్లఁ గనుబ్రామి
ననగురివెందకన్ననఁ దూఱి
పొగడలకమ్మపుప్పొడి చొక్కు పైఁ జల్లి
గృహమేధిపికములఁ గికురువెట్టి
విరిదమ్మిచెత్తావి సరగున గెలుచాడి
పఱిపైన చిగురుజొంపములు నెమకి
&lt;/poem&gt;

----

{{Footnotes}}
1. కొనులు-మూ. 2. మోములు-మూ, 6&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>sy2a9cj9ekl43opm31s6afzph2h5lkp</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>559102</id>
      <parentid>559101</parentid>
      <timestamp>2026-06-12T12:51:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hasini b</username>
        <id>7312</id>
      </contributor>
      <origin>559102</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2498" sha1="0keu83dfx6rki7pgihuw2ylvxr9qko7" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Hasini b&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;మఱియుఁ గల్గినవస్తుసంపదలఁ బొదల నయినఖేదంబులకుఁ బ్రతిక్రియలు గొన్ని కొన్నివిధములఁ దగియెడుకొలఁది నపుడు కువలయేక్షణ లొసరించుకొనుచుఁ జనుచు. {{right|52}}

{{Telugu poem|type=ఉ.|lines=&lt;poem&gt;కగ్గినగోములు, జెమటగాతెడు మోములు; వాడి నత్తలై
తగ్గిన మేనులు స్వైణకు దార్ల్కొను కౌనులు సారెసారెకుక్
మ్రొగ్గెడు పాదము ల్మడుల ముంచినఖేదము లెండసోకుదు
ల్వెగ్గలమైన యూర్పులును విన్ననితీర్పులు గానిపింపగన్. {{right|54}}
&lt;/poem&gt;}}

{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;జలదాకృతి ధృతతులసీ
దళదాముఁడు రంగశాయి, తద్దయు తనపైఁ
గలదాయెనేని యుండ
న్వలదా యీయొడ నొక్కనన మియండన్. {{right|54}}
&lt;/poem&gt;}}

{{Telugu poem|type=చ.|lines=&lt;poem&gt;అనుచును దేవదేవి మొదలైన మృగేక్షణ లొయ్యనొయ్యనం
జన ననుపాత్తపూర్వ మనిజస్థితిదూర మధఃకృతాతపం
బరవసరాగతం బవిదితాత్మజనుస్థనల మప్రచోదితం
బనితరలభ్య మప్రతిహతార్జవ మత్వరితాగమంబునై. {{right|55}}
&lt;/poem&gt;}}

{{Telugu poem|type=సీ.|lines=&lt;poem&gt; కొలనిపట్టెదయమికుల నెల్లఁ గనుబ్రామి
ననగురివెందకన్ననఁ దూఱి
పొగడలకమ్మపుప్పొడి చొక్కు పైఁ జల్లి
గృహమేధిపికములఁ గికురువెట్టి
విరిదమ్మిచెత్తావి సరగున గెలుచాడి
పఱిపైన చిగురుజొంపములు నెమకి
&lt;/poem&gt;}}

----

{{Footnotes}}
1. కొనులు-మూ. 2. మోములు-మూ, 6&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>0keu83dfx6rki7pgihuw2ylvxr9qko7</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>559134</id>
      <parentid>559102</parentid>
      <timestamp>2026-06-12T14:20:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* మూల్యాంకన చేసారు */</comment>
      <origin>559134</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2560" sha1="72zjadb0763up31o7mfudbqm5mcwywp" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{Telugu poem|type=|lines=&lt;poem&gt;మఱియుఁ గల్గినవస్తుసంపదలఁ బొదల
నయినఖేదంబులకుఁ బ్రతిక్రియలు గొన్ని
కొన్నివిధములఁ దగియెడుకొలఁది నపుడు
కువలయేక్షణ లొనరించుకొనుచుఁ జనుచు.&lt;/poem&gt;|ref=52}}
{{Telugu poem|type=ఉ.|lines=&lt;poem&gt;కగ్గిన&lt;ref&gt;కౌనులు-మూ&lt;/ref&gt;గోములుం, జెమటగాఱెడు మోములు; వాడి నత్తలై
తగ్గిన మేనులు న్వణకు దార్కొను కౌనులు సారెసారెకున్
మ్రొగ్గెడు పాదము ల్మడుల ముంచినఖేదము లెండసోకుడు
ల్వెగ్గలమైన యూర్పులును విన్నని&lt;ref&gt;మోములు-మూ&lt;/ref&gt;తీర్పులు గానిపింపగన్.&lt;/poem&gt;|ref=53}}
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;జలదాకృతి ధృతతులసీ
దళదాముఁడు రంగశాయి, తద్దయ తనపైఁ
గలదాయెనేని యుండ
న్వలదా యీయెండ నొక్కవన మీయండన్.&lt;/poem&gt;|ref=54}}
{{Telugu poem|type=చ.|lines=&lt;poem&gt;అనుచును దేవదేవి మొదలైన మృగేక్షణ లొయ్యనొయ్యనం
జన ననుపాత్తపూర్వ మనిజస్థితిదూర మధఃకృతాతపం
బరవసరాగతం బవిదితాత్మజనుస్స్థల మప్రచోదితం
బనితరలభ్య మప్రతిహతార్జవ మత్వరితాగమంబునై.&lt;/poem&gt;|ref=55}}
{{Telugu poem|type=సీ.|lines=&lt;poem&gt;కొలనిషట్పదయామికుల నెల్లఁ గనుఁబ్రామి
                    ననగురివెందకన్నానఁ దూఱి
పొగడలకమ్మపుప్పొడి చొక్కు పైఁ జల్లి
                    గృహమేధిపికములఁ గికురువెట్టి
విరిదమ్మినెత్తావి సరగున గెలుబాడి
                    పఱపైన చిగురుజొంపములు నెమకి&lt;/poem&gt;|ref=}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>72zjadb0763up31o7mfudbqm5mcwywp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:విప్రనారాయణచరిత్రము (చదలువాడ మల్లన).pdf/86</title>
    <ns>104</ns>
    <id>194190</id>
    <revision>
      <id>559111</id>
      <parentid>513132</parentid>
      <timestamp>2026-06-12T13:22:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hasini b</username>
        <id>7312</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>559111</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2468" sha1="7vvrxn0rnt86u14jovf269e4l9kp5s9" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Hasini b&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{left|42}}{{center|విప్రనారాయణచరిత్రము.}}
----
&lt;poem&gt;
పొన్నలమకరందములు చల్లుపోరాడి
            తెలిమించు ముల్లెమొగ్గలఁ దెరల్చి
యలబలముసేయు శుకశారికల నదల్చి
శౌర్యహృతవస్తుధృతపరిశ్రమము మాఱి
విప్రనారాయణారామవీథివెడలి
యలసగతి వచ్చె మందమందానిలంబు. {{right|56}}
&lt;/poem&gt;
{{Telugu poem|type=శ.|lines=&lt;poem&gt;
వడజేఱెం గొంత యలసత
లుడిగెక్ మొగములను దెలుపు లొందెను డించే
స్వడిఁ జెమటయు జిహ్వాలకుం
దడి వచ్చెం బవనురాక దరుణుల కెల్లన్. {{right|57}}
&lt;/poem&gt;}}
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;
మరుదంకురడరవిచల
ద్గరుదంచలచంచరీకకాంతనితాంతాం
తరుడంచితపరికుంచిత
తరుదంతురదళతాంతతాంతప్రౌఢిన్. {{right|58}}
&lt;/poem&gt;}}
{{Telugu poem|type=ఉ.|lines=&lt;poem&gt;
తోరపువేడ్కసేయు నెలదోటఁ గనుంగొని దానియున్ను శృం
గారము పుష్పమంజరుల కమ్మనితావులు భృంగరాజముల్
గేరెడు సొంపు నింపు గలిగింపగ హాయని చొక్కి యాదరం
బారగ దేవదేవి తనయగ్రజ కిట్లనియెం బ్రియంబునన్. {{right|59}}
&lt;/poem&gt;}}
{{Telugu poem|type=శా.|lines=&lt;poem&gt;
అక్కా యీగురివేదపందిరులచాయం గంటివే మంజరుల్
దిక్కూలంకషకాంతితో మనల నుద్దేశించి సౌరభ్యముల్
బుక్కాముల్ల నోసంగుచు స్మనకుచంబుల్దాల్చా ఘర్మాంబువుల్
డక్కంగైకొనె మైత్రిచే ననగఁ జూడం దేనియల్ గ్రమ్మెడున్.
&lt;/poem&gt;}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>7vvrxn0rnt86u14jovf269e4l9kp5s9</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>559112</id>
      <parentid>559111</parentid>
      <timestamp>2026-06-12T13:23:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hasini b</username>
        <id>7312</id>
      </contributor>
      <origin>559112</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2456" sha1="c0rduk6173wudoeb01m2ubxhwu9qlbq" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Hasini b&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{left|42}}{{center|విప్రనారాయణచరిత్రము.}}
----
&lt;poem&gt;
పొన్నలమకరందములు చల్లుపోరాడి
            తెలిమించు ముల్లెమొగ్గలఁ దెరల్చి
యలబలముసేయు శుకశారికల నదల్చి
శౌర్యహృతవస్తుధృతపరిశ్రమము మాఱి
విప్రనారాయణారామవీథివెడలి
యలసగతి వచ్చె మందమందానిలంబు. {{right|56}}
&lt;/poem&gt;
{{Telugu poem|type=శ.|lines=&lt;poem&gt;
వడజేఱెం గొంత యలసత
లుడిగెక్ మొగములను దెలుపు లొందెను డించే
స్వడిఁ జెమటయు జిహ్వాలకుం
దడి వచ్చెం బవనురాక దరుణుల కెల్లన్. {{right|57}}
&lt;/poem&gt;}}
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;
మరుదంకురడరవిచల
ద్గరుదంచలచంచరీకకాంతనితాంతాం
తరుడంచితపరికుంచిత
తరుదంతురదళతాంతతాంతప్రౌఢిన్. {{right|58}}
&lt;/poem&gt;}}
{{Telugu poem|type=ఉ.|lines=&lt;poem&gt;
తోరపువేడ్కసేయు నెలదోటఁ గనుంగొని దానియున్ను శృం
గారము పుష్పమంజరుల కమ్మనితావులు భృంగరాజముల్
గేరెడు సొంపు నింపు గలిగింపగ హాయని చొక్కి యాదరం
బారగ దేవదేవి తనయగ్రజ కిట్లనియెం బ్రియంబునన్. 
&lt;/poem&gt;}}
{{Telugu poem|type=శా.|lines=&lt;poem&gt;
అక్కా యీగురివేదపందిరులచాయం గంటివే మంజరుల్
దిక్కూలంకషకాంతితో మనల నుద్దేశించి సౌరభ్యముల్
బుక్కాముల్ల నోసంగుచు స్మనకుచంబుల్దాల్చా ఘర్మాంబువుల్
డక్కంగైకొనె మైత్రిచే ననగఁ జూడం దేనియల్ గ్రమ్మెడున్.
&lt;/poem&gt;}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>c0rduk6173wudoeb01m2ubxhwu9qlbq</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>559135</id>
      <parentid>559112</parentid>
      <timestamp>2026-06-12T14:28:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* మూల్యాంకన చేసారు */</comment>
      <origin>559135</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2402" sha1="dhvw1krlyxiab0u9wmw95ucdv5vi2x4" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{Telugu poem|type=|lines=&lt;poem&gt;పొన్నలమకరందములు చల్లుపోరాడి
                    తెలిమించు మల్లెమొగ్గలఁ దెరల్చి
యలబలముసేయు శుకశారికల నదల్చి
శౌర్యహృతవస్తుధృతపరిశ్రమము మీఱ
విప్రనారాయణారామవీథి వెడలి
యలసగతి వచ్చె మందమందానిలంబు.&lt;/poem&gt;|ref=|ref=56}}
{{Telugu poem|type=శ.|lines=&lt;poem&gt;వడదేఱెఁ గొంత యలసత
లుడిగెన్ మొగములను దెలుపు లొందెను డిందె
న్వడిఁ జెమటయు జిహ్వలకుం
దడి వచ్చెం బవనురాకఁ దరుణుల కెల్లన్.&lt;/poem&gt;|ref=57}}
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;మరుదంకురదరవిచల
ద్గరుదంచలచంచరీకకాంతనితాంతాం
తరుదంచితపరికుంచిత
తరుదంతురదళలతాంతతాంతప్రౌఢిన్.&lt;/poem&gt;|ref=58}}
{{Telugu poem|type=ఉ.|lines=&lt;poem&gt;తోరపువేడ్క సేయు నెలదోటఁ గనుంగొని దానియున్ను శృం
గారము పుష్పమంజరుల కమ్మనితావులు భృంగరాజముల్
గేరెడు సొంపు నింపు గలిగింపగ హాయని చొక్కి యాదరం
బారఁగ దేవదేవి తనయగ్రజ కిట్లనియెం బ్రియంబునన్.&lt;/poem&gt;|ref=59}}
{{Telugu poem|type=శా.|lines=&lt;poem&gt;అక్కా యీగురివెందపందిరులచాయం గంటివే మంజరుల్
దిక్కూలంకషకాంతితో మనల నుద్దేశించి సౌరభ్యముల్
బుక్కాముల్గ నొసంగుచు న్మనకుచంబు ల్దాల్చు ఘర్మాంబువుల్
డక్కంగైకొనె మైత్రిచే ననగఁ జూడం దేనియల్ గ్రమ్మెడున్.&lt;/poem&gt;|ref=60}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>dhvw1krlyxiab0u9wmw95ucdv5vi2x4</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>559136</id>
      <parentid>559135</parentid>
      <timestamp>2026-06-12T14:29:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <origin>559136</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2402" sha1="qzqs2p4xwf9sqcp7z8k7bnxmuvxuvmb" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{Telugu poem|type=|lines=&lt;poem&gt;పొన్నలమకరందములు చల్లుపోరాడి
                    తెలిమించు మల్లెమొగ్గలఁ దెరల్చి
యలబలముసేయు శుకశారికల నదల్చి
శౌర్యహృతవస్తుధృతపరిశ్రమము మీఱ
విప్రనారాయణారామవీథి వెడలి
యలసగతి వచ్చె మందమందానిలంబు.&lt;/poem&gt;|ref=|ref=56}}
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;వడదేఱెఁ గొంత యలసత
లుడిగెన్ మొగములను దెలుపు లొందెను డిందె
న్వడిఁ జెమటయు జిహ్వలకుం
దడి వచ్చెం బవనురాకఁ దరుణుల కెల్లన్.&lt;/poem&gt;|ref=57}}
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;మరుదంకురదరవిచల
ద్గరుదంచలచంచరీకకాంతనితాంతాం
తరుదంచితపరికుంచిత
తరుదంతురదళలతాంతతాంతప్రౌఢిన్.&lt;/poem&gt;|ref=58}}
{{Telugu poem|type=ఉ.|lines=&lt;poem&gt;తోరపువేడ్క సేయు నెలదోటఁ గనుంగొని దానియున్ను శృం
గారము పుష్పమంజరుల కమ్మనితావులు భృంగరాజముల్
గేరెడు సొంపు నింపు గలిగింపగ హాయని చొక్కి యాదరం
బారఁగ దేవదేవి తనయగ్రజ కిట్లనియెం బ్రియంబునన్.&lt;/poem&gt;|ref=59}}
{{Telugu poem|type=శా.|lines=&lt;poem&gt;అక్కా యీగురివెందపందిరులచాయం గంటివే మంజరుల్
దిక్కూలంకషకాంతితో మనల నుద్దేశించి సౌరభ్యముల్
బుక్కాముల్గ నొసంగుచు న్మనకుచంబు ల్దాల్చు ఘర్మాంబువుల్
డక్కంగైకొనె మైత్రిచే ననగఁ జూడం దేనియల్ గ్రమ్మెడున్.&lt;/poem&gt;|ref=60}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>qzqs2p4xwf9sqcp7z8k7bnxmuvxuvmb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:విప్రనారాయణచరిత్రము (చదలువాడ మల్లన).pdf/87</title>
    <ns>104</ns>
    <id>194191</id>
    <revision>
      <id>559120</id>
      <parentid>513133</parentid>
      <timestamp>2026-06-12T13:47:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hasini b</username>
        <id>7312</id>
      </contributor>
      <origin>559120</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1208" sha1="74u07ijddansiemuq8xgn4l6pgpqrcx" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{center|ద్వితీయాశ్వాసము.}}{{right|43}}
----
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;
గోనబు లగుచిగురుమామిడి
ననమొగ్గలు మొగ్గ లనుచు నమ్మం దగ దో
వనజేక్షణ యివి గావా
పనివడి తా మతనుఁ బోటుబంటులు జేసెన్. {{right|61}}
&lt;/poem&gt;}}
{{Telugu poem|type=మ.|lines=&lt;poem&gt;
హరిణీలోచన కంటివే యెదుట నొయ్యారంబుగా సౌరభో
త్వరగుంజు తరుసీమఁ దెమ్మెరల రాక న్వీఁక సల్లాప క్రొ
వ్విరితీఁగం గని యొక్క రాచిలుక దీనికి బోటు ల్దీఱింప సం
దిరవై యుయ్యెల లూగుచున్న యదికా యీముద్దులద్వారగన్. {{right|62}}
వెలువడి తళుగునఁ బ్రకాశించుచుఁ గుఱుగట మధ్య ప్రదేశంబులు ప్రవేశించి.&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>74u07ijddansiemuq8xgn4l6pgpqrcx</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>559121</id>
      <parentid>559120</parentid>
      <timestamp>2026-06-12T13:48:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hasini b</username>
        <id>7312</id>
      </contributor>
      <origin>559121</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2700" sha1="1v1lfjohn3qnih3evcubdk3uq1v509n" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{center|ద్వితీయాశ్వాసము.}}{{right|43}}
----
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;
గోనబు లగుచిగురుమామిడి
ననమొగ్గలు మొగ్గ లనుచు నమ్మం దగ దో
వనజేక్షణ యివి గావా
పనివడి తా మతనుఁ బోటుబంటులు జేసెన్. {{right|61}}
&lt;/poem&gt;}}
{{Telugu poem|type=మ.|lines=&lt;poem&gt;
హరిణీలోచన కంటివే యెదుట నొయ్యారంబుగా సౌరభో
త్వరగుంజు తరుసీమఁ దెమ్మెరల రాక న్వీఁక సల్లాప క్రొ
వ్విరితీఁగం గని యొక్క రాచిలుక దీనికి బోటు ల్దీఱింప సం
దిరవై యుయ్యెల లూగుచున్న యదికా యీముద్దులద్వారగన్. {{right|62}}
వెలువడి తళుగునఁ బ్రకాశించుచుఁ గుఱుగట మధ్య ప్రదేశంబులు ప్రవేశించి.
&lt;/poem&gt;}}
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;
గామి డిదె గండుఁదుమ్మెద
మామిడి విరితేనె లాను మఱియొక్కతె చను
గారుడి వొడిచిన నావలి
మోమిడి తాఁ గ్రోలె నిందుముఖి కనుఁగొంటే. {{right|63}}
&lt;/poem&gt;}}

వ. అనుచు నయ్యెలజవ్వను లవ్వనవిలాసంబులకుఁ జొక్కుచుం బెక్కు చందంబులఁ గొనియాడుచు వెడవెడ సోఁకులఁ గడలుకొను నొడలిబడలిక లెడలించుచు నెడ నెడ శీతలతరు చ్ఛాయామండపంబులం దలిరులశయనంబుల శయనించుచు బురస్కృత తిరస్కరిణీ పరిసరంబుల భాసిల్లు లాస్యకీజనంబుల చందంబునఁ బుష్పితల తాకు జంబుల సందుల నందంద తెల్పుచుఁ జెలికత్తెలు బిల్చుచు సాయంతన జలధరంబుల మాటుగుననుండి యెడెండ వెడలు క్రొమ్మెఱుగుల తేజం గునఁ జవురుజొంపంబుల బొదలు పొదలు&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>1v1lfjohn3qnih3evcubdk3uq1v509n</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>559137</id>
      <parentid>559121</parentid>
      <timestamp>2026-06-12T14:39:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hasini b</username>
        <id>7312</id>
      </contributor>
      <origin>559137</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2741" sha1="izsufvz4v6eot8upm622ccz7ihw8y2f" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{center|ద్వితీయాశ్వాసము.}}{{right|43}}
----
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;
గోనబు లగుచిగురుమామిడి
ననమొగ్గలు మొగ్గ లనుచు నమ్మం దగ దో
వనజేక్షణ యివి గావా
పనివడి తా మతనుఁ బోటుబంటులు జేసెన్. {{right|61}}
&lt;/poem&gt;}}
{{Telugu poem|type=మ.|lines=&lt;poem&gt;
హరిణీలోచన కంటివే యెదుట నొయ్యారంబుగా సౌరభో
త్కరగుంజాతరుసీమఁ దెమ్మెరల రాక న్వీఁక సల్లాప క్రొ
వ్విరితీఁగం గని యొక్కరాచిలుక ఠీవిక్ బోటు ల్దీక్షిప సం
దిరవైయుయ్యెలలూగుచున్నయదిఠాయీస్టుమ్మెదల్పాడగన్. {{right|62}}
&lt;/poem&gt;}}
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;
గామి డిదె గండుఁదుమ్మెద
మామిడి విరితేనె లాను మఱియొక్కతె చను
గామిడి వొడిచిన నావలి
మోమిడి తాఁ గ్రోలె నిందుముఖి కనుఁగొంటే. {{right|63}}
&lt;/poem&gt;}}

{{Telugu poem|type=వ.|lines=&lt;poem&gt; అనుచు నయ్యెలజవ్వను లవ్వనవిలాసంబులకుఁ జొక్కుచుం బెక్కు చందంబులఁ గొనియాడుచు వెడవెడ సోఁకులఁ గడలుకొను నొడలిబడలిక లెడలించుచు నెడనెడ శీతలతరు చ్ఛాయామండపంబులం దలిరులశయనంబుల శయనించుచు బురస్కృత తిరస్కరిణీ పరిసరంబుల భాసిల్లు లాస్యకీజనంబుల చందంబునఁ బుష్పితల తాకుజంబుల సందుల నందంద తెల్పుచుఁ జెలికత్తెలు బిల్చుచు సాయంతన జలధరంబుల మాఱుగుననుండి యొండొండవెడలు క్రొమ్మెఱుగుల తెఱం గునఁ జవురుజొంపంబులం బొదలు పొదలు వెలువడి తళు క్కునం బ్రకాశించుచుం గుఱంగటు మధ్యప్రదేశంబులు ప్రవె
&lt;/poem&gt;}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>izsufvz4v6eot8upm622ccz7ihw8y2f</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>559138</id>
      <parentid>559137</parentid>
      <timestamp>2026-06-12T14:40:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hasini b</username>
        <id>7312</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>559138</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2741" sha1="59kfpualcw7s249ocnu8v66ni3ettnt" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Hasini b&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{center|ద్వితీయాశ్వాసము.}}{{right|43}}
----
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;
గోనబు లగుచిగురుమామిడి
ననమొగ్గలు మొగ్గ లనుచు నమ్మం దగ దో
వనజేక్షణ యివి గావా
పనివడి తా మతనుఁ బోటుబంటులు జేసెన్. {{right|61}}
&lt;/poem&gt;}}
{{Telugu poem|type=మ.|lines=&lt;poem&gt;
హరిణీలోచన కంటివే యెదుట నొయ్యారంబుగా సౌరభో
త్కరగుంజాతరుసీమఁ దెమ్మెరల రాక న్వీఁక సల్లాప క్రొ
వ్విరితీఁగం గని యొక్కరాచిలుక ఠీవిక్ బోటు ల్దీక్షిప సం
దిరవైయుయ్యెలలూగుచున్నయదిఠాయీస్టుమ్మెదల్పాడగన్. {{right|62}}
&lt;/poem&gt;}}
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;
గామి డిదె గండుఁదుమ్మెద
మామిడి విరితేనె లాను మఱియొక్కతె చను
గామిడి వొడిచిన నావలి
మోమిడి తాఁ గ్రోలె నిందుముఖి కనుఁగొంటే. {{right|63}}
&lt;/poem&gt;}}

{{Telugu poem|type=వ.|lines=&lt;poem&gt; అనుచు నయ్యెలజవ్వను లవ్వనవిలాసంబులకుఁ జొక్కుచుం బెక్కు చందంబులఁ గొనియాడుచు వెడవెడ సోఁకులఁ గడలుకొను నొడలిబడలిక లెడలించుచు నెడనెడ శీతలతరు చ్ఛాయామండపంబులం దలిరులశయనంబుల శయనించుచు బురస్కృత తిరస్కరిణీ పరిసరంబుల భాసిల్లు లాస్యకీజనంబుల చందంబునఁ బుష్పితల తాకుజంబుల సందుల నందంద తెల్పుచుఁ జెలికత్తెలు బిల్చుచు సాయంతన జలధరంబుల మాఱుగుననుండి యొండొండవెడలు క్రొమ్మెఱుగుల తెఱం గునఁ జవురుజొంపంబులం బొదలు పొదలు వెలువడి తళు క్కునం బ్రకాశించుచుం గుఱంగటు మధ్యప్రదేశంబులు ప్రవె
&lt;/poem&gt;}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>59kfpualcw7s249ocnu8v66ni3ettnt</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>559176</id>
      <parentid>559138</parentid>
      <timestamp>2026-06-12T23:32:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* మూల్యాంకన చేసారు */</comment>
      <origin>559176</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2650" sha1="9psb358g1rh36s7rhfxtiurusq02ejy" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;గొనబు లగుచిగురుమామిడి
ననమొగ్గలు మొగ్గ లనుచు నమ్మం దగ దో
వనజేక్షణ యివి గావా
పనివడి తా మతనుఁ బోటుబంటులు జేసెన్.&lt;/poem&gt;|ref=61}}
{{Telugu poem|type=మ.|lines=&lt;poem&gt;హరిణీలోచన కంటివే యెదుట నొయ్యారంబుగా సౌరభో
త్కరగుంజాతరుసీమఁ దెమ్మెరల రాక న్వీఁక నల్లాడుక్రొ
వ్విరితీఁగం గని యొక్కరాచిలుక ఠీవిన్ బోటు లీక్షింప సం
దిరవై యుయ్యెల లూగుచున్నయది ఠాయి న్దమ్మెద ల్పాడఁగన్.&lt;/poem&gt;|ref=62}}
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;గామి డిదె గండుఁదుమ్మెద
మామిడి విరితేనె లాను మఱియొకతె చనం
గామిడి వొడిచిన నావలి
మోమిడి తాఁ గ్రోలె నిందుముఖి కనుఁగొంటే.&lt;/poem&gt;|ref=63}}
{{Telugu poem|type=వ.|lines=&lt;poem&gt; అనుచు నయ్యెలజవ్వను లవ్వనవిలాసంబులకుఁ జొక్కుచుఁ
బెక్కుచందంబులఁ గొనియాడుచు వెడవెడ సోఁకులఁ గడ
లుకొను నొడలిబడలిక లెడలించుచు నెడనెడ శీతలతరు
చ్ఛాయామండపంబులం దలిరులశయనంబుల శయనించుచుం
బురస్కృతతిరస్కరిణీపరిసరంబుల భాసిల్లు లాస్యకీజనంబుల
చందంబునఁ బుష్పితలతాకుజంబుల సందుల నందంద తె
ల్పుచుఁ జెలికత్తియలం బిల్చుచు సాయంతన జలధరంబుల
మఱుఁగుననుండి యొండొండవెడలు క్రొమ్మెఱుఁగుల తెఱం
గునఁ జివురుజొంపంబులం బొదలు పొదలు వెలువడి తళు
క్కునఁ బ్రకాశించుచుం గుఱంగట మధ్యప్రదేశంబులు ప్రవే&lt;/poem&gt;|ref=}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>9psb358g1rh36s7rhfxtiurusq02ejy</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:విప్రనారాయణచరిత్రము (చదలువాడ మల్లన).pdf/88</title>
    <ns>104</ns>
    <id>194192</id>
    <revision>
      <id>559149</id>
      <parentid>513134</parentid>
      <timestamp>2026-06-12T16:13:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hasini b</username>
        <id>7312</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>559149</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2386" sha1="10114qncwa05neute1mtii7aewqw8x3" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Hasini b&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{left|44}}{{center|విప్రనారాయణచరిత్రము.}}
----
శించుచుఁ గెందమ్మికొలంకుల కెలంకులఁ జరియించు. రాయంచలచందంబున మకరంద ఝరసనీడంబుల నడయాడుచుఁ బాడుచు మొత్తంబులగు జేగుఱునెత్తంబులు కరిగెడు మయూ రవనీతలచొప్పునఁ బుప్పొడితిప్పలఁ బరిభ్రమించు మదభ్రమంబులఁ జూచుచు రాచిలుకలవలెం గిలకీలు బలుకుచు జనిచని. {{right|64}}

{{Telugu poem|type=సీ.|lines=&lt;poem&gt;
అలవిధుంతుడునిచే నగుతాప మాఱడే
            హరిణాంకుఁ డీది చూడఁ డయ్యెఁ గాక
కాలకూటానలగ్రసనార్తి మానడే
            పురహురుఁ డిటు రాకపోయెఁ గాక
బడబాగ్నిశిఖలఁ జొప్పడుపాటు దీఱడే
            జడధి కియ్యునికి చేపడదుగాక
తపనుఁడు మార్గఖేదము వీడనాడడే
            లీల నిందు వసింపలేఁడు గాక
యనఁగఁ జలువలు నెలవు వాసనల కిరవు
నిబిడమును నైనప్రాక్షపందిరులచక్కి
నున్న యొకకన్నెసురపొన్న గున్న నీడ
జలరు హేక్షణ లుబుసుపోకల వసించి. {{right|65}}
&lt;/poem&gt;}}

{{Telugu poem|type=చ.|lines=&lt;poem&gt;
ఇల నితరంపువాసనల నెల్ల నుచు క్కనిపించు చున్నదీ
లలితలతాంతగంధము, కొలకులఁ దేటులపాట వల్లికీ
కలకలరావముల్ చెలుపు గా వినిపించెలతాంగులార ! యా
చలమరిగాడ్పులం గలుగుచల్లదనం బింకఁ జెప్పనేటికిన్.
&lt;/poem&gt;}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>10114qncwa05neute1mtii7aewqw8x3</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>559177</id>
      <parentid>559149</parentid>
      <timestamp>2026-06-12T23:39:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* మూల్యాంకన చేసారు */</comment>
      <origin>559177</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2331" sha1="350rgiojcudgdc9ivbi9e0vtuikl02u" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{Telugu poem|type=|lines=&lt;poem&gt;శించుచుఁ గెందమ్మికొలంకుల కెలంకులఁ జరియించు రాయం
చలచందంబున మకరందఝరసనీడంబుల నడయాడుచుఁ
బాడుచు మొత్తంబు లగు జేగుఱునెత్తంబులు కరిగెడు మయూ
రవనితలచొప్పునఁ బుప్పొడితిప్పలఁ బరిభ్రమించు మదభ్ర
మంబులఁ జూచుచు రాచిలుకలవలెం గిలకిలం బలుకుచుం
జనిచని.&lt;/poem&gt;|ref=64}}
{{Telugu poem|type=సీ.|lines=&lt;poem&gt;అలవిధుంతుదునిచే నగుతాప మాఱదే
            హరిణాంకుఁ డిది చూడఁ డయ్యెఁ గాక
కాలకూటానలగ్రసనార్తి మానడే
            పురహురుఁ డిటు రాకపోయెఁ గాక
బడబాగ్నిశిఖలఁ జొప్పడుపాటు దీఱదే
            జడధి కియ్యునికి చేపడదుగాక
తపనుఁడు మార్గఖేదము వీడనాడఁడే
            లీల నిందు వసింపలేఁడు గాక
యనఁగఁ జలువల నెలవు వాసనల కిరవు
నిబిడమును నైనద్రాక్షపందిరులచక్కి
నున్న యొకకన్నెసురపొన్నగున్ననీడ
జలరుహేక్షణ లుబుసుపోకల వసించి.&lt;/poem|ref=&gt;65}}
{{Telugu poem|type=చ.|lines=&lt;poem&gt;ఇల నితరంపువాసనల నెల్ల నుచు క్కనిపించుచున్న దీ
లలితలతాంతగంధము, కొలంకులఁ దేఁటులపాట వల్లకీ
కలకలరావముల్ చెలువు గా వనిపించె లతాంగులార! యా
చలమరిగాడ్పులం గలుగుచల్లదనం బిఁకఁ జెప్పనేటికిన్.&lt;/poem&gt;|ref=66}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>350rgiojcudgdc9ivbi9e0vtuikl02u</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>559178</id>
      <parentid>559177</parentid>
      <timestamp>2026-06-12T23:41:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <origin>559178</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2331" sha1="h2aj7ubxbjzzesvyk4igw9qrfr3caya" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{Telugu poem|type=|lines=&lt;poem&gt;శించుచుఁ గెందమ్మికొలంకుల కెలంకులఁ జరియించు రాయం
చలచందంబున మకరందఝరసనీడంబుల నడయాడుచుఁ
బాడుచు మొత్తంబు లగు జేగుఱునెత్తంబులు కరిగెడు మయూ
రవనితలచొప్పునఁ బుప్పొడితిప్పలఁ బరిభ్రమించు మదభ్ర
మంబులఁ జూచుచు రాచిలుకలవలెం గిలకిలం బలుకుచుం
జనిచని.&lt;/poem&gt;|ref=64}}
{{Telugu poem|type=సీ.|lines=&lt;poem&gt;అలవిధుంతుదునిచే నగుతాప మాఱదే
            హరిణాంకుఁ డిది చూడఁ డయ్యెఁ గాక
కాలకూటానలగ్రసనార్తి మానడే
            పురహురుఁ డిటు రాకపోయెఁ గాక
బడబాగ్నిశిఖలఁ జొప్పడుపాటు దీఱదే
            జడధి కియ్యునికి చేపడదుగాక
తపనుఁడు మార్గఖేదము వీడనాడఁడే
            లీల నిందు వసింపలేఁడు గాక
యనఁగఁ జలువల నెలవు వాసనల కిరవు
నిబిడమును నైనద్రాక్షపందిరులచక్కి
నున్న యొకకన్నెసురపొన్నగున్ననీడ
జలరుహేక్షణ లుబుసుపోకల వసించి.&lt;/poem&gt;|ref=65}}
{{Telugu poem|type=చ.|lines=&lt;poem&gt;ఇల నితరంపువాసనల నెల్ల నుచు క్కనిపించుచున్న దీ
లలితలతాంతగంధము, కొలంకులఁ దేఁటులపాట వల్లకీ
కలకలరావముల్ చెలువు గా వనిపించె లతాంగులార! యా
చలమరిగాడ్పులం గలుగుచల్లదనం బిఁకఁ జెప్పనేటికిన్.&lt;/poem&gt;|ref=66}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>h2aj7ubxbjzzesvyk4igw9qrfr3caya</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:విప్రనారాయణచరిత్రము (చదలువాడ మల్లన).pdf/89</title>
    <ns>104</ns>
    <id>194193</id>
    <revision>
      <id>559152</id>
      <parentid>513135</parentid>
      <timestamp>2026-06-12T16:23:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hasini b</username>
        <id>7312</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>559152</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2253" sha1="c0u0ion57l9s3dnk1ecu3qcsd1aautg" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Hasini b&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{center|ద్వితీయాశ్వాసము.}}{{right|45}}

{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;
అనుచుం జిలుకలపలుకులు
వినుచుం బూబొదలఁ బొదలు విభవంబుఁ గనుం
గొనుచుక్ రెండడుగులు నట
చనుచుం బన్నీటికాల్వజాడల జూడన్. {{right|67}}
&lt;/poem&gt;}}

{{center|—* వేశ్యలు విప్రనారాయణుం గనుఁగొనుట *—}}

{{Telugu poem|type=సీ.|lines=&lt;poem&gt;
తోగఱేనిలోకందు దిగజాఱె ననఁగ మొ
            గమ్మున బవిరిగడ్డమ్ము మెఱయ
నుదయాద్రిశిఖరంబుతుద భానుబింబంబు
            సాటి నౌదలఁ గావిశాటి వెలయ
బొమల నెన్నడిమి పద్మముదళంబుల రేఖ
            రహీఁజూపు సూర్ధ్వపుండ్రంబు నిగుడ
లో నిడి హరిభక్తి పైని ముద్రించెనా
            శంఖచక్రములు భుజములఁ జెలంగఁ
ద్రిపథగాభావ మొకచోటఁ దెలుపుచున్న
త్రిదశనదివోలె నఱుత జన్నిదము దనరఁ
బూర్ణ తరుమూలజలకుంభముల గణించు
సరణితోడుత మాధవస్మరణ మమర. {{right|68}}
&lt;/poem&gt;}}

{{Telugu poem|type=మ.|lines=&lt;poem&gt;
అలమాకందముకుండ్లదింపఁదగు,నియ్యింట్లో కృచో వేయంగా
వలె, సంపంగికిఁ ద్రవ్వటం బిడవలె, న్వాసంతికల్ నేడుగూ
డులు గట్టం దగుఁ, గన్నెగన్నెరులు వాడుందేఱెనంచుస్వనిం
గలయంగన్గొనువానిఁజూచిరెలనాగల్ విప్రనారాయణున్,
&lt;/poem&gt;}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>c0u0ion57l9s3dnk1ecu3qcsd1aautg</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>559179</id>
      <parentid>559152</parentid>
      <timestamp>2026-06-12T23:50:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* మూల్యాంకన చేసారు */</comment>
      <origin>559179</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2180" sha1="0z7yynse6xvx1n70eg6jb2i9kdzu2gr" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;అనుచుం జిలుకలపలుకులు
వినుచుం బూఁబొదలఁ బొదలు విభవంబుఁ గనుం
గొనుచున్ రెండడుగులు నట
చనుచుం బన్నీటికాల్వజాడల జూడన్.&lt;/poem&gt;|ref=67}}
{{p|ac|fwb}}వేశ్యలు విప్రనారాయణుం గనుఁగొనుట&lt;/p&gt;
{{Telugu poem|type=సీ.|lines=&lt;poem&gt;తోగఱేనిలోకందు దిగజాఱె ననఁగ మొ
            గమ్మున బవిరిగడ్డమ్ము మెఱయ
నుదయాద్రిశిఖరంబుతుద భానుబింబంబు
            సాటి నౌఁదలఁ గావిశాటి వెలయ
బొమల నెన్నడిమి పద్మముదళంబులరేఖ
            రహిఁజూపు నూర్ధ్వపుండ్రంబు నిగుడ
లో నిడి హరిభక్తి పైని ముద్రించెనా
            శంఖచక్రములు భుజములఁ జెలఁగఁ
ద్రిపథగాభావ మొకచోటఁ దెలుపుచున్న
త్రిదశనదివోలె నఱుత జన్నిదము దనరఁ
బూర్ణతరుమూలజలకుంభముల గణించు
సరణితోడుత మాధవస్మరణ మమర.&lt;/poem&gt;|ref=68}}
{{Telugu poem|type=మ.|lines=&lt;poem&gt;అలమాకందముకుండ్ల దింపఁదగు, నియ్యం ట్లొక్కచో వేయఁగా
వలె, సంపంగికిఁ ద్రవ్వటం బిడవలె, న్వాసంతికల్ నేఁడు గూఁ
డులు గట్టం దగుఁ, గన్నెగన్నెరులు వాడుందేఱె నంచు న్వనిం
గలయంగన్గొనువానిఁ జూచి రెలనాగల్ విప్రనారాయణున్.&lt;/poem&gt;|ref=69}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>0z7yynse6xvx1n70eg6jb2i9kdzu2gr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:విప్రనారాయణచరిత్రము (చదలువాడ మల్లన).pdf/90</title>
    <ns>104</ns>
    <id>194194</id>
    <revision>
      <id>559156</id>
      <parentid>513136</parentid>
      <timestamp>2026-06-12T16:38:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hasini b</username>
        <id>7312</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>559156</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2517" sha1="pfe6mdmlfuh1rfceofzpd3kjw3p1krp" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Hasini b&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{left|46}}{{center|విప్రనారాయణచరిత్రము.}}
----

{{Telugu poem|type=చ.|lines=&lt;poem&gt;
కనుఁగొని త మ్మతండు కడకంటను జూడక యొక్కచీరికిం
గొనక నచోవిలాసములకుం జెవి దేలగిలంగనీక యా
నస మరవాంచి తోఁటపయి నాటినకోర్కుల నిర్వికారుఁ డై
యునికికి విస్మయం బొదవ నుగ్మలి సోదరివంకఁ జూచుచున్.
&lt;/poem&gt;}}

{{Telugu poem|type=ఉ.|lines=&lt;poem&gt;
అంగవ నీవు వీనిహృదయంగమమోహనరూపరేఖ లె
ల్లం గనుఁగొంటివే కిలకిల న్నగు క్రొన్ననవిల్తు నైస, నీ
యంగము(ఠేవ, కుం దగినయందముగా దితం డున్న వేష మై
నుం గలకం దలంకదు మనం బిటు వచ్చుట కెంతవింతయో!
&lt;/poem&gt;}}

{{Telugu poem|type=సీ.|lines=&lt;poem&gt;
జటియునై ననవిల్తుకుట మణంచినస్వామి
            దారువనక్రీడఁ దగిలె ననఁగ
శుచి యైనయవ్వేల్పుచూపు తాపసకుల
            స్త్రీలపై వలపులఁ జక్కె ననఁగ
వానిశిరోరత్న మైనయాద్విజరాజు
            గురువధూటికి మరుల్కొనియె ననఁగ
నమరులకును బెద్ద యతనిసారథి వాల
            ఖిల్యాదిమునులఁ గల్గించె ననఁగ
వినికథ యెంత యెన్నంగ వీరిలోన
నెవ్వరిని బోలు మహిమల కెంతదవ్వు
విప్రసామాన్యుఁ డూర కే విఱ్ఱవీగు
చున్నయంతనె యధికుఁ డౌనొక్కొ తాను. {{right|72}}
&lt;/poem&gt;}}

{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;
నామములు దీర్చి తులసీ
దామంబులు వైచి బేలతనమునఁ దగు నీ
&lt;/poem&gt;}}

----
{{Footnotes}}
1. హృదయంగమమనోహర-మూ, 72&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>pfe6mdmlfuh1rfceofzpd3kjw3p1krp</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>559180</id>
      <parentid>559156</parentid>
      <timestamp>2026-06-12T23:56:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* మూల్యాంకన చేసారు */</comment>
      <origin>559180</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2417" sha1="bh2diye6nly1h1faf1plytt3kzmia8f" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{Telugu poem|type=చ.|lines=&lt;poem&gt;కనుఁగొని త మ్మతండు కడకంటను జూడక యొక్కచీరికిం
గొనక వచోవిలాసములకుం జెవి దేలగిలంగనీక యా
నన మరవాంచి తోఁటపయి నాటినకోర్కుల నిర్వికారుఁ డై
యునికికి విస్మయం బొదవ నుగ్మలి సోదరివంకఁ జూచుచున్.&lt;/poem&gt;|ref=70}}
{{Telugu poem|type=ఉ.|lines=&lt;poem&gt;అంగవ నీవు వీని&lt;ref&gt;హృదయంగమమనోహర - మూ&lt;/ref&gt;హృదయంగమమోహనరూపరేఖ లె
ల్లం గనుఁగొంటివే కిలకిల న్నగు క్రొన్ననవిల్తు నైన, నీ
యంగము(ఠేవ)కుం దగినయందముగా దితఁ డున్నవేష మై
నం గలఁకం దలంకదు మనం బిటు వచ్చుట కెంతవింతయో!&lt;/poem&gt;|ref=71}}
{{Telugu poem|type=సీ.|lines=&lt;poem&gt;జటియునై ననవిల్తుకుట మణంచినస్వామి
            దారువనక్రీడఁ దగిలె ననఁగ
శుచి యైనయవ్వేల్పుచూపు తాపసకుల
            స్త్రీలపై వలపులఁ జిక్కె ననఁగ
వానిశిరోరత్న మైనయాద్విజరాజు
            గురువధూటికి మరుల్కొనియె ననఁగ
నమరులకును బెద్ద యతనిసారథి వాల
            ఖిల్యాదిమునులఁ గల్గించె ననఁగ
వీనికథ యెంత యెన్నంగ వీరిలోన
నెవ్వరిని బోలు మహిమల కెంతదవ్వు
విప్రసామాన్యుఁ డూరకే విఱ్ఱవీగు
చున్నయంతనె యధికుఁ డౌనొక్కొ తాను.&lt;/poem&gt;|ref=72}}
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;నామములు దీర్చి తులసీ
దామంబులు వైచి బేలతనమునఁ దగు నీ&lt;/poem&gt;|ref=}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>bh2diye6nly1h1faf1plytt3kzmia8f</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:విప్రనారాయణచరిత్రము (చదలువాడ మల్లన).pdf/91</title>
    <ns>104</ns>
    <id>194195</id>
    <revision>
      <id>559159</id>
      <parentid>513137</parentid>
      <timestamp>2026-06-12T16:55:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hasini b</username>
        <id>7312</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>559159</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2312" sha1="9qn85sk5dl0tsobbbyar4sud2n94ww1" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Hasini b&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{center|ద్వితీయాశ్వాసము.}}{{right|47}}
&lt;poem&gt;
సాములె కారౌ మగువల
బాములఁ బడువారు వేషభాషలు గుఱుతే ! {{right|73}}
&lt;/poem&gt;
{{Telugu poem|type=సీ.|lines=&lt;poem&gt;
అందెలరవలి విన్నంతనే పోయెనే
            చిరకాలనియతిఁ జేసినతపంబు
మనలను నిటు గనుంగొనినంతమాత్ర నే
            తఱిగెనే హరిపదధ్యాననియతి
యే మని మాటాడు నెన్నంగఁ దోడనే
            పోయెనే తనవ్రతంబులు కొఱంత
గటకట యిటు గుఱంగట నిల్చినంతనే
            పొరయునే షట్కర్ముములను హాని
ఘనతపోరూఢి నధికులు గలరు గాని
యిట్లు చరియించు నియతుల నెందుఁ జూడ
మిదియ వర్తన మైనచో నిగురుబోఁడి !
కౌశికాదుల కూర్ధ్వలోకములు లేవె ! {{right|74}}
&lt;/poem&gt;}}
{{Telugu poem|type=ఉ.|lines=&lt;poem&gt;
పాటలగంధి ! సౌఖ్యపరిపాటి యెఱుంగనిమూఢుఁ డౌట నే
పాటియు వీఁడు తాఁ దనకెపైకొనఁ డాయెనుగాక కాక నా
పాటల నాటల న్మధురభాషలఁ జొక్కి లతాంతబాణుచే
వాటులఁ జిక్కి కెంజిగురుఁబాన్పుఁ జెందక యుండ శక్యమే.
&lt;/poem&gt;}}
వ. అనుటయుర గటకటంబడి యక్కుటిలకుంతల చెలియలిం జూచి యిట్లనియె. {{right|76}}
{{Telugu poem|type=చ.|lines=&lt;poem&gt;
హరిహరి! యెంతమాట! యెటులాడితివేతరళాయతాక్షి! కా
పురుషులఁ బల్కిన, ట్లఖిలభోగములు న్విడనాడి సత్క్రియా
&lt;/poem&gt;}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>9qn85sk5dl0tsobbbyar4sud2n94ww1</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>559181</id>
      <parentid>559159</parentid>
      <timestamp>2026-06-13T00:02:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* మూల్యాంకన చేసారు */</comment>
      <origin>559181</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2293" sha1="pgfwyobevol7bb54iwhzkf66vo9lpy9" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{Telugu poem|type=|lines=&lt;poem&gt;సాములె కారా మగువల
బాములఁ బడువారు వేషభాషలు గుఱుతే!&lt;/poem&gt;|ref=73}}
{{Telugu poem|type=సీ.|lines=&lt;poem&gt;అందెలరవలి విన్నంతనే పోయెనే
            చిరకాలనియతిఁ జేసినతపంబు
మనలను నిటు గనుంగొనినంతమాత్రనే
            తఱిగెనే హరిపదధ్యాననియతి
యే మని మాటాడు నెన్నంగఁ దోడనే
            పోయెనే తనవ్రతంబులు కొఱంతఁ
గటకట యిటు గుఱంగట నిల్చినంతనే
            పొరయునే షట్కర్మములను హాని
ఘనతపోరూఢి నధికులు గలరు గాని
యిట్లు చరియించు నియతుల నెందుఁ జూడ
మిదియ వర్తన మైనచో నిగురుబోఁడి!
కౌశికాదుల కూర్ధ్వలోకములు లేవె!&lt;/poem&gt;|ref=74}}
{{Telugu poem|type=ఉ.|lines=&lt;poem&gt;పాటలగంధి! సౌఖ్యపరిపాటి యెఱుంగనిమూఢుఁ డౌట నే
పాటియు వీఁడు తాఁ దనకె పైకొనఁడాయెనుగాక కాక నా
పాటల నాటల న్మధురభాషలఁ జొక్కి లతాంతబాణుచే
వాటులఁ జిక్కి కెంజిగురుఁబానుపుఁ జెందక యుండ శక్యమే.&lt;/poem&gt;75}}
{{Telugu poem|type=వ.|lines=&lt;poem&gt;అనుటయుఁ గటకటంబడి యక్కుటిలకుంతల చెలియలిం జూచి
యిట్లనియె.&lt;/poem&gt;|ref=|ref=76}}
{{Telugu poem|type=చ.|lines=&lt;poem&gt;హరిహరి! యెంతమాట! యెటు లాడితివే తరళాయతాక్షి! కా
పురుషులఁ బల్కిన, ట్లఖిలభోగములు న్విడనాడి సత్క్రియా&lt;/poem&gt;|ref=}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>pgfwyobevol7bb54iwhzkf66vo9lpy9</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>559182</id>
      <parentid>559181</parentid>
      <timestamp>2026-06-13T00:03:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <origin>559182</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2298" sha1="toafng9wd2jy9ma6msvrlep0e0ajw12" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{Telugu poem|type=|lines=&lt;poem&gt;సాములె కారా మగువల
బాములఁ బడువారు వేషభాషలు గుఱుతే!&lt;/poem&gt;|ref=73}}
{{Telugu poem|type=సీ.|lines=&lt;poem&gt;అందెలరవలి విన్నంతనే పోయెనే
            చిరకాలనియతిఁ జేసినతపంబు
మనలను నిటు గనుంగొనినంతమాత్రనే
            తఱిగెనే హరిపదధ్యాననియతి
యే మని మాటాడు నెన్నంగఁ దోడనే
            పోయెనే తనవ్రతంబులు కొఱంతఁ
గటకట యిటు గుఱంగట నిల్చినంతనే
            పొరయునే షట్కర్మములను హాని
ఘనతపోరూఢి నధికులు గలరు గాని
యిట్లు చరియించు నియతుల నెందుఁ జూడ
మిదియ వర్తన మైనచో నిగురుబోఁడి!
కౌశికాదుల కూర్ధ్వలోకములు లేవె!&lt;/poem&gt;|ref=74}}
{{Telugu poem|type=ఉ.|lines=&lt;poem&gt;పాటలగంధి! సౌఖ్యపరిపాటి యెఱుంగనిమూఢుఁ డౌట నే
పాటియు వీఁడు తాఁ దనకె పైకొనఁడాయెనుగాక కాక నా
పాటల నాటల న్మధురభాషలఁ జొక్కి లతాంతబాణుచే
వాటులఁ జిక్కి కెంజిగురుఁబానుపుఁ జెందక యుండ శక్యమే.&lt;/poem&gt;|ref=75}}
{{Telugu poem|type=వ.|lines=&lt;poem&gt;అనుటయుఁ గటకటంబడి యక్కుటిలకుంతల చెలియలిం జూచి
యిట్లనియె.&lt;/poem&gt;|ref=|ref=76}}
{{Telugu poem|type=చ.|lines=&lt;poem&gt;హరిహరి! యెంతమాట! యెటు లాడితివే తరళాయతాక్షి! కా
పురుషులఁ బల్కిన, ట్లఖిలభోగములు న్విడనాడి సత్క్రియా&lt;/poem&gt;|ref=}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>toafng9wd2jy9ma6msvrlep0e0ajw12</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:విప్రనారాయణచరిత్రము (చదలువాడ మల్లన).pdf/92</title>
    <ns>104</ns>
    <id>194196</id>
    <revision>
      <id>559161</id>
      <parentid>513138</parentid>
      <timestamp>2026-06-12T17:05:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hasini b</username>
        <id>7312</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>559161</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2123" sha1="8tlvd0s2w0t0m4zq54l8yakcfxvvq8i" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Hasini b&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{left|48}}{{center|విప్రనారాయణచరిత్రము.}}
&lt;poem&gt;
నిరతిని బ్రహ్మచర్యసరణిఁ (మహనీయతపో) మహత్త్వముం
బొరసినయట్టి యిట్టిమునిపుంగవుభాస మెఱుంగ వేమియున్.
&lt;/poem&gt;
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;
ఏమరుడే యితఁ డెక్కడి
పామరుఁడే నిలువు నూరు పండినరీతిం
దామరవిం దన నున్నాఁ
డోమరునపుమొలక ! యెట్టియోగివరుండో. {{right|78}}
&lt;/poem&gt;}}
{{Telugu poem|type=సీ.|lines=&lt;poem&gt;
తెలిమించుమడుగు రింగులువారఁ గట్టక
            కాషాయములు దాల్పఁగాఁ బనేమి
నెలవంకతిరుమణి నీటుగాఁ దీర్పక
            పెనుపట్టునామముల్ పెట్ట నేమి
గొనబుమీఱఁగఁ గోరకొప్పు దిద్దక నెరుల్
            జడ గట్టఁగా నీళ్లుఁ దడుప నేమి
గోవాళ్లతోడుతఁ గూడియాడక తోట
            గావింతు నని యిట్లు గడప నేమి
వికచనానాప్రసూనమాలికలు చాలఁ
గలిగి యుండఁగఁ దులసిపూసలసరంబు
వైవనేమి మహాయోగివరుఁడు గాక
మగువ యాయన యితరసామాన్యుఁ డౌనె. {{right|79}}
&lt;/poem&gt;}}
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;
రాగంబు నొడిచి ముక్తి
శ్రీగౌరముల కపేక్ష చేయుమునులకున్
నాగేంద్రయాన ! యైహిక
భోగం బిది మేడికాయబోనంబు సుమీ. {{right|80}}
&lt;/poem&gt;}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>8tlvd0s2w0t0m4zq54l8yakcfxvvq8i</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>559183</id>
      <parentid>559161</parentid>
      <timestamp>2026-06-13T00:31:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* మూల్యాంకన చేసారు */</comment>
      <origin>559183</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2054" sha1="1uc7kfhihtbdrnkyc5sp2d86wfm5adn" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{Telugu poem|type=|lines=&lt;poem&gt;నిరతిని బ్రహ్మచర్యసరణిన్ (మహనీయతపో)మహత్త్వముం
బొరసినయట్టి యిట్టిమునిపుంగవుభావ మెఱుంగ వేమియున్.&lt;/poem&gt;|ref=77}}
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;ఏమరుదే యితఁ డెక్కడి
పామరుఁడే నిలువు నూరు పండినరీతిం
దామరవిం దన నున్నాఁ
డోమరువపుమొలక! యెట్టియోగివరుండో.&lt;/poem&gt;|ref=78}}
{{Telugu poem|type=సీ.|lines=&lt;poem&gt;తెలిమించుమడుఁగు రింగులువారఁ గట్టక
            కాషాయములు దాల్పఁగాఁ బనేమి
నెలవంకతిరుమణి నీటుగాఁ దీర్పక
            పెనుపట్టునామముల్ పెట్ట నేమి
గొనబుమీఱఁగఁ గోరకొప్పు దిద్దక నెరుల్
            జడ గట్టఁగా నీళ్లఁ దడుప నేమి
గోవాళ్లతోడుతఁ గూడియాడక తోఁట
            గావింతు నని యిట్లు గడఁగ నేమి
వికచనానాప్రసూనమాలికలు చాలఁ
గలిగి యుండఁగఁ దులసిపూసలసరంబు
వైవనేమి మహాయోగివరుఁడు గాక
మగువ యాయన యితరసామాన్యుఁ డైన.&lt;/poem&gt;|ref=79}}
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;రాగంబు నొడిచి ముక్తి
శ్రీగౌరముల కపేక్ష చేయుమునులకున్
నాగేంద్రయాన! యైహిక
భోగం బిది మేడికాయబోనంబు సుమీ.&lt;/poem&gt;|ref=80}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>1uc7kfhihtbdrnkyc5sp2d86wfm5adn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:విప్రనారాయణచరిత్రము (చదలువాడ మల్లన).pdf/93</title>
    <ns>104</ns>
    <id>194197</id>
    <revision>
      <id>559162</id>
      <parentid>513139</parentid>
      <timestamp>2026-06-12T17:20:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hasini b</username>
        <id>7312</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>559162</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2408" sha1="ivbm0q611d3nmx85x7e9oi7s62p2k5r" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Hasini b&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{center|ద్వితీయాశ్వాసము.}}{{right|49}}
{{center|—* వేశ్యలు పంతములు వేసికొనుట *—}}
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;
వలవనిమాటలు సారెం
బలుకం బనియేమి హావభావవిలాసా
దుల నీ వితనిఁ గరించిన
నలీకైశిక యేను దాసి నయ్యెద నీకున్. {{right|81}}
&lt;/poem&gt;}}
{{Telugu poem|type=మ.|lines=&lt;poem&gt;
అనుడుంగెంపుమెఱుంగుకన్నుఁగవచాయక్ జేవుఱింపంగనుం
గొనియొక్కించుకజాఱుపయ్యెదచెఱంగుక్ రంగుగాజేర్చి కొ
ప్పుును జక్కన్సరించి యౌవనమదంబు న్సత్కళాప్రౌఢియుం
దనరన్దొయ్యలిరెండుమూడడుగులత్కాఁడాయగా నేగుచున్.
&lt;/poem&gt;}}
{{Telugu poem|type=చ.|lines=&lt;poem&gt;
పని మఱి లేనికోడిగపుబాపని నీ వొకప్రౌడిసేసి పే
ర్కొని మును నావిలాసగుణరూఢి నెఱుంగనియట్లు పన్నిదం
బని కడు మించి నాడితివి యాడినచోటకుఁ దారసిల్లినక్
వెనుకకుఁ బోకుమంచుఁ జెలి వెండియు జంకెన లుల్లసిల్లఁగన్.
&lt;/poem&gt;}}
{{Telugu poem|type=సీ.|lines=&lt;poem&gt;
మాధవస్మరణంబు మాన్పి కొక్కోకాది
            పఠనంబునకుఁ బాలుపఱుప నేని
కనుసన్న సేసి యాకడవనె నాయింటి
            కెల్లను నీళ్లు మోయింపనేని
తిరుచూర్ణ రేఖ మచ్చరణాలాక్షారక్త
            దృష్టితో వియ్య మొందింపనేని
మునిపండ్ల గూటికినై చిన నాగవల్లికా
            దళములకై యాసగొలుపనేని
&lt;/poem&gt;}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ivbm0q611d3nmx85x7e9oi7s62p2k5r</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>559188</id>
      <parentid>559162</parentid>
      <timestamp>2026-06-13T01:22:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* మూల్యాంకన చేసారు */</comment>
      <origin>559188</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2348" sha1="lrva1b7kznn5avhoqehhjsosi8s5kox" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{p|ac|fwb}}వేశ్యలు పంతములు వేసికొనుట&lt;/p&gt;
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;వలవనిమాటలు సారెం
బలుకం బనియేమి హావభావవిలాసా
దుల నీ వితనిఁ గరంచిన
నలికైశిక యేను దాసి నయ్యెద నీకున్.&lt;/poem&gt;|ref=81}}
{{Telugu poem|type=మ.|lines=&lt;poem&gt;అనుడుం గెంపుమెఱుంగుకన్నుఁగవచాయన్ జేవుఱింపంగనుం
గొని యొక్కించుకజాఱుపయ్యెదచెఱంగున్ రంగుగాఁ జేర్చి కొ
ప్పును జక్క న్సవరించి యౌవనమదంబు న్సత్కళాప్రౌఢియుం
దనర న్దొయ్యలి రెండుమూడడుగు లంతన్ డాయఁగా నేఁగుచున్.&lt;/poem&gt;|ref=82}}
{{Telugu poem|type=చ.|lines=&lt;poem&gt;పని మఱి లేనికోడిగపుబాఁపని నీ వొకప్రోది సేసి పే
ర్కొని మును నావిలాసగుణరూఢి నెఱుంగనియట్లు పన్నిదం
బని కడు మించ నాడితివి యాడినచోటకుఁ దారసిల్లినన్
వెనుకకుఁ బోకుమంచుఁ జెలి వెండియు జంకెన లుల్లసిల్లఁగన్.&lt;/poem&gt;|ref=83}}
{{Telugu poem|type=సీ.|lines=&lt;poem&gt;మాధవస్మరణంబు మాన్పి కొక్కోకాది
            పఠనంబునకుఁ బాలుపఱుపనేని
కనుసన్న సేసి యాకడవనె నాయింటి
            కెల్లను నీళ్లు మోయింపనేని
తిరుచూర్ణరేఖ మచ్చరణాలాక్షాలక్త
            దృష్టితో వియ్య మొందింపనేని
మునిపండ్ల గొఱికివైచిన నాగవల్లికా
            దళములకై యాస గొలుపనేని&lt;/poem&gt;|ref=}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>lrva1b7kznn5avhoqehhjsosi8s5kox</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:విప్రనారాయణచరిత్రము (చదలువాడ మల్లన).pdf/94</title>
    <ns>104</ns>
    <id>194198</id>
    <revision>
      <id>559164</id>
      <parentid>513140</parentid>
      <timestamp>2026-06-12T17:39:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hasini b</username>
        <id>7312</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>559164</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2524" sha1="d590qv10ujlblrwdqna7owi5k34vvwt" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Hasini b&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{left|50}}{{center|విప్రనారాయణచరిత్రము.}}
&lt;poem&gt;
కలపనేనియు వలవంతఁ గఱపనేని,
కేళికెలయింపనేని చోక్కింపనేని
విటుల కేకిమాని వీనిఁ  గానింపనేని
యుగ్మలీ ! నీకు దాసి నై యుండుదాన. {{right|84}}
&lt;/poem&gt;
{{Telugu poem|type=వ.|lines=&lt;poem&gt;అని యమ్మంజులాలాప కెంజిగు రంటినచందంబునఁ గేలుం గెందమ్మి నగ్రజహస్తంబునం బన్నిదం బని చఱచి యనుచరని చయంబులతోడం గూడ నిజనగరంబున కనిచి ననిచినకుతు కంబునం గపటనటపరిచయంబునం గాని వీనిం జొక్కింప రా దని వితర్కించి కుఱంగటం గురవకలతానలయంబునం గิసల యుప్రసవమంజరీరంజితం బగు నొక్కతరుకోటరక్రోడంబునందు.
&lt;/poem&gt;}}
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;
అరవిందనయన శోభా
కరము ల్మణికింకిణీకరము ల్మణినూ
పురముల్ చీనాంబరము
ల్సనము ల్కర ముల్లసిల్ల శాటిం బెట్టెన్. {{right|86}}
&lt;/poem&gt;}}
{{Telugu poem|type=గీ.|lines=&lt;poem&gt;
చాతురీరీతి వేర్వేఱ సంగ్రహించి
వనిత యొక జేనిపావడ వానిమాద
ముసుఁగునడజట్టి పైలక్కముద్ర బెట్టి
యొరులు గనకుండ నలుదిక్కు లరసిచూచి. {{right|87}}
&lt;/poem&gt;}}
{{Telugu poem|type=శా.|lines=&lt;poem&gt;
నాభాగప్రతిమాన దానజితకర్ణస్వర్ణగోత్రంస ధా
టీభీభావితజాతవేపథువధూటీచిత్తవైకల్యదీ
క్షాభీలానునయానులాపకబగీవ్యాపార సౌభాగ్యధా
త్రీభూభృత్కులవైరి మోహనమురాఠీ రాజకంఠీరవా ! {{right|88}}
&lt;/poem&gt;}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>d590qv10ujlblrwdqna7owi5k34vvwt</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>559191</id>
      <parentid>559164</parentid>
      <timestamp>2026-06-13T01:59:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <origin>559191</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2451" sha1="4zrf2xrh0xp5v4tjiaoyrlhc0gluuya" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Hasini b&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{Telugu poem|type=|lines=&lt;poem&gt;కలపనేనియు వలవంతఁ గఱపనేని,
కేళికెలయింపనేని చోక్కింపనేని
విటుల కేకిమాని వీనిఁ  గానింపనేని
యుగ్మలీ! నీకు దాసినై యుండుదాన.&lt;/poem&gt;|ref=84}}
{{Telugu poem|type=వ.|lines=&lt;poem&gt;అని యమ్మంజులాలాప కెంజిగు రంటినచందంబునఁ గేలుం
గెందమ్మి నగ్రజహస్తంబునం బన్నిదం బని చఱచి యనుచరని
చయంబులతోడం గూడ నిజనగరంబున కనిచి ననిచినకుతు
కంబునం గపటనటపరిచయంబునం గాని వీనిం జొక్కింప రా
దని వితర్కించి కుఱంగటం గురవకలతానలయంబునం గిసల
యప్రసవమంజరీరంజితం బగు నొక్కతరుకోటరక్రోడంబునందు.&lt;/poem&gt;|ref=85}}
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;అరవిందనయన శోభా
కరము ల్మణికింకిణీకరము ల్మణినూ
పురముల్ చీనాంబరము
ల్సనము ల్కర ముల్లసిల్ల శాటిం బెట్టెన్.&lt;/poem&gt;|ref=86}}
{{Telugu poem|type=గీ.|lines=&lt;poem&gt;చాతురీరీతి వేర్వేఱ సంగ్రహించి
వనిత యొక జీనిపావడ వానిమీఁద
ముసుఁగువడఁజుట్టి పైలక్కముద్రఁ బెట్టి
యొరులు గనకుండ నలుదిక్కు లరసిచూచి.&lt;/poem&gt;|ref=87}}
{{Telugu poem|type=శా.|lines=&lt;poem&gt;నాభాగప్రతిమాన దానజితకర్ణస్వర్నగోత్తంస ధా
టీభీధావితజాతవేపథువధూటీచిత్తవైకల్యదీ
క్షాభీలానునయానులాపకబరీవ్యాపార సౌభాగ్యధా
త్రీభూభృత్కులవైరి మోహనమురారీ రాజకంఠీరవా!&lt;/poem&gt;|ref=88}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>4zrf2xrh0xp5v4tjiaoyrlhc0gluuya</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>559192</id>
      <parentid>559191</parentid>
      <timestamp>2026-06-13T02:01:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* మూల్యాంకన చేసారు */</comment>
      <origin>559192</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2450" sha1="7wq9cftnpqnjozmnzpdeesgdknmqu1m" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{Telugu poem|type=|lines=&lt;poem&gt;కలపనేనియు వలవంతఁ గఱపనేని
కేళికెలయింపనేని చెక్కింపనేని
విటుల కెకిమీని వీనిఁ  గావింపనేని
యుగ్మలీ! నీకు దాసినై యుండుదాన.&lt;/poem&gt;|ref=84}}
{{Telugu poem|type=వ.|lines=&lt;poem&gt;అని యమ్మంజులాలాప కెంజిగు రంటినచందంబునఁ గేలుం
గెందమ్మి నగ్రజహస్తంబునం బన్నిదం బని చఱచి యనుచరని
చయంబులతోడం గూడ నిజనగరంబున కనిచి ననిచినకుతు
కంబునం గపటనటపరిచయంబునం గాని వీనిం జొక్కింప రా
దని వితర్కించి కుఱంగటం గురవకలతానలయంబునం గిసల
యప్రసవమంజరీరంజితం బగు నొక్కతరుకోటరక్రోడంబునందు.&lt;/poem&gt;|ref=85}}
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;అరవిందనయన శోభా
కరము ల్మణికింకిణీకరము ల్మణినూ
పురముల్ చీనాంబరము
ల్సనము ల్కర ముల్లసిల్ల శాటిం బెట్టెన్.&lt;/poem&gt;|ref=86}}
{{Telugu poem|type=గీ.|lines=&lt;poem&gt;చాతురీరీతి వేర్వేఱ సంగ్రహించి
వనిత యొక జీనిపావడ వానిమీఁద
ముసుఁగువడఁజుట్టి పైలక్కముద్రఁ బెట్టి
యొరులు గనకుండ నలుదిక్కు లరసిచూచి.&lt;/poem&gt;|ref=87}}
{{Telugu poem|type=శా.|lines=&lt;poem&gt;నాభాగప్రతిమాన దానజితకర్ణస్వర్నగోత్తంస ధా
టీభీధావితజాతవేపథువధూటీచిత్తవైకల్యదీ
క్షాభీలానునయానులాపకబరీవ్యాపార సౌభాగ్యధా
త్రీభూభృత్కులవైరి మోహనమురారీ రాజకంఠీరవా!&lt;/poem&gt;|ref=88}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>7wq9cftnpqnjozmnzpdeesgdknmqu1m</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:విప్రనారాయణచరిత్రము (చదలువాడ మల్లన).pdf/95</title>
    <ns>104</ns>
    <id>194199</id>
    <revision>
      <id>559203</id>
      <parentid>513141</parentid>
      <timestamp>2026-06-13T05:08:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hasini b</username>
        <id>7312</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>559203</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1513" sha1="gtokr8rn2b8tmhqq66ewc66ex7773cw" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Hasini b&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{center|ద్వితీయాశ్వాసము.}}{{right|51}}
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;
తుక్ఖురధట్టఘనజవ
యుక్ఖురజరజ్యపలాయితోదితరక్షా
రక్ఖవచోరిపుయాచిత
మక్ఖాకటకాదిరాజ్య మహిగృహమేధీ ! {{right|89}}
&lt;/poem&gt;}}
{{Telugu poem|type=పంచచామరము.|lines=&lt;poem&gt;
అహంక్రియాసమగ్రవిగ్రహస్థలీభటాసటీ
            మహాహళాహళీవిహారముత్రయంత్రకల్పిత
స్వృహస్వయంగతానురాగహృజ్జయాంగనాముహు
            ర్ముహుర్భుజోపగూహనానుమోదమానమానసా ! {{right|90}}
&lt;/poem&gt;}}
గద్యము. ఇది శ్రీశంకరస్వామిసంయమీశ్వరచరణసరోరుహ ధ్యానానందసౌందర్యధుర్య ప్రబంధపరమేశ్వరవంశపవిత్ర లింగనమనీషిపుత్ర శ్రీ కాళహస్తీశ్వర దయాసహాయ చదల్వడ మల్లననామధేయప్రణీతం బైన విప్రనారాయణచరిత్రం బనుమహాప్రబంధంబునందు ద్వితీయాశ్వాసము.&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>gtokr8rn2b8tmhqq66ewc66ex7773cw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:విప్రనారాయణచరిత్రము (చదలువాడ మల్లన).pdf/96</title>
    <ns>104</ns>
    <id>194200</id>
    <revision>
      <id>559204</id>
      <parentid>513142</parentid>
      <timestamp>2026-06-13T06:01:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hasini b</username>
        <id>7312</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>559204</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2068" sha1="92rwmo7ptpay1tz09agpr1wwlm1cus8" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Hasini b&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{Center|శ్రీరస్తు.}}

{{p|ac|fs150}}విప్రనారాయణచరిత్రము.&lt;/p&gt;
{{Css image crop
|Image = విప్రనారాయణచరిత్రము_(చదలువాడ_మల్లన).pdf
|Page = 52
|bSize = 423
|cWidth = 114
|cHeight = 17
|oTop = 89
|oLeft = 159
|Location = center
|Description = 
}}

{{p|ac|fs125}}తృతీయాశ్వాసము&lt;/p&gt;
{{Css image crop
|Image = విప్రనారాయణచరిత్రము_(చదలువాడ_మల్లన).pdf
|Page = 52
|bSize = 423
|cWidth = 84
|cHeight = 17
|oTop = 143
|oLeft = 170
|Location = center
|Description = 
}}

{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;
శ్రీ బంధురమందిర బిసి
నీబాంధవతేజ త్రిభువనీగండర గూ
ళీబిరుద సత్కృపాంబుని
ధీ బుధనుత మాకరాజతిమ్మనృపాలా !
&lt;/poem&gt;|ref=1}}

{{Telugu poem|type=గీ.|lines=&lt;poem&gt;
అవధరింపుము కని భూషణాంబరాదు
లీవిధంబునఁ దాచి తా దేవదేవి
తాను వైష్ణవురాలిచందంబుఁ బూని
చాలఁ దగినట్టి సంజోక సవదరించి.
&lt;/poem&gt;|ref=2}}
{{p|ac|fwb}}దేవదేవి విప్రనారాయణుం జేరుట&lt;/p&gt;
{{Telugu poem|type=సీ.|lines=&lt;poem&gt;
మొఱుఁగులు పైకిఁ గ్రేళ్లుఱికెడు గబ్బిగు
            బ్బలమీఁదఁ గావికుప్పసము దొడిగి
యడఁచి క్రొమ్ముడి బయల్పడకుండఁగా ఖండ
            శాటి యౌడలను మించగ బిగించి
బెళుకుజూపులఁ గెలుకులు దాటగా నీక
            నిజపదనఖ రేఖ నెలవు కొలిపి
&lt;/poem&gt;|ref=3}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>92rwmo7ptpay1tz09agpr1wwlm1cus8</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>559208</id>
      <parentid>559204</parentid>
      <timestamp>2026-06-13T06:07:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hasini b</username>
        <id>7312</id>
      </contributor>
      <origin>559208</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1654" sha1="89oht8e7ulej92ro2ic1x3p3kufajsq" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Hasini b&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{center|'''శ్రీరస్తు'''}}

{{center|'''విప్రనారాయణచరిత్రము'''}}
{{center|—————}}

{{center|'''తృతీయాశ్వాసము'''}}
{{center|—————}}


{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;
శ్రీ బంధురమందిర బిసి
నీబాంధవతేజ త్రిభువనీగండర గూ
ళీబిరుద సత్కృపాంబుని
ధీ బుధనుత మాకరాజతిమ్మనృపాలా !
&lt;/poem&gt;|ref=1}}

{{Telugu poem|type=గీ.|lines=&lt;poem&gt;
అవధరింపుము కని భూషణాంబరాదు
లీవిధంబునఁ దాచి తా దేవదేవి
తాను వైష్ణవురాలిచందంబుఁ బూని
చాలఁ దగినట్టి సంజోక సవదరించి.
&lt;/poem&gt;|ref=2}}

{{center|'''—* దేవదేవి విప్రనారాయణుం జేరుట *—'''}}

{{Telugu poem|type=సీ.|lines=&lt;poem&gt;
మొఱుఁగులు పైకిఁ గ్రేళ్లుఱికెడు గబ్బిగు
            బ్బలమీఁదఁ గావికుప్పసము దొడిగి
యడఁచి క్రొమ్ముడి బయల్పడకుండఁగా ఖండ
            శాటి యౌడలను మించగ బిగించి
బెళుకుజూపులఁ గెలుకులు దాటగా నీక
            నిజపదనఖ రేఖ నెలవు కొలిపి
&lt;/poem&gt;|ref=3}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>89oht8e7ulej92ro2ic1x3p3kufajsq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:విప్రనారాయణచరిత్రము (చదలువాడ మల్లన).pdf/97</title>
    <ns>104</ns>
    <id>194201</id>
    <revision>
      <id>559216</id>
      <parentid>513143</parentid>
      <timestamp>2026-06-13T06:20:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hasini b</username>
        <id>7312</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>559216</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2604" sha1="r8no2tcxet54rzu8plvm7dspep9tttd" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Hasini b&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{center|తృతీయాశ్వాసము.}}{{right|53}}
&lt;poem&gt;
హరినీలములయొప్ప నడికించుకెందమ్మి
            జమిలిపూసలకంటసరి యమర్చి
యుల్లసల్లన హరిహరిహరియటంచు
            గోలయునుబోలె నొడుఁగుచుఁ గొడికికొనుచు
విష్ణుపదభక్తి మూర్తీభవించె ననఁగ
            జకితహరిణాక్షి దాసరిసాని యయ్యె. {{right|3}}
&lt;/poem&gt;

{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;
ఇలువలె గుహనానటనా
ఘటనాపర్యటననటనకౌశలయై య
న్నటదిందిందిరకుంతల
యట చని కర్పూరదళికాంతరవీధిన్. {{right|4}}
&lt;/poem&gt;}}

{{Telugu poem|type=చ.|lines=&lt;poem&gt;
ననిచినగుజ్జుమావికెలనం దగుగందపుమ్రానికొమ్మలం
బెనగొని యున్నమల్లికలపెక్కున గన్గొని నీళ్లు గట్టి సం
జనితకుతూహలాంకురము శాఖలువాఱఁగ వచ్చుచున్న య
మ్మునికులసార్వభౌముని ముముక్షువరేణ్యు మహానుభావునిన్.
&lt;/poem&gt;}}

{{Telugu poem|type=చ.|lines=&lt;poem&gt;
తనమది భక్తి గల్గినవిధం బటు దోపఁగ ద్రవ్యదవ్యులం
గనుఁగొని తత్పదాంబుజనఖప్రభ లొక్కట ఫాలపీఠి సో
కనుబ్రణమిల్లి


యోమునిశిఖామణి! యోకరుణాపయోధి! యో
యిననిభతేజ ! కావఁదగదే నను నార్త ననాథ నెంతయున్.
&lt;/poem&gt;}}

{{Telugu poem|type=చ.|lines=&lt;poem&gt;
అని కడు నాపగా భరము లై లవలీదళగండమండలిం
గనుఁగవబాష్పముల్ దొరుఁగఁగా నపు డేడ్చేఁజకోరనేత్రియుం
దన నిజసోదరీశపథతామ్యదహంకృతివాక్యమచనా
ఘనకుహనావిహారపరికల్పితగద్గదకంఠవైఖరిన్. {{right|7}}
&lt;/poem&gt;}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>r8no2tcxet54rzu8plvm7dspep9tttd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:విప్రనారాయణచరిత్రము (చదలువాడ మల్లన).pdf/98</title>
    <ns>104</ns>
    <id>194202</id>
    <revision>
      <id>559218</id>
      <parentid>513144</parentid>
      <timestamp>2026-06-13T06:50:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hasini b</username>
        <id>7312</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>559218</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2457" sha1="sfpr1wu4brcj84m0x264ro3tkmealxn" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Hasini b&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{left|54}}{{center|విప్రనారాయణచరిత్రము.}}
{{Telugu poem|type=గీ.|lines=&lt;poem&gt;
అప్పు డాజంత పలుకువాక్యంబు లెల్ల
మనములోపల నిక్కంబు లనుచు వగచి
యబల ! లే లెమ్ము లెమ్మని యాదరించి
యిట్లు నలికెను వాచంయమిశ్వరుండు. {{right|8}}
&lt;/poem&gt;}}
{{Telugu poem|type=ఉ.|lines=&lt;poem&gt;
ఎయ్యెడనుండి వచ్చితివి యియ్యెడలఁ హరిభక్తురాల ! పే
రెయ్యది? యార్తిబొందగతమెయ్యది? నీకునుమేమొనర్పఁగా
నయ్యెడుకార్యమెయ్యది? భయంపడ కిం కెఱిఁగింపు నావుడుం
దొయ్యలి చిక్కె దమ్మఁ డని దుర్భరహర్ష నిమగ్న చిత్త యై.
&lt;/poem&gt;}}
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;
దేవా ! విన్నప మే మని
కావించెద నీదుసమ్ముఖమ్మున యాప
జ్జీవజుగుప్సాజీవన
జీవాతుఘనాఘహేతుశీలకులంబున్. {{right|10}}
&lt;/poem&gt;}}
{{Telugu poem|type=వ.|lines=&lt;poem&gt; అయినను నార్తజనశరణ్యుండ వగు నీ నిమిత్తంబునఁ గడ తేఱఁగలదాన నగుట నాకలంతెఱం గెఱింగించెద దత్తావధానుండ వై యవధరింపు మని యిట్లనియె. {{right|11}}
&lt;/poem&gt;}}
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;
నేరముల కునికి యాఱడి
కారయ విడిమట్టు వట్టియపకీర్తులకుం
జేరుగడ దోసములకు హ
జారము వెతల కీర వాఁడుజన్మ మదేలా ! {{right|12}}
&lt;/poem&gt;}}
{{Telugu poem|type=ఉ.|lines=&lt;poem&gt;
అట్టి మహావిహీనభవ మయ్యును నీలువు మాటవాసియుం
జుట్టిఱికంబుఁ బుణ్యమునుసున్నగ మిన్నలఁ గూడఁబెట్టుచో
&lt;/poem&gt;}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>sfpr1wu4brcj84m0x264ro3tkmealxn</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>559219</id>
      <parentid>559218</parentid>
      <timestamp>2026-06-13T06:50:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hasini b</username>
        <id>7312</id>
      </contributor>
      <origin>559219</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2456" sha1="9h10vv8geelng6aq9j6m1ztt7484j8g" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Hasini b&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{left|54}}{{center|విప్రనారాయణచరిత్రము.}}
{{Telugu poem|type=గీ.|lines=&lt;poem&gt;
అప్పు డాజంత పలుకువాక్యంబు లెల్ల
మనములోపల నిక్కంబు లనుచు వగచి
యబల ! లే లెమ్ము లెమ్మని యాదరించి
యిట్లు నలికెను వాచంయమిశ్వరుండు. {{right|8}}
&lt;/poem&gt;}}
{{Telugu poem|type=ఉ.|lines=&lt;poem&gt;
ఎయ్యెడనుండి వచ్చితివి యియ్యెడలఁ హరిభక్తురాల ! పే
రెయ్యది? యార్తిబొందగతమెయ్యది? నీకునుమేమొనర్పఁగా
నయ్యెడుకార్యమెయ్యది? భయంపడ కిం కెఱిఁగింపు నావుడుం
దొయ్యలి చిక్కె దమ్మఁ డని దుర్భరహర్ష నిమగ్న చిత్త యై.
&lt;/poem&gt;}}
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;
దేవా ! విన్నప మే మని
కావించెద నీదుసమ్ముఖమ్మున యాప
జ్జీవజుగుప్సాజీవన
జీవాతుఘనాఘహేతుశీలకులంబున్. {{right|10}}
&lt;/poem&gt;}}
{{Telugu poem|type=వ.|lines=&lt;poem&gt;అయినను నార్తజనశరణ్యుండ వగు నీ నిమిత్తంబునఁ గడ తేఱఁగలదాన నగుట నాకలంతెఱం గెఱింగించెద దత్తావధానుండ వై యవధరింపు మని యిట్లనియె. {{right|11}}
&lt;/poem&gt;}}
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;
నేరముల కునికి యాఱడి
కారయ విడిమట్టు వట్టియపకీర్తులకుం
జేరుగడ దోసములకు హ
జారము వెతల కీర వాఁడుజన్మ మదేలా ! {{right|12}}
&lt;/poem&gt;}}
{{Telugu poem|type=ఉ.|lines=&lt;poem&gt;
అట్టి మహావిహీనభవ మయ్యును నీలువు మాటవాసియుం
జుట్టిఱికంబుఁ బుణ్యమునుసున్నగ మిన్నలఁ గూడఁబెట్టుచో
&lt;/poem&gt;}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>9h10vv8geelng6aq9j6m1ztt7484j8g</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:విప్రనారాయణచరిత్రము (చదలువాడ మల్లన).pdf/99</title>
    <ns>104</ns>
    <id>194203</id>
    <revision>
      <id>559221</id>
      <parentid>513145</parentid>
      <timestamp>2026-06-13T07:08:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hasini b</username>
        <id>7312</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>559221</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2427" sha1="k5thy49d2jm4u3c8ylmj35owcc61ejd" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Hasini b&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{center|తృతీయాశ్వాసము.}}{{right|55}}
&lt;poem&gt;
గుట్టు దొఱంగుచుం బడుపుగూటికి నోచినవారిజాతినిం
బుట్టి క్రమక్రమంబునఁ దపోధన! యౌవన మావహిల్లఁగన్.
&lt;/poem&gt;
{{Telugu poem|type=మ.|lines=&lt;poem&gt;
కళలం దేక్క బెనంగి గానములఁ జక్కంజేసి లాస్యక్రియా
కలన న్నైచ్చుఘటించి నేర్పునను గాకల్ పుట్టఁగావించి మా
యల వంచించి నరేంద్రనందనుల నుడ్డాదించి సప్తాంగముల్
బలుసొమ్ముల్గోనిసంయమి! యిడుపులుం బంగారుగాఁ జేసినన్.
&lt;/poem&gt;}}
{{Telugu poem|type=సీ.|lines=&lt;poem&gt;
పెల్చ నల్లిండ్లు నిల్పెద నన్న నదలించు
            జెఱువు గావింప నెంచినను గనరు
వనము వెట్టింప నెంచిన నెంతలే దను
            గుడికి యత్నముసేయ గొణగసాగు
బుధుల కీ వేడికఁ బ్రొద్దు వో దను నీకు
            నతిథిపూజలకు మల్లాడఁ దిట్టు
దోసాన కలిగిన నోసి ! పో లె మ్మను
            బేదసాదలఁ బ్రోవ గీడుపోరు
దేవ ! యిటుగాక మఱియును లావుముట్టి
బలియు బికిరంబు జోగు గోపాళ మనుచు.
వీథి కెవ్వారు సుడిసిన వెక్కిరించు
నయ్య ! తనుఁగన్న కొయ్య గయ్యాలి తల్లి.
&lt;/poem&gt;}}
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;
సామి ! పలుమాఱు దేవర
కే మని వినిపింతు నింక నీగకు విసురుం
బొమునకు బలియుఁ బెట్టక
యాముసలిక రాబి పిసిడియై వర్తించున్. {{right|16}}
&lt;/poem&gt;}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>k5thy49d2jm4u3c8ylmj35owcc61ejd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:విప్రనారాయణచరిత్రము (చదలువాడ మల్లన).pdf/100</title>
    <ns>104</ns>
    <id>194204</id>
    <revision>
      <id>559224</id>
      <parentid>513146</parentid>
      <timestamp>2026-06-13T07:37:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hasini b</username>
        <id>7312</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>559224</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2295" sha1="ts7tjm2hajiig4bxn7x101dp8qczouc" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Hasini b&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{left|56}}{{center|విప్రనారాయణచరిత్రము.}}
{{Telugu poem|type=సీ.|lines=&lt;poem&gt;
వదనపద్మము పల్లవప్రకరోచ్చిష్ట.
            లాలితవీటికాలాచి జేసి
గాత్రంబు జ్యౌకిణీకర్కశభుజు లై న
            మగలకు గరిడికంబములు సేసి
కూర్మి యొక్కెడఁ బాడుకొననీని యార్జింపు
            దొరలకు నిర్వంకతుంగ సేసి
మొలక మెఱుఁగుఁజన్నులు భుజంగనాఖాకు
            శములకుఁ గలభకు-ంభములు సేసి
గుట్టు నానయు విడనాడి కొంగుపఱిచి
యగడువడి పడిచి పడిసిన యట్టి పసిడి
కటకటా ! యేమిటికి నెక్కె గడనవంక
నేమి గంటిని దోడుసు నా కేల యనుచు. {{right|17}}
&lt;/poem&gt;}}
{{Telugu poem|type=ఉ.|lines=&lt;poem&gt;
ఏను విరక్తురాల నయి యిట్లు భవత్పదసేవ గోరి యో
మౌనికులావతంస ! గరిమంబున వచ్చితి నాదరంబు లో
మానగఁ జూచి నీ దయినయూడిగమున్ దయచేసి ప్రోవు నీ
యానతిపద్ధతిం దగ నహర్నిశముం బరిచర్య సేసెదన్. {{right|18}}
&lt;/poem&gt;}}
{{Telugu poem|type=సీ.|lines=&lt;poem&gt;
నేఱినొప్పులకుచముల్ నీచేతఁ గాయలు
            గాచె బొ మ్మనిపింపగల గడంగి
చిన్ని కొమ్మల మించు కన్నెమామిడి చెట్టుఁ
            జేర్చి నీకును మెచ్చు సేయగలను
నేలమీఁబల్వరుసల నీమోవిఫల మంద
            సొరిది నీకును జవిసూపగలను
&lt;/poem&gt;}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ts7tjm2hajiig4bxn7x101dp8qczouc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:విప్రనారాయణచరిత్రము (చదలువాడ మల్లన).pdf/101</title>
    <ns>104</ns>
    <id>194205</id>
    <revision>
      <id>559228</id>
      <parentid>513147</parentid>
      <timestamp>2026-06-13T07:48:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hasini b</username>
        <id>7312</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>559228</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2136" sha1="qf5n9tg73bymeu4zpwnudq8x3ent5d1" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Hasini b&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{center|తృతీయాశ్వాసము.}}{{right|57}}
&lt;poem&gt;
బొగడను దగు విధంబులను బెక్కులు గల్గ
            నలరించి నిను మరుల్కొలుపఁ గలను
జతురబహుబంధములఁ బరిచయము కలిమి
రాజయోగవిలాసాభిరామ నగుట
ఘనకళానుభవంబుచేఁ గలుగు నేర్పు
మించ నిన్నును గడకుఁ దేలించగలను. {{right|19}}
&lt;/poem&gt;
{{Telugu poem|type=వ.|lines=&lt;poem&gt;అనిపలుకుటయును జటివరుండు నమ్మటుమాయలాఁడిపలుకులు నిక్కునంబులు గా వగచి విష్ణుకైంకర్యంబునకుం దనకు సాహచర్యంబు గలిగె ననుచు నంగీకరించి దానిం దగువిధంబునం బనిగొనుచు నేమంబునం బుష్పదామంబులు రంగశాయికి సమర్పించుచు మాధుకరచర్యాసంపన్నంబు లగునన్నంబులు భుజియించి యిష్టశిష్టాదనం బయ్యింతికిఁ బ్రసాదించుచుఁ దన యటజంబున కనతిదూరం బగునొకలతాకుటీరంబున నుండ నియమించె నివ్విధంబున నొక్కసంవత్సరంబు గడపినయ నంతరంబ. {{right|20}}
{{center|—* సూర్యాస్తమయాదివర్ణనము *—}}
&lt;poem&gt;
¹గగనమణియేను చకి
దగదిన మిది నీదిగాదు తరుణీ యనుచున్
వగదేరు దనకయెడగై
గడవని పైఁబెట్టె నన నబ్ది దపనుఁడు గ్రుంకెన్. {{right|21}}
&lt;/poem&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>qf5n9tg73bymeu4zpwnudq8x3ent5d1</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>559229</id>
      <parentid>559228</parentid>
      <timestamp>2026-06-13T07:48:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hasini b</username>
        <id>7312</id>
      </contributor>
      <origin>559229</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2144" sha1="pnxd08ci8c6ty86wxsufmafqx5tg6m3" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Hasini b&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{center|తృతీయాశ్వాసము.}}{{right|57}}
&lt;poem&gt;
బొగడను దగు విధంబులను బెక్కులు గల్గ
            నలరించి నిను మరుల్కొలుపఁ గలను
జతురబహుబంధములఁ బరిచయము కలిమి
రాజయోగవిలాసాభిరామ నగుట
ఘనకళానుభవంబుచేఁ గలుగు నేర్పు
మించ నిన్నును గడకుఁ దేలించగలను. {{right|19}}
&lt;/poem&gt;
{{Telugu poem|type=వ.|lines=&lt;poem&gt;అనిపలుకుటయును జటివరుండు నమ్మటుమాయలాఁడిపలుకులు నిక్కునంబులు గా వగచి విష్ణుకైంకర్యంబునకుం దనకు సాహచర్యంబు గలిగె ననుచు నంగీకరించి దానిం దగువిధంబునం బనిగొనుచు నేమంబునం బుష్పదామంబులు రంగశాయికి సమర్పించుచు మాధుకరచర్యాసంపన్నంబు లగునన్నంబులు భుజియించి యిష్టశిష్టాదనం బయ్యింతికిఁ బ్రసాదించుచుఁ దన యటజంబున కనతిదూరం బగునొకలతాకుటీరంబున నుండ నియమించె నివ్విధంబున నొక్కసంవత్సరంబు గడపినయ నంతరంబ. {{right|20}}
&lt;/poem&gt;
{{center|—* సూర్యాస్తమయాదివర్ణనము *—}}
&lt;poem&gt;
¹గగనమణియేను చకి
దగదిన మిది నీదిగాదు తరుణీ యనుచున్
వగదేరు దనకయెడగై
గడవని పైఁబెట్టె నన నబ్ది దపనుఁడు గ్రుంకెన్. {{right|21}}
&lt;/poem&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>pnxd08ci8c6ty86wxsufmafqx5tg6m3</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>559230</id>
      <parentid>559229</parentid>
      <timestamp>2026-06-13T07:49:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hasini b</username>
        <id>7312</id>
      </contributor>
      <origin>559230</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2174" sha1="0a5hd87hws7tn3zfn1mvfdiiev2s9cq" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Hasini b&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{center|తృతీయాశ్వాసము.}}{{right|57}}
&lt;poem&gt;
బొగడను దగు విధంబులను బెక్కులు గల్గ
            నలరించి నిను మరుల్కొలుపఁ గలను
జతురబహుబంధములఁ బరిచయము కలిమి
రాజయోగవిలాసాభిరామ నగుట
ఘనకళానుభవంబుచేఁ గలుగు నేర్పు
మించ నిన్నును గడకుఁ దేలించగలను. {{right|19}}
&lt;/poem&gt;
{{Telugu poem|type=వ.|lines=&lt;poem&gt;అనిపలుకుటయును జటివరుండు నమ్మటుమాయలాఁడిపలుకులు నిక్కునంబులు గా వగచి విష్ణుకైంకర్యంబునకుం దనకు సాహచర్యంబు గలిగె ననుచు నంగీకరించి దానిం దగువిధంబునం బనిగొనుచు నేమంబునం బుష్పదామంబులు రంగశాయికి సమర్పించుచు మాధుకరచర్యాసంపన్నంబు లగునన్నంబులు భుజియించి యిష్టశిష్టాదనం బయ్యింతికిఁ బ్రసాదించుచుఁ దన యటజంబున కనతిదూరం బగునొకలతాకుటీరంబున నుండ నియమించె నివ్విధంబున నొక్కసంవత్సరంబు గడపినయ నంతరంబ. {{right|20}}
&lt;/poem&gt;
{{center|—* సూర్యాస్తమయాదివర్ణనము *—}}
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;
¹గగనమణియేను చకి
దగదిన మిది నీదిగాదు తరుణీ యనుచున్
వగదేరు దనకయెడగై
గడవని పైఁబెట్టె నన నబ్ది దపనుఁడు గ్రుంకెన్. {{right|21}}
&lt;/poem&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>0a5hd87hws7tn3zfn1mvfdiiev2s9cq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:విప్రనారాయణచరిత్రము (చదలువాడ మల్లన).pdf/102</title>
    <ns>104</ns>
    <id>194206</id>
    <revision>
      <id>559237</id>
      <parentid>513148</parentid>
      <timestamp>2026-06-13T08:10:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hasini b</username>
        <id>7312</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>559237</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2854" sha1="gdxnfm2qw9en93f6ljlwbdvavq60uv5" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Hasini b&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{left|58}}{{center|విప్రనారాయణచరిత్రము.}}
{{Telugu poem|type=ఉ.|lines=&lt;poem&gt;
నాదగుతారకారుచిధనంబు హరించిన కన్నుగాఁడు వీ
డే దివసాహ్వయుండు డగుకడిందిమలిమ్లుచుఁ డంచుఁబశ్చిమా
శాదయితుండు చూడఁ గడసారి ననారణఁ జేలము న్వియ
ద్వాది కడంగతో ముడియు నైచెననన్రవిగ్రుంకె నెంతయున్.
&lt;/poem&gt;}}
{{Telugu poem|type=చ.|lines=&lt;poem&gt;
తిమిరపుదాడికాఁడు చనుదేఱఁ దొడంగెను నా కెదుర్పఁగా
సమయము గాదు గూఢతరచర్యను నొర్తిలి వేగ వచ్చెదన్
రమణఁడమోనుదాశ్రయములన్నిలుముంచురు నై జ తేజమున్
గమలహితుంను నిల్ఫెననగాబొడక ట్టెనుసాంధ్యరాగముల్. {{right|24}}
&lt;/poem&gt;}}
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;
జలజహితభీతి నిల్లడ
నిలిపిన యయ్యిరుల దొరలనిసువులు తఱియై
వెలువడె ననఁ తోఁదొమ్మొగ్గల
నెలదుమ్మేదదిమ్ము లటు ధురీయన వెడలేన్.
&lt;/poem&gt;}}
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;
మురహరున కేకచక్రము,
సరసిజబంధునకు నేకచక్రము, కవయై
తిరుగుట కా దనుకరణిక్
సరసులఁ జక్రంబు లేకచక్రము లయ్యెన్. {{right|26}}
&lt;/poem&gt;}}
{{Telugu poem|type=మ.|lines=&lt;poem&gt;
అహరంతావసరంబునందు నొశకల్వారంబుచ క్కి న్ముహు
ర్ముహురిచ్చాురతిఁ దేలి తేటిమిథునంబు ల్గూరఁ దత్తద్గరు
త్పిహితంబై తగుతేనె వేఱొకటి యర్థింగ్రోలేఁ దా నయ్యెడన్
సహజక్రీడలు గావె యెల్ల ప్రజకుం జౌర్య క్రియావైఖరుల్.
&lt;/poem&gt;}}
{{Telugu poem|type=చ.|lines=&lt;poem&gt;
బుగ బుగతావులం బాదలుపుప్పొడిచే మకరందధారచే
నొగిఁ దముఁ బ్రోచినంతవడియు న్గడునర్శిలిం జేరి కొల్చి మా
&lt;/poem&gt;}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>gdxnfm2qw9en93f6ljlwbdvavq60uv5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:విప్రనారాయణచరిత్రము (చదలువాడ మల్లన).pdf/103</title>
    <ns>104</ns>
    <id>194207</id>
    <revision>
      <id>559240</id>
      <parentid>513149</parentid>
      <timestamp>2026-06-13T08:26:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hasini b</username>
        <id>7312</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>559240</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2422" sha1="4okkmb3w1ekurp6iyur2y2ca047tnxv" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Hasini b&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{center|తృతీయాశ్వాసము.}}{{right|59}}
&lt;poem&gt;
పగుటయ దుమ్మెద ల్జలరుహంబులఁ దొల్లిటిపూవు దప్పినం
దగఁ దొగల న్వసించెను గృతఘ్నుల నెందునునమ్మవచ్చునే !
&lt;/poem&gt;
{{Telugu poem|type=సీ.|lines=&lt;poem&gt;
దైవత్తర్థికులు మండాకినీతోయము
            ల్గొప్పరించిన గాజుగుప్పె లనఁగ
ఘనపథద్యుతి నవగ్రహారత్నములు దాఁప
            నిర వైనదంతంపుబరణు లనఁగ
నలవిధుదయహేతు వగుతూర్పుజూలాలు
            హువ్వన నుమియు చిట్టుము లనఁగ
వెలయురాసులఁ బొల్చువినువీధిభిలమునఁ
            జెన్నోందు నెలగదోసి ళ్లనఁగ
రేయిసురతాణి జగమావరింపఁ దలచి
పొలుచు నిరు లను బలురికీబులను బనిచి
కొఱలనేత్తినసున్నపుంగుండ లనఁగఁ
జాలఁ గనుపట్టెఁ దారకాసముదయంబు. {{right|28}}
&lt;/poem&gt;}}
{{Telugu poem|type=మ.|lines=&lt;poem&gt;
ఘనధారాధరభూమిక ల్గగనసాక్షాన్మూర్తు లామ్రేడితాం
జనశైలంబు ల నేకథావిహృతిమత్స్వర్భానులీలల్ విక
ర్తనజాకృష్టవధాదిమార్గములు నక్తంవారిశైవాలము
ల్పునరుక్తార్కసుతాచ్చట ల్దగెఁ దమంబు ల్ండతండుబు లై.
&lt;/poem&gt;}}
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;
దిక్కుల నిండి ధరిత్రిం
గ్రిక్కిఱిసి మహాతమంబు గిఱికొనె నికఁ దా
నొక్కింత దలఁకఁ గాంతు
ల్దక్కక విలసిల్లు చుక్కలఁ గప్పుతఱిన్. {{right|30}}
&lt;/poem&gt;}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>4okkmb3w1ekurp6iyur2y2ca047tnxv</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>559241</id>
      <parentid>559240</parentid>
      <timestamp>2026-06-13T08:26:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hasini b</username>
        <id>7312</id>
      </contributor>
      <origin>559241</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2425" sha1="oc97eb7tvp54uvipsta3429h3dccpjw" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Hasini b&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{center|తృతీయాశ్వాసము.}}{{right|59}}
&lt;poem&gt;
పగుటయ దుమ్మెద ల్జలరుహంబులఁ దొల్లిటిపూవు దప్పినం
దగఁ దొగల న్వసించెను గృతఘ్నుల నెందునునమ్మవచ్చునే !
&lt;/poem&gt;
{{Telugu poem|type=సీ.|lines=&lt;poem&gt;
దైవత్తర్థికులు మండాకినీతోయము
            ల్గొప్పరించిన గాజుగుప్పె లనఁగ
ఘనపథద్యుతి నవగ్రహారత్నములు దాఁప
            నిర వైనదంతంపుబరణు లనఁగ
నలవిధుదయహేతు వగుతూర్పుజూలాలు
            హువ్వన నుమియు చిట్టుము లనఁగ
వెలయురాసులఁ బొల్చువినువీధిభిలమునఁ
            జెన్నోందు నెలగదోసి ళ్లనఁగ
రేయిసురతాణి జగమావరింపఁ దలచి
పొలుచు నిరు లను బలురికీబులను బనిచి
కొఱలనేత్తినసున్నపుంగుండ లనఁగఁ
జాలఁ గనుపట్టెఁ దారకాసముదయంబు. {{right|28}}
&lt;/poem&gt;}}
{{Telugu poem|type=మ.|lines=&lt;poem&gt;
ఘనధారాధరభూమిక ల్గగనసాక్షాన్మూర్తు లామ్రేడితాం
జనశైలంబు ల నేకథావిహృతిమత్స్వర్భానులీలల్ విక
ర్తనజాకృష్టవధాదిమార్గములు నక్తంవారిశైవాలము
ల్పునరుక్తార్కసుతాచ్చట ల్దగెఁ దమంబు ల్తండతండుబు లై.
&lt;/poem&gt;}}
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;
దిక్కుల నిండి ధరిత్రిం
గ్రిక్కిఱిసి మహాతమంబు గిఱికొనె నికఁ దా
నొక్కింత దలఁకఁ గాంతు
ల్దక్కక విలసిల్లు చుక్కలఁ గప్పుతఱిన్. {{right|30}}
&lt;/poem&gt;}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>oc97eb7tvp54uvipsta3429h3dccpjw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:విప్రనారాయణచరిత్రము (చదలువాడ మల్లన).pdf/104</title>
    <ns>104</ns>
    <id>194208</id>
    <revision>
      <id>559242</id>
      <parentid>513150</parentid>
      <timestamp>2026-06-13T08:38:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hasini b</username>
        <id>7312</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>559242</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2319" sha1="dfx57zzs117wft16x990r1u3i9xbpvw" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Hasini b&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{left|60}}{{center|విప్రనారాయణచరిత్రము.}}
{{Telugu poem|type=గీ.|lines=&lt;poem&gt;
పోలిచె ధనళిమ జాబిల్లిపొడుపునందు
రమణ సమయపు వజ్రపురాజురాక
తగనెఱింగింపఁ జీకటు ల్దామె దారి
కడకు వ్రాయంగఁ దెచ్చు కాకత మనంగ. {{right|31}}
&lt;/poem&gt;}}
వ. అంత. {{right|32}}
{{Telugu poem|type=చ.|lines=&lt;poem&gt;
కుముదములండుసామముఁజకోరములందునుదానమున్రథాం
గములయెడ న్విభేదనము గాటపుఁజీకటియందు దండన
క్రమమును గానిపింపఁగఁ దగం బగ లెల్లను నీగి విక్రమం
బమరంగ రాజు గైకొనియె నయ్యుదయాచలసింహపీఠమున్.
&lt;/poem&gt;}}
{{Telugu poem|type=ఉ.|lines=&lt;poem&gt;
ఎల్లజను ల్పయోరుహభవేశ్వరవిష్ణుమయాత్ముఁ డైనవా
డల్లవికర్తనుం డనుచు నాడుదు రాతఁడు గాఁడు నేన సూ
తెల్ల మటంచు లోకులకుఁ దెల్పినరీతిని జంద్రునందు రా
గిల్లెను మేనిపైఁ బొడుపుఁ గెంపును బాండిమముంగళంకమున్.
&lt;/poem&gt;}}
{{Telugu poem|type=సీ.|lines=&lt;poem&gt;
ఖరకరుఁ డతిశీతకరలీలఁ దనయందు
            వహియించె నీతనివంకఁ గాదె
మును దిస్సమొలసామియును రాజ శేఖర
            త్వము దాల్చె నీతనివంకఁ గాదె
యమరు లై వేర్వేఱ యదితిసందను లున్న
            వారు దా రీతనివంకఁ గాదె
నరులు సేవను జిదానందానుభవయోగి
            నరు లౌదు రీతినివంకఁ గాదె
&lt;/poem&gt;}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>dfx57zzs117wft16x990r1u3i9xbpvw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:Brahma Vidya Darpanamu (Telugu) ( Hinduism In The Light Of Theosophy).djvu/13</title>
    <ns>104</ns>
    <id>208224</id>
    <revision>
      <id>559163</id>
      <parentid>543855</parentid>
      <timestamp>2026-06-12T17:25:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>శ్రీరామమూర్తి</username>
        <id>1517</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>559163</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2410" sha1="hunqpxbicgpnwwa292phx6d2k8bqb9n" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;శ్రీరామమూర్తి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{p|fs150|ac}}మొదటికూర్పు పీఠిక&lt;/p&gt;

“థియసాఫికల్‌ సొసైటి” యను నామూంతరమునఁ బరఁగు దివ్యజ్ఞానసమాజమును సభ ముప్పదియాఱు సంవత్సరములక్రిందట స్టాపింపఁబడి యిప్పుడు ప్రపంచమున సమస్తదేశములయందు వ్యాపించియున్నది. ఆసభవారిచేఁ బ్రచురింపఁబడిన గ్రంథములు అనేకభాషలలో ననేకుల కత్యంతానందమునిచ్చుచు, విశేషముగ మేలొనరించుచున్నయవి. 

ఆసమాజము ముఖ్యోద్దేశ్యము లెవ్వియన, లోకమునందలి పెక్కుమతములయందుండు సారభూతములగు సిద్ధాంతముల వెల్లడిచేసి యామతము లన్నింటియందలి ముఖ్యాంశము లన్నియు నొక్కరీతిగనే యున్నవనియును, ఆమతము లన్నింటికి మూలమొక్కటియగు పరవిద్యయే యనియును, నిరూపించి తద్ద్వారా మానవకోటియం దంతట గలిగియుండు మత వైషమ్యముల మాన్పి సోదరభావమును, ఐకమత్యమును స్థాపించుట యొకటి. మఱియు మానవునియందును, బాహ్య ప్రపంచమునందును, అతీంద్రియములై దురూహములగు ధర్మములను   తత్త్స్యములను బరిశీలించి తత్త్యసారమును స్వానుభవముచే వెల్లడిచేయుట రెండవది. 

ఈ యుద్దేశ్యములతో ననేకగ్రంథము లనుభవజ్ఞులగు వారిచే నాంగ్లేయభాషయందు వ్రాయఁబడియుండ నాగ్రంధ&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>hunqpxbicgpnwwa292phx6d2k8bqb9n</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>559165</id>
      <parentid>559163</parentid>
      <timestamp>2026-06-12T17:44:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>శ్రీరామమూర్తి</username>
        <id>1517</id>
      </contributor>
      <origin>559165</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2410" sha1="478okefex2hj6s77gv1lufegcduj2ah" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;శ్రీరామమూర్తి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{p|fs150|ac}}మొదటికూర్పు పీఠిక&lt;/p&gt;

“థియసాఫికల్‌ సొసైటి” యను నామాంతరమునఁ బరఁగు దివ్యజ్ఞానసమాజమును సభ ముప్పదియాఱు సంవత్సరములక్రిందట స్టాపింపఁబడి యిప్పుడు ప్రపంచమున సమస్తదేశములయందు వ్యాపించియున్నది. ఆసభవారిచేఁ బ్రచురింపఁబడిన గ్రంథములు అనేకభాషలలో ననేకుల కత్యంతానందమునిచ్చుచు, విశేషముగ మేలొనరించుచున్నయవి. 

ఆసమాజము ముఖ్యోద్దేశ్యము లెవ్వియన, లోకమునందలి పెక్కుమతములయందుండు సారభూతములగు సిద్ధాంతముల వెల్లడిచేసి యామతము లన్నింటియందలి ముఖ్యాంశము లన్నియు నొక్కరీతిగనే యున్నవనియును, ఆమతము లన్నింటికి మూలమొక్కటియగు పరవిద్యయే యనియును, నిరూపించి తద్ద్వారా మానవకోటియం దంతట గలిగియుండు మత వైషమ్యముల మాన్పి సోదరభావమును, ఐకమత్యమును స్థాపించుట యొకటి. మఱియు మానవునియందును, బాహ్య ప్రపంచమునందును, అతీంద్రియములై దురూహములగు ధర్మములను   తత్త్స్యములను బరిశీలించి తత్త్యసారమును స్వానుభవముచే వెల్లడిచేయుట రెండవది. 

ఈ యుద్దేశ్యములతో ననేకగ్రంథము లనుభవజ్ఞులగు వారిచే నాంగ్లేయభాషయందు వ్రాయఁబడియుండ నాగ్రంథ&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>478okefex2hj6s77gv1lufegcduj2ah</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:సీతారామాంజనేయ సంవాదము.pdf/271</title>
    <ns>104</ns>
    <id>209062</id>
    <revision>
      <id>559160</id>
      <parentid>546590</parentid>
      <timestamp>2026-06-12T17:04:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ramesam54</username>
        <id>3001</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>559160</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5452" sha1="2znciou8cko0iwm3oeuf3zxg1dnbxwa" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Ramesam54&quot; /&gt;{{rh| 252 | శ్రీ సీతారామాంజనేయసంవాదము | }}&lt;/noinclude&gt;
గమ్యే ష్వనేకథా, నోదేతి నాస్తమే త్యేకా సంవి దేషా స్వయంప్రభా” “ఒక దీప
సమునందలి జాగ్రత్స్వప్న సుషుప్త్యవస్థలయందు జ్ఞాన మెట్లేకరూపమై యుండునో
అట్లే మాసమునందును, సంవత్సరయుగ కల్పములయందును కూడ నది (జ్ఞానము) యొక
రూపముతో నుండును. భవిష్యన్మాసాదులయందువలెనే భూతమాసాదులయందు కూడ
నుండును. కావున నీజ్ఞానము నిత్యము, జ్ఞానమును దెలిసికొనుటకు మఱియొక జ్ఞానము
కలదనుట విరుద్ధము కావున పది స్వప్రకాశము &quot; అని పంచదశి చెప్పుచున్నది.)

తా. ఓసూక్ష్మ బుద్ధిగలయాంజనేయా ! సర్వానుభవసిద్ధ మైననుషుప్త్యవస్థ
యందు సర్వేంద్రియములును మనసుతోఁ గూడ లయమునొందినప్పుడు గలసర్వాభౌ
వము నొకజ్ఞానము తెలిసికొనుచుండునట్లు మన యనుభవములో నున్నది. దీనికి నిదు
రనుండి మేల్కనినవాఁడు నిద్రయందలి చిత్తాభావమును స్మరించుటయే దృష్టాం .
తము. అనుభవము లేక స్మృతి కలుగదు కదా! కావున నయ్యనుభవమునకుఁ గారణ
మగుజ్ఞాన మెద్దియో యదియే బ్రహ్మము, అది సర్వసాక్షీ యగుటచే దృశ్యము లగు
పదార్థములతో సంబంధింపదు. చూచునది చూడఁబడువానికంటె వేఱుగా నుండి
తీరవలయుననుట నియమముకదా ? ఈ విధముగ నే యా బ్రహ్మమునకు స్వప్న జాగ్రదవ
స్థలతోఁగూడసంబంధము లేదు. ఇంద్రియాదులు లేనప్పుడుకూడ సర్వమును గ్రహింపఁ
గలజ్ఞాన మొకటి యున్నదని సిద్ధాంత మయ్యెను. కావున నింద్రియాదు లున్నపుడు
కూడ నాజ్ఞానమే సర్వమును గ్రహించుచున్నదని సిద్ధాంతము చేయుట మిగుల
యుక్తియుక్తమై యుండును. వేఱు వేఱు లక్షణములు నిరూపించుటకు వీలు లేనప్పుడు
జ్ఞానములు రెండు లేక ననేకములు కలవు &quot; అని చెప్పుటకంటే విరోధము వేఱొ 
కటి యుండునా ? కావున జ్ఞాన మొక్కటియే తనశక్తిచే నింద్రియచిత్తంబుల
కాశింపఁజేయుచు నితర సహాయము లేక స్వయముగా ప్రకాశించుచున్నది. ఆజ్ఞా
నమే బ్రహ్మము. దానికి నుత్పత్తియః వినాశంబును లేవు, స్థూలసూక్ష్మ కొరణశరీరంబు
లతో సంబంధములేదు. ఆది నిర్గుణ మగుటచేతను యద్వితీయ మగుటచేతను దాని నను
మాన ప్రమాణముచే నూహించుటకు గుఱుతు లేవియును లేవు.

అవ. బ్రహ్మమువకంటే నితరమగుపదార్థము లేదంటిరి కదా ! మన యనుభవ
ములో సంసారి యగుజీవుఁడు బ్రహ్మమునకంటె నిరుద్ధ లక్షణములు గలవాఁడుగాను
ఈ కారణమువలనవే యాయనకంటె వేఱుగాను కానవచ్చుచున్నాఁడు. మాయను
ఆ బ్రహ్మమునకును భేదము లేదంటిరి కావున మీతో జన్య మగుప్రపంచము ఆయన
కంటె వేఱుకాక పోవచ్చును గాని జీవుఁడు మాత్ర మట్లగుటకు వీలు లేదు. ఇతఁడు .
చేతనప్వరూపుఁడు కావున మాయాకార్యము కానేరఁడు. పరబ్రహ్మముయొక్క రూప,&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>2znciou8cko0iwm3oeuf3zxg1dnbxwa</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>559193</id>
      <parentid>559160</parentid>
      <timestamp>2026-06-13T02:12:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* మూల్యాంకన చేసారు */</comment>
      <origin>559193</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5429" sha1="tnv0r508ie0wl21i0gycat9tvphykmt" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;{{rh| 252 | శ్రీ సీతారామాంజనేయసంవాదము | }}&lt;/noinclude&gt;గమ్యేష్వనేకథా, నోదేతి నాస్తమే త్యేకా సంవిదేషా స్వయంప్రభా” “ఒక దివసమునందలి జాగ్రత్స్వప్నసుషుప్త్యవస్థలయందు జ్ఞాన మెట్లేకరూపమై యుండునో అట్లే మాసమునందును, సంవత్సరయుగకల్పములయందును కూడ నది [జ్ఞానము] యేకరూపముతో నుండును. భవిష్యన్మాసాదులయందువలెనే భూతమాసాదులయందు కూడ నుండును. కావున నీజ్ఞానము నిత్యము, జ్ఞానమును దెలిసికొనుటకు మఱియొకజ్ఞానము కలదనుట విరుద్ధము కావున నది స్వప్రకాశము&quot; అని పంచదశి చెప్పుచున్నది.)

'''తా'''. ఓసూక్ష్మబుద్ధి గలయాంజనేయా! సర్వానుభవసిద్ధ మైనసుషుప్త్యవస్థయందు సర్వేంద్రియములును మనసుతోఁ గూడ లయము నొందినప్పుడు గలసర్వాభావము నొకజ్ఞానము తెలిసికొనుచుండునట్లు మన యనుభవములో నున్నది. దీనికి నిదురనుండి మేల్కనినవాఁడు నిద్రయందలి చిత్తాభావమును స్మరించుటయే దృష్టాంతము. అనుభవము లేక స్మృతి కలుగదు కదా! కావున నయ్యనుభవమునకుఁ గారణ మగుజ్ఞాన మెద్దియో యదియే బ్రహ్మము. అది సర్వసాక్షి యగుటచే దృశ్యము లగు పదార్థములతో సంబంధింపదు. చూచునది చూడఁబడువానికంటె వేఱుగా నుండి తీరవలయుననుట నియమముకదా? ఈవిధముగనే యాబ్రహ్మమునకు స్వప్నజాగ్రదవస్థలతోఁగూడ సంబంధము లేదు. ఇంద్రియాదులు లేనప్పుడు కూడ సర్వమును గ్రహింపఁగలజ్ఞాన మొకటి యున్నదని సిద్ధాంత మయ్యెను. కావున నింద్రియాదు లున్నపుడు కూడ నాజ్ఞానమే సర్వమును గ్రహించుచున్నదని సిద్ధాంతము చేయుట మిగుల యుక్తియుక్తమై యుండును. వేఱు వేఱు లక్షణములు నిరూపించుటకు వీలు లేనప్పుడు &quot;జ్ఞానములు రెండు లేక ననేకములు కలవు&quot; అని చెప్పుటకంటే విరోధము వేఱొకటి యుండునా? కావున జ్ఞాన మొక్కటియే తనశక్తిచే నింద్రియచిత్తంబుల కాశింపఁజేయుచు నితరసహాయము లేక స్వయముగా ప్రకాశించుచున్నది. ఆజ్ఞానమే బ్రహ్మము. దానికి నుత్పత్తియు వినాశంబును లేవు. స్థూలసూక్ష్మకారణశరీరంబులతో సంబంధము లేదు. అది నిర్గుణ మగుటచేతను యద్వితీయ మగుటచేతను దాని ననుమానప్రమాణముచే నూహించుటకు గుఱుతు లేవియును లేవు.

'''అవ'''. బ్రహ్మమునకంటే నితరమగుపదార్థము లేదంటిరి కదా! మన యనుభవములో సంసారి యగుజీవుఁడు బ్రహ్మమునకంటె విరుద్ధలక్షణములు గలవాఁడుగాను ఈ కారణమువలనవే యాయనకంటె వేఱుగాను కానవచ్చుచున్నాఁడు. మాయను ఆ బ్రహ్మమునకును భేదము లేదంటిరి కావున మీతో జన్య మగుప్రపంచము ఆయనకంటె వేఱుకాక పోవచ్చును గాని జీవుఁడు మాత్ర మట్లగుటకు వీలు లేదు. ఇతఁడు చేతనస్వరూపుఁడు కావున మాయాకార్యము కానేరఁడు. పరబ్రహ్మముయొక్క రూప&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>tnv0r508ie0wl21i0gycat9tvphykmt</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:సీతారామాంజనేయ సంవాదము.pdf/272</title>
    <ns>104</ns>
    <id>209063</id>
    <revision>
      <id>559184</id>
      <parentid>546591</parentid>
      <timestamp>2026-06-13T00:45:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ramesam54</username>
        <id>3001</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>559184</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5572" sha1="cmnxbup3wk0g3e9cs4fqnrlw108wlmh" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Ramesam54&quot; /&gt;{{rh|  |ద్వి తీ యా శ్వా స ము. | 253}}&lt;/noinclude&gt;&lt;poem&gt;&lt;/poem&gt;
{{float right| }}


భేదమే యాతఁడనుట సంభవింపదు. ఇతఁడు, సంసారి, సుఖ, దుఃఖి.  ఆబ్రహ్మము
నిర్వికారుండు కదా! వీరిరువురికి నైక్య మెట్లుకుదురును? అనినఁ జెప్పుచున్నాఁడు
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;
వ్యక్తం బవ్యక్తాది, 
వ్యక్తావ్యక్తాతిరిక్త మగు బ్రహ్మము దాఁ
బ్రాక్తసుకృతభాక్తనుయుత,
భోక్తను సతతంబు సాక్షి పోలికఁ జూచున్. &lt;/poem&gt;| ref = 15}}

టీ. అవ్య. . . ము - అవ్యక్తాది = అవ్యక్తమనుప్రకృతియే కారణము గాగల, వ్యక్త=
స్థూల మగుటచే స్పష్టమైనట్టియు, అవ్యక్త  =సూక్ష్మ మగుటచే నస్పష్టమైనట్టియు, పంచ
భూతమహదహం కారాదులకంటే, అతిరిక్త = వేఱు, అగు బ్రహ్మము అయినట్టి బ్రహ్మము,
వ్యక్తంబు= స్పష్టముగ నున్నది. (జ్ఞానులకు సుఖముగఁ దెలియవచ్చు ననుట). తాన్ =
ఆబ్రహ్మము స్వయముగా, ప్రాక్త... క్తన్ - ప్రాక్ = మునుపటి, తను = శరీరమునందు,
కృత = చేయఁబడినకర్మలను, భాక్ = పొందిన, తను = ప్రస్తుతశరీరముతో, యుత =
కూడిన, భోక్తను = సుఖదుఃఖములను అనుభవించు (అనఁగా “నాకు సుఖదుఃఖములు
కలవు&quot;అని యభిమానించు,) జీవుని, సతతంబు = ఎల్లప్పుడును, సాక్షి పోలికన్ = సాక్షి
యట్లు (ఆజీవుఁడు యథార్థస్థితిలో తనకంటే వేఱు కాకున్నను కల్పితభేదము కలదు 
కావున నా భేదము నాశ్రయించి జీవోపాధియగునంతఃకరణములకుఁ గలుగు సుఖదుః
ఖానుభవములను చూచు ననియు “ఈ సుఖాదు  లంతఃకరణమునకుఁ గలుగుచున్నవి. &quot;
అనియు దెలిసికొనలేకపోవుటచే జీవుఁడు తాను సుఖియనియు బ్రహ్మసాక్షియనియు
తలంచు ననియును భావము,) చూచున్.

తా. ఈ ప్రపంచము మాయవలనఁ బుట్టినది. సూక్ష్మస్థూలభేదములతో నున్నది 
కావున నొకయంశమున నింద్రియములకు గోచరమగుచు మఱియొక యంశమును
నట్లు గాక యున్నది. బ్రహ్మమునకంటెఁ బ్రపంచము వేఱు కాదు కాని బ్రహ్మముమా
త్రము ఆభాసమాత్ర మగు ప్రపంచమునకంటే వేఱు. భ్రాంతివలన త్రాటియందుఁ
బాము తోఁచినప్పుడు ఆ త్రాడుకంటే దానియందుఁ దోచిన పాము వేఱుకాదు;
కాని భ్రాంతిసిద్ధమగు పాములకంటె త్రాడు వేఱనుటకు సంశయము లేదు కదా!
మఱియు బ్రహ్మము సాక్షియగుటచేఁ బ్రపంచముకంటే వేఱుగానుండియే తీరపల
యును. ద్రష్టయు దృశ్యంబు నొక్కటి యగుట సంభవింపదు కదా! ఈవిషయము
(అనఁగా &quot; బ్రహ్మము ప్రపంచమునకంటె వేఱుగా నున్నాఁడు” అను విషయము)
మనకుఁ బ్రత్యక్షానుభవమునందే యున్నది. ఈసర్వప్రపంచమును మనము తెలిసికొను
చుండుటయే దీనికి దృష్టాంతము, జీవుఁడును బ్రహ్మముయొక్క రూపభేదమే.అయి
నను ఆవిద్యావిజృంభణమునకు (అనఁగా అవిద్యావరణమునకుఁ) లోఁబడినవాఁడు
కావున శరీరాదులయందు “నేను &quot; ఆను నభిమానము గలిగియున్నాఁడు. అంతః
కరణాదులకుఁ గలుగు సుఖదుఃఖములను దనవానినిఁగా భావించుచున్నాఁడు. ఈ&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>cmnxbup3wk0g3e9cs4fqnrlw108wlmh</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>559194</id>
      <parentid>559184</parentid>
      <timestamp>2026-06-13T02:20:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* మూల్యాంకన చేసారు */</comment>
      <origin>559194</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5542" sha1="bhot864f9zmkmzqs3z8q66ztwili5dg" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;{{rh|  |ద్వి తీ యా శ్వా స ము. | 253}}&lt;/noinclude&gt;భేదమే యాతఁడనుట సంభవింపదు. ఇతఁడు సంసారి, సుఖి, దుఃఖి.  ఆబ్రహ్మము నిర్వికారుండు కదా! వీరిరువురికి నైక్య మెట్లు కుదురును? అనినఁ జెప్పుచున్నాఁడు—
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;వ్యక్తం బవ్యక్తాది 
వ్యక్తావ్యక్తాతిరిక్త మగు బ్రహ్మము దాఁ
బ్రాక్తనుకృతభాక్తనుయుత
భోక్తను సతతంబు సాక్షి పోలికఁ జూచున్.&lt;/poem&gt;|ref=15}}
'''టీ'''. అవ్య...ము — అవ్యక్తాది = అవ్యక్తమనుప్రకృతియే కారణము గాగల, వ్యక్త = స్థూల మగుటచే స్పష్టమైనట్టియు, అవ్యక్త = సూక్ష్మ మగుటచే నస్పష్టమైనట్టియు, పంచభూతమహదహంకారాదులకంటె, అతిరిక్త = వేఱు, అగు బ్రహ్మము = అయినట్టి బ్రహ్మము, వ్యక్తంబు = స్పష్టముగ నున్నది. (జ్ఞానులకు సుఖముగఁ దెలియవచ్చు ననుట). తాన్ = ఆబ్రహ్మము స్వయముగా, ప్రాక్త...క్తన్ — ప్రాక్ = మునుపటి, తను = శరీరమునందు, కృత = చేయఁబడినకర్మలను, భాక్ = పొందిన, తను = ప్రస్తుతశరీరముతో, యుత = కూడిన, భోక్తను = సుఖదుఃఖములను అనుభవించు (అనఁగా “నాకు సుఖదుఃఖములు కలవు&quot;అని యభిమానించు,) జీవుని, సతతంబు = ఎల్లప్పుడును, సాక్షిపోలికన్ = సాక్షియట్లు (ఆజీవుఁడు యథార్థస్థితిలో తనకంటే వేఱు కాకున్నను కల్పితభేదము కలదు కావున నా భేదము నాశ్రయించి జీవోపాధి యగునంతఃకరణములకుఁ గలుగు సుఖదుఃఖానుభవములను చూచు ననియు “ఈసుఖాదు  లంతఃకరణమునకుఁ గలుగుచున్నవి.&quot; అనియు దెలిసికొనలేకపోవుటచే జీవుఁడు తాను సుఖి యనియు బ్రహ్మ సాక్షి యనియు తలంచు ననియును భావము,) చూచున్.

'''తా'''. ఈప్రపంచము మాయవలనఁ బుట్టినది. సూక్ష్మస్థూలభేదములతో నున్నది కావున నొకయంశమున నింద్రియములకు గోచరమగుచు మఱియొకయంశమును నట్లు గాక యున్నది. బ్రహ్మమునకంటెఁ బ్రపంచము వేఱు కాదు కాని బ్రహ్మముమాత్రము ఆభాసమాత్ర మగు ప్రపంచమునకంటే వేఱు. భ్రాంతివలన త్రాటియందుఁ బాము తోఁచినప్పుడు ఆ త్రాడుకంటె దానియందుఁ దోచిన పాము వేఱుకాదు; కాని భ్రాంతిసిద్ధమగు పాములకంటె త్రాడు వేఱనుటకు సంశయము లేదు కదా! మఱియు బ్రహ్మము సాక్షి యగుటచేఁ బ్రపంచముకంటె వేఱుగా నుండియే తీరవలయును. ద్రష్టయు దృశ్యంబు నొక్కటి యగుట సంభవింపదు కదా! ఈవిషయము (అనఁగా &quot;బ్రహ్మము ప్రపంచమునకంటె వేఱుగా నున్నాఁడు” అను విషయము) మనకుఁ బ్రత్యక్షానుభవమునందే యున్నది. ఈసర్వప్రపంచమును మనము తెలిసికొనుచుండుటయే దీనికి దృష్టాంతము. జీవుఁడును బ్రహ్మముయొక్క రూపభేదమే. అయినను అవిద్యావిజృంభణమునకు (అనఁగా: అవిద్యావరణమునకుఁ) లోఁబడినవాఁడు కావున శరీరాదులయందు “నేను&quot; ఆను నభిమానము గలిగియున్నాఁడు. అంతఃకరణాదులకుఁ గలుగు సుఖదుఃఖములను దనవానినిఁగా భావించుచున్నాఁడు. ఈ&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>bhot864f9zmkmzqs3z8q66ztwili5dg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:సీతారామాంజనేయ సంవాదము.pdf/273</title>
    <ns>104</ns>
    <id>209064</id>
    <revision>
      <id>559190</id>
      <parentid>546592</parentid>
      <timestamp>2026-06-13T01:53:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ramesam54</username>
        <id>3001</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>559190</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5103" sha1="8m27ldgnfopw83d89vmugx6nw5n2dvt" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Ramesam54&quot; /&gt;{{rh| 254 | శ్రీ సీతారామాంజనేయసంవాదము | }}&lt;/noinclude&gt;&lt;poem&gt;&lt;/poem&gt;
{{float right| }}

కారణమువలన శరీరాభిమానయుక్తుఁడై కర్మలను జేయుచు సుఖదుఃఖాభిమాన
యుక్తుఁడై యాకర్మఫలముల ననుభవించుచు (అనఁగా “నేనే  కర్మలఁ జేయుచు
న్నాను, దానిఫలముల ననుభవించుచున్నాను” అని యభిమానించుచు) శుద్ధ బ్రహ్మ
మును దనకంటే వేఱుగాను తనను సాక్షియై చూచుచుండువానినిగాను తలంచు
చున్నాఁడు. ఇట్లు అవిద్యాకల్పిత భేదమువలన జీవిబ్రహ్మములు భిన్నులుగా దోఁచుచు 
న్నారే కాని యథార్థస్థితిలో వారిరువురు నొక్కటియే.

అవ. పైఁ జెప్పిన విషయము ననుభవ సిద్ధముగ నిరూపించుచున్నాఁడు:

{{Telugu poem|type=తే.|lines=&lt;poem&gt;
జాగ్రదాదివినిగ్రహానుగ్రహ ప్ర
తిగ్రహసమగ్ర జాగరూకా గ్రహోగ్ర
విగ్రహాత్యగ్రసాభాసవిశ్వహేతు
ధీప్రకాశకుఁ డతఁడె సం దేహ మేల.&lt;/poem&gt;|ref=10}}

టీక. జాగ్ర దా...కుఁడు - జాగ్రదాది - జాగ్రత మొదలగు మూడవస్థల
యొక్క—, వినిగ్రహ = నాశమునందును, అనుగ్రహ = ఉత్పత్తియందును, ప్రతిగ్రహ =
స్థితియందును, సమగ్ర జాగరూక = మిగుల జాగ్రతగలిగి (అనఁగాః సత్వమయమైన),
ఆగ్రహ = క్రోధరూపరజోగుణమయమైన, ఉగ్ర = భయంకరమగు తమోగుణమయ
మైన, విగ్రహ = స్వరూపముగలిగి(నట్టియు), అత్యగ్ర=సర్వాధికమై(నట్టియు), సాభా
- స = మూలప్రకృతియొక్క (హంసమంత్రార్థమును వివరించునప్పుడు స కారమునకు
ప్రకృతి యని యర్థము చెప్పఁబడియున్నది.) ఆభాస = ప్రతిబింబమైన (లేక పరిణాను
మైన, లేక, సాభాస = స్వ(బ్రహ్మ) ప్రతిబంబముతో గూడిన,] విశ్వ = ప్రపంచమునకు,
(అనఁగా ప్రపంచసృష్టిస్థితిలయములకు లేక ప్రపంచరూపిణియగు మాయకు.
అనఁగా మాయా కార్యములకు,) హేతు = కారణమైన, ధీ = బుద్ధిని (అనఁగా మహత్త  
త్త్వమును &quot;బుద్ధేర్జాగరణంస్వప్నంసుషుప్తిరితివృత్తయః’ అను ప్రమాణముచే నవ
స్థాత్రయరూప మగు ప్రపంచమునకు బుద్ధి కారణము లేక సృష్టి సంకల్ప మని 
చెప్పడు చిచ్చక్తిని), ప్రకాశకుఁడు = ప్రకాశింపఁజేయువాఁడు, అతండె = ఆ బ్ర
హ్మమే, సందేహమేల.
.
తా. జాగ్రదాద్యవస్థల మూటిని దెలియనివార లెప్వరును లేరు. ఆయవస్థలు
పుట్టుటకును నిలుచుటకును నిశించుటకును బుద్ధియే కారణము. మఱియు జ్ఞానరూప
మగుటచే జాగ్రదవస్థ సత్త్వమయము. మనోమాత్రమువలనఁ బుట్టునది యగుటచే
స్వప్నావస్థ రజోగుణమయము. అజ్ఞానరూపమగుటచే సుషప్త్యవ్యవస్థ తమోగుణముయు
ము. బుద్ధియుఁ ద్రిగుణరూపిణి కావున నీయవస్థలకు నదియే కారణము. మనయనుభ
సములో నున్నంతవఱకుమాయ, (అనఁగా బుద్ధియని చెప్పవచ్చును.) ప్రపంచమునకుఁ&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>8m27ldgnfopw83d89vmugx6nw5n2dvt</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>559195</id>
      <parentid>559190</parentid>
      <timestamp>2026-06-13T02:27:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* మూల్యాంకన చేసారు */</comment>
      <origin>559195</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5046" sha1="4zoesdj4aykm9waqpvm827a6aqigfm3" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;{{rh| 254 | శ్రీ సీతారామాంజనేయసంవాదము | }}&lt;/noinclude&gt;కారణమువలన శరీరాభిమానయుక్తుఁడై కర్మలను జేయుచు సుఖదుఃఖాభిమానయుక్తుఁడై యాకర్మఫలముల ననుభవించుచు (అనఁగా “నేనే  కర్మలఁ జేయుచున్నాను, దానిఫలముల ననుభవించుచున్నాను” అని యభిమానించుచు) శుద్ధబ్రహ్మమును దనకంటె వేఱుగాను తనను సాక్షియై చూచుచుండువానినిగాను తలంచుచున్నాఁడు. ఇట్లు అవిద్యాకల్పితభేదమువలన జీవిబ్రహ్మములు భిన్నులుగా దోఁచుచున్నారే కాని యథార్థస్థితిలో వారిరువురు నొక్కటియే.

'''అవ'''. పైఁ జెప్పిన విషయము ననుభవసిద్ధముగ నిరూపించుచున్నాఁడు:
{{Telugu poem|type=తే.|lines=&lt;poem&gt;జాగ్రదాదివినిగ్రహానుగ్రహప్ర
తిగ్రహసమగ్రజాగరూకాగ్రహోగ్ర
విగ్రహాత్యగ్రసాభాసవిశ్వహేతు
ధీప్రకాశకుఁ డతఁడె సందేహ మేల.&lt;/poem&gt;|ref=10}}
'''టీక'''. జాగ్రదా...కుఁడు — జాగ్రదాది = జాగ్రత మొదలగు మూఁడవస్థలయొక్క, వినిగ్రహ = నాశమునందును, అనుగ్రహ = ఉత్పత్తియందును, ప్రతిగ్రహ = స్థితియందును, సమగ్రజాగరూక = మిగుల జాగ్రత గలిగి (అనఁగా: సత్వమయమైన), ఆగ్రహ = క్రోధరూపరజోగుణమయమైన, ఉగ్ర = భయంకరమగు తమోగుణమయమైన, విగ్రహ = స్వరూపముగలిగి(నట్టియు), అత్యగ్ర = సర్వాధికమై(నట్టియు), సాభాస = మూలప్రకృతియొక్క (హంసమంత్రార్థమును వివరించునప్పుడు స కారమునకు ప్రకృతి యని యర్థము చెప్పఁబడియున్నది.) ఆభాస = ప్రతిబింబమైన [లేక పరిణామమైన, లేక, సాభాస = స్వ(బ్రహ్మ) ప్రతిబంబముతో గూడిన,] విశ్వ = ప్రపంచమునకు, (అనఁగా ప్రపంచసృష్టిస్థితిలయములకు లేక ప్రపంచరూపిణియగు మాయకు. అనఁగా మాయాకార్యములకు,) హేతు = కారణమైన, ధీ = బుద్ధిని (అనఁగా మహత్తత్త్వమును &quot;బుద్ధేర్జాగరణంస్వప్నంసుషుప్తిరితివృత్తయః&quot; అను ప్రమాణముచే నవస్థాత్రయరూప మగు ప్రపంచమునకు బుద్ధి కారణము లేక సృష్టి సంకల్ప మని చెప్పడు చిచ్చక్తిని), ప్రకాశకుఁడు = ప్రకాశింపఁజేయువాఁడు, అతండె = అబ్రహ్మమే, సందేహమేల.

'''తా'''. జాగ్రదాద్యవస్థల మూఁటిని దెలియనివార లెవ్వరును లేరు. ఆయవస్థలు పుట్టుటకును నిలుచుటకును నశించుటకును బుద్ధియే కారణము. మఱియు జ్ఞానరూప మగుటచే జాగ్రదవస్థ సత్త్వమయము. మనోమాత్రమువలనఁ బుట్టునది యగుటచే స్వప్నావస్థ రజోగుణమయము. అజ్ఞానరూపమగుటచే సుషప్త్యవ్యవస్థ తమోగుణమయము. బుద్ధియుఁ ద్రిగుణరూపిణి కావున నీయవస్థలకు నదియే కారణము. మనయనుభవములో నున్నంతవఱకు మాయ (అనఁగా బుద్ధి యని చెప్పవచ్చును.) ప్రపంచమునకుఁ&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>4zoesdj4aykm9waqpvm827a6aqigfm3</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>559196</id>
      <parentid>559195</parentid>
      <timestamp>2026-06-13T02:28:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <origin>559196</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5046" sha1="ffsqv8ogf6bj2c5ik9psmnvr54fu8bq" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;{{rh| 254 | శ్రీ సీతారామాంజనేయసంవాదము | }}&lt;/noinclude&gt;కారణమువలన శరీరాభిమానయుక్తుఁడై కర్మలను జేయుచు సుఖదుఃఖాభిమానయుక్తుఁడై యాకర్మఫలముల ననుభవించుచు (అనఁగా “నేనే  కర్మలఁ జేయుచున్నాను, దానిఫలముల ననుభవించుచున్నాను” అని యభిమానించుచు) శుద్ధబ్రహ్మమును దనకంటె వేఱుగాను తనను సాక్షియై చూచుచుండువానినిగాను తలంచుచున్నాఁడు. ఇట్లు అవిద్యాకల్పితభేదమువలన జీవిబ్రహ్మములు భిన్నులుగా దోఁచుచున్నారే కాని యథార్థస్థితిలో వారిరువురు నొక్కటియే.

'''అవ'''. పైఁ జెప్పిన విషయము ననుభవసిద్ధముగ నిరూపించుచున్నాఁడు:
{{Telugu poem|type=తే.|lines=&lt;poem&gt;జాగ్రదాదివినిగ్రహానుగ్రహప్ర
తిగ్రహసమగ్రజాగరూకాగ్రహోగ్ర
విగ్రహాత్యగ్రసాభాసవిశ్వహేతు
ధీప్రకాశకుఁ డతఁడె సందేహ మేల.&lt;/poem&gt;|ref=16}}
'''టీక'''. జాగ్రదా...కుఁడు — జాగ్రదాది = జాగ్రత మొదలగు మూఁడవస్థలయొక్క, వినిగ్రహ = నాశమునందును, అనుగ్రహ = ఉత్పత్తియందును, ప్రతిగ్రహ = స్థితియందును, సమగ్రజాగరూక = మిగుల జాగ్రత గలిగి (అనఁగా: సత్వమయమైన), ఆగ్రహ = క్రోధరూపరజోగుణమయమైన, ఉగ్ర = భయంకరమగు తమోగుణమయమైన, విగ్రహ = స్వరూపముగలిగి(నట్టియు), అత్యగ్ర = సర్వాధికమై(నట్టియు), సాభాస = మూలప్రకృతియొక్క (హంసమంత్రార్థమును వివరించునప్పుడు స కారమునకు ప్రకృతి యని యర్థము చెప్పఁబడియున్నది.) ఆభాస = ప్రతిబింబమైన [లేక పరిణామమైన, లేక, సాభాస = స్వ(బ్రహ్మ) ప్రతిబంబముతో గూడిన,] విశ్వ = ప్రపంచమునకు, (అనఁగా ప్రపంచసృష్టిస్థితిలయములకు లేక ప్రపంచరూపిణియగు మాయకు. అనఁగా మాయాకార్యములకు,) హేతు = కారణమైన, ధీ = బుద్ధిని (అనఁగా మహత్తత్త్వమును &quot;బుద్ధేర్జాగరణంస్వప్నంసుషుప్తిరితివృత్తయః&quot; అను ప్రమాణముచే నవస్థాత్రయరూప మగు ప్రపంచమునకు బుద్ధి కారణము లేక సృష్టి సంకల్ప మని చెప్పడు చిచ్చక్తిని), ప్రకాశకుఁడు = ప్రకాశింపఁజేయువాఁడు, అతండె = అబ్రహ్మమే, సందేహమేల.

'''తా'''. జాగ్రదాద్యవస్థల మూఁటిని దెలియనివార లెవ్వరును లేరు. ఆయవస్థలు పుట్టుటకును నిలుచుటకును నశించుటకును బుద్ధియే కారణము. మఱియు జ్ఞానరూప మగుటచే జాగ్రదవస్థ సత్త్వమయము. మనోమాత్రమువలనఁ బుట్టునది యగుటచే స్వప్నావస్థ రజోగుణమయము. అజ్ఞానరూపమగుటచే సుషప్త్యవ్యవస్థ తమోగుణమయము. బుద్ధియుఁ ద్రిగుణరూపిణి కావున నీయవస్థలకు నదియే కారణము. మనయనుభవములో నున్నంతవఱకు మాయ (అనఁగా బుద్ధి యని చెప్పవచ్చును.) ప్రపంచమునకుఁ&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ffsqv8ogf6bj2c5ik9psmnvr54fu8bq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:పాండురంగమాహాత్మ్యము.pdf/202</title>
    <ns>104</ns>
    <id>212645</id>
    <revision>
      <id>559117</id>
      <parentid>554868</parentid>
      <timestamp>2026-06-12T13:43:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>559117</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6499" sha1="m4627rkl13zl9697r0vk3aifo6fzdmd" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;'''టీక'''. కాఁగలపుణ్యుఁడు = ముందు పుణ్యాత్ముఁడు కాఁబోవువాఁడు; దుఃఖపువ్రేగున్ = దుఃఖముయొక్క బరువును; సహించుటవోలెన్ = సహించియుండురీతిని; (నిగమశర్మ) విషమాటవిలోన్ = కాఱడవిలో; తూఁగుచున్ = ఊఁగులాడుచు; తూలుచున్ = తూలిపడుచు; ఈరములు ఈగుచున్ = పొదలలో దూరుచును; తలవాంచి = తలను వంచుకొని, ఉరక = ఊరకయే - పని లేకయే; ఏఁగుచునుండెన్ = పోవుచుండెను. '''అలం'''. ఉపమ, స్వభావోక్తి.
{{Telugu poem|type=తే.|lines=&lt;poem&gt;నీచమగుమేను పాఱంగవైచుకరణిఁ
బడి సరోరుహనేత్రు నపారకరుణఁ
నధమలోకంబు విడిచి యయ్యమరపథముఁ
జూచుటకుఁబోలెఁ దను తాన లేచు నతఁడు.&lt;/poem&gt;|ref=99}}
'''టీక'''. పాఱంగవైచుకరణిన్ = పారవేయునట్లుగా; అతఁడు = నిగమశర్మ: పడి = నేలపైఁ బడి; సరోరుహనేత్రునపారకరుణన్ = అంతము లేనిదైన విష్ణునిదయచే; అధమలోకంబున్ = నరకలోకమును; విడిచి; అయ్యమరపథమున్ = ఆ శ్రీవైకుంఠమును; చూచుటకుఁబోలెన్ = చూచుటకో యనునట్లుగా; తనుతాన లేచున్ = తనంతట తానే మఱల లేచును.

నిగమశర్మ నేలపైఁ బడుట - అతఁడు నీచదేహమును నేలపై పాఱవేయునట్లును, అతఁడు తిరిగి లేచుట విష్ణునిదయవలన అధమలోకమును విడిచి, వైకుంఠమును జేరఁజూడఁదలఁచినట్లును ఉత్ప్రేక్షింపఁబడినవి. '''అలం'''. ఉత్ప్రేక్ష.
{{Telugu poem|type=వ.|lines=&lt;poem&gt;ఇ ట్లనుద్దిష్టప్రయోజనుండై బహుయోజనంబులు నిర్భోజనుండు నిరంబు&lt;ref&gt;ట. భోజనుండు&lt;/ref&gt;భజనుం
డునై యాకుజనుండు పెక్కుదినంబు లాక్రాంతమహాగహనవిహరణుండై &lt;ref&gt;క. యచ్చోట, చ. యెచ్చోట&lt;/ref&gt;యె
చ్చోట నిశాటపతి వక్షఃకవాటపువిఘటనపటుచటులఘటనఖరముఖరత్నాభర
ణాయమానత్రిభువనభరణుం డగునృసింహుం డుపసంహృతవైకుంఠనగరనివా
సుండై విజయం చేసియుండు నప్పుణ్యప్రదేశంబుం బ్రవేశించి.&lt;/poem&gt;|ref=100}}
'''టీక'''. అనుద్దిష్టప్రయోజనుండై = ఎట్టి ప్రయోజనమును ఉద్దేశించనివాఁడై; నిర్భోజనుండున్ = తిండిలేనివాఁడును; నిరంబుభజనుండునై = నీరు త్రాగనివాఁడునయి; ఆకుజనుండు = ఆదురాత్ముఁడు; ఆక్రాంతమహాగహనవిహరణుండై = పొందిన గొప్పయడవులవిహారములు కలవాఁడై - పెక్కుకాఱడవులను తిరిగినవాఁడై; ఎచ్చోటన్ = ఏక్షేత్రమునందు; నిశాట...భరణుండు — నిశాటపతి = రాక్షసుని (హిరణ్యకశిపుని)యొక్క; వక్షఃకవాటపుట = తలుపువంటి ఱొమ్ముయొక్క; విఘటన = భేదించుటయందు; పటు = సమర్థమైన; చటుల = మనోహరముగా; ఘట = కూర్చుటయందు (తగిన); నఖరముఖ = కొనగోళ్లే; రత్నాభరణాయమాన = రత్నములు యలంకారములుగాఁ గల; త్రిభువనభరణుండు = ముల్లోకములను రక్షించువాఁడు; అగు = అయియున్న; ఉప...౦డై = వైకుంఠమును విడిచినవాఁడై ; విజయం చేసియుండున్ = వేంచేసియున్నాఁడో; అప్పుణ్యప్రదేశంబున్ = ఆనరసింహక్షేత్రమును.
{{Telugu poem|type=ఉ.|lines=&lt;poem&gt;చేరువ చేరువై కడుఁబచేళిమమై తను డాయుపూర్వసం
స్కారతపఃఫలంబున &lt;ref&gt;చ. భవధ్వ&lt;/ref&gt;భజద్వృజనావళినాశకృన్నృకం
ఠీరవదేవనిత్యసదనీకృతసంగమతీర్థరాజవా
ర్ధారల నాడి తత్పరమధామపతిన్ బలుమాఱుఁ జూచుచున్.&lt;/poem&gt;|ref=101}}
'''టీక'''. చేరువచేరువై = మిక్కిలి సమీపించినదై; కడున్ = మిక్కిలి; పచేళిమమై = పరిపక్వమైనదై; తను డాయు = తన్ను చేరుచున్న; పూర్వసంస్కారతపఃఫలంబునన్ = వెనుకటిజన్మమునఁ జేసికొన్న తపస్సుయొక్క ఫలముచేత; భజత్...వార్థారలన్ — భజత్ = సేవించువారియొక్క;&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>m4627rkl13zl9697r0vk3aifo6fzdmd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:పాండురంగమాహాత్మ్యము.pdf/203</title>
    <ns>104</ns>
    <id>212646</id>
    <revision>
      <id>559171</id>
      <parentid>554869</parentid>
      <timestamp>2026-06-12T21:04:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>559171</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7546" sha1="6f28kq8qkv3piwy0ksj0czfd0e2euu4" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;వృజినావళినాశకృత్ = పాపసమూహములను నశింపఁ జేయునట్టి; నృకంఠీరవదేవ = శ్రీనృసింహస్వామికి; నిత్యసదనీకృత = స్థిరనివాసముగాఁ జేయఁబడిన; సంగమతీర్థరాజవార్థారలన్ = సంగమతీర్థజలములందు; ఆడి = స్నానముచేసి; [కర్త నిగమశర్మ] తత్పరమధామపతిన్ = వైకుంఠప్రభువును - నరసింహస్వామిని; పలుమాఱు = పెక్కుసారులు; చూచుచున్.
{{Telugu poem|type=సీ.|lines=&lt;poem&gt;ఒకయింత ఱెప్పవేయక చూచుఁ బెఱవారిఁ
              దల కొట్టుకొని దుఃఖజలధి మునుఁగు
&lt;ref&gt;క. బిలము, చ.ట. బిలమా!&lt;/ref&gt;బిలము తెఱవుమంచుఁ బృథివిలోఁ జొరఁబాఱు
              సమధికస్తంభోద్భవము గమించుఁ
&lt;ref&gt;క. తిరియు&lt;/ref&gt;దిరియువాఁడును బోలె దెసలకుఁ జెయి చాఁచు
              దొరగు నస్రాంబుధి దొప్పదోఁగు
హా! పోయితే! యని యఱచు భార్య గుఱించి
              &lt;ref&gt;క. బహువిధాసక్తి విభ్రాంతి, చ. ధైరాసక్తి&lt;/ref&gt;బహువిధైరాసక్తి భ్రాంతిఁ బొందుఁ&lt;/poem&gt;|ref=}}
{{Telugu poem|type=తే.|lines=&lt;poem&gt;జేరఁగారానిదర్శనస్థితి వహించు
బాడబస్పూర్తి లోఁగొన్నపగిది నుండు
దానవారాతి కాఁబూని తదవతార
దశకమును మున్నె తాల్చె నాధరణిసురుఁడు.&lt;/poem&gt;|ref=102}}
'''టీక'''. ఈ పద్యమునందు నిగమశర్మచేష్టలు భగవంతుని పది యవతారములతోఁ బోల్పఁబడినవి. ధరణిసురుఁడు = బ్రాహ్మణుఁడు - నిగమశర్మ; దానవారాతి కాబూని = (తాను) విష్ణువు కాఁదలఁచి - తాను విష్ణుసారూప్యమును పొందఁదలఁచి; మున్నె = ముందుగానే; తదవతారదశకమును = ఆ దేవుని పదియవతారములను; తాల్చెనాన్ = ధరించెనో యనునట్లు; పెఱవారిన్ = ఇతరులను; ఒకయింత = కొంచెమైనను; ఱెప్ప వేయకచూచున్ = ఱెప్ప వ్రాల్పక చూచుచుండును; [ఇట మత్స్యావతారము సూచితము; చేఁప ఱెప్ప వేయక చూచుట సహజము.] తలకొట్టుకొని; దుఃఖజలధిన్ = దుఃఖసముద్రమునందు; మునుఁగున్; [ఇందు కూర్మావతారము కాననగు. ఆదికూర్మము సముద్రమున మునిఁగియుండుట సాజము.]
బిలము = రంధ్రమును; తెఱువుము = తెఱుచుకొనుము; అంచున్ = అని పల్కుచు; పృథివిలోన్ = భూమిలో; చొఱఁబాఱున్ = ప్రవేశింపబూనును; [వరాహవతార మిచట ఊహ్యము; వరాహము భూమిలో చొచ్చుట ప్రసిద్ధము.] సమధికస్తంభోద్భవము = మిక్కిలి యెక్కువైన కొయ్యబాఱినస్థితిని; గమించున్ = పొందును. [ఇదట నరసింహావతారము సూచితము. నరసింహస్వామి స్తంభమునుండి పుట్టుట ప్రసిద్ధము.] తిరియువాఁడునుబోలెన్ = బిచ్చమెత్తువానిరీతిని; దెసలకున్ = నలుప్రక్కలకును; చెయి చాచున్ = చేతులు చాచును. [ఇఁట వామనావతార మూహ్యము, వామనుఁడు తిరిపమెత్తుట ప్రసిద్ధము.] తొరఁగు నస్రాంబుధిన్ = కాఱుచున్న కన్నీటిసముద్రమున; తొప్పఁదోఁగున్ = ఎక్కువగా మునుఁగును; [పరశురామావతారపక్షమున నిచట 'ప్రవహించుచున్న రక్తసముద్రమున బాగుగ మునుఁగుˈనని యర్థము; అస్రమునకు రక్తమనియు నర్థము.]

(నిగమశర్మ) భార్య గుఱించి హా! పోయితే! అని యఱచును; విష్ణువు శ్రీరామావతారకాలమునను సీతనుగూర్చి యట్లే యఱచెను.

బహువిధైరాసక్తిన్ = పెక్కువిధములుగ దప్పిచే; భ్రాంతినొందున్ = విశ్రాంతిని పొందును. (బలరామావతారపక్షమున 'పెక్కురకముల మద్యములం దాసక్తి కలుగుటచే మత్తుపొందు'నని యర్థము.) [ఇర = కల్లు, జలము.] చేరఁగారాని = సమీపింపఁగా లేని; దర్శనస్థితిన్ =  చూపుయొక్క యునికిని - చూపు చెడిపోవుటను; వహించున్ = పొందును. [బౌద్ధావతారపక్షమున 'దగ్గఱకుఁ జేదఁగారానిమతముయొక్క (బౌద్ధమతముయొక్క) స్థితిని పొందుˈనని యర్థము. దర్శనము = చూపు, శాస్త్రము.] బాడబస్ఫూర్తిన్ = బడబాగ్నియొక్క తోఁపికను; లోన్ =  ఉదరములో; కొన్నపగిదిన్ = గ్రహించినరీతిని; ఉండున్. బడబాగ్ని కడుపులోఁ ప్రవేశించినరీతిని ఆందోళనపడును. [కల్కిపక్షమున గుఱ్ఱముయొక్క స్వరూపమును వహించెననుట. బాడబము = బడబాగ్ని, గుఱ్ఱము.] '''అలం'''. రత్నావళి, ఉత్ప్రేక్ష.&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>6f28kq8qkv3piwy0ksj0czfd0e2euu4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:పాండురంగమాహాత్మ్యము.pdf/204</title>
    <ns>104</ns>
    <id>212647</id>
    <revision>
      <id>559175</id>
      <parentid>554870</parentid>
      <timestamp>2026-06-12T22:59:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>559175</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6675" sha1="ixjr5v0b5kndre60132cwynn5apu5m1" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;ఉడుగనిపస్తులఁ జెవులను
గడియలు పడ మేను వడఁకఁ గాలము గడవం
బడమిఁ బుడమివేలుపు వడి
చెడి పుడమిం బడియె; విగత&lt;ref&gt;చ. జీవుండయ్యెన్&lt;/ref&gt;జీవుఁడు నయ్యెన్.&lt;/poem&gt;|ref=103}}
'''టీక'''. ఉడుగనిపస్తులన్ = ఎడతెగని ఉపవాసములచే; గడియలుపడన్ = వినివించకపోఁగా; కాలము = రోజులు; కడవంబడమిన్ = కడవకపోఁగా; పుడమివేలుపు = బ్రాహ్మణుఁడు - నిగమశర్మ.
{{Telugu poem|type=ఉ.|lines=&lt;poem&gt;ఈవిధమైన యయ్యధము హీనపుమే నపు డెక్కెఁ గాకఘూ
కావలి దావకీలలగు &lt;ref&gt;క. వాల్కలు, చ.ట. నల్కలు&lt;/ref&gt;నల్కలు ముంగల మొల్క లెత్త దం
తావళజాలనీలమగు దండధరానుచరాగ్రణీబలం
బావలఁ ద్రోవలాఁచి వెస యాతనపుందనువాఁగి రేగఁగన్.&lt;/poem&gt;|ref=104}}
'''టీక'''. కాకఘూకావలి = కాకులయొక్కయు, గుడ్లగూబలయొక్కయు గుంపు; దావకీలలగు = దావాగ్నిజ్వాలలగు - దావాగ్నిజ్వాలలను బోలినవైన - ఎఱ్ఱనివైన; అల్కలు = అలుకలు - కోపములు; ముంగలన్ = ముందుట; మొల్కలెత్తన్ = అంకురింపఁగా; దంతావళజాలనీలమగు = ఏనుఁగుపిండువలె నల్లనైన; దండ...బలంబు = యమునియొక్క భటశ్రేష్ఠులగుంపు; త్రోవలు ఆఁచి = దారులందు అడ్డగించి; యాతనపుందనువు = యాతనాదేహము; ఆఁగి = నిలిపి; రేఁగగన్ = విజృంభింపఁగా.
{{Telugu poem|type=సీ.|lines=&lt;poem&gt;లలనాజనోష్టలాలాజలా&lt;ref&gt;క. న్వితముగ, చ. విలముగ&lt;/ref&gt;విలముగఁ
              గోరె మద్యముపేరికులమునెల్ల
వావివర్తనలఠా&lt;ref&gt;చ. నావంత&lt;/ref&gt;వావంత దలఁపక
              కన్నిచ్చవడరేఁచెఁ గామవికృతి
జనులు ప్రువ్వఁగఁదిట్ట సడికోర్చి యార్జించెఁ
              బశ్యతోహరవృత్తిఁ బసిఁడి&lt;ref&gt;చ. ప్రోవు&lt;/ref&gt;ప్రోగు
కన్నపెట్టియుఁ ద్రోవ గాచి కొట్టియుఁ జంపె
              లెక్కకు మిగులు భూలేఖవరుల&lt;/poem&gt;|ref=}}
⁠{{Telugu poem|type=తే.|lines=&lt;poem&gt;మఱియు నీరీతి క్రూరులమైత్రి వడసె
నితరపాతకములు చేసె నెన్నియేని
వీనిఁ బొదువుఁడు కట్టుఁడు వ్రేయుఁ డనుచు
జమునిదూతలు బాధింప జడిసి యతఁడు.&lt;/poem&gt;|ref=105}}
'''టీక'''. లలనా...ముగన్ = స్త్రీజనముయొక్క పెదవిచొంగతోఁ గూడునట్లుగా; మద్యము పేరి కులము నెల్లన్ = రకరకములగు మద్యముల నన్నింటిని; [వీఁడు కర్త.] కోరెన్; వావివర్తనలఠావు = వావివరుసలరీతిని; ఆవంత = (ఆవ + అంత) కొంచెమైనను; కామవికృతిన్ = మన్మథవికారమున; కన్నిచ్చవడన్ = తనకంటికి వచ్చునట్లు - తనకంటికి నచ్చిన స్త్రీని పొంది; రేఁచెన్ = విజృంభించెను. జనులు = ప్రజలు; ప్రువ్వఁగన్ తిట్టన్ = తన్ను పురుగులు కాఱునట్లు తిట్టఁగా; పడికిన్ ఓర్చి = అవమానమును సహించి; పశ్యతోహరవృత్తిన్ = చూచుచుండఁగా; దొంగిలించుపద్ధతిని = బందిపోటుదొంగతనపుపద్ధతిని; పసిఁడిప్రోగు = బంగారపుప్రోకలను; ఆర్జించెన్ = సంపాదించెను; కన్నపెట్టియున్ = (కన్నము 'ము' లోపము) ఇండ్లకు కన్నములు వేసియు; లెక్కకుమిగులు = లెక్కించుటకు ఎక్కువైన - లెక్కలేనంతమందిని; భూలేఖవరులన్ = బ్రాహ్మణశ్రేష్ఠులను; చంపెన్; ఇతరపాతకములు = తక్కిన మహాపాపములను; జమునిదూతలు = యమభటులు; అతఁడు = నిగమశర్మ; జడిసి = భయపడి.
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;ఆక్రోశం బొనరించె ది
శాక్రామన్నాదముగ విశంకటగతి నూ
త్నక్రమమగు నామొఱ విని
సక్రోధాక్రమణనిపుణసంభ్రమ మడరన్.&lt;/poem&gt;|ref=106}}
'''టీక'''. దిశాక్రామన్నాదముగన్ = దిక్కులందు వ్యాపించు ధ్వని కలుగునట్లుగా - దిక్కులు
ప్రతిధ్వవింపఁగా; ఆక్రోశంబు ఒనరించెన్ = మొఱపెట్టెను; విశంకటగతిన్ = గొప్పరీతిని; నూత్న&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ixjr5v0b5kndre60132cwynn5apu5m1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:పాండురంగమాహాత్మ్యము.pdf/205</title>
    <ns>104</ns>
    <id>212648</id>
    <revision>
      <id>559197</id>
      <parentid>554871</parentid>
      <timestamp>2026-06-13T03:46:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>559197</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6860" sha1="bimbj87b1g8w5ltv3sb1u4jo8197p6l" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;క్రమమగు = వింతరీతినున్న; ఆమొఱన్ = ఆయాక్రందనమును; సక్రోధ...మము, అడరన్ =
కోపముతోఁగూడ ఆక్రమించుకొను తొందరపాటు అతిశయింపఁగా.
{{Telugu poem|type=మ.|lines=&lt;poem&gt;అమరద్రోహివిరోధి మున్నచట రక్షార్థంబుగా నిడ్డ చ
క్రము విక్రాంతి వహించి భాస్కరసహస్రక్రూరమై వచ్చి య
య్యమదూతావళీహావళిం దెరల విప్రాధీనబంధప్రతా
నము ఖండించె నఖండితార&lt;ref&gt;చ. శిక&lt;/ref&gt;శిఖసన్నాహంబు దిగ్గ్రాహిగన్.&lt;/poem&gt;|ref=107}}
'''టీక'''. అమరద్రోహివిరోధి = దేవతలకు శత్రువులగు రాక్షసులకు విరోధియైన విష్ణువు; మున్ను = పూర్వము; అచటన్ = అనృసింహక్షేత్రస్థలమున; రక్షార్థంబుగాన్ = కాఁపుదలగా; ఇడ్డ = ఉంచిన; చక్రము = సుదర్శననాయుధము; విక్రాంతి వహించి = విక్రమించి; భాస్కరసహస్రక్రూరమై = వేయిమందిసూర్యులవలె తీక్ష్ణమైనదై; వచ్చి; అయ్యమదూతావళిహావళిన్ = ఆయమభటుల యువద్రవముకూడ; తెరలన్ = తొలఁగఁగా; సన్నాహంబు = (తన)ప్రయత్నము; దిగ్గ్రాహిగ = దిక్కులను వ్యాపించునట్లు - ప్రసిద్ధ మగునట్లు; అఖండితారశిఖన్ = మొక్కవోని యంచుచేత; విప్రాధీనబంధప్రతానమున్ = బ్రాహ్మణునికి గట్టఁబడిన కట్టులగుంపును; ఖండించెన్ = కోసివేసెను.
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;&lt;ref&gt;క. శీకులును&lt;/ref&gt;సీకులును గాందిశీకులు
నై కాలానుగులు గునుక నపు డరుదెంచెన్
శ్రీకాముకపారిషదా
నీకములు సుదర్శనాసి&lt;ref&gt;క. నాది, చ. నాని, ట. నాశి&lt;/ref&gt;నీరజములతోన్.&lt;/poem&gt;|ref=108}}
'''టీక'''. కాలానుగులు = యమభటులు; సీకులును = చెదరిపోయినవారును; ['శీకులు = హింస కలవారు' అని టీక.] కాందిశీకులునై = భయపడినవారు నయి; కునుకన్ = తరలిపోఁగా - జాఱిపోఁగా; శ్రీకాముకపారిషదానీకములు = విష్ణుదూతలసమూహములు; సుదర్శనాసినీరజములతోన్ = సుదర్శనము, నందకము, పాంచజన్యములతోఁగూడ; అపుడు; అరుదెంచెన్ = వచ్చెను ['సుదర్శనాదినీరజములతోన్ = సుదర్శనచక్రము లోనగువానితోను, శంఖములతోను, అని పూర్వటీక.]
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;అరుదెంచి జముపురికిఁ జను
తెరువున మరలించి తెల్లదీవితెరువునన్
హరిభృత్యులు నడపించిరి
గరుడాంచితయానమున నిగమశర్మాఖ్యున్.&lt;/poem&gt;|ref=109}}
'''టీక'''. హరిభృత్యులు = విష్ణుదూతలు; అరుదెంచి = వచ్చి; జముపురికిన్ = యమునిపట్టణమునకు; చనుతెరువునన్ = పోవుదారినుండి; మరలించి = తప్పించి; తెల్లదీవితెరువునన్ = శ్వేతద్వీపముదారిని; నిగమశర్మాఖ్యున్; గరుడాంచితయానమునన్ = గరుడవాహనముపై (కూర్చుండఁబెట్టి); నడిపించిరి.
{{Telugu poem|type=సీ.|lines=&lt;poem&gt;ఉత్తాలఫణిభుగ్గరుత్తాలవృంతాని
              లాశాంతఘర్మాంబు వయ్యె మేను
ప్రత్యగ్రముక్తాతపత్రీభవచ్ఛేష
              వారితాతప మయ్యె జారుమౌళి
సూత్రవతీశదోర్వేత్రదత్తావకా
              శామరం బయ్యెఁ గటాక్షవిహృతి
భృగుభరద్వాజప్రభృతికృతస్వస్తివా
                    గ్భరముఖరము లయ్యెఁ బార్శ్వతలము&lt;/poem&gt;|ref=}}
{{Telugu poem|type=తే.|lines=&lt;poem&gt;లరుణకిణసహస్రాభ మభ్రగంబు
నగు విమానంబుపై నెక్కి నిగమశర్మ
తీండ్రఁ బుండ్రేక్షుకోదండుతండ్రిఁ బోలి
పరమధామంబునకు బోవుపథమునందు.&lt;/poem&gt;|ref=110}}
'''టీక'''. నిగమశర్మ; ఆరుణకిరణసహస్రాభము = వేయిమందిసూర్యులకాంతి గలదియు; అభ్రగంబున్ = ఆకాశముపైఁ బోవునదియు; ఆగు; విమానంబుపైన్; ఎక్కి; తీండ్రన్ = తేజస్సుచేత; పుండ్రేక్షుకోదండుతండ్రిఁ బోలి = చెఱకువిల్కాఁడగు మన్మథునికి తండ్రియగు విష్ణువువలె; పరమధామంబునకున్ = వైకుంఠమును; పోపు పథమునందున్ = పోవుదారిలో; మేను = అతనిదేహము; ఉత్తాల&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>bimbj87b1g8w5ltv3sb1u4jo8197p6l</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:పాండురంగమాహాత్మ్యము.pdf/206</title>
    <ns>104</ns>
    <id>212649</id>
    <revision>
      <id>559200</id>
      <parentid>554872</parentid>
      <timestamp>2026-06-13T04:36:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>559200</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8661" sha1="f11cikypa406ln18h4y21t6f62f30sv" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ణువు — ఉత్తాల = ఉన్నతమైన; ఫణిభుక్ = గరుత్మంతునియొక్క; గరుత్తాలవృంత = ఱెక్క లకు విననకఱ్ఱలవలని; అనిల = గాలిచేత; ఆశాంతఘర్మాంబువు = బాగుగా శమించిన (పోయిన) చెమటనీరు కలది; అయ్యెన్; గరుడుఁడు అతనికి చెమట పోవునట్లు ఱెక్కలతో విసరుచుండెనని భావము. చారుమౌళి = చక్కని శిరస్సు; ప్రత్యగ్ర...తపము అయ్యెన్ — ప్రత్యగ్ర = క్రొత్త; ముక్తాతపత్రీభవత్ = ముత్యాలగొడుగుగా అగుచున్న; శేష = ఆదిశేషునిచే; వారితాతపము = పోగొట్టఁబడిన ఎండ గలది; అయ్యెను; శేషుఁడు నిగమశర్మకు ముత్యాలగొడుగుగా పడగను విప్పి, అతనికి ఎండ తగులకుండునట్లు చేసెనని భావము. కటాక్షవిహృతి = కడకంటిచూపులవిహారము; సూత్రవతీ...మరంబు అయ్యెన్ — సూత్రవతీశ = సూత్రవతీదేవికర్తయగు విష్వక్సేనునియొక్క; దోర్వేత్ర = చేతియందలి బెత్తముచే; దత్తావకాశంబు = ఇవ్వఁబడిన ఎడముకల దేవతలు కలది; అయ్యెను; నిగమశర్మ దారి చేయవలెనని క్రేఁగంటితో సూచింపఁగా విష్వక్సేనుఁడు దేవతలందఱిని తొలఁగించి దేవునియొద్దకుఁ బోవుటకు అతనికి దారి చేసెనని భావము. పార్శ్వతలములు = తన ప్రక్కభాగములు; భృగు...ముఖరములు అయ్యెన్ — భృగుభరద్వాజప్రభృతి = భృగువు, భరద్వాజుఁడు మొదలగు మునులచే; కృత = చేయఁబడిన; స్వస్తివాగ్భరముఖరములు = స్వస్తివచనములచేఁ బ్రతిధ్వనించినవి; అయ్యెను.

ఇతని ప్రక్కలఁ జేరి భృగువు మొదలగు మునులు స్వస్తి చెప్పుచుండిరని భావము. కాఁగా నిగమశర్మ భగవత్సారూప్యమును పొందెనని తాత్పర్యము.
{{Telugu poem|type=సీ.|lines=&lt;poem&gt;ఆజానుదీర్ఘంబులై హరిన్మణిమయ
                    స్తంభంబులకుఁ గులస్వాము లగుచు
దివ్యగంధముల నుద్రేకించి విద్యుదం
                    కురరేఖలకు జోడుకోడె లగుచుఁ
దలచుట్టుఁ దిరిగి రాఁగలిగి పాండురపద్మ
                    పత్రంబులకుఁ బ్రాణబంధు లగుచు
సకలంబు వెలిగింపఁజాలి బాలార్కబిం
                    బములకు ననుబింబపంక్తు లగుచు&lt;/poem&gt;|ref=}}
{{Telugu poem|type=తే.|lines=&lt;poem&gt;నాల్గుచేతులుఁ గాంచననలినమాలి
కలు వెడఁదకన్ను లాస్యప్రభలు చెలంగఁ
గుముదుఁ డనుపేరఁ బరమేశుఁ గొలిచి నిలిచి
యున్నవాఁ డాతఁ డిప్పుడు నోమునీంద్ర.&lt;/poem&gt;|ref=111}}
 ఆజానుదీర్ఘంబులై హరిన్మణీమయ స్తంభంబులకుఁ గులస్వాము లగుచు
దివ్యగంధముల నుద్ధేకించి విద్యుదంకుర రేఖలకు జోడుకోడె లగుచుఁ
దలచుట్టుఁదిరిగి రాఁ గలిగి పాండురపద్మ పత్రంబులకుఁ బ్రాణబంధు లగుచు
సకలంబు వెలిగింపఁజాలి బాలార్క బింబములకు ననుబింబంక్తు లగుచు
 నాల్గు చేతులుఁ గాంచిన నలీనమాలి
కలు వెడఁదకన్ను లాస్య ప్రభలు తెలంగం
గుముదుఁ డను పేరఁ బరమేశుఁ గొలిచి నిలిచి
యున్నవాఁ డాతః డిప్పుడు నో మునీంద్ర !
'''టీక'''. ఈపద్యమున సీసపాదములు నాలుగింటికిని ఎత్తుగీతలోని మొదటి రెండు పాదములకును క్రమసమన్వయసంబంధము; ఆజానుదీర్ఘంబులై = మోకాలివఱకును వ్రేలుచున్నవై; హరి...లకున్ = పచ్చలు తాపిన స్తంభములకు; కులస్వాములు అగుచున్ = మాతృక లగుచు - వానిని పోలుచునున్న; - 'నాల్గుచేతులు;' దివ్యగంధములు = గొప్పపరిమళములచే; ఉద్రేకించి = విజృంభించి; విద్యుదంకురరేఖలకు = మొలకమెఱుపులకాంతులకు; జోడుకోడె లగుచున్ = సమానమగుచున్న; 'కాంచననలినమాలికలు' = బంగారుకమలముల మాలికలును; తలచుట్టున్ తిరిగి రాఁగలిగి = (చెవులను దాటుకొని) తలవెనుకకుఁ బోయి మఱల రాఁగలిగి - మిక్కిలి విశాలములయి; పాండురపద్మపత్రంబులకున్ = తెల్లతామరరేకులకు; ప్రాణబంధు లగుచున్ = దగ్గఱిచుట్టముఁ లగుచు సమానము లగుచు నున్న; 'వెడఁదకన్నులు' = విశాలనేత్రములును; సకలంబున్ = ప్రపంచమునంతటిని; వెలిగింపఁజాలి = వెలుతురుతో నిండునట్లు చేయఁగల్గి; బాలార్కబింబములకునన్ = లేఁతసూర్యునిబింబములకు; అనుబింబపంక్తులు అగుచున్ = ప్రతిబింబములసమూహము లగుచు - వానితో సమానము లగుచున్న; ఆస్యప్రభలు = ముఖముయొక్క కాంతులును; వెలుఁగన్ = ప్రకాశించఁగా; అతఁడు = ఆ నిగమశర్మ; ఇప్పుడు; కుముదుఁ డను పేరన్; పరమేశున్ = విష్ణుని; కొలిచి నిలిచి యున్నవాఁడు.

నిగమశర్మ బాహువులు పచ్చలు తాపిన స్తంభములపగిదిని, ధరించిన బంగరుపూలమాలలు మెఱుపులరీతిని, విశాలనేత్రములు తెల్లతామరపూవురేకులవలెను, ముఖము లేఁతసూర్యునిబింబమువలెను ఉన్నవని భావము. '''అలం'''. క్రమము, ఉపమ.&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>f11cikypa406ln18h4y21t6f62f30sv</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>559201</id>
      <parentid>559200</parentid>
      <timestamp>2026-06-13T04:38:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <origin>559201</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7611" sha1="adx1y6cwdg7ufyjioit30wjzitnyzbe" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ణువు — ఉత్తాల = ఉన్నతమైన; ఫణిభుక్ = గరుత్మంతునియొక్క; గరుత్తాలవృంత = ఱెక్క లకు విననకఱ్ఱలవలని; అనిల = గాలిచేత; ఆశాంతఘర్మాంబువు = బాగుగా శమించిన (పోయిన) చెమటనీరు కలది; అయ్యెన్; గరుడుఁడు అతనికి చెమట పోవునట్లు ఱెక్కలతో విసరుచుండెనని భావము. చారుమౌళి = చక్కని శిరస్సు; ప్రత్యగ్ర...తపము అయ్యెన్ — ప్రత్యగ్ర = క్రొత్త; ముక్తాతపత్రీభవత్ = ముత్యాలగొడుగుగా అగుచున్న; శేష = ఆదిశేషునిచే; వారితాతపము = పోగొట్టఁబడిన ఎండ గలది; అయ్యెను; శేషుఁడు నిగమశర్మకు ముత్యాలగొడుగుగా పడగను విప్పి, అతనికి ఎండ తగులకుండునట్లు చేసెనని భావము. కటాక్షవిహృతి = కడకంటిచూపులవిహారము; సూత్రవతీ...మరంబు అయ్యెన్ — సూత్రవతీశ = సూత్రవతీదేవికర్తయగు విష్వక్సేనునియొక్క; దోర్వేత్ర = చేతియందలి బెత్తముచే; దత్తావకాశంబు = ఇవ్వఁబడిన ఎడముకల దేవతలు కలది; అయ్యెను; నిగమశర్మ దారి చేయవలెనని క్రేఁగంటితో సూచింపఁగా విష్వక్సేనుఁడు దేవతలందఱిని తొలఁగించి దేవునియొద్దకుఁ బోవుటకు అతనికి దారి చేసెనని భావము. పార్శ్వతలములు = తన ప్రక్కభాగములు; భృగు...ముఖరములు అయ్యెన్ — భృగుభరద్వాజప్రభృతి = భృగువు, భరద్వాజుఁడు మొదలగు మునులచే; కృత = చేయఁబడిన; స్వస్తివాగ్భరముఖరములు = స్వస్తివచనములచేఁ బ్రతిధ్వనించినవి; అయ్యెను.

ఇతని ప్రక్కలఁ జేరి భృగువు మొదలగు మునులు స్వస్తి చెప్పుచుండిరని భావము. కాఁగా నిగమశర్మ భగవత్సారూప్యమును పొందెనని తాత్పర్యము.
{{Telugu poem|type=సీ.|lines=&lt;poem&gt;ఆజానుదీర్ఘంబులై హరిన్మణిమయ
                    స్తంభంబులకుఁ గులస్వాము లగుచు
దివ్యగంధముల నుద్రేకించి విద్యుదం
                    కురరేఖలకు జోడుకోడె లగుచుఁ
దలచుట్టుఁ దిరిగి రాఁగలిగి పాండురపద్మ
                    పత్రంబులకుఁ బ్రాణబంధు లగుచు
సకలంబు వెలిగింపఁజాలి బాలార్కబిం
                    బములకు ననుబింబపంక్తు లగుచు&lt;/poem&gt;|ref=}}
{{Telugu poem|type=తే.|lines=&lt;poem&gt;నాల్గుచేతులుఁ గాంచననలినమాలి
కలు వెడఁదకన్ను లాస్యప్రభలు చెలంగఁ
గుముదుఁ డనుపేరఁ బరమేశుఁ గొలిచి నిలిచి
యున్నవాఁ డాతఁ డిప్పుడు నోమునీంద్ర!&lt;/poem&gt;|ref=111}}
'''టీక'''. ఈపద్యమున సీసపాదములు నాలుగింటికిని ఎత్తుగీతలోని మొదటి రెండు పాదములకును క్రమసమన్వయసంబంధము; ఆజానుదీర్ఘంబులై = మోకాలివఱకును వ్రేలుచున్నవై; హరి...లకున్ = పచ్చలు తాపిన స్తంభములకు; కులస్వాములు అగుచున్ = మాతృక లగుచు - వానిని పోలుచునున్న; - 'నాల్గుచేతులు;' దివ్యగంధములు = గొప్పపరిమళములచే; ఉద్రేకించి = విజృంభించి; విద్యుదంకురరేఖలకు = మొలకమెఱుపులకాంతులకు; జోడుకోడె లగుచున్ = సమానమగుచున్న; 'కాంచననలినమాలికలు' = బంగారుకమలముల మాలికలును; తలచుట్టున్ తిరిగి రాఁగలిగి = (చెవులను దాటుకొని) తలవెనుకకుఁ బోయి మఱల రాఁగలిగి - మిక్కిలి విశాలములయి; పాండురపద్మపత్రంబులకున్ = తెల్లతామరరేకులకు; ప్రాణబంధు లగుచున్ = దగ్గఱిచుట్టముఁ లగుచు సమానము లగుచు నున్న; 'వెడఁదకన్నులు' = విశాలనేత్రములును; సకలంబున్ = ప్రపంచమునంతటిని; వెలిగింపఁజాలి = వెలుతురుతో నిండునట్లు చేయఁగల్గి; బాలార్కబింబములకునన్ = లేఁతసూర్యునిబింబములకు; అనుబింబపంక్తులు అగుచున్ = ప్రతిబింబములసమూహము లగుచు - వానితో సమానము లగుచున్న; ఆస్యప్రభలు = ముఖముయొక్క కాంతులును; వెలుఁగన్ = ప్రకాశించఁగా; అతఁడు = ఆ నిగమశర్మ; ఇప్పుడు; కుముదుఁ డను పేరన్; పరమేశున్ = విష్ణుని; కొలిచి నిలిచి యున్నవాఁడు.

నిగమశర్మ బాహువులు పచ్చలు తాపిన స్తంభములపగిదిని, ధరించిన బంగరుపూలమాలలు మెఱుపులరీతిని, విశాలనేత్రములు తెల్లతామరపూవురేకులవలెను, ముఖము లేఁతసూర్యునిబింబమువలెను ఉన్నవని భావము. '''అలం'''. క్రమము, ఉపమ.&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>adx1y6cwdg7ufyjioit30wjzitnyzbe</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>559213</id>
      <parentid>559201</parentid>
      <timestamp>2026-06-13T06:17:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <origin>559213</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7614" sha1="ipbcpyz1o1rh40na1z1dewtzam891qy" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;...బువు — ఉత్తాల = ఉన్నతమైన; ఫణిభుక్ = గరుత్మంతునియొక్క; గరుత్తాలవృంత = ఱెక్క లకు విననకఱ్ఱలవలని; అనిల = గాలిచేత; ఆశాంతఘర్మాంబువు = బాగుగా శమించిన (పోయిన) చెమటనీరు కలది; అయ్యెన్; గరుడుఁడు అతనికి చెమట పోవునట్లు ఱెక్కలతో విసరుచుండెనని భావము. చారుమౌళి = చక్కని శిరస్సు; ప్రత్యగ్ర...తపము అయ్యెన్ — ప్రత్యగ్ర = క్రొత్త; ముక్తాతపత్రీభవత్ = ముత్యాలగొడుగుగా అగుచున్న; శేష = ఆదిశేషునిచే; వారితాతపము = పోగొట్టఁబడిన ఎండ గలది; అయ్యెను; శేషుఁడు నిగమశర్మకు ముత్యాలగొడుగుగా పడగను విప్పి, అతనికి ఎండ తగులకుండునట్లు చేసెనని భావము. కటాక్షవిహృతి = కడకంటిచూపులవిహారము; సూత్రవతీ...మరంబు అయ్యెన్ — సూత్రవతీశ = సూత్రవతీదేవికర్తయగు విష్వక్సేనునియొక్క; దోర్వేత్ర = చేతియందలి బెత్తముచే; దత్తావకాశంబు = ఇవ్వఁబడిన ఎడముకల దేవతలు కలది; అయ్యెను; నిగమశర్మ దారి చేయవలెనని క్రేఁగంటితో సూచింపఁగా విష్వక్సేనుఁడు దేవతలందఱిని తొలఁగించి దేవునియొద్దకుఁ బోవుటకు అతనికి దారి చేసెనని భావము. పార్శ్వతలములు = తన ప్రక్కభాగములు; భృగు...ముఖరములు అయ్యెన్ — భృగుభరద్వాజప్రభృతి = భృగువు, భరద్వాజుఁడు మొదలగు మునులచే; కృత = చేయఁబడిన; స్వస్తివాగ్భరముఖరములు = స్వస్తివచనములచేఁ బ్రతిధ్వనించినవి; అయ్యెను.

ఇతని ప్రక్కలఁ జేరి భృగువు మొదలగు మునులు స్వస్తి చెప్పుచుండిరని భావము. కాఁగా నిగమశర్మ భగవత్సారూప్యమును పొందెనని తాత్పర్యము.
{{Telugu poem|type=సీ.|lines=&lt;poem&gt;ఆజానుదీర్ఘంబులై హరిన్మణిమయ
                    స్తంభంబులకుఁ గులస్వాము లగుచు
దివ్యగంధముల నుద్రేకించి విద్యుదం
                    కురరేఖలకు జోడుకోడె లగుచుఁ
దలచుట్టుఁ దిరిగి రాఁగలిగి పాండురపద్మ
                    పత్రంబులకుఁ బ్రాణబంధు లగుచు
సకలంబు వెలిగింపఁజాలి బాలార్కబిం
                    బములకు ననుబింబపంక్తు లగుచు&lt;/poem&gt;|ref=}}
{{Telugu poem|type=తే.|lines=&lt;poem&gt;నాల్గుచేతులుఁ గాంచననలినమాలి
కలు వెడఁదకన్ను లాస్యప్రభలు చెలంగఁ
గుముదుఁ డనుపేరఁ బరమేశుఁ గొలిచి నిలిచి
యున్నవాఁ డాతఁ డిప్పుడు నోమునీంద్ర!&lt;/poem&gt;|ref=111}}
'''టీక'''. ఈపద్యమున సీసపాదములు నాలుగింటికిని ఎత్తుగీతలోని మొదటి రెండు పాదములకును క్రమసమన్వయసంబంధము; ఆజానుదీర్ఘంబులై = మోకాలివఱకును వ్రేలుచున్నవై; హరి...లకున్ = పచ్చలు తాపిన స్తంభములకు; కులస్వాములు అగుచున్ = మాతృక లగుచు - వానిని పోలుచునున్న; - 'నాల్గుచేతులు;' దివ్యగంధములు = గొప్పపరిమళములచే; ఉద్రేకించి = విజృంభించి; విద్యుదంకురరేఖలకు = మొలకమెఱుపులకాంతులకు; జోడుకోడె లగుచున్ = సమానమగుచున్న; 'కాంచననలినమాలికలు' = బంగారుకమలముల మాలికలును; తలచుట్టున్ తిరిగి రాఁగలిగి = (చెవులను దాటుకొని) తలవెనుకకుఁ బోయి మఱల రాఁగలిగి - మిక్కిలి విశాలములయి; పాండురపద్మపత్రంబులకున్ = తెల్లతామరరేకులకు; ప్రాణబంధు లగుచున్ = దగ్గఱిచుట్టముఁ లగుచు సమానము లగుచు నున్న; 'వెడఁదకన్నులు' = విశాలనేత్రములును; సకలంబున్ = ప్రపంచమునంతటిని; వెలిగింపఁజాలి = వెలుతురుతో నిండునట్లు చేయఁగల్గి; బాలార్కబింబములకునన్ = లేఁతసూర్యునిబింబములకు; అనుబింబపంక్తులు అగుచున్ = ప్రతిబింబములసమూహము లగుచు - వానితో సమానము లగుచున్న; ఆస్యప్రభలు = ముఖముయొక్క కాంతులును; వెలుఁగన్ = ప్రకాశించఁగా; అతఁడు = ఆ నిగమశర్మ; ఇప్పుడు; కుముదుఁ డను పేరన్; పరమేశున్ = విష్ణుని; కొలిచి నిలిచి యున్నవాఁడు.

నిగమశర్మ బాహువులు పచ్చలు తాపిన స్తంభములపగిదిని, ధరించిన బంగరుపూలమాలలు మెఱుపులరీతిని, విశాలనేత్రములు తెల్లతామరపూవురేకులవలెను, ముఖము లేఁతసూర్యునిబింబమువలెను ఉన్నవని భావము. '''అలం'''. క్రమము, ఉపమ.&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ipbcpyz1o1rh40na1z1dewtzam891qy</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:పాండురంగమాహాత్మ్యము.pdf/207</title>
    <ns>104</ns>
    <id>212650</id>
    <revision>
      <id>559238</id>
      <parentid>554873</parentid>
      <timestamp>2026-06-13T08:24:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>559238</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6221" sha1="159lloj56nfro2b0i4m1lohti896odi" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{Telugu poem|type=తే.|lines=&lt;poem&gt;పుండరీకుండు &lt;ref&gt;చ. శంకు&lt;/ref&gt;శంఖకర్ణుండు వామ
నుండు కుముదాక్షుఁడును విజయుండు జయుఁడు
&lt;ref&gt;చ. సర్వ&lt;/ref&gt;సర్పనేత్రుండు నను పార్శ్వచరులలోన
హరికి గుముదుండు మాననీయత వహించు.&lt;/poem&gt;|ref=112}}
'''టీక'''. పార్శ్వచరులలోనన్ = సేవకులలో; మాననీయతన్ వహించున్ = గౌరవమును (ఎక్కువగా) పొందును.
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;అమృతమయమూర్తి బుధహిత
విమల&lt;ref&gt;చ. దివో&lt;/ref&gt;విభోద్భాసి మసృణవిలసనశుభల
క్ష్మమహితవక్షుఁడు విధుఁ డఁట
కుముదానందప్రదానకుశలుఁడు కాఁడే?&lt;/poem&gt;|ref=113}}
'''టీక'''. ఈపద్యమున విష్ణువునకును, చంద్రునికిని శ్లేష చెప్పఁబడుచున్నది —

'''విష్ణుపక్షము'''న — అమృతమయమూర్తి = జలరూపదేహము కలవాఁడు - లేక మృతి గానని రూపు కలవాఁడు; బుధహితవిమలవిభోద్భాసి = విద్వాంసులకు మేలుగూర్చు నిర్మలమగు విశేషకాంతితో ప్రకాశించువాఁడు; మసృణ...వక్షుఁడు = మెఱుఁగులు దేఱు ప్రకాశము కల్గి శుభకరమగు శ్రీవత్సాంకముచే గొప్పదగు ఱొమ్ము కలవాఁడు; విధుఁడఁట! = దేవుఁడఁట! కుముదానందప్రదానకుశలుఁడు = కుముదుఁ డను పార్శ్వవర్తికి ఆనందము నిచ్చుటలో నేర్పరి; '''చంద్రునిపక్షము'''న — అమృతమయమూర్తి = అమృతముచేఁ జేయఁబడిన దేహము కలవాఁడు; బుధ...ద్భాసి = బుధునకు మేలుగూర్పు నిర్మలమగు కాంతితో - వెన్నెలతోఁ బ్రకాశించువాఁడు; మసృణ...పక్షుఁడు = దట్టముగానుండి ప్రకాశించు చక్కనిమచ్చతోఁ కూడిన నడిమిప్రదేశము కలవాఁడు; విధుఁడు = చంద్రుఁడు; కుముదా...కుశలుఁడు = కలువలకు ఆనందము నిచ్చుటలో నేర్పరి. [ఇట పూర్వటీకలో 'బుధ...క్షుఁడు' అని ఏకపదముగా గ్రహింపఁబడి 'బుధ = పెద్దలకు, దేవతలకు; హిత = మేలైన; విమల = నిర్మలమైన; విభా = విశేషశాంతిచేత, ఉద్భాసిత(?) = ప్రకాశించునట్టి; మసృణ = మెఱుఁగులు దేరునట్టి; విలసన = ప్రకాశముగల; లక్ష్మ = చిహ్నముచేత; మహిత = పూజ్యమయిన; పక్షుఁడు = ఱొమ్ము కలవాఁడు' అని యర్థ మీయఁబడినది.] '''అలం'''. శ్లేషము.
{{Telugu poem|type=శా.|lines=&lt;poem&gt;ఏవంభూతమహాప్రభావనిధి లోకేశుం జితక్లేశు మం
దావిర్భావ&lt;ref&gt;చ. హనైక&lt;/ref&gt;హసైకమాత్రదళితోద్యద్దైత్యగర్వాంధకా
రావేశున్ నరకేసరిన్ గొలిచి నిత్యప్రీతి నున్నారు వా
గ్దేవీవల్లభముఖ్యనిర్జరులు తత్‌క్షేత్రాధిరాజంబునన్.&lt;/poem&gt;|ref=114}}
'''టీక'''. ఏవంభూతమహాప్రభావనిధిన్ = ఇట్టి గొప్పప్రభావములకు ఉనికిపట్టగువానిని; జితక్లేశున్ = జయింపఁబడిన కష్టములు కలవానిని; మందా... రావేశున్ = కొంచెముగా పుట్టుచున్న నవ్వుచేతనే - (కేవలమైన చిఱునవ్వుచేతనే - ఆయాస మించుకంతయును లేకయే.) భేదింపఁబడిన గర్వించిన రాక్షసులపైన అహంకారపుటావేశము గలవానిని; నరకేసరిన్ = నృసింహదేవుని; వాగ్దేవీవల్లభముఖ్యనిర్జరులు = బ్రహ్మ మొదలుగాఁ గల దేవతలు.
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;ఆ నెలవున నర్ధనిశల
వీనులకుం దోఁచు నేచి విధినందన! వై
మానికనాయకకృతఘం
టానాదము నృహరిబిగువునగవుంబోలెన్.&lt;/poem&gt;|ref=115}}
'''టీక'''. ఆనెలవునన్ = అచ్చోట - ఆక్షేత్రమున; అర్ధనిశలన్ = అర్ధరాత్రులందు; ఏచి = అతిశయించి, విధినందన! = నారదుఁడా! నృహరిబిగువునగవుంబోలెన్ = నరసింహుని అట్టహాసము&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>159lloj56nfro2b0i4m1lohti896odi</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>559239</id>
      <parentid>559238</parentid>
      <timestamp>2026-06-13T08:24:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <origin>559239</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6220" sha1="bwwpl3w0pg2qbuxkn68vzqtafunwb1l" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{Telugu poem|type=తే.|lines=&lt;poem&gt;పుండరీకుండు &lt;ref&gt;చ. శంకు&lt;/ref&gt;శంఖకర్ణుండు వామ
నుండు కుముదాక్షుఁడును విజయుండు జయుఁడు
&lt;ref&gt;చ. సర్వ&lt;/ref&gt;సర్పనేత్రుండు నను పార్శ్వచరులలోన
హరికి గుముదుండు మాననీయత వహించు.&lt;/poem&gt;|ref=112}}
'''టీక'''. పార్శ్వచరులలోనన్ = సేవకులలో; మాననీయతన్ వహించున్ = గౌరవమును (ఎక్కువగా) పొందును.
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;అమృతమయమూర్తి బుధహిత
విమల&lt;ref&gt;చ. దివో&lt;/ref&gt;విభోద్భాసి మసృణవిలసనశుభల
క్ష్మమహితవక్షుఁడు విధుఁ డఁట
కుముదానందప్రదానకుశలుఁడు కాఁడే?&lt;/poem&gt;|ref=113}}
'''టీక'''. ఈపద్యమున విష్ణువునకును, చంద్రునికిని శ్లేష చెప్పఁబడుచున్నది —

'''విష్ణుపక్షము'''న — అమృతమయమూర్తి = జలరూపదేహము కలవాఁడు - లేక మృతి గానని రూపు కలవాఁడు; బుధహితవిమలవిభోద్భాసి = విద్వాంసులకు మేలుగూర్చు నిర్మలమగు విశేషకాంతితో ప్రకాశించువాఁడు; మసృణ...వక్షుఁడు = మెఱుఁగులు దేఱు ప్రకాశము కల్గి శుభకరమగు శ్రీవత్సాంకముచే గొప్పదగు ఱొమ్ము కలవాఁడు; విధుఁడఁట! = దేవుఁడఁట! కుముదానందప్రదానకుశలుఁడు = కుముదుఁ డను పార్శ్వవర్తికి ఆనందము నిచ్చుటలో నేర్పరి; '''చంద్రునిపక్షము'''న — అమృతమయమూర్తి = అమృతముచేఁ జేయఁబడిన దేహము కలవాఁడు; బుధ...ద్భాసి = బుధునకు మేలుగూర్పు నిర్మలమగు కాంతితో - వెన్నెలతోఁ బ్రకాశించువాఁడు; మసృణ...పక్షుఁడు = దట్టముగానుండి ప్రకాశించు చక్కనిమచ్చతోఁ కూడిన నడిమిప్రదేశము కలవాఁడు; విధుఁడు = చంద్రుఁడు; కుముదా...కుశలుఁడు = కలువలకు ఆనందము నిచ్చుటలో నేర్పరి. [ఇట పూర్వటీకలో 'బుధ...క్షుఁడు' అని ఏకపదముగా గ్రహింపఁబడి 'బుధ = పెద్దలకు, దేవతలకు; హిత = మేలైన; విమల = నిర్మలమైన; విభా = విశేషశాంతిచేత, ఉద్భాసిత(?) = ప్రకాశించునట్టి; మసృణ = మెఱుఁగులు దేరునట్టి; విలసన = ప్రకాశముగల; లక్ష్మ = చిహ్నముచేత; మహిత = పూజ్యమయిన; పక్షుఁడు = ఱొమ్ము కలవాఁడు' అని యర్థ మీయఁబడినది.] '''అలం'''. శ్లేషము.
{{Telugu poem|type=శా.|lines=&lt;poem&gt;ఏవంభూతమహాప్రభావనిధి లోకేశుం జితక్లేశు మం
దావిర్భావ&lt;ref&gt;చ. హనైక&lt;/ref&gt;హసైకమాత్రదళితోద్యద్దైత్యగర్వాంధకా
రావేశున్ నరకేసరిన్ గొలిచి నిత్యప్రీతి నున్నారు వా
గ్దేవీవల్లభముఖ్యనిర్జరులు తత్‌క్షేత్రాధిరాజంబునన్.&lt;/poem&gt;|ref=114}}
'''టీక'''. ఏవంభూతమహాప్రభావనిధిన్ = ఇట్టి గొప్పప్రభావములకు ఉనికిపట్టగువానిని; జితక్లేశున్ = జయింపఁబడిన కష్టములు కలవానిని; మందా...రావేశున్ = కొంచెముగా పుట్టుచున్న నవ్వుచేతనే - (కేవలమైన చిఱునవ్వుచేతనే - ఆయాస మించుకంతయును లేకయే.) భేదింపఁబడిన గర్వించిన రాక్షసులపైన అహంకారపుటావేశము గలవానిని; నరకేసరిన్ = నృసింహదేవుని; వాగ్దేవీవల్లభముఖ్యనిర్జరులు = బ్రహ్మ మొదలుగాఁ గల దేవతలు.
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;ఆ నెలవున నర్ధనిశల
వీనులకుం దోఁచు నేచి విధినందన! వై
మానికనాయకకృతఘం
టానాదము నృహరిబిగువునగవుంబోలెన్.&lt;/poem&gt;|ref=115}}
'''టీక'''. ఆనెలవునన్ = అచ్చోట - ఆక్షేత్రమున; అర్ధనిశలన్ = అర్ధరాత్రులందు; ఏచి = అతిశయించి, విధినందన! = నారదుఁడా! నృహరిబిగువునగవుంబోలెన్ = నరసింహుని అట్టహాసము&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>bwwpl3w0pg2qbuxkn68vzqtafunwb1l</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:పాండురంగమాహాత్మ్యము.pdf/208</title>
    <ns>104</ns>
    <id>212651</id>
    <revision>
      <id>559246</id>
      <parentid>554874</parentid>
      <timestamp>2026-06-13T09:44:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>559246</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5780" sha1="kfecuuajyqsb6rg8krtfgv1ln9g5g9s" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;వలె; వైమానిక...నాదము = ఇంద్రునిచే చేయబడిన ఘంటాధ్వని; వీనులకున్ తోఁచున్ = వినఁబడును. '''అలం'''. ఉపమ.
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;ఆక్షేత్రంబున నృహరికి
దక్షిణదిశ నే వసింతుఁ &lt;ref&gt;క. తత్పర&lt;/ref&gt;దత్పరమతి నీ
యక్షులతో నీప్రమథా
ధ్యక్షులతో నీనగేశ్వరాత్మజతోడన్.&lt;/poem&gt;|ref=116}}
'''టీక'''. ఆ క్షేత్రం; నృహరికిన్; దక్షిణదిశన్: తత్పరమతి = మిక్కిలి ఆసక్తితో; ఈప్రమథాధ్యక్షులతోన్ = ఈప్రమథగణములతోను; ఈనాగేశ్వరాత్మజతోడన్ = ఈపార్వతితోను గూడ.
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;మాతృవధము పితృవధమును
భ్రాతృవధము గురువధంబుఁ &lt;ref&gt;క. ప్రకటిం&lt;/ref&gt;బ్రకటించియు నో
ధాతృసుత! &lt;ref&gt;చ. యిలిగిపుష్కర&lt;/ref&gt;యీల్గి సురపుర
నేతృతఁ దెలివొందు నెట్టి నీచుఁడు నచటన్.&lt;/poem&gt;|ref=117}}
'''టీక'''. ఓధాతృసుత! = ఓ నారదుఁడా! ప్రకటించియున్ = చేసినను; అచటన్; ఈల్గి = మరణించి; సురపురినేతృతన్ తెలివొందున్ = ఇంద్రపదవిని బొందును.
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;కావున నరులకుఁ దత్‌క్షే
త్రావాస మొనర్ప నైహికాముష్మికముల్
చేవలఁతు లగుచుఁ దక్కొను
నావుడు నామృడుగుఱించి నారదుఁ డనియెన్.&lt;/poem&gt;|ref=118}}
'''టీక'''. ఐహికాముష్మికముల్ = ఈలోకపుసుఖములు, పరలోకసుఖములును; చేవలఁతు లగుచున్ = చేతికిఁ జిక్కి వశములయి; తక్కొనున్ = పూనుకొనును - కల్గును.
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;దేవ! భవత్కృప నరమృగ
దేవమహాక్షేతమహిమఁ దెలిసితి నస్మ
ద్భావము ప్రమోదమేదుర
భావముఁ గైకొనియెఁ జనియె భ్రమమున్ దమమున్.&lt;/poem&gt;|ref=119}}
'''టీక'''. భవత్కృపన్ = నీదయవలన; తెలిసితిన్ = తెలిసికొంటిని; అస్మద్భావము = నాయాత్మ; ప్రమోదమేదురభావము = ఆనందముచే గొప్పదగు నభిప్రాయమును; భ్రమమున్ = భ్రాంతియు; తమమున్ = అజ్ఞానమును; చనియెన్ = నశించెను.
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;దైవము &lt;ref&gt;క. తీర్థము క్షేత్రము, చ. క్షేత్రము&lt;/ref&gt;క్షేత్రము తీర్ధము
నా వాయములు గుహుఁడు నడిగిన మీరల్
భావించి తెలుపు తత్త్వము
నావీనులఁ జొనుపు మనుపు ననుఁ బురవైరీ!&lt;/poem&gt;|ref=120}}
'''టీక'''. ఆవాచంయములు = ఆమునులును; గుహుఁడు = కుమారస్వామియును; మనుపు = రక్షింపుము; పురవైరీ! = త్రిపురశత్రువవగు శివుఁడా!
{{Telugu poem|type=తే.|lines=&lt;poem&gt;అనుడు నుడురాజమకుటుఁ డిట్లను నృసింహ
తీర్ధమునకు భిదేళిమదిక్కునందు
సిద్ధమానవవినుతప్రసిద్ధి వెలయు
నాద్యమై ఘర్మవీరామహాస్రవంతి.&lt;/poem&gt;|ref=121}}
'''టీక'''. ఉడురాజమకుటుఁడు = చంద్రశేఖరుఁడు; భిదేళిమదిక్కునందు = ఎదుటిదైన దిక్కునందు - ఎదురుగా; ఘర్మవీరామహాస్రవంతి = ఘర్మవీర యను గొప్పనది; ఆద్యమై = ప్రధానమై; సిద్ధమానవవినుతప్రసిద్ధిన్ = సిద్ధులచేతను, మనుష్యులచేతను కొనియాడఁబడు ప్రసిద్ధితో; వెలయున్ = ప్రకాశించును.
{{Telugu poem|type=తే.|lines=&lt;poem&gt;తీర్థ&lt;ref&gt;చ. సార్థ&lt;/ref&gt;సార్ధావతంస మత్తీర్థ మభిమ
తార్థదశ్రీల జంద్రభాగాఖ్య నందు
నందుఁ దప మాచరించి మున్నింద్రుఁ డొందె
సమర&lt;ref&gt;చ. సతి&lt;/ref&gt;తతిలోన &lt;ref&gt;చ. రుద్ర&lt;/ref&gt;రుంద్రభోగాతిశయము.&lt;/poem&gt;|ref=122}}
 3. , 4. 
ము, 5. . 6. , 7.&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>kfecuuajyqsb6rg8krtfgv1ln9g5g9s</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>559247</id>
      <parentid>559246</parentid>
      <timestamp>2026-06-13T09:44:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <origin>559247</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5749" sha1="8ikijxfw5gq69smglxse13fgezu9mux" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;వలె; వైమానిక...నాదము = ఇంద్రునిచే చేయబడిన ఘంటాధ్వని; వీనులకున్ తోఁచున్ = వినఁబడును. '''అలం'''. ఉపమ.
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;ఆక్షేత్రంబున నృహరికి
దక్షిణదిశ నే వసింతుఁ &lt;ref&gt;క. తత్పర&lt;/ref&gt;దత్పరమతి నీ
యక్షులతో నీప్రమథా
ధ్యక్షులతో నీనగేశ్వరాత్మజతోడన్.&lt;/poem&gt;|ref=116}}
'''టీక'''. ఆ క్షేత్రం; నృహరికిన్; దక్షిణదిశన్: తత్పరమతి = మిక్కిలి ఆసక్తితో; ఈప్రమథాధ్యక్షులతోన్ = ఈప్రమథగణములతోను; ఈనాగేశ్వరాత్మజతోడన్ = ఈపార్వతితోను గూడ.
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;మాతృవధము పితృవధమును
భ్రాతృవధము గురువధంబుఁ &lt;ref&gt;క. ప్రకటిం&lt;/ref&gt;బ్రకటించియు నో
ధాతృసుత! &lt;ref&gt;చ. యిలిగిపుష్కర&lt;/ref&gt;యీల్గి సురపుర
నేతృతఁ దెలివొందు నెట్టి నీచుఁడు నచటన్.&lt;/poem&gt;|ref=117}}
'''టీక'''. ఓధాతృసుత! = ఓ నారదుఁడా! ప్రకటించియున్ = చేసినను; అచటన్; ఈల్గి = మరణించి; సురపురినేతృతన్ తెలివొందున్ = ఇంద్రపదవిని బొందును.
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;కావున నరులకుఁ దత్‌క్షే
త్రావాస మొనర్ప నైహికాముష్మికముల్
చేవలఁతు లగుచుఁ దక్కొను
నావుడు నామృడుగుఱించి నారదుఁ డనియెన్.&lt;/poem&gt;|ref=118}}
'''టీక'''. ఐహికాముష్మికముల్ = ఈలోకపుసుఖములు, పరలోకసుఖములును; చేవలఁతు లగుచున్ = చేతికిఁ జిక్కి వశములయి; తక్కొనున్ = పూనుకొనును - కల్గును.
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;దేవ! భవత్కృప నరమృగ
దేవమహాక్షేతమహిమఁ దెలిసితి నస్మ
ద్భావము ప్రమోదమేదుర
భావముఁ గైకొనియెఁ జనియె భ్రమమున్ దమమున్.&lt;/poem&gt;|ref=119}}
'''టీక'''. భవత్కృపన్ = నీదయవలన; తెలిసితిన్ = తెలిసికొంటిని; అస్మద్భావము = నాయాత్మ; ప్రమోదమేదురభావము = ఆనందముచే గొప్పదగు నభిప్రాయమును; భ్రమమున్ = భ్రాంతియు; తమమున్ = అజ్ఞానమును; చనియెన్ = నశించెను.
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;దైవము &lt;ref&gt;క. తీర్థము క్షేత్రము, చ. క్షేత్రము&lt;/ref&gt;క్షేత్రము తీర్ధము
నా వాయములు గుహుఁడు నడిగిన మీరల్
భావించి తెలుపు తత్త్వము
నావీనులఁ జొనుపు మనుపు ననుఁ బురవైరీ!&lt;/poem&gt;|ref=120}}
'''టీక'''. ఆవాచంయములు = ఆమునులును; గుహుఁడు = కుమారస్వామియును; మనుపు = రక్షింపుము; పురవైరీ! = త్రిపురశత్రువవగు శివుఁడా!
{{Telugu poem|type=తే.|lines=&lt;poem&gt;అనుడు నుడురాజమకుటుఁ డిట్లను నృసింహ
తీర్ధమునకు భిదేళిమదిక్కునందు
సిద్ధమానవవినుతప్రసిద్ధి వెలయు
నాద్యమై ఘర్మవీరామహాస్రవంతి.&lt;/poem&gt;|ref=121}}
'''టీక'''. ఉడురాజమకుటుఁడు = చంద్రశేఖరుఁడు; భిదేళిమదిక్కునందు = ఎదుటిదైన దిక్కునందు - ఎదురుగా; ఘర్మవీరామహాస్రవంతి = ఘర్మవీర యను గొప్పనది; ఆద్యమై = ప్రధానమై; సిద్ధమానవవినుతప్రసిద్ధిన్ = సిద్ధులచేతను, మనుష్యులచేతను కొనియాడఁబడు ప్రసిద్ధితో; వెలయున్ = ప్రకాశించును.
{{Telugu poem|type=తే.|lines=&lt;poem&gt;తీర్థ&lt;ref&gt;చ. సార్థ&lt;/ref&gt;సార్ధావతంస మత్తీర్థ మభిమ
తార్థదశ్రీల జంద్రభాగాఖ్య నందు
నందుఁ దప మాచరించి మున్నింద్రుఁ డొందె
సమర&lt;ref&gt;చ. సతి&lt;/ref&gt;తతిలోన &lt;ref&gt;చ. రుద్ర&lt;/ref&gt;రుంద్రభోగాతిశయము.&lt;/poem&gt;|ref=122}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>8ikijxfw5gq69smglxse13fgezu9mux</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:పాండురంగమాహాత్మ్యము.pdf/209</title>
    <ns>104</ns>
    <id>212652</id>
    <revision>
      <id>559255</id>
      <parentid>554875</parentid>
      <timestamp>2026-06-13T10:35:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>559255</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6620" sha1="lu5tiqdu7cjuz08bjtijptdyjq7zgd0" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;'''టీక'''. తీర్థసార్ధావతంసము = తీర్థములగుంపునకు ప్రధానము; అయిన; అత్తీర్థము; అభిమతార్థదశ్రీలన్ = కోరిన కోరికలను ఇచ్చు సంపదలచే; చంద్రభాగాఖ్యన్ అందున్ = చంద్రభాగ యనుపేరు పొందును; అమరతతిలోనన్ = దేవతలగుంపులో; రుంద్రభోగాతిశయమున్ = విశేషమగు భోగములను; ఒందెన్ = పొందెను.
{{Telugu poem|type=ఉ.|lines=&lt;poem&gt;తైర్థికు లర్థిఁ గొల్వఁదగుదానికి యోజనమాత్రభూస్థలిన్
దీర్థపదాస్పదం బఖిలదివ్య మతివ్యవహారయోగ్య మి
ష్టార్థసమర్థనక్షమమునై &lt;ref&gt;చ. తనమున్&lt;/ref&gt;తమమున్ విరియించుఁ బాతకా
నర్ధము పౌండరీక మనునర్థము దూషితరోష&lt;ref&gt;క. భూషణా! చ. భీషణా! ట. పోషణా!&lt;/ref&gt;పోషణా!&lt;/poem&gt;|ref=123}}
'''టీక'''. తైర్థికులు = తీర్థయాత్రాపరులు; అర్థిన్ = ప్రీతితో; కొల్వఁదగు = సేవింపఁదగిన; దానికిన్ = ఆతీర్థమునకు; తీర్థపదాస్పదంబు = తీర్థ మనుపేరు ఉంచుకొనఁదగినది - నిజమైన తీర్థ మగునది; అఖిలదివ్యము = అన్నింటికన్నను శ్రేష్ఠము; అతివ్యవహారయోగ్యము = ఉపయోగించుటకు మిక్కిలి తగినది; ఇష్టార్థసమర్థసక్షమము = కోరిన కోరికలను నెఱవేర్చుటకు మిక్కిలి తగినది; పాతకానర్థము = గొప్పపాపములను నశింపఁజేయునది; పౌండరీకమను నర్థము = పౌండరీకమను పేరుగల వస్తువు - తీర్థము; తమమున్ = అజ్ఞానమును; విరియించున్ = పోగొట్టును; [అర్థము, తమమును విరియించు ననఁగా - వస్తుయథార్థజ్ఞానము తద్విషయకమగు నజ్ఞానమును నశింపఁజేయు నను విశేషార్థము ఇచట వ్యక్తమగును.] దూషితరోషపోషణా! = దూషింపఁబడిన కోపముకలవారిని - (శాంతము కలవారిని) పోషించువాఁడా! [పూర్వటీకలో 'దూషితరోషభూషణా! = దూషింపఁబడిన కోపము గలవారికి అలంకారమైనవాఁడా! - కోపము నణఁచినవారి నేలువాఁడా!' అని కలదు.]
{{Telugu poem|type=శా.|lines=&lt;poem&gt;నక్షత్రంబులకున్ క్షపాధిపతికిన్ నాకున్ ద్రియామాచరా
ధ్యక్షద్వేషికి భానుపుత్రికి మరుత్కల్లోలినీవేణికిన్
బక్షిశ్రేణికిఁ బక్షివల్లభునకున్ భాసిల్లు &lt;ref&gt;క. దానన్, చ.ట. వాసిన్&lt;/ref&gt;వాసిన్ సమ
స్తక్షేత్రంబులలో ననూనమగు నేతత్‌క్షేత్ర మీక్షింపగన్.&lt;/poem&gt;|ref=124}}
'''టీక'''. అనూనమగు = తక్కువకాని - గొప్పదైన; ఈక్షింపఁగన్ = చూడఁగా; క్షపాధిపతికిన్ = చంద్రునికిని; త్రియామా...ద్వేషికిన్ = రాత్రించరులగు రాక్షసుల ప్రభువును ద్వేషించు విష్ణునకును; భానుపుత్రికిన్ = యమునకును; మరుత్కల్లోలినీవేణికిన్ = గంగానదికిని; పక్షివల్లభునకున్ = గరుడునకును; వాసిన్ = వాసియును - ఆధిక్యము కూడ; భాసిల్లున్ = ప్రకాశించుననుట.
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;ఇదమిత్థ &lt;ref&gt;చ. ౦బని&lt;/ref&gt;మ్మని యేనును
మది మితి సేయంగ నేర మౌనీశ్వర! త
ద్విదితప్రభావ మోపిన
విధమున వినిపింతు నీకు విను దృఢబుద్ధిన్.&lt;/poem&gt;|ref=125}}
'''టీక'''. ఇదమిత్థమని = ఇది యిట్టిదని - దీనిరూ పిట్టిదని; మితి సేయంగనేఱన్ = ప్రమాణమును చెప్పలేను; ఓపినవిధమునన్ = (నాకు) శక్తమగునట్లు - తెలిసినంతవఱకును.
{{Telugu poem|type=తే.|lines=&lt;poem&gt;జముని చెలియలు నిర్జరశైవలినియు
బెరసి మెఱసిన నడుచక్కిఁ బేరు గ్రుచ్చి
ఋషులు తెల్పిన తీర్థము లెల్ల బౌండ
రీకషోడశకళ బోలలేక జ&lt;ref&gt;చ. యుండు&lt;/ref&gt;డియు.&lt;/poem&gt;|ref=126}}
'''టీక'''. జముని చెలియలు = యమునిచెల్లెలు - యమునానదియును; నిర్జరశైవలినియు = గంగానదియును; బెఱసి = కూడి; మెఱసిన = ప్రకాశించిన; నడుచక్కిన్ = మధ్యభాగమున; పేరు&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>lu5tiqdu7cjuz08bjtijptdyjq7zgd0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>సూచిక:AgastyaVidyamu.pdf</title>
    <ns>106</ns>
    <id>214053</id>
    <revision>
      <id>559139</id>
      <parentid>559035</parentid>
      <timestamp>2026-06-12T14:43:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aryapragathi07</username>
        <id>7305</id>
      </contributor>
      <origin>559139</origin>
      <model>proofread-index</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="328" sha1="t4fq4xppikkozm6ffg60l34uny7hfic" xml:space="preserve">{{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template
|రకం=పుస్తకం
|శీర్షిక=[[అగస్త్య వైద్యము]]
|భాష=te
|సంపుటి=
|రచయిత=[[డి. గోపాలాచార్యులు]]
|అనువాదకులు=
|ఎడిటర్=
|చిత్రకర్త=
|పాఠశాల=
|ప్రచురణకర్త=
|చిరునామా=
|సంవత్సరం=
|ఆధారం=
|ISBN=
|OCLC=
|LCCN=
|BNF_ARK=
|ARC=
|మూలం=pdf
|బొమ్మ=2
|పురోగతి=X
|పుటలు=&lt;pagelist 2to4=&quot;శీర్షిక&quot; 5=&quot;బొమ్మ&quot; 6to7=&quot;ప్రకట&quot; 8=&quot;1&quot; 45=&quot;బొమ్మ&quot; 46=&quot;ప్రకట&quot; 47=&quot;6&quot; 47to56=&quot;roman&quot; 49=&quot;విసూ&quot; 57to118=&quot;highroman&quot; 57=&quot;6&quot; /&gt;
|సంపుటాలు=
|వ్యాఖ్యలు=
|వెడల్పు=
|సిఎస్ఎస్=
|పేజీ మొదటి వరుస=
|పేజీ చివరివరుస=
}}</text>
      <sha1>t4fq4xppikkozm6ffg60l34uny7hfic</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>559153</id>
      <parentid>559139</parentid>
      <timestamp>2026-06-12T16:25:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aryapragathi07</username>
        <id>7305</id>
      </contributor>
      <origin>559153</origin>
      <model>proofread-index</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="365" sha1="iv3pfx6soqekctwc6kp3o9o7pe9au2j" xml:space="preserve">{{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template
|రకం=పుస్తకం
|శీర్షిక=[[అగస్త్య వైద్యము]]
|భాష=te
|సంపుటి=
|రచయిత=[[డి. గోపాలాచార్యులు]]
|అనువాదకులు=
|ఎడిటర్=
|చిత్రకర్త=
|పాఠశాల=
|ప్రచురణకర్త=
|చిరునామా=
|సంవత్సరం=
|ఆధారం=
|ISBN=
|OCLC=
|LCCN=
|BNF_ARK=
|ARC=
|మూలం=pdf
|బొమ్మ=2
|పురోగతి=X
|పుటలు=&lt;pagelist 2to4=&quot;శీర్షిక&quot; 5=&quot;బొమ్మ&quot; 6to7=&quot;ప్రకట&quot; 8=&quot;1&quot; 45=&quot;బొమ్మ&quot; 46=&quot;ప్రకట&quot; 47=&quot;6&quot; 47to56=&quot;roman&quot; 49=&quot;విసూ&quot; 57to118=&quot;highroman&quot; 57=&quot;6&quot; 6=&quot;తొలిపే&quot; 7=&quot;అతప&quot; /&gt;
|సంపుటాలు=
|వ్యాఖ్యలు=
|వెడల్పు=
|సిఎస్ఎస్=
|పేజీ మొదటి వరుస=
|పేజీ చివరివరుస=
}}</text>
      <sha1>iv3pfx6soqekctwc6kp3o9o7pe9au2j</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>559214</id>
      <parentid>559153</parentid>
      <timestamp>2026-06-13T06:17:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <origin>559214</origin>
      <model>proofread-index</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="386" sha1="4pcwfbygvbnm4qb94ugf79qi48usi0t" xml:space="preserve">{{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template
|రకం=పుస్తకం
|శీర్షిక=[[అగస్త్య వైద్యము]]
|భాష=te
|సంపుటి=
|రచయిత=[[రచయిత:దీవి గోపాలాచార్యులు]]
|అనువాదకులు=
|ఎడిటర్=
|చిత్రకర్త=
|పాఠశాల=
|ప్రచురణకర్త=
|చిరునామా=
|సంవత్సరం=
|ఆధారం=
|ISBN=
|OCLC=
|LCCN=
|BNF_ARK=
|ARC=
|మూలం=pdf
|బొమ్మ=2
|పురోగతి=X
|పుటలు=&lt;pagelist 2to4=&quot;శీర్షిక&quot; 5=&quot;బొమ్మ&quot; 6to7=&quot;ప్రకట&quot; 8=&quot;1&quot; 45=&quot;బొమ్మ&quot; 46=&quot;ప్రకట&quot; 47=&quot;6&quot; 47to56=&quot;roman&quot; 49=&quot;విసూ&quot; 57to118=&quot;highroman&quot; 57=&quot;6&quot; 6=&quot;తొలిపే&quot; 7=&quot;అతప&quot; /&gt;
|సంపుటాలు=
|వ్యాఖ్యలు=
|వెడల్పు=
|సిఎస్ఎస్=
|పేజీ మొదటి వరుస=
|పేజీ చివరివరుస=
}}</text>
      <sha1>4pcwfbygvbnm4qb94ugf79qi48usi0t</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శశిరేఖాపరిణయము.pdf/16</title>
    <ns>104</ns>
    <id>214054</id>
    <revision>
      <id>559131</id>
      <parentid>559078</parentid>
      <timestamp>2026-06-12T14:08:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* మూల్యాంకన చేసారు */</comment>
      <origin>559131</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5453" sha1="f7kjibjuv82qbqbkaveox31zblj6f6g" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{Telugu poem|type=తే.|lines=&lt;poem&gt;పల్లవంబులు సరిగాక పసరు లొంచె, నన్నెలంతుక యచ్యుతాగ్రజునిపుత్రి
యచ్యుతస్తని శశిరేఖ యధరమునకు, నన్నియును దుల్యరహితంబు లయ్యె నౌర.&lt;/poem&gt;|ref=130}}
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;అక్కలికి మొలకనవ్వులు, చెక్కులజిగి సన్నుతింప శేషునివశమా
చుక్కల నేలుసఖంబులు, చక్కని శశిరేఖసాటి సఖులుం గలరే.&lt;/poem&gt;|ref=131}}
{{Telugu poem|type=తే.|lines=&lt;poem&gt;అట్టి శశిరేఖ ముదముతో నైదువులకుఁ, బసుపు కుంకుమ గంధంబు కుసుమచయము
లందముగఁ దెచ్చియిచ్చినఁ గుందరదన, లంద ఱానందహృదయారవింద లగుచు.&lt;/poem&gt;}}
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;మృగనేత్రయిందురేఖకుఁ, దగుమగఁ డభిమన్యుఁ డగుట తథ్యం బనుచున్
మగువలు పాటలు పాడఁగ, నగరాట్కుచ నవ్వుకొనుచు నామోదముతోన్.&lt;/poem&gt;|ref=133}}
{{Telugu poem|type=సీ.|lines=&lt;poem&gt;అంతిపురంబులో నింతులతోఁ గూడి చదరంగ మాడెడు సమయమందు
నచటికి సౌభద్రుఁ డరిగిన శశిరేఖ రెప్ప వేయక వానిరీతిఁ జూచి
యాత్మలోఁ బలుమారు నతనిరూపము మెచ్చి చిత్తజుఁ బోలుమేనత్తకొడుకు
చిత్త మెట్లున్నదో బొత్తిగాఁ దెలియరా దెవరిఁ బెండ్లాడునో యింద్రపౌత్రు&lt;/poem&gt;}}
{{Telugu poem|type=తే.|lines=&lt;poem&gt;చక్కఁదనమెల్ల ముల్లెగా సంతరించి, అతిశయంబుగ నిర్మించినట్టియజుని
మెచ్చవలె నని మదిలోన మీననేత్ర, దర్పకాకారు సౌభద్రుఁ దలఁచి మఱియు.&lt;/poem&gt;}}
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;చక్కఁదనంబున మిక్కిలి, చుక్కలగమికాఁడు నలుఁడు సురపతిసుతుఁడున్
జక్కులఱేనికుమారుఁడు, చక్కెరవిలుకాఁ డటంచు జను లన విందున్.&lt;/poem&gt;|ref=135}}
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;వివివిని కర్ణేంద్రియములు, ననుదిన మానంద మొంచె నర్జునసుతునిన్
గనుఁగొని నేత్రేంద్రియములు, ఘనమోదము నొందె ననుచుఁ గౌతుకమతి యై.&lt;/poem&gt;}}
{{Telugu poem|type=తే.|lines=&lt;poem&gt;మఱియు నభిమన్యుశృంగార మరసియరసి, ప్రస్తుతింపుచు మోహవిభ్రాంతి నొంది
తనమనంబున మగనిగాఁ దలఁచి తలఁచి, యితరకోర్కెలు గోర కాయింతి యుండె.&lt;/poem&gt;}}
{{Telugu poem|type=వ.|lines=&lt;poem&gt;ఇ టున్నసమయంబున.&lt;/poem&gt;|ref=138}}
{{Telugu poem|type=తరల.|lines=&lt;poem&gt;రతిని బోలిన యిందురేఖను రాజసూనుఁడు చూచుచున్
మతిని దిగ్భ్రమ నొంది వింతగ మారుబారికిఁ జిక్కినన్
అతిశయం బగు మోహతాపము అంతరంగము నేఁచఁగా
హితులతోఁ బ్రతిమాటలాడక యేమిచేయఁగ నేరకన్.&lt;/poem&gt;|ref=139}}
{{Telugu poem|type=సీ.|lines=&lt;poem&gt;ఇభరాజగమనుఁ డౌ నభిమన్యుఁ డావేళ మాటాడుకోర్కెతో నూర్పు లిడుచుఁ
బచ్చవిల్తుఁడు తన్నుఁ బట్టి బాధింపఁగా మచ్చుఁ జల్లినరీతి మందుఁ డగుచు
బలరాముపుత్రిత న్వలరాజుకేళిలో నేలునో లేక తా నేలుకొనదొ
యేలకుండిన మారుఁ డేల మన్ననసేయుఁ దుంటివి ల్లెక్కిడి వెంటఁ దగుల&lt;/poem&gt;}}
{{Telugu poem|type=తే.|lines=&lt;poem&gt;కనుచు మోహంపురాశిలో నతఁడు మునిఁగి, తరుణిశృంగార మాత్మలోఁ దలఁచి తలఁచి
జలజలోచను మర్మంబు దెలియ దనుచు, దొరకుమారుఁడు లేచి పూఁదోట కరిగె.&lt;/poem&gt;}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>f7kjibjuv82qbqbkaveox31zblj6f6g</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:27th APLA Proceedings.pdf/52</title>
    <ns>104</ns>
    <id>214070</id>
    <revision>
      <id>559096</id>
      <timestamp>2026-06-12T12:10:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Brjswiki</username>
        <id>6801</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>559096</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3970" sha1="4pmk9m5l6gn2c2e9gyxiu5urc3hcawc" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Brjswiki&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;సభలను పేరుతో ఆంధ్రోద్యమచరిత్రలో పేరు పొందినది. 1927 లో ఆ సభలను తిరిగి ఇచట సమావేశపరచినాము. ఆంధ్రజన కేంద్ర సంఘ సమావేశము, నిజాంరాష్ట్ర ఆంధ్ర గ్రంథాలయ మహాసభ, యువజన మహాసభ, సంఘ సంస్కార మహాసభ, వర్తకమహాసభ, వైశ్యమహాసభ, స్థానిక గ్రంథాలయ భజనసమాజ, వర్తకసంఘ వార్షికోత్సవములు ఆనాడు జరిగినవి. నాటి స్వాగతోపన్యాసమును 
సభాచర్యలు పరిశీలించిన, ఆనాడే నూర్యాపేట యెంతటి విశాల ఆశయముల ముందిడుకొని నడచినదో తేటబడగలదు. అది 
మొదలుగా తెలంగాణా యందు బహుముఖములుగా జాగృతి విజృంభించినది. రైతుసంగోద్యమము, అస్పృశ్యతా నివారణ, వితంతు 
వివాహ ఉద్యమములు ఇచ్చట తర్వాత బాగా వర్థిల్లినవి. ఈ విధంగా తెలంగాణా నవయుగ చరిత్రలో సూర్యాపేట ఒక విశిష్టస్థానమును గడించుకొన్నది. ఈ నాటికిని సూర్యాపేటలో గ్రంథాలయము, వర్తక సంఘము, భజనసమాజము మొదలగు ఆనాటి సంస్థలు దినదినాభివృద్ధి నొందుచున్నవి. అంతేకాక తర్వాత నెలసిన ఆర్యసమాజము, వైదికాంధ్ర బాలికా పాఠశాల, చేనేత సహకార సంఘము మొదలయినవి ఎంతో ప్రజాసేవ చేయుచున్నవి. మహాసభజరుగు స్థల పరిచయమును ముగించుటకు ముందు ఈనాడు మనమధ్య 
లేని దివంగతులగు శ్రీ పువ్వాడ వెంకటప్పయ్య, కోదాటి రామకృష్ణారావు, లాభిశెట్టి లింగన్న గుప్త, కన్నెకంటి వీరయ్యాచారి, కోదాటి లక్ష్మీనరసింహారావు, కొమగిరి నర్సింహం, గవ్వా మురహరి రెడ్డి గార్లను ఒకమారు స్మరించుట ధర్మము. వారి అవిరళకృషియే 
సూర్యాపేటకు తద్వారా అఖిలాంధ్ర శ్రేయస్సుకు ఎంతో తోడ్పడినది.


ఆంధ్రోద్యమము రాజకీయోద్యమముగా పూర్తిగా రూపొందిన తర్వాతగూడ సూర్యాపేట అన్ని దశలలోను ప్రముఖపాత్ర వహించుచునే యున్నది. ఆంధ్రమహాసభ రెండుగా చీలగానే రెండును సూర్యాపేటలో స్థానమును గడించుకొన్నవి. అవి స్పష్టంగా కాంగ్రెసు,
కమ్యూనిస్టు పార్టీల రూపములు దాల్చగానే ఉభయసంస్థల పోరాట&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>4pmk9m5l6gn2c2e9gyxiu5urc3hcawc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:27th APLA Proceedings.pdf/53</title>
    <ns>104</ns>
    <id>214071</id>
    <revision>
      <id>559097</id>
      <timestamp>2026-06-12T12:17:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Brjswiki</username>
        <id>6801</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>559097</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3662" sha1="037nbxlkzbo5bhs6ic0ckchjmyngidx" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Brjswiki&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ములును ఈ ప్రాంతమున ముందుకు నాగినవి. స్టేటుకాంగ్రెసు పతాకము క్రింద జరిగిన పోరాటములో నల్లగొండజిల్లా, ముఖ్యంగా
సూర్యాపేట తాలూకాలోని ప్రజలు చేసిన బలిదానము అపారమైనది. సత్యాగ్రహముచేసి జైళ్ళ కేగుటలోను ప్రజలను సాయుధముగా
ఆత్మరక్షణకు ఆయత్త పరచుటలోను యువకులు చూపించిన సాహసము, పరాక్రమము ప్రశంసనీయములు. అభిలభారత ప్రశస్తి
నొందిన శ్రీ కీలుకాని వెంకటనారాయణగారివలె అభిమన్య మరణమును పొందిన యువకులెందరో ఉన్నారు. వారందరు మనకు 
చిరస్మరణీయులు. అభ్యుదయ మార్గమును అవలంబించుటలో వలెనే క్షేమ విరుద్ధములగు పనులను త్రోసిపుచ్చుటలోను సూర్యాపేట ముందంజ వైచినది. ఈనాడు నల్లగొండజిల్లా అంతటిలో సూర్యాపేట తాలూకాయే శాంతియుద్యమమునకు ముందున్నదని చెప్పవచ్చును. ఇప్పటికే స్థలపురాణము అధికమైనదేమో.


ఆంధ్రదేశ గ్రంథాలయ మహాసభ 25 వ సమావేశము ఇల్లెందులో జరుగుటతో ముడిబడిన ఆంధ్రుల ప్రేమానుబంధములు నానాటికి దృఢపడుచున్నవని అవి ఈనాటికి విశాలాంధ్ర సంపాదనా దీక్షకు త్రోవ చూపించగలిగినవని నా దృఢవిశ్వాసము. ఈ మహాసభ మనను చక్కని మార్గములో పురోగమింప జేయునని ఆశగలుగు చున్నది. భారతదేశము దాస్య విముక్తియగుట చూచినాము. హైదరాబాదు 
నిరంకుశ ప్రభుత్వమును కూలద్రోసి స్వతంత్ర ప్రజాస్వామ్య భారతదేశములో భాగస్వామియగుట చూచుచున్నాము. రెండు ప్రపంచ మహాయుద్ధములను, బ్రహ్మాండమయిన విప్లవములను చూడగలిగినాము. ఇంతటి మహాపరివర్తనములను చూడగలిగిన ఈకాలముననున్న మనము చెల్లాచెదురుగా బడియున్న ఆంధ్రులు ఏకమై భారతదేశ పురోగమనములో సెబాసనిపించుకొనులాగున భాగస్వాములగు చుండగా
అనతికాలములో చూడగలుగుదుమని ఆశించుట భ్రమకానేరదు.&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>037nbxlkzbo5bhs6ic0ckchjmyngidx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:27th APLA Proceedings.pdf/54</title>
    <ns>104</ns>
    <id>214072</id>
    <revision>
      <id>559098</id>
      <timestamp>2026-06-12T12:21:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Brjswiki</username>
        <id>6801</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>559098</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1888" sha1="0nxb9rk6xavnduhnw80z2tyfypxq4u7" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Brjswiki&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ఇక్కడ ఉపనివిష్టులయిన మీరందరును ఆరితేరిన అనుభవజ్ఞులు. మన సభాపతి గొప్ప విజ్ఞానవేత్త. వారి నాయకత్వమున మన
ఈ సభలు జయప్రదముగా జరిగి ఉద్యమమునకు ఉత్తమ పథకములు నిర్ణయించుననుటలో సందేహము లేదు. మా తెలంగాణా 
సోదర సేవకులు, ముఖ్యంగా కల్లోలిత ప్రాంతములయిన వరంగల్లు, నల్లగొండ జిల్లాలలోని యువక కార్యకర్తలు, ఇచట నిర్ణయించు మార్గములనను సరించి ప్రజల అజ్ఞానాంధకారమును దూరము జేసి ప్రస్తుతము జరుగు అరాచక శక్తుల ఘోరహీంసాకాండకు ప్రజలను విముఖులనుగాజేసి శాంతి నెలకొల్ప గలుగుదురని ఆశించుచున్నాను. అవకాశములును అనుభవమును తక్కువగానుండుటచే మా వలనగలుగు అనేక అసౌకర్యములను, మా లోటుపాట్లను మీరందరు వాత్సల్యముతో మన్నించ వలసినదిగా ప్రార్థించుచు ఆహ్వాన సంఘపక్షమున మీ యందరికి మరొకసారి ప్రేమపూరితమయిన స్వాగత మిచ్చుచున్నాను.&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>0nxb9rk6xavnduhnw80z2tyfypxq4u7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:27th APLA Proceedings.pdf/55</title>
    <ns>104</ns>
    <id>214073</id>
    <revision>
      <id>559099</id>
      <timestamp>2026-06-12T12:32:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Brjswiki</username>
        <id>6801</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>559099</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5072" sha1="tnk4pi2um7v9zl0v7cq16wgkr3nk3sx" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Brjswiki&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{Center|{{p|fs150}}ప్రారంభోపన్యాసము&lt;/p&gt;}}
{{Center|{{p|fs125}}శ్రీ ఫజల్ రహమాన్, ఎం.ఏ., ఎల్.ఎల్.బి.&lt;/p&gt;}}
{{Center|{{p|fs125}}(హైదరాబాదు విద్యాశాఖ డైరెక్టరు)&lt;/p&gt;}}

నల్లగొండ జిల్లాలో సూర్యాపేట పెద్ద పట్టణమే గాక ప్రాచీనకాలము నుండీ ప్రాధాన్యత వహించిన స్థలము, నల్లగొండ జిల్లా ప్రాచీన 
శిల్ప సౌందర్యానికునికిపట్టు. పానగల్లు, పిల్లలమర్రి, నూర్యాపేటకు చాల దగ్గరగానున్న నాగలాపహాడ్ దీనికి విదర్శనములు. 
సూర్యా పేటలో ఒకానొక ఫ్రెంచి సేనాని స్మారక చిహ్నము గలదు. ఓరుగల్లు రాజాస్థానమున ప్రసిద్ధికెక్కిన ఒకానొక కవి జన్మస్థలము సూర్యాపేట తాలూకాలోనున్నది. ప్రాచ్యవస్తు పరిశోధనాశాఖవారి పరిశోధనల ఫలితంగా యిటీవల బయలుపడ్డ శిథిలాలు, నాణెములు 
ఈ పరిసరములకు చెందినవి. ఇన్నివిధాల ప్రాముఖ్యముగల సూర్యాపేటలో ఈ మహాసభ జరుగుట ఆదర్శప్రాయముగ నున్నది. 


ఆంధ్రదేశ గ్రంథాలయ సంఘము 1914 లో ప్రారంభమైనది. ఇది భారత గ్రంథాలయ సంఘమున కనుబంధముగా నున్నది. 
మొదటినుండీ విస్తృతమైనట్టియు, తీవ్రమైనట్టియు ప్రచారం ద్వారా ఈ సంఘము గ్రామ సీమలలో గ్రంథాలయోద్యమవ్యాప్తికి చాల తోడుపడినది. దీనిద్వారా తెలుగు ప్రాంతాలలో ఊరూర గ్రంథాలయాలు బయలు దేరినవి. ఈ కార్యక్రమ విజయానికి యీ సంఘం ప్రచురిస్తూ వచ్చిన గ్రంథాలయ సర్వస్వము కూడ తోడుపడినది. 1984 వ సంవత్సరంనుండి ఈ సంఘ కార్యక్రమం క్రమపద్ధతులపై నడచినది. గ్రంథాలయ సేవకుల శిక్షణకు యేర్పాటు అప్పటినుండి ప్రారంభమైనవి. 1940 నుండి వయోజన విద్యావ్యాప్తి సంఘ 
కార్యక్రమములో ప్రధాన స్థానమాక్రమించినది. ఇప్పుడే కార్యక్రమానికి దేశవ్యాప్తమైన ప్రాముఖ్యము వచ్చినది. ఈ సంఘము, ఈ 
కార్యక్రమం దక్షిణ భారతంలో వ్యాప్తం కావడానికి కారణభూతమైనవి. ఈ సంఘాధ్యతులు శ్రీ గాడిచర్ల హరి సర్వోత్తమరావు గారు దక్షిణ 
భారత వయోజన విద్యా సంఘాని కధ్యక్షులుగా వున్నారు. వయోజన బోధకుల శిక్షణ తరగతుల నిర్వహణము, పత్రికా ప్రచురణము, వయోజన విద్యావ్యాప్తికి పాఠ్య పుస్తకాలు, మహాసభల యేర్పాటు ఈ సంఘ కార్యక్రమములోని ముఖ్యాంశములు.


శ్రీయుతులు హరిసర్వోత్తమరావు, ప్రొఫెసర్ పి. రామమూర్తి, రివరెండ్. యం.జే.ప్రకాశం, శ్రీ అయ్యంకి వెంకట రమణయ్య
గార్లవంటి ఉత్సాహపరులగు విద్యావేత్తలు నిర్వహించనున్న ఈ మహాసభ ఆశయాలను గూర్చి వివరింప పనిలేదు. ఈ మహాసభ
సత్ఫలితముల నివ్వగలుగు ననడంలో నా కేమియు సందేహము లేదు.&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>tnk4pi2um7v9zl0v7cq16wgkr3nk3sx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:27th APLA Proceedings.pdf/58</title>
    <ns>104</ns>
    <id>214074</id>
    <revision>
      <id>559100</id>
      <timestamp>2026-06-12T12:46:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Brjswiki</username>
        <id>6801</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>559100</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5056" sha1="p0hobwq4dmjm9muopyaph9u74ost81h" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Brjswiki&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ఈ మహాసభ వయోజన విద్యకు హెచ్చు ప్రాధాన్యత నిచ్చుట సమంజసముగ నున్నది. త్వరలో అమలునకు రానున్న వయోజన 
వోటింగు యొక్క సక్రమ వినియోగానికి వయోజనవిద్య అత్యంతావశ్యకమైనది. ఇండియా ప్రభుత్వమువారు నేడు సాంఘిక విద్యకు 
మొదటి స్థానాన్ని యిచ్చినారు. మన హైదరాబాదు రాజ్యంలో కూడ దీని ప్రాముఖ్యత గమనింపబడినది. సాంఘిక విద్య విషయమై తీవ్రమైన ప్రచారం దేశమంతటా ప్రారంభమైనది. జాతలు విశ్యావంతులు కాకుండా ఆర్థికంగాగాని, రాజకీయంగాగాని ప్రజారాజ్యం 
సాగడం సాధ్యంకాదు. ఇండియాలోని నిరక్షరాస్యులైన కోట్లకొలది ప్రజలు విద్యావంతులు కావడానికి సాంఘిక విద్యావిధానమే 
మార్గము.


మైసూరులో ఇటీవల యేర్పాటు చేయబడిన వయోజన విద్యాగోష్ఠి (Seminar) లో ప్రపంచంలోని వివిధదేశాల విద్యావేత్తలు సమావేశమై అంతర్జాతీయ జీవనము సంస్కృతులకు సంబంధించి అనితనమైనట్టియు, ఉపయుక్తమైనట్టియు అనుభూతిని పొందినారు. వీరి 
చర్చలలో నిరక్షరాస్యతా నిర్మూలన విషయానికి హెచ్చు ప్రాధాన్యమీయబడినది. అయినను వట్టి అక్షరాస్యతితో పనిపూర్తికాదని ఈ 
గోష్ఠివా రంగీకరించినారు. గ్రామసీమలలో ప్రజానీకం యొక్క ఆరోగ్య, ఆర్థిక, సాంఘికాభివృద్ధులకు కావలసిన ప్రణాళికలు, తదితర సమస్యల విచారణ జరుగవలసియున్నదని వారు నిర్ణయించినారు.


నేనిప్పుడు చెప్పబోవు విషయాన్ని మీరంతా అంగీకరిస్తారని తెలుస్తాను. వయోజన విద్యాప్రణాళికలో గ్రంథాలయాలు తప్పనిసరిగా యేర్పడాలి. అయితే గ్రంథాలయాలు కేవలం పుస్తకాలరాసులుగా గాని, పుస్తకాలను పంచే యేజన్సీలుగాగాని వుంటే ప్రయోజనంలేదు. 
ఏవోకొన్ని మంచి పుస్తకాలను అడిగే వారికి వాని నందించడంతో గ్రంథాలయాల పని తీరినట్లేంచరాదు. గ్రంథభాండాగారి పుస్తకాలను 
జాగ్రత్త చేయడంతో తనపని ముగిసినట్లు భావించరాదు. సరియైన పుస్తకం సరియైన చదువరి చేతిలో వుండేటట్లు అతడు చూడాలి.


ముఖ్య విషయాలను గూర్చి మీకు నేను సంగ్రహంగా తెలిపినాను. ఇచ్చట జరుగనున్న వివిధశాఖా సమావేశములలో యీ విషయాలకు సంబంధించి సమగ్రమైన చర్చలు గలవు.


ఈ విషయంలో మీకు దారిచూపగల ప్రముఖ విద్యావేత్తలు మీతోనున్నారు. కనుక యీ మహాసభ ఫలవంతముగ ముగియగలదని నా విశ్వాసము.


మరల నొకసారి మీరు నాకిచ్చిన హృదయపూర్వక స్వాగతమునకు నా కృతజ్ఞతను తెలుపుకొనుచున్నాను, మహాసభ ప్రారంభమైనట్లు 
నేను ప్రకటించుచున్నాను.&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>p0hobwq4dmjm9muopyaph9u74ost81h</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:27th APLA Proceedings.pdf/59</title>
    <ns>104</ns>
    <id>214075</id>
    <revision>
      <id>559103</id>
      <timestamp>2026-06-12T12:52:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Brjswiki</username>
        <id>6801</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>559103</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4743" sha1="r2fqgzl36ji9r3f8rnz07n0i5xizu6m" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Brjswiki&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{Center|{{p|fs150}}అధ్యక్షోపన్యాసము&lt;/p&gt;}}
{{Center|{{p|fs125}}శ్రీ ప్రతాపగిరి రామమూర్తి, ఎం.ఏ.&lt;/p&gt;}}

ఆహ్వాన సంఘాధ్యక్షా,
సోదరప్రతినిధులారా, సోదర సోదరీమణులారా!

గ్రంథాలయోద్యమము మనదేశములో ఇంకను శైశవదశలోనే ఉన్నది. దీనికి ప్రతిబంధకములు చాలగలవు.

ఈ ప్రతిబంధకములలో ఎక్కువ దుస్తకమైనది ఆర్థికలోపము. సంఘ నిర్మాణమునకు గ్రంథాలయోద్యనుము అతిముఖ్యమైన సాధనమే. అయినప్పటికి దానికి తగిన ఉపాధి లభించుటలేదు. అందుచేత ప్రజల ఉత్సాహమును ఇనుమడింపజేసి వారి తోడ్పాటును మనము పూర్తిగా పొందవలసియున్నది. జీవిత సౌకర్యవ్యవస్థలో గ్రంథాలయములు ఒక అపరిహర్యమైన స్థానమును ఆక్రమించునట్లు చేయవలసి
యున్నది. అట్లు చేసినయెడల ప్రజల సహాయము నిస్సందేహముగా లభ్యము కాగలదని నానమ్మకము.


గ్రంథాలయోద్యమమునకు ప్రజల నిరక్షరాస్యత యెక్కువ తీవ్రమైన ప్రతి బంధకము. ప్రజలు విద్యా విహీనులై ఉన్నంత కాలము వారి సహాయము అపేక్షించుట వలన ప్రయోజనములేదు.


గ్రంథాలయములు వైజ్ఞానికాభివృద్ధికి అతి ముఖ్యమైన ప్రాధమిక సాధనములు; సంస్కృతి ప్రసారమునకు కేంద్రములు; విజ్ఞాన, వికాసాభివృద్ధికి గీటురాళ్ళ వంటివి. పూర్వ కాలములో గ్రంథాలయమనగా గ్రంథరచన సాగించే స్థలమన్న అభిప్రాయముండెను. అప్పుడు గ్రంథాలయము పేరుకు తగినట్లుగా గ్రంధములు నిలువజేసే ఆలయమన్న అర్థమే స్ఫురించుచుండెను. ఆ పిమ్మట గ్రంథాలయమనగా చదువరులు తమ ఉపయోగము కొరకు కోరినప్పుడు వారికి కావలసిన గ్రంథమును అందజేయు సంస్థగా పరిణమించినది. ఆ పిమ్మట ఆధునిక నాగరికతతోపాటు గ్రంథాలయ భావము కూడ వడివడిగ మారుతూ వచ్చినది.


కొంతకాలము విద్యాధికులకు మాత్రమే కావలసిన పుస్తకముల నిలయముగా గ్రంథాలయము పరిగణింపబడెను. ఇప్పుడు, పండితులకే 
కాక జనసామాన్యమునకు అంతటికి ముఖ్యమైన సంస్థగా గ్రంథాలయమును నెలకొల్ప వలెనన్న ఆశయము ప్రబలమైనది. 
సాంఘికాభివృద్ధికి ప్రాణము వంటిదిగా నుండగల సంస్థగా గ్రంథాలయము ప్రాముఖ్యమును వహించినది. పూర్వకాల మందు ప్రబలియుండిన ఒక దురభిప్రాయము మాత్రము మనల నింకను విడువకున్నది. ప్రాచీన కాలమునుండి నేటి వరకు మానవుడు 
ఆర్జించిన విజ్ఞానకోశము మాత్రముగనే మనము యింకను గ్రంథాలయములను చూచుకొనుచున్నాము.&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>r2fqgzl36ji9r3f8rnz07n0i5xizu6m</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:27th APLA Proceedings.pdf/60</title>
    <ns>104</ns>
    <id>214076</id>
    <revision>
      <id>559104</id>
      <timestamp>2026-06-12T12:55:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Brjswiki</username>
        <id>6801</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>559104</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="220" sha1="qn61p5dza9d69dgvm5du29rrn3pziii" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Brjswiki&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{left margin|5em}}{{p|fs150}}{{Css image crop
|Image = 27th APLA Proceedings.pdf
|Page = 60
|bSize = 450
|cWidth = 386
|cHeight = 352
|oTop = 53
|oLeft = 26
|Location = center
|Description = 
}}&lt;/p&gt;
 &lt;/div&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>qn61p5dza9d69dgvm5du29rrn3pziii</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:లక్ష్మణరాయ వ్యాసావళి.pdf/152</title>
    <ns>104</ns>
    <id>214077</id>
    <revision>
      <id>559105</id>
      <timestamp>2026-06-12T12:58:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>శ్రీరామమూర్తి</username>
        <id>1517</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>559105</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3059" sha1="tl8futvrrw8rrcs0p90sg704x0dlgig" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;శ్రీరామమూర్తి&quot; /&gt;{{rh|146|భాషావిషయములు|}}&lt;/noinclude&gt;'ఆన్' 'నాన్'లో మొదటఁ బుట్టినది యెద్ది? 'యాన్'కు మొదట 'న' కారము చేరి 'నాన్' పుట్టెనా? లేక 'నాన్'లో నుండి మొదటి 'న'కారము జాఱి 'యాన్' లేక 'ఆన్' (ఎన్)&lt;ref&gt;ఈ రూపములన్నియు అఱవము, కన్నడము, తెలుగు మొదలయిన భాషలలో ఒకేశబ్దమును ఉచ్చరించు వేఱువేఱు విధములు గనుక వాని నభేముగ వాడుచున్నాను.&lt;/ref&gt; ఆయెనా?  మొదటిది 'ఏన్' రూపమే యనియు, నాన్ లేక నేన్ తరువాతిది యనియుఁ దోఁచు చున్నది. ఇందుకుఁ గారణములు : -

1. పురాతనగ్రంథములలో 'యాన్' 'నాన్' రూపములు రెండును గానవచ్చినను 'యాన్' రూపమున కెక్కుడు ప్రచారమును గౌరవమును గలదు. ప్రాఁతగ్రంథములలో బహువచనరూపము ‘నామ్' కానవచ్చునే గాని యేకవచనరూపము 'నాన్' కానరాదు. 'యామ్' అనునదియుఁ గానవచ్చును. 'నాం' అయనను విశేషపర్యాయము లుపయోగింపఁ బడదు. కుఱళ్ అను గ్రంథరాజమందు 'యామ్' అను పదము 15 సారులు వచ్చెను, ‘నామ్' అనునది ఒక్కపర్యాయమే వచ్చెను. నాలుగైదు శతాబ్దముల తరువాతఁగాని'నాన్' అను నేకవచనరూపము ప్రచారమునకు రాలేదు.

2. కన్నడమున మొదట 'నాన్' అను రూపము లేనేలేదు. పూర్వ గ్రంథములలో నన్నింటిలోను 'ఏన్' రూపములే గలవు. 10-11 వ శతాబ్దములందుఁ -------- రూపములు వాడుకలోనికి రాలేదు.

3. కుయ్, కొలామి, కురుఖ్, మాల్‌టో భాషలలో నేకవచనమందు నేఁటివఱకును 'నాన్ ' రూపములు లేవు. 'అన్' 'ఏన్' రూపములే యున్నవి.

4. తెనుఁగునందు 'ఏన్' రూపములు లోపించినను బురాతన గ్రంథములలో 'ఏన్ ' రూపము (ప్రథమ) ఉండుటయు, దానికి మన&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>tl8futvrrw8rrcs0p90sg704x0dlgig</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:27th APLA Proceedings.pdf/62</title>
    <ns>104</ns>
    <id>214078</id>
    <revision>
      <id>559106</id>
      <timestamp>2026-06-12T13:00:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Brjswiki</username>
        <id>6801</id>
      </contributor>
      <comment>/* సమస్యాత్మకం */</comment>
      <origin>559106</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5561" sha1="go5a8xjytifd768c91miudx0s8t4jwv" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;2&quot; user=&quot;Brjswiki&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;23
గ్రంథాలయమనగా చదువరులకు గ్రంథములను అందజేయు ఒక నిలయము
అని మాత్రము భావించుచున్నాము. అయితే యీ అభిప్రాయముతో పాటు నవీనాభి
ప్రాయములు కూడా పుట్టి గ్రంథాలయము యెడల మనకుగల దృష్టిని మార్చకపోలేదు.
సాంఘికాభివృద్ధికి తగిన సాధనముగా గ్రంథాలయమును నెలకొల్పి ఉపయోగించు
కొనవలెనన్న ఆశయము ఇప్పుడిప్పుడు యెక్కువగా ప్రబలుచున్నది.
జనసామాన్యములో చదువుకొన వలెనన్న ఆశయము, ఉత్సాహము కలిగించి
వృద్ధిచేసే వైజ్ఞానిక సాధనముగా ఉపచరించుట గ్రంథాలయమునకు ముఖ్యలక్షణమని
నా అభిప్రాయము.
దేశములో బహు సంఖ్యాకులకు విజ్ఞానము అలవడజేయుటకు గ్రంథాలయము
ప్రాథమిక సోపానము. నేటి ప్రజలలో అట్టివారికి ఈ గ్రంథాలయమే వారి వైజ్ఞానిక
జీవితమునకు మొదటి సాధనము. దీని సహాయముతో వారు విద్యను అలవడచేసుకొన
వలసియున్నది.
మానవుడు విద్య నేర్చుకొనుటలో యితరుల వద్ద నుండి నేర్చుకొనిన విద్యకంటే
తనంత తాను స్వయముగ కృషి చేసి అలవరుచుకొనిన విద్యయే ఎక్కువ మేలైనదని
విజ్ఞుల అభిప్రాయము. ఈఅభిప్రాయము వాస్తవమైనదే. ఎందుచేతవనగా బడిలో
ఉపా
ధ్యాయుడు తన ఆధిక్యమును కనబరచి శిష్యులపై తన ప్రాభవమును చూపించును.
గ్రంథాలయములలో శిష్యుడే ప్రాముఖ్యము వహించి తన అధికారమునకే తాను లోబడి
యుండును. తనకు తానె గురువు. గురువుగా విద్యను అందజేసి కొనుచుండును. విద్యా
శిక్షణ విధానము తనకు తానె విధించుకొని విజ్ఞాన వంతుడగును.
నిరక్షరాస్యులైన వయోజనులకు వైజ్ఞానిక సాధనముగ గ్రంథాలయము ఉపచ
రించును. అంతేకాక వయోజనులందరకు గ్రంథాలయము విశ్వ విద్యాలయము వంటిది.
ఈ మహా విద్యాలయములో ప్రవేశించుటకు అందరకును అవకాశము కలదు.
అందుచేత
గ్రంథాలయము యిట్టిది కనుక వయోజన విద్యకు ఇది ఆపరిహర్యమైనసాధకము.
గ్రంథాలయము అనుకూలమైన నిలయముగా నిర్మిరసు కావలెను. అంతేకాక
ఇది యొక సంస్థగా పరిణమించి సర్వాంగ సంపన్నముగా ఏర్పడవలెను. అందుకు
కావలసిన పరివారము పూర్తిగా నుండవలెను. ఇంతకు పూర్వము గ్రంథాలయమునకు
ఎవరైనను అధ్యక్షులుగా నుండవచ్చునని, కొలదిపాటి విద్యగల వారిని సైతము నియ
మించుచుండిరి. ఆ పదవిలో నుండుటకు తగిన శిక్షణము ఉండవలెనన్న తలంపైనను
లేకుండెను. కాని పైన చెప్పినట్లు గ్రంథాలయము సంస్కృతి ప్రసారమునిఏ కేంద్ర
ముగా నుండవలెనన్న యెడల, జనసామాన్యమునకు గ్రంథాలయము ఉపచరించునట్లు
గ్రంథాలయాధ్యక్షుడు మార్గదర్శిగా సహాయపడవలయునన్న యెడల ఆ పదవిని నున్న
వాడు తన సంఘమును, సంఘములోని వారి చిత్త ప్రవృత్తులను, వైజ్ఞానిక దశలను
గుర్తించి వారికి తోడ్పడగల సమర్థుడై యుండక తప్పదు. అతనికి తన గ్రంథాలయము&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>go5a8xjytifd768c91miudx0s8t4jwv</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>559217</id>
      <parentid>559106</parentid>
      <timestamp>2026-06-13T06:42:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Brjswiki</username>
        <id>6801</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>559217</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5569" sha1="gcgp9vgtx0boeiyfdy1y2ok0ezzzqrm" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Brjswiki&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;గ్రంథాలయమనగా చదువరులకు గ్రంథములను అందజేయు ఒక నిలయము అని మాత్రము భావించుచున్నాము. అయితే యీ అభిప్రాయముతో పాటు నవీనాభిప్రాయములు కూడా పుట్టి గ్రంథాలయము యెడల మనకుగల దృష్టిని మార్చకపోలేదు. సాంఘికాభివృద్ధికి తగిన సాధనముగా గ్రంథాలయమును నెలకొల్పి ఉపయోగించు కొనవలెనన్న ఆశయము ఇప్పుడిప్పుడు యెక్కువగా ప్రబలుచున్నది.


జనసామాన్యములో చదువుకొన వలెనన్న ఆశయము, ఉత్సాహము కలిగించి వృద్ధిచేసే వైజ్ఞానిక సాధనముగా ఉపచరించుట గ్రంథాలయమునకు ముఖ్యలక్షణమని నా అభిప్రాయము.


దేశములో బహు సంఖ్యాకులకు విజ్ఞానము అలవడజేయుటకు గ్రంథాలయము ప్రాథమిక సోపానము. నేటి ప్రజలలో అట్టివారికి ఈ గ్రంథాలయమే వారి వైజ్ఞానిక జీవితమునకు మొదటి సాధనము. దీని సహాయముతో వారు విద్యను అలవడచేసుకొన వలసి యున్నది.


మానవుడు విద్య నేర్చుకొనుటలో యితరుల వద్ద నుండి నేర్చుకొనిన విద్యకంటే తనంత తాను స్వయముగ కృషి చేసి అలవరుచుకొనిన విద్యయే ఎక్కువ మేలైనదని విజ్ఞుల అభిప్రాయము. ఈ అభిప్రాయము వాస్తవమైనదే. ఎందుచేతవనగా బడిలో ఉపాధ్యాయుడు తన ఆధిక్యమును కనబరచి శిష్యులపై తన ప్రాభవమును చూపించును. గ్రంథాలయములలో శిష్యుడే ప్రాముఖ్యము వహించి తన అధికారమునకే తాను లోబడి యుండును. తనకు తానె గురువు. గురువుగా విద్యను అందజేసి కొనుచుండును. విద్యా శిక్షణ విధానము తనకు తానె విధించుకొని విజ్ఞాన వంతుడగును.


నిరక్షరాస్యులైన వయోజనులకు వైజ్ఞానిక సాధనముగ గ్రంథాలయము ఉపచరించును. అంతేకాక వయోజనులందరకు గ్రంథాలయము 
విశ్వ విద్యాలయము వంటిది. ఈ మహా విద్యాలయములో ప్రవేశించుటకు అందరకును అవకాశము కలదు.


గ్రంథాలయము యిట్టిది కనుక వయోజన విద్యకు ఇది ఆపరిహర్యమైన సాధకము. అందుచేత గ్రంథాలయము అనుకూలమైన 
నిలయముగా నిర్మితము కావలెను. అంతేకాక ఇది యొక సంస్థగా పరిణమించి సర్వాంగ సంపన్నముగా ఏర్పడవలెను. అందుకు
కావలసిన పరివారము పూర్తిగా నుండవలెను. ఇంతకు పూర్వము గ్రంథాలయమునకు ఎవరైనను అధ్యక్షులుగా నుండవచ్చునని, 
కొలదిపాటి విద్యగల వారిని సైతము నియమించుచుండిరి. ఆ పదవిలో నుండుటకు తగిన శిక్షణము ఉండవలెనన్న తలంపైనను
లేకుండెను. కాని పైన చెప్పినట్లు గ్రంథాలయము సంస్కృతి ప్రసారమునిఏ కేంద్రముగా నుండవలెనన్న యెడల, జనసామాన్యమునకు గ్రంథాలయము ఉపచరించునట్లు గ్రంథాలయాధ్యక్షుడు మార్గదర్శిగా సహాయపడవలయునన్న యెడల ఆ పదవిని నున్నవాడు తన సంఘమును, సంఘములోని వారి చిత్త ప్రవృత్తులను, వైజ్ఞానిక దశలను గుర్తించి వారికి తోడ్పడగల సమర్థుడై యుండక తప్పదు. 
అతనికి తన గ్రంథాలయము&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>gcgp9vgtx0boeiyfdy1y2ok0ezzzqrm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:లక్ష్మణరాయ వ్యాసావళి.pdf/153</title>
    <ns>104</ns>
    <id>214079</id>
    <revision>
      <id>559107</id>
      <timestamp>2026-06-12T13:15:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>శ్రీరామమూర్తి</username>
        <id>1517</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>559107</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3707" sha1="rbivkkemevpyjoo608yvqt2ivfr7jzr" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;శ్రీరామమూర్తి&quot; /&gt;{{rh||ద్రావిడభాషలోనిఉత్తమపురుషవాచకసర్వనామము|147}}&lt;/noinclude&gt;భాషలో 'నేన్' కంటె నెక్కుడు గౌరవముండుటయుఁ జూడ 'ఏన్' పురాతన మని తోఁచుచున్నది.

ఈ కారణములనుబట్టి, మూలద్రావిడభాషలలో మొదట 'ఎన్' రూప మొక్కటియే యుండె ననియు, మూలభాష వేఱువేఱు శాఖలుగా మాఱునాఁటికి దానికి 'నాన్ ' రూపము రా మొదలిడె ననియు, గొన్ని యా రూపమును, గొన్ని యీ రూపమును గొన్ని యుభయరూపములను గ్రహించెననియు. 'నాన్' పక్షపాతు లాంధ్రులనియు, 'ఏన్' పక్షపాతులు అఱవవారనియు మన మూహింపఁగలము.

ఇట్లు 'ఏన్' అనునది మూలశబ్దమని తెలిసికొనిన పిదప దీని స్వరూపమును గుఱించి విచారింతము.  అఱవమున యాన్. తెనుఁగున ఏన్, కన్నడమున ఆన్, అని యిది యుచ్చరింపఁబడును. అఱవమందలి యశ్రుతి లఘువుగాన నది 'ఆ' కారముతో సమానమే. అఱవమందలి ఆకారము తెనుఁగునందు ఏకారముగ మాఱిన యుదాహరణములు పెక్కులు కలవు, ఆఱు, ఏఱు: ఆళు, ఏలు; తా, తే; అఱక, ఎఱుక; ఆ'ழ ఏడు ఇత్యాది. కాని యా యక్షరము దెనుఁగునందు మాత్రము ఏగా మాఱి యూరకుండలేదు. అఱవముననే ద్వితీయా విభక్తులనుండి 'ఏన్' రూపమునే గ్రహిం------------- మాలాభాషలలో ఏన్‌ రూపమును బొందినది. కావున మూలభాషలోనె నీయక్షరము కేవలము ఆకారముగ మాత్రముండెనని తోఁపదు, ఆకారమునకు ఏకారమునకు మధ్యగానుండి యుండవచ్చును. అందుచే నది కొన్నిచోటుల ----రముగను, కొన్నిచోటుల ఏకారముగను మాఱినది. ఒక్కభాషలోనే కొన్నిరూపములలో ఆకారముగను, కొన్నిరూపములలో ఏకారముగను మాఱినది. తెనుఁగునందు 'నేను'లో ఏకారముగను, నాకు నాయొక్క యిత్యాదులలో ఆకారముగను మాఱినది. కావున నీ ధ్వని యొక్క మూలోచ్చారణ నేను పూర్వము సూచించినట్లు, 'తాట్యాకు' లోని రెండవస్వరములాగున నుండి యుండును. భాషకు నాగరకథ వచ్చి యక్షరసమామ్నాయాదు లేర్పడు నప్పుడీ ధ్వనిని లక్షణ&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>rbivkkemevpyjoo608yvqt2ivfr7jzr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శశిరేఖాపరిణయము.pdf/17</title>
    <ns>104</ns>
    <id>214080</id>
    <revision>
      <id>559108</id>
      <timestamp>2026-06-12T13:21:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vandanapu Saidhiraj</username>
        <id>7301</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'ప్రథమాశ్వాసము 17 వ. మఱియు నవ్వుఁదోఁటయును మనోహరణను లైనపల్లెలు మొల్లలు జాజులు విరవాదివిరులు గోరుటలు దేవకాంచనకుసుమంబులు గొజ్జంగులు కేతకీదళంబులు చేమంతివిరువంతు లాదిగా గల క...'</comment>
      <origin>559108</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4916" sha1="bj8le39huosa7juw40y15t1gbp86mmr" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Vandanapu Saidhiraj&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ప్రథమాశ్వాసము
17
వ. మఱియు నవ్వుఁదోఁటయును మనోహరణను లైనపల్లెలు మొల్లలు జాజులు
విరవాదివిరులు గోరుటలు దేవకాంచనకుసుమంబులు గొజ్జంగులు కేతకీదళంబులు
చేమంతివిరువంతు లాదిగా గల కుసుమా మోదంబులు గొని వినోదంబుగా మకరంద
పాసంబు సేయ: షట్పదంబులు ఝుమ్మరుల మని మ్రోయఁ జలించుచుండెడు లతా
కదంబంబులును, జంద్ర కాంకపుమణిమయంబు లైన సోపానంబులపై మనోరంజకం
విహరించుచక్ర వాకబక క్రౌంచ సిశమరాళంబులు సుస్వరంబులతో నాదం
బులుసేయ శతపత్ర సహస్రపత్రకమలంబులతో నలంకృతంబు లైనసరోవరంబులును,
జంబూతరువిటపంబుల నల్లుకొనిన నేలకీల వి శేషంబుల జొంపంబుల క్రిందఁ బద్మరాగ
స్థగితవేది కాస్థలంబున మనోభవసాయకంబుల కులుకుచు సౌభద్రుండు వసియించి
20075°
'యుండుసమయంబున.
క. అప్పుడు బలభద్రాత్మజ, ముప్పిరిగొను మోహ మాత్మ ముమ్మర మగుడుకొ
దప్పక నభిమన్యుఁడు చనె, నప్పూఁదోఁటకునుఁ జేడె లందఱుఁ గొల్వన్.
రగడ, చనిచని చూడఁగ సహకారంబులు, కనుఁగొనఁగా బహు ఖర్జూరంబులు
కంటికిఁ బ్రియ మగుకదళీతరువులు, పంటవలంతికి బహుభూషణ మై
సలలిత మై కగుజంబీరంబులు, ఫలముల నెప్పుడు భాసిలు పనసలు
మధురఫలంబుల మాకందంబులు, మది ముదమొదవెడు మాధవి తరువులు
విమలోదకముల వెలసిన సరసులు, రమణీయము లగురాజీవంబులు
నిసుకదిన్నియలు కిరవగు నేఱులు, నసమబాణునకు నానందము గాఁ
బరిమళయుత మగుబహుపుష్పంబులు, పరిపరిపన్నెల పారిజాతములు
గలిగినరావులఁ గాంతలు గొల్వఁగ, హరిపుత్రిక పార్థాత్మజుకొఱకై
141
142
వేడుక లలరఁగ విహరింపుచుఁ దరు, నీడలు గను గొని నెలఁతలుఁ దానున్. 143
సీ. ఆసమీపంబునం దశీరమ్య మైనట్టి సైకతస్థలి కేగి సంభవమున
కలకలంబునఁ బల్కు చిలుకల నటుడించి వేడ్కతోఁ గూర్చుండి వీణె లెలమీఁ
గుచములపైఁ జేర్చి రచనగా గానంబునేయుచు శశిరేఖ చెలులఁ జూచి
పంచమస్వరరాగ పటిమ దప్పక మీరు పాడరే యనఁ జైలుల్ పాడుచుండ
తే. నావనంబున నుండిన హంసములును, శారికాకీరపికములు చాలఁ బలుకఁ
బలుకు లాలించి సఖులచే చిలుక లన్ని బలగములఁ జూచుకోర్కెతోఁ బాతె వనికి.
క. పాఱినకీరంబులఁ గని, కూరిమి శశిరేఖచిలుక గొబ్బునఁ జని తా
నారామసీమలోపల, భూరికరం బైనజాజిపూఁబొద వ్రాలన్.
145
క. కనుఁగొని సుభద్ర సూనుఁడు, వినయంబున దానిఁ బిలువ విని యాశుకముక్
&quot;మనుఁడు మున్యుని గనుఁగొని, ఛను పమరఁగఁ జేలిమీఁదఁ జయ్యన వ్రాలెన్. 146
శశి రేఖ-2&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>bj8le39huosa7juw40y15t1gbp86mmr</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>559198</id>
      <parentid>559108</parentid>
      <timestamp>2026-06-13T03:46:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vandanapu Saidhiraj</username>
        <id>7301</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>559198</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5159" sha1="b7znfqzld9a4opnhgwv3r4mco4bjs3s" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Vandanapu Saidhiraj&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{Telugu poem|type=వ.|lines=&lt;poem&gt;మఱియు నవ్వుఁదోఁటయును మనోహరణను లైనపల్లెలు మొల్లలు జాజులు
విరవాదివిరులు గోరుటలు దేవకాంచనకుసుమంబులు గొజ్జంగులు కేతకీదళంబులు
చేమంతివిరువంతు లాదిగాఁగల కుసుమామోదంబులు గొని వినోదంబుగా మకరంద
పాసంబుసేయఁషట్పదంబులు ఝుమ్మరుల మనిమ్రోయఁ జలించుచుండెడు లతా
కదంబంబులును, జంద్రకాంతపుమణిమయంబు లైన సోపానంబులపై మనోరంజకం
బుగా విహరించుచక్రవాకబకక్రౌంచసిశమరాళంబులు సుస్వరంబులతో నాదం
బులుసేయ శతపత్ర సహస్రపత్రకమలంబులతో నలంకృతంబు లైనసరోవరంబులును,
జంబూతరువిటపంబుల నల్లుకొనిననేలకీల విశేషంబుల జొంపంబుల క్రిందఁ బద్మరాగ
స్థగితవేదికాస్థలంబున మనోభవసాయకంబుల కులుకుచు సౌభద్రుండు వసియించి యుండుసమయంబున.&lt;/poem&gt;|ref=141}}
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;అప్పుడు బలభద్రాత్మజ, ముప్పిరిగొను మోహ మాత్మ ముమ్మర మగుడు౯
దప్పక నభిమన్యుఁడు చనె, నప్పూఁదోఁటకునుఁ జేడె లందఱుఁ గొల్వన్.&lt;/poem&gt;|ref=142}}
{{Telugu poem|type=రగడ.|lines=&lt;poem&gt;చనిచని చూడఁగ సహకారంబులు, కనుఁగొనఁగా బహుఖర్జూరంబులు
కంటికిఁ బ్రియ మగుకదళీతరువులు, పంటవలంతికి బహుభూషణ మై
సలలిత మై కగుజంబీరంబులు, ఫలముల నెప్పుడు భాసిలు పనసలు
మధురఫలంబుల మాకందంబులు, మది ముదమొదవెడు మాధవితరువులు
విమలోదకముల వెలసిన సరసులు, రమణీయము లగురాజీవంబులు
నిసుకదిన్నియలు కిరవగు నేఱులు, నసమబాణునకు నానందముగాఁ
బరిమళయుత మగుబహుపుష్పంబులు, పరిపరిపన్నెల పారిజాతములు
గలిగినరావులఁ గాంతలు గొల్వఁగ, హరిపుత్రిక పార్థాత్మజుకొఱకై
వేడుక లలరఁగ విహరింపుచుఁ దరు, నీడలు గను గొని నెలఁతలుఁ దానున్.&lt;/poem&gt;|ref=143}}
{{Telugu poem|type=సీ.|lines=&lt;poem&gt;ఆసమీపంబునం దతిరమ్య మైనట్టి సైకతస్థలి కేఁగి సంభవమున
కలకలంబునఁ బల్కుచిలుకల నటుడించి వేడ్కతోఁ గూర్చుండి వీణె లెలమీఁ
గుచములపైఁ జేర్చి రచనగా గానంబునేయుచు శశిరేఖ చెలులఁ జూచి
పంచమస్వరరాగపటిమ దప్పక మీరు పాడరే యనఁ జెలుల్ పాడుచుండ&lt;/poem&gt;}}
{{Telugu poem|type=తే.|lines=&lt;poem&gt;నావనంబున నుండిన హంసములును, శారికాకీరపికములు చాలఁ బలుకఁ
బలుకు లాలించి సఖులచే చిలుక లన్నిబలగములఁ జూచుకోర్కెతోఁ బాఱె వనికి.&lt;/poem&gt;}}
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;పాఱినకీరంబులఁ గని, కూరిమి శశిరేఖచిలుక గొబ్బునఁ జని తా
నారామసీమలోపల, భూరితరం బైనజాజిపూఁబొద వ్రాలన్.&lt;/poem&gt;|ref=145}}
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;కనుఁగొని సుభద్ర సూనుఁడు, వినయంబున దానిఁ బిలువ విని యాశుకము౯
ఘనుఁ డ౯మున్యుని గనుఁగొని, ఛను పమరఁగఁ జేలిమీఁదఁ జయ్యన వ్రాలెన్.&lt;/poem&gt;|ref=146}}
శశిరేఖ-2&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>b7znfqzld9a4opnhgwv3r4mco4bjs3s</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శశిరేఖాపరిణయము.pdf/18</title>
    <ns>104</ns>
    <id>214081</id>
    <revision>
      <id>559109</id>
      <timestamp>2026-06-12T13:21:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vandanapu Saidhiraj</username>
        <id>7301</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '19 శశిరేఖాపరిణయము తే. కరముపై వ్రాలు శుకరాజుఁ గరము ప్రీతి, సరవిలాలించిముదముతో శక్రపౌత్రుఁ డోశుకీమణి యేరాచవనిత నిన్నుఁ, ప్రేమతోఁ బెంచెఁ జెప్పుమా రామచిలుక. 147 వ. అనిన విని. క, చూ...'</comment>
      <origin>559109</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4400" sha1="llnkpv3rot6xdoci3cjsgdtvw3muuz5" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Vandanapu Saidhiraj&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;19
శశిరేఖాపరిణయము
తే. కరముపై వ్రాలు శుకరాజుఁ గరము ప్రీతి, సరవిలాలించిముదముతో శక్రపౌత్రుఁ
డోశుకీమణి యేరాచవనిత నిన్నుఁ, ప్రేమతోఁ బెంచెఁ జెప్పుమా రామచిలుక. 147
వ. అనిన విని.
క, చూరునిఘాటక మిట్లరుఁ, గారుణికోత్తంస వినుమ ఘనమగుమదితో
సిరితనూభవ శశిముఖి, కూరిమితో నన్నుఁ బెంచెఁ గురుకులతిలకా,
క. ఆరామసీమలోపల, నారామరుఁ బాసి నేను నతివేగముగా.
నారామచిలుక లరయుచు, రా రాసుత నిన్నుఁ జూడ రమ్యం బయ్యెన్.
క. ఈలీల శుకము పలికిన, బాలుం డభిమర్యుఁ డంత బహు మోదముతో
లోలాక్షిరాకఁ గోరుచు, నాలోకన 'సేయుచుండె నావన సీనున్.
148
149
150
151
152
సీ. కంజాక్షు లావేళ గానంబు చాలించి వికులపైకతముపై వీణెలుంచి
పాఱిపోయిన తమ కూరిమి చిలుకల నరయంగ నేఁగిన సరసజాక్షి
బలపుత్రి తనముద్దు చిలుక పోయినజాడఁ బోవుచు మల్లెపూఁబొదలు చూచి
జాజిపూలతలన్ని జలజాక్షి వీక్షించి దాడిమీతరువు లాతరుణి గాంచి.
తే. భూరిశాఖల విలసిల్లు పొగడతరుల, గుజ్జుమామిడిభూజాల పజ్జ నరసి
కదళీకాతరు లరయుచుఁ గలికి కూర్మి, చిలుకఁ గానక చింతించి చెలులఁ దలఁచి.
క. భామలు రా కిటు మసలిరి, కామునితురగంబు నరయఁ గనుపడ దోహో
యేమని చెప్పుదు నని యా, రామయు నారామసీమ రా రాసుతుఁడున్ . 154
లే. చూనె శశిరేఖ సొగసువాల్చూపుదాని, కొప్పు పైనుంచునవరంపుఁ గుప్పెబిళ్ల
లాణీముత్యాల బావలీ అందమైన, భూషణంబులు మించుపూఁబోణి నతఁడు. 155
వ. ఇట్లు శశిరేఖం జూచి సౌభద్రుండు తనమనంబున.
156
క. సుందరి శశిరేఖకుఁ గల, సందెడు తలవెండ్రుకలకు సమమగుచందం
బంద మగు మోముఁ గనుఁగొనఁ, గందర్పుని మేనమామగతి నలరారెన్.
157
ఉ. చూచితి నిర్జరాంగనల సుందరి నింద్రు నిరాణిఁ జూచితిక్
చూచితి నాగకన్నియల సుందరరూపవిలాసవై ఖరుల్
చూచితి రోహిణి రతిని జూచితి యక్షసరోరుహోత్సలక్
చూచితిఁ గాని దీనిసరిసుందరరూపము లేదు వారికిన్.
మః పురుహూతోపల కాంతు లీకురులతోఁ బూ
ళ్లేందుఁ డీమోముతో
నరజాబిల్లి మెఱుంగు నెన్నుదురుతో సబ్బంబు కందోయితో
మరుచాపం బరయంగ భూయుగముతో మత్తాళి దృక్పాళితో
సరి గా నీవెలిసౌకుమార్య మిలలో శక్యంబె వర్ణింపఁగాన్ ,
158
159&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>llnkpv3rot6xdoci3cjsgdtvw3muuz5</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>559199</id>
      <parentid>559109</parentid>
      <timestamp>2026-06-13T04:09:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vandanapu Saidhiraj</username>
        <id>7301</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>559199</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4969" sha1="3yrreuxzkgh97zedb4bj0511oj76wab" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Vandanapu Saidhiraj&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{Telugu poem|type=తే.|lines=&lt;poem&gt;కరముపై వ్రాలు శుకరాజుఁ గరము ప్రీతి, సరవిలాలించిముదముతో శక్రపౌత్రుఁ
డోశుకీమణి యేరాచవనిత నిన్నుఁ, ప్రేమతోఁ బెంచెఁ జెప్పుమా రామచిలుక.&lt;/poem&gt;|ref=147}}
{{Telugu poem|type=వ.|lines=&lt;poem&gt;అనిన విని.&lt;/poem&gt;|ref=148}}
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;మారునిఘాటక మిట్లరుఁ, గారుణికో త్తంస వినుమ ఘనమగుమదితో
సిరితనూభవ శశిముఖి, కూరిమితో నన్నుఁ బెంచెఁ గురుకులతిలకా.&lt;/poem&gt;|ref=149}}
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;ఆరామసీమలోపల, నారామరుఁ బాసి నేను నతివేగముగా.
నారామచిలుక లరయుచు, రా రాసుత నిన్నుఁ జూడ రమ్యం బయ్యెన్.&lt;/poem&gt;|ref=150}}
{{Telugu poem|type=ప.|lines=&lt;poem&gt;అని.&lt;/poem&gt;|ref=151}}
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;ఈలీల శుకము పలికిన, బాలుం డభిమర్యుఁ డంత బహు మోదముతో
లోలాక్షిరాకఁ గోరుచు, నాలోకన సేయుచుండె నావనసీనున్.&lt;/poem&gt;|ref=152}}
{{Telugu poem|type=సీ.|lines=&lt;poem&gt;కంజాక్షు లావేళ గానంబు చాలించి వికులపైకతముపై వీణెలుంచి
పాఱిపోయిన తమ కూరిమి చిలుకల నరయంగ నేఁగిన సరసజాక్షి
బలపుత్రి తనముద్దు చిలుక పోయినజాడఁ బోవుచు మల్లెపూఁబొదలు చూచి
జాజిపూలతలన్ని జలజాక్షి వీక్షించి దాడిమీతరువు లాతరుణి గాంచి.&lt;/poem&gt;}}
{{Telugu poem|type=తే.|lines=&lt;poem&gt;భూరిశాఖల విలసిల్లు పొగడతరుల, గుజ్జుమామిడిభూజాలపజ్జ నరసి
కదళీకాతరు లరయుచుఁ గలికి కూర్మి, చిలుకఁ గానక చింతించి చెలులఁ దలఁచి.&lt;/poem&gt;}}
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;భామలు రా కిటు మసలిరి, కామునితురగంబు నరయఁ గనుపడ దోహో
యేమని చెప్పుదు నని యా, రామయు నారామసీమ రా రాసుతుఁడున్.&lt;/poem&gt;|ref=154}}
{{Telugu poem|type=తే.|lines=&lt;poem&gt;చూచె శశిరేఖ సొగసువాల్చూపుదాని, కొప్పు పైనుంచునవరంపుఁ గుప్పెబిళ్ల
లాణీముత్యాలబావలీ లందమైన, భూషణంబులు మించుపూఁబోణి నతఁడు.&lt;/poem&gt;|ref=155}}
{{Telugu poem|type=వ.|lines=&lt;poem&gt;ఇట్లు శశిరేఖం జూచి సౌభద్రుండు తనమనంబున.&lt;/poem&gt;|ref=156}}
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;సుందరి శశిరేఖకుఁ గల, సందెడు తలవెండ్రుకలకు సమమగుచందం
బంద మగు మోముఁ గనుఁగొనఁ, గందర్పుని మేనమామగతి నలరారెన్.&lt;/poem&gt;|ref=157}}
{{Telugu poem|type=ఉ.|lines=&lt;poem&gt;చూచితి నిర్జరాంగనల సుందరి నింద్రు నిరాణిఁ జూచితి౯
చూచితి నాగకన్నియల సుందరరూపవిలాసవై ఖరుల్
చూచితి రోహిణి రతిని జూచితి యక్షసరోరుహోత్సల౯
చూచితిఁ గాని దీనిసరిసుందరరూపము లేదు వారికిన్.&lt;/poem&gt;|ref=158}}
{{Telugu poem|type=మ.|lines=&lt;poem&gt;పురుహూతోపల కాంతు లీకురులతోఁ బూర్ణేందుఁ డీమోముతో
నరజాబిల్లిమెఱుంగు నెన్నుదురుతో సబ్బంబు కందోయితో
మరుచాపం బరయంగ భ్రూయుగముతో మత్తాళి దృక్పాళితో
సరి గా నీవెలిసౌకుమార్య మిలలో శక్యంబె వర్ణింపఁగాన్.&lt;/poem&gt;|ref=159}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>3yrreuxzkgh97zedb4bj0511oj76wab</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శశిరేఖాపరిణయము.pdf/19</title>
    <ns>104</ns>
    <id>214082</id>
    <revision>
      <id>559110</id>
      <timestamp>2026-06-12T13:22:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vandanapu Saidhiraj</username>
        <id>7301</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'ప్రథమాశ్వాసము క. అబ్బబ్బ యీసభీమణి, గుబ్బచనుద్వయము స్వర్ణ శంభు లే కబ్బుర మగులికుచంబులొ, యుబ్బిననుమకందుకములో యురు జక్క ఐలో, క. చక్కనిమా క్తిక హారం, బక్క జమగురత్న పదక మమరినయు...'</comment>
      <origin>559110</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4812" sha1="0qee8osq4q3ds076u6r5hj15eq7t2dr" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Vandanapu Saidhiraj&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ప్రథమాశ్వాసము
క. అబ్బబ్బ యీసభీమణి, గుబ్బచనుద్వయము స్వర్ణ శంభు
లే
కబ్బుర మగులికుచంబులొ, యుబ్బిననుమకందుకములో యురు జక్క ఐలో,
క. చక్కనిమా క్తిక హారం, బక్క జమగురత్న పదక మమరినయురము
చక్కెరదిండి వజీరుని, చొక్క పుసింహాసనంబు సొబగు వహించెస్.
క. నారీమణితొడ లనఁటులు, వారక నయశాలు లరయ వనిత సుజంఘల్
వారిజముఖి పాదంబులు, . .సారసములు కాంతకౌను సత్పధ మయ్యెన్]
క. శళీముఖికుచ భారంబున, నసియాడును గౌ నటంచు నాబ్జభవుండు
19
160
161
162
విశదమతి లోహలతికర్, బొనఁగించెనో యనఁగ నారు పొలఁతికి నొప్పెన్. 163
వ. అని సౌభద్రుండు శశిరేఖరూ పాతిశయంబుఁ గొనియాడుచున్న సమయంబున. 164.
సీ. చెలియ ధమ్మిల్లంబుఁ జేర్చినవిరజాజి పరిమళం బంతటఁ బ్రబ్బికొనఁగ
నళికంబుపైఁ దీర్చుతిలకంబుకస్తూరి నిస్తులు గురుగురి
. నబ్జాక్షి గుబ్బల నలఁదిన గందంబు. గుప్పున నామోద ముప్పతిల్ల
'సాంబ్రాణిధూకువాసన మించు చేలాంచలంబు కుచద్వయి లలిని జార
తే. మరునిగజ్జెలగుఱ్ఱంబు పరువువారు, కరణి నూపురములు గల్లుగల్లు మనఁగ
ఓ సొగసుయానంబుతో వచ్చుసుదతిఁ జూచి, కలకలంబునఁ బల్కె నాకలికి చిలుక.
వ. ఇట్లు పలికిన విని.
166:
లే. శుకముకై చూచె శుకవాణి సొగసుకాని, నోము నిరసించురుచుల నె మోమువాని
సోగకన్నులవాల్టూపు చూచువాని, మొలకనవ్వులు మోముపైఁ జిలుకు వాని. 167
క. హనుమ ల్కేతుతనూజుం, గనుఁగొవి ఫుల్లొజ్జ నేత్రి ఘనలజ్జిత యై
చనిచని మాటున నిల్చిన, మనసిజుఁ డెదనాఁ బుష్ప మార్గ ణచయముల్
. 168
ఉ. అండజయానకు స్వరహ మగ్గల పై ధృతిదూలి యిక్షుకో
దండుని బాణ వేదనను దద్దయు మూర్ఛ మునింగి పిమ్మట
గొండొక వేళకుం దెలిసి కోమలి పార్థిని జూచి సిగ్గుతో
వెండియుఁ జిల్క నిమ్మనుచు వేఁడక యూరకయుండె నచ్చటన్.
వ. ఇట్లు లజ్జానన యై యున్న శశిరేఖం జూచి సౌభద్రుం డిట్లనియె.
169
170
సీ, సఖియ నీ మోముతో సరిగాక రేరాజు మదిఁ గుంది మిక్కిలి మలినుఁ డయ్యె
నింతి నీకురులతో నించుకసరిగాక కువలయంబులు మూతగొనియెఁ బవలు
అతివ నీచెక్కుల కద్దము ల్పరిగాక రసయుక్తమై కొంత వసుధ కెక్కె
'కుంజరయాన నీకురులతో సరిగాక సారంగ ములగుంపు చనియె దీవికి
తే. చూడ్కులకులోని జింకలు సొచ్చెఁ బొదలు, యానమున కోడి సరసికి నంచటరి గా
నీవు పల్కెడిపల్కులు నేర్చుకొఱకు, చిలుక నిన్నాశ్రయించునే కులుకులాడి, 171&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>0qee8osq4q3ds076u6r5hj15eq7t2dr</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>559223</id>
      <parentid>559110</parentid>
      <timestamp>2026-06-13T07:22:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vandanapu Saidhiraj</username>
        <id>7301</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>559223</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5396" sha1="9p7fmt6g8zfmc0puae5nw0ve5qdbr0a" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Vandanapu Saidhiraj&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;అబ్బబ్బ యీసభీమణి, గుబ్బచనుద్వయము స్వర్ణ శంభు లే
కబ్బుర మగులికుచంబులొ, యుబ్బిననుమకందుకములో యురుజక్కవలో.&lt;/poem&gt;|ref=160}}
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;చక్కనిమా క్తికహారం, బక్కజమగురత్న పదక మమరినయురము౯
చక్కెరదిండివజీరుని, చొక్కపుసింహాసనంబు సొబగు వహించెస్.&lt;/poem&gt;|ref=161}}
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;నారీమణితొడ లనఁటులు, వారక నయశాలు లరయ వనితసుజంఘల్
వారిజముఖిపాదంబులు,సారసములు కాంతకౌను సత్పధ మయ్యెన్.&lt;/poem&gt;|ref=162}}
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;శళీముఖికుచభారంబున, నసియాడును గౌ నటంచు నాబ్జభవుండు౯
విశదమతి లోహలతిక౯, బొనఁగించెనో యనఁగ నారు పొలఁతికి నొప్పెన్.&lt;/poem&gt;|ref=163}}
{{Telugu poem|type=వ.|lines=&lt;poem&gt;అని సౌభద్రుండు శశిరేఖరూపాతిశయంబుఁ గొనియాడుచున్న సమయంబున.&lt;/poem&gt;|ref=164}}
{{Telugu poem|type=సీ.|lines=&lt;poem&gt;చెలియ ధమ్మిల్లంబుఁ జేర్చినవిరజాజి పరిమళం బంతటఁ బ్రబ్బికొనఁగ
నళికంబుపైఁ దీర్చుతిలకంబుకస్తూరి నిస్తులుం బాగుతావి రుస్తుగురియ
నబ్జాక్షి గుబ్బల నలఁదినగందంబు. గుప్పున నామోద ముప్పతిల్ల
సాంబ్రాణిధూకువాసన మించుచేలాంచ లంబు కుచద్వయి లలిని జార&lt;/poem&gt;}}
{{Telugu poem|type=తే.|lines=&lt;poem&gt;మరునిగజ్జెలగుఱ్ఱంబు పరువువారు, కరణి నూపురములు గల్లుగల్లు మనఁగ
సొగసుయానంబుతో వచ్చుసుదతిఁ జూచి, కలకలంబునఁ బల్కె నాకలికిచిలుక.&lt;/poem&gt;}}
{{Telugu poem|type=వ.|lines=&lt;poem&gt;ఇట్లు పలికిన విని.&lt;/poem&gt;|ref=166}}
{{Telugu poem|type=తే.|lines=&lt;poem&gt;శుకముకై చూచె శుకవాణి సొగసుకాని, నోము నిరసించురుచుల నెమ్మౌమువాని
సోగకన్నులవాల్టూపు చూచువాని,మొలకనవ్వులు మోముపైఁ జిలుకువాని.&lt;/poem&gt;|ref=167}}
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;మానుమ ల్కేతుతనూజుం, గనుఁగొవి ఫుల్లొజ్జ నేత్రి ఘనలజ్జిత యై
చనిచని మాటున నిల్చిన, మనసిజుఁడెదనాటెఁ బుష్పమార్గ ణచయముల్.&lt;/poem&gt;|ref=168}}
{{Telugu poem|type=ఉ.|lines=&lt;poem&gt;అండజయానకు స్వరహ మగ్గల పై ధృతిదూలి యిక్షుకో
దండునిబాణవేదనను దద్దయు మూర్ఛ మునింగి పిమ్మట౯
గొండొక వేళకుం దెలిసి కోమలి పార్థిని జూచి సిగ్గుతో
వెండియుఁ జిల్క నిమ్మనుచు వేఁడక యూరకయుండె నచ్చటన్.&lt;/poem&gt;|ref=169}}
{{Telugu poem|type=వ.|lines=&lt;poem&gt;ఇట్లు లజ్జానన యై యున్న శశిరేఖం జూచి సౌభద్రుం డిట్లనియె.&lt;/poem&gt;|ref=170}}
{{Telugu poem|type=సీ.|lines=&lt;poem&gt;సఖియ నీ మోముతో సరిగాక రేరాజు మదిఁ గుంది మిక్కిలి మలినుఁ డయ్యె
నింతి నీకురులతో నించుకసరిగాక కువలయంబులు మూతగొనియెఁ బవలు
అతివ నీచెక్కుల కద్దము ల్పరిగాక రసయుక్తమై కొంత వసుధకెక్కె
కుంజరయాన నీకురులతో సరిగాక సారంగ ములగుంపు చనియె దీవికి&lt;/poem&gt;}}
{{Telugu poem|type=తే.|lines=&lt;poem&gt;చూడ్కులకులోని జింకలు సొచ్చెఁ బొదలు, యానమున కోడి సరసికి నంచటరి గె
నీవు పల్కెడిపల్కులు నేర్చుకొఱకు, చిలుక నిన్నాశ్రయించునే కులుకులాడి.&lt;/poem&gt;|ref=171}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>9p7fmt6g8zfmc0puae5nw0ve5qdbr0a</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:లక్ష్మణరాయ వ్యాసావళి.pdf/154</title>
    <ns>104</ns>
    <id>214083</id>
    <revision>
      <id>559114</id>
      <timestamp>2026-06-12T13:38:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>శ్రీరామమూర్తి</username>
        <id>1517</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>559114</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3730" sha1="7a8rrz9jdevkyibm22tctsn0uj2rs1h" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;శ్రీరామమూర్తి&quot; /&gt;{{rh|148|భాషావిషయములు|}}&lt;/noinclude&gt;వేత్త లంగీకరింపక విడిచివేసిరి. ఈ యుచ్చారణ యిప్పటికిని క్రింది తరగతిజాతుల వారిలోఁ గానవచ్చుచున్నది. 'నేను' అనుటకుఁ గొందఱు 'న్యాన్' అందురు.

ఇఁక నీ స్వరము హ్రస్వమా, దీర్ఘమా యని విచారింపవలెను. కర్ణాట వ్యాకరణాదులలో 'ఎన్' 'నిన్' తన్' అనునవి మూలశబ్దములయినట్టును, ఏన్, నీన్, తాన్ అనునవి ప్రథమరూపము లయినట్టును వ్రాయఁబడి యున్నది. అఱవమునందలి ద్వితీయాదిరూపములలో హ్రస్వ ఎన్ రూపమె కానవచ్చుచున్నది. ప్రాఁతకన్నడమునందును, తుళువునందును, మాల్టా భాషలోను ద్వితీయాదుల కీ రూపమే కలదు. తెనుఁగున నన్ని విభక్తులందును దీర్ఘముగ నున్నను ద్వితీయయందు 'నను' అను హ్రస్వస్వరము కానవచ్చుచున్నది.

కొందఱ మతమున మొదట ఏన్ అన్న దీర్ఘ రూపము కలదనియుఁ, దరువాత ద్వితీయాదిప్రత్యయములు తగిలినప్పు డూఁత రెండవ యక్షరముపైఁ బడినందునఁ గ్రమముగ మొదటియక్షరము హ్రస్వమై పోయెననియు అనఁగాఁ బూర్వము తెనుఁగున నాను అను రూప ముండి తరువాత నను ఆయెను అని. మొదట 'ఎన్' అను హ్రస్వరూపమె యుండెనని కాని. ఏన్ అను దీర్ఘరూపమె యుండెనవి కాని నిశ్చయముగఁ జెప్పుటకు వీలులేదు. ద్రావిడభాషలన్నిటిలోను రూపములను బరికించి చూ-------------- దీర్ఘరూపమె మొదటి
నుండి యుండెనని దోచుచున్నది.

ఇఁక మన నిత్యపరిచితమైన 'నాన్ ' రూపమును గుఱించి విచారింతము. ఇది 'నేన్' అను ఏత్వముగలిగి యొక్క ------- కానవచ్చుచున్నది. ఇతర భాషలలో 'నాన్' అను అకారరూపమె గలదు. తెనుఁగునందలి ద్వితీయాది విభక్తిరూపములలోని మూలశబ్దమును జూచినను 'నాన్' రూపమె కానవచ్చును. కావున మొదట 'నాన్' లేక 'న్యాన్ ' రూప ముండవచ్చును.

'నాన్'లో లేక, నేన్ లో మొదట నొక నకారమును జివర నొక నకారమును గలవు. ఇవి రెండు మొదటినుండి యుండెనా? ఇవి శబ్ద&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>7a8rrz9jdevkyibm22tctsn0uj2rs1h</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:రసప్రదీపిక.pdf/3</title>
    <ns>104</ns>
    <id>214084</id>
    <revision>
      <id>559115</id>
      <timestamp>2026-06-12T13:41:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vandanapu Saidhiraj</username>
        <id>7301</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>559115</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="209" sha1="anu73cgzq34qwzppkwdzxg3xyiuyh92" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Vandanapu Saidhiraj&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{Center|MADRAS:}}
{{Center|style=font-size:120%;|PRINTED AT THE AYURVEDIC PRINTING WORKS,}}
{{Center|''55, Acharappen Street, George Town,''}}
{{Center|AND PUBLISHED FROM AYURVEDASRAMA, MADRAS.}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>anu73cgzq34qwzppkwdzxg3xyiuyh92</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:రసప్రదీపిక.pdf/4</title>
    <ns>104</ns>
    <id>214085</id>
    <revision>
      <id>559119</id>
      <timestamp>2026-06-12T13:47:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vandanapu Saidhiraj</username>
        <id>7301</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '{{left|&lt;u&gt;ఆయుర్వేదాశ్రమ గ్రంథమాల - ౯.&lt;/u&gt;}} {{Center|శ్రీమద్దన్వన్తరయేనమః.}} {{Center|శ్రీమాన్, ముడుంబ-వేంకటా చార్యుల వారిచే రచించబడిన}} {{Center|style=font-size:180%;|రసప్రదీపిక.}}  చెన్న పురి ఆయు ర్వేదకాలేజ్ ప్రిన...'</comment>
      <origin>559119</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3007" sha1="5tl70d5n59n3zrc67dbdl0dgz77ky7f" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Vandanapu Saidhiraj&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{left|&lt;u&gt;ఆయుర్వేదాశ్రమ గ్రంథమాల - ౯.&lt;/u&gt;}}
{{Center|శ్రీమద్దన్వన్తరయేనమః.}}
{{Center|శ్రీమాన్, ముడుంబ-వేంకటా చార్యుల వారిచే రచించబడిన}}
{{Center|style=font-size:180%;|రసప్రదీపిక.}}

చెన్న పురి ఆయు ర్వేదకాలేజ్ ప్రిన్సిపాలును,
చెన్న పురి ధర్మ ఆయుర్వేద వైద్యశాలా ప్రధాన చికిత్సకులును,
ఆయు ర్వేద విద్యాపీఠసభానాయకులును పరీక్షకులును మరియు
మైసూరు దొరతనము వారియొక్కయు,
పంజాబు డి. ఏ. వి. కాలేజి వారియొక్కయు, ఆయుర్వేద విద్వత్సరీక్ష కులును,
డిల్లి ఆయుర్వేద యూ నాని తిబి కాలేజి యొక్క పఠన గ్రంథ నియమన
సభాసభ్యులును, ఆయుర్వేద విద్వత్పరీక్ష కులును,
శ్రీసయాజీ ఆయు ర్వేద విద్యాపీఠ సభ్యులును,
చరక సుశ్రుత-మాధకనిదానాది గ్రంథములకు వ్యాఖ్యాన కర్తలును,
కేరళఆయు ర్వేద సమాజ సప్తమ మహాసమ్మేళ నాధ్యక్షులుగను,
బొంబాయి అఖిల భారతవర్షీయ ఆయుర్వేద మహా సమ్మేళ నాధ్యక్షులుగను,
నుండినట్టియు,
భరతఖండమందలి దేశీయమహాసభాను బంధముగ జరిగిన
మహాచిత్రవస్తు ప్రదర్శనములలోను భారత ఆయుర్వేద మహావస్తు
ప్రదర్శనమునను ననేక స్వర్ణ పదకములను బొందినట్టి యు,
శ్రీమత్పంచమజార్జి సార్వభౌమునిచే
ప్రమ
“వైద్యరత్న ” బిరుదావళీ విరాజమానులునగు
ఆయు ర్వేదమార్తాండ, భీషఙ్మణి
పండిత, డి. గోపాలాచార్యులు, ఎ. వి. ఎస్., గారిచే
విపులముగ వి శేషార్థములతో వ్రాయబడిన
&quot;ప్రభ : » యను నార్ధ్రవ్యాఖ్యతో కూడినది.
రిజిష్టర్డు- కాపీరైటు. ]
Be an O-5-0.&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>5tl70d5n59n3zrc67dbdl0dgz77ky7f</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>559128</id>
      <parentid>559119</parentid>
      <timestamp>2026-06-12T14:06:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vandanapu Saidhiraj</username>
        <id>7301</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>559128</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3363" sha1="670eclk7ou1hjwkea9mzxy6wfta3v1o" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Vandanapu Saidhiraj&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{left|&lt;u&gt;ఆయుర్వేదాశ్రమ గ్రంథమాల - ౯.&lt;/u&gt;}}
{{Center|శ్రీమద్దన్వన్తరయేనమః.}}
{{Center|శ్రీమాన్, ముడుంబ-వేంకటా చార్యుల వారిచే రచించబడిన}}
{{Center|style=font-size:180%;|రసప్రదీపిక.}}
{{Center|ఇది
చెన్నపురి ఆయుర్వేదకాలేజ్ ప్రిన్సిపాలును,&lt;br&gt;
చెన్నపురి ధర్మ ఆయుర్వేద వైద్యశాలా ప్రధాన చికిత్సకులును,&lt;br&gt;
ఆయు ర్వేద విద్యాపీఠసభానాయకులును పరీక్షకులును మరియు&lt;br&gt;
మైసూరు దొరతనమువారియొక్కయు,&lt;br&gt;
పంజాబు డి. ఏ. వి. కాలేజి వారియొక్కయు, ఆయుర్వేద విద్వత్సరీక్షకులును,&lt;br&gt;
డిల్లి ఆయుర్వేద యూ నాని తిబి కాలేజి యొక్క పఠన గ్రంథ నియమన&lt;br&gt;
సభాసభ్యులును, ఆయుర్వేద విద్వత్పరీక్షకులును,&lt;br&gt;
శ్రీసయాజీ ఆయు ర్వేద విద్యాపీఠ సభ్యులును,&lt;br&gt;
చరక సుశ్రుత-మాధకనిదానాది గ్రంథములకు వ్యాఖ్యాన కర్తలును,&lt;br&gt;
కేరళఆయు ర్వేద సమాజ సప్తమ మహాసమ్మేళ నాధ్యక్షులుగను,&lt;br&gt;
బొంబాయి అఖిల భారతవర్షీయ ఆయుర్వేద మహా సమ్మేళ నాధ్యక్షులుగను,&lt;br&gt;
నుండినట్టియు,&lt;br&gt;
భరతఖండమందలి దేశీయమహాసభాను బంధముగ జరిగిన&lt;br&gt;
మహాచిత్రవస్తు ప్రదర్శనములలోను భారత ఆయుర్వేద మహావస్తు&lt;br&gt;
ప్రదర్శనమునను ననేక స్వర్ణ పదకములను బొందినట్టి యు,&lt;br&gt;
శ్రీమత్పంచమజార్జి సార్వభౌమునిచే ప్రదత్తమగు&lt;br&gt;
“వైద్యరత్న ” బిరుదావళీ విరాజమానులునగు&lt;br&gt;
ఆయు ర్వేదమార్తాండ, భీషఙ్మణి&lt;br&gt;}}
{{Center|style=font-size:120%;|పండిత, డి. గోపాలాచార్యులు, ఎ. వి. ఎస్., గారిచే}}
{{Center|style=font-size:80%;|విపులముగ వి శేషార్థములతో వ్రాయబడిన}}
{{Center|&quot;ప్రభ&quot; యను నార్ధ్రవ్యాఖ్యతో కూడినది.}}
{| style=&quot;width:100%;&quot;
| style=&quot;width:33%; text-align:left;&quot; | రిజిష్టర్డు-కాపీరైటు.]
| style=&quot;width:34%; text-align:center;&quot; | ౧౯౧౬.
| style=&quot;width:33%; text-align:right;&quot; | [వెల రూ. ౧-౮-౦.
|}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>670eclk7ou1hjwkea9mzxy6wfta3v1o</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:లక్ష్మణరాయ వ్యాసావళి.pdf/155</title>
    <ns>104</ns>
    <id>214086</id>
    <revision>
      <id>559122</id>
      <timestamp>2026-06-12T13:50:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>శ్రీరామమూర్తి</username>
        <id>1517</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>559122</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3756" sha1="789q4yb19x5x4z7mq3xxtb9lw0nf4h1" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;శ్రీరామమూర్తి&quot; /&gt;{{rh||ద్రావిడభాషలోనిఉత్తమపురుషవాచకసర్వనామము|149}}&lt;/noinclude&gt;స్వరూపమునకు నావశ్యకము లని యెంచఁబడుచుండెనా? మొదటిది ఏన్ శబ్ద మనియు దానికి మొదట నకారము చేరి నేన్ అయ్యెననియు మన మిదివఱకుఁ దలఁచితిమి. ఇందుకు నింకొక దృష్టాంతము కలదు.
ద్రావిడభాషల నన్నింటిలోను గ్రియాపదముల చివర ప్రత్యయములు పురుషవాచక సర్వనామములను బట్టి వచ్చినవి. అందు అఱవ, మలయాళ, కన్నడ, తుళు, కుయి. గొండి మొదలయిన సన్నిభాషలలోను ఎన్ గా నాన్ గా నన్ గా లేదు. తెనుఁగునఁగూడ ఇన్ 'ఇ' అన్ అను ప్రత్యయములే కలవు. కావున నకారము వెనుకనుండి వచ్చిన దని మనము నిశ్చయింపవచ్చును. ఇట్లు శబ్దారంభమున అచ్చులుగ నున్న యక్షకములకు మొదట నకారము వచ్చి చేరుట మఱికొన్ని శబ్దముల యందుఁ గానవచ్చుచున్నది. మధ్యమపురుషవాచకములు ఈవు, నీవు అనునవి యిట్టివియే. తెలుఁగున ఈఁదు అను శబ్ధము కలదు. దీనికి నఱవమున నీన్దు అన్న రూప మేర్పడినది. ఇట్లే ఏన్ నేన్ అయి యుండవచ్చును. ఇందు నొక నియమమె కానవచ్చుచున్నది. మొదటి యచ్చు తరువాత నకార మున్నయెడల దానిసాహచర్యమునుబట్టి అచ్చునకు బూర్వమందును నకారము వచ్చి చేరును. ఈఁదు లో నరసున్న యున్నది. కావున నది మొదట------------నున్న నకారప్రభావమునఁ బూర్వమందు నొకనకారము వచ్చెను. న్+--+నీన్దు. ఇట్లే ఈవు నీవుల గుఱించి యెఱుఁగవలెను. ఇందచ్చునకుఁ దరువాత నకారము లేదని చదువరులు సంశయింపవచ్చును. కన్నడమునందు ఏకవచనము నీను (నీన్) బహువచనము నీవు. కన్నడమండలి బహువచనమే తెనుఁగున ఏకవచనమయ్యె. మొదట గౌరవార్ధముగ నుండు మధ్యమపురుషబహువచనము తరువాత నేకవచనముగ మాఱుట పెక్కుభాషలలోఁ గలదు. ఇంగ్లీషునందు యూ (you) ఆను బహువచనము ఇప్పుడు ఏకవచనార్థమందు వాడుచున్నారు: అట్టె తెనుఁగున మొదట నీన్ అను ఏకవచనమును నీవు అను బహువచనమును&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>789q4yb19x5x4z7mq3xxtb9lw0nf4h1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:లక్ష్మణరాయ వ్యాసావళి.pdf/156</title>
    <ns>104</ns>
    <id>214087</id>
    <revision>
      <id>559125</id>
      <timestamp>2026-06-12T14:02:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>శ్రీరామమూర్తి</username>
        <id>1517</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>559125</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3642" sha1="ir3sfu1u5z1e0p50m2djyjyexg9om2d" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;శ్రీరామమూర్తి&quot; /&gt;{{rh|150|భాషావిషయములు|}}&lt;/noinclude&gt;ఉండనోపు&lt;ref&gt; &lt;/ref&gt;. నీన్ యొక్క మొదటిరూపము ఈన్ అనుట స్పష్టము. ఇట్లు 'ఈన్' లోని చివర నకారప్రభావమునఁ బూర్వమందు నొక నకారము వచ్చి చేరెను. కావున నీమూఁ డుదాహరణములవలనఁ బైవియమ మేర్పడుచున్నది.

ఇఁక 'నేన్' లోని రెండవ నకారమును గుఱించి విచారింతము. ఇది శబ్దస్వరూపములోనిదా? ప్రత్యయమువంటిదా? ఇది శబ్దస్వరూపములోనిది కానట్టు కానవచ్చుచున్నది. ఇది యేకవచనమందే కాన్పించును. బహువచనమునందుఁ గాన్పింపదు. నేను, నేము, మేము, ఏను, ఏము. అఱవమునందును మఱికొన్ని ద్రావిడభాషలందును 'న్' అనునది పుల్లింగమును సూచించునట్టి యేకవచన ప్రత్యయము. ఏక. రామన్, బహు. రామర్. తెనుఁగున నీ నకారము దుతము. అనఁగా నిది లోపించి 'నే' 'ఏ' అను రూపములు మాత్రము నిల్చియుండుట గలదు. ఇట్టి కారణములఁ బట్టి చూడ నిది మొదట నేకవచన సూచకముగ వచ్చిన దని తోఁచుచున్నది.

ఇట్లు మొదటి నకారమును జివరి నకారమును బోఁగా నిఁక మధ్య 'ఏ' కారము నిల్చినది. ఇదియే మొట్టమొదటి యుత్తమ పురుషైక వచన సర్వనామము. ఇది కొన్ని భాషలలో 'ఏ' గను కొన్నిఁటిలో 'యా' లేక 'ఆ'గను ----------- యుచ్చారణము మొదట 'ఆ' అని గాని 'ఏ' ------- స్పష్టముగా లేక యా రెండిటికిని మధ్యగా 'ఆ్య' 'యా' అని యుండె నని యూహింపవచ్చును. ఈ విధముగ మొదట నుత్తమపురుష సర్వనామమునకు 'ఆ్య' అను అచ్చును మధ్యమపురుష సర్వనామమునకు 'ఈ' అను అచ్చును బ్రధమపురుష సర్వనామమునకు 'ఆ' ఆను నచ్చును సూచకములుగ నుండినట్లు కానవచ్చుచున్నది.

కొన్నిదినములకు బహువచనమే యేకవచనముగ మాఱి ఏకవచన రూపము లోపించెను. అంతఁ గొంతకాలమునకు నిది బహువచనమన్నమాట పూర్తిగఁ మఱుఁగుపడి దానికి 'మీరు' అనిన కొత్తబహువచనము పుట్టెను. ఇది ఈర్ శబ్దమునకు మకారాదేశమై పుట్టెను.&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ir3sfu1u5z1e0p50m2djyjyexg9om2d</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>559126</id>
      <parentid>559125</parentid>
      <timestamp>2026-06-12T14:03:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>శ్రీరామమూర్తి</username>
        <id>1517</id>
      </contributor>
      <origin>559126</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3639" sha1="1e48ahdk3cxmnlswp54xj5h1633khzg" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;శ్రీరామమూర్తి&quot; /&gt;{{rh|150|భాషావిషయములు|}}&lt;/noinclude&gt;ఉండనోపు&lt;ref&gt;కొన్నిదినములకు బహువచనమే యేకవచనముగ మాఱి ఏకవచన రూపము లోపించెను. అంతఁ గొంతకాలమునకు నిది బహువచనమన్నమాట పూర్తిగఁ మఱుఁగుపడి దానికి 'మీరు' అనిన కొత్తబహువచనము పుట్టెను. ఇది ఈర్ శబ్దమునకు మకారాదేశమై పుట్టెను.&lt;/ref&gt;. నీన్ యొక్క మొదటిరూపము ఈన్ అనుట స్పష్టము. ఇట్లు 'ఈన్' లోని చివర నకారప్రభావమునఁ బూర్వమందు నొక నకారము వచ్చి చేరెను. కావున నీమూఁ డుదాహరణములవలనఁ బైవియమ మేర్పడుచున్నది.

ఇఁక 'నేన్' లోని రెండవ నకారమును గుఱించి విచారింతము. ఇది శబ్దస్వరూపములోనిదా? ప్రత్యయమువంటిదా? ఇది శబ్దస్వరూపములోనిది కానట్టు కానవచ్చుచున్నది. ఇది యేకవచనమందే కాన్పించును. బహువచనమునందుఁ గాన్పింపదు. నేను, నేము, మేము, ఏను, ఏము. అఱవమునందును మఱికొన్ని ద్రావిడభాషలందును 'న్' అనునది పుల్లింగమును సూచించునట్టి యేకవచన ప్రత్యయము. ఏక. రామన్, బహు. రామర్. తెనుఁగున నీ నకారము దుతము. అనఁగా నిది లోపించి 'నే' 'ఏ' అను రూపములు మాత్రము నిల్చియుండుట గలదు. ఇట్టి కారణములఁ బట్టి చూడ నిది మొదట నేకవచన సూచకముగ వచ్చిన దని తోఁచుచున్నది.

ఇట్లు మొదటి నకారమును జివరి నకారమును బోఁగా నిఁక మధ్య 'ఏ' కారము నిల్చినది. ఇదియే మొట్టమొదటి యుత్తమ పురుషైక వచన సర్వనామము. ఇది కొన్ని భాషలలో 'ఏ' గను కొన్నిఁటిలో 'యా' లేక 'ఆ'గను ----------- యుచ్చారణము మొదట 'ఆ' అని గాని 'ఏ' ------- స్పష్టముగా లేక యా రెండిటికిని మధ్యగా 'ఆ్య' 'యా' అని యుండె నని యూహింపవచ్చును. ఈ విధముగ మొదట నుత్తమపురుష సర్వనామమునకు 'ఆ్య' అను అచ్చును మధ్యమపురుష సర్వనామమునకు 'ఈ' అను అచ్చును బ్రధమపురుష సర్వనామమునకు 'ఆ' ఆను నచ్చును సూచకములుగ నుండినట్లు కానవచ్చుచున్నది.&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>1e48ahdk3cxmnlswp54xj5h1633khzg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:రసప్రదీపిక.pdf/5</title>
    <ns>104</ns>
    <id>214088</id>
    <revision>
      <id>559130</id>
      <timestamp>2026-06-12T14:07:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vandanapu Saidhiraj</username>
        <id>7301</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'వైద్యరత్న, పండిత డి. గోపాలా చార్యుల వారియొక్క చెన్న పురి : 55, ఆచారప్పన్ వీధిగుందు గల స్వకీయాయు ర్వేద ముద్రా యంత్రమున ముద్రింపంబడి ఆయుర్వేదా శ్రమమున బ్రకటింపంబడియె.'</comment>
      <origin>559130</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="451" sha1="25g39ue17g2hrl04pnofea2kcttlxnu" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Vandanapu Saidhiraj&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;వైద్యరత్న, పండిత డి. గోపాలా చార్యుల వారియొక్క
చెన్న పురి :
55, ఆచారప్పన్ వీధిగుందు గల
స్వకీయాయు ర్వేద ముద్రా యంత్రమున ముద్రింపంబడి
ఆయుర్వేదా శ్రమమున బ్రకటింపంబడియె.&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>25g39ue17g2hrl04pnofea2kcttlxnu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>సూచిక:19410101 rasapradeepika telugu pdf.pdf films</title>
    <ns>106</ns>
    <id>214089</id>
    <revision>
      <id>559133</id>
      <timestamp>2026-06-12T14:15:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aryapragathi07</username>
        <id>7305</id>
      </contributor>
      <comment>[[WP:AES|←]]Created page with ''</comment>
      <origin>559133</origin>
      <model>proofread-index</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="44" sha1="lq8a7ln5c0jqekrtrrhgv2qwncewpzs" xml:space="preserve">{{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template
|రకం=పుస్తకం
|శీర్షిక=
|భాష=te
|సంపుటి=
|రచయిత=
|అనువాదకులు=
|ఎడిటర్=
|చిత్రకర్త=
|పాఠశాల=
|ప్రచురణకర్త=
|చిరునామా=
|సంవత్సరం=
|ఆధారం=
|ISBN=
|OCLC=
|LCCN=
|BNF_ARK=
|ARC=
|మూలం=_empty_
|బొమ్మ=1
|పురోగతి=X
|పుటలు=&lt;pagelist /&gt;
|సంపుటాలు=
|వ్యాఖ్యలు=
|వెడల్పు=
|సిఎస్ఎస్=
|పేజీ మొదటి వరుస=
|పేజీ చివరివరుస=
}}</text>
      <sha1>lq8a7ln5c0jqekrtrrhgv2qwncewpzs</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:లక్ష్మణరాయ వ్యాసావళి.pdf/157</title>
    <ns>104</ns>
    <id>214090</id>
    <revision>
      <id>559140</id>
      <timestamp>2026-06-12T15:44:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>శ్రీరామమూర్తి</username>
        <id>1517</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>559140</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3419" sha1="auh0uroh6ety6ac7lemrnoq57kmb0fp" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;శ్రీరామమూర్తి&quot; /&gt;{{rh||ద్రావిడభాషలోనిఉత్తమపురుషవాచకసర్వనామము|151}}&lt;/noinclude&gt;ఇఁక బహువచనరూపపదములను గూర్చి విచారింతము. మేము, ఏము, నేము, అనునవి బహువచనరూపములు. వీనిలో ఏమ్ నేమ్ అనునవి యిప్పటిభాషలో లేవు. పురాతనభాషయందును వీని ప్రయోగములు తక్కువ. ఇవియైనను బ్రథమావిభక్తియందె కానవచ్చుచున్నవి. కాని యితర విభక్తులకు సంబంధించిన రూపములు కానవచ్చుట లేదు. మేము, మనము అనినరూపములకే వ్యాప్తి కలదు.

'నేము' 'ఏము' లతో బోల్పఁదగినవి, అఱవమందలి 'నామ్’ ‘యాం' రూపములు. కన్నడమున నీరూపములు కలవు. 'మ' కారము బహువచనప్రత్యయము. వీనిలో 'యాం' పురాతనము : 'నామ్' ఇటీవలది. కాని తెలుఁగున ఈ 'నాం' లేక 'నేమ్' కూడఁ బురాతనమే. ఇట్లు తెనుఁగు ‘ఏం' 'నేం' రెంటిని బరిత్యజించి 'మేమ్' 'మనమ్' అను శబ్దముల గ్రహించెను. ఈశబ్దమల విశేషమేమనఁగా బహువచన సూచక మగు చివరమకారము గాక యిందు మొదటి మకారముఁ గలదు. ఇట్టి తొలిమకార మితర ద్రావిడభాషలలో నెచ్చటను సర్వనామ బహువచనమునందుఁ గానరాదు. ఇది తెనుఁగునందు మాత్ర మెట్లు
వచ్చెను? కొంత శోధించి చూతము.

తెనుఁగునందలి 'మన-----------కొందము. ఈపద మెదుటివానిఁ గూడఁ గల్పుకొని మాటాడిన ట్లర్థమువచ్చును. ఇది యుత్తమ, మధ్యమపురుష సూచకము. ఈ యర్థమునందే యఱవమున నామ్'
శబ్దము వాడెదరు. 'మేము' అన్న యర్థమునందు 'నాంగళ్ ' రూపమువచ్చును. కన్నడమున నిప్పుడు వాడుకలోని రూపము 'నమ్' అనునదియే (ప్రథమతప్ప) . ఈ శబ్దముయొక్క వేఱుభాషలలోని యీ క్రింది రూపములు చూడనగుసు.
{| style=&quot;margin-left:5em;border:0px;&quot;
|-
| || తెలుఁగు. || అఱవము. || కన్నడము.
|-
| ద్వి. || మన(ను) || నమ్మ్(ఐ) || నమ్మ(న్ను)
|-
| చ. || మన(కు) || నమ(క్కు) || నమ్మ(గె)
|_
| ష. || మన || నమ్ || నమ్మ
|}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>auh0uroh6ety6ac7lemrnoq57kmb0fp</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>559141</id>
      <parentid>559140</parentid>
      <timestamp>2026-06-12T15:45:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>శ్రీరామమూర్తి</username>
        <id>1517</id>
      </contributor>
      <origin>559141</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3419" sha1="9ed4zqvwyk0bwtdirw9u6dwr8r9akey" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;శ్రీరామమూర్తి&quot; /&gt;{{rh||ద్రావిడభాషలోనిఉత్తమపురుషవాచకసర్వనామము|151}}&lt;/noinclude&gt;ఇఁక బహువచనరూపపదములను గూర్చి విచారింతము. మేము, ఏము, నేము, అనునవి బహువచనరూపములు. వీనిలో ఏమ్ నేమ్ అనునవి యిప్పటిభాషలో లేవు. పురాతనభాషయందును వీని ప్రయోగములు తక్కువ. ఇవియైనను బ్రథమావిభక్తియందె కానవచ్చుచున్నవి. కాని యితర విభక్తులకు సంబంధించిన రూపములు కానవచ్చుట లేదు. మేము, మనము అనినరూపములకే వ్యాప్తి కలదు.

'నేము' 'ఏము' లతో బోల్పఁదగినవి, అఱవమందలి 'నామ్’ ‘యాం' రూపములు. కన్నడమున నీరూపములు కలవు. 'మ' కారము బహువచనప్రత్యయము. వీనిలో 'యాం' పురాతనము : 'నామ్' ఇటీవలది. కాని తెలుఁగున ఈ 'నాం' లేక 'నేమ్' కూడఁ బురాతనమే. ఇట్లు తెనుఁగు ‘ఏం' 'నేం' రెంటిని బరిత్యజించి 'మేమ్' 'మనమ్' అను శబ్దముల గ్రహించెను. ఈశబ్దమల విశేషమేమనఁగా బహువచన సూచక మగు చివరమకారము గాక యిందు మొదటి మకారముఁ గలదు. ఇట్టి తొలిమకార మితర ద్రావిడభాషలలో నెచ్చటను సర్వనామ బహువచనమునందుఁ గానరాదు. ఇది తెనుఁగునందు మాత్ర మెట్లు
వచ్చెను? కొంత శోధించి చూతము.

తెనుఁగునందలి 'మన-----------కొందము. ఈపద మెదుటివానిఁ గూడఁ గల్పుకొని మాటాడిన ట్లర్థమువచ్చును. ఇది యుత్తమ, మధ్యమపురుష సూచకము. ఈ యర్థమునందే యఱవమున నామ్'
శబ్దము వాడెదరు. 'మేము' అన్న యర్థమునందు 'నాంగళ్ ' రూపమువచ్చును. కన్నడమున నిప్పుడు వాడుకలోని రూపము 'నమ్' అనునదియే (ప్రథమతప్ప) . ఈ శబ్దముయొక్క వేఱుభాషలలోని యీ క్రింది రూపములు చూడనగుసు.
{| style=&quot;margin-left:5em;border:0px;&quot;
|-
| || తెలుఁగు. || అఱవము. || కన్నడము.
|-
| ద్వి. || మన(ను) || నమ్మ్(ఐ) || నమ్మ(న్ను)
|-
| చ. || మన(కు) || నమ(క్కు) || నమ్మ(గె)
|-
| ష. || మన || నమ్ || నమ్మ
|}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>9ed4zqvwyk0bwtdirw9u6dwr8r9akey</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:లక్ష్మణరాయ వ్యాసావళి.pdf/158</title>
    <ns>104</ns>
    <id>214091</id>
    <revision>
      <id>559142</id>
      <timestamp>2026-06-12T15:58:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>శ్రీరామమూర్తి</username>
        <id>1517</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>559142</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3783" sha1="9urmu3r3s0cj2003vdn8dzr3vaizmao" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;శ్రీరామమూర్తి&quot; /&gt;{{rh|152|భాషావిషయములు|}}&lt;/noinclude&gt;ఈ రూపములను బట్టి చూడఁగా అఱవములోని 'నమ్' కన్నడములోని 'నమ్మ' శబ్దములే (లేక వీనిపూర్వరూప మగు 'నమ' అనునదియె) అక్షరక్రమము మాఱి తెనుఁగులోని 'మన' అయిన దనుట
స్పష్టము. తెనుఁగునను నితర ద్రావిడభాషలలోను (కొన్ని యార్యభాషలలోను) షష్ఠీ రూపమె ప్రాతిపదికము, దానిమీఁదనే యితర విభక్తి ప్రత్యయములు వచ్చును. 'మన' అనునది ప్రాతిపదికముగ నేర్పడినతరువాత సర్వనామసంబంధమైన బహువచన ప్రత్యయమగు 'మ్' కూడ దానికిఁ దగిలించిరి. ఇట్లు 'మనము' నందలి రెండు మకారములును తెనుఁగునను సిద్ధించెను.

ఈతీరున “మనము&quot; అన్న శబ్దమునకు వ్యాప్తి కలుగఁగా బహువచనమునందు మొదట 'మ' కార ముండవలయును గాని 'న' కారముండఁగూడదని తలఁచి 'నేము'శబ్దమును జాఱవిడిచి &quot;మేము&quot;శబ్దమును
బుట్టించిరి. క్రమముగ మేము 'మీరు' శబ్దములకే వ్యాప్తిగల్గి ఏము నేము శబ్దములు భాషనుండి లోపించెను.

మేము, మనము అను రెండురూపములు తెనుఁగున నున్నటులే అఱవము, మలయాళము మొదలయిన కొన్ని ద్రావిడభాషలలోఁ గలవు. కాని కన్నడమునందును, గోండిభాషయందును నిట్టి రూపద్వయము లేదు. సంస్కృతమునందు-----------నందును గానరాదు. హిందీలో 'అవన్' మహారాష్ట్రమున 'ఆపణ్' అను రూపము లీ యర్థమునందుఁ గానవచ్చుచున్నవి. కాని మొత్తముమీఁద నీ రూపములు గౌడీయభాషలందును విశేషముగ వ్యాపించిలేవు. ఇట్లు ద్రావిడభాషలకుఁ గాని యార్యభాషలకుఁ గాని చెందని యీరూపద్వయ మెచ్చటిదియైయుండును? ఉత్తరమందలి యార్యభాషలకును. దక్షిణమందలి ద్రావిడభాషలకును నడుమ 'ముండ' నామము గల కొలేరియన్ భాషలు కలవు. ఆ భాషలలో నుత్తమపురుషబహువచనమందు నీ రూపద్వయమును గలదు. కావున వారి సంపర్కమునఁ గొందఱు ద్రావిడులును, ఈ రూపమును
గ్రహించియుందు రని కొంద ఱభిప్రాయ మిచ్చియున్నారు.&lt;ref&gt; Grierson-Linguistic Survey of India Vol. IV.&lt;/ref&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>9urmu3r3s0cj2003vdn8dzr3vaizmao</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>559143</id>
      <parentid>559142</parentid>
      <timestamp>2026-06-12T15:59:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>శ్రీరామమూర్తి</username>
        <id>1517</id>
      </contributor>
      <origin>559143</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3783" sha1="95tyq2md37z9g9dujz0gfmuqbrrc4iw" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;శ్రీరామమూర్తి&quot; /&gt;{{rh|152|భాషావిషయములు|}}&lt;/noinclude&gt;ఈ రూపములను బట్టి చూడఁగా అఱవములోని 'నమ్' కన్నడములోని 'నమ్మ' శబ్దములే (లేక వీనిపూర్వరూప మగు 'నమ' అనునదియె) అక్షరక్రమము మాఱి తెనుఁగులోని 'మన' అయిన దనుట
స్పష్టము. తెనుఁగునను నితర ద్రావిడభాషలలోను (కొన్ని యార్యభాషలలోను) షష్ఠీ రూపమె ప్రాతిపదికము, దానిమీఁదనే యితర విభక్తి ప్రత్యయములు వచ్చును. 'మన' అనునది ప్రాతిపదికముగ నేర్పడినతరువాత సర్వనామసంబంధమైన బహువచన ప్రత్యయమగు 'మ్' కూడ దానికిఁ దగిలించిరి. ఇట్లు 'మనము' నందలి రెండు మకారములును తెనుఁగునను సిద్ధించెను.

ఈతీరున “మనము&quot; అన్న శబ్దమునకు వ్యాప్తి కలుగఁగా బహువచనమునందు మొదట 'మ' కార ముండవలయును గాని 'న' కారముండఁగూడదని తలఁచి 'నేము'శబ్దమును జాఱవిడిచి &quot;మేము&quot;శబ్దమును
బుట్టించిరి. క్రమముగ మేము 'మీరు' శబ్దములకే వ్యాప్తిగల్గి ఏము నేము శబ్దములు భాషనుండి లోపించెను.

మేము, మనము అను రెండురూపములు తెనుఁగున నున్నటులే అఱవము, మలయాళము మొదలయిన కొన్ని ద్రావిడభాషలలోఁ గలవు. కాని కన్నడమునందును, గోండిభాషయందును నిట్టి రూపద్వయము లేదు. సంస్కృతమునందు-----------నందును గానరాదు. హిందీలో 'అవన్' మహారాష్ట్రమున 'ఆపణ్' అను రూపము లీ యర్థమునందుఁ గానవచ్చుచున్నవి. కాని మొత్తముమీఁద నీ రూపములు గౌడీయభాషలందును విశేషముగ వ్యాపించిలేవు. ఇట్లు ద్రావిడభాషలకుఁ గాని యార్యభాషలకుఁ గాని చెందని యీరూపద్వయ మెచ్చటిదియైయుండును? ఉత్తరమందలి యార్యభాషలకును. దక్షిణమందలి ద్రావిడభాషలకును నడుమ 'ముండ' నామము గల కొలేరియన్ భాషలు కలవు. ఆ భాషలలో నుత్తమపురుషబహువచనమందు నీ రూపద్వయమును గలదు. కావున వారి సంపర్కమునఁ గొందఱు ద్రావిడులును, ఈ రూపమును గ్రహించియుందు రని కొంద ఱభిప్రాయ మిచ్చియున్నారు.&lt;ref&gt; Grierson-Linguistic Survey of India Vol. IV.&lt;/ref&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>95tyq2md37z9g9dujz0gfmuqbrrc4iw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:AgastyaVidyamu.pdf/2</title>
    <ns>104</ns>
    <id>214092</id>
    <revision>
      <id>559144</id>
      <timestamp>2026-06-12T16:00:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aryapragathi07</username>
        <id>7305</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>559144</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1208" sha1="nc0nlydn5rpeovstv7c964jpqm28mxe" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Aryapragathi07&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ఆయుర్వేదాశ్రమ గ్రంథమాల -ఓ.
&lt;br&gt;&lt;br&gt;
{{Center|శ్రీమధన్వంతరయేననుః.
18/27}}
{{center|style=font-weight: bold; font-style:italic;|&lt;poem&gt;అగస్త్య వైద్యము.&lt;/poem&gt;}}
{{Center|ఇది}}
{{Center|చెన్న పురి ఆయుర్వేదకాలేజ్ ప్రిన్సిపాలును,}}
{{Center|చెన్న పురి ధర్మ ఆయు ర్వేద వైద్యశాలా ప్రధాన చికిత్సకులుమ,}}
{{Center|శ్రీమత్పంచమఃరాజ్ఞి సాగ్వభౌమునిచే ప్రదత్తమగు}}
{{Center|&quot; వైద్యరత్న&quot; బిరుదావళీ విరాజమానులు}}
{{Center|నగు}}
{{Center|ఆయు ర్వేదమార్తాండ, భిషజ్ఞ్మణి}}
{{center|style=font-weight: bold; font-style:italic;|&lt;poem&gt;పండిత డి. గోపాలాచార్యులు,ఎ. వి. ఎస్ .,&lt;/poem&gt;|}}
{{Center|గారిచే విరచితము.}}
&lt;br&gt;&lt;br&gt;
{{right|వెల ఆణాలు}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>nc0nlydn5rpeovstv7c964jpqm28mxe</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:AgastyaVidyamu.pdf/3</title>
    <ns>104</ns>
    <id>214093</id>
    <revision>
      <id>559145</id>
      <timestamp>2026-06-12T16:06:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aryapragathi07</username>
        <id>7305</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>559145</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="503" sha1="m1559f2q1he1aln10qgsn6452x0kpk8" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Aryapragathi07&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{Center|వైద్యరత్న, పండిత డి. గోపాలాచార్యులు వారి స్వీయ}}
{{Center|చెన్నపురి}}
{{Center|ఆయుర్వేద ముద్రాయంత్రమున ముద్రింపంబడి}}
{{Center|౧౨, తంబు శెట్టివీధియందుఁగల}}
{{Center|ఆయుర్వేదకలాశాలాభవనమున బ్రకటింపంబడియ.}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>m1559f2q1he1aln10qgsn6452x0kpk8</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>559146</id>
      <parentid>559145</parentid>
      <timestamp>2026-06-12T16:07:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aryapragathi07</username>
        <id>7305</id>
      </contributor>
      <origin>559146</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="505" sha1="jubilsata60k6ftjci9ac5oz554c0a9" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Aryapragathi07&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{Center|వైద్యరత్న, పండిత డి. గోపాలాచార్యులు వారి స్వీయ}}
{{Center|చెన్నపురి :}}
{{Center|ఆయుర్వేద ముద్రాయంత్రమున ముద్రింపంబడి}}
{{Center|౧౨, తంబు శెట్టివీధియందుఁగల}}
{{Center|ఆయుర్వేదకలాశాలాభవనమున బ్రకటింపంబడియ.}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>jubilsata60k6ftjci9ac5oz554c0a9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:AgastyaVidyamu.pdf/5</title>
    <ns>104</ns>
    <id>214094</id>
    <revision>
      <id>559147</id>
      <timestamp>2026-06-12T16:09:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aryapragathi07</username>
        <id>7305</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '{{Css image crop |Image = AgastyaVidyamu.pdf |Page = 5 |bSize = 400 |cWidth = 259 |cHeight = 239 |oTop = 24 |oLeft = 23 |Location = center |Description =  }}'</comment>
      <origin>559147</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="170" sha1="0cn9gay5s5uhwv2qkwm876rim2ww8vk" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Aryapragathi07&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{Css image crop
|Image = AgastyaVidyamu.pdf
|Page = 5
|bSize = 400
|cWidth = 259
|cHeight = 239
|oTop = 24
|oLeft = 23
|Location = center
|Description = 
}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>0cn9gay5s5uhwv2qkwm876rim2ww8vk</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>559150</id>
      <parentid>559147</parentid>
      <timestamp>2026-06-12T16:13:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aryapragathi07</username>
        <id>7305</id>
      </contributor>
      <origin>559150</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="344" sha1="q5grgrvj7zs4t5h7zipt02jhr36om0o" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Aryapragathi07&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;
{{Css image crop
|Image = AgastyaVidyamu.pdf
|Page = 5
|bSize = 450
|cWidth = 261
|cHeight = 209
|oTop = 20
|oLeft = 19
|Location = center
|Description = 
}}
{{Center|వైద్యరత్న పండిత డీ. గోపాలాచార్లు,}}
{{Center|ఎ. వి. ఎస్. అండ్ ఎ. ఎమ్. బి.}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>q5grgrvj7zs4t5h7zipt02jhr36om0o</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>559151</id>
      <parentid>559150</parentid>
      <timestamp>2026-06-12T16:17:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aryapragathi07</username>
        <id>7305</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>559151</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="344" sha1="53gli3f1rl1issjq0yz292fpkc13sqk" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Aryapragathi07&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;
{{Css image crop
|Image = AgastyaVidyamu.pdf
|Page = 5
|bSize = 450
|cWidth = 300
|cHeight = 360
|oTop = 20
|oLeft = 20
|Location = center
|Description = 
}}
{{Center|వైద్యరత్న పండిత డి. గోపాలాచార్లు,}}
{{Center|ఎ. వి. ఎస్. అండ్ ఎ. ఎమ్. బి.}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>53gli3f1rl1issjq0yz292fpkc13sqk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:లక్ష్మణరాయ వ్యాసావళి.pdf/159</title>
    <ns>104</ns>
    <id>214095</id>
    <revision>
      <id>559148</id>
      <timestamp>2026-06-12T16:12:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>శ్రీరామమూర్తి</username>
        <id>1517</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>559148</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3789" sha1="tkkt59briylx2rr64qtac2b48yu8fgn" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;శ్రీరామమూర్తి&quot; /&gt;{{rh|20]|ద్రావిడభాషలోనిఉత్తమపురుషవాచకసర్వనామము|153}}&lt;/noinclude&gt;కొంద ఱార్యులును వారి సంపర్కరమున నిట్టిరూపములనే తీసికొనిరని నా తాత్పర్యము. ఇచ్చటఁ దీసికొని రన్నది శబ్దరూపముగాదు: శబ్దార్ధము.

{{c|సంస్కృతముతో సంబంధము.}}

ఇఁక సంస్కృతమందలి ఉత్తమపురుష సర్వనామమునకును, ద్రావిడ భాషలలోని దానికిని నేమైనఁ బూర్వసంబంధ ముండనోపు నేమో విచారింతము. హిందూదేశమందలి భాషలన్నియు గౌడ, ద్రావిడ భాషలుగాఁ జీలియున్నను నీరెండు కొమ్మలును మఱియొక పెద్దశాఖలోనుండి చీలియుండిన నుండవచ్చును.
ఇప్పుడు సంస్కృతమను భాషగూడఁ బూర్వమున్న మఱియొక మూల భాషయొక్క వికృతియై యుండనోపు. ద్రావిడభాషలకు మూలమైన భాషకూడ దాని చెల్లెలై యుండ నోపు. నిశ్చయముగఁ జెప్పుటకు వీలులేదు. అల్పస్వల్పమైన సాదృశ్యము లున్నందున నిట్టు లూహింపవలసి వచ్చుచున్నది. ఇఁక సాదృశ్యకల్పముల వెతకెదము.

‘అహమ్' అను పదమునకును, అఱవమందలి 'యాం' కన్నడమందలి 'ఆం' పదమునకును గొంత సామ్యము కలదని కొంద ఱనుకొనవచ్చును. తెలుఁగులోని 'ఏం' దీనిని పోలినది. ఇవి ద్రావిడభాషలలో
బహువచనమును సూచించును. 'అహం' ఏకవచనమును బోధించును. కాని హిందీలోని 'హం' మరాఠీలోని-------- అనునవి 'ఆహం' భవము లనుట సిద్ధము. అవియు బహుత్వము-------

సంస్కృతమునందు నుత్తమపురుష బహువచనమునందు 'నః' అను ఒక రూపము కానవచ్చును. ఇది ద్వితీయా, చతుర్థీ షష్ఠి విభక్తుల యందుఁ గాన్పించును. ఈ విభక్తులందైనను ఇది రెండవరూపముగ
వచ్చును. ద్వి అస్మాన్, నః, చ, అస్మభ్యం. నః; ష. అస్మాకం, నః. ఈనకారమె ద్రావిడభాషలలోని 'నా' యనుదానికి సజాతీయ మిని కొందఱనుకొనవచ్చును.

అట్లె సంస్కృతమున ఏకవచనమునందు ద్వి. మా; చ. మేః ష. మే అను వైకల్పికరూపములు కలవు. అవియే 'మేమ్' 'మా' అను తెనుఁగు పదములకు సంబంధముకలవియని కొంద ఱభిప్రాయపడ&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>tkkt59briylx2rr64qtac2b48yu8fgn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:లక్ష్మణరాయ వ్యాసావళి.pdf/160</title>
    <ns>104</ns>
    <id>214096</id>
    <revision>
      <id>559154</id>
      <timestamp>2026-06-12T16:29:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>శ్రీరామమూర్తి</username>
        <id>1517</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>559154</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3424" sha1="jsj8dggfl1iog6r12ihwinp2d3irgkm" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;శ్రీరామమూర్తి&quot; /&gt;{{rh|154|భాషావిషయములు|}}&lt;/noinclude&gt;వచ్చును. ఇచ్చటను వచన వ్యత్యాసము కలదు. సంస్కృతమువ 'మా' అనునది ఏకవచనము. తెలుఁగున బహువచనము. కాని యొక్క భాషలోనుండి మఱియొక భాషలోనికి మాఱునప్పుడు వచనములు తాఱు
మాఱగుట యొకవింత కాదు. ఇట్టి యుదాహరణము లెన్నియో కలవు.

కాని 'నః' 'మా' అను రూపములు సంస్కృతమున వై కల్పికములు; సహజములుకావు. అపవాదమువంటివి. సహజరూపములుండగా మీదుఁమిక్కిలి తెచ్చి పెట్టుకొనునవి. అన్ని విభక్తులలోను నీ రూపము కానరాదు. ఆహం యొక్క విభక్తి రూపములన్నియుఁ గ్రింద నిచ్చు చున్నాఁడను.
{| style=&quot;margin-left:5em;border:0px;&quot;
|-
| ప్ర. || అహం || ఆవాం || వయం
|-
| ద్వి. || మాం, మా || ఆవాం, నౌ || అస్మాకం, నః
|-
| తృ. || మయా || ఆవాభ్యాం. || అస్మాభిః
|-
| చ. || మహ్యం, మే || ఆవాభ్యాం. నౌ || అస్మభ్యం. నః
|-
| పం. || మత్ || ఆవాభ్యాం || అస్మత్
|-
| ష || మమ, మే || ఆవయోః, నౌ || అస్మాకమ్, నః
|-
| స. || మయి || ఆవయోః || అస్మాసు
|}

కావున నీ రూపము--------ములోనికిఁ గ్రొత్తగఁ వచ్చిన వసుట స్పష్టము------- నుండినవి కావు. అందుచే ద్రావిడులయొద్ద నుండియె సంస్కృత మీ రూపములను గ్రహించెనని యేల తలంపరాదు ? ద్రావిడభాషలలో నీ రూపములు సహజములు. ఇవితప్ప వేఱు రూపములు లేవు. సంస్కృతమున వేఱురూపము లున్నవి. ఇవి మూఁడు విభక్తులందు మాత్రము సహజరూపములకు జతగా నున్నవి.'నః'
అనునది మూఁడు విభక్తులందును నేకరూపమునె కలిగియున్నది. ఇది సంస్కృతమందలి మూలరూపమె యయినయెడల దీనికి భిన్నవిభక్తులలో భిన్నరూపము లుండవలెను. కావున దీనిని సంస్కృతము ప్రాకృతమునుండియైనను గ్రహించియుండవలయును; లేదా యీ రెండు భాషలకు జననియైన మఱియొక పురాతనభాషలోనుండి యైనను నివి పుట్టి యుండవలెను.&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>jsj8dggfl1iog6r12ihwinp2d3irgkm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:లక్ష్మణరాయ వ్యాసావళి.pdf/161</title>
    <ns>104</ns>
    <id>214097</id>
    <revision>
      <id>559155</id>
      <timestamp>2026-06-12T16:37:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>శ్రీరామమూర్తి</username>
        <id>1517</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>559155</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2324" sha1="86q4tyiekc0dgloztxl75qkc581f554" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;శ్రీరామమూర్తి&quot; /&gt;{{rh||ద్రావిడభాషలోనిఉత్తమపురుషవాచకసర్వనామము|155}}&lt;/noinclude&gt;మఱియొక సాదృశ్యము. పై సాదృశ్యముగాక సంస్కృత మందలి యేక వచనరూపములను జూచితిమేని, ప్రథమా విభక్తియందు దప్ప, నితర విభక్తులన్నింటియందును 'మ' కారము ప్రాతిపదికముగఁ గానవచ్చును. గౌడభాషలలోను. నీ యక్షరము ప్రాతిపదికముగఁ గానవచ్చును. కొన్నిటిలో 'మ' కారముగను, మఱికొన్నిటిలో 'మె' కారముగను నుండును, మరాటి మలా (నాకు). మాయేఁ (నా) హిందీ మేరేకో (నాకు), మేరా (నా). ఈ మకార మితరార్యభాషలలోను గలదు. తుద కింగ్లీషులోని మీ (me) మై (నా) అను రూపములు మనకుఁ బరిచితములే. కాని యీ రూపములన్నియు నేకవచనమందే కానవచ్చును. తెలుఁగులోను వలె బహువచనమునందుఁ గానరావు, తెనుఁగు బహువచనమందలి యీ 'మ' కార మార్యభాషలోనుండి వచ్చినదనుకొనిన యెడల, నేకవచనము ద్రావిడభాషలలోనుండియు బహువచిన మార్యభాషలలోనుండియు వచ్చినదనుకొనవలెను. అది యంతగ నొప్పుకొనఁదగినదికాదు. కావున నీ సాదృశ్యము సహజమైనదా లేక యసహజమైనదా యని చర్చఁ జరుగవలసియున్నది. ఇందును గుఱించి పండితు లెవరును నింకఁ జర్చించినట్టులేదు.


{{rule|2cm}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>86q4tyiekc0dgloztxl75qkc581f554</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:AgastyaVidyamu.pdf/6</title>
    <ns>104</ns>
    <id>214098</id>
    <revision>
      <id>559157</id>
      <timestamp>2026-06-12T16:38:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aryapragathi07</username>
        <id>7305</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>559157</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3357" sha1="2u5nmapflchoa7rsnxj2h1vbhq7mkyc" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Aryapragathi07&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{center|style=font-weight: bold; font-style:italic;|&lt;poem&gt;విజ్ఞాపనము.&lt;/poem&gt;}}
{{Center|దక్షిణాపధమందుగల ఆగస్త్య సంప్రదాయము ననుసరించు చికిత్స}}
{{Center|కులు చేయు చికిత్సావిధానములు ఔషధనిర్మాణములు మొదలగు వానిని నే}}
{{Center|బలుమారు చూచుచుండుటచే నయ్యది నాగార్జువాన్ పరతంత్ర ప్రక్రియుల}}
{{Center|కంటె భిన్నములగునట్లు దెలియవచ్చె. ఆయ్యని గగతంత్ర ప్రక్రియవిధాన}}
{{Center|ములకన్న నెట్లు భిన్నములో యాభాగ మంతయు తత్సంప్రదాయజ్ఞలవలన}}
{{Center|వెలిసికొన చిరకాలమునకు పూర్వమే ప్రయత్నించితిని, ఆసంప్రదాయము}}
{{Center|ననుసరించియుండు గ్రంధముల విముకళానమువలన ఆగ గస్థ్యసంప్రదాయము}}
{{Center|నాగార్జునాది రస'సంప్రదాయముకంటె భిన్నమని నేజేసిన కృషివలన దెలిసి}}
{{Center|కొంటి. నే దెలిసికొనిన ఈ భాగములను అందరకు దెలిపిన బాగుండునని}}
యోచించుతః భగవత్ప్రేరణచే 1918 న వత్సరము ఏప్రియల్ 16-19 తేదు.
లయందు జొంబాయి మహాపత్తనమున జరిగిన అఖిల భారతనయ ఆయు
'ర్వేద మహాసభా ద్వితీయ వార్షికోత్సవమున నే నాసభ కశ్రాసనాధిపతిగ
సుండుట సంభవించే. అట్టి మహాసమయమున నిట్టి నవీన విషయముల సారం.
చుట ముఖ్యమని తలచి నాయపన్యాసమున కొంతవరకు వైద్య
సంప్రదాయమును గురించి ముచ్చటించిలి, ఆపథ కేతించినవారు ప్రాయిక
ముగ నౌత్తరీయులగుటచే నిట్టి సంప్రదాయ మొకటి కలదాయని విన్మిం
దిన వారలు కొందరును ఇది కేవః సూయుర్వేదమున వేదిక సంప్రదాయము
కాదనువారు కొందరునై బయట వచ్చి నాటకందుకును నా వెళ్లిక
కోలందిని అగస్త్యసంప్రదాయమందలి ముఖ్య భాగములు నాగార్జునా
రుతంత్రముకన్న ఉత్తమములని బోధపఱచితిని. నాటినుండియు అనేకులా}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>2u5nmapflchoa7rsnxj2h1vbhq7mkyc</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>559158</id>
      <parentid>559157</parentid>
      <timestamp>2026-06-12T16:54:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aryapragathi07</username>
        <id>7305</id>
      </contributor>
      <origin>559158</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3410" sha1="hyk5556xa9tgre4tknt4z7yh4awr3yn" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Aryapragathi07&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{center|style=font-weight: bold; font-style:italic;|&lt;poem&gt;విజ్ఞాపనము.&lt;/poem&gt;}}
{{Center|దక్షిణాపధమందుగల ఆగస్త్య సంప్రదాయము ననుసరించు చికిత్స}}
{{Center|కులు చేయు చికిత్సావిధానములు ఔషధనిర్మాణములు మొదలగు వానిని నే}}
{{Center|బలుమారు చూచుచుండుటచే నయ్యది నాగార్జువాన్ పరతంత్ర ప్రక్రియుల}}
{{Center|కంటె భిన్నములగునట్లు దెలియవచ్చె. ఆయ్యని గగతంత్ర ప్రక్రియవిధాన}}
{{Center|ములకన్న నెట్లు భిన్నములో యాభాగ మంతయు తత్సంప్రదాయజ్ఞలవలన}}
{{Center|వెలిసికొన చిరకాలమునకు పూర్వమే ప్రయత్నించితిని, ఆసంప్రదాయము}}
{{Center|ననుసరించియుండు గ్రంధముల విముకళానమువలన ఆగ గస్థ్యసంప్రదాయము}}
{{Center|నాగార్జునాది రస'సంప్రదాయముకంటె భిన్నమని నేజేసిన కృషివలన దెలిసి}}
{{Center|కొంటి. నే దెలిసికొనిన ఈ భాగములను అందరకు దెలిపిన బాగుండునని}}
{{Center|యోచించుతః భగవత్ప్రేరణచే 1918 నవత్సరము ఏప్రియల్ 16-19 తేదు.}}
{{Center|లయందు జొంబాయి మహాపత్తనమున జరిగిన అఖిల భారతనయ ఆయు}}
{{Center|ర్వేద మహాసభా ద్వితీయ వార్షికోత్సవమున నే నాసభ కశ్రాసనాధిపతిగ}}
{{Center|నుడుట సంభవించే. అట్టి మహాసమయమున నిట్టి నవీన విషయముల చర్చిం}}
{{Center|చుట ముఖ్యమని తలచి నాయపన్యాసమున కొంతవరకు వైద్య
సంప్రదాయమును గురించి ముచ్చటించిలి, ఆపథ కేతించినవారు ప్రాయిక
ముగ నౌత్తరీయులగుటచే నిట్టి సంప్రదాయ మొకటి కలదాయని విన్మిం
దిన వారలు కొందరును ఇది కేవః సూయుర్వేదమున వేదిక సంప్రదాయము
కాదనువారు కొందరునై బయట వచ్చి నాటకందుకును నా వెళ్లిక
కోలందిని అగస్త్యసంప్రదాయమందలి ముఖ్య భాగములు నాగార్జునా
రుతంత్రముకన్న ఉత్తమములని బోధపఱచితిని. నాటినుండియు అనేకులా}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>hyk5556xa9tgre4tknt4z7yh4awr3yn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:లక్ష్మణరాయ వ్యాసావళి.pdf/163</title>
    <ns>104</ns>
    <id>214099</id>
    <revision>
      <id>559170</id>
      <timestamp>2026-06-12T20:54:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>శ్రీరామమూర్తి</username>
        <id>1517</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>559170</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4270" sha1="0q8aubkefq86v7t8qbmu3nkgplbjfmq" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;శ్రీరామమూర్తి&quot; /&gt;{{rh||దేశభాషలలో శాస్త్రపఠనము.|157}}&lt;/noinclude&gt;సించి యందుఁ బండితుఁడు కావచ్చును. ఎట్టికఠినమైనగ్రంథమునైనను, విద్యనైనను, గళనైనను, దనభాషలో నుండెనేని మానవుఁడు సులభముగ దెలిసికొనఁగలఁడు. అంతియెకాదు. ఆభాషనెఱింగిన వారియందఱలో 
నాయావిద్యలు సులభముగను ద్వరితముగనుబ్రసరించి జనుల యున్నతస్థితికిఁ గారణ భూతములగును.

స్వభాషయందు విద్యలులేక పరభాష నభ్యసించి విద్యలసాధింపవలసిన వాఁ డింట నన్నములేక పొరుగిండ్లు తిరిగి యన్నమును సంపాదించినవానితో సమానుఁడు. మనదేశములో మనకు, అనఁగా బ్రాహ్మణులకు మొదటినుండియు బరాన్నమునుగోరుట విహితమైన ధర్మముగ నున్నందున మనవా రిది యొక గొప్ప తప్పుగ నెంచకపోవచ్చును. కాని ప్రాణముతోనున్న పాశ్చాత్యదేశములవంక జూడుఁడి. విద్యావిషయమున నితర దేశములకంటె వెనుకఁ బడకుండుటకై వారు చేయు ప్రయత్నములుచూచిన నెవ్వరిమానస మాశ్చర్యానందముల మునుంగక మానును? విద్యావిషయమై వారి కింత కక్షయేల కారణము స్పష్టము. నేఁడు వలసిన విద్యలన్నియు నేర్పు విద్యాపీఠములును, గ్రంథరాజములును ఇంగ్లండు దేశమునం దున్నందున వేఱు దేశమునకుఁ బోకయ,
వేఱుభాష నేర్చుకొనకయ, ---------- గళలును, వృత్తులును నేర్చుకొనుటకు వీళ్లున్నవి. దైవముయొక్క --
ఘటనచే శాస్త్ర సంబంధమయన ఇంగ్లీషు గ్రంథములన్నియు నేఁడొక్క పెట్టున నశించిన వనుకొనుఁడు. పాప మిట్టి దురవస్థ యేదేశమునకు నెప్పుడును రాకయుండునుగాక ! వచ్చినయెడల నింగ్లీషువారి విద్యాభ్యాసస్థితి యేమగును ? ఏ విద్య నేర్చుకొనవలయునన్నను బరభాషయైన జర్మనీభాషనో ఫ్రెంచిభాషనో మొదలభ్యసించి తద్ద్వారమున నిష్టవిద్యనుగాని, కళలనుగాని, వృత్తులనుగాని నేర్చుకొనవలెను. అప్పుడు వారి సాంపత్తికస్థితి
యిప్పుడున్నట్లుండఁగలదా? పొగబండి నడపువిధములఁ దెలిసికొనుటకు జర్మనీదేశమునకు, నావికశాస్త్ర మెఱుంగుటకు ఫ్రాంసుదేశమునకు, నాకాశయానము నభ్యసించుటకు 'ఇటలి' దేశమునకు 'దేహి'
యనిపోవలసిన యింగ్లీషువారు తమ దేశాభివృద్ధి యెట్లు చేయఁగలరు?&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>0q8aubkefq86v7t8qbmu3nkgplbjfmq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:లక్ష్మణరాయ వ్యాసావళి.pdf/164</title>
    <ns>104</ns>
    <id>214100</id>
    <revision>
      <id>559172</id>
      <timestamp>2026-06-12T21:10:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>శ్రీరామమూర్తి</username>
        <id>1517</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>559172</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4086" sha1="52pxhuvkf54szvq2o7uqxo3aotpn3v3" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;శ్రీరామమూర్తి&quot; /&gt;{{rh|158|శాస్త్రవిషయములు|}}&lt;/noinclude&gt;కావున స్వస్వమాతృభాషలలో సకలవిద్యా సాధనము లుండుట నాగరక రాష్ట్రములయొక్క మొదటిలక్షణము.

{{c|ఇంగ్లీషు నేర్చుకొనుట.}}

అట్లన నెవ్వరును సంస్కృతమునుగాని యింగ్లీషునుగాని నేర్చుకొనఁగూడదాయనియు, నాయాభాషల నేర్చుకొని విద్యలను సాధించుటకువీలున్నప్పుడు మాతృభాషలో లేవన్న చింతమనకేలయనియుఁగొంద ఱడుగవచ్చును. సంస్కృతభాషనుగాని, యింగ్లీషుభాషనుగాని. ఫ్రెంచి మొదలయిన తదితర భాషలనుగాని చేతనైనవారు, ధనమున్నవారు, వీలుగలవారు నేర్చుకొనవలయుననియే నాతాత్పర్యము. వానిలోను, రాజభాషయయి నందునను, లోకమందలి యితరభాషలకంటె నన్నివిధములను గ్రంథభాండారమునం దత్యధికమైనదని ప్రఖ్యాతి చెందినదియు, నగుటచే నింగ్లీషుభాషను నేర్చుకొనుట మననాగరకతాభివృద్ధికి దేశోన్నతికి నత్యంతావశ్యకమని నాయభిప్రాయము. కాని యది యెంతవఱకు సాధ్యమో ! జనసామాన్యమున కంతకు నింగ్లీషుభాష చక్కఁగ వచ్చుటయు, నందు వారు సకలవిద్యలను సాధింపగలుగుటయు నిఁక వేయి సంవత్సరముల కయినను హిందూదేశమునందు సంభవించునా? ఎప్పటికిని సంభవింపనేరదు. అట్లే సంస్కృతము. ఇది దేవభాషయని మనకు భక్తియున్నను దేశ----------- సంస్కృతపండితులు కలరు? సంస్కృతము దేశభాషాభివృద్ధికి సాయముగా నుండవలసినదే కాని మరల నది దేశభాషయగు నన మాట కలలోనివార్త సంస్కృతము గాని యింగ్లీషుగాని హిందూదేశములోని దేశభాషాస్థానము నాక్రమించుకొననేరవు. దేశభాషలలో విద్యనేర్పుటకంటె ఈ భాషలలో విద్య నేర్పుట యెప్పుడును నేర్చుకొనువారికిని, నేర్పువారికిని నెక్కుడు కష్టముగా నుండఁగలదు. కావున నాయాభాషలవారికి నాయా భాషలలోనే విద్యాదానము చేయుమార్గముల నిర్మించుట యావశ్యకము.

ఇప్పుడు మనదేశస్థులు వేఱు వేఱు విద్యల సాధింపనెంచి కొందఱింగ్లండునకును, గొందఱు జపానుకును, గొంద ఱమెరికాకును పోవుచున్నారు. దేశముయొక్క భావిపురోభివృద్ధి కిది మంచి చిహ్నమే.&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>52pxhuvkf54szvq2o7uqxo3aotpn3v3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:లక్ష్మణరాయ వ్యాసావళి.pdf/165</title>
    <ns>104</ns>
    <id>214101</id>
    <revision>
      <id>559173</id>
      <timestamp>2026-06-12T21:26:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>శ్రీరామమూర్తి</username>
        <id>1517</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>559173</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4062" sha1="aiu28fhsh36m3j2vhfqotvaqrhvhx97" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;శ్రీరామమూర్తి&quot; /&gt;{{rh||దేశభాషలలో శాస్త్రపఠనము.|159}}&lt;/noinclude&gt;కాని యాలాగున నెందఱు పోఁగలరు? లక్ష కొక్కఁడుగాని వేయి కొక్కఁడుగాని వెళ్ళగలఁడా? వేల కొలఁదిధనము వెచ్చించి యితర బాధల కోర్చి లక్ష కొక్కఁడు వెళ్ళివచ్చిన నేమిప్రయోజనము ? మిగిలిన తొంబది తొమ్మిదివేల తొమ్మిదివందల తొంబది తొమ్మిది మందికి వివిధ విద్యలబ్బుట యెట్లు? వీరిలోఁ గొందఱు కొంచె మింగ్లీషు నభ్యసించెదరనుకొందుము, మిగిలినవారిగతి? వారికి జ్ఞానార్జనముఁ చేయుదమన్న కోర్కె పొడమినను జ్ఞానము లభించుమార్గము లేదా. అట్టి సాధనముల నిర్మించుట దొరతనమువారియొక్కయు, విద్యాధికులయొక్కయు,
ధనాధికులయొక్కయు నర్హకృత్యముకాదా? ప్రజలందఱకును విద్య నేర్చుకొనుటకు వీలయిన సాధనములను నిర్మించుట రాజధర్మము, ఈ యద్దేశముతోడనే శ్రీ శ్రీ చక్రవర్తివారు పట్టాభిషేకమహోత్సవకాల మందుఁ బ్రాథమికవిద్యకై 50 లక్షల ధన మొసంగిరి. కాన నీధనములో నేమి యెన్నవవంతు దేశాభివృద్ధికై కర్చుపడునో చూడవలసి యున్నది. మనము కేవలము రాజసాహాయ్యము నమ్మియే యుండఁగూడదు. వారు చేయుసాయమునకై కృతజ్ఞులమగుచు మనము స్వతంత్ర ప్రయుత్నములను జేయుచుండవలెను. ఈమార్గమునఁ బోయిన బాగుగ నుండునని ముందంజవేయుటకు విద్యావంతులును, విద్యావంతులచే నారంభింపఁబడిన కార్యములు శాశ్వతములుగనుండునట్లుచేయుటకు ధనవంతులును సంసిద్ధులై యుండవలయును అభివృద్ధికై మనదేశమునందు జరుగవలసిన పనినిగూర్చియు, జరుగనున్న పనినిగూర్చియు విచారించెదము.

{{c|సాధనములు.}}

దేశమందంతట శాస్త్రజ్ఞానాభివృద్ధి కావలయునన్న దేశభాష యందు గ్రంథములు, నాశాస్త్రములను బోధించు పాఠశాలలు నుండవలయును. కేవలము విద్యాపీఠము లుండి గ్రంథములు లేకపోయినను ప్రయోజనములేదు, కేవలము శాస్త్రము లుండియుఁ జెప్పువారు లేకపోయిన నుపయోగములేదు ! ఇందుకు దృష్టాంతముగ నొక చిన్న యుదాహరణమిచ్చెదను. చెన్నపట్టణమునందు నాయుర్వేదపాఠశాల&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>aiu28fhsh36m3j2vhfqotvaqrhvhx97</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:లక్ష్మణరాయ వ్యాసావళి.pdf/166</title>
    <ns>104</ns>
    <id>214102</id>
    <revision>
      <id>559174</id>
      <timestamp>2026-06-12T21:42:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>శ్రీరామమూర్తి</username>
        <id>1517</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>559174</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4534" sha1="lscwzj8hni3uofjcq6o7grepmrl4741" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;శ్రీరామమూర్తి&quot; /&gt;{{rh|160|శాస్త్రవిషయములు|}}&lt;/noinclude&gt;మీరెఱిఁగినవిషయమే, అందు నింగ్లీషు పద్దతి ప్రకారము శారీరశాస్త్రము (Physiology and Anotumy) అను విషయ మొకటి విద్యార్థులకు బోధించెదరు. పాశ్చాత్యవైద్యశాస్త్రమునం దారితేరినడాక్టర్లే యీవిషయమును బోధించెదరు. కాని యీ విషయమును బోధించు గ్రంథము దేశభాషలందు లేనందున, విషయబోధచేయుటలో నుపాధ్యాయులకును, విషయమును బోధచేసికొనుటలో విద్యార్థులకును మితిలేని పరిశ్రమ కలుగుచున్నది. తెలుఁగునందు శ్రీ వీరేశలింగము పంతులుగారిచే రచింపఁబడిన చిన్న శారీరకశాస్త్రముకలదు. కాని యది యీతరగతికి జాలదు. ఇంతకంటె నెన్నియోమడుంగులు విపులముగ వ్రాయఁబడినగ్రంథము కావలయును. అట్లే శస్త్రవైద్యమును గుఱించిన గ్రంథము తెలుఁగులో లేనేలేదు. ఇతర దేశభాషలందునులేదు. కావున నది నేర్పుటయే యసంభవమైనది. ఆ విషయము నాయుర్వేద వైద్యశాలలో నేర్పువిషయములలో నుండి తీసివేసిరి. అట్లే యాయుర్వేదసంబధమైన యుద్గ్రంథములు సంస్కృతమునందే కలవు. తెలుఁగునఁగాని యితర భాషలందుఁగాని లేవు. కావున సంస్కృతము చక్కఁగ రానివారికి నాగ్రంథములవలన విశేషలాభముకలుగదు. ఈయిక్కట్టు నాలోచించియే శ్రీ భిషఙ్మణి పండిత గోపాలాచార్యులవా రాయుర్వేద గ్రంథమాల నొకదానిని స్థాపించి
గీర్వాణగ్రంథములను దెలుఁగుచేసి యాంధ్రులకృతజ్ఞతకుఁ బాత్రులైరి. మచిలీపట్టణములో స్థాపింపబడిన జాతీయకళాశాలాధికారులుకూడ భిన్న భిన్న కళా కావ్యములు నేర్పుటకుఁదగిన గ్రంథములు లేనందున నేగ్రంథములు పఠనీయములుగా నేర్పరుపవలయునాయని త్రొక్కులాటపడుచున్నారు. ఇది చదువుచెప్పువారుండి చదువుకొను గ్రంథములు లేనందునఁ గలుగు నిబ్బంది. ఇట్లె కొన్నియెడల గ్రంథము లున్నను వానినిఁ జదువువారుగాని, చెప్పువారుగాని యుండరు. ఉపయోగములేక పుస్తకములు చెదలుపట్టిపోవును. తెలుఁగులో బీజగణితము (Algebra) న్నది. క్షేత్రగణితము (mensuration) ఉన్నది. అట్టి గ్రంథములకు విశేషప్రచారము లేక యవి ప్రాచ్యలిఖితపుస్తక భాండాగారమునందు మూల డాగి యేలయుండవలయును? వాని నుపయోగించు గురువులు, నభ్యసించు విద్యార్థులునులేక. అట్లగుటచేఁ దెలుఁగులోఁగూడ 'నాల్&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>lscwzj8hni3uofjcq6o7grepmrl4741</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>సూచిక:సాళువ తిమ్మరసు మంత్రి చారిత్రము (తిమ్మరసు చారిత్రము) - Timmarasu Chaaritramu.pdf</title>
    <ns>106</ns>
    <id>214103</id>
    <revision>
      <id>559205</id>
      <timestamp>2026-06-13T06:05:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <comment>[[WP:AES|←]]Created page with ''</comment>
      <origin>559205</origin>
      <model>proofread-index</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="150" sha1="4pci03g8w07oo1bg53094la28n15ak2" xml:space="preserve">{{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template
|రకం=పుస్తకం
|శీర్షిక=తిమ్మరుసు
|భాష=te
|సంపుటి=
|రచయిత=రచయిత:గురుజాడ శ్రీ రామ మూర్తి
|అనువాదకులు=
|ఎడిటర్=
|చిత్రకర్త=
|పాఠశాల=
|ప్రచురణకర్త=
|చిరునామా=
|సంవత్సరం=1905
|ఆధారం=
|ISBN=
|OCLC=
|LCCN=
|BNF_ARK=
|ARC=
|మూలం=pdf
|బొమ్మ=1
|పురోగతి=X
|పుటలు=&lt;pagelist /&gt;
|సంపుటాలు=
|వ్యాఖ్యలు=
|వెడల్పు=
|సిఎస్ఎస్=
|పేజీ మొదటి వరుస=
|పేజీ చివరివరుస=
}}</text>
      <sha1>4pci03g8w07oo1bg53094la28n15ak2</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>559206</id>
      <parentid>559205</parentid>
      <timestamp>2026-06-13T06:05:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <origin>559206</origin>
      <model>proofread-index</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="150" sha1="guqv2frvltnsjc4dewh6zz8c8wop1th" xml:space="preserve">{{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template
|రకం=పుస్తకం
|శీర్షిక=తిమ్మరుసు
|భాష=te
|సంపుటి=
|రచయిత=రచయిత:గురుజాడ శ్రీ రామ మూర్తి
|అనువాదకులు=
|ఎడిటర్=
|చిత్రకర్త=
|పాఠశాల=
|ప్రచురణకర్త=
|చిరునామా=
|సంవత్సరం=1905
|ఆధారం=
|ISBN=
|OCLC=
|LCCN=
|BNF_ARK=
|ARC=
|మూలం=pdf
|బొమ్మ=3
|పురోగతి=X
|పుటలు=&lt;pagelist /&gt;
|సంపుటాలు=
|వ్యాఖ్యలు=
|వెడల్పు=
|సిఎస్ఎస్=
|పేజీ మొదటి వరుస=
|పేజీ చివరివరుస=
}}</text>
      <sha1>guqv2frvltnsjc4dewh6zz8c8wop1th</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>559207</id>
      <parentid>559206</parentid>
      <timestamp>2026-06-13T06:06:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <origin>559207</origin>
      <model>proofread-index</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="172" sha1="s2na45gnkzy6u7zn6o1frqm5svjvrhy" xml:space="preserve">{{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template
|రకం=పుస్తకం
|శీర్షిక=తిమ్మరుసు చారిత్ర
|భాష=te
|సంపుటి=
|రచయిత=రచయిత:గురుజాడ శ్రీ రామ మూర్తి
|అనువాదకులు=
|ఎడిటర్=
|చిత్రకర్త=
|పాఠశాల=
|ప్రచురణకర్త=
|చిరునామా=
|సంవత్సరం=1905
|ఆధారం=
|ISBN=
|OCLC=
|LCCN=
|BNF_ARK=
|ARC=
|మూలం=pdf
|బొమ్మ=3
|పురోగతి=X
|పుటలు=&lt;pagelist /&gt;
|సంపుటాలు=
|వ్యాఖ్యలు=
|వెడల్పు=
|సిఎస్ఎస్=
|పేజీ మొదటి వరుస=
|పేజీ చివరివరుస=
}}</text>
      <sha1>s2na45gnkzy6u7zn6o1frqm5svjvrhy</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>559209</id>
      <parentid>559207</parentid>
      <timestamp>2026-06-13T06:09:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <origin>559209</origin>
      <model>proofread-index</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="246" sha1="3fcb6rtxunr98yv9sm9ztle1frln05m" xml:space="preserve">{{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template
|రకం=పుస్తకం
|శీర్షిక=తిమ్మరుసు చారిత్ర
|భాష=te
|సంపుటి=
|రచయిత=[[రచయిత:గురజాడ శ్రీరామమూర్తి|గురజాడ శ్రీ రామమూర్తి]]
|అనువాదకులు=
|ఎడిటర్=
|చిత్రకర్త=
|పాఠశాల=
|ప్రచురణకర్త=
|చిరునామా=ఏలూరు
|సంవత్సరం=1905
|ఆధారం=
|ISBN=
|OCLC=
|LCCN=
|BNF_ARK=
|ARC=
|మూలం=pdf
|బొమ్మ=3
|పురోగతి=X
|పుటలు=&lt;pagelist /&gt;
|సంపుటాలు=
|వ్యాఖ్యలు=
|వెడల్పు=
|సిఎస్ఎస్=
|పేజీ మొదటి వరుస=
|పేజీ చివరివరుస=
}}</text>
      <sha1>3fcb6rtxunr98yv9sm9ztle1frln05m</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>559210</id>
      <parentid>559209</parentid>
      <timestamp>2026-06-13T06:11:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <origin>559210</origin>
      <model>proofread-index</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="330" sha1="ae8ssev3e8ws97bbe1w97aw9i629mf7" xml:space="preserve">{{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template
|రకం=పుస్తకం
|శీర్షిక=తిమ్మరుసు చారిత్ర
|భాష=te
|సంపుటి=
|రచయిత=[[రచయిత:గురజాడ శ్రీరామమూర్తి|గురజాడ శ్రీ రామమూర్తి]]
|అనువాదకులు=
|ఎడిటర్=
|చిత్రకర్త=
|పాఠశాల=
|ప్రచురణకర్త=[[రచయిత:మంత్రిప్రెగడ భుజంగరావు]]
|చిరునామా=ఏలూరు
|సంవత్సరం=1905
|ఆధారం=
|ISBN=
|OCLC=
|LCCN=
|BNF_ARK=
|ARC=
|మూలం=pdf
|బొమ్మ=3
|పురోగతి=X
|పుటలు=&lt;pagelist /&gt;
|సంపుటాలు=
|వ్యాఖ్యలు=
|వెడల్పు=
|సిఎస్ఎస్=
|పేజీ మొదటి వరుస=
|పేజీ చివరివరుస=
}}</text>
      <sha1>ae8ssev3e8ws97bbe1w97aw9i629mf7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>సూచిక:బాటసారి (Batasari).pdf</title>
    <ns>106</ns>
    <id>214104</id>
    <revision>
      <id>559211</id>
      <timestamp>2026-06-13T06:14:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <comment>[[WP:AES|←]]Created page with ''</comment>
      <origin>559211</origin>
      <model>proofread-index</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="61" sha1="44rnyefl5vjxprvqwiimtikw4bcwaw5" xml:space="preserve">{{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template
|రకం=పుస్తకం
|శీర్షిక=బాటసారి
|భాష=te
|సంపుటి=
|రచయిత=
|అనువాదకులు=
|ఎడిటర్=
|చిత్రకర్త=
|పాఠశాల=
|ప్రచురణకర్త=
|చిరునామా=
|సంవత్సరం=
|ఆధారం=
|ISBN=
|OCLC=
|LCCN=
|BNF_ARK=
|ARC=
|మూలం=pdf
|బొమ్మ=1
|పురోగతి=X
|పుటలు=&lt;pagelist /&gt;
|సంపుటాలు=
|వ్యాఖ్యలు=
|వెడల్పు=
|సిఎస్ఎస్=
|పేజీ మొదటి వరుస=
|పేజీ చివరివరుస=
}}</text>
      <sha1>44rnyefl5vjxprvqwiimtikw4bcwaw5</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>559212</id>
      <parentid>559211</parentid>
      <timestamp>2026-06-13T06:15:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <origin>559212</origin>
      <model>proofread-index</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="152" sha1="rpscbvu883n02x01v5pi7zbam0fax5z" xml:space="preserve">{{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template
|రకం=పుస్తకం
|శీర్షిక=బాటసారి
|భాష=te
|సంపుటి=
|రచయిత=[[రచయిత:అజ్జాడ ఆదిభట్ట నారాయణదాసు]]
|అనువాదకులు=
|ఎడిటర్=
|చిత్రకర్త=
|పాఠశాల=
|ప్రచురణకర్త=
|చిరునామా=
|సంవత్సరం=
|ఆధారం=
|ISBN=
|OCLC=
|LCCN=
|BNF_ARK=
|ARC=
|మూలం=pdf
|బొమ్మ=1
|పురోగతి=X
|పుటలు=&lt;pagelist /&gt;
|సంపుటాలు=
|వ్యాఖ్యలు=
|వెడల్పు=
|సిఎస్ఎస్=
|పేజీ మొదటి వరుస=
|పేజీ చివరివరుస=
}}</text>
      <sha1>rpscbvu883n02x01v5pi7zbam0fax5z</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:27th APLA Proceedings.pdf/63</title>
    <ns>104</ns>
    <id>214105</id>
    <revision>
      <id>559220</id>
      <timestamp>2026-06-13T07:08:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Brjswiki</username>
        <id>6801</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>559220</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5713" sha1="i94i1meya5vqqqywxg3qsidskob5z33" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Brjswiki&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;నకు వచ్చు జనుల సాంఘిక, వైజ్ఞానిక, రాజకీయాది పరిజ్ఞానము లెస్సగా తెలుసు కొన్నవాడు కావలెను, అంతేకాక పౌరధర్మము 
నెరిగి గ్రంథాలయ మండలి ఏతరగతి గ్రంథములు ఏ జనులకు ఉపచరించునో తెలుసుకొన గలిగిన విజ్ఞానము గలవాడై 
యుండవలెను.


గ్రంథాలయము కేవలము గ్రంథములను సేకరించిన నిలయము మాత్రము కాదనియు, కేవలము విశ్రాంతికి ఆశ్రయము కలిగించెడు స్థలము మాత్రమే కాదనియు గుర్తించవలసియున్నది. వైజ్ఞానిక మండలముందు కేంద్రస్థలమున అది సూర్యునివలె వైజ్ఞానిక 
కిరణములను ప్రసరింపజేసి వానిచుట్టునుగల పొమరలోకమందు అజ్ఞానాంధకారమును పూర్తిగ తొలగించునట్లు ఏర్పడవలసియున్నది. మానవజీవిత మందు గ్రంథాలయము ఉద్దీపింపచేయు శక్తిగ పరిణమించవలెను.


ఈ ఆశయములు ఫలించుటకు గ్రంథాలయ కార్యకలాపము ఇప్పుడున్న దానికంటె అత్యధికముగా వ్యాప్తి చెందవలసియున్నది. గ్రంథాలయములో చదువరుల వైజ్ఞానిక శ్రేణులను ఏర్పరచి ఒక విధానమును అనుసరించి గ్రంథపఠనము కావించ వలసియున్నది. ఒకేవిషయమును గూర్చి గ్రంధములు చదివినవారిని సమావేశపరచి చర్చలు జరిపించుటవలన ప్రయోజన మెక్కువగా నుండును. 
అవినీతి బోధకములును, సంఘవిధాన విచ్ఛేదకములును కాగల గ్రంథములను కాక, సద్గ్రంధములను చదువు కొనుటకు తగిన పరికరములను గ్రంథాలయములు యేర్పరచవలెను. అన్నిటికన్నను మిక్కిలి ముఖ్యమైన విషయమేమనగా గ్రంథాలయమందలి పుస్తకములు కేవలము విద్యాధికుల కుపకరించునవేకాక సామాన్య జనుల బుద్ధివికాసమున కుపకరించు గ్రంథములు కూడ 
ఉండవలెను,


ప్రస్తుత పరిస్థితులలో ప్రతి గ్రామమునకు ఒక్కొక్క గ్రంథాలయము నెల కొల్పుట సాధ్యము కాకపోవచ్చును. కనుక కొన్ని గ్రామములకు
కేంద్ర స్థలముగా నున్న పెద్ద గ్రామములో గ్రంథాలయమును నెలకొల్పి అందలి గ్రంథములు చుట్టుముట్టు గ్రామములవారి 
కందజేయుటకు తగిన విధానము ఏర్పరచవలెను. ఈ కోర్కె నెరవేరుటకు సంచార గ్రంథాలయోద్యమము తగిన సాధనము కాగలదు. 
ఇది గ్రామములందు అత్యావశ్యకముగా జరుగవలసిన మొదటి కార్యము. ప్రతి జిల్లాలోను, ఒక్కొక్క ఫిర్కాకు ఒక్కొక్క సంచార గ్రంథాలయము నెలకొల్పి ప్రతి దినము పరిసరములందు గల గ్రామముల వారికి గ్రంథముల నంద జేయుచుండవలెను. అంతేకాక
కేంద్ర గ్రంథాలయములో నున్న గ్రంథము లందు ఏఐదేసి గ్రంథములు చొప్పున ప్రతి గ్రామమునకు పంచి పెట్టి అవి గ్రామస్థులు 
చదివిన పిదప వాటిని తీసికొని మరి యేబదేసి చొప్పున గ్రామములకు అందజేయు చుండవలెను. ప్రతి గ్రామ మందును ఒక్కొక్క
గ్రంథాలయ శాఖ యేర్పడి అందొక సమర్థుడైన అధ్యక్షుడు నియమితుడై ఆ గ్రామస్థులు ఆయేబది పుస్తకములను తగినరీతిని ఉపయోగించునట్లు చేయుచుండవలెను.&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>i94i1meya5vqqqywxg3qsidskob5z33</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:27th APLA Proceedings.pdf/64</title>
    <ns>104</ns>
    <id>214106</id>
    <revision>
      <id>559222</id>
      <timestamp>2026-06-13T07:21:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Brjswiki</username>
        <id>6801</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>559222</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5717" sha1="1hc79kuau5p9rxfvbwfzpyeyosd5t56" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Brjswiki&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;చిత్తూరు జిల్లా కుప్పం గ్రామములో ఒక సంచార గ్రంథాలయము, తెనాలి తాలూకా పెదపాలెంలో 1985 లో ఒక బోటు గ్రంథాలయము నెలకొల్పబడినవని తెలుసుకొని సంతసించితిని. ఇది వాస్తముగా ప్రస్తుత పరిస్థితులలో కాదగిన నూతన ఉద్యమము.


గ్రంథాలయోద్యమము సార్థకమగుటకు మరియొక ఉపాయము కూడ కలదు. గ్రంథములను పంపి పుచ్చుకొనే విధానము యింగ్లండులో 
200 సంవత్సరములయి యున్నది. అది లాభసాటి విధానముగా కూడ యేర్పడినది. ఈ విధానమును అవలంబించిన 
గ్రంథాలయములకు సభ్యులు కాగోరు వారు మాసమునకు కొంత చందా చెల్లించుచుందురు. వారు ఎంత దూరస్థులముందున్నను వారికి వారు కోరే పుస్తకములను పంపుదురు. తపాలాఖర్చులు మాత్రము గ్రంథములు పుచ్చుకొనేవారు భరించెదరు. ఇట్లు స్వల్పమైన తపాలా ఖర్చులతో ఎంతవిలువగల గ్రంధమైనను సభ్యులు తెప్పించుకొని తిరిగి పంపవచ్చును. ఇట్టి విధానమును మనదేశములో విరివిగా వ్యాప్తిలోనికి తీసుకొని రావలసియున్నది, ఈ పైరెండు విధానములకంటెను ఎక్కువ మేర వ్యాపింపగల ఉపాయము మరి యొకటికలదు. దేశమందంతటికిని పెద్ద గ్రంథాలయము నొకటి నెలకొల్పి దానికి అనుబంధముగా ఆయాస్థలములలో రేగినట్లు ప్రతినగరమందును ఒక చిన్న గ్రంథాలయము ప్రతిపల్లెయందును అంతకంటె ఒక చిన్న గ్రంథాలయము చొప్పున దేశమందంతటను ఒకే సంస్థకు చెందిన 
విధాన మేర్పరచి గ్రంథాలయోద్యమము వ్యాపింపజేయవలెను. దేశమందలి నగర గ్రంథాలయములను పురపాలక సంస్థల వారున్ను, 
పల్లెల గ్రంథాలయములను స్థానిక పరిపాలనా సంస్థలవారున్ను, కేంద్ర గ్రంథాలయమును ప్రభుత్వమువారున్ను నెలకొల్పి 
పోషించవలెను. అన్ని గ్రంథాలయములున్ను వితరణ విధానమును పూర్తిగ అవలంబించవలెను, అప్పుడే దేశమందంతటను గ్రంథాలయోద్యమము సర్వాంగ సంపన్నమైన సంస్థగా పరిణ మించగలదు.


ఇంతేకాక మరియొక పని కూడ కావలసియున్నది. సంవత్సరమున కొకసారి సకల గ్రంథాలయ సభ్య మహాసమావేశము జరుగవలెను. 
ఆ సమావేశములో ఏయే గ్రంధములు నూతనముగా ప్రకటితములైనవో, ఏయే గ్రంథములు గ్రంథాలయములకు చేర్చవలెనో ఏయే గ్రంథములకు యెన్నెన్ని ప్రతులు అవసరమో చర్చించి, గ్రంథాలయముల నభివృద్ధి చేయుచుండవలెను. కొన్ని గ్రంథములు ఎంతో విలువగల విషయములు, ప్రశస్తి కలవే ఐనను వాటికి తగినంత ప్రకటన ప్రచారములు లేక పోవుటచే వాటి విషయము యితరులకు తెలియక పోవచ్చును. అట్టి గ్రంథములకు తగిన ప్రచారము కలుగుటకు ఈ మహా సమావేశములు చక్కగా ఉపకరించ గలవు.


గ్రంథాలయములు ఆకర్షనీయముగా ఉండుటకు ఒక ఉపాయము గలదు. గ్రంథాలయములున్న చోట్ల పురావస్తు, చిత్రవస్తు ప్రదర్శన ఆలయములు కూడ ఉండవలెను. అట్లున్న యెడల రెండు ప్రయోజనములు సిద్ధించును. ఆయాస్టలయములందు గల
వలెను.&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>1hc79kuau5p9rxfvbwfzpyeyosd5t56</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:27th APLA Proceedings.pdf/65</title>
    <ns>104</ns>
    <id>214107</id>
    <revision>
      <id>559225</id>
      <timestamp>2026-06-13T07:37:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Brjswiki</username>
        <id>6801</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>559225</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6211" sha1="3xnttq8u9n6iz0whynz0425svxi2t2w" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Brjswiki&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;చిత్రకారులకు తగినంత ప్రోత్సాహము కలుగును. వారు తమ చిత్రములను ఆయా చిత్రవస్తు ప్రదర్శనాలయములలో ప్రదర్శించు
కొనుటకు యత్నించి సహజముగా తమకు గల కళాభిజ్ఞతను వృద్ధిచేసుకొన గలుగుదురు, అంతేకాక ఆయా ప్రదర్శనాలయము లందు
అక్కడి చిత్ర విచిత్ర వస్తువులను సేకరించి ప్రదర్శించుటకు గూడ అక్కడివారు ప్రయత్నింతురు. ఇట్టి ప్రదర్శనాలయములు జన సామాన్యమునకు ఎక్కువ ఆకర్షణీయకముగా నుండగలవు. ఇవి విజ్ఞాన వ్యాప్తికి సాధనములు, వస్తువులను చూచి ఆనందించుటతో
పాటు వాటినిగూర్చి గ్రంథములు చదివి తెలుసుకొనవలెనను ఉత్సాహము కూడ జనించి జనులు గ్రంథాలయములను తమ 
విజ్ఞానాభివృద్ధికి ఎక్కువగా ఉపయోగించుకోగలరు.


మరియొక విషయము. పిల్లలకు తగిన గ్రంథాలయములనుకూడ నెలకొల్పుడని ప్రార్థించుచున్నాను. ఇంతకాలమున్నను 
గ్రంథాలయములు వయోజనుల కొరకే అను అభిప్రాయముతో నెలకొల్పబడినవి. ఇప్పుడిప్పుడు క్రొత్తగా బాలబాలికలకు కూడ 
ఉపచరించు గ్రంథాలయములు నెలకొల్పవలెనను సంకల్పము జనించినది. బాల విద్యాశిక్షణము వయోజన విద్యాశిక్షణమునకు 
భిన్నమయినది. బాలబాలికలను ఆకర్షించగల గ్రంథముల బొమ్మలతోను, వినోద ప్రకటనలతోను గ్రంథములు ఆకర్షణీయముగా 
నుండి క్రమక్రమముగా విజ్ఞానమందజేయవలయును. ఈ బాలగ్రంథాలయములను అనుబంధముగా చిత్రవస్తు ప్రదర్శనములు, కొయ్యబొమ్మల ప్రదర్శనములు, తోలుబొమ్మల ప్రదర్శనములు, సినీమా ప్రదర్శనము లుండవలెను. వీటిని చూచి ఆనందించు 
పిల్లలకు వీటిని గూర్చి ఇంకను తెలుసుకోవలెనను ఆసక్తి పుట్టించి గ్రంథములందు అభిరుచి ఎక్కువ చేసి వాటిని ఉపయోగించు 
విధానము అలవర్చవలెను. అందుకు తగిన శిక్షణ కూడ అటువంటి విధాన మేర్పరచి అందజేయవలెను.


ఈ విధముగా పరిణమించవలసిన ఉద్యమమునకు ధనము అధికముగా కావలసి యున్నదని నేను గుర్తించలేకపోలేదు. కాని 
ప్రజలు, ప్రభుత్వమువారు దీనిని గుర్తించి పూనుకొన్న యెడల ధనము సేకరించుట ఒక గొప్ప కష్టముకాదు. ఇంగ్లండులో 
గ్రంథాలయోద్యమమునకు సంవత్సరమునకు 20 లక్షల పౌనులు అనగా సుమారు 8 కోట్ల రూపాయలు వెచ్చించుచున్నారు. 
ఇదిగాక విశ్వవిద్యాలయములు, కళాశాలలు, బడులు, ప్రజల గ్రంథాలయములు ఎంతో ధనము ఖర్చు పెట్టుచున్నవి. 
ఇంగ్లండు, అమెరికా మొదలయిన దేశములందు గ్రంథాలయోద్యమము సంస్థావ్యవస్థ గలది. అచ్చట ప్రభుత్వచట్టములు గ్రంథాయోద్యమము గూర్చి ఏర్పడియున్నవి: గ్రంథాలయముల తనిఖీ సక్రమముగా జరుగు చున్నది. గ్రంథాలయములకు ప్రభుత్వవిరాళములున్నవి. గ్రంథాలయ సంస్థ అంతా విద్యాశాఖామంత్రి సమీక్షణకు లోబడి సాగుచున్నది. ప్రభుత్వమువారు
దేశమందంతటను గ్రంథాలయములను, సకలవస్తు ప్రదర్శనాలయములు, చిత్రకళా ప్రదర్శములను నెలకొల్పుచున్నారు. 
ఇందుకు కావలసినననము పన్నుల మూలమున సేకరించు చున్నారు. మన భారతదేశమున మదరాసు రాష్ట్రములో ఇట్టి 
చట్టము 1-4-50 నుండి అమలు లోనికి వచ్చియున్నది.&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>3xnttq8u9n6iz0whynz0425svxi2t2w</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:27th APLA Proceedings.pdf/66</title>
    <ns>104</ns>
    <id>214108</id>
    <revision>
      <id>559226</id>
      <timestamp>2026-06-13T07:40:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Brjswiki</username>
        <id>6801</id>
      </contributor>
      <comment>/* సమస్యాత్మకం */</comment>
      <origin>559226</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5777" sha1="ipdtivimsafid64qdk1gzj4ni389y0o" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;2&quot; user=&quot;Brjswiki&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;చాలకాలము క్రిందట నే జరుగవలసిన కార్యము ఇప్పటికైనను చెన్నపురి ప్రభుత్వము వారు నెరవేర్చినందుకు సంతోషించవలెను. 
కాని యింతటితో తృప్తి పొంది ఊరుకొన రాదు.ఇప్పుడు జరిగినపనివలన గ్రంథాలయ సంస్థకు ప్రతిమాకారము మాత్రము ఏర్పడినవి.
సర్వాంగ సంపన్నమైన ఒక గ్రంథాలయ సంస్థ రాష్ట్రమందేవ్పడవలెనన్న మహా విషయము ఇంత కాలమునకైనను ప్రభుత్వము గుర్తించినది.


మనము అసలు విషయము కంటే పై మెరుగులకు హెచ్చు ప్రాథావ్యమునిచ్చు
చుందుము, గ్రంథాలయములను స్థాపించుటలో భవనముల కొరకు హెచ్చు ధనమును
వినియోగించి దీని అను పిన కార్యక్రమమునకు డబ్బులేక బాధపడుమము. భవన నిర్మాణ
సందర్భమున చూపు శ్రద్ధలో సమైనా గ్రంథాలయ నిర్వహణములో మన కుండుట
లేదు. ప్రజానీకమునకై నెలకొల్పిన గ్రంథాలయములు నేనిదివరకు చెప్పినట్లు సరస్వతీ
నిలయములుగ ఎన్నవలెను. ఈ సక్వతీ నిలయమునకు విద్యారాధన అనుదినము జరుగు
చుండవలెను. ఇందలి గ్రంధములు పురుగులనోటపడి పాడుకాకుండ చదవరుల జ్ఞానాభి
వృద్ధికి ఉపచరించునట్లు చూడవలయును,
మన ప్రాచీనులు విద్యా ప్రచారము కావించుటకు అవలంబించిన విధానము
మనకు మార్గదర్శకముగా పెట్టుకోవలెను. మన ప్రాచీన ఋషులు ఒక్కొక్కరు
ఒక్కొక్క గ్రంథాలయముగా దేశమందు సంచరించి జనుల విద్యావ్యాప్తికి, విజ్ఞాన
సంపత్తికి, ఆధ్యాత్మిక కత్త్వబోధకు తోడ్పడియుండిరి. వారి ఆశ్రమములు గురుకుల
నివేశనములు, గ్రంథాలయములుగానే శోభిల్లినవి. మరి కొంతకాలమునకు బౌద్ధ విహార
ములు గ్రంథాలయములై యుండెను. బౌద్ధ యుగములో వేలకొలది గ్రంథములు గల
గ్రంథాలయములు పెక్కు వెలసి యుండెను, వాటికి రాజులు, ధనవంతులు అమితముగా
ధన సహాయము చేసి యుండిరి. పాఠలీపుత్రమందు ఒక గ్రంథాలయము వెలసినది,
నలందాలో వెలసిన గ్రంథాలయము తొమ్మిది అంతస్థులుగల మహాలయమునందు వేల
కొలది పుస్తకములతో నిండియుండెను; ప్రపంచమందలి పెక్కుతావులనుండి ఈనలందా
విద్యాపీఠమునకు విద్యార్థుల సేకులు వచ్చి ఈ గ్రంథాలయమందలి గ్రంథముల ప్రతులను
వ్రాసుకొని వెళ్ళుచుండిరి.
&quot;ఐత్సింగ్” చెప్పినట్లు జంబూద్వీపమందు ఈ నలందా విద్యాపీఠము మహో
న్నతమైన సరస్వతీ నిలయముగా ప్రకాశించుచుండెను. ఓ దంతపురము, విక్రమశిల
మొదలైన స్థలములందు సైతము గొప్ప గ్రంథాలయములుగల విద్యాపీఠములు వెలసి
ప్రాచీన కాలమందలి గ్రంథాలయములు, విద్యాపీఠములు ఎట్లు మహోన్నత
దశయందుండెనో తెలుసుకొనుటకు ఇక్కడివారు దూరదేశములకు పోనక్కరలేదు.
మీకు అత్యంత ప్రియమైన ఈ తెలంగాణా మండలమునందే విశిష్టమైన విఖ్యాతిగల
విద్యాపీఠము వెలసియుండెను. చాళుక్య రాజగు 'రాయనారాయణరాజు' కొలువులో
సేనానాయకుడుగా నుండిన మనుసూదనుడు వాడికి సమీపమునగల నాగయ్యగరమున&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ipdtivimsafid64qdk1gzj4ni389y0o</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>559244</id>
      <parentid>559226</parentid>
      <timestamp>2026-06-13T09:33:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Brjswiki</username>
        <id>6801</id>
      </contributor>
      <origin>559244</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5781" sha1="r78egakoccan6cbnggjc7n45ye0k88a" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;2&quot; user=&quot;Brjswiki&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;చాలకాలము క్రిందట నే జరుగవలసిన కార్యము ఇప్పటికైనను చెన్నపురి ప్రభుత్వము వారు నెర వేర్చినందుకు సంతోషించవలెను. 
కాని యింతటితో తృప్తి పొంది ఊరుకొనరాదు. ఇప్పుడు జరిగినపనివలన గ్రంథాలయ సంస్థకు ప్రతిమాకారము మాత్రము ఏర్పడినవి.
సర్వాంగ సంపన్నమైన ఒక గ్రంథాలయ సంస్థ రాష్ట్రమందేవ్పడవలెనన్న మహా విషయము ఇంతకాలమునకైనను ప్రభుత్వము 
గుర్తించినది.


మనము అసలు విషయము కంటే పై మెరుగులకు హెచ్చు ప్రాథావ్యమునిచ్చు చుందుము, గ్రంథాలయములను స్థాపించుటలో 
భవనముల కొరకు హెచ్చు ధనమును వినియోగించి దీని అనుదిన కార్యక్రమమునకు డబ్బులేక బాధపడుదుము. భవన నిర్మాణ
సందర్భమున చూపు శ్రద్ధలో సమైనా గ్రంథాలయ నిర్వహణములో మన కుండుట
లేదు. ప్రజానీకమునకై నెలకొల్పిన గ్రంథాలయములు నేనిదివరకు చెప్పినట్లు సరస్వతీ
నిలయములుగ ఎన్నవలెను. ఈ సక్వతీ నిలయమునకు విద్యారాధన అనుదినము జరుగు
చుండవలెను. ఇందలి గ్రంధములు పురుగులనోటపడి పాడుకాకుండ చదవరుల జ్ఞానాభి
వృద్ధికి ఉపచరించునట్లు చూడవలయును,
మన ప్రాచీనులు విద్యా ప్రచారము కావించుటకు అవలంబించిన విధానము
మనకు మార్గదర్శకముగా పెట్టుకోవలెను. మన ప్రాచీన ఋషులు ఒక్కొక్కరు
ఒక్కొక్క గ్రంథాలయముగా దేశమందు సంచరించి జనుల విద్యావ్యాప్తికి, విజ్ఞాన
సంపత్తికి, ఆధ్యాత్మిక కత్త్వబోధకు తోడ్పడియుండిరి. వారి ఆశ్రమములు గురుకుల
నివేశనములు, గ్రంథాలయములుగానే శోభిల్లినవి. మరి కొంతకాలమునకు బౌద్ధ విహార
ములు గ్రంథాలయములై యుండెను. బౌద్ధ యుగములో వేలకొలది గ్రంథములు గల
గ్రంథాలయములు పెక్కు వెలసి యుండెను, వాటికి రాజులు, ధనవంతులు అమితముగా
ధన సహాయము చేసి యుండిరి. పాఠలీపుత్రమందు ఒక గ్రంథాలయము వెలసినది,
నలందాలో వెలసిన గ్రంథాలయము తొమ్మిది అంతస్థులుగల మహాలయమునందు వేల
కొలది పుస్తకములతో నిండియుండెను; ప్రపంచమందలి పెక్కుతావులనుండి ఈనలందా
విద్యాపీఠమునకు విద్యార్థుల సేకులు వచ్చి ఈ గ్రంథాలయమందలి గ్రంథముల ప్రతులను
వ్రాసుకొని వెళ్ళుచుండిరి.
&quot;ఐత్సింగ్” చెప్పినట్లు జంబూద్వీపమందు ఈ నలందా విద్యాపీఠము మహో
న్నతమైన సరస్వతీ నిలయముగా ప్రకాశించుచుండెను. ఓ దంతపురము, విక్రమశిల
మొదలైన స్థలములందు సైతము గొప్ప గ్రంథాలయములుగల విద్యాపీఠములు వెలసి
ప్రాచీన కాలమందలి గ్రంథాలయములు, విద్యాపీఠములు ఎట్లు మహోన్నత
దశయందుండెనో తెలుసుకొనుటకు ఇక్కడివారు దూరదేశములకు పోనక్కరలేదు.
మీకు అత్యంత ప్రియమైన ఈ తెలంగాణా మండలమునందే విశిష్టమైన విఖ్యాతిగల
విద్యాపీఠము వెలసియుండెను. చాళుక్య రాజగు 'రాయనారాయణరాజు' కొలువులో
సేనానాయకుడుగా నుండిన మనుసూదనుడు వాడికి సమీపమునగల నాగయ్యగరమున&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>r78egakoccan6cbnggjc7n45ye0k88a</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>559253</id>
      <parentid>559244</parentid>
      <timestamp>2026-06-13T10:22:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Brjswiki</username>
        <id>6801</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>559253</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5822" sha1="nrawn7bzd29dfxnt61ujaf4rhk3htf3" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Brjswiki&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;చాలకాలము క్రిందట నే జరుగవలసిన కార్యము ఇప్పటికైనను చెన్నపురి ప్రభుత్వము వారు నెర వేర్చినందుకు సంతోషించవలెను. 
కాని యింతటితో తృప్తి పొంది ఊరుకొనరాదు. ఇప్పుడు జరిగినపనివలన గ్రంథాలయ సంస్థకు ప్రతిమాకారము మాత్రము ఏర్పడినవి.
సర్వాంగ సంపన్నమైన ఒక గ్రంథాలయ సంస్థ రాష్ట్రమందేవ్పడవలెనన్న మహా విషయము ఇంతకాలమునకైనను ప్రభుత్వము 
గుర్తించినది.


మనము అసలు విషయము కంటే పై మెరుగులకు హెచ్చు ప్రాథాన్యమునిచ్చు చుందుము. గ్రంథాలయములను స్థాపించుటలో 
భవనముల కొరకు హెచ్చు ధనమును వినియోగించి దీని అనుదిన కార్యక్రమమునకు డబ్బులేక బాధపడుదుము. భవన నిర్మాణ
సందర్భమున చూపు శ్రద్ధలో సగమైనా గ్రంథాలయ నిర్వహణములో మన కుండుట లేదు. ప్రజానీకమునకై నెలకొల్పిన 
గ్రంథాలయములు నేనిదివరకు చెప్పినట్లు సరస్వతీ నిలయములుగ ఎన్నవలెను. ఈ సరస్వతి నిలయమునకు విద్యారాధన 
అనుదినము జరుగు చుండవలెను. ఇందలి గ్రంధములు పురుగులనోటపడి పాడుకాకుండ చదవరుల జ్ఞానాభివృద్ధికి ఉపచరించునట్లు చూడవలయును.


మన ప్రాచీనులు విద్యా ప్రచారము కావించుటకు అవలంబించిన విధానము మనకు మార్గదర్శకముగా పెట్టుకోవలెను. మన ప్రాచీన ఋషులు ఒక్కొక్కరు ఒక్కొక్క గ్రంథాలయముగా దేశమందు సంచరించి జనుల విద్యావ్యాప్తికి, విజ్ఞాన సంపత్తికి, ఆధ్యాత్మిక తత్త్వబోధకు తోడ్పడియుండిరి. వారి ఆశ్రమములు గురుకుల నివేశనములు, గ్రంథాలయములుగానే శోభిల్లినవి. మరి కొంతకాలమునకు బౌద్ధ 
విహారములు గ్రంథాలయములై యుండెను. బౌద్ధ యుగములో వేలకొలది గ్రంథములు గల గ్రంథాలయములు పెక్కు వెలసి 
యుండెను, వాటికి రాజులు, ధనవంతులు అమితముగా ధన సహాయము చేసి యుండిరి. పాఠలీపుత్రమందు ఒక గ్రంథాలయము వెలసినది. నలందాలో వెలసిన గ్రంథాలయము తొమ్మిది అంతస్థులుగల మహాలయమునందు వేల కొలది పుస్తకములతో నిండి
యుండెను; ప్రపంచమందలి పెక్కుతావులనుండి ఈనలందా విద్యాపీఠమునకు విద్యార్థుల సేకులు వచ్చి ఈ గ్రంథాలయమందలి గ్రంథముల ప్రతులను వ్రాసుకొని వెళ్ళుచుండిరి.


&quot;ఐత్సింగ్” చెప్పినట్లు జంబూద్వీపమందు ఈ నలందా విద్యాపీఠము మహోన్నతమైన సరస్వతీ నిలయముగా ప్రకాశించుచుండెను. 
ఓదంతపురము, విక్రమశిల మొదలైన స్థలములందు సైతము గొప్ప గ్రంథాలయములుగల విద్యాపీఠములు వెలసి యుండేను.  


ప్రాచీన కాలమందలి గ్రంథాలయములు, విద్యాపీఠములు ఎట్లు మహోన్నత దశయందుండెనో తెలుసుకొనుటకు ఇక్కడివారు దూరదేశములకు పోనక్కరలేదు. మీకు అత్యంత ప్రియమైన ఈ తెలంగాణా మండలమునందే విశిష్టమైన విఖ్యాతిగల విద్యాపీఠము వెలసియుండెను. చాళుక్య రాజగు 'రాయనారాయణరాజు' కొలువులో సేనానాయకుడుగా నుండిన మనుసూదనుడు వాడికి 
సమీపమునగల నాగయు నగరమున&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>nrawn7bzd29dfxnt61ujaf4rhk3htf3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శశిరేఖాపరిణయము.pdf/20</title>
    <ns>104</ns>
    <id>214109</id>
    <revision>
      <id>559227</id>
      <timestamp>2026-06-13T07:41:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vandanapu Saidhiraj</username>
        <id>7301</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;లలనామణి నీకుఁగల, చెలువము గణుమప శేషునివళమా వలరాజు బారి కొర్వక, వలపువ సీసాగనుఁ గొంత వర్ణన సేతున్.&lt;/poem&gt;|ref=172}} {{Telugu poem|type=సీ.|lines=&lt;poem&gt;నీఫాలకలముతో నెనగాక జాబిల్లి తొల్తనే వసుధ...'</comment>
      <origin>559227</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4259" sha1="exlkpm1v6kic6tgm6een2j7fb35fxl1" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Vandanapu Saidhiraj&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;లలనామణి నీకుఁగల, చెలువము గణుమప శేషునివళమా
వలరాజు బారి కొర్వక, వలపువ సీసాగనుఁ గొంత వర్ణన సేతున్.&lt;/poem&gt;|ref=172}}
{{Telugu poem|type=సీ.|lines=&lt;poem&gt;నీఫాలకలముతో నెనగాక జాబిల్లి తొల్తనే వసుధలో దూష్యుఁ డయ్యె
నీకన్నుబొములతో నెనగాక వరువిల్లు కుంటయై మిక్కిలి గంటులొదవె
నీ మోవికాంతితో నెనగాక పవడంబు కాఠిన్యమై చేతికట్లఁ బడియె
నీ మేనిచాయతో నెనగాక కనకంబు కమటంబులఁ జొచ్చి కాక నొందె&lt;/poem&gt;|ref=172}}
{{Telugu poem|type=తే.|lines=&lt;poem&gt;తెరవ నీరుచయ. గముతో దీటు గాక, పటుకరం జైనజక్కవల్ పక్షు లయ్యే
బోఁటి విను నీదుకౌనుతో సాటిగాక, గురుతరం బగు సింగము ల్లుహలు సొచ్చె.&lt;/poem&gt;|ref=173}}
{{Telugu poem|type=వ.|lines=&lt;poem&gt;అని వెండియు.&lt;/poem&gt;|ref=174}}
శా. బాలా నీమృదు గాన మాధురిమచే భావంబు నీరయ్యె ని
న్నాలోకించిన నాదుచూడ్కులకు నానందంబు వర్ధిల్లె నీ
లీలో ద్యానవిహారము ననిన హాళిం జెంచె నాచిత్త మో
లోలాక్షీ ననుఁ గాము బాణములకు లోఁజేయకే వేఁడెదన్.
క. అని సౌభద్రుఁడు పల్కిన, విని కోమలి సంతసించి విజయ తనూజుం
గనుఁగొని హాసాసన యై, వినయంబున నిట్టులనియె వీరాగ్రణితోన్.
ఉ. మేరుగిరీంద్ర ధైర్యజిత మేదినిఁ గామిను లెంచిచూచినకొ
ధీరతఁ బాపనేర రని తెల్పి శుకంబును గాన కీవని&quot;
వారిజనేత్రుల స్వీడిచి వాసిగ వచ్చితిఁ జిల్క
కారుణికాగ్ర గణ్య యని కంజదళేక్షణ విన్న వించినన్.
చ. జలధర వేణిపల్కులకు సంతసమొంది సుభద్ర సూనుఁ డా
చిలుకలకొల్కి కిట్లనియె జిల్కలు నీవలెఁ బల్క నేర్చు నే
కలికిరొ చిల్క పైనమత గల్గినఁ గైకొను సంశయించిన
ఋుమరు మాట లేమిటికిఁ బుకజలోచన కొం కికేటికిన్.
క. ఆమాటకు బింబాధరి, మోమోటము మాని పల్కె ముద మలరంగా
సామాన్యమె పరపురుషుల, సామాన్యముఁ జేరి సఖులు సంభాషింపస్,
క. వలవనిసుద్దులు వల దీ, చిలుకను దయచేయు మింక జేరెద సఖుల
పలుమరు పల్కుట మాకుం, గులధర్మముగాదు దేవ కోపింపకుమీ,
ప. అనిన విని సౌభద్రుం డి ట్లనియె.
చ. పరపురుషుం డటంచు ననుఁ బల్కఁగ నో రెటు లాడె బాల్యమం
దిరువురఁ జూచి నీజనకు లిద్దఱుపల్కి సపల్కు లన్నియుజ్
174
175
176
177
178
179
180
181&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>exlkpm1v6kic6tgm6een2j7fb35fxl1</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>559232</id>
      <parentid>559227</parentid>
      <timestamp>2026-06-13T08:00:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vandanapu Saidhiraj</username>
        <id>7301</id>
      </contributor>
      <origin>559232</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4622" sha1="6ykrho9rk81062o46gjdpylwg435osp" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Vandanapu Saidhiraj&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;లలనామణి నీకుఁగల, చెలువము గణుమప శేషునివళమా
వలరాజు బారి కొర్వక, వలపువ సీసాగనుఁ గొంత వర్ణన సేతున్.&lt;/poem&gt;|ref=172}}
{{Telugu poem|type=సీ.|lines=&lt;poem&gt;నీఫాలకలముతో నెనగాక జాబిల్లి తొల్తనే వసుధలో దూష్యుఁ డయ్యె
నీకన్నుబొములతో నెనగాక వరువిల్లు కుంటయై మిక్కిలి గంటులొదవె
నీ మోవికాంతితో నెనగాక పవడంబు కాఠిన్యమై చేతికట్లఁ బడియె
నీ మేనిచాయతో నెనగాక కనకంబు కమటంబులఁ జొచ్చి కాక నొందె&lt;/poem&gt;|ref=172}}
{{Telugu poem|type=తే.|lines=&lt;poem&gt;తెరవ నీరుచయ. గముతో దీటు గాక, పటుకరం జైనజక్కవల్ పక్షు లయ్యే
బోఁటి విను నీదుకౌనుతో సాటిగాక, గురుతరం బగు సింగము ల్లుహలు సొచ్చె.&lt;/poem&gt;|ref=173}}
{{Telugu poem|type=వ.|lines=&lt;poem&gt;అని వెండియు.&lt;/poem&gt;|ref=174}}
{{Telugu poem|type=శా.|lines=&lt;poem&gt;బాలా నీమృదు గాన మాధురిమచే భావంబు నీరయ్యె ని
న్నాలోకించిన నాదుచూడ్కులకు నానందంబు వర్ధిల్లె నీ
లీలో ద్యానవిహారము న్గనిన హాళిం జెందె నాచిత్త మో
లోలాక్షీ ననుఁ గాముబాణములకు౯ లోఁజేయకే వేఁడెదన్.&lt;/poem&gt;|ref=175}}
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;అని సౌభద్రుఁడు పల్కిన, విని కోమలి సంతసించి విజయ తనూజుం
గనుఁగొని హాసాసన యై, వినయంబున నిట్టులనియె వీరాగ్రణితోన్.&lt;/poem&gt;|ref=176}}
{{Telugu poem|type=ఉ.|lines=&lt;poem&gt;మేరుగిరీంద్ర ధైర్యజిత మేదినిఁ గామిను లెంచిచూచిన౯
ధీరతఁ బాపనేర రని తెల్పి శుకంబును గాన కీవని౯
వారిజనేత్రుల స్వీడిచి వాసిగ వచ్చితిఁ జిల్క నియవే
కారుణికాగ్రగణ్య యని కంజదళేక్షణ విన్నవించినన్.&lt;/poem&gt;|ref=177}}
{{Telugu poem|type=చ.|lines=&lt;poem&gt;జలధరవేణిపల్కులకు సంతసమొంది సుభద్రసూనుఁ డా
చిలుకలకొల్కి కిట్లనియె జిల్కలు నీవలెఁ బల్క నేర్చునే
కలికిరొ చిల్క పైనమత గల్గినఁ గైకొను సంశయించిన౯
ఋుమరు మాట లేమిటికిఁ బుకజలోచన కొం కికేటికిన్.&lt;/poem&gt;|ref=178}}
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;ఆమాటకు బింబాధరి, మోమోటము మాని పల్కె ముద మలరంగా
సామాన్యమె పరపురుషుల, సామాన్యముఁ జేరి సఖులు సంభాషింపన్.&lt;/poem&gt;|ref=179}}
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;వలవనిసుద్దులు వల దీ,చిలుకను దయచేయు మింక జేరెద సఖుల౯
పలుమరు పల్కుట మాకుం, గులధర్మముగాదు దేవ కోపింపకుమీ,&lt;/poem&gt;|ref=180}}
{{Telugu poem|type=ప.|lines=&lt;poem&gt;అనిన విని సౌభద్రుం డి ట్లనియె.&lt;/poem&gt;|ref=181}}
{{Telugu poem|type=చ.|lines=&lt;poem&gt;పరపురుషుం డటంచు ననుఁ బల్కఁగ నో రెటు లాడె బాల్యమం
దిరువురఁ జూచి నీజనకు లిద్ధఱుపల్కిసపల్కు లన్నియు౯&lt;/poem&gt;}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>6ykrho9rk81062o46gjdpylwg435osp</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>559233</id>
      <parentid>559232</parentid>
      <timestamp>2026-06-13T08:00:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vandanapu Saidhiraj</username>
        <id>7301</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>559233</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4622" sha1="qz3eip63bmn02m3g4ju2ihsvz2itlvv" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Vandanapu Saidhiraj&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;లలనామణి నీకుఁగల, చెలువము గణుమప శేషునివళమా
వలరాజు బారి కొర్వక, వలపువ సీసాగనుఁ గొంత వర్ణన సేతున్.&lt;/poem&gt;|ref=172}}
{{Telugu poem|type=సీ.|lines=&lt;poem&gt;నీఫాలకలముతో నెనగాక జాబిల్లి తొల్తనే వసుధలో దూష్యుఁ డయ్యె
నీకన్నుబొములతో నెనగాక వరువిల్లు కుంటయై మిక్కిలి గంటులొదవె
నీ మోవికాంతితో నెనగాక పవడంబు కాఠిన్యమై చేతికట్లఁ బడియె
నీ మేనిచాయతో నెనగాక కనకంబు కమటంబులఁ జొచ్చి కాక నొందె&lt;/poem&gt;|ref=172}}
{{Telugu poem|type=తే.|lines=&lt;poem&gt;తెరవ నీరుచయ. గముతో దీటు గాక, పటుకరం జైనజక్కవల్ పక్షు లయ్యే
బోఁటి విను నీదుకౌనుతో సాటిగాక, గురుతరం బగు సింగము ల్లుహలు సొచ్చె.&lt;/poem&gt;|ref=173}}
{{Telugu poem|type=వ.|lines=&lt;poem&gt;అని వెండియు.&lt;/poem&gt;|ref=174}}
{{Telugu poem|type=శా.|lines=&lt;poem&gt;బాలా నీమృదు గాన మాధురిమచే భావంబు నీరయ్యె ని
న్నాలోకించిన నాదుచూడ్కులకు నానందంబు వర్ధిల్లె నీ
లీలో ద్యానవిహారము న్గనిన హాళిం జెందె నాచిత్త మో
లోలాక్షీ ననుఁ గాముబాణములకు౯ లోఁజేయకే వేఁడెదన్.&lt;/poem&gt;|ref=175}}
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;అని సౌభద్రుఁడు పల్కిన, విని కోమలి సంతసించి విజయ తనూజుం
గనుఁగొని హాసాసన యై, వినయంబున నిట్టులనియె వీరాగ్రణితోన్.&lt;/poem&gt;|ref=176}}
{{Telugu poem|type=ఉ.|lines=&lt;poem&gt;మేరుగిరీంద్ర ధైర్యజిత మేదినిఁ గామిను లెంచిచూచిన౯
ధీరతఁ బాపనేర రని తెల్పి శుకంబును గాన కీవని౯
వారిజనేత్రుల స్వీడిచి వాసిగ వచ్చితిఁ జిల్క నియవే
కారుణికాగ్రగణ్య యని కంజదళేక్షణ విన్నవించినన్.&lt;/poem&gt;|ref=177}}
{{Telugu poem|type=చ.|lines=&lt;poem&gt;జలధరవేణిపల్కులకు సంతసమొంది సుభద్రసూనుఁ డా
చిలుకలకొల్కి కిట్లనియె జిల్కలు నీవలెఁ బల్క నేర్చునే
కలికిరొ చిల్క పైనమత గల్గినఁ గైకొను సంశయించిన౯
ఋుమరు మాట లేమిటికిఁ బుకజలోచన కొం కికేటికిన్.&lt;/poem&gt;|ref=178}}
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;ఆమాటకు బింబాధరి, మోమోటము మాని పల్కె ముద మలరంగా
సామాన్యమె పరపురుషుల, సామాన్యముఁ జేరి సఖులు సంభాషింపన్.&lt;/poem&gt;|ref=179}}
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;వలవనిసుద్దులు వల దీ,చిలుకను దయచేయు మింక జేరెద సఖుల౯
పలుమరు పల్కుట మాకుం, గులధర్మముగాదు దేవ కోపింపకుమీ,&lt;/poem&gt;|ref=180}}
{{Telugu poem|type=ప.|lines=&lt;poem&gt;అనిన విని సౌభద్రుం డి ట్లనియె.&lt;/poem&gt;|ref=181}}
{{Telugu poem|type=చ.|lines=&lt;poem&gt;పరపురుషుం డటంచు ననుఁ బల్కఁగ నో రెటు లాడె బాల్యమం
దిరువురఁ జూచి నీజనకు లిద్ధఱుపల్కిసపల్కు లన్నియు౯&lt;/poem&gt;}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>qz3eip63bmn02m3g4ju2ihsvz2itlvv</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>559235</id>
      <parentid>559233</parentid>
      <timestamp>2026-06-13T08:03:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vandanapu Saidhiraj</username>
        <id>7301</id>
      </contributor>
      <origin>559235</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4309" sha1="4hg0baux76tuebjeqsbrvbz3n19bae9" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Vandanapu Saidhiraj&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;లలనామణి నీకుఁగల, చెలువము గణుమప శేషునివళమా
వలరాజు బారి కొర్వక, వలపువ సీసాగనుఁ గొంత వర్ణన సేతున్.&lt;/poem&gt;|ref=172}}
{{Telugu poem|type=సీ.|lines=&lt;poem&gt;నీఫాలకలముతో నెనగాక జాబిల్లి తొల్తనే వసుధలో దూష్యుఁ డయ్యె
నీకన్నుబొములతో నెనగాక వరువిల్లు కుంటయై మిక్కిలి గంటులొదవె
నీ మోవికాంతితో నెనగాక పవడంబు కాఠిన్యమై చేతికట్లఁ బడియె
నీ మేనిచాయతో నెనగాక కనకంబు కమటంబులఁ జొచ్చి కాక నొందె&lt;/poem&gt;|ref=172}}
{{Telugu poem|type=తే.|lines=&lt;poem&gt;తెరవ నీరుచయ. గముతో దీటు గాక, పటుకరం జైనజక్కవల్ పక్షు లయ్యే
బోఁటి విను నీదుకౌనుతో సాటిగాక, గురుతరం బగు సింగము ల్లుహలు సొచ్చె.&lt;/poem&gt;|ref=173}}
{{Telugu poem|type=వ.|lines=&lt;poem&gt;అని వెండియు.&lt;/poem&gt;|ref=174}}
{{Telugu poem|type=శా.|lines=&lt;poem&gt;బాలా నీమృదు గాన మాధురిమచే భావంబు నీరయ్యె ని
న్నాలోకించిన నాదుచూడ్కులకు నానందంబు వర్ధిల్లె నీ
లీలో ద్యానవిహారము న్గనిన హాళిం జెందె నాచిత్త మో
లోలాక్షీ ననుఁ గాముబాణములకు౯ లోఁజేయకే వేఁడెదన్.&lt;/poem&gt;|ref=175}}
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;అని సౌభద్రుఁడు పల్కిన, విని కోమలి సంతసించి విజయ తనూజుం
గనుఁగొని హాసాసన యై, వినయంబున నిట్టులనియె వీరాగ్రణితోన్.&lt;/poem&gt;|ref=176}}
{{Telugu poem|type=ఉ.|lines=&lt;poem&gt;మేరుగిరీంద్ర ధైర్యజిత మేదినిఁ గామిను లెంచిచూచిన౯
ధీరతఁ బాపనేర రని తెల్పి శుకంబును గాన కీవని౯
వారిజనేత్రుల స్వీడిచి వాసిగ వచ్చితిఁ జిల్క నియవే
కారుణికాగ్రగణ్య యని కంజదళేక్షణ విన్నవించినన్.&lt;/poem&gt;|ref=177}}
{{Telugu poem|type=చ.|lines=&lt;poem&gt;జలధరవేణిపల్కులకు సంతసమొంది సుభద్రసూనుఁ డా
చిలుకలకొల్కి కిట్లనియె జిల్కలు నీవలెఁ బల్క నేర్చునే
కలికిరొ చిల్క పైనమత గల్గినఁ గైకొను సంశయించిన౯
ఋుమరు మాట లేమిటికిఁ బుకజలోచన కొం కికేటికిన్.&lt;/poem&gt;|ref=178}}
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;ఆమాటకు బింబాధరి, మోమోటము మాని పల్కె ముద మలరంగా
సామాన్యమె పరపురుషుల, సామాన్యముఁ జేరి సఖులు సంభాషింపన్.&lt;/poem&gt;|ref=179}}
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;వలవనిసుద్దులు వల దీ,చిలుకను దయచేయు మింక జేరెద సఖుల౯
పలుమరు పల్కుట మాకుం, గులధర్మముగాదు దేవ కోపింపకుమీ,&lt;/poem&gt;|ref=180}}
{{Telugu poem|type=ప.|lines=&lt;poem&gt;అనిన విని సౌభద్రుం డి ట్లనియె.&lt;/poem&gt;|ref=181}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>4hg0baux76tuebjeqsbrvbz3n19bae9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:సంగ్రహ వ్యాకరణం.pdf/1</title>
    <ns>104</ns>
    <id>214110</id>
    <revision>
      <id>559231</id>
      <timestamp>2026-06-13T07:54:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ashwith nagendra</username>
        <id>7340</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>559231</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="393" sha1="c1k2m2m2n9g1wpdcskwxnzzfn2oajt6" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Ashwith nagendra&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{Center|SANGRAHA}}
{{Center|VYAKARANAM}}


{{Center|An Elementary Telugu Grammar}}
{{Center|for the use of Schools}}


{{Center|BY}} 
{{Center|RAO BAHDADUR}}
{{Center|K. VIRESALINGAM PANTULU}}
{{Center|Late Telugu Pandit, Presidency College}}


{{Center|TWENTY SEVENTH EDITION}} 


{{Center|PRINTED BY}}
{{Center|THE SREE SATYANANDA PRESS}}
{{Center|RAJAHMUNDRY}}
{{Center|1930}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>c1k2m2m2n9g1wpdcskwxnzzfn2oajt6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శశిరేఖాపరిణయము.pdf/21</title>
    <ns>104</ns>
    <id>214111</id>
    <revision>
      <id>559234</id>
      <timestamp>2026-06-13T08:02:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vandanapu Saidhiraj</username>
        <id>7301</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'మరచితే యావనం బనెడు మాంద్యము గప్పిన విఱ్ఱవీఁగుచుక్ పరిపరిరీతులం బలుకఁ బాడియె నీకు సరోజలోచనా. ఉత్సాహము. కోమలాంగి నిన్ను నేను కోరినందు కేమి నా 21 182 కామితంబు వ్యర్థమాయెఁ గాము...'</comment>
      <origin>559234</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4210" sha1="gmfs8tlazcnyw21vd1st1aoohofz9b8" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Vandanapu Saidhiraj&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;మరచితే యావనం బనెడు మాంద్యము గప్పిన విఱ్ఱవీఁగుచుక్
పరిపరిరీతులం బలుకఁ బాడియె నీకు సరోజలోచనా.
ఉత్సాహము. కోమలాంగి నిన్ను నేను కోరినందు కేమి నా
21
182
కామితంబు వ్యర్థమాయెఁ గాము బాధ కోర్వ నిం
కేమిసేతు మామకూఁతు రిట్టిమాట లాడ నీ
కేమిబోధఁ గల్గెఁ జెప్ప మింతి దీని దాఁచకన్.
వ. అని మఱియును.
క. పలుమరు నాతోఁ బల్కుట, కులధర్మము గాదటంచుఁ గొంకక నీవుక్
బలికిన పల్కులు మదికి, మ్ములుకులవలె నాటే నిక ముచ్చట లేదా.
వ. అనిషల్కి సౌభద్రుండు శనమనంబున ని ట్లని విచారించె.
183
184
185
186
187
క. ఈతరుణి పల్కు పల్కులు, నీతిపథం బగుచుఁ దోఁచె నే నాడిన వే
నీతికి బాహిర మైనవి, నాతికి బాణంబు లగుచు నాటక యున్నే.
తే. ఏను బల్కిన పల్కుల కింతిమనసు, నొచ్చునో దీని కేమనవచ్చు మదికి
సంశయము గల్గెనని సవ్యసాచిపుత్రు ఁ, డేమితోఁచక కలయూఁచి మోము వంచి.
తే, విన్ననై యున్న యాతనివిధముఁ జూచి యిందుముఖి చాల చింతించి యేను పనికి
నేల వచ్చితి శుక ల యితనిచేతఁ, బట్టు వడె నని మదిలోన నిట్టు లనియె. 189
ఉ. చుక్కల లేని మైతళుకుఁ జూచి హసించును వీని మోము యా
చక్కె రధర్వు లోపుగను సారెకు నొప్పుకు వీనినుందరు
బక్కజమయ్యెఁ జూడ్కులకు సంబుజనేత్రలు వీని. జూడఁ దా
మక్కర గల్గి రమ్మన యంగజు కేళికి మాటిమాటికిన్.
వ. అని వెండియు.
సీ. నో రిఱుంగక నేను నుడివితిఁగా కొన్ని యందుకు హృదయంబు కంపెనేమొ
ఏ చెంత నితానికి నిందుబింబానన లముదామె వలతురు తలఁచి చూడ
నీగుణాఢ్యుఁడు నాకు నీశుఁడు గాకున్న సొగసేల చిలుకేల సొము లేల
వగ కానిచి త్తంబు వగ పెట్టఁగా నానె యనిపల్కు నంతలో నతరుఁ డేసె
&quot;తే. నపుడు వనితకు మోహ మత్యదిక మైన, దరువుమా టేల నని నచ్చి దద్దరిలక
దేవద.త్తధరాత జఁ దేరి చూచి, పడఁతి జేతులు జోడించి పలికె భక్తి.
క. నేను వచించిన వాక్కులు, మానసమున ను. డఐలదు మామా యిపు డీ
-ధీనతఁ బొందఁగఁ ఖనియే, మాసన మీఁక నెత్తి మాటలాడుము నాలోన్.
వ. అదియునుం గాక,
క. రాజాస్యలపై మిక్కిలి, రాజులు మఱి కోపగించులా గడయంగా
T
190
191
192.
198
194&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>gmfs8tlazcnyw21vd1st1aoohofz9b8</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>559236</id>
      <parentid>559234</parentid>
      <timestamp>2026-06-13T08:09:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vandanapu Saidhiraj</username>
        <id>7301</id>
      </contributor>
      <origin>559236</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4699" sha1="5n77ysbj2x71w3qn871kg1t57ll76q8" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Vandanapu Saidhiraj&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{Telugu poem|type=చ.|lines=&lt;poem&gt;పరపురుషుం డటంచు ననుఁ బల్కఁగ నో రెటు లాడె బాల్యమం
దిరువురఁ జూచి నీజనకు లిద్ధఱుపల్కిసపల్కు లన్నియు౯
మరచితే యావనం బనెడు మాంద్యము గప్పిన విఱ్ఱవీఁగుచుక్
పరిపరిరీతులం బలుకఁ బాడియె నీకు సరోజలోచనా.&lt;/poem&gt;|ref=182}}
{{Telugu poem|type=ఉత్సాహము.|lines=&lt;poem&gt;కోమలాంగి నిన్ను నేను కోరినందు కేమి నా
కామితంబు వ్యర్థమాయెఁ గాముబాధ కోర్వ నిం
కేమిసేతు మామకూఁతు రిట్టిమాట లాడ నీ
కేమిబోధఁ గల్గెఁ జెప్పు మింతి దీని దాఁచకన్.&lt;/poem&gt;|ref=183}}
{{Telugu poem|type=వ.|lines=&lt;poem&gt;అని మఱియును.&lt;/poem&gt;|ref=184}}
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;పలుమరు నాతోఁ బల్కుట, కులధర్మము గాదటంచుఁ గొంకక నీవు౯
బలికిన పల్కులు మదికి, న్ములు కులవలె నాటె నింక ముచ్చట లేరా.&lt;/poem&gt;|ref=185}}
{{Telugu poem|type=వ.|lines=&lt;poem&gt;అనిషల్కి సౌభద్రుండు శనమనంబున ని ట్లని విచారించె.&lt;/poem&gt;|ref=186}}
క. ఈతరుణి పల్కు పల్కులు, నీతిపథం బగుచుఁ దోఁచె నే నాడిన వే
నీతికి బాహిర మైనవి, నాతికి బాణంబు లగుచు నాటక యున్నే.
తే. ఏను బల్కిన పల్కుల కింతిమనసు, నొచ్చునో దీని కేమనవచ్చు మదికి
సంశయము గల్గెనని సవ్యసాచిపుత్రు ఁ, డేమితోఁచక కలయూఁచి మోము వంచి.
తే, విన్ననై యున్న యాతనివిధముఁ జూచి యిందుముఖి చాల చింతించి యేను పనికి
నేల వచ్చితి శుక ల యితనిచేతఁ, బట్టు వడె నని మదిలోన నిట్టు లనియె. 189
ఉ. చుక్కల లేని మైతళుకుఁ జూచి హసించును వీని మోము యా
చక్కె రధర్వు లోపుగను సారెకు నొప్పుకు వీనినుందరు
బక్కజమయ్యెఁ జూడ్కులకు సంబుజనేత్రలు వీని. జూడఁ దా
మక్కర గల్గి రమ్మన యంగజు కేళికి మాటిమాటికిన్.
వ. అని వెండియు.
సీ. నో రిఱుంగక నేను నుడివితిఁగా కొన్ని యందుకు హృదయంబు కంపెనేమొ
ఏ చెంత నితానికి నిందుబింబానన లముదామె వలతురు తలఁచి చూడ
నీగుణాఢ్యుఁడు నాకు నీశుఁడు గాకున్న సొగసేల చిలుకేల సొము లేల
వగ కానిచి త్తంబు వగ పెట్టఁగా నానె యనిపల్కు నంతలో నతరుఁ డేసె
&quot;తే. నపుడు వనితకు మోహ మత్యదిక మైన, దరువుమా టేల నని నచ్చి దద్దరిలక
దేవద.త్తధరాత జఁ దేరి చూచి, పడఁతి జేతులు జోడించి పలికె భక్తి.
క. నేను వచించిన వాక్కులు, మానసమున ను. డఐలదు మామా యిపు డీ
-ధీనతఁ బొందఁగఁ ఖనియే, మాసన మీఁక నెత్తి మాటలాడుము నాలోన్.
వ. అదియునుం గాక,
క. రాజాస్యలపై మిక్కిలి, రాజులు మఱి కోపగించులా గడయంగా
T
190
191
192.
198
194&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>5n77ysbj2x71w3qn871kg1t57ll76q8</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>559243</id>
      <parentid>559236</parentid>
      <timestamp>2026-06-13T08:53:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vandanapu Saidhiraj</username>
        <id>7301</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>559243</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4945" sha1="1qsceu9bxv61y6cds26jnohp0mnebxp" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Vandanapu Saidhiraj&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{Telugu poem|type=చ.|lines=&lt;poem&gt;పరపురుషుం డటంచు ననుఁ బల్కఁగ నో రెటు లాడె బాల్యమం
దిరువురఁ జూచి నీజనకు లిద్ధఱుపల్కిసపల్కు లన్నియు౯
మరచితే యావనం బనెడు మాంద్యము గప్పిన విఱ్ఱవీఁగుచుక్
పరిపరిరీతులం బలుకఁ బాడియె నీకు సరోజలోచనా.&lt;/poem&gt;|ref=182}}
{{Telugu poem|type=ఉత్సాహము.|lines=&lt;poem&gt;కోమలాంగి నిన్ను నేను కోరినందు కేమి నా
కామితంబు వ్యర్థమాయెఁ గాముబాధ కోర్వ నిం
కేమిసేతు మామకూఁతు రిట్టిమాట లాడ నీ
కేమిబోధఁ గల్గెఁ జెప్పు మింతి దీని దాఁచకన్.&lt;/poem&gt;|ref=183}}
{{Telugu poem|type=వ.|lines=&lt;poem&gt;అని మఱియును.&lt;/poem&gt;|ref=184}}
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;పలుమరు నాతోఁ బల్కుట, కులధర్మము గాదటంచుఁ గొంకక నీవు౯
బలికిన పల్కులు మదికి, న్ములు కులవలె నాటె నింక ముచ్చట లేరా.&lt;/poem&gt;|ref=185}}
{{Telugu poem|type=వ.|lines=&lt;poem&gt;అనిషల్కి సౌభద్రుండు శనమనంబున ని ట్లని విచారించె.&lt;/poem&gt;|ref=186}}
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;ఈతరుణి పల్కుపల్కులు, నీతిపథం బగుచుఁ దోఁచె నే నాడినవే
నీతికి బాహిర మైనవి, నాతికి బాణంబు లగుచు నాటక యున్నే.&lt;/poem&gt;|ref=187}}
{{Telugu poem|type=తే.|lines=&lt;poem&gt;ఏను బల్కిన పల్కుల కింతిమనసు, నొచ్చునో దీని కేమనవచ్చు మదికి
సంశయము గల్గెనని సవ్యసాచిపుత్రుఁ, డేమితోఁచక కలయూఁచి మోమువంచి.&lt;/poem&gt;}}
{{Telugu poem|type=తే.|lines=&lt;poem&gt;విన్ననై యున్న యాతనివిధముఁ జూచి యిందుముఖి చాల చింతించి యేను పనికి
నేల వచ్చితి శుక మేల యితనిచేతఁ, బట్టు వడె నని మదిలోన నిట్టు లనియె.&lt;/poem&gt;|ref=189}}
{{Telugu poem|type=ఉ.|lines=&lt;poem&gt;చుక్కలఱేనిమైతళుకుఁ జూచి హసించును వీని మోము యా
చక్కెరధర్వు లోపుగను సారెకు నొప్పుకు వీనినుందరు
బక్కజమయ్యెఁ జూడ్కులకు సంబుజనేత్రలు వీని. జూడఁ దా
మక్కర గల్గి రమ్మన యంగజుకేళికి మాటిమాటికిన్.&lt;/poem&gt;|ref=190}}
{{Telugu poem|type=వ.|lines=&lt;poem&gt;అని వెండియు.&lt;/poem&gt;|ref=191}}
{{Telugu poem|type=సీ.|lines=&lt;poem&gt;నో రెఱుంగక నేను నుడివితిఁగా కొన్ని యందుకు హృదయంబు కందెనేమొ
వి నెంత నితానికి నిందుబింబానన లముదామె వలతురు తలఁచి చూడ
నీగుణాఢ్యుఁడు నాకు నీశుఁడు గాకున్న సొగసేల చిలుకేల సొమ్ములేల
వగకానిచి త్తంబు వగ పెట్టఁగా నానె యనిపల్కునంతలో నతరుఁ డేసె&lt;/poem&gt;}}
{{Telugu poem|type=తే.|lines=&lt;poem&gt;నపుడు వనితకు మోహ మత్యదికమైన, దరువుమా టేల నని నచ్చి దద్దరిలక
దేవద త్తధరాతజఁ దేరి చూచి, పడఁతి జేతులు జోడించి పలికె భక్తి.&lt;/poem&gt;|ref=192}}
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;నేను వచించినవాక్కులు, మానసమున ను డవలదు మామా యిపు డీ
ధీనతఁ బొందఁగఁ బనియే, మాసన మీఁక నెత్తి మాటలాడుము నాలోన్.&lt;/poem&gt;|ref=193}}
{{Telugu poem|type=వ.|lines=&lt;poem&gt;అదియునుం గాక.&lt;/poem&gt;|ref=194}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>1qsceu9bxv61y6cds26jnohp0mnebxp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>సూచిక:ఆంధ్రులెవరు?.pdf</title>
    <ns>106</ns>
    <id>214112</id>
    <revision>
      <id>559245</id>
      <timestamp>2026-06-13T09:35:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vihuu18</username>
        <id>7318</id>
      </contributor>
      <comment>[[WP:AES|←]]Created page with ''</comment>
      <origin>559245</origin>
      <model>proofread-index</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="193" sha1="ivzdso1ef4vlnv3xm02bqke29pcmib2" xml:space="preserve">{{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template
|రకం=పుస్తకం
|శీర్షిక=ఆంధ్రులెవరు?
|భాష=te
|సంపుటి=
|రచయిత=[[రచయిత:కోట వెంకటాచలం]]
|అనువాదకులు=
|ఎడిటర్=
|చిత్రకర్త=
|పాఠశాల=
|ప్రచురణకర్త=కోట వెంకటాచలం
|చిరునామా=విజయవాడ
|సంవత్సరం=1949
|ఆధారం=
|ISBN=
|OCLC=
|LCCN=
|BNF_ARK=
|ARC=
|మూలం=pdf
|బొమ్మ=2
|పురోగతి=X
|పుటలు=&lt;pagelist /&gt;
|సంపుటాలు=
|వ్యాఖ్యలు=
|వెడల్పు=
|సిఎస్ఎస్=
|పేజీ మొదటి వరుస=
|పేజీ చివరివరుస=
}}</text>
      <sha1>ivzdso1ef4vlnv3xm02bqke29pcmib2</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>559248</id>
      <parentid>559245</parentid>
      <timestamp>2026-06-13T09:57:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vihuu18</username>
        <id>7318</id>
      </contributor>
      <origin>559248</origin>
      <model>proofread-index</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="197" sha1="b1wsi6zwbcgklw6e46ufixc1uc8ybek" xml:space="preserve">{{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template
|రకం=పుస్తకం
|శీర్షిక=ఆంధ్రులెవరు?
|భాష=te
|సంపుటి=
|రచయిత=[[రచయిత:కోట వెంకటాచలం]]
|అనువాదకులు=
|ఎడిటర్=
|చిత్రకర్త=
|పాఠశాల=
|ప్రచురణకర్త=కోట వెంకటాచలం
|చిరునామా=విజయవాడ
|సంవత్సరం=1949
|ఆధారం=
|ISBN=
|OCLC=
|LCCN=
|BNF_ARK=
|ARC=
|మూలం=_empty_
|బొమ్మ=2
|పురోగతి=X
|పుటలు=&lt;pagelist /&gt;
|సంపుటాలు=
|వ్యాఖ్యలు=
|వెడల్పు=
|సిఎస్ఎస్=
|పేజీ మొదటి వరుస=
|పేజీ చివరివరుస=
}}</text>
      <sha1>b1wsi6zwbcgklw6e46ufixc1uc8ybek</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>559249</id>
      <parentid>559248</parentid>
      <timestamp>2026-06-13T09:58:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vihuu18</username>
        <id>7318</id>
      </contributor>
      <origin>559249</origin>
      <model>proofread-index</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="193" sha1="42i13vk6e2qsqidif7c3gtkofbqk2za" xml:space="preserve">{{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template
|రకం=పుస్తకం
|శీర్షిక=ఆంధ్రులెవరు?
|భాష=te
|సంపుటి=
|రచయిత=[[రచయిత:కోట వెంకటాచలం]]
|అనువాదకులు=
|ఎడిటర్=
|చిత్రకర్త=
|పాఠశాల=
|ప్రచురణకర్త=కోట వెంకటాచలం
|చిరునామా=విజయవాడ
|సంవత్సరం=1949
|ఆధారం=
|ISBN=
|OCLC=
|LCCN=
|BNF_ARK=
|ARC=
|మూలం=png
|బొమ్మ=2
|పురోగతి=X
|పుటలు=&lt;pagelist /&gt;
|సంపుటాలు=
|వ్యాఖ్యలు=
|వెడల్పు=
|సిఎస్ఎస్=
|పేజీ మొదటి వరుస=
|పేజీ చివరివరుస=
}}</text>
      <sha1>42i13vk6e2qsqidif7c3gtkofbqk2za</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>559250</id>
      <parentid>559249</parentid>
      <timestamp>2026-06-13T09:59:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vihuu18</username>
        <id>7318</id>
      </contributor>
      <comment>మళ్ళీ pdf కే మార్చడం జరిగినది</comment>
      <origin>559250</origin>
      <model>proofread-index</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="193" sha1="ivzdso1ef4vlnv3xm02bqke29pcmib2" xml:space="preserve">{{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template
|రకం=పుస్తకం
|శీర్షిక=ఆంధ్రులెవరు?
|భాష=te
|సంపుటి=
|రచయిత=[[రచయిత:కోట వెంకటాచలం]]
|అనువాదకులు=
|ఎడిటర్=
|చిత్రకర్త=
|పాఠశాల=
|ప్రచురణకర్త=కోట వెంకటాచలం
|చిరునామా=విజయవాడ
|సంవత్సరం=1949
|ఆధారం=
|ISBN=
|OCLC=
|LCCN=
|BNF_ARK=
|ARC=
|మూలం=pdf
|బొమ్మ=2
|పురోగతి=X
|పుటలు=&lt;pagelist /&gt;
|సంపుటాలు=
|వ్యాఖ్యలు=
|వెడల్పు=
|సిఎస్ఎస్=
|పేజీ మొదటి వరుస=
|పేజీ చివరివరుస=
}}</text>
      <sha1>ivzdso1ef4vlnv3xm02bqke29pcmib2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:లక్ష్మణరాయ వ్యాసావళి.pdf/167</title>
    <ns>104</ns>
    <id>214113</id>
    <revision>
      <id>559252</id>
      <timestamp>2026-06-13T10:19:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>శ్రీరామమూర్తి</username>
        <id>1517</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>559252</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4184" sha1="po3q1fx86upz3yie15nzkcq9kclcrhf" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;శ్రీరామమూర్తి&quot; /&gt;{{rh|21]|దేశభాషలలో శాస్త్రపఠనము.|161}}&lt;/noinclude&gt;జెబ్రా' చెప్పవచ్చునా ? తెలుఁగులో 'జ్యామెట్రి' నేర్పఁగలమా? Progressions చెప్పిన ఇంగ్లీషులోఁ జెప్పవలయునేగాని తెలుగుఁలో నేర్పుటకు వీలులేదు అని మన వారే వాదింపఁ జొచ్చిరి ! ఇంగ్లీషు గణితమునకుమాఱుగా లీలావతిగణితమునే మనపాఠశాలలోఁ జెప్పుచుండినచో నిట్టి సంశయములు మనవారి కేలపుట్టును? ఇప్పుడు మనపిల్లవాండ్రు ఎఫ్, ఎ. తరగతిలో నేర్చుకొన్న ప్రొగ్రెషనులు, 'ఫరముటేషన్', ‘కాంబినేషనులు' మనపిల్లలు నాలుగవ యయిదవతరగతులలో” &quot;శ్రేణీవ్యవహారము, అంకపాశవ్యవహారము&quot; అను పేళ్ళతో నేర్చుకొని యుందురు. నాతాత్పర్యము పాశ్చాత్యగణితశాస్త్రము మన గణితశాస్త్రమునకంటెఁ దక్కువయభివృద్ధిలో నున్నది యని చెప్పుటకాదు. ఇటీవలిగణితజ్ఞుల బుద్ధిసూక్ష్మతచేఁ బాశ్చాత్యగణితశాస్త్రముయొక్క క్షేత్ర మత్యద్భుతముగ వైశాల్యముఁ జెందినదియని నేనెఱుంగుదును. కాని యావిద్యయంతయుఁ దెనుఁగున జెప్పరాదా? జ్ఞాన మొకభాష యొక్క యబ్బసొమ్ముకాదు. ఏభాషమూలముననైనను దానిని సాధింప వచ్చును. ఎవరి మాతృభాషలో వారు సులభముగను గొలఁదికాలములోను గొలఁది శ్రమలోపలను దెలిసికొనవచ్చును. పరభాషలో నభ్యసించిన యెడల నెక్కుడు కాలము, నెక్కుడు శ్రమయు, నెక్కుడు ధనవ్యయమును బట్టును. ఈభేదము కని-----------
విద్యలన్నియు మనభాషలోనికిఁ దెచ్చి లోపలకు బోధించుట సమంజసమేయన్నట్లు చేయక పరభాషలలోఁ జెప్పుట స్వభావ విరుద్ధము.

ఇఁకనిప్పటి విద్యాభ్యాసపద్ధతి చూతము. 1-వ ఫారముగాని 2-వ ఫారముగాని మొదలుకొని మనపిల్లవాండ్రకు భూగోళము, అంకగణితము, రేఖాగణితము, పదార్థవిజ్ఞానము మొదలయిన విషయములన్నియు నింగ్లీషునఁ జెప్పఁ బ్రారంభించెదరు. అప్పటి కాబాలునికి నింగ్లీషుజ్ఞాన మెంతవఱకుండును ? తప్పులు లేకుండ రెండువాక్యములుకూడ వ్రాయు సామర్థ్యము వాని కుండదు. తన మనస్సులోని యూహల నింగ్లీషునందుఁ
జెప్పఁజాలఁడు, అట్టివానికి నింగ్లీషు నందు రేఖాగణితము చెప్పిన నేమి&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>po3q1fx86upz3yie15nzkcq9kclcrhf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:లక్ష్మణరాయ వ్యాసావళి.pdf/168</title>
    <ns>104</ns>
    <id>214114</id>
    <revision>
      <id>559254</id>
      <timestamp>2026-06-13T10:31:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>శ్రీరామమూర్తి</username>
        <id>1517</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>559254</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4484" sha1="3phhoctikm2mxdr84q73y7oo6i4fbls" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;శ్రీరామమూర్తి&quot; /&gt;{{rh|162|శాస్త్రవిషయములు|}}&lt;/noinclude&gt;ప్రయోజనము? A point is that which has no dimension అనిన వాక్యమునకు నర్థము చక్కఁగఁజేసికొనలేనివానికి 'యూక్లీడు' భూమితి యింగ్లీషులోఁ జెప్పినందునఁ బ్రయోజనమేమి? భట్టీ పెట్టుట,
యనఁగా నర్థము తెలిసినను దెలియకపోయినను వల్లించి తూచా తప్పకుండ నొప్పగించి పరీక్షలలోఁ గృతార్థులగుట, యిందువలన సిద్దించు చున్నది. చెప్పినదానికి నర్థము చేసికొనుటఁగాని మనస్సునందలి
యూహలఁ జెప్పుటకుఁ గాని తగినంత భాషాజ్ఞానము లేనివారు గ్రుడ్డిపాఠములు చేయక పరీక్షలోఁ గృతార్థులగుటకు వీలున్నదా? లేదు. కావున నింగ్లీషులో నీ విషయమును నేర్పి మనము మన విద్యార్థులయొక్క బుద్ధి వైభవమును దగ్గించుచున్నామని నాయొక్క దృఢనిశ్చయము. ఇప్పుడు ప్రవేశ పరీక్షవఱకుఁ జదువుచున్న విద్యార్థుల ధారణాశక్తియంతయు, నింగ్లీషునందు భిన్నవిషయముల నింగ్లీషుభాషలో వల్లించుటయందే వ్యయమగుచున్నది. స్వభాషయందు వారి కీవిషయముల నేర్చిన నింత పరిశ్రమ యుండదుగదా. వారికి విషయము బహుసులభముగా బోధపడును. ఒక్కసారి బోధపడినతరువాత విద్యార్థి గ్రంథము నంతయు వల్లింపఁబనిలేదు. ప్రశ్నలకు విద్యార్థి ప్రత్యుత్తరము చెప్పునపుడు తన మాటలలోనే చెప్పఁగలఁడు. తన మాటలలోనే వ్రాయఁగలఁడు. అందుకై వేఱు పరిశ్రమగాని------- గాని యక్కఱలేదు. వచ్చి రాని ఇంగ్లీషులోనేర్చుకొనుటకంటెను బదులు చెప్పుటకంటెను స్వమాతృభాషలో నేర్చుకొనుటయు బదులు చెప్పుటయు నూఱురెట్లు, సులభతరము. ప్రతిపాఠశాలలోను బ్రవేశపరీక్షవఱకును, నింగ్లీషు, సంస్కృతము మొదలగు వాఙ్మయ విషయములుతప్ప మిగిలినవిషయములన్నియు, అంకగణితము, బీజగణితము, రేఖాగణితము, క్షేత్రగణితము, పదార్దవిజ్ఞానశాస్త్రము, రసాయనశాస్త్రము మొదలయినవన్నియు, బాలకుల
మాతృభాషలయందు నేర్పినయెడల నిప్పుడు బి. ఏ. వారి కీవిషయము లందు నెంతప్రవేశముకలదో యింత ప్రవేశము ప్రవేశ పరీక్షలోని విద్యార్థులకుఁ గలుగుననియుఁ గనీసము మూఁడు సంవత్సరముల కాలము
కలసివచ్చు ననియు, నందుకయ్యెడు వ్యయప్రయాసలు తప్పుననియు నాయొక్క దృఢమైన యభిప్రాయము. బడిజీతములు భరించుటకు వీలు&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>3phhoctikm2mxdr84q73y7oo6i4fbls</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:27th APLA Proceedings.pdf/67</title>
    <ns>104</ns>
    <id>214115</id>
    <revision>
      <id>559256</id>
      <timestamp>2026-06-13T10:40:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Brjswiki</username>
        <id>6801</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>559256</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4989" sha1="mlsd4v9ifdqugdoaf8sbijtep2omrs9" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Brjswiki&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;కొన్ని సంస్థలను స్థాపించెను. అందులో ఒకటి ఘటికాశాల. ఇది భావ్యవసతులుగల యొక ఉన్నత విద్యాలయము. దీని బోధకులలో ముగ్గురు వేదపండితులు, ముగ్గురు శాస్త్రవేత్తలు, ఆరుగురు సవస్వతీ భాండారికులు అనగా గ్రంథాలయ పఠనాధ్యాపకులుగా ఉండిరి. 
ఈ వృత్తాంతముగల 1058 వ సం. నాటి 60 స్తంభముల గుడికి చెందిన శాసనములో ఆ విద్యాలయమందున్న పండితుల వేతనములు దిగువ విధముగ లిఖింపబడియున్నది.

::ప్రభాకర పండితులకు      48 వృత్తుల భూమి.

::భట్టు దర్శన పండితులకు  85 వృత్తుల భూమి.

::న్యాయదర్శన పండితులకు 20 వృత్తుల భూమి.

::వేదాంగ పండితులకు      20 వృత్తుల భూమి.

::సరస్వతీభాండారికులకు    30 వృత్తుల భూమి.


దీనినిబట్టి పైవిద్యాలయమున గ్రంథములతో కూడిన గొప్ప గ్రంథాలయముండి యుండుననియు, దాని భాండారికులు వేదాంగ, శాస్త్ర పండితులతో సమమైన దర్జా,  వేతనముల ననుభవించుచుండివని, కనుక భాండారికులు గూడ మంచి పండితులై యుందురని మనమూహింపవచ్చును.


ఇటీవల దక్షిణ దేశమందు వికశించిన గ్రంథాలయోద్యమము గురించి కూడ కొన్ని నిదర్శనములు చారిత్రకమైనవని తెలియ జేయుచున్నాను. 'కుతుబ్ సాహి' పరి పాలకులు పెక్కుండ్రు విద్యాధికులు, విద్యా పోషకులు, పెద్ద గ్రంథాలయములను
నెలకొల్పియుండిరి. అంతేకాక ఉరుదు, అరబి, పార్శి మొదలైన భాషలలో గ్రంథాలయమును సైతము మద్రసాలు, ఖంకాలు అను పేరుతో నెలకొల్పిరి. ఈ విషయములో తంజాపుర 'నాయక' రాజులు కావించిన ఘన కార్యము కూడ ప్రశంసనీయమైనది. పిమ్మట 
తంజాపురము నేలిన మహారాష్ట్రరాజుల కాలములో గ్రంథాలయము సర్వాంగ సంపన్నముగ వికసించినది. అందు వేలకొలది
గ్రంధములు అనేక భాషలలో గలవు. ఈ విధముగ గ్రంథాలయమును పోషించి విద్యావ్యాప్తికి తోడుపడిన రాజపోషకులకు మన మెంతయు కృతజ్ఞులమై యుండవలెను. 


ఇంతవరకు వివరించి పేర్కొనిన గ్రంథాలయములను బట్టి గ్రంథాలయోద్యమము మనదేశములో ప్రాచీన కాలముందే వెలసియుండెను. 
కాని నేడు క్రొత్తగా పుట్టిన ఉద్యమము కాదని మనము తెలుసుకొనుట కవకాశము కలదు. మన ప్రాచీనులవలంబించిన మార్గమునే 
అందును మన ఆంధ్రదేశమందు వెలసిన పద్ధతులనే మనము నేటికాలమునకు అనుకూలమగునట్లు అనుసరించి ఈ ఉద్యమమును నడుపవలసియున్నది. ప్రజా ప్రభుత్వము వెలసిన ఈ రోజులలో అనగా ప్రజలనుండే నాయకులు విరియ వలసిన ఈ కాలమున 
ప్రజలలో విద్యావ్యాపించ వలసియున్నది. నాయకత్వము&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>mlsd4v9ifdqugdoaf8sbijtep2omrs9</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>559258</id>
      <parentid>559256</parentid>
      <timestamp>2026-06-13T10:44:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Brjswiki</username>
        <id>6801</id>
      </contributor>
      <origin>559258</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5010" sha1="r530xj55a18sxfpbunlyuooo7ohnp2t" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Brjswiki&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;కొన్ని సంస్థలను స్థాపించెను. అందులో ఒకటి ఘటికాశాల. ఇది భావ్యవసతులుగల యొక ఉన్నత విద్యాలయము. దీని బోధకులలో ముగ్గురు వేదపండితులు, ముగ్గురు శాస్త్రవేత్తలు, ఆరుగురు సవస్వతీ భాండారికులు అనగా గ్రంథాలయ పఠనాధ్యాపకులుగా ఉండిరి. 
ఈ వృత్తాంతముగల 1058 వ సం. నాటి 60 స్తంభముల గుడికి చెందిన శాసనములో ఆ విద్యాలయమందున్న పండితుల వేతనములు దిగువ విధముగ లిఖింపబడియున్నది.


::ప్రభాకర పండితులకు      ... 48 వృత్తుల భూమి.

::భట్టు దర్శన పండితులకు  ... 85 వృత్తుల భూమి.

::న్యాయదర్శన పండితులకు ... 20 వృత్తుల భూమి.

::వేదాంగ పండితులకు     ...  20 వృత్తుల భూమి.

::సరస్వతీభాండారికులకు   ...  30 వృత్తుల భూమి.


దీనినిబట్టి పైవిద్యాలయమున గ్రంథములతో కూడిన గొప్ప గ్రంథాలయముండి యుండుననియు, దాని భాండారికులు వేదాంగ, శాస్త్ర పండితులతో సమమైన దర్జా,  వేతనముల ననుభవించుచుండివని, కనుక భాండారికులు గూడ మంచి పండితులై యుందురని మనమూహింపవచ్చును.


ఇటీవల దక్షిణ దేశమందు వికశించిన గ్రంథాలయోద్యమము గురించి కూడ కొన్ని నిదర్శనములు చారిత్రకమైనవని తెలియ జేయుచున్నాను. 'కుతుబ్ సాహి' పరి పాలకులు పెక్కుండ్రు విద్యాధికులు, విద్యా పోషకులు, పెద్ద గ్రంథాలయములను
నెలకొల్పియుండిరి. అంతేకాక ఉరుదు, అరబి, పార్శి మొదలైన భాషలలో గ్రంథాలయమును సైతము మద్రసాలు, ఖంకాలు అను పేరుతో నెలకొల్పిరి. ఈ విషయములో తంజాపుర 'నాయక' రాజులు కావించిన ఘన కార్యము కూడ ప్రశంసనీయమైనది. పిమ్మట 
తంజాపురము నేలిన మహారాష్ట్రరాజుల కాలములో గ్రంథాలయము సర్వాంగ సంపన్నముగ వికసించినది. అందు వేలకొలది
గ్రంధములు అనేక భాషలలో గలవు. ఈ విధముగ గ్రంథాలయమును పోషించి విద్యావ్యాప్తికి తోడుపడిన రాజపోషకులకు మన మెంతయు కృతజ్ఞులమై యుండవలెను. 


ఇంతవరకు వివరించి పేర్కొనిన గ్రంథాలయములను బట్టి గ్రంథాలయోద్యమము మనదేశములో ప్రాచీన కాలముందే వెలసియుండెను. 
కాని నేడు క్రొత్తగా పుట్టిన ఉద్యమము కాదని మనము తెలుసుకొనుట కవకాశము కలదు. మన ప్రాచీనులవలంబించిన మార్గమునే 
అందును మన ఆంధ్రదేశమందు వెలసిన పద్ధతులనే మనము నేటికాలమునకు అనుకూలమగునట్లు అనుసరించి ఈ ఉద్యమమును నడుపవలసియున్నది. ప్రజా ప్రభుత్వము వెలసిన ఈ రోజులలో అనగా ప్రజలనుండే నాయకులు విరియ వలసిన ఈ కాలమున 
ప్రజలలో విద్యావ్యాపించ వలసియున్నది. నాయకత్వము&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>r530xj55a18sxfpbunlyuooo7ohnp2t</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:లక్ష్మణరాయ వ్యాసావళి.pdf/169</title>
    <ns>104</ns>
    <id>214116</id>
    <revision>
      <id>559257</id>
      <timestamp>2026-06-13T10:44:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>శ్రీరామమూర్తి</username>
        <id>1517</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>559257</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4183" sha1="kzvwktsen180jalvf1rejj27z0uzi2u" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;శ్రీరామమూర్తి&quot; /&gt;{{rh||దేశభాషలలో శాస్త్రపఠనము.|163}}&lt;/noinclude&gt;లేకుండఁ బెరిగిన యీకాలమున నొక్కొక విద్యార్థికి మూఁడు సంవత్సరము లనఁగా వేయి రూపాయలని వేఱుగఁ జెప్పనక్కఱలేదు. నలుగురు పిల్లలు గలవారికి నాలుగు వే లాదాయము గదా !

{{c|ఒక యాక్షేపము.}}

కాని యిట్లు చేసినయెడల నింగ్లీషుభాష మనవారికిఁ జక్కఁగ నలవాటు కాదు. దానియందు మన విద్యార్థులకుఁ గలుగుచున్న ప్రజ్ఞా విశేషంబులు తగ్గును, అందుచే నింగ్లీషుభాషాధ్యయనమువలన మనకు నిప్పుడు గలుగుచున్న యద్భుతమైన మానసోన్నతియు, నాదర్శోదయములును దొలఁగి మనకు మిక్కిలి హానిసంభవించునని కొందఱనవచ్చును. ఇంగ్లీషు విద్యార్థు లింగ్లీషు వాఙ్మయంబు నధికముగా నభ్యసింపవలయు నన్నమాట నాకును సమ్మతమే. ఆ యద్వితీయ వాఙ్మయ ప్రభావమును నే నెఱుంగుదును. దాని నభ్యసించి మనభాష నంతస్థితికిఁ దెచ్చుటయే విద్యాధికులయర్హకృత్య మని నాతాత్పర్యము. కాని యాభాషయందు గణితమును బీజగణితమును గమ్మరమును, గుమ్మరమును, నేర్చినఁగాని యాభాష చక్కఁగా రాకపోవునని నేను దలపను. కావ్యములను, వ్యాసములను, జర్చలను,జరిత్రలను రాజకీయోపన్యాసములను, నుద్గ్రంథములను, దత్వగ్రంథములను జదివిన భాషా-------- మలవడునేగాని గణితాదికములు చదివినందునఁగాదు. కావున నింగ్లీషు చక్కగ రావలయు నన్న నిప్పు డింగ్లీషు వాఙ్మయము దినమునకు నొక్కగంట చెప్పుచున్న యెడల నిఁక ముందు రెండుగంటలు చెప్పవచ్చును. శాస్త్రములు తెలుఁగులోఁ జెప్పవచ్చును. ఇట్లింగ్లీషు వాఙ్మయమును జక్కఁగ, బూర్తిగ నేర్చుకొనవచ్చును. శాస్త్రములను సాధింపపచ్చును. ఇప్పు 'డితో భ్రష్ట స్తితో భ్రష్ట ' అన్నట్టు మనబాలకులకు నింగ్లీషు బాగుగ వచ్చుటలేదు. శాస్త్రములు చక్కఁగఁ దెలియుటలేదు. ఇఁకముందు నేను జెప్పినట్లేర్పాటు చేసినయెడల విద్యార్థు లన్నివిషయములందును బాండితి
కలవారగుదురు. ఇప్పుడు పరభాషలో శాస్త్రముల నేర్చుకొనుటకుఁ బట్టుచున్న పరిశ్రమనే, యింగ్లీషు వాఙ్మయమును వశపఱచుకొనుటకు నుప&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>kzvwktsen180jalvf1rejj27z0uzi2u</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:27th APLA Proceedings.pdf/68</title>
    <ns>104</ns>
    <id>214117</id>
    <revision>
      <id>559259</id>
      <timestamp>2026-06-13T10:56:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Brjswiki</username>
        <id>6801</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>559259</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4675" sha1="8oyt27474nq9522fe36uihgo8xwenyc" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Brjswiki&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;వహించుటకు ప్రజలు విజ్ఞానవంతులై యుండవలెనుకదా! పౌరధర్మము, రాజనీతి, నాగరికత, సంస్కృతి లెస్సగా వ్యాపించవలెను.


ఒక విషయములో ప్రాచీన పరిస్థితులకును, ఆధునిక పరిస్ధితులకును గొప్ప తారతమ్యము కలదు. ప్రాచీన కాలములో మహాపురుషులు
వారు స్థాపించిన సంస్థలను వెదకుకుంటూ యెక్కడెక్కడివారు వచ్చి ప్రయోజనమును పొందు చుండిరి. నేడట్లుగాక ప్రకటనముద్వారా నలుగురినీ రాబట్టు కొనవలసిన పరిస్థితి లోకంలో అమలు జరుగుతూ వుంది.


కనుక గ్రంథాలయోద్యమము కూడ ప్రకటనల మీదనే ఆధారపడవలసి యున్నది. కాబట్టి పల్లె పల్లెకుపోయి, ఇంటింట తిరిగి జనుల అభిరుచి గ్రంథాలయోద్యమము వైపుకు మవలునట్లు చేయుదము. పత్రికలవారిని, రేడియోవారిని మన ఉద్యమమున తోడ్పడవలెనని ప్రార్ధింతము. పుస్తకముల మహిమలు, గ్రంథకర్తల ఘనతలు, ప్రదర్శనములు, ప్రపంగముల ద్వారా ప్రకటింతము.


అన్నిటి కంటెను ఎక్కువ పరస్పర సహాయముతో సహకార విధాన మేర్పరచి రాష్ట్రమంతటను వ్యాపింపగల గ్రంథాలయోద్యమమును నెలకొల్పవలసియున్నది. దాని కొందరును తోడ్పడవలెను. ఎవరికివారుగా ఎంతగొప్పపని చేసినను తెగినహారము నుండి జారిపడిన ముత్యములవలె చెదరిపోవునేగాని సంస్థారూపమైన వ్యవస్థ యేర్పడదు. కనుక మనమందరము ఏకముఖమున ఈ ఉద్యమము సాగించి కృతార్థుల మగుదుముగాక! మన గ్రంథాలయోద్యమము విజయవంతమై ఈ భారతదేశమండలి ఇతర రాష్ట్రముల వారికి మార్గదర్శక మగునుగాక!


{{Center|{{p|fs125}}తీర్మానములు&lt;/p&gt;}} 

౧. 26 వ మహాసభ క్యాతూరులో జరిగిన తర్వాత ప్రపంచమంతటికి అత్యంత విషాదకరమైన మహాత్మాగాంధీ హత్య సంభవించినది. విశ్వానికంతటికి శాంతి ప్రవక్తయైన ఆయన మరణమువలన మానవ ప్రపంచం ప్రగతిమార్గంలో నడిపే మహానాయకుని పోగొట్టుకొని 
తీరని నష్టము పొందినది. అత్యంత క్లిష్టమైన యీతరుణంలో ఆయనలేకపోవడం ప్రపంచానికి, ముఖ్యంగా భారతదేశానికి ఎంతో 
దౌర్భాగ్యం. ఆయన హత్య భారతజాతిలో యింకా అణగియున్న ఘోరహింసా ప్రవృత్తికి నిదర్శనము.

భారతజాతి మహాత్మాగాంధీ అహింసా సిద్ధాంతాన్ని అనుసరించి లోక కళ్యాణానికి పాటుబడటం వల్ల మాత్రమే ఆయనయెడ తమకు 
గల భక్తి అనురాగాలు వెల్లడించుకోగలుగుతుంది. ఈ మహోద్యమంలో గ్రంథాలయోద్యమ&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>8oyt27474nq9522fe36uihgo8xwenyc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:లక్ష్మణరాయ వ్యాసావళి.pdf/170</title>
    <ns>104</ns>
    <id>214118</id>
    <revision>
      <id>559260</id>
      <timestamp>2026-06-13T10:58:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>శ్రీరామమూర్తి</username>
        <id>1517</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>559260</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4115" sha1="sfh58rfuvbu8nzoymh7627omnw31vae" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;శ్రీరామమూర్తి&quot; /&gt;{{rh|164|శాస్త్రవిషయములు|}}&lt;/noinclude&gt;యోగించితిమేని యింగ్లీషు గ్రంథకారులతోఁ దులతూఁగునట్టి యాంగ్ల సాహితి మనకుఁ దప్పక యలవడఁగలదు.

ఇంగ్లీషువిద్యను గఱపుబడులలోనే శాస్త్రములను దెలుఁగునందుఁ జెప్పు మన్నపుడు ప్రాథమికపాఠశాలల నన్ని విషయములును దెలుఁగు నందే నేర్పవలెనని వేఱుఁగఁ జెప్పవలెనా ? ఇంగ్లీషురాకయే మనవారు
బీజగణితమందలి వర్ణ సమీకరణము (quadratic Equation) అనేక వర్ణసమీకరణము (Simultanious Equations) రేఖాగణితమందలి వృత్త (Circle) దీర్ఘవృత్త (Ellipse) సంబంధమైన సిద్ధాంతములును భౌతికశాస్త్రమందలి విద్యుత్ప్రవాహకములను గుఱించిన సిద్దాంతములును
దేటతెలుఁగున నొకరితో నొకరు సంభాషించుసమయము తెనుఁగు దేశమున కబ్బెనేని యది మనదేశాభ్యుదయమునకు నిశ్చయమైన చిహ్నమని చెప్పవచ్చును. ఇది మనలోఁ గొందఱకు విశేషముగా
నింగ్లీషుభాషతప్ప జ్ఞానార్జనమునకు వేఱుసాధనముండునాయని తలంచువారికి నేను గోరిన కోర్కె గొంతమ్మకోర్కెవలెఁదోఁచినఁ దోఁపవచ్చును. కాని మహారాష్ట్ర దేశమునకు వెళ్ళి చూచినయెడల నిందేమియు
వింతలేనట్లు స్పష్టపడఁగలదు. నేను పదార్థవిజ్ఞానశాస్త్రమును మొదట మహారాష్ట్రమునందె చదివితిని. ఎఫ్. ఎ. పరీక్షకుఁ జదువు విద్యార్థులకు బీజగణితమందలి కొన్ని ------------ బోధచేయునట్టి యింగ్లీషురాని
నార్మల్‌స్కూల్ మరాటి విద్యార్థుల నే నెఱుఁగుదును. కొన్నిదినముల క్రిందట విజ్ఞానసర్వస్వము నిమిత్తమై యార్యగణితము గుఱించి కొన్ని సంగతులు తెలిసికొనుటకుఁ జెన్నపట్టణమందలి ప్రాచ్యలిఖిత పుస్తక
భాండాగారమునకుఁ బోవుట తటస్థించెను. అప్పుడు నే నచ్చట బీజగణితములోని (n+1/2), n(a+C/2) అను సూత్రములను గాగితముమీఁద వ్రాసికొని లెక్కలు వేసికొనుచుండఁగా నొక్క వైష్ణవుఁడు వచ్చి యది యేమని నన్నడిగి విషయము కొంచెము తెలిసికొని వెంటనే వానితో సమానములైన సూత్రములను సంస్కృతముఁలో జదివి నా కెంతయు విస్మయమును గలుగఁజేసెను ఈవైష్ణవున కింగ్లీషురాదు.  సంస్కృ&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>sfh58rfuvbu8nzoymh7627omnw31vae</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:27th APLA Proceedings.pdf/69</title>
    <ns>104</ns>
    <id>214119</id>
    <revision>
      <id>559261</id>
      <timestamp>2026-06-13T11:11:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Brjswiki</username>
        <id>6801</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>559261</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4371" sha1="lo3flj17t5br4dx77zmfuh7nutlajqx" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Brjswiki&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;సేవకులు తమ పాత్రను చక్కగా నిర్వహించగలరని యీ మహాసభ గాఢముగా విశ్వసిస్తున్నది.


౨.ఆంధ్రకవితారంగంలో నూతనయుగ నిర్మాతలైన కళాప్రపూర్ణ చెళ్లపిళ్ల వెంకట శాస్త్రిగారు స్వర్గస్థులైనందుకు యీ మహాసభ తమ 
సంతాపాన్ని ప్రకటిస్తున్నది. ఆయన సేవవల్ల ఆంధ్ర వాఙ్మయానికి కలిగిన మహోపకారాన్ని స్మరిస్తూ ఆయనకు యీ మహాసభ తన శ్రద్ధాంజలిని సమర్పిస్తున్నది.


3. 26 వ. మహాసభ తర్వాత యీదిగువ ఆంధ్ర సాహితీ సేవకులు దివంగతులైనందుకు యీ మహాసభ తన విచారాన్ని వెలిబుచ్చుచు, వారికి తమ శ్రంద్ధాంజలి సమర్పిస్తున్నది.


::యేటుకూరి వెంకటనరసయ్యగారు
::మాధవపెద్ది బుచ్చిసుందరరామశాస్త్రిగారు
::కొత్తపల్లి సుందరరామకవిగారు
::చిదిరెమఠం వీరభద్రేశ్వరశర్మగారు
::బొడ్డపాటి సీతాబాయమ్మగారు
::డాక్టరు గవ్వా మురహరి రెడ్డి గారు


౪. 26వ మహాసభ తర్వాత యీ దిగువ నుదహరించిన ప్రముఖులు దివగంతులై వందుకు యీ మహాసభ తన విచారాన్ని 
వెలిబుచ్చుచు వారిపట్ల శ్రద్ధాంజలి సమరిస్తున్నది.


::శ్రీమతి సరోజినీదేవి
::కొండా వెంకటప్పయ్య పంతులు
::కే. యఫ్, నారిమన్, శరశ్చంద్రబోస్
::డాక్టరు సచ్చిదానంద సిన్హా


౫. 26 వ మహాసభ క్యాతూరులో జరిగిన తరువాత ప్రపంచములో మహత్తరమైన పరివర్తన చాలా జరిగింది. సామ్రాజ్యవాద దేశాల గుప్పిటనుంచి భారత, బర్మా, సింహళ, ఇండొనీషియా మొదలైన దేశాలు బయటపడినవి, పీడిత ప్రజానీకం స్వేచ్ఛాస్వాతంత్య్ర 
మునకై సాగిస్తున్న ఉద్యమాలు నానాటికి బలిష్ఠమై సఫలత నొందుచున్నవి. ఆసియాలో నవచైతన్యం సంఘటితపడి ప్రపంచ
సమస్యల పరిష్కరించడంలో అగ్రస్థానం వహిస్తున్నది. అనేక తప్పుటడుగులు వేస్తున్నప్పటికి ఐక్యరాజ్య సమితి ప్రపంచశాంతికి 
తమకు తోచిన విధంగా కృషి చేస్తున్నది.


ఈ విధంగా మంచికి కొంతకృషి జరుగుతున్నప్పటికి శోచనీయమైన సందర్భాలు కూడ జరుగకపోవడంలేదు. అహంకారము, 
హింసాప్రవృత్తి, దురాశ మానవజాతిలో యింకా శాండవమాడుచునే యున్నవి, మూడవ ప్రపంచ యుద్ధం తప్పుడనే భయం 
ప్రపంచ ప్రజానీకాన్ని పీడిస్తున్నది. ప్రపంచకళ్యా&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>lo3flj17t5br4dx77zmfuh7nutlajqx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:27th APLA Proceedings.pdf/70</title>
    <ns>104</ns>
    <id>214120</id>
    <revision>
      <id>559262</id>
      <timestamp>2026-06-13T11:23:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Brjswiki</username>
        <id>6801</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>559262</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5083" sha1="alu5njis54c3tz875yp8vqaj0c15ov4" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Brjswiki&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ణానికి ఉపయోగపడవలసిన విజ్ఞానం లోకాన్నే సర్వనాశనం చేయగల ఆటం, హైడ్రొజన్ బాంబుల నిమిత్తమై ఉపయోగపడుతునే 
యున్నది.


ఈ మహావిపత్కర పరిస్థితులలోను, నిస్పృహవాతావరణంలోను, ఆశారేఖలు లేకపోలేదు. గతానికన్న అనేక కెట్లు శాంతి ప్రయత్నాలు జరుగుచునే యున్నవి. మహాత్మాగాంధీ అడుగుజాడలలో కృషి చేయడానికి పూనుకొన్న ప్రపంచశాంతి మహాసభ ప్రయత్నాలను యీ మహాసభ హర్షిస్తూ, అభినందిస్తున్నది. ఇటీవల మైసూరులో యునెస్కో సెమినార్ అన్ని వైజ్ఞానిక, సాంస్కృతిక ఉద్యమాలు ప్రపంచశాంతినే ఆదర్శంగా పెట్టుకొని కృషి చేయాలని చూపిన మార్గదర్శకత్వాన్ని అభినందిస్తున్నది.


స్వతంత్ర భారత ప్రజలు ఉత్తమదేశ పౌరులనిపించు కొనుటకును ప్రజా స్వామ్యాన్ని దేశములో సుస్థాపితం చేసి పురోగమించడానికి 
భారత పౌరులపైన అనేక గురుతర బాధ్యతలున్నవి. ఇంకా వెనుకబడియున్న ప్రజానీకం తమ పౌరసత్వ బాధ్యతలను, హక్కులను గుర్తించేటట్లు చేయడం ప్రతి చదువుకొన్న వ్యక్తి విధి. అందుకై వయోజనవిద్య, గ్రంథాలయోద్యమాలు అత్యంతావశ్యకాలు. ఈ 
ఉద్యమాల ప్రాముఖ్యతను గమనించి ఆంధ్రదేశము లోని పౌరులెల్లరు యీ ఉద్యమాలకు శక్తివంచనలేకుండా సహాయపడవలెనని
యీ సభవారు కోరుతున్నారు. కేంద్ర, రాష్ట్ర ప్రభుత్వాలు తమ బాధ్యతలను గమనించి యీ ఉద్యమాలకు కొంతలో కొంత ప్రోత్సహించటానికి సంతసిస్తూ యింకా విస్తారమైన సహాయం చేయడం అత్యవసరమని యీ సభ వారు హెచ్చరిస్తున్నారు.


హైదరాబాదు రాష్ట్రములో జరిగిన ప్రజాస్వాతంత్య్రద్యమంలో పూర్వపు నైజాము ప్రభుత్వ అధికారుల చేతను, రజాకార్ల చేతను 
అనేక గ్రంథాలయాలు దగ్ధపరచడం, ఇతర విధాల నష్టపరచబడడం జరిగింది. ఇట్టి గ్రంథాలయాలన్ని పునరుద్ధరించబడడానికి 
ప్రభుత్వం ఉదారంగా సహాయం చేయాలని యీ మహాసభవారు కోరుచున్నారు. ఈ గ్రంథాలయాల స్థితిగతులను విచారించి 
ప్రభుత్వానికి నివేదించడానికి యీ దిగువ సభ్యులఁగల ఉపసంఘాన్ని నియమిస్తూ వారి నివేదికను ఆంధ్రదేశ గ్రంథాలయ సంఘానికి పంపవలసిందిగా కోరడ మైనది.


::౧. నాగులపల్లి కోదండ రామారావుగారు
::౨. కోదాటి నారాయణరావుగారు
::3. పాతూరి నాగభూషణంగారు


హైదరాబాదు రాష్ట్రములో సార్వజనిక గ్రంథాలయాలకు ప్రభుత్వము చేస్తున్న సహాయం అత్యల్పంగా ఉన్నది. పరిసర రాష్ట్రాలలో జరుగుచున్న కృషిని, ప్రభుత్వం చేస్తున్న తోడ్పాటును, హైదరాబాదు ప్రభుత్వం గమ&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>alu5njis54c3tz875yp8vqaj0c15ov4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శశిరేఖాపరిణయము.pdf/22</title>
    <ns>104</ns>
    <id>214121</id>
    <revision>
      <id>559263</id>
      <timestamp>2026-06-13T11:29:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vandanapu Saidhiraj</username>
        <id>7301</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;రాజాస్యలపై మిక్కిలి, రాజులు మఱి కోపగించులా గడయంగా గాజులగుకు రోకలి, రాజితముగఁ బూనినట్లు రాజతనూజా.&lt;/poem&gt;|ref=195}} {{Telugu poem|type=వ.|lines=&lt;poem&gt;అని మఱియును.&lt;/poem&gt;|ref=196}} {{Telugu poem|type=సీ.|lines=&lt;poem&gt;వాసవివ...'</comment>
      <origin>559263</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5092" sha1="4hu88pr0txcobj2djtdln3p58nrlkhu" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Vandanapu Saidhiraj&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;రాజాస్యలపై మిక్కిలి, రాజులు మఱి కోపగించులా గడయంగా
గాజులగుకు రోకలి, రాజితముగఁ బూనినట్లు రాజతనూజా.&lt;/poem&gt;|ref=195}}
{{Telugu poem|type=వ.|lines=&lt;poem&gt;అని మఱియును.&lt;/poem&gt;|ref=196}}
{{Telugu poem|type=సీ.|lines=&lt;poem&gt;వాసవివరపుత్ర భాసురంబుగ నీకు దేవి గాకున్న నాదేహ మేరీ
చెలువొంద నినుఁ బెండ్లి చేసుకోవలె నంచు ననవరతంబు నే నాత్మఁ దలఁతు
బాగుగా నాకోర్కె ఫలిత మా టెన్నఁడో వనజసంభవుఁ డెట్లు వ్రాసినాఁడొ
అవిగాక నీచిత్త మరియుగ నెట్టిదో దేవ నామది కేమి తెలియ దనుచుఁ&lt;/poem&gt;}}
{{Telugu poem|type=తే.|lines=&lt;poem&gt;బలుకు శశిరేఖఁ జూచి సౌభద్రుఁ డాత్మ, సంతసిల్లుచు ని ట్లను దంతిమన
మనసు మర్మంబుఁ దెలియక మందబుద్ధి, నగుచుఁ బల్కితి నాపల్కు లాత్మనిడకు&lt;/poem&gt;}}
{{Telugu poem|type=సీ.|lines=&lt;poem&gt;కలికి నీ పైఁ గోర్కి గలిగినందుకు నీవు కరుణించకుండినఁ గంతుఁ డేల
మనసిచ్చు నామీఁద మార్గణంబులు పూని మది నాట నేనె నామాట వినుము
వసుధలో క్షత్రియపరులకు గాంధర్వపరిణయం బొకటొప్పు బంకజాక్షి
ఆదియే యోగ్యంబుగా నగుపడె నిప్పుడు జాగు సేయఁగ నేల శంబరారి&lt;/poem&gt;}}
{{Telugu poem|type=తే.|lines=&lt;poem&gt;కేళిలో నన్ను నేలవే బాల యనుచుఁ, బలుకు సౌభద్రు వలపు భావంబు దెలిసి
వెలఁది చరణంబు లొక్కింత వెనుక కిడుచు, దిట్టశనమున నతనితో నిట్టులనియె.&lt;/poem&gt;|ref=198}}
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;ధారుణీలో మగవారలు, ధీరు లటం చనఁగ విందు దేవా నీ
ధీరగుణం బెడసేయుచు, నీరీతిం ద్వరపడంగ నీకుందగు నే.&lt;/poem&gt;|ref=199}}
{{Telugu poem|type=శ.|lines=&lt;poem&gt;వెడవింటివాని బాధకుఁ, దడ వోర్వఁగలే నటంచుఁ దత్తరపడుట౯
గడుఁ బరమాన్నము నార్చక, నడుముడుతుది జుట్టపుట్టు లున్నది చూడన్.&lt;/poem&gt;|ref=200}}
క. పెద్దలు బలకృష్ణులు మస్, కిన్దఱికిని బెండ్లి సేతు పంపకు
గా
విద్దఱుఁ గలసియు ధరలోఁ, బద్దుకు రానేల వినుము సార్థకమాజా.
199
200
.201
తే. మగువలకుఁ బెండిలికిమున్ను మరుని కేళిఁ, జొచ్చి పురుషులఁ గలసిన మెచ్చ రవని ..
జనులు నిందింతు రటమీఁద జనని జనకు, లరివిధంబునఁ జూతురా యజ్ఞముఖని.. 202
క. తలవంపు లేలఁ: జేసెదు, కులకాంతలలోన నాకుఁ గురుకుల తిలకా
203
చిలుక నొసంగినఁ బోయెద, వలపున హృదయంబునందు నగపకు మామా.
204
వ. అని యివ్విధంబున.``
ఉ. సుందరపల్కువల్కు లోక సొంపుగ వీనుల నాలకించి యా
వందపయోధిఁ దేలి నరనందనుఁ డాచెలి డానీ వేగే' మే
యిందునిభాన్య' నీచిలుక' నిచ్చెదఁ గొమ్మని చూపి డెందముల
గొందల మందఁగా నొడిసి కోమలీహస్తముఁ బట్టి యట్ల సెన్స్
ఉ. శంబరవై రి వేదనకు శక్యముగాదు మనంబు నిల్పఁ గా
నంబుజ నేత్రి నీదునధరామృతపానము సేయకున్నఁ బ్రా
..205&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>4hu88pr0txcobj2djtdln3p58nrlkhu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:27th APLA Proceedings.pdf/71</title>
    <ns>104</ns>
    <id>214122</id>
    <revision>
      <id>559264</id>
      <timestamp>2026-06-13T11:33:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Brjswiki</username>
        <id>6801</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>559264</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5090" sha1="hma51po7cmz8viuxhq5zwsffer2un13" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Brjswiki&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;నించి విద్యాశాఖ ద్వారా యిచ్చటి గ్రంథాలయాలకు విరివిగా సహాయము చేయించవలెనని యీ మహాసభ హైదరాబాదు ప్రభుత్వమును కోరుచున్నది.


౯. హైదరాబాదు రాష్ట్రంలో ప్రజా సంస్థల రిజిస్ట్రేషన్ చట్టం ప్రకారం నిర్ణయించియున్న రుసుము రూ.50/- లు గ్రంథాలయాల 
రిజస్ట్రేషన్ విషయంలో చాలా కష్టం కలిగిస్తున్నది. ఈ రుసుమును గ్రంథాలయాలు, వయోజన విద్యాసంస్థల విషయములో రద్దుచేయ వలెనని యీ మహాసభ ప్రభుత్వమును కోరుచున్నది.


౧౦. మద్రాసు ప్రభుత్వం, ప్రజలు కలసి తెలుగు విజ్ఞాన సర్వస్వమునకై చేస్తున్న కృషిని యీ మహాసభ అభినందిస్తూ వీరికి అన్ని 
విధాలా సహాయపడవలసిందిగా ఉత్తమ రచయితలను, ప్రజలను, ముఖ్యంగా శ్రీమంతులను యీ మహాసభ కోరుచున్నది.


౧౧. హైదరాబాద్ స్టేటు లైబ్రరీలో దేశభాషలకు, ముఖ్యంగా తెలుగుకు అనాదరణ చూపబడుతున్నది. స్టేట్ లైబ్రరీలో తెలుగు 
గ్రంథాలను అధికంగా చేర్చాలనీ, ఒరంగల్లులో ఆంధ్ర ప్రాంతానికి ఒక ప్రత్యేక కేంద్ర గ్రంథాలయాన్ని నెలకొల్పవలెననీ ఈ 
మహాసభవారు హైదరాబాదు ప్రభుత్వమును కోరుచున్నారు.


౧౨. గ్రంథాలయ శాస్త్రమునకు సంబంధించిన డిప్లొమా కోర్సును ఏర్పాటు చేసి ఈ సంవత్సరం కూడా శిక్షణ తరగతులను నడుపుతున్నందుకు ఆంధ్ర విశ్వకళాపరివత్తును యీ మహాసభ ప్రశంసిస్తున్నది. ఈ తరగతులలో బోధన తెలుగులో నే 
యుండవలెననీ, తరగతులు ప్రతి సంవత్సరం నడపబడవలెవనీ ఈ మహాసభ ఆంధ్ర విశ్వకళా పరిషత్తును కోరుచున్నది. 
ఉస్మానియా విశ్వకళాపరిషత్తు కూడ యీ కోర్సును ప్రాంతీయ భాషలలో యేర్పాటు చేసి ప్రతి సంవత్సరము నడుపవలెనని 
ఈ మహాసభ ఉస్మానియా విశ్వకళా పరిషత్తును కోరుచున్నది.


౧౩. సాధారణంగా ప్రతి గ్రామంలోనూ పాఠశాలల నిర్వహించు ఉపాధ్యాయుల ద్వారా గ్రంథాలయోద్యమ ప్రచారం చేయవచ్చును. 
అందుకై బోధనాభ్యసన పాఠశాలలలోను, కళాశాలలలోను, వయోజన విద్య గ్రంథాలయ, నిర్వహణ శాస్త్రములను కూడా చేర్పించి 
బోధించే యేర్పాటు చేయవలెనని వివిధ ప్రభుత్వ విద్యా శాఖలను, ముఖ్యంగా మద్రాసు హైదరాబాదు ప్రభుత్వాలను ఈ మహాసభ కోరుతున్నది.


౧౪. భారత దేశంలో కళాశాల విద్యను కూడా ప్రజల మాతృభానులలో నడుపవలెనని ఇదివరకే అనేక విశ్వకళా పరిషత్తులు 
అంగీకరించి అప్పుడే తమతమ ఆధీనములలో నున్న కళాశాలలో ప్రవేశపెట్టినవి. ఉస్మానియా విశ్వకళా పరిషత్తు యీ విషయంలో 
పూర్వపు నిరాదరణనే యింకనూ చూపిస్తున్నది.&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>hma51po7cmz8viuxhq5zwsffer2un13</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>