శ్రీ ఆంజనేయ అష్టోత్తర శతనామావళి

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="te">
  <siteinfo>
    <sitename>వికీసోర్స్</sitename>
    <dbname>tewikisource</dbname>
    <base>https://te.wikisource.org/wiki/%E0%B0%AE%E0%B1%8A%E0%B0%A6%E0%B0%9F%E0%B0%BF_%E0%B0%AA%E0%B1%87%E0%B0%9C%E0%B1%80</base>
    <generator>MediaWiki 1.47.0-wmf.7</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">మీడియా</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">ప్రత్యేక</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">చర్చ</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">వాడుకరి</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">వాడుకరి చర్చ</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">వికీసోర్స్</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">వికీసోర్స్ చర్చ</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">దస్త్రం</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">దస్త్రంపై చర్చ</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">మీడియావికీ</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">మీడియావికీ చర్చ</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">మూస</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">మూస చర్చ</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">సహాయం</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">సహాయం చర్చ</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">వర్గం</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">వర్గం చర్చ</namespace>
      <namespace key="100" case="first-letter">ద్వారము</namespace>
      <namespace key="101" case="first-letter">ద్వారము చర్చ</namespace>
      <namespace key="102" case="first-letter">రచయిత</namespace>
      <namespace key="103" case="first-letter">రచయిత చర్చ</namespace>
      <namespace key="104" case="first-letter">పుట</namespace>
      <namespace key="105" case="first-letter">పుట చర్చ</namespace>
      <namespace key="106" case="first-letter">సూచిక</namespace>
      <namespace key="107" case="first-letter">సూచిక చర్చ</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">మాడ్యూల్</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">మాడ్యూల్ చర్చ</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Event</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Event talk</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>శ్రీ ఆంజనేయ అష్టోత్తర శతనామావళి</title>
    <ns>0</ns>
    <id>10836</id>
    <revision>
      <id>560132</id>
      <parentid>555469</parentid>
      <timestamp>2026-06-18T08:54:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-35528-57</username>
        <id>7370</id>
      </contributor>
      <comment>Added new sloka</comment>
      <origin>560132</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10691" sha1="rsptf96hbqwe8pn6va7qir0mco2ed6j" xml:space="preserve">
శ్రీరామ రామ రామేతి రమే రామే మనోరమే 
సహస్ర నామ తత్తుల్యం రామనామ వరాననే

మనోజవం మారుతతుల్యవేగం 
జితేంద్రియం బుద్ధిమతాం వరిష్ఠం 
వాతాత్మజం వానర యూధముఖ్యం 
శ్రీరామదూతం శిరసా నమామి

నమోస్తు రామాయ సలక్షణాయ,
దేవ్యైచ తస్యై జనకాత్మజాయై,
నమోస్తు రుద్రేన్ద్రయమానిలేభ్యో,
నమోస్తు చన్ద్రార్కమరుద్గణేభ్యః

జయత్యతి బలో రామో లక్ష్మణశ్చ మహాబలః 
రాజా జయతి సుగ్రీవో రాఘవేణాభిపాలితః 
దాసోహం కౌసలేంద్రస్య రామస్యాక్లిష్టకర్మణ:
 హనుమాన్ శతృ సైన్యానాం నిహంతా మారుతాత్మజః 
న రావణసహస్రమ్ మే యుద్ధే ప్రతిబలం భవేత్ 
శిలాభిస్తు ప్రహరతః పాదపైశ్చ సహస్రశ: 
అర్దయిత్వా పురీం లంకా మభివాద్య చ మైథిలీం సమృద్ధార్థో గమిష్యామి మిషతాం సర్వరక్షసాం!

మనోజవం మారుతతుల్యవేగం 
జితేంద్రియం బుద్ధిమతాం వరిష్ఠం 
వాతాత్మజం వానర యూధముఖ్యం 
శ్రీరామదూతం శిరసా నమామి!

శ్రీరామ రామ రామేతి రమే రామే మనోరమే 
సహస్రనామ తత్తుల్యం రామనామ వరాననే

* ఓం ఆంజనేయాయ నమ: 
* ఓం మహావీరాయ నమ:
* ఓం మారుతాత్మాజాయ నమః
* ఓం తత్వఙ్ఞానప్రదాయకాయ నమః
* ఓం హనుమతే నమః 5
* ఓం సీతాదేవీ ముద్రాప్రదాయకాయ నమ:
* ఓం అశోక వనవిచ్ఛేత్రే నమ:
* ఓం సర్వ మాయా విభంజనాయ నమ:
* ఓం సర్వబంధవిమోక్త్రే నమ:
* ఓం రక్షోవిధ్వంసకారకాయ నమ:  10
* ఓం పరవిద్యాపరిహారాయ నమ:
* ఓం పర శౌర్య వినాశాయ నమ:
* ఓం పరమంత్ర నిరాకర్త్రే నమ:
* ఓం పరయంత్రప్రభేదకాయ  నమ:
* ఓం సర్వగ్రహవినాశినే నమ:   15
* ఓం భీమసేన సహాయకృతే నమ:
* ఓం సర్వదు:ఖ హరాయ నమ:
* ఓం సర్వలోకచారిణే నమ:
* ఓం మనో జవాయ నమ:
* ఓం పారిజాతదృమూలస్థాయ నమ:  20
* ఓం సర్వమంత్ర స్వరూపాయ నమ:
* ఓం సర్వతంత్ర స్వరూపాయ నమ:
* ఓం సర్వయంత్రాత్మకాయ నమ:
* ఓం కపీశ్వరాయ నమ:
* ఓం మహాకాయాయ నమ:   25
* ఓం సర్వరోగహరాయ నమ:
* ఓం ప్రభవే నమ:
* ఓం బలసిద్ధికరాయ నమ:
* ఓం సర్వవిద్యాసంపత్ప్రదాయకాయ నమ:
* ఓం కపిసేనానాయకాయనమ:  30
* ఓం భవిష్యత్చతురాననాయ నమ:
* ఓం కుమారబ్రహ్మచారిణే నమ:
* ఓం రత్నకుండల దీప్తిమతే నమ:
* ఓం సంచలద్వాలసన్నద్ధ లంబమానశిఖోజ్వలాయనమ:
* ఓం గంధర్వవిద్యాతత్వఙ్ఞానాయ నమ:35
* ఓం మహాబలపరాక్రమాయ నమ:
* ఓం కారాగృహ విమోక్త్రే నమ:
* ఓం శృంఖలాబంధవిముక్తాయ నమ:
* ఓం సాగరోత్తారకాయ నమ:
* ఓం ప్రాఙ్ఞాయ నమ:     40
* ఓం రామదూతాయ నమ:
* ఓం ప్రతాపవతే నమ:
* ఓం వానరాయ నమ:
* ఓం కేసరీసుతాయ నమ:
* ఓం సీతాశోకనివారణాయ నమ:  45
* ఓం అంజనాగర్భసంభూతాయ నమ:
* ఓం బాలార్కసదృశాననాయ నమ:
* ఓం విభీషణప్రియకరాయ నమ:
* ఓం దశగ్రీవకులాంతకాయ నమ:
* ఓం లక్ష్మణప్రాణదాత్రే నమ:   50
* ఓం వజ్రకాయాయ నమ:
* ఓం మహాద్యుతయే నమ:
* ఓం చిరంజీవినే నమ:
* ఓం రామభక్తాయ నమ:
* ఓం దైత్యకార్యవిఘాతాయ నమ:  55
* ఓం అక్షహంత్రే నమ:
* ఓం కాంచనాభాయ నమ: 
* ఓం పంచవక్త్రాయ నమ:
* ఓం మహాతపసే నమ:
* ఓం లంఖిణీభంజనాయ నమ:   60
* ఓం శ్రీమతే నమః
* ఓం సింహికా ప్రాణ భంజనాయ నమ:
* ఓం గంధమాధనశైలస్థాయ నమ:
* ఓం లంకాపురవిదాహకాయ నమ:
* ఓం సుగ్రీవసచివాయ నమ:   65
* ఓం ధీరాయ నమ:
* ఓం శూరాయ నమ:
* ఓం దైత్యకులాంతకాయ నమ:
* ఓం సురార్చితాయ నమ:
* ఓం మహాతేజాయ నమ:    70
* ఓం రామచూడామణిప్రదాయకాయనమ:
* ఓం కామరూపాయ నమ:
* ఓం పింగళాక్షాయ నమ:
* ఓం వార్ధిమైనాకపూజితాయ నమ:
* ఓం కబళీకృతమార్తాండ
  మండలాయనమ75
* ఓం విజితేంద్రియాయ నమ:
* ఓం రామసుగ్రీవసంధాత్రే నమ:
* ఓం మహారావణమర్దనాయ నమ:
* ఓం స్పటికాభాయ నమ:
* ఓం వాగధీశాయ నమ:   80
* ఓం నవవ్యాకృతిపండితాయ నమ:
* ఓం చతుర్భాహువే నమ:
* ఓం దీనబంధువే నమ:
* ఓం మహాత్మానే నమ:
* ఓం భక్తవత్సలాయ నమ:   85
* ఓం సంజీవనగాహర్త్రే నమ:
* ఓం శుచయే నమ:
* ఓం వాగ్మినే నమ:
* ఓం దృఢవ్రతాయ నమ:
* ఓం కాలనేమి ప్రమధనాయ నమ: 90
* ఓం హరిమర్కట మర్కటాయ నమ:
* ఓం దాంతాయ నమ:
* ఓం శాంతాయ నమ:
* ఓం ప్రసన్నాత్మనే నమ:
* ఓం శతకంఠమదాపహృతే నమ:  95
* ఓం యోగినే నమ:
* ఓం రామకథాలోలాయ నమ:
* ఓం సీతాన్వేషణపండితాయ నమ:
* ఓం వజ్రదంష్ట్రాయ నమ:
* ఓం వజ్రనఖాయ నమ:    100
* ఓం రుద్రవీర్యసముద్భవాయ నమ:
* ఓం ఇంద్రజిత్ప్రహితామోఘబ్రహ్మాస్త్ర 
నివారకాయనమ:
* ఓం పార్ధధ్వజాగ్రవాసినేనమ:
* ఓం శరపంజరవిభేధకాయ నమ:
* ఓం దశబాహవే నమ:    105
* ఓం లోకపూజ్యాయ నమ:
* ఓం జాంబవత్ప్రీతివర్ధనాయ నమ:
* ఓం సీతాసమేతశ్రీరామపాదసేవా దురంధరాయనమ:           108

శ్రీరామ రామ రామేతి రమే రామే మనోరమే 
సహస్ర నామ తత్తుల్యం రామ వరాననే!

మనోజవం మారుతతుల్యవేగం 
జితేంద్రియం బుద్ధిమతాం వరిష్టం 
వాతాత్మజం వానర యూధముఖ్యం 
శ్రీరామదూతం శిరసా నమామి

నమోస్తు రామాయ సలక్షణాయ,
దేవ్యైచ తస్యై జనకాత్మజాయై,
నమోస్తు రుద్రేన్ద్రయమానిలేభ్యో,
నమోస్తు చన్ద్రార్కమరుద్గణేభ్యః


జయత్యతి బలో రామో లక్ష్మణశ్చ మహాబలః 
రాజా జయతి సుగ్రీవో రాఘవేణాభి పాలితః 
దాసోహం కౌసలేంద్రస్య రామస్యా క్లిష్టకర్మణ:
హనుమాన్ శతృ సైన్యానాం నిహంతా మారుతాత్మజః న రావణ సహస్రం మే యుద్ధే ప్రతిబలం భవేత్ 
శిలాభిస్తు ప్రహరతః పాదపైశ్చ సహస్రశ:
అర్దయిత్వా పురీం లంకా మభివాద్య చ మైథిలీం సమృద్ధార్థో గమిష్యామి మిషతాం సర్వరక్షసాం!

మనోజవం మారుతతుల్యవేగం 
జితేంద్రియం బుద్ధిమతాం వరిష్టం 
వాతాత్మజంవానరయూధముఖ్యం 
శ్రీరామదూతం శిరసా నమామి!!!.

శ్రీరామ రామ రామేతి రమే రామే మనోరమే 
సహస్ర నామ తత్తుల్యం రామనామ వరాననే</text>
      <sha1>rsptf96hbqwe8pn6va7qir0mco2ed6j</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>వికీసోర్స్:Username policy</title>
    <ns>4</ns>
    <id>28358</id>
    <revision>
      <id>560129</id>
      <parentid>82581</parentid>
      <timestamp>2026-06-18T08:51:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-35528-57</username>
        <id>7370</id>
      </contributor>
      <comment>Added new verse</comment>
      <origin>560129</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="316" sha1="qrqwqivb8m3mejkhj4ib529tpe0jkga" xml:space="preserve">
నమోస్తు రామాయ సలక్షణాయ,
దేవ్యైచ తస్యై జనకాత్మజాయై,
నమోస్తు రుద్రేన్ద్రయమానిలేభ్యో,
నమోస్తు చన్ద్రార్కమరుద్గణేభ్యః</text>
      <sha1>qrqwqivb8m3mejkhj4ib529tpe0jkga</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>వేదిక:తిరుమల తిరుపతి దేవస్థానములు</title>
    <ns>0</ns>
    <id>70089</id>
    <revision>
      <id>560111</id>
      <parentid>541659</parentid>
      <timestamp>2026-06-18T07:05:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <comment>/* ప్రచురణలు */</comment>
      <origin>560111</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1714" sha1="owdln9w8b9j68ctug9hqwmlq7ctiojv" xml:space="preserve">{{portal header
 | title     = తిరుమల తిరుపతి దేవస్థానములు
 | class     = Z
 | subclass1 = 
 | reviewed  = 
 | shortcut  = 
 | notes     = 
}}

==ప్రచురణలు==
* [[అన్నమాచార్య చరిత్ర పీఠిక]]
* [[తిరుమలై తిరుపతి యాత్ర]] (1923)
* [[మీఁగడ తఱకలు]] (1951)
* [[శ్రీ వేంకటేశ్వర స్తుతి రత్నమాల]]
* [[సమర్థ రామదాసు]] (1994)
* పురంధరదాసులు రచించిన శ్రీనివాస సంకీర్తనలు 
* [[శ్రీవేంకటేశ్వరవచనములు]] (1945) {{small scan link|Sri-Venkateshwara-Vacanamulu.pdf}}
* [[సారసంగ్రహగణితము]] (1952)
* [[శ్రీనివాసవిలాససేవధి]] (1954)
* [[తాళ్లపాక అన్నమాచార్యుల జీవితచరిత్రము]] (2000)
* [[శ్రీరమాపరిణయము]] (2007)
* [[వేటూరివారి పీఠికలు/మొదటిభాగము]] (2012) మరియు [[వేటూరివారి పీఠికలు - రెండవభాగము]] (2012)
* [[ఆర్యకథానిధి]]
* కావ్యమంజరి (2008)
* తాళ్ళపాక వారి లఘు రచనలు (1935)
** [[సంకీర్తన లక్షణము]]
** [[శృంగారమంజరి]]

[[వర్గం:తిరుమల తిరుపతి దేవస్థానములు]]
[[వర్గం:వేదికలు]]</text>
      <sha1>owdln9w8b9j68ctug9hqwmlq7ctiojv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 1/సంచిక 2</title>
    <ns>0</ns>
    <id>151689</id>
    <revision>
      <id>560097</id>
      <parentid>525174</parentid>
      <timestamp>2026-06-18T05:51:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vjsuseela</username>
        <id>1850</id>
      </contributor>
      <comment>/* విషయసూచిక */</comment>
      <origin>560097</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10991" sha1="kzpprrao2n3hsxu9731ebr4416yi1og" xml:space="preserve">{{తలకట్టు
 | శీర్షిక = [[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 1/సంచిక 2]]
 | రచయిత = 
 | అనువాదం=
 | విభాగము  = [[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 1/సంచిక 2#విషయసూచిక|విషయసూచిక]]
 | ముందరి = [[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 1/సంచిక 1|సంచిక 1]]
 | తదుపరి = [[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 1/సంచిక 3|సంచిక 3]]
 | వివరములు = 
 |సంవత్సరం=1916
}}

&lt;pages index=&quot;Grandaalaya Sarvasvamu - Vol.1, No.2 (1916).pdf&quot; from=1 to=1 /&gt;

==&lt;center&gt;[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 1/సంచిక 2#విషయసూచిక|విషయసూచిక]]&lt;/center&gt; ==

{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 1/సంచిక 2/ఎవరు? (సశేషము) పద్యములు|1. ఎవరు? (సశేషము) పద్యములు]]}}...{{smaller|[[రచయిత:రాయప్రోలు సుబ్బారావు|రాయప్రోలు సుబ్బారావుగారు]]}} 
 |{{DJVU page link|85|-78}}
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 1/సంచిక 2/గ్రంథాలయములు-అవి చేయవలసిన పనులు|2. గ్రంథాలయములు-అవి చేయవలసిన పనులు.]]}}...{{smaller|[[రచయిత:అయ్యంకి వేంకటరమణయ్య|అయ్యంకి వేంకటరమణయ్యగారు]]}} 
 |{{DJVU page link|88|-78}}
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 1/సంచిక 2/శ్రీవీరేశలింగకవి సమాజము, కుముదవల్లి|3. శ్రీవీరేశలింగకవి సమాజము, కుముదవల్లి.]]}} 
 |{{DJVU page link|93|-76}}
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 1/సంచిక 2/చారిత్రికపరిశోధనము|4. చారిత్రికపరిశోధనము.]]}}...{{smaller|[[రచయిత:ఆలూరి గురురాజారావు|ఆలూరి గురురాజారావుగారు]]}} 
 |{{DJVU page link|96|-76}}
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 1/సంచిక 2/జ్యోతిశ్శాస్త్రము|5. జ్యోతిశ్శాస్త్రము.]]}}...{{smaller|[[రచయిత:పిడపర్తి సుబ్రహ్మణ్యశాస్త్రి|పిడపర్తి సుబ్రహ్మణ్యశాస్త్రిగారు]]}} 
 |{{DJVU page link|100|-76}}
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 1/సంచిక 2/స్త్రీలు చేయదగిన పరిశ్రమలు|6. స్త్రీలు చేయదగిన పరిశ్రమలు.]]}} 
 |{{DJVU page link|104|-76}}
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 1/సంచిక 2/గ్రంథరచన|7. గ్రంథరచన.]]}}...{{smaller|[[రచయిత:మారేపల్లి రామచంద్ర శాస్త్రి|మారేపల్లి రామచంద్రశాస్త్రిగారు]]}} 
 |{{DJVU page link|106|-76}}
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 1/సంచిక 2/పుస్తకసాంగత్యము (పద్యములు)|8. పుస్తకసాంగత్యము (పద్యములు).]]}}...{{smaller|[[రచయిత:అబ్బూరు రామకృష్ణారావు|అబ్బూరు రామకృష్ణారావుగారు]]}} 
 |{{DJVU page link|118|-76}}
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 1/సంచిక 2/ క్షాత్రయుగమునాటి హింద్వార్యులు-వారియాహారము|9. క్షాత్రయుగమునాటి హింద్వార్యులు-వారియాహారము]]}}...{{smaller|[[రచయిత:మాడపాటి హనుమంతరావు|మాడపాటి హనుమంతరావుగారు]]}} 
 |{{DJVU page link|119|-76}}
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 1/సంచిక 2/గ్రంథాలయోద్యమము, బరోడా|10. గ్రంథాలయోద్యమము, బరోడా.]]}} 
 |{{DJVU page link|127|-76}}
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 1/సంచిక 2/గ్రంథాలయ ప్రదర్శనము - మహేశన పట్టణము (బరోడా), బరోడా|11. గ్రంథాలయ ప్రదర్శనము -మహేశన పట్టణము (బరోడా), బరోడా]]}} 
 |{{DJVU page link|131|-74}}
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 1/సంచిక 2/గ్రంథాలయములు -వంగదేశము |12. గ్రంథాలయములు -వంగదేశము.]]}}...{{smaller|[[రచయిత:పాలపర్తి నరసింహం|  పాలపర్తి నరసింహం  గారు]]}} 
 |{{DJVU page link|135|-72}}
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 1/సంచిక 2/యుద్ధ రంగము - పుస్తక భాండాగారము |13. యుద్ధ రంగము - పుస్తక భాండాగారము.]]}}
 |{{DJVU page link|138|-72}}
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 1/సంచిక 2/భావనాశక్తి  |14. భావనాశక్తి]]}}...{{smaller|[[రచయిత:దంటు సుబ్బావధాన్లు|దంటు సుబ్బావధానులు గారు]]}} 
 |{{DJVU page link|139|-72}}
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 1/సంచిక 2/బడులలో బెట్టు తెలుగు పుస్తకములు|15. బడులలో బెట్టు తెలుగు పుస్తకములు ]]}}...{{smaller|[[రచయిత:కూచి నరసింహము |కూచి నరసింహము గారు]]}} 
 |{{DJVU page link|140|-72}}
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 1/సంచిక 2/పల్లెటూళ్ళు గ్రంధాలయములు |16. పల్లెటూళ్ళు గ్రంధాలయములు ]]}}...{{smaller|[[రచయిత:కూచి నరసింహము |కూచి నరసింహము గారు]]}} 
 |{{DJVU page link|147|-72}}
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 1/సంచిక 2/పాణిని|17. పాణిని ]]}}...{{smaller|[[రచయిత:వేలూరి శివరామ శాస్త్రి|వేలూరి శివరామ శాస్త్రి  గారు శతావధానులు గారు ]]}} 
 |{{DJVU page link|148|-72}}
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 1/సంచిక 2/లోవైను విశ్వవిద్యాలయము-గ్రంథభాండాగారము|18. లోవైను విశ్వవిద్యాలయము-గ్రంథభాండాగారము]]}}...{{smaller|[[రచయిత:పెద్దిభొట్ల కామయ్య |పెద్దిభొట్ల కామయ్య గారు]]}} 
 |{{DJVU page link|160|-72}}
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 1/సంచిక 2/సన్మాన పత్రము|19. బ్ర.శ్రీ.చిలకమర్తి చిలకమర్తి లక్ష్మీనరసింహముగారి కొసంగబడిన సన్మాన పత్రము]]}}...{{smaller|[[రచయిత:మాడపాటి హనుమంతరావు|మాడపాటి హనుమంతరావు గారు]]}} 
 |{{DJVU page link|162|-70}}
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 1/సంచిక 2/'వాసో' సార్వజనిక గ్రంథాలయము|20. 'వాసో' సార్వజనిక గ్రంథాలయము]]}} 
 |{{DJVU page link|164|-70}}
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 1/సంచిక 2/గ్రంథాలయములు |21. గ్రంథాలయములు ]]}}...{{smaller|[[రచయిత:ఉమర్ ఆలీషా|ఉమర్ ఆలీషాకవిగారు]]}} 
 |{{DJVU page link|165}}
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 1/సంచిక 2/డాక్టరు మెల్వి డేనీ |22. డాక్టరు మెల్వి డేనీ ]]}}...{{smaller|[[రచయిత:ఎం.వి.ఎన్.శర్మ|ఎం.వి.ఎన్.శర్మ గారు]]}} 
 |{{DJVU page link|166|-68}}
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 1/సంచిక 2/ఒక ప్రశ్న (పద్యములు) |23. ఒక ప్రశ్న (పద్యములు) ]]}}...{{smaller|[[రచయిత:వంగూరి సుబ్బారావు|వంగూరి సుబ్బారాయ కవి]]}} 
 |{{DJVU page link|168|-66}}
}}
{{PD-India}}

[[వర్గం:గ్రంథాలయ సర్వస్వము]]</text>
      <sha1>kzpprrao2n3hsxu9731ebr4416yi1og</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>560099</id>
      <parentid>560097</parentid>
      <timestamp>2026-06-18T05:52:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vjsuseela</username>
        <id>1850</id>
      </contributor>
      <comment>/* విషయసూచిక */</comment>
      <origin>560099</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10991" sha1="p949iunk2i8freb25ncv66rci53g5ng" xml:space="preserve">{{తలకట్టు
 | శీర్షిక = [[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 1/సంచిక 2]]
 | రచయిత = 
 | అనువాదం=
 | విభాగము  = [[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 1/సంచిక 2#విషయసూచిక|విషయసూచిక]]
 | ముందరి = [[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 1/సంచిక 1|సంచిక 1]]
 | తదుపరి = [[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 1/సంచిక 3|సంచిక 3]]
 | వివరములు = 
 |సంవత్సరం=1916
}}

&lt;pages index=&quot;Grandaalaya Sarvasvamu - Vol.1, No.2 (1916).pdf&quot; from=1 to=1 /&gt;

==&lt;center&gt;[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 1/సంచిక 2#విషయసూచిక|విషయసూచిక]]&lt;/center&gt; ==

{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 1/సంచిక 2/ఎవరు? (సశేషము) పద్యములు|1. ఎవరు? (సశేషము) పద్యములు]]}}...{{smaller|[[రచయిత:రాయప్రోలు సుబ్బారావు|రాయప్రోలు సుబ్బారావుగారు]]}} 
 |{{DJVU page link|85|-78}}
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 1/సంచిక 2/గ్రంథాలయములు-అవి చేయవలసిన పనులు|2. గ్రంథాలయములు-అవి చేయవలసిన పనులు.]]}}...{{smaller|[[రచయిత:అయ్యంకి వేంకటరమణయ్య|అయ్యంకి వేంకటరమణయ్యగారు]]}} 
 |{{DJVU page link|88|-78}}
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 1/సంచిక 2/శ్రీవీరేశలింగకవి సమాజము, కుముదవల్లి|3. శ్రీవీరేశలింగకవి సమాజము, కుముదవల్లి.]]}} 
 |{{DJVU page link|93|-76}}
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 1/సంచిక 2/చారిత్రికపరిశోధనము|4. చారిత్రికపరిశోధనము.]]}}...{{smaller|[[రచయిత:ఆలూరి గురురాజారావు|ఆలూరి గురురాజారావుగారు]]}} 
 |{{DJVU page link|96|-76}}
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 1/సంచిక 2/జ్యోతిశ్శాస్త్రము|5. జ్యోతిశ్శాస్త్రము.]]}}...{{smaller|[[రచయిత:పిడపర్తి సుబ్రహ్మణ్యశాస్త్రి|పిడపర్తి సుబ్రహ్మణ్యశాస్త్రిగారు]]}} 
 |{{DJVU page link|100|-76}}
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 1/సంచిక 2/స్త్రీలు చేయదగిన పరిశ్రమలు|6. స్త్రీలు చేయదగిన పరిశ్రమలు.]]}} 
 |{{DJVU page link|104|-76}}
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 1/సంచిక 2/గ్రంథరచన|7. గ్రంథరచన.]]}}...{{smaller|[[రచయిత:మారేపల్లి రామచంద్ర శాస్త్రి|మారేపల్లి రామచంద్రశాస్త్రిగారు]]}} 
 |{{DJVU page link|106|-76}}
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 1/సంచిక 2/పుస్తకసాంగత్యము (పద్యములు)|8. పుస్తకసాంగత్యము (పద్యములు).]]}}...{{smaller|[[రచయిత:అబ్బూరు రామకృష్ణారావు|అబ్బూరు రామకృష్ణారావుగారు]]}} 
 |{{DJVU page link|118|-76}}
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 1/సంచిక 2/క్షాత్రయుగమునాటి హింద్వార్యులు-వారియాహారము|9. క్షాత్రయుగమునాటి హింద్వార్యులు-వారియాహారము.]]}}...{{smaller|[[రచయిత:మాడపాటి హనుమంతరావు|మాడపాటి హనుమంతరావుగారు]]}} 
 |{{DJVU page link|119|-76}}
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 1/సంచిక 2/గ్రంథాలయోద్యమము, బరోడా|10. గ్రంథాలయోద్యమము, బరోడా.]]}} 
 |{{DJVU page link|127|-76}}
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 1/సంచిక 2/గ్రంథాలయ ప్రదర్శనము - మహేశన పట్టణము (బరోడా), బరోడా|11. గ్రంథాలయ ప్రదర్శనము -మహేశన పట్టణము (బరోడా), బరోడా]]}} 
 |{{DJVU page link|131|-74}}
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 1/సంచిక 2/గ్రంథాలయములు -వంగదేశము |12. గ్రంథాలయములు -వంగదేశము.]]}}...{{smaller|[[రచయిత:పాలపర్తి నరసింహం|  పాలపర్తి నరసింహం  గారు]]}} 
 |{{DJVU page link|135|-72}}
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 1/సంచిక 2/యుద్ధ రంగము - పుస్తక భాండాగారము |13. యుద్ధ రంగము - పుస్తక భాండాగారము.]]}}
 |{{DJVU page link|138|-72}}
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 1/సంచిక 2/భావనాశక్తి  |14. భావనాశక్తి]]}}...{{smaller|[[రచయిత:దంటు సుబ్బావధాన్లు|దంటు సుబ్బావధానులు గారు]]}} 
 |{{DJVU page link|139|-72}}
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 1/సంచిక 2/బడులలో బెట్టు తెలుగు పుస్తకములు|15. బడులలో బెట్టు తెలుగు పుస్తకములు ]]}}...{{smaller|[[రచయిత:కూచి నరసింహము |కూచి నరసింహము గారు]]}} 
 |{{DJVU page link|140|-72}}
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 1/సంచిక 2/పల్లెటూళ్ళు గ్రంధాలయములు |16. పల్లెటూళ్ళు గ్రంధాలయములు ]]}}...{{smaller|[[రచయిత:కూచి నరసింహము |కూచి నరసింహము గారు]]}} 
 |{{DJVU page link|147|-72}}
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 1/సంచిక 2/పాణిని|17. పాణిని ]]}}...{{smaller|[[రచయిత:వేలూరి శివరామ శాస్త్రి|వేలూరి శివరామ శాస్త్రి  గారు శతావధానులు గారు ]]}} 
 |{{DJVU page link|148|-72}}
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 1/సంచిక 2/లోవైను విశ్వవిద్యాలయము-గ్రంథభాండాగారము|18. లోవైను విశ్వవిద్యాలయము-గ్రంథభాండాగారము]]}}...{{smaller|[[రచయిత:పెద్దిభొట్ల కామయ్య |పెద్దిభొట్ల కామయ్య గారు]]}} 
 |{{DJVU page link|160|-72}}
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 1/సంచిక 2/సన్మాన పత్రము|19. బ్ర.శ్రీ.చిలకమర్తి చిలకమర్తి లక్ష్మీనరసింహముగారి కొసంగబడిన సన్మాన పత్రము]]}}...{{smaller|[[రచయిత:మాడపాటి హనుమంతరావు|మాడపాటి హనుమంతరావు గారు]]}} 
 |{{DJVU page link|162|-70}}
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 1/సంచిక 2/'వాసో' సార్వజనిక గ్రంథాలయము|20. 'వాసో' సార్వజనిక గ్రంథాలయము]]}} 
 |{{DJVU page link|164|-70}}
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 1/సంచిక 2/గ్రంథాలయములు |21. గ్రంథాలయములు ]]}}...{{smaller|[[రచయిత:ఉమర్ ఆలీషా|ఉమర్ ఆలీషాకవిగారు]]}} 
 |{{DJVU page link|165}}
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 1/సంచిక 2/డాక్టరు మెల్వి డేనీ |22. డాక్టరు మెల్వి డేనీ ]]}}...{{smaller|[[రచయిత:ఎం.వి.ఎన్.శర్మ|ఎం.వి.ఎన్.శర్మ గారు]]}} 
 |{{DJVU page link|166|-68}}
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 1/సంచిక 2/ఒక ప్రశ్న (పద్యములు) |23. ఒక ప్రశ్న (పద్యములు) ]]}}...{{smaller|[[రచయిత:వంగూరి సుబ్బారావు|వంగూరి సుబ్బారాయ కవి]]}} 
 |{{DJVU page link|168|-66}}
}}
{{PD-India}}

[[వర్గం:గ్రంథాలయ సర్వస్వము]]</text>
      <sha1>p949iunk2i8freb25ncv66rci53g5ng</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 1/సంచిక 3</title>
    <ns>0</ns>
    <id>151690</id>
    <revision>
      <id>560092</id>
      <parentid>525175</parentid>
      <timestamp>2026-06-18T05:30:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vjsuseela</username>
        <id>1850</id>
      </contributor>
      <comment>/* విషయసూచిక */</comment>
      <origin>560092</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="18574" sha1="0butc8udl70j5v4c63sr69ic7hv80lt" xml:space="preserve">{{తలకట్టు
 | శీర్షిక = [[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 1/సంచిక 3]]
 | రచయిత = 
 | అనువాదం=
 | విభాగము  = [[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 1/సంచిక 3#విషయసూచిక|విషయసూచిక]]  
 | ముందరి = [[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 1/సంచిక 2|సంచిక 2]]
 | తదుపరి = [[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 1/సంచిక 4|సంచిక 4]]
 | వివరములు = 
 |సంవత్సరం=1916
}}

&lt;pages index=&quot;Grandhalaya Sarvasvamu - Vol.1, No.3 (1916).pdf&quot; from=1 to=1 /&gt;
==&lt;center&gt;[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 1/సంచిక 3#విషయసూచిక|విషయసూచిక]]&lt;/center&gt; ==

{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 1/సంచిక 3/వసంతాంకము (పద్యములు)|1. వసంతాంకము (పద్యములు)]]}}...{{smaller|[[రచయిత:ఓలేటి పార్వతీశకవి|ఓలేటి పార్వతీశకవిగారు]]}} 
 |{{DJVU page link|169|-162}}
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 1/సంచిక 3/విరహగీతములు (పద్యములు)|2. విరహగీతములు (పద్యములు)]]}}
 |{{DJVU page link|170|-162}}
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 1/సంచిక 3/ఆధునికాంధ్రసారస్వతము|3. ఆధునికాంధ్రసారస్వతము]]}}...{{smaller|[[రచయిత:రాయప్రోలు సుబ్బారావు|రాయప్రోలు సుబ్బారావుగారు]]}} 
 |{{DJVU page link|171|-160}}
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 1/సంచిక 3/విస్మృతవేణుగీతి|4. విస్మృతవేణుగీతి]]}}...{{smaller|[[రచయిత:రాళ్ళపల్లి అనంతకృష్ణశర్మ|రాళ్ళపల్లి అనంతకృష్ణశర్మగారు]]}} 
 |{{DJVU page link|179|-160}}
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 1/సంచిక 3/పిళ్లారిశెట్టి సీతారామయ్యగారు|5. పిళ్లారిశెట్టి సీతారామయ్యగారు.]]}}...{{smaller|[[రచయిత:పాలపర్తి నరసింహం|పాలపర్తి నరసింహముగారు]]}} 
 |{{DJVU page link|180|-160}}
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 1/సంచిక 3/విద్యాభ్యాసతఱుణము|6. విద్యాభ్యాసతఱుణము]]}}...{{smaller|[[రచయిత:కొండిపర్తి వీరభద్రాచార్యులు|కొండిపర్తి వీరభద్రాచార్యులుగారు, బి.ఏ.]]}} 
 |{{DJVU page link|186|-158}}
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 1/సంచిక 3/ఆంధ్రదేవుని పద్యములు (ద.సు.)|7. ఆంధ్రదేవుని పద్యములు]]}} 
 |{{DJVU page link|189|-158}}
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 1/సంచిక 3/స్వచ్ఛందప్రయాణము (పద్యములు)|8. స్వచ్ఛందప్రయాణము (పద్యములు)]]}}...{{smaller|[[రచయిత:అబ్బూరి రామకృష్ణారావు|అబ్బూరి రామకృష్ణారావుగారు]]}} 
 |{{DJVU page link|190|-158}}
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 1/సంచిక 3/గ్రంథాలయము-గ్రామచరిత్ర|9. గ్రంథాలయము-గ్రామచరిత్ర.]]}}...{{smaller|[[రచయిత:మామిడిపూడి వేంకటరంగయ్య|మామిడిపూడి వేంకటరంగయ్యగారు, ఎం.ఏ.]]}} 
 |{{DJVU page link|192|-158}}
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 1/సంచిక 3/ఉపన్యాసము|10. ఉపన్యాసము]]}}...{{smaller|[[రచయిత:పింగళి వేంకటరామారెడ్డి|ఆనరబిల్ పింగళి వేంకటరామారెడ్డిగారు]]}} 
 |{{DJVU page link|196|-158}}
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 1/సంచిక 3/ఆంధ్రనాటకములు|11. ఆంధ్రనాటకములు]]}}...{{smaller|[[రచయిత:పురాణం సూరిశాస్త్రి|పురాణం సూరిశాస్త్రిగారు, ఎం.ఏ.]]}} 
 |{{DJVU page link|198|-158}}
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 1/సంచిక 3/కృష్ణదేవరాయలు|12. కృష్ణదేవరాయలు]]}}...{{smaller|[[రచయిత:మైలవరపు నృసింహశాస్త్రి|మైలవరపు నృసింహశాస్త్రిగారు.]]}} 
 |{{DJVU page link|205|-158}}
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 1/సంచిక 3/కృతివిమర్శనము|13. కృతివిమర్శనము]]}}...{{smaller|[[రచయిత:జూపూడి హనుమచ్ఛాస్త్రి|జూపూడి హనుమచ్ఛాస్త్రిగారు.]]}} 
 |{{DJVU page link|206|-158}}
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 1/సంచిక 3/భారతరంగమాలిక|14. భారతరంగమాలిక]]}}...{{smaller|[[రచయిత:దంటు సుబ్బావధానులు|దంటు సుబ్బావధానులుగారు.]]}} 
 |{{DJVU page link|208|-158}}
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 1/సంచిక 3/క్షాత్రయుగమునాటి హింద్వార్యులు వారి వివాహములు|15. క్షాత్రయుగమునాటి హింద్వార్యులు వారి వివాహములు]]}}...{{smaller|[[రచయిత:మాడపాటి హనుమంతరావు|మాడపాటి హనుమంతరావుగారు]]}} 
 |{{DJVU page link|210|-158}}
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 1/సంచిక 3/ఆంధ్రవార్తాపత్రికలు|16. ఆంధ్రవార్తాపత్రికలు.]]}}...{{smaller|[[రచయిత:కొడాలి శివరామ కృష్ణారావు|కొడాలి శివరామకృష్ణారావుగారు.]]}} 
 |{{DJVU page link|218|-158}}
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 1/సంచిక 3/భీష్ముడు-ఆయన జీవితసారము|17. భీష్ముడు-ఆయన జీవితసారము]]}}...{{smaller|[[రచయిత:వేమూరి శివస్వామిశాస్త్రులు|వేమూరి శివస్వామిశాస్త్రులుగారు.]]}} 
 |{{DJVU page link|224|-158}}
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 1/సంచిక 3/భీష్ముడు-ఆయన గుణగణనము|18. భీష్ముడు-ఆయన గుణగణనము]]}}...{{smaller|[[రచయిత:చెలికాని లచ్చారావు|చెలికాని లచ్చారావుగారు.]]}} 
 |{{DJVU page link|232|-154}}
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 1/సంచిక 3/భీష్ముడు-ఆయన శపథము|19. భీష్ముడు-ఆయన శపథము]]}}...{{smaller|[[రచయిత:మంగిపూడి పురుషోత్తమశర్మ|మంగిపూడి పురుషోత్తమశర్మగారు.]]}} 
 |{{DJVU page link|236|-152}}
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 1/సంచిక 3/వసంతవికాసము|20. వసంతవికాసము.]]}}...{{smaller|[[రచయిత:రాయప్రోలు సుబ్బారావు|రాయప్రోలు సుబ్బారావుగారు.]]}} 
 |{{DJVU page link|238|-152}}
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 1/సంచిక 3/వాసంతిక|21. వాసంతిక]]}} 
 |{{DJVU page link|239|-152}}
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 1/సంచిక 3/ఆంధ్రవాజ్మయస్థితి|22. ఆంధ్రవాజ్మయస్థితి.]]}}...{{smaller|[[రచయిత:ఆదిరాజు వీరభద్రరావు|ఆదిరాజు వీరభద్రరావుగారు.]]}} 
 |{{DJVU page link|240|-152}}
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 1/సంచిక 3/కానిమరా సర్వజన గ్రంథాలయము|23. 'కానిమరా' సర్వజన గ్రంథాలయము.]]}}...{{smaller|[[రచయిత:ఎం.వి.ఎన్.శర్మ|ఎం.వి.ఎన్.శర్మగారు.]]}} 
 |{{DJVU page link|244|-152}}
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 1/సంచిక 3/స్త్రీలకు కళాశాల|24. స్త్రీలకు కళాశాల.]]}} 
 |{{DJVU page link|245|-150}}
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 1/సంచిక 3/భక్తుడు కవియగునా?|25. భక్తుడు కవియగునా?]]}}...{{smaller|[[రచయిత:వంగూరి సుబ్బారావు|వంగూరి సుబ్బారావుగారు.]]}} 
 |{{DJVU page link|245|-150}}
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 1/సంచిక 3/శుక్తి (రా. సు.)|26. శుక్తి (రా. సు.)]]}} 
 |{{DJVU page link|248|-150}}
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 1/సంచిక 3/ఏనుగు పెదలక్ష్మణకవి|27. ఏనుగు పెదలక్ష్మణకవి.]]}}...{{smaller|[[రచయిత:పెండ్యాల వేంకట సుబ్రహ్మణ్యశాస్త్రి|పెండ్యాల వేంకటసుబ్రహ్మణ్య శాస్త్రిగారు.]]}} 
 |{{DJVU page link|249|-150}}
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 1/సంచిక 3/సాహిత్యచర్చ|28. సాహిత్యచర్చ.]]}}...{{smaller|[[రచయిత:సహవాసి|&quot;సహవాసి.&quot;]]}} 
 |{{DJVU page link|253|-150}}
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 1/సంచిక 3/కాశీ-రామేశ్వరము|29. కాశీ-రామేశ్వరము.]]}} 
 |{{DJVU page link|261|-150}}
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 1/సంచిక 3/ఎవరు?|30. ఎవరు? (గతసంచికశేషము)]]}}...{{smaller|[[రచయిత:రాయప్రోలు సుబ్బారావు|రాయప్రోలు సుబ్బారావుగారు.]]}} 
 |{{DJVU page link|263|-150}}
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 1/సంచిక 3/శ్రీశైలము|31. శ్రీశైలము.]]}}... ఒక యాత్రికుడు 
 |{{DJVU page link|265|-150}}
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 1/సంచిక 3/భక్తగీతములు (పద్యములు)|32. భక్తగీతములు (పద్యములు)]]}}...{{smaller|[[రచయిత:మీరాబాయి|కన్యా మీరాబాయి]]; [[రచయిత:క్షేమ|దాసీక్షేమ]]}}. 
 |{{DJVU page link|269|-150}}
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 1/సంచిక 3/గ్రంథవిమర్శనము|33. గ్రంథవిమర్శనము.]]}}...{{smaller|[[రచయిత:ఓలేటి పార్వతీశకవి|ఓలేటి పార్వతీశకవిగారు]]}} 
 |{{DJVU page link|270|-150}}
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 1/సంచిక 3/కామాసుర (పద్యములు)|34. కామాసుర (పద్యములు)]]}}...{{smaller|[[రచయిత:బసవరాజు అప్పారావు|బసవరాజు వేంకటప్పారావుగారు.]]}} 
 |{{DJVU page link|278|-148}}
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 1/సంచిక 3/నేనెవ్వడను? (పద్యములు)|35. నేనెవ్వడను? (పద్యములు)]]}} 
 |{{DJVU page link|279|-148}}
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 1/సంచిక 3/శ్రీకృష్ణరాయబారము|36. శ్రీకృష్ణరాయబారము.]]}}...{{smaller|[[రచయిత:దంటు శ్రీనివాసరావు|దంటు శ్రీనివాసరావుగారు]]}} 
 |{{DJVU page link|281|-146}}
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 1/సంచిక 3/మూలపురుషుడు|37. మూలపురుషుడు]]}}...{{smaller|&quot;శతపత్ర&quot; గ్రంథమునుండి.}} 
 |{{DJVU page link|284|-146}}
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 1/సంచిక 3/మధుమాలి (పద్యములు)|38. మధుమాలి (పద్యములు)]]}}...{{smaller|[[రచయిత:రవీంద్రనాధ ఠాగూరు|శ్రీ రవీంద్రనాథ ఠాకూరుగారు]]}} 
 |{{DJVU page link|285|-144}}
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 1/సంచిక 3/జాతీయధర్మగ్రంథాలయము-అమెరికాదేశము|39. జాతీయధర్మగ్రంథాలయము-అమెరికాదేశము.]]}}...{{smaller|[[రచయిత:దాసు త్రివిక్రమరావు|దాసు త్రివిక్రమరావుగారు]]}} 
 |{{DJVU page link|286|-144}}
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 1/సంచిక 3/రామచంద్రపురం తాలూకా గ్రంథభాండాగారసంఘము|40. రామచంద్రపురం తాలూకా గ్రంథభాండాగారసంఘము.]]}}...{{smaller|[[రచయిత:దంటు కృష్ణమూర్తి|దంటు కృష్ణమూర్తిగారు]]}} 
 |{{DJVU page link|290|-138}}
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 1/సంచిక 3/పూజాప్రయాణము|41. పూజాప్రయాణము.]]}} 
 |{{DJVU page link|292|-138}}
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 1/సంచిక 3/కృష్ణవేణి|42. కృష్ణవేణి.]]}}...{{smaller|[[రచయిత:పాటిబండ అప్పారావు|పాటిబండ అప్పారావుగారు]]}} 
 |{{DJVU page link|293|-136}}
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 1/సంచిక 3/అపూర్వసిద్ధాంతము|43. అపూర్వసిద్ధాంతము.]]}}...{{smaller|[[రచయిత:మేధానిధి|&quot;మేధానిధి&quot;]]}} 
 |{{DJVU page link|294|-136}}
}}

{{PD-India}}

[[వర్గం:గ్రంథాలయ సర్వస్వము]]</text>
      <sha1>0butc8udl70j5v4c63sr69ic7hv80lt</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:Grandaalaya Sarvasvamu - Vol.1, No.2 (1916).pdf/51</title>
    <ns>104</ns>
    <id>160801</id>
    <revision>
      <id>560136</id>
      <parentid>475126</parentid>
      <timestamp>2026-06-18T09:26:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vjsuseela</username>
        <id>1850</id>
      </contributor>
      <origin>560136</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6164" sha1="brpj4s3bt2t3dlpas1ty0ekpmr8gq6w" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Vjsuseela&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;&lt;section begin=&quot;51A&quot; /&gt;ల్లము మొదలగు వస్తువులతోఁ జేయఁబడు తియ్యని
పదార్థములను, కూరగాయలను వండుటయందు తెలివిగ
ల వంటవాండ్రను నర్ధమిచ్చు వివిధ శబ్దములను వ్యా
ఖ్యాత వివరించియున్నాఁడు. కూరగాయల ప్రసక్తిప
లుతావులఁ గలదు. కాని యవియెట్టివో వ్రాయలేదు.
ఉల్లిగడ్డలు, వెల్లిగడ్డలు సాధారణముగా పంజాబునందు
మాత్రము వాడుకయందుండెనని యిదివఱకే చెప్పియు
న్నాము. ఇవి మధ్యదేశమువారికి నిషిద్ధములుగా నుండెను.
పాలు అందఱును ఉపయోగించుచుండిరి. పాల
వలన తయారగువస్తువులన్నిటిలో ఉత్తమపదాధ౯ము
నేయియేయని ’ఘృతంశ్రేయా ఉరశ్చితః' అను వాక్య
మువలనఁ దెలియుచున్నది.
&lt;section end=&quot;51A&quot; /&gt;
&lt;section begin=&quot;51B&quot; /&gt;{{p|fs150|ac}} {{Double underline|గ్రంథాలయోద్యమము - బరోడా.}}&lt;/p&gt;    
బరోడా సంస్థానాధీశులగు శాయాజీ
గాయ క్వాడీగారు ఆధునిక కాలమున భరతఖండమందు గ్రంథాలయోద్యమమును స్థాపించుటయందు మార్గదర్శులై యున్నారు. వారు
పాశ్చాత్య దేశములకు తఱుచు వెళ్ళి ఆదేశములందు జనులభివృద్ధినొందుటకు స్థాపింపబడిన
ప్రతిష్ఠాపనలను పరిశీలనతో గమనించినవారు. జనులకు జ్ఞానాభివృద్ధియైనగాని దేశాభివృద్ధి కాదను నంశమును బాగుగ గుర్తెరిగి, మన బ్రిటిషు ప్రభుత్వమునందు నిర్బంధ ప్రథమ విద్య కూడునా కూడదా యను నంశము ఇంకను వివాదగ్రస్తమైయుండగా- ప్రథమవిద్య
నిర్బంధముగను ఉచితముగను దేశమందఁతటను అభ్యసింపజేయవలసినదను శాసనమును
అమలులోకి దెచ్చిన మహామహులు. ఇట్లు
దేశమందు జ్ఞానాభివృద్ధికిది బీజములనాటి, పిమ్మట విద్యావంతులు పాఠశాలలయందభ్యసించిన విద్య నభివృద్ధినొందించుకొనుటకును, వయోవృద్ధులగుటచే పాఠశాలలకు పోయి
ఇంకను విద్య సంపాదించుకొనుటకు వీలుతప్పినవారు జ్ఞానోపార్జన చేసుకొనుటకు సదుపాయములు కల్పించుటకును, తమదేశమున గ్రంథాలయోద్యమమును ఈ మహాపురుషుడు
స్థాపించెను. ఈ యుద్యమమా దేశమందు ప్రారంభ మయినది 1910 సంవత్సరములోనని చెప్పవచ్చును. అంతకుపూర్వము బ్రిటిషు ప్రభుత్వములో చేరిన రాష్ట్రములయందువలె ఆదేశమందలి పట్టణములందచ్చటచ్చట వార్తాపత్రికలు చదువుకొనుటకును, గ్రంథ సముదా
యము సమకూర్చుటకును చందాలనిచ్చి సాంఘికులుగా చేరు సభలుండియుండెను. ఈసభల
వలన జనసామాన్యమున కేమి ఉపయోగములేకుండెను. భాగ్యవంతులే చందాలనిచ్చి
ఇందు సభికులుగా చేరుచుండిరి. కావున గ్రంథాలయములు ధర్మముగా జేయబడినగాని జన
సామాన్యమునకు జ్ఞానాభివృద్ధి సాధకములు గావని వారు బాగుగాగుర్తెరిగి వారట్లుచేయుటకు తీర్మానించిరి, ఆధునిక కాలమున
అమెరికా ఖండపు సంయుక్త రాష్ట్రములలో
గ్రంథాలయోద్యమము ఎక్కువ సమర్థతతో
నిర్వర్తింపబడుచున్నది. కావున
నీ యుద్యమము
తమ దేశమునందు వ్యాపింప జేయుటకు తమకు సహాయులుగా నుండి గ్రంథాలయ శాఖాధ్యక్షులుగా నుండుటకై అమెరికాదేశ వాస్తవ్యులగు బార్డెనుగారిని శాయాజీరావుగారు తమదేశముకు
బిలిపించిరి. వీరు మొదట ఒక సంవత్సరమువరకే ఉండుటకై యాహ్వానము
చేయబడిన&lt;section end=&quot;51B&quot; /&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>brpj4s3bt2t3dlpas1ty0ekpmr8gq6w</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:Grandaalaya Sarvasvamu - Vol.1, No.2 (1916).pdf/43</title>
    <ns>104</ns>
    <id>160901</id>
    <revision>
      <id>559951</id>
      <parentid>462481</parentid>
      <timestamp>2026-06-17T12:00:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Brjswiki</username>
        <id>6801</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>559951</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8042" sha1="6j5ljejy08e5yl9pishdyztg3xoo3fe" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Brjswiki&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;&lt;ref&gt;ఈ వ్యాసము సి, వి. వైద్యా ఎం. ఏ. ఎల్. ఎల్. బి. గారి యభిప్రాయముల ననుసరించి వ్రాయఁబడినది. వీరి యభిప్రాయము ప్రకారము క్షాత్రయుగ పరిమితి క్రీ. పూ. 3000 నుండి 300 వఱకు.&lt;/ref&gt;{{Center|{{p|fs150}}క్షాత్రయుగమునాఁటి హింద్వార్యులు - వారియాహారము&lt;/p&gt;}}
{{Center|{{p|fs125}}[మాడపాటి హనుమంతరావు గారిచే వ్రాయబడినది]&lt;/p&gt;}}

మనపూర్వులకు హింద్వార్యులు క్షాత్రయుగమున నెట్టి వస్త్రముల ధరించుచుండిరోమా మొదటి వ్యాసమునఁ జూపియున్నాము. 
ఆ కాలమున వారెట్టి యాహారమును భుజింపుచుండిరో, క్షాత్రయుగారంభమునుండి తద్యుగాంతమువఱకు వారియాహారమున నెట్టిమార్పులు కలిగెనో ఈవ్యాసమునఁ దెలుపుట మాయుద్దేశము. ఇట్టిమార్పులను మనకుఁ జూపు ముఖ్య గ్రంధములు ఉపనిషత్తులు, వీర కావ్యములు, మనుస్మృతియునైయున్నవి. మనవారిలో వాటిల్లిన యీమార్పులు ఒకదృష్టికి అభివృద్ధి నూచకము లేయైనను వేఱో కదృష్టితోఁ జూచిన పక్షమున నవి మనవారి హీనదశకుఁగూడ కారణములైన వని యనేక
విద్వాంసులభిప్రాయపడుచున్నారు, నైతికాధాత్మికబుద్ధితో నాలోచించిన యెడల, మత సంబంధమగు నుద్దేశముల పేరణచేతి మాంసాహారమును త్యజించి శాకాహారము నవలంబించిన వారు మనకెంతయు వందనీయులనుట యందు సందేహముండునా? ఉండదు, కాని పారమార్ధికదృష్టితో నాహారమునందు వారు చేసికొనిన యామార్పు వారిని రాజ్యాంగ స్వాతంత్య్రమునుండి దూరగులఁ జేసిన మాటఁదలఁచినపుడు యామార్పు వారి కనర్థదాయకముగాఁ బరిణ మించినదికాని లాభప్రదము కాలేదను సంగతిని మోక్షమూలరువంటివాఁడొప్పికొని యున్నాఁడు. పైనఁ జెప్పఁబడిన మార్పెట్లు కలిగినదో వీరకావ్యములనుబట్టి 
యోచించుటకు ముందు, బృహదారణ్యకోపనిషత్తునందలి యీ క్రింది వాక్యము మా చదువరుల శ్రద్ధనాకర్షింపఁదగియున్నది. “విద్వత్సభలందజేయుఁడుగను, సర్వజన ప్రీతికరముగ నుపన్యసించు వక్తగాను, వేదార్థమును బోధింపఁగల వాఁడుగను, దీర్ఘాయువుగను నుండు పుత్రుని బడయఁగోరువాఁడు నేతితోను (గొడ్డు దైనను సరే గొఱ్ఱెదైననుసరే) మాంసముతోను 
వండఁబడియున్న యన్నమును దినవలయును.” ఇట్టి యన్నమును దినుటవలన పై వచనముననున్న ఫలము లభించునా లభింపదాయను విషయమున మేము వాదము సల్పఁ బూనుకొనలేదు. కాని ఈ వాక్యమునుబట్టి చూచినచో గోడ్డుమాంసమును దినువారు శారీరిక బలము నందు మాత్రమేకాక మానసిక బలమునందును గొప్పవారగుదురని ఆకాలపువారు నమ్మియుండినుట స్పష్టముగా మాత్రము తెలియుచున్నది. కనుక ఆకాలపువారికి మాంస మాహారమైయుండెననియు, వైనఁజెప్పినమాంసము
మేదస్సునకుఁ గూడ బలము నిచ్చునదియని వారెంచుచుండిరనియు తేలుచున్నది.


మహాభారతముకూడ పైయంశమునే బలపఱచు చున్నది. యుద్ధానంతరము ధర్మజుఁడొనర్చిన యశ్వమేధసందర్భమున, వ్యాసుఁడు, పశుపక్షులు ముఖ్యముగా ఎద్దులు, జలచరములు యజ్ఞకార్యము కొఱకు మంచివని వచించియున్నాఁడు.&lt;ref&gt; తంతందేవంసముద్దిశ్య, పక్షిణః పశవశ్చయే, ఋషభావిశాస్త్రపరితా, నధాజల దరాశ్చయే, నిర్వాస్తానభ్య యంజింస్తే, శత్రాగ్ని దయకర్మణి ఆశ్వ॥&lt;/ref&gt;  అంతేకాదు. ఆయజ్ఞ సమయమున, జంతువులమాంసముతో వండఁబడిన వివిధ మధురాహారములకు మితమే లేకుండెనని 
కూడ చెప్పఁబడియున్నది. &lt;ref&gt; భక్ష్య ఖండవరాగాణాం క్రియంభుజ్యతాంతథా, పశూనాంవధ్యతాం చైవ నాంతం దదృశి జనాః॥ అశ్వః&lt;/ref&gt;† వేలకొలఁది బ్రాహ్మణులును లక్షల కొలఁది క్షత్రియులును భుజించుటకై యేర్పరుపఁబడిన విందులందనేక పశువుల మాంసము వండబడియుండవలయుననియు, చంపఁబడిన జంతువులసంఖ్యనుబట్టియేమి,
వాడఁబడిన &lt;ref&gt;సురారేయసాగర॥ అశ్వః&lt;/ref&gt; మద్యభాండముల సంఖ్యనుబట్టియేమి అప్పటి మన హింద్వార్యుల విందులకును వారిసోదరులకు 
జర్మనీ దేశీయుల విందులకును విశేషభేదముండలేదనియు చెప్పినచో నందు అసంగత మేమియునుండదు.


మహాభారతమునకు ఇప్పటియాకారము నొసఁగిన సౌతి, వైష్ణవ జైన బౌద్ధమతములు వృద్ధిఁ జెందిన తరువాతి&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>6j5ljejy08e5yl9pishdyztg3xoo3fe</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:Grandaalaya Sarvasvamu - Vol.1, No.2 (1916).pdf/44</title>
    <ns>104</ns>
    <id>160902</id>
    <revision>
      <id>559957</id>
      <parentid>462482</parentid>
      <timestamp>2026-06-17T12:29:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Brjswiki</username>
        <id>6801</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>559957</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8279" sha1="c5tygkfuivs83l6pr6nzgw3xay7ekmd" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Brjswiki&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;వాఁడు; కనుక పైనఁ జెప్పిన విందుల వివరములు అతనికి వింత గాఁదోఁచియుండవచ్చును. కావుననే యాతఁడు, తరువాత వచ్చిన యధ్యాయమునందు అట్టి విందులను నిరసించినాఁడు. ఈ యధ్యాయమున బంగారుతలగల యొకనకులము 
(ముంగిస) కథ వచ్చినది. మాంసాహారమును, జంతువులబలులను దూష్యములు గాఁ జూపి, యవిగల యజ్ఞములకంటే ఆఁకలిఁగొన్న యతిధికి పిడికెడటుకులు పెట్టిన నెక్కువపుణ్యమువచ్చునని నిరూపించుటకై ఈకధ యచ్చట తెచ్చిపెట్టఁబడినది. క్షాత్రయుగారంభమునుండి యాయుగము ముగియునాఁటికి జనుల యభిప్రాయము లేవిధముగా మాఱినవో పైకధవలనఁ 
దెల్లముగు చున్నది.


జనాభిప్రాయ మెట్టిమార్పుఁ జెందినను క్షత్రియులు మాత్రము నేఁడెట్లో యట్లే ఆకాలమునందును పూర్వాచారమును వదలక మాంసాళనమును జంతువుల బలులను జరుపుచునే యుండిరి. పైదాని తరువాత యధ్యాయమున అప్పటిజనాభిప్రాయమును కొంత సమాధానపఱచుటకై యియ్యఁబడిన ప్రత్యుత్తరమొకటి మనకు కానవచ్చుచున్నెది. వ్యాసాది మహర్షుల నియోగము ననుసరించి ధర్మరాజు చేసిన యా యజ్ఞ కార్యమును నకులమెట్లు నిందింప సాహసించెనని జనమేజయుఁడు ప్రశ్నవేయఁగా వైశంపాయనుఁడిట్లు చెప్పుచున్నాఁడు. పూర్వమొకప్పుడు ఇంద్రుఁడు యజ్ఞము చేయుచుండ పశువధ జరగఁబోవు సమయమున అచ్చటనుండిన ఋషులు యజ్ఞపశువుల జాలిఁగొలుపు చూపులఁ జూచి దయఁదలఁచి, 'పశుహింస అధర్మకార్యము కనుక ఈ యాగము సధర్మమైనది కాదు' అని యింద్రునితో ననిరి. &lt;ref&gt;నాయంధర్మకృతోయజ్ఞో నహింసాధర ఉచ్యతే, యజవీజై సహస్రాక్ష త్రివర్ష పరమోషితైః అశ్వః
I&lt;/ref&gt; ఇంద్రుఁడు వారితో నేకీభవింపనందున యజ్ఞములందు 
జంతువులను వధింప వచ్చునా కూడదా యను విషయమున ఇంద్రునకును ఋషులకును వాదము కలిగెను. అంత వారీ 
వివాదాంశమున చేదిదేశపు రాజగు వసువు యొక్క తీర్మానమును గోరిరి. ఏది దొరికిన దానితోనే యజ్ఞము చేయవచ్చునని 
వసువు నిర్ధారణ చేసెను. ఈ యంశము నింత నిర్లక్ష్యముగా తీర్మానించినందున చేదిరాజు అధోగతిపాలై పాతాళమునకుఁ బోయెను&quot;.  కాని యివివాద మింతటితో ముగియలేదు. జన సామాన్యము జంతువులకు మాఱుగా నితర పదార్థములను యజ్ఞ సమయములం దర్పించి తృప్తినొందు చుండిరి. కాని క్షత్రియులు మాత్రము తము పూర్వపద్ధతిని మానలేదు. కనుకనే 
క్షత్రియుఁడైనవాడు తన సార్వభౌమత్వమును జాటఁ గలిగినపుడెల్ల ధర్మజ జనమేజయులవలె నశ్వమేధముఁ జేయుచునే యుండెను. అశోకుని వంశీ మంతరించిన తరువాత హిందూచక్రవర్తి యగు పుష్యమిత్రుఁడు ఆశ్వమేధ యాగము చేసెను. ఈవిధముగా యజ్ఞములందు జరుగు హింస న్యాయమైనదే యని బ్రాహ్మణు లొప్పుకొనవలనిన వారైరి. దీని తరువాతి యధ్యాయమున అగస్త్యుని యజ్ఞపు కథ కలదు. ఈజన్నము పండ్రెండు వత్సరములు జరుగుచుండెను. దీనియందు నిర్జీవ పదార్థములే యాహుతి యియ్యఁబడెను. అంత నింద్రుఁ డాగ్రహించి వర్షింప మానుకొనెను. యజ్ఞదులకు ధాన్యమైనను 
దొరకదేమో కదా యని ఋష్యాదులు భయపడి, అగస్త్యుని యొద్దకుఁ బోయి మొఱపెట్టు కొనిరి. అగస్త్యుఁడు చేయున
దేమియులేక, ధాన్యమే లభింపని యెడల తాను మానసిక యజ్ఞము చేసెదననియు, కాకపోయినచో ఉత్తర కురుభూములకు 
బోయి ద్రవ్యముఁ దెత్తుననియు, అదియును కాదా తానే యింద్రత్వమును వహించి భూమిని సస్యవంతముగఁ జేసెదననియు చెప్పి యట్లే తన మహాత్మ్యమువలన ద్రవ్యము నుద్భవింపఁ జేసెను. ఇంద్రుఁడచ్చెరువొంది తన్ను క్షమింపుమని యగస్త్యుని వేడికొని ఎప్పటివలె వర్షము గుఱిపించెను. దేవతలతోడి వైరమున తమ తపోధనమును వృధ చేసికొనుట మంచిపనికాదు
కనుక యాగములలో జరుగు పశుహింస హింసయే కాదని విధింపుమని అగస్త్యుని ఋషులు వేడికొనిరి. అతఁడు వారి విన్నపము నంగీకరించెను. ఋషులు స్వస్థానములకుఁ బోయిరి. ఈసమయమున జంతువుల బలులు కనుకూలముగ నభిప్రాయము మాఱినది కనుకనే అశ్వ మేధపర్వమునందలి తుదియధ్యాయమున వెనుకటి స్థితిగతులు పోయి, ధర్మజుని యాగమును నిందించిన యా నకులము నిజముగా నకులము కాదనియు, యముఁడు జమదగ్ని కా&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>c5tygkfuivs83l6pr6nzgw3xay7ekmd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:Grandaalaya Sarvasvamu - Vol.1, No.2 (1916).pdf/45</title>
    <ns>104</ns>
    <id>160903</id>
    <revision>
      <id>559960</id>
      <parentid>462483</parentid>
      <timestamp>2026-06-17T12:59:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Brjswiki</username>
        <id>6801</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>559960</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8344" sha1="1rz6babr4siimflpo6mvg0yf8m27elm" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Brjswiki&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;క్షాత్రయుగమునాటి హింద్వార్యులు, వారి యాహరము.
ప వశమున నకులాకారమును ధరించెననియు, యుధిష్టిరుని యాగమును దూఱినప్పుడు శాపనివృత్తి కలుగవలసిన
విధానముండెను. కనుక యాగమును నిందించుట సంభవించినదనియు చెప్పఁబడి యున్నది.


మాంసాహారమును గుఱించియు, యాగములందు పశుహింస జరగుటను గుఱించియు జనుల యభిప్రాయము లెట్లు మాఱినవో చూపుటకై మేము నకులము యొక్క కథను కొంత దీర్ఘముగ వ్రాయవలసినవారమైతిమి. ఈ నకులము యొక్క కథ మనవారి యాహారవిధానము యొక్క మూఁడు దశాభేదములను దెలుపుచున్నది. మొదట మాంసాహారులు గాను జంతువులను బలియిచ్చువారుగను నున్న హింద్వార్యులు ఆపద్ధతిని వదిలి అహింసా సిద్ధాంతము నవలంబించి రెండవదశకు వచ్చిరి. ఆ రెండవ దశనుండి మరల యాగాదులందు హింసజరుగవచ్చును అను సిద్దాంతము నొప్పుకొని మూఁడవదశకు వచ్చిరి.
ఈ విధముగా క్షాత్రయుగాంతమునాఁటికి స్థిరపడిన నీ మూఁడవ యభిప్రాయమే ఇప్పటి కాలమున పశుహింసతోఁగూడిన యాగములు విశేషముగాఁ గానరాకపోయినను, క్షాత్రయుగాంతముననుండిన యభిప్రాయమే యిప్పటికి స్థిరమై యున్నదనుట స్పష్టము. ఆహార విషయమునను క్షాత్రయుగాంతము నాఁటి యభిప్రాయములే నేఁడును నిలచియున్నవి. అనఁగా నేఁటికిని క్షత్రియులును, హింద్వార్యులలోను మిశ్రార్యులలోను జేరిన కొన్ని బ్రాహ్మణ జాతుల వారును మాంసాహారమునే భుజించు 
చున్నారు.


అయినను, ఒక విషయమున మాత్రము కడపటివాక్యమునఁ బేర్కొనఁబడినవారు తక్కుoగల హిందువుల మార్గము ననుసరింపక తప్పలేదు. అదేదన గోవధము. హిందువులలోని వివిధశాఖలవారెట్లు గోవ్పవషభవధమును మహాపాతకములుగ గణించు
చుండిరో పైవారును నట్లే తలఁచుచుండిరి. &lt;ref&gt;ఆర్జునుని శపథసందర్భమును జూనుఁడు. బ్రహ్మఘ్నా నాంచయేలో ళా, యేచగోఘాతినామపి, పాయనంహి యవాన్నంహి ళాకంకృనరమేవహీ, సంయావా పూవమాంసాని యేదలో కావృధాన్నతౌ౹౹&lt;/ref&gt; ఈ నిషేధ మెప్పుడు విధింపఁబడినదో తెలియదు. క్షాత్రయుగారంభమున మన హింద్వార్యులు గోవృషభములను బలియిచ్చుచు, వాని మాంసమును
దినుచుండిరనుట నిర్వివాదాంశము. ఈ సిద్ధాంతమును బలపఱచు వాక్యములు మహాభారతమందెన్నియో కలవు. అనేక యాగములచేఁ బ్రసిద్ధిఁ గాంచిన రంతిదేవుడు బలియిచ్చు చుండిన వృషభముల&lt;ref&gt;రంతిదేవునియింట దినమునకు 9000 పశువులు చంపబడుచుండెనని చెప్పబడియున్నది. ఆలభంతతదాగావః, నహప్రాణ్యేకవింశతిః | తత్రస సూదాక్రోశన్తి, నుమృష్ణమణికుండలాఃః
నూపంభూయిష్ట మళ్నీ ధ్వం, వాద్యమాంనంయధాపురా॥ ద్రోణుః&lt;/ref&gt; చర్మములు కుప్పలోనుండి యొకనది యుత్పత్తియయ్యెననియు, దానికి చర్మాతీ (చేంబలు) యను సార్థక నామము వచ్చెననియు, మహాభారతమున నున్నది. ఇఁక గొడ్డుమాంసమును 
దినుచుండిరను విషయమున, కావలసినచో భవభూతి కృత మగు ('ఉత్తర రామచరిత'లోని వశిష్టవిశ్వామిత్రుల శిష్యుల
సంభాషణము చూడఁదగును. ఈ సంభాషణమున వశిష్ఠుని యాతిధ్యమునకై మధుపర్కము కొఱకు చిన్నయావు నొకదానిని వధించిన విధమును తెల్లగడ్డముగల యాజడదారియెదుట నాయావు, పులిముందుబడిన మేకపిల్లవలె, గుటక్కున మాయమైన విధమును వర్ణింపఁబడి యున్నది. స్థితిగతులట్లుండఁగా క్షాత్రయుగాంతము నాఁటికి గోవృషభములు ఆహారరూపమున మనవారి కుక్షులలోఁ బడకుండ నెట్లు తప్పించుకొనఁగల్గెనో తెలియవచ్చుటలేడు. ఎట్లయిన నేమి ! క్షాత్రయుగాంతము నాఁటికి 
వాని కాయవస్థ తప్పినది. ఎందుచేతనో కాని గ్రీకులు ఈ నిషేధమును వ్రాయలేదు. అప్పటికాలపువారు శాకాహారులుగా  నుండిరనియు, జంతువుల బలియిచ్చుట వారేవగించు కొనుచుండిరనియు గ్రీకులు కనిపెట్టిరి. “హిందూ దేశీయులు సాధారణముగా ధాన్యము తిని జీవించెదరు; నేల దున్నెదరు. కాని పర్వత ప్రాంతముల వారు మాత్రము వేటాడిన జంతువుల మాంసముఁ దినుచుందురు” అని 'పరియాను' వ్రాసి యున్నాఁడు. దీనినిబట్టి చూడ, ఇప్పటి వలెనే ఆకాలమునఁ గూడ హిమాలయ ప్రాంతవాసులు మాంసమును దినుచుండిరనియు మైదానములలో నుండు వారు శాకాహారులుగా నుండిరనియు తెలియుచున్నది.&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>1rz6babr4siimflpo6mvg0yf8m27elm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:Grandaalaya Sarvasvamu - Vol.1, No.2 (1916).pdf/46</title>
    <ns>104</ns>
    <id>160904</id>
    <revision>
      <id>559981</id>
      <parentid>462484</parentid>
      <timestamp>2026-06-17T14:17:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Brjswiki</username>
        <id>6801</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>559981</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8739" sha1="e7nsmnq5k861eoz6fwg61hdug2m936z" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Brjswiki&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;'వేటాడిన జంతువులు' అనుటవలన గోవధ నిషిద్ధమైనట్టు కొంత గోచరమగుచున్నది. కాని పరదేశీయుల దృష్టి నాఃకృ౯ుంప వలసిన యీ యంశము గ్రీకులకేల స్పష్టముగా స్ఫురింపలేదో తెలియరాకున్నది. వారు వ్రాసిననేమి వ్రాయకపోయిననేమి ? నేఁడెట్లో క్షాత్రయుగాంతమునగూడ నటే గోవధ మహాపాతకముగా నెంచఁబడు చుండెననుట నిస్సంశయము.


మహాభారతము వచ్చటచ్చట కానవచ్చు నస్పష్ట చిహ్నములనుబట్టి గోవధానిషేధ చరిత్రమును కొంచెము కనుఁగొందము; 
నహువ సప్తర్షులకథలో, సప్తర్షులు యాగములందు గోవధ క్రమమైనదేయని వాదించుచుండ, నహుషుఁడగి యక్రమమని వాదించును. అనఁగా సప్తర్షులు క్షాత్రయుగము నాఁటి పూర్వాచారపరాయణుల భావములను వ్యక్తీకరించినారు; నహుషుఁడు సంస్కారవాదుల యభిప్రాయములను ప్రకటించియున్నాఁడు. &quot;గోవులను బలియియ్యవచ్చునని చెప్పు వేదమంత్రములను
నీవు నమ్ముదువా?&quot; యని నహుషుని అగస్త్యుఁడడిగెను. &lt;ref&gt;యఇమే బ్రహ్మణాప్రోక్తా, మంత్రావై ప్రోక్షణేగవామ్, వితే ప్రమాణంభవతః, ఉతాహో నేతివాసవః నహుషోనేతావాహ తమసామూఢ చేతః ఋ, ఉ, అధర్మేనంప్రవృత్తస్త్వం, ధర్మన ప్రతిబుధ్యనేః ప్రమాణమేతదస్తాకం, పూర్వప్రోక్తం మహర్షి భిఃః ఉద్యోః&lt;/ref&gt; &quot;నేను నమ్మ” నని నహుషుఁడు ఉత్తరమిచ్చెను.
ఋషులిట్లనిరి. “నీవధర్మమార్గమున నున్నావు. అనుశ్రుతముగా వచ్చుచున్న మతమును నీవొప్పుకొనకున్నావు&quot; తరువాత
జరిగిన వాదవివాదమున నహుషుఁడు అగస్త్యుని తలమీఁదఁగొట్టి, శాపవశమున మత్యలోకమున సర్పమై జన్మించెను. నకులము కథలో జంతుహింసకు ప్రతికూలుఁడుగా నున్న అగస్త్యుఁడు ఈ సందర్భమున జంతుహింసకు అనుకూలుఁడుగా నుండుట విచిత్రముగా నున్నది. పైన వివరింపఁబడిన శ్లోక వ్యాఖ్యానమున గోవుయొక్క పావిత్య్రము ఏర్పడిన కారణము చూపఁబడి యున్నది. యాగ సంబంధములగు మంత్రములకు బ్రాహ్మణుఁడెట్లు ఉనికిపట్టోయ ప్లే యజ్ఞ ద్రవ్యములగు క్షీరము, నేయి మొదలగువానికి ఆవులునికి పట్టులు కనుక ఆవులను వధింపఁగూడదని నహుషుఁడు తలఁచెనఁట. గోవధానిషేధమునకు మఱియొక కారణముకూడ నుండవచ్చును. కృష్ణునకు గోవులు ప్రియతమములగుట వలన కృష్ణారాధనముతోఁబాటు గోవుల గౌరవముకూడ హెచ్చియుండవచ్చును. ఇంకొక సంగతికూడ గమనింపఁదగియున్నది. ఇరానియనులు గోవులపావిత్యమును నమ్ముచుండిరి. కనుక సింధునది యావలినుండి అప్పుడప్పుడు వచ్చుచుండిన యార్యులతో ఁగూడ నీయభిప్రాయము 
దేశమునందంతిట బ్రవేశించియుండవచ్చును. ఎట్లువచ్చిన నేమి? గోవధానిషేధము క్షాత్రయుగములోనే వచ్చినదనియు
అది కొంతకాలము వఱకు వాదవివాదములకు గుఱియై ఆయుగాంతము వఱకు స్థిరపడినది మనము నమ్మ వలెను.
 

వీపులమీఁద బరువులను మోసికొనిపోవు జంతువుల మాంసము తినఁగూడదని మనదేశమందొక నియమముండెను. మహాభారతముననిట్టి మాంసమునకు 'పృష్ఠమాంస' మని పేరు. బరువులుమోయు జంతువులయెడల జనులకుగలకృతజ్ఞతి
వలన నీనియమము పుట్టియుండవచ్చును. ఈకారణము వృషభముల వధకు వర్తించును గాని గోవధకువర్తింపదు. అంతేకాక గుఱ్ఱపుమాంసము ఆకాలమున నిషిద్ధముగా నుండలేదు. గుఱ్ఱముకూడ బరువులను మోసి కొనిపోవు జంతువేకదా. కనుక పృష్ఠమాంస సిద్ధాంతము తర్కమునకు నిలువఁజాలదు.


గోమాంసముమాత్రమే కాక బ్రాహ్మణక్షత్రియులు తినఁగూడని మాంసముల విధములు ఇంకనుగలవు. “ఐదునఖములుగల 
యైదుతరగతుల జంతువుల మాంసమును మాత్రమే బ్రాహ్మణ &lt;ref&gt;పందపందనఖాభిక్ష్యా, బ్రహ్మక్షత్రేణరాఘవ, శల్యకఃశ్చవిధోగోథా, శరఃకూరపంచమఃః&lt;/ref&gt;- క్షత్రియులు తినఁదగినది” యని రామాయణమున నొక ప్రసిద్ధశ్లోకము కలదు. దీనినిబట్టి చూచితిమేని బ్రాహ్మణులు మాంసాహారమును దిను విషయమున మఱె నిర్బంధము నుండినట్లు కానరాదు. 
ఇట్లుండియు, మహాభారతమున నొకచోట త్యాజ్యములగు జంతువులు పేర్కొనఁబడినవి. శాంతిపర్వములోని ౩౬ వ అధ్యాయము &quot;బ్రాహ్మణుఁడు తినఁగూడని మాంస మేది?” యని ధర్మరాజు భీష్మునడుగును. దీనికి భీష్ముడిచ్చిన ప్రత్యుత్తరమిది &lt;ref&gt;అనడ్వాన్మృత్తికాచైవ, తథాక్షుద్రపిపీలిశాః, శ్లేషాతక స్తధావిప్రై, రభక్ష్యంవిషమేవచః అభక్ష్యా బ్రాహ్మణేరత్స్యాః, శల్కైర్యే 
వైవివర్జితాః | చతుప్పా&lt;/ref&gt; “ఎద్దులను, మంటిని (?) చిన్న పిపీలకల&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>e7nsmnq5k861eoz6fwg61hdug2m936z</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:Grandaalaya Sarvasvamu - Vol.1, No.2 (1916).pdf/47</title>
    <ns>104</ns>
    <id>160905</id>
    <revision>
      <id>559988</id>
      <parentid>462485</parentid>
      <timestamp>2026-06-17T14:38:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Brjswiki</username>
        <id>6801</id>
      </contributor>
      <comment>/* సమస్యాత్మకం */</comment>
      <origin>559988</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8769" sha1="e2of4wrfan9ofsekjmiwv44m1ooxa16" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;2&quot; user=&quot;Brjswiki&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;త్రయుగమునాటి హింద్వార్యులు, వారి యాహారము.
ను, మలినపదార్థములలో జన్మించు పురుగులను, విషమును బ్రాహ్మణులు తినఁగూడదు. పొలసు లేని చేపలను, తాబేళ్లను తప్ప కప్పలవంటి చతుష్పాత్తులగు జలచరములను గూడ వారు భుజింపఁ గూడదు. భాసములను, హంసములను, సుపర్ణములను, చక్రవాకములను, ప్లవములను, కొంగలను, కాకులను, మద్గులను, గ్రద్దలను, శ్యేనములను, గుడ్లగూబలను, మాంసమును భక్షించునట్టి పదునైన పొడుగుపాటి కోరలుగల చతుష్పాత్తులను, రెండు దంతములుగలట్టియు నాల్గుదంతములు గలట్టియు పక్షులను వారు తినఁగూడదు&quot;. దీని తరువాత, తక్కిన విధములగు మాంసములను బ్రాహ్మణులు తినవచ్చునని చెప్పఁబడి యున్నది.


ఇట్టి యనుకూల ప్రమాణములుండి నప్పటికిని క్షాత్రయుగాంతము నాఁటికి హింద్వార్యులును, మిశ్రార్యులునుఁ పూర్వాచార పరాయణులగు క్షత్రియులు తప్ప తక్కిన వారండఱును, క్రమముగా మాంసాహారమును మానివేయు చుండిరి. ఆధ్యాత్మిక జీవనము కలవారు మాంసమును త్యజించి తీరవలయునను విధానముండినట్టు కానవచ్చుచున్నది. “మాంసాహారమును మద్యపానమును మానవునకు సహజములగు కోరికలు కనుక వానిని వాడుకొనవచ్చును. అయినను వానిని వదలిపెట్టుట మహా
లాభప్రదము” &lt;ref&gt;నమాంసభక్షణేదోషో, నమద్యేనచమైధునే, ప్రవృత్తిరేషాభూతానాం, నివృత్తిస్తుమహాఫలాః&lt;/ref&gt; అని 
మనువు వచించి యున్నాఁడు. మాంసము తినవచ్చునా తినఁగూడదా యను ప్రశ్న క్షాత్రయుగాంత ప్రాంతమున జనుల మనస్సును చాల కలవరపఱచినట్లున్నది. ఇట్టి తర్కవితర్కములకు ముఖ్యకారణము అప్పుడు ప్రచారము నందుండిన 
అహింసా సిద్దాంమే. అనుశాసన పర్వములోని ౧౧౫వ అధ్యాయమునండు యుధిష్టిరుఁడు ఇట్లు భీష్ము నడిగెను. 
&quot;అహింస పరమధర్మమని మీరు చెప్పుచున్నారు. శ్రాద్ధ సమయమున పితృదేవతలకు మాంస మర్పింప వలయుననికూడ 
మీరే చెప్పుచున్నారు. హింసలేకుండ మాంస మెట్లువచ్చును? మాంసాహారము వలన కలుగు పాప మేది? దానిని వర్జించిన 
వారికబ్బు పుణ్యమెట్టిది? జంతువును వధించి దాని మాంసమును దీనిని వాని కెంతదోషము? ఇతరులు చంపి తెచ్చిన మాంసమును తినిన వారి దోష మెట్టిది?&quot; ఈ ప్రశ్నములకు భీష్ముని యుత్తరములఁ జూడుఁడు. &quot;తేజమును, ఆయువును, బుద్ధిని, బలమును, మేధాశక్తిని కాంక్షించువాఁడు హింస మానవలెను. మద్య మాంసములను వదలిన వాఁడు ప్రతిమాసమున నశ్వమేధము చేసిన వానికి లభించు పుణ్యము పొందును, ఇతర ప్రాణుల మాంసము చేత శరీరమును పెంచుకొనువాడు 
తప్పక దుఃఖమును బొందునని నారదుఁడు వచించి యున్నాఁడు. తనను ఎవరైన హింసించినపుడు ఎట్టి బాధ కలుగు
చున్నదో అట్టి బాధయే జంతువులను హింసించునపుడు వానికిని కలుగుచున్నదని తలంచవలెను. మాంసముకొఱకే
జంతువులు హింసింపఁ బడుచున్నవి. హింసార్థము ధనమిచ్చువాడును, ఒకఁడు చంపి తెచ్చిన మాంసమును తినువాఁడును, జంతువులను స్వయముగాఁ జంపువాఁడును హింసా దోషమున సమానులు. అయినను, ప్రాపంచికులకొఱకు మహర్షులీ
విధమున విధించియున్నారు. కాని మోక్షాసక్తుడగువాఁడు ఈ నియమములను పాటింపవలసిన పనిలేదు. దేవతల కర్పింపఁబడినదియు, పితరులకియ్యఁబడినదియు, తప్ప తక్కినమాంసములన్నియు వర్ణనీయములే. మాంసము తినవచ్చునని వచించిన వసురాజు స్వర్గమునుండి యధోలోకమునఁబడి యటనుండి పాతాళము పాలయ్యెను. అగస్త్యుఁడు జనుల పైనఁ దయదలచి వేటజంతువులు ప్రోక్షితములని వచించెను. కనుక శ్రాద్ధములలో మాంసము నర్పింపవచ్చును. ముఖ్యముగా ఆశ్వీజమాసశుక్ల పక్షమున మద్యమాంసములను ముట్టఁగూడదు. చాతుర్మాసములందు వీనిని వణి౯ంచినవాఁడు, యశము,
దీర్ఘాయువు, బలము, విజయము అను వానిని పొందును. ఆశ్వీజమాసమున మాంసమును త్యజించుటవలననే నాభాగుఁడును, అంబరీషుఁడును స్వర్గమునకుఁ బోయిరి. మధ్యమాంసములను త్యజించినవారు మునులనబడుచున్నారు”.

త్కచ్ఛపాదన్యే మండు కాజలజార్చయే | భాసాహం సాఃను వర్నాశ్చి, చక్రవాకాశిప్లవా బశాః | శాకోమద్దుశ్చ గృధ్రర్చ, శ్యేనోలూ కాస్త ధైవచః క్రవ్యా
చాదంష్ట్రినఃసర్వే చతుష్పాతక్షిణశ్చయే, యేషాంచోభయతోదంతా, చతుర్దంష్ట్రాశ్చ సర్వశః1 'మృత్తిక', 'విషము' అనువానికి 'నేల' 'విషము' అని
అర్ధము వ్రాసినాము వీని నిజమైన భావమేమో తెలియదు.&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>e2of4wrfan9ofsekjmiwv44m1ooxa16</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>560119</id>
      <parentid>559988</parentid>
      <timestamp>2026-06-18T07:27:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Brjswiki</username>
        <id>6801</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>560119</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8770" sha1="9eugddk2d6ltnf8c37m891ej826sebh" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Brjswiki&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;త్రయుగమునాటి హింద్వార్యులు, వారి యాహారము.
ను, మలినపదార్థములలో జన్మించు పురుగులను, విషమును బ్రాహ్మణులు తినఁగూడదు. పొలసు లేని చేపలను, తాబేళ్లను తప్ప కప్పలవంటి చతుష్పాత్తులగు జలచరములను గూడ వారు భుజింపఁ గూడదు. భాసములను, హంసములను, సుపర్ణములను, చక్రవాకములను, ప్లవములను, కొంగలను, కాకులను, మద్గులను, గ్రద్దలను, శ్యేనములను, గుడ్లగూబలను, మాంసమును భక్షించునట్టి పదునైన పొడుగుపాటి కోరలుగల చతుష్పాత్తులను, రెండు దంతములుగలట్టియు నాల్గుదంతములు గలట్టియు పక్షులను వారు తినఁగూడదు&quot;. దీని తరువాత, తక్కిన విధములగు మాంసములను బ్రాహ్మణులు తినవచ్చునని చెప్పఁబడి యున్నది.


ఇట్టి యనుకూల ప్రమాణములుండి నప్పటికిని క్షాత్రయుగాంతము నాఁటికి హింద్వార్యులును, మిశ్రార్యులునుఁ పూర్వాచార పరాయణులగు క్షత్రియులు తప్ప తక్కిన వారండఱును, క్రమముగా మాంసాహారమును మానివేయు చుండిరి. ఆధ్యాత్మిక జీవనము కలవారు మాంసమును త్యజించి తీరవలయునను విధానముండినట్టు కానవచ్చుచున్నది. “మాంసాహారమును మద్యపానమును మానవునకు సహజములగు కోరికలు కనుక వానిని వాడుకొనవచ్చును. అయినను వానిని వదలిపెట్టుట మహా
లాభప్రదము” &lt;ref&gt;నమాంసభక్షణేదోషో, నమద్యేనచమైధునే, ప్రవృత్తిరేషాభూతానాం, నివృత్తిస్తుమహాఫలాః&lt;/ref&gt; అని 
మనువు వచించి యున్నాఁడు. మాంసము తినవచ్చునా తినఁగూడదా యను ప్రశ్న క్షాత్రయుగాంత ప్రాంతమున జనుల మనస్సును చాల కలవరపఱచినట్లున్నది. ఇట్టి తర్కవితర్కములకు ముఖ్యకారణము అప్పుడు ప్రచారము నందుండిన 
అహింసా సిద్దాంమే. అనుశాసన పర్వములోని ౧౧౫వ అధ్యాయమునండు యుధిష్టిరుఁడు ఇట్లు భీష్ము నడిగెను. 
&quot;అహింస పరమధర్మమని మీరు చెప్పుచున్నారు. శ్రాద్ధ సమయమున పితృదేవతలకు మాంస మర్పింప వలయుననికూడ 
మీరే చెప్పుచున్నారు. హింసలేకుండ మాంస మెట్లువచ్చును? మాంసాహారము వలన కలుగు పాప మేది? దానిని వర్జించిన 
వారికబ్బు పుణ్యమెట్టిది? జంతువును వధించి దాని మాంసమును దీనిని వాని కెంతదోషము? ఇతరులు చంపి తెచ్చిన మాంసమును తినిన వారి దోష మెట్టిది?&quot; ఈ ప్రశ్నములకు భీష్ముని యుత్తరములఁ జూడుఁడు. &quot;తేజమును, ఆయువును, బుద్ధిని, బలమును, మేధాశక్తిని కాంక్షించువాఁడు హింస మానవలెను. మద్య మాంసములను వదలిన వాఁడు ప్రతిమాసమున నశ్వమేధము చేసిన వానికి లభించు పుణ్యము పొందును, ఇతర ప్రాణుల మాంసము చేత శరీరమును పెంచుకొనువాడు 
తప్పక దుఃఖమును బొందునని నారదుఁడు వచించి యున్నాఁడు. తనను ఎవరైన హింసించినపుడు ఎట్టి బాధ కలుగు
చున్నదో అట్టి బాధయే జంతువులను హింసించునపుడు వానికిని కలుగుచున్నదని తలంచవలెను. మాంసముకొఱకే
జంతువులు హింసింపఁ బడుచున్నవి. హింసార్థము ధనమిచ్చువాడును, ఒకఁడు చంపి తెచ్చిన మాంసమును తినువాఁడును, జంతువులను స్వయముగాఁ జంపువాఁడును హింసా దోషమున సమానులు. అయినను, ప్రాపంచికులకొఱకు మహర్షులీ
విధమున విధించియున్నారు. కాని మోక్షాసక్తుడగువాఁడు ఈ నియమములను పాటింపవలసిన పనిలేదు. దేవతల కర్పింపఁబడినదియు, పితరులకియ్యఁబడినదియు, తప్ప తక్కినమాంసములన్నియు వర్ణనీయములే. మాంసము తినవచ్చునని వచించిన వసురాజు స్వర్గమునుండి యధోలోకమునఁబడి యటనుండి పాతాళము పాలయ్యెను. అగస్త్యుఁడు జనుల పైనఁ దయదలచి వేటజంతువులు ప్రోక్షితములని వచించెను. కనుక శ్రాద్ధములలో మాంసము నర్పింపవచ్చును. ముఖ్యముగా ఆశ్వీజమాసశుక్ల పక్షమున మద్యమాంసములను ముట్టఁగూడదు. చాతుర్మాసములందు వీనిని వణి౯ంచినవాఁడు, యశము,
దీర్ఘాయువు, బలము, విజయము అను వానిని పొందును. ఆశ్వీజమాసమున మాంసమును త్యజించుటవలననే నాభాగుఁడును, అంబరీషుఁడును స్వర్గమునకుఁ బోయిరి. మధ్యమాంసములను త్యజించినవారు మునులనబడుచున్నారు”.

త్కచ్ఛపాదన్యే మండు కాజలజార్చయేః భాసాహం సాఃను వర్నాశ్చి, చక్రవాకాశిప్లవా బశాః | శాకోమద్దుశ్చ గృధ్రర్చ, శ్యేనోలూ కాస్త ధైవచః క్రవ్యా
చాదంష్ట్రినఃసర్వే చతుష్పాతక్షిణశ్చయే, యేషాంచోభయతోదంతా, చతుర్దంష్ట్రాశ్చ సర్వశః1 'మృత్తిక', 'విషము' అనువానికి 'నేల' 'విషము' అని
అర్ధము వ్రాసినాము వీని నిజమైన భావమేమో తెలియదు.&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>9eugddk2d6ltnf8c37m891ej826sebh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:Grandaalaya Sarvasvamu - Vol.1, No.2 (1916).pdf/48</title>
    <ns>104</ns>
    <id>160906</id>
    <revision>
      <id>560120</id>
      <parentid>462486</parentid>
      <timestamp>2026-06-18T07:31:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vjsuseela</username>
        <id>1850</id>
      </contributor>
      <origin>560120</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8940" sha1="09qw7zow0f1fszbdmixxakz5avadh1o" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;A.Murali&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;పై వాక్యముల వలన, మనకు అక్కాలపు జనులకు మాంసాహారముపై గలిగిన అసహనభావమును పూర్వాచారమును త్రోసిపుచ్చజాలక కొన్ని సమయములందు అట్టి యాహారమును వారు వాడుటకొప్పుకొనుటయును తెలియవచ్చుచున్నది. వారు జంతువుల బలిని, వేటను తప్పుగాఁ దలఁపలేదు. వారు తినుచుండిన మాంసము దేవతలకర్పింపఁబడినట్టిదో వేటాడిన జంతువులదో యై యుండెను. రోమను కాథలిక్కులలోని &quot;లెంటు&quot; వలెనే అప్పటి క్షత్రియులు కూడ జనాభిప్రాయానుసారము, ఒక మాసము వఱకు మాంసమును వదలుచుండిరి. రానురాను బ్రాహ్మణులు పైతృక విధుల కొఱకును బలుల కొఱకును హింస చేయుచుండినను, మాంసాహారమును మాత్రము విసర్జించిరి. యజ్ఞశేషమగు మాంసమును అగ్నిలోఁ బడవేయసాగిరి. పితృదేవతారాధనమున మాంసమును దినుట పాతకముగా పరిగణింపఁబడ మొదలిడెను. కొందరు క్షత్రియులు వేటాడుట వదలకపోయినను మాంసాహారమును సంపూర్ణముగా వదలిరి.

ఈ విధముగా హిందూజాతి యంతయు మాంసాశనమునే కాక మద్యపానమును గూడ త్యజించుట అత్యంత ఘనకార్యమనుటకు సంశయించువారుందురా? మద్యపానాభ్యాసము యొక్క చరిత్రను పరిశీలించితిమేని, ఆరంభమున హింద్వార్యులకును వారి సోదరులగు జర్మనులకుండినంత మద్యపానాసక్తి యుండెడిది. అలసియుండినప్పుడును, సంతోషమున నుండినప్పుడును కృష్ణార్జునులు మద్యపానము చేయుచుండిరని మహాభారతము మనకుఁ చెప్పుచున్నది. యదు వృష్టులు మద్యపానరతులని మనమెఱుఁగుదుము. బలరాముని త్రాఁగుఁబోతుతనము మనకు క్రొత్త విషయము కాదు. త్రాఁగుఁబోతుతనము యొక్క ప్రభావము వలన యాదవులంతఃకలహముల పాలై తుదకు ముడిసిన సంగతి మనకు తెలిసినదే. సురాపానము చేయువారు సురలనియు, చేయనివారు అసురులనియు రామాయణమునందలి గంగాఖ్యానములో నున్నది. రాముడు అరణ్యమునకుఁ బోవుచు గంగానదిని దాటునపుడు, తాను ౧౪ సంవత్సరముల వనవాసమును నిరపాయముగా గడపి మరల వచ్చువేళ అనేక కుంభములు మద్యమును గంగాదేవికర్పింతునని సీత మ్రొక్కులిడినది. యుధిష్ఠిరుని అశ్వమేధ వర్ణనమునందు యజ్ఞప్రదేశము మద్య సముద్రముగా నుండెనని యున్నది. వై యంశములును, లెక్కకు మిక్కిలిగానున్న ఇతరములగు నుదాహరణములును కలసి, క్షాత్రయుగారంభమున మన హింద్వార్యులు సాధారణముగాను క్షత్రియులు ముఖ్యముగాను మద్యమును సేవించుచుండిరని మనకు రుజువు చేయుచున్నవి. కాని ఆ యుగము ముగియు వఱకు హిందువులలో విశేష జనులు, ముఖ్యముగా బ్రాహ్మణులందఱును మద్యము వదలియుండిరి. కాని క్షత్రియులు మాత్రము ఇంకను పూర్వాచార శృంఖలములను తప్పించుకొనఁజాలరైరి. మద్యపానము పంచమహాపాతకములలో నొకటి యయ్యెను. ఈ పాతకములు ఉపниషత్తులలోఁ గూడ వచ్చినవి. * కనుక క్షాత్రయుగాదియందు బ్రాహ్మణులు ఈ నిషేధమును పాటించియుండిరేమో? అదెట్లుండినను, క్షాత్రయుగములోపల మాత్రము వారు మద్యమును పూర్తిగా వదలుటయే కాక, దానిని ఆర్యేతర కార్యముగా భావించియుండిరనుట నిస్సంశయము. ఈ విషయమును గూర్చిన యొక వచనము శాంతిపర్వములోని ౧౪౧ వ అధ్యాయమున విశ్వామిత్ర చండాలుర కథయందున్నది. కఱవుకాలమున నొకనాఁడు విశ్వామిత్రుఁడు క్షుద్బాధా పీడితుఁడై యొక చండాలుని గృహము ప్రవేశించి చచ్చిన కుక్క కాలును తినుటకై తస్కరించెను. అప్పుడు విశ్వామిత్రునకును చండాలునకును, విశ్వామిత్రుని వర్తనమును గుఱించియు, బ్రాహ్మణుఁడగువాఁడు మాంసము తినవచ్చునా యనుటను గుఱించియు నొక సంభాషణము జరుగును. సంభాషణాంతమున, ఆహార విషయమున ఈ నియమమును పాటింపకపోయినచో దోషము కాదనియు, ‘ప్రతీత’ శ...

[అడుగున ఉన్న నోట్స్ / ఫుట్‌నోట్స్]

† పితృదేవతల కర్పింపఁబడు विभिन्न మాంసము లీ క్రింది శ్లోకములందు వర్ణింపఁబడియున్నవి (అనుశాసన పర్వము):

ద్వౌ మాసౌ తు భవేత్ తృప్తిర్మత్స్యేన పితృగణస్య హ |
త్రీన్ మాసాన్ శాశికేనాహుశ్చతురో వార్ధ్రీణసేన తు ||
ఆజేన మాసాన్ ప్రియతి పంచైవ పితరో నృప |
వారాహేణ తు షణ్మాసాన్ నప్త వై కాకులేన తు ||
మాసాన్ అష్టౌ పార్షతేన గౌరవేణ నవ ప్రభో |
గవయస్య తు మాంసేన తృప్తిః స్యాద్ దశమాసికీ ||
మాంసేనైకాదశ ప్రీతిః పితౄణాం మహిషేణ తు |
గవ్యేన దత్తే శ్రాద్ధే తు సంవత్సరమిహోచ్యతే ||
వాధ్రీణసస్య మాంసేన తృప్తిర్ద్వాదశవార్షికీ |
ఆనంత్యాయ భవేద్ దత్తం ఖడ్గమాంసం పితృక్షయే ||

ఛాందోగ్యోపనిషత్తు ౫ వ ఖండము.&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>09qw7zow0f1fszbdmixxakz5avadh1o</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>560123</id>
      <parentid>560120</parentid>
      <timestamp>2026-06-18T08:03:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Brjswiki</username>
        <id>6801</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>560123</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8868" sha1="efg57wcvcxzfh932j1pp7aqe4qx36zd" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Brjswiki&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;పై వాక్యముల వలన, మనకు అక్కాలపు జనులకు మాంసాహారముపై గలిగిన అసహనభావమును పూర్వాచారమును త్రోసిపుచ్చజాలక కొన్ని సమయములందు అట్టి యాహారమును వారు వాడుట కొప్పుకొనుటయును తెలియవచ్చుచున్నది. 
వారు జంతువుల బలిని, వేటను తప్పుగాఁ దలఁపలేదు. వారు తినుచుండిన మాంసము దేవతలకర్పింపఁబడినట్టిదో వేటాడిన జంతువులదోయై యుండెను. రోమను కాథలిక్కులలోని &quot;లెంటు&quot; వలెనే అప్పటి క్షత్రియులు కూడ జనాభిప్రాయానుసారము, ఒక మాసము వఱకు మాంసమును వదలుచుండిరి. రానురాను బ్రాహ్మణులు పైతృకవిధుల కొఱకును బలుల కొఱకును హింస చేయుచుండినను, మాంసాహారమును మాత్రము విసర్జించిరి. యజ్ఞశేషమగు మాంసమును అగ్నిలోఁ బడవేయసాగిరి. పితృదేవతారాధనమున మాంసమును దినుట పాతకముగా పరిగణింపఁబడ మొదలిడెను. &lt;ref&gt;పితృదేవతల కర్పింపఁబడు వివిధమాంసము లీ క్రింది శ్లోకములందు వర్ణింపఁబడియున్నవి (అనుశాసన పర్వము):
ద్వౌ మాసౌ తు భవేత్ తృప్తిర్మత్స్యేన పితృగణస్య హ | త్రీన్ మాసాన్ శాశికేనాహుశ్చతురో వార్ధ్రీణసేన తు ౹౹
ఆజేన మాసాన్ ప్రియతి పంచైవ పితరో నృప | వారాహేణ తు షణ్మాసాన్ నప్త వై కాకులేన తు ౹౹ మాసాన్ అష్టౌ పార్షతేన గౌరవేణ నవ ప్రభో | గవయస్య తు మాంసేన తృప్తిః స్యాద్ దశమాసికీ ౹౹ మాంసేనైకాదశ ప్రీతిః పితౄణాం మహిషేణ తు |
గవ్యేన దత్తే శ్రాద్ధే తు సంవత్సరమిహోచ్యతే ౹౹ వాధ్రీణసస్య మాంసేన తృప్తిర్ద్వాదశవార్షికీ | ఆనంత్యాయ భవేద్ దత్తం ఖడ్గమాంసంపితృక్షయే ౹౹&lt;/ref&gt;కొందరు క్షత్రియులు వేటాడుట వదలకపోయినను మాంసాహారమును సంపూర్ణముగా వదలిరి.


ఈ విధముగా హిందూజాతి యంతయు మాంసాశనమునే కాక మద్యపానమును గూడ త్యజించుట అత్యంత ఘనకార్యమనుటకు సంశయించువారుందురా? మద్యపానాభ్యాసము యొక్క చరిత్రను పరిశీలించితిమేని, ఆరంభమున హింద్వార్యులకును వారి సోదరులగు జర్మనులకుండినంత మద్యపానాసక్తి యుండెడిది. అలసియుండినప్పుడును, సంతోషమున నుండినప్పుడును కృష్ణార్జునులు మద్యపానము చేయుచుండిరని మహాభారతము మనకుఁ చెప్పుచున్నది. యదు వృష్టులు మద్యపానరతులని మనమెఱుఁగుదుము. బలరాముని త్రాఁగుఁబోతుతనము మనకు క్రొత్త విషయము కాదు. త్రాఁగుఁబోతుతనము యొక్క ప్రభావము వలన యాదవులంతఃకలహముల పాలై తుదకు మడిసిన సంగతి మనకు తెలిసినదే. సురాపానము చేయువారు సురలనియు, చేయనివారు అసురులనియు రామాయణమునందలి గంగాఖ్యానములో నున్నది. దండకారణ్యమునకుఁ బోవుచు గంగానదిని దాటునపుడు, తాను ౧౪ సంవత్సరముల వనవాసమును నిరపాయముగా గడపి మరల వచ్చువేళ అనేక కుంభములు మద్యమును గంగాదేవికర్పింతునని సీత మ్రొక్కులిడినది. యుధిష్ఠిరుని అశ్వమేధ వర్ణనమునందు యజ్ఞప్రదేశము మద్య సముద్రముగా నుండెనని యున్నది. పైయంశములును, లెక్కకు మిక్కిలిగానున్న ఇతరములగు నుదాహరణములును కలసి, క్షాత్రయుగారంభమున మన హింద్వార్యులు సాధారణముగాను క్షత్రియులు ముఖ్యముగాను మద్యమును సేవించుచుండిరని మనకు రుజువు చేయుచున్నవి. కాని ఆ యుగము ముగియు వఱకు హిందువులలో విశేష జనులు, ముఖ్యముగా బ్రాహ్మణులందఱును మద్యము వదలియుండిరి. కాని క్షత్రియులు మాత్రము ఇంకను పూర్వాచార శృంఖలములను తప్పించుకొనఁజాలరైరి. మద్యపానము పంచమహాపాతకములలో నొకటి యయ్యెను. ఈ పాతకములు ఉపనిషత్తులలోఁ గూడ వచ్చినవి. &lt;ref&gt;ఛాందోగ్యోపనిషత్తు ౧౫ వ కాండము&lt;/ref&gt;కనుక క్షాత్రయుగాదియందు బ్రాహ్మణులు ఈ నిషేధమును పాటించియుండిరేమో? అదెట్లుండినను, క్షాత్రయుగములోపల మాత్రము వారు మద్యమును పూర్తిగా వదలుటయే కాక, దానిని ఆర్యేతర కార్యముగా భావించి యుండిరనుట నిస్సంశయము. ఈ విషయమును గూర్చిన యొక వచనము శాంతిపర్వములోని ౧౪౧ వ అధ్యాయమున విశ్వామిత్ర చండాలుర కథయందున్నది. కఱవుకాలమున నొకనాఁడు విశ్వామిత్రుఁడు క్షుద్బాధా
పీడితుఁడై యొక చండాలుని గృహము ప్రవేశించి చచ్చిన కుక్క కాలును తినుటకై తస్కరించెను. అప్పుడు విశ్వామిత్రునకును చండాలునకును, విశ్వామిత్రుని వర్తనమును గుఱించియు, బ్రాహ్మణుఁడగువాఁడు మాంసము తినవచ్చునా యనుటను గుఱించియు నొక సంభాషణము జరుగును. సంభాషణాంతమున, ఆహార విషయమున ఈ నియమమును పాటింపకపోయినచో దోషము కాదనియు, ‘ప్రతీత’ శ&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>efg57wcvcxzfh932j1pp7aqe4qx36zd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:Grandaalaya Sarvasvamu - Vol.1, No.2 (1916).pdf/49</title>
    <ns>104</ns>
    <id>160907</id>
    <revision>
      <id>560128</id>
      <parentid>462487</parentid>
      <timestamp>2026-06-18T08:51:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vjsuseela</username>
        <id>1850</id>
      </contributor>
      <origin>560128</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8226" sha1="a108kix4pkg2q73esu602f3m61y5418" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;A.Murali&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;బద్ధము త్రాఁగుఁబోతు విషయమున మాత్రమే వర్తించుచున్నదనియు విశ్వామిత్రుఁడు చెప్పియున్నాడు. ‡ శాంతిపర్వములోని ౧౮౦ వ అధ్యాయములో మోక్షధర్మ ప్రశంసయందు మఱియొక శ్లోకమున్నది. ఇంద్రుఁడు జంబుకరూపమున వచ్చి బాధితుఁడగు నొక బ్రాహ్మణు నూఱడించుచు బ్రాహ్మణుల గొప్పతనము నుగ్గడించుచు నిట్లనును. “మద్యము, లత్వాకపక్షి మాంసము, ప్రపంచములోని సమస్త పదార్థములయందును ఎక్కువ రుచిగలవి. అట్టివానిని నీవు కలలోనైన తలంపవు.” ఇట్టి సదభ్యాసము బ్రాహ్మణునకు హింద్వార్యులలో నున్నత స్థానము నొసంగిన కారణములలో నొకటి. అప్పుడును ఇప్పటివలెనే బ్రాహ్మణులలో కొందఱు వంచకులుగూడ నుండిరి. మొత్తముమీద బ్రాహ్మణులయందున్న ఈ సదాచారము తక్కినవారిని సన్మార్గమునకుఁ ద్రిప్పుటకు కారణమయ్యెను. కనుకనే “యాగాదులందు తప్ప వారెప్పుడును మద్యపానము చేయరు” అను “మెగస్తనీస్” వచనమును “స్ట్రాబో” ఉదాహరించియున్నాఁడు.

ఈ ప్రకారము క్షాత్రయుగమున హిందువులు గోహత్యను గోమాంసాహారమును పూర్ణముగ విడిచిపెట్టిరి. క్షత్రియులు తప్ప తక్కినవారందరు మద్యపానమును దాదాపుగా మానుకొనిరి. అయినను ఈ సిద్ధాంతమునకు కొన్ని నిషేధములు లేకపోలేదు. గంగానదీ ప్రాంత వాసులగు వార్యులు సంఘ, మత సంస్కారములండు పురోగాములై యుండ, పంజాబు దేశపు టార్యులు పూర్వాచారపరాయణులై యుండిరి. కావుననే పంజాబు వారిలో వివాహసంబంధములగు పూర్వాచారము లనేకములుండెను. వారు జాతిభేదమునకు పూర్తిగా లోఁబడినవారు కారు. ఆహారపానీయములలో సైతము వారు తమ తొంటి మార్గమును వదలలేదు. కావుననే గంగానదీ ప్రాంతవాసులు పంజాబు వారిని నీతిహీనులుగాఁ దలఁచుచుండిరి. మహాభారతములోని కర్ణపర్వమునందు ఒక శ్లోకము కలదు. § “గోవర్ధనో నామ వటః, సుభద్రం నామ చత్వరమ్ | ఏతద్ రాజకులద్వారం, ఆకుమారాత్ స్మరామ్యహమ్” అని ఆ శ్లోకమునకర్థము. అనఁగా గోవధశాలయు, సురాభాండాశ్రయమును రాజమందిర ద్వారమున తప్పకయుండునవి యని భావము.

గోవధమును మద్యపానమును గంగానదీ ప్రాంతవాసులగు నార్యులు అసహనముతోఁ జూచుచుండిరి. ఇంకొక శ్లోకమున నిట్లున్నది. “బియ్యముతోఁ జేయఁబడిన మద్యమును ద్రావునట్టియు, గొడ్డుమాంసమును ఉల్లిగడ్డలతో, ఆపూపమాంసమును, వేయించిన ధాన్యమును తినునట్టి పంజాబు దేశవాసులు దుర్వర్తనము కలవారు.” అప్పటివఱకును పంజాబు దేశపు స్త్రీపురుషులు గొడ్డుమాంసమును దిని మైకమెత్తునట్లు మద్యమును ద్రావి రాత్రిందివములు స్వేచ్ఛావిహారము సల్పుచుండిన కారణమువలననే, గంగానదీ ప్రాంతవాసులగు నార్యులు వారిని హేయభావముతో జూచుచుండిరి. పంజాబు దేశపు టార్యులు ఈ విధముగా వెనుకఁబడియుండినను కాలక్రమమున వారును గోవధను మహాపాతకముగా లెక్కించి తక్కుంగలవారి యభిప్రాయములతో నేకీభవించిరి.

ఆహార విషయమున సర్వార్యజన సమ్మతమై యుండిన పై నియమమును పాటింపని జాతి మఱియొకటి యుండెను. అది సారస్వత బ్రాహ్మణ జాతి. పొలుసు లేని చేపలను క్షాత్రయుగమునాఁటి బ్రాహ్మణుఁడు తినఁగూడదు. అట్టి యాచారమునకు విరుద్ధముగా, నాఁటినుండి నేఁటివఱకు మత్స్యములను దినుచుండు సారస్వత బ్రాహ్మణులయొక్క యాచారమును దెలుపు గాధ యొకటి శల్యపర్వములోని సరస్వత్యుపాఖ్యానమున ఉన్నది. ఒకప్పుడు హిందూదేశమున ద్వాదశవర్ష క్షామము మహాభయంకరముగా నుండెను. బ్రాహ్మణులు దేశదేశములకు వెడలిపోయిరి. అప్పుడు కొందఱు బ్రాహ్మణులు మాత్రము సరస్వతీ నదీతీరమున మత్స్యాహారరతులై అట్లేయుండి వేదములను గాపాడిరి. క్షామము పోయిన తరువాత బ్రాహ్మణులు మరల వచ్చి సారస్వ...

[అడుగున ఉన్న నోట్స్ / ఫుట్‌నోట్స్]

వైవాతిపాపంచక్షమాణస్య దృష్టసురాంకు దీత్త్వా పశతీతిశబ్దః [మూలప్రతిలోని అస్పష్ట రూపం]
† ‘ఇది సోమపానమురబోలును’ అని రాప్సన్/క్రిండల్ వ్రాసినాఁడు.
§ గోవర్ధనో నామ వటః, సుభద్రం నామ చత్వరమ్ | ఏతద్ రాజకులద్వారం, ఆకుమారాత్ స్మరామ్యహమ్ || కర్ణ ||&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>a108kix4pkg2q73esu602f3m61y5418</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>560165</id>
      <parentid>560128</parentid>
      <timestamp>2026-06-18T11:43:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Brjswiki</username>
        <id>6801</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>560165</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8206" sha1="n4qg0mj4vxhos9gl147qzc93zm70lam" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Brjswiki&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ద్ధము త్రాఁగుఁబోతు విషయమున మాత్రమే వర్తించుచున్నదనియు విశ్వామిత్రుఁడు చెప్పియున్నాడు. &lt;ref&gt;వైవాతిపాపంచక్షమాణస్య దృష్టసురాంకు దీత్త్వా పశతీతిశబ్దః&lt;/ref&gt; శాంతిపర్వములోని ౧౮౦ వ అధ్యాయములో 
మోక్షధర్మ ప్రశంసయందు మఱియొక శ్లోకమున్నది. ఇంద్రుఁడు జంబుకరూపమున వచ్చి బాధితుఁడగు నొక బ్రాహ్మణు నూఱడించుచు బ్రాహ్మణుల గొప్పతనము నుగ్గడించుచు నిట్లనును. “మద్యము, లత్వాకపక్షి మాంసము, ప్రపంచములోని 
సమస్త పదార్థములయందును ఎక్కువ రుచిగలవి. అట్టివానిని నీవు కలలోనైన తలంపవు.” ఇట్టి సదభ్యాసము బ్రాహ్మణునకు హింద్వార్యులలో నున్నత స్థానము నొసంగిన కారణములలో నొకటి. అప్పుడును ఇప్పటివలెనే బ్రాహ్మణులలో కొందఱు వంచకులుగూడ నుండిరి. మొత్తముమీద బ్రాహ్మణులయందున్న ఈ సదాచారము తక్కినవారిని సన్మార్గమునకుఁ ద్రిప్పుటకు కారణమయ్యెను. కనుకనే “యాగాదులందు తప్ప వారెప్పుడును మద్యపానము చేయరు” అను “మెగస్తనీస్” వచనమును “స్ట్రాబో” ఉదాహరించియున్నాఁడు.&lt;ref&gt;‘ఇది సోమపానమురబోలును’ అని రాప్సన్/క్రిండల్ వ్రాసినాఁడు&lt;/ref&gt;

ఈ ప్రకారము క్షాత్రయుగమున హిందువులు గోహత్యను గోమాంసాహారమును పూర్ణముగ విడిచిపెట్టిరి. క్షత్రియులు తప్ప తక్కినవారందరు మద్యపానమును దాదాపుగా మానుకొనిరి. అయినను ఈ సిద్ధాంతమునకు కొన్ని నిషేధములు లేకపోలేదు. గంగానదీ ప్రాంత వాసులగు నావార్యులు సంఘ, మత సంస్కారములండు పురోగాములై యుండ, పంజాబు దేశపు టార్యులు పూర్వాచారపరాయణులై యుండిరి. కావుననే పంజాబు వారిలో వివాహసంబంధములగు పూర్వాచారము లనేకములుండెను. 
వారు జాతిభేదమునకు పూతి౯గా లోఁబడినవారు కారు. ఆహారపానీయములలో సైతము వారు తమ తొంటి మార్గమును వదలలేదు. కావుననే గంగానదీ ప్రాంతవాసులు పంజాబు వారిని నీతిహీనులుగాఁ దలఁచుచుండిరి. మహాభారతములోని కర్ణపర్వమునందు ఒక శ్లోకము కలదు. &lt;ref&gt;గోవర్ధనో నామ వటః, సుభద్రం నామ చత్వరమ్ | ఏతద్ రాజకులద్వారం, ఆకుమారాత్ స్మరామ్యహమ్ః కర్ణః &lt;/ref&gt; “గోవర్ధన మనునది మఱ్ఱి చెట్టు; సుభద్రాయను నది చత్త్యరము. ఇది చిన్నితనమునుండి నేనెఱిఁగియున్న      రాజకుల ద్వారము&quot; అని ఈ శ్లోకమున కర్థము. అనగా గోవధశాలయు, అనఁగా గోవధశాలయు, సురాభాండాశ్రయమును రాజమందిర ద్వారమున తప్పకయుండునవి యని భావము. గోవధమును మద్యపానమును గంగానదీ ప్రాంతవాసులగు నార్యులు అసహనముతోఁ జూచుచుండిరి. ఇంకొక శ్లోకమున నిట్లున్నది. “బియ్యముతోఁ జేయఁబడిన మద్యమును ద్రావునట్టియు, గొడ్డుమాంసమును ఉల్లిగడ్డలను, ఆపూపమాంసమును, వేయించిన ధాన్యమును తినునట్టి పంజాబు దేశవాసులు దుర్వర్తనము కలవారు.” అప్పటివఱకును పంజాబు దేశపు స్త్రీపురుషులు గొడ్డుమాంసమును దిని మైకమెత్తునట్లు మద్యమును ద్రావి రాత్రిందివములు స్వేచ్ఛావిహారము సల్పుచుండిన 
కారణమువలననే, గంగానదీ ప్రాంతవాసులగు నార్యులు వారిని హేయభావముతో జూచుచుండిరి. పంజాబు దేశపు 
టార్యులు ఈ విధముగా వెనుకఁబడియుండినను కాలక్రమమున వారును గోవధను మహాపాతకముగా లెక్కించి తక్కుంగలవారి యభిప్రాయములతో నేకీభవించిరి.

ఆహార విషయమున సర్వార్యజన సమ్మతమై యుండిన పైనియమమును పాటింపని జాతి మఱియొకటి యుండెను. అది సారస్వత బ్రాహ్మణ జాతి. పొలుసు లేని చేపలను క్షాత్రయుగమునాఁటి బ్రాహ్మణుఁడు తినఁగూడదు. అట్టి యాచారమునకు విరుద్ధముగా, నాఁటినుండి నేఁటివఱకు మత్స్యములను దినుచుండు సారస్వత బ్రాహ్మణులయొక్క యాచారమును దెలుపు 
గాధ యొకటి శల్యపర్వములోని సరస్వత్యుపాఖ్యానమున ఉన్నది. ఒకప్పుడు హిందూదేశమున ద్వాదశవర్ష క్షామము మహాభయంకరముగా నుండెను. బ్రాహ్మణులు దేశదేశములకు వెడలిపోయిరి. అప్పుడు కొందఱు బ్రాహ్మణులు మాత్రము 
సరస్వతీ నదీతీరమున మత్స్యాహారవ్రతులై అట్లేయుండి వేదములను గాపాడిరి. క్షామము పోయిన తరువాత బ్రాహ్మణులు 
మరల వచ్చి సారస్వ&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>n4qg0mj4vxhos9gl147qzc93zm70lam</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:Grandaalaya Sarvasvamu - Vol.1, No.2 (1916).pdf/50</title>
    <ns>104</ns>
    <id>160908</id>
    <revision>
      <id>560131</id>
      <parentid>462488</parentid>
      <timestamp>2026-06-18T08:54:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vjsuseela</username>
        <id>1850</id>
      </contributor>
      <origin>560131</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8383" sha1="dux71fjnrjrcv9sod518it3iw8onh0y" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;A.Murali&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;తుల వద్ద వేదములఁ జదివిరి. వంగ దేశ బ్రాహ్మణులును, శన్వీ (సారస్వత/సేనవీ) బ్రాహ్మణులును సారస్వతుల యాచారమునే ఇప్పటికిని అవలంబించి యున్నారు.

ఆ కాలమున హిందువులు సామాన్యముగా భుజించు నాహారము ధాన్యసంబంధమైనది. అందును వారు ముఖ్యముగా వరియన్నమును దినుచుండిరి. సాధారణముగా ధనవంతులును, ముఖ్యముగా క్షత్రియులును మాంసముతోఁగూడ వండబడిన అన్నమును — 'పిశితౌదనము' అనఁబడునట్టి దానిని — తినుచుండిరి. రాజసూయా నంతరము దుర్యోధనుఁడు హస్తినాపురమునకు వచ్చిన పిమ్మట, ధృతరాష్ట్రుఁడు కుమారుని జూచి “పిశితౌదనమును దినుచున్న నీవు ఇట్లు శుష్కించుచున్నావేమి?” యని సభాపర్వమున అడుగును. ॥ ఇదిగాక, క్షాత్రయుగాంతరమున వివిధ జీవితావస్థలలో నుండిన హిందువులెట్టి యెట్టి యాహారమును భుజించుచుండిరో తెలుపు మఱియొక శ్లోకమున్నది. దాని యర్థమిది. “ధనవంతులు మాంసము విశేషముగాగల యాహారమును, మాధ్యమిక స్థితి గలవారు గోరసము (పాలు, పెరుగు, నెయ్యి) తోఁ చేరఁబడిన వస్తువులు విశేషముగాఁ గల యాహారమును, పేదవారు ఎక్కువగా తైలపక్వములను తినెదరు.” ‡

వనపర్వమునందలి ౧౯ం వ అధ్యాయమందున్న ఒక శ్లోకమును బట్టి చూచినచో, ఆర్యులు ఆరంభమున హిమాలయా పాద ప్రాంతములందు నివాసము చేసియుండిరనియు, అచ్చట వరిపంట యుండెననియు తెలియుచున్నది. అప్పుడు మాత్రమే కాదు, హిందూదేశపు ఉత్తరభాగములలోని పర్వత ప్రాంతములు నేఁటికిని సువాసనగల వరిపంటకు పేరుఁగాంచి యున్నవి. ఆర్యులు ఆ ప్రదేశములనుండి వెడలి వానికంటె నెక్కువ ఉష్ణముగానుండు మైదానములలోనికి క్రమక్రమముగా ప్రవేశించిరి. ఈ క్రొత్త స్థలములు నాఁటికిని నేఁటికిని గోధుమల పంటలకును, యవల పంటలకును యోగ్యములై యున్నవి. “యుగాంతమున జనులు యవలు, గోధుమలు తినెడి దేశములకుఁ బోయెదరు.” † ఈ శ్లోకార్థమును సమన్వయము చేయుఁదలఁచినయెడల మనము పై ఊహనే ఆధారము చేసికోవలెను. దుర్యోధనుని యాహార విషయమున వచ్చిన శ్లోకమునందలి “పిశితౌదన” శబ్దమును బట్టి చూచితిమేని ధనవంతులగువారు గోధుమలకంటె బియ్యమునే యెక్కువగా వాడుచుండిరని తెలియుచున్నది.

హిందువులు మితాహారులు. హిందువులకు నిర్ణీతములగు భోజన సమయములే లేవని గ్రీకులు వ్రాసియున్నారు. ఈ యంశమును బలపఱచు వాక్యములు కొన్ని మహాభారతమునఁ గలవు. మాట్లాడకుండ భోజనము చేయుట మంచిదని మన హింద్వార్యులు తలఁచుచుండిరి. § కుటుంబమువారందఱు నొకమారే భుజించుచుండిరని తోఁచుచున్నది. విందువేళలందును యాగాదులందును భూరిసంతర్పణలు జరుగుచుండెనని చెప్పవలెను. అశ్వమేధ సమయమున వేలకొలఁది బ్రాహ్మణ, క్షత్రియ, వైశ్యులు భోజనమువలన సంతృప్తులైరని మహాభారతమునందు ఉన్నది. నిర్ణీత కాలములలో భోజనము చేయని దురభ్యాసము మనయందు నేఁటికిని గలదు. విందు సమయములందు మధురాహారములు వడ్డింపఁబడుచుండెను. “శాకములను వండు వంటవాండ్రును, మధుర పదార్థములను వండువాండ్రును ఎప్పటివలెనే ధృతరాష్ట్రుని సేవయందుండిరి.” ఒ ఈ శ్లోకమును బట్టి ధనవంతులు మధురపదార్థములను ఎల్లప్పుడును తినుచుండిరని తెలియుచున్నది. దుర్యోధనుని పాలనమునాఁటివలెనే యుధిష్ఠిరుని పాలనమున సైతము అమర్చఁబడుచుండిన మధురపదార్థములేవియో చెప్పుటకు వీలులేదు. శర్కర, అపూపములు, ఖండవరాగములు (లేక రాగఖాండవములు) అను రెండు విధములగు పదార్థములును, మోదకములును అచ్చటచ్చట వచ్చుచుండును.

[అడుగున ఉన్న నోట్స్ / ఫుట్‌నోట్స్]

॥ ఆచ్ఛాదయసి ప్రాణాంశ్చాన్నమశ్నాసి పిశితౌదనం | ఆజానేయా వహంత్యశ్వాః కేనాసి హరిణః కృశః || సభా ||
‡ आढ్యానాం మాంసపరమం మధ్యానాం గోరసోత్తరమ్ | తైలోత్తరం దరిద్రాణాం భోజనం భరతర్షభ || ఉద్యోగ || (ఆఢ్యానాం మాంసపరమం...)
† యే యవాన్నా జనా యద్వద్ గోధూమాన్నాస్తథైవ చ | దేశాన్ సంశ్రయిష్యంతి యుగాంతే పర్యుపస్థితే || వన ||
§ ప్రాఙ్ముఖో నిత్యమశ్నీయాద్ వాగ్యతోఁన్నమకుత్సయన్ || అనుశా ||
ఒ ఆరాలికాః సూపకారా రాగఖాండవికాస్తథా | ఉపాతిష్ఠంత రాజానం ధృతరాష్ట్రం పురా యథా || ఆశ్ర ||&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>dux71fjnrjrcv9sod518it3iw8onh0y</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:Grandhalaya Sarvasvamu - Vol.1, No.3 (1916).pdf/36</title>
    <ns>104</ns>
    <id>161558</id>
    <revision>
      <id>560009</id>
      <parentid>480053</parentid>
      <timestamp>2026-06-17T17:54:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vjsuseela</username>
        <id>1850</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>560009</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5916" sha1="p50bm9j1sbq5bx495gakgxt2p3pif8p" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Vjsuseela&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;దెన్నియో మార్పులు కలిగినవి. మన వేషములు మారిపోవుచున్నవి; మన మతము, ఆచారము మారిపోయినవి. రెండు వేల సంవత్సరములకు పూర్వము మనమెట్టి స్థితియందుంటిమో మనము చెప్పలేకపోవుట సరిగదా, వంద సంవత్సరములకు పూర్వము మన గ్రామమెట్లుండినది మనము చెప్పలేనట్టి స్థితికి వచ్చుచున్నాము. ఇది యెంతయో విచారకరమైన విషయము. గ్రామములోని ప్రజలలో కలుగు మార్పులన్నియు దినదినము డైరీలో వ్రాయుచుండుట యెంత అవశ్యకమో దీనినిబట్టి తెలియుచున్నది. ఉత్సవములు, వినోదములు, వ్యాపార విషయములు, వ్యవసాయమునకు సంబంధించిన అంశములు, అది ఇది అననేల, గ్రామములో జరుగు చర్య అంతయు ఈ డైరీలో నుండవలయును. గ్రంథాలయములు చేయతగిన పనులలో ఇదియొకటి.

స్వీయచరిత్రలు వ్రాయుటలో వీరేశలింగం పంతులుగారు మనకు ప్రధాన మార్గదర్శకులు. ప్రతి గ్రామమందును పాండిత్యముచేతనో అధికారముచేతనో ఘనతవహించిన వృద్ధులనేకులుందురు. అట్టి ముసలివాండ్రు వారి స్వచరిత్రములోని అంశములనన్నిటిని వ్రాయగలిగినయెడల దానినిబట్టి గ్రామచరిత్ర ఎంతవరకో మనకు బోధపడగలదు. గ్రంథాలయాధికారులు ఇట్టి పనులనుగూడ చేయవచ్చును.

గ్రంథములను సృష్టించుటయన్న ఇదియే. దీనికి విశేష పాండిత్యమవసరము లేదు. వ్యాకరణయుక్తముగ వ్రాయవలయునని లేదు. విషయమును ప్రజలు మరచిపోక పూర్వమే గ్రంథమందు వ్రాయుట మాత్రమే కావలసియున్నది. ఈ పనిచేయుటకు లోకానుభవము మాత్రమే కావలెను. మరియేదియు అవసరము లేదు.

దేశచరిత్రకు సంబంధించిన గ్రంథములను సృష్టించి దేశచరిత్రకారులకు తోడ్పడునట్లే, ఇతర విషయముల గురించి గ్రంథములు తయారుచేసి సాంఘికశాస్త్రజ్ఞులకు గ్రంథాలయాధికారులు తోడ్పడుటకవకాశమున్నది. దేశమభివృద్ధియగుటకు మనకు మూడు విషయముల గురించి బాగుగా తెలియవలసియున్నది. మనయొక్క ప్రస్తుతస్థితి ఎట్టిది? ఈ స్థితికి కారణములెవ్వి? ఈ స్థితిలోనికి మనమెట్లు వచ్చితిమి అను ప్రశ్నలకు మనము సరియైన జవాబులివ్వగలిగి యుండవలెను. దేశ చరిత్ర సహాయముచే మనమీ స్థితిలోనికి ఎట్లు వచ్చినది, ఇందుకు కారణములేవై నవి మనము చెప్పగలిగి యుందుము; ప్రస్తుతస్థితి తెలుసుకొనుటకు మార్గము మరియొకటి ఉన్నది.

ఒక ఉదాహరణమువలన ఈ విషయము స్పష్టముకాగలదు. మనదేశములోని ప్రజలకంటె పేదవారు మరియెక్కడ లేరనియు, ఈ కారణముచే మనవారనేకులు మూడు పూటలు ఆహారములేక ఆకలిచే కృశించుచు, కట్టుకొనుటకు తగిన బట్టలుగాని, వసించుటకు తగిన ఇండ్లు గాని లేక ఉన్నారనియు, గనుక దొరతనపువారు మన స్థితిని బాగుచేయుటకు తగిన ప్రయత్నములు చేయవలసియున్నారనియు మనము చెప్పుచుందుము. ఇట్లే దొరతనపువారు భూమిపై విధించు పన్ను విషయమై మన అభిప్రాయము దొరతనపువారి అభిప్రాయముకంటె భిన్నముగ ఉన్నది. వ్యవసాయపు ఖర్చులును, వ్యవసాయదారుని సంసారమును పో...&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>p50bm9j1sbq5bx495gakgxt2p3pif8p</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:Grandhalaya Sarvasvamu - Vol.1, No.3 (1916).pdf/38</title>
    <ns>104</ns>
    <id>161559</id>
    <revision>
      <id>560015</id>
      <parentid>480326</parentid>
      <timestamp>2026-06-17T18:12:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vjsuseela</username>
        <id>1850</id>
      </contributor>
      <origin>560015</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4852" sha1="fnsho8cdj5un2ij7hczz4lelgyw8mhm" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Vjsuseela&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;&lt;section begin=&quot;38A&quot; /&gt;ఖర్చులు పోను రయితులకు మిగులు లాభమెంత మొదలగు అంశముల గురించి 
యదార్థమిదియని ఒక గ్రంథము తయారు చేయించి గ్రంథాలయములో ఉంచవలెను. అప్పుడే మనకు ప్రతి గ్రామము యొక్క నిజస్తితి ఇదియని తెలియ గలదు. లేనియెడల యదారమిది యని చెప్పుటకు వీలుండదు.

గ్రంథాలయములు నూతనముగ మన దేశమందు బయలుదేరుచున్నవి. గ్రంథాలయము
లవారు ఈ పై జెప్పినపనులు చేయగలిగినయెడల వారు దేశమున కెంతయో ఉపకారము చేసినవారగుదురు. ప్రజలనిజస్థితి తెలుసుకొనగోరిఇంగ్లండు మున్నగుదేశములలో ఇట్టిపనులు చేయువారెందరో యున్నారు; ఇందుకై ఎన్నియోసంఘము లేర్పడియున్నవి. ఒక గ్రామము విషయమై ఇంగ్లండులో ఒకరుపాటుబడి ప్రజల నిజస్థితి ఏలాగు తెల్పిరో నేను మరియొకసంచికలో వ్రాయదలచియున్నాను. అప్పుడుగాని నా అభిప్రాయము చదువరులకు స్పష్టముకాజాలదు. అయినప్పటికీ నేనీ లేఖయందు చేసినమనవిని 
గురించి ఆలోచించి అదియెంతవరకు ఉపయోగముగనుండునో చదువరులు తెలిపెదరుగాక.
&lt;section end=&quot;38A&quot; /&gt;
&lt;section begin=&quot;38A&quot; /&gt;&lt;section end=&quot;38A&quot; /&gt;
&lt;section begin=&quot;38B&quot; /&gt;{{Center|ఉపన్యాసము}}
శ్రీ రామమోహన ధర్మపుస్తక భాండాగారముయొక్క నూతన భవనప్రవేశ మహోత్సవ సమయమున అగ్రాసనాధిపత్యము వహించిన ఆనరబిల్ పింగళి వేంకట్రామారెడ్డి గారిచే నియ్యబడినది.

సోదరులారా !

ఈ భవనమును దెరచుట కంగీకరింపవలసినదని రామమోహన పుస్తకాలయమువారి
వద్దనుండి వచ్చిన తంత్రీవార్తను చూడగానే దీనికి నే నేమాత్రమును తగనని భావించి
అట్లే ప్రత్యుత్తర మీయ నెంచితిని. కాని రాజకీయ విభాగము చేత వేరై యున్నను
సాంఘికాచార సాంప్రదాయ భాషా సంబంధములను బట్టి నిజాం రాష్ట్రములోని ఆంధ్రు
లును మన సోదరులే యని దూరదృష్టితో, తమలో పెక్కండ్రు సమర్ధులగు 
విద్యాధికులున్నను వారలను విడచి దీనికై మాిరలు కని విని యుండని నన్ను ఆహ్వానించుటలో మన వారికిగల విశాలభావమునకును ఉత్తమాదశ౯మునకును కొరత కలిగించినవాడనగుదునని మరల యోచించి, విధిలేక నియ్యకొంటిని. ఇట్టి పనికై సన్నాహూయపరచిన మీవాత్సల్య ప్రేమలకు సవినయముగననేక వందనముల నెనర్చు చున్నాను.

ఆర్యులారా,

వర్తమాన కాలమున ప్రజలకు పుస్తకభాండాగారము లెంత మహెూపకారదాయకములో 
ఆ విషయములను పూర్ణముగ నెరింగి, కార్యాచరణ మొనర్చుచు, ఇతరులకు
మాగ౯మును చూపుచున్న స్వార్థత్యాగులగు
&lt;section end=&quot;38B&quot; /&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>fnsho8cdj5un2ij7hczz4lelgyw8mhm</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>560017</id>
      <parentid>560015</parentid>
      <timestamp>2026-06-17T18:15:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vjsuseela</username>
        <id>1850</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>560017</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4852" sha1="qvztb7e7bp6zwqq0phj43wlqmb5qw33" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Vjsuseela&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;&lt;section begin=&quot;38A&quot; /&gt;ఖర్చులు పోను రయితులకు మిగులు లాభమెంత మొదలగు అంశముల గురించి 
యదార్థమిదియని ఒక గ్రంథము తయారు చేయించి గ్రంథాలయములో ఉంచవలెను. అప్పుడే మనకు ప్రతి గ్రామము యొక్క నిజస్తితి ఇదియని తెలియ గలదు. లేనియెడల యదారమిది యని చెప్పుటకు వీలుండదు.

గ్రంథాలయములు నూతనముగ మన దేశమందు బయలుదేరుచున్నవి. గ్రంథాలయము
లవారు ఈ పై జెప్పినపనులు చేయగలిగినయెడల వారు దేశమున కెంతయో ఉపకారము చేసినవారగుదురు. ప్రజలనిజస్థితి తెలుసుకొనగోరిఇంగ్లండు మున్నగుదేశములలో ఇట్టిపనులు చేయువారెందరో యున్నారు; ఇందుకై ఎన్నియోసంఘము లేర్పడియున్నవి. ఒక గ్రామము విషయమై ఇంగ్లండులో ఒకరుపాటుబడి ప్రజల నిజస్థితి ఏలాగు తెల్పిరో నేను మరియొకసంచికలో వ్రాయదలచియున్నాను. అప్పుడుగాని నా అభిప్రాయము చదువరులకు స్పష్టముకాజాలదు. అయినప్పటికీ నేనీ లేఖయందు చేసినమనవిని 
గురించి ఆలోచించి అదియెంతవరకు ఉపయోగముగనుండునో చదువరులు తెలిపెదరుగాక.
&lt;section end=&quot;38A&quot; /&gt;
&lt;section begin=&quot;38A&quot; /&gt;&lt;section end=&quot;38A&quot; /&gt;
&lt;section begin=&quot;38B&quot; /&gt;{{Center|ఉపన్యాసము}}
శ్రీ రామమోహన ధర్మపుస్తక భాండాగారముయొక్క నూతన భవనప్రవేశ మహోత్సవ సమయమున అగ్రాసనాధిపత్యము వహించిన ఆనరబిల్ పింగళి వేంకట్రామారెడ్డి గారిచే నియ్యబడినది.

సోదరులారా !

ఈ భవనమును దెరచుట కంగీకరింపవలసినదని రామమోహన పుస్తకాలయమువారి
వద్దనుండి వచ్చిన తంత్రీవార్తను చూడగానే దీనికి నే నేమాత్రమును తగనని భావించి
అట్లే ప్రత్యుత్తర మీయ నెంచితిని. కాని రాజకీయ విభాగము చేత వేరై యున్నను
సాంఘికాచార సాంప్రదాయ భాషా సంబంధములను బట్టి నిజాం రాష్ట్రములోని ఆంధ్రు
లును మన సోదరులే యని దూరదృష్టితో, తమలో పెక్కండ్రు సమర్ధులగు 
విద్యాధికులున్నను వారలను విడచి దీనికై మాిరలు కని విని యుండని నన్ను ఆహ్వానించుటలో మన వారికిగల విశాలభావమునకును ఉత్తమాదశ౯మునకును కొరత కలిగించినవాడనగుదునని మరల యోచించి, విధిలేక నియ్యకొంటిని. ఇట్టి పనికై సన్నాహూయపరచిన మీవాత్సల్య ప్రేమలకు సవినయముగననేక వందనముల నెనర్చు చున్నాను.

ఆర్యులారా,

వర్తమాన కాలమున ప్రజలకు పుస్తకభాండాగారము లెంత మహెూపకారదాయకములో 
ఆ విషయములను పూర్ణముగ నెరింగి, కార్యాచరణ మొనర్చుచు, ఇతరులకు
మాగ౯మును చూపుచున్న స్వార్థత్యాగులగు
&lt;section end=&quot;38B&quot; /&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>qvztb7e7bp6zwqq0phj43wlqmb5qw33</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:Grandhalaya Sarvasvamu - Vol.1, No.3 (1916).pdf/37</title>
    <ns>104</ns>
    <id>161560</id>
    <revision>
      <id>560012</id>
      <parentid>480324</parentid>
      <timestamp>2026-06-17T18:08:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vjsuseela</username>
        <id>1850</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>560012</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6147" sha1="gd3agpo3274yltutlk14ry78ebrhf65" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Vjsuseela&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;షించుటకు కావలసిన సొమ్మును తీసివేయగా ఎకరా పొలములోని పంటలో ఏమి మిగులునో, అందులో సగము మాత్రమే మేము తీసుకొనుచున్నాము గనుక రైతునకు మావలన యెట్టి నష్టము కలుగుటలేదని దొరతనమువారును; పన్నులను చెల్లించిన తర్వాత ఖర్చులు గూడ గిట్టుటలేదని రైతులును చెప్పుచున్నారు. ఈలాటి వివాదాంశములెన్నియో ఉన్నవి. వీటిని గురించి సత్యమిదియని తెలియువరకును మనము ముందు ఏమి చేయుటకును వీలుండదు. ప్రజలు నిరుపేదలై యున్నారనుటకు నిదర్శనమేది? భూమిపై దొరతనమువారు విధించు పన్ను ఎక్కువగ నున్నదనుటకును, రైతు పన్నులు చెల్లించుటకు తగ్గ స్థితిలో లేడనుటకును నిదర్శనములెవ్వి? అను విషయముల గురించి యదార్థమేదో స్పష్టపడవలయును. ఈ విషయముల గురించియే అర్థశాస్త్రమును చదువువారును వ్రాయువారును ఆలోచించుచుందురు. ఈ విషయములు తెల్పుటలో గ్రంథాలయాధికారులు ఎంతయో విశేషముగ తోడ్పడవచ్చును.

ఒక చిన్న గ్రామమున్నది అనుకొందము. అందులో ఒక గ్రంథాలయమున్నయెడల చరిత్రవిషయమై నేను పైన చెప్పిన విషయములు వ్రాయించి ఆలయాధికారులు చరిత్రకారులకు తోడ్పడవచ్చును. ఇట్లే ఆ గ్రామములోని ప్రజలు ధనవంతులుగ నున్నారా, దరిద్రులుగ నున్నారా; పన్నులవలన కష్టపడుచున్నారా లేదా; వృద్ధిదశయందున్నారా లేక నానాటికి క్షీణించుచున్నారా; అను విషయముల గురించి యదార్థమిదియని తెలుపు గ్రంథమును గ్రంథాలయము తరఫున తయారుచేయుటకు వీలున్నది. ప్రజలు ధనికులా, దరిద్రులా అనుటలో కొందరు ధనికులుగ నుండవచ్చుననియు మరికొందరు దరిద్రులనియు చెప్పుటవలన ఏమియు స్పష్టము కాజాలదు. గ్రామములోని ప్రతి మనుష్యునియొక్కయు సంసారముయొక్కయు స్థితిగతులు వెల్లడిచేయుట అవసరము. ఇట్లు చేయుట సాధ్యమైన పనియా, “నీకెంత డబ్బున్నదని ఒక గ్రామస్థుని అడిగినయెడల” అతడు సరియైన జవాబు ఇచ్చునా, “నా గుట్టు నీకెందుకని” దూషించునుగదా, ఈ పనిచేయుట యెట్లని కొందరనవచ్చును. ఇందునకే లోకానుభవమును కొంత నేర్పును కావలసియుండును. గ్రామము చిన్నదైనప్పుడు ఒకరి స్థితి మరియొకరికి సాధారణముగ తెలిసియే యుండగలదు గనుక విశేష శ్రమ లేక ఈపని నిర్వహించవచ్చును.

కోఆపరేటివ్ సొసైటీలను స్థాపించుటలో దొరతనపువారు గ్రామస్థుల ఆస్తియొక్క, అప్పుయొక్క మొత్తమును కోరుచుండుట మనము చూచుచున్నాము. ఇదియే విధముగ ప్రజల నిజస్థితి తెలియగోరు మనము ప్రజల ఆస్తియొక్కయు, వారి ఆదాయము ఖర్చులు మొదలగు వానియొక్క మొత్తములను ప్రతి గ్రామమందును తయారుచేయవలసియున్నది. ఒక్కొక్కనికి ఎంత భూమియున్నది, ఎన్ని పశువులు, బండ్లు, నాగళ్లు మొదలగు పనిముట్లు, సాధారణముగ వాని సంసారమునకు అగు ఖర్చులెంత, వానికి వచ్చు ఆదాయమెంత అని తెలుసుకొనవలసియుండును. ఇట్లే పన్ను ఎక్కువా ఎక్కువా అనుటకు పూర్వము ఆ గ్రామములో ఒక్కొక్క ఎకరమునకు అగు సేద్యపు ఖర్చులెంత, ఎకరము పండు పంట ఎంత, ఈ ధాన్యము ఖరీదు ఎంత,&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>gd3agpo3274yltutlk14ry78ebrhf65</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 1/సంచిక 3/గ్రంథాలయము-గ్రామచరిత్ర</title>
    <ns>0</ns>
    <id>161561</id>
    <revision>
      <id>560016</id>
      <parentid>478031</parentid>
      <timestamp>2026-06-17T18:14:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vjsuseela</username>
        <id>1850</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>added [[Category:గ్రంథాలయాలు]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>560016</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="681" sha1="cbk6uvod1xngg5excnx1z1hp8q6rjgu" xml:space="preserve">{{తలకట్టు
 | శీర్షిక = [[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 1/సంచిక 3]]
 | రచయిత =  మామిడిపూడి వేంకటరంగయ్య
 | అనువాదం=
 | విభాగము  = సంచిక 3
 | ముందరి =  
 | తదుపరి =  
 | వివరములు = 
 |సంవత్సరం=1918
}}
&lt;pages index=&quot;Grandhalaya Sarvasvamu - Vol.1, No.3 (1916).pdf&quot; from=34 to=38 tosection=&quot;38A&quot;/&gt;
  
{{PD-India}}

[[వర్గం:గ్రంథాలయ సర్వస్వము-రచనలు]]
[[వర్గం:గ్రంథాలయాలు]]</text>
      <sha1>cbk6uvod1xngg5excnx1z1hp8q6rjgu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>సూచిక:శ్రీకాళహస్తిమాహాత్మ్యము.pdf</title>
    <ns>106</ns>
    <id>184573</id>
    <revision>
      <id>560113</id>
      <parentid>559927</parentid>
      <timestamp>2026-06-18T07:06:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <origin>560113</origin>
      <model>proofread-index</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="569" sha1="ez54l1b2zrmqsdw155sue62yzj685w9" xml:space="preserve">{{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template
|రకం=పుస్తకం
|శీర్షిక=[[శ్రీకాళహస్తిమాహాత్మ్యము]]
|భాష=te
|సంపుటి=
|రచయిత=[[రచయిత:ధూర్జటి|ధూర్జటి]]
|అనువాదకులు=
|ఎడిటర్=వేదము లక్ష్మీనారాయణశాస్త్రి, బులుసు వేంకటరమణయ్య
|చిత్రకర్త=
|పాఠశాల=
|ప్రచురణకర్త=[[వేదిక:వావిళ్ల రామస్వామి శాస్త్రులు అండ్ సన్స్|వావిళ్ళ రామస్వామిశాస్త్రులు అండ్ సన్స్]]
|చిరునామా=చెన్నై
|సంవత్సరం=1949
|ఆధారం=
|ISBN=
|OCLC=
|LCCN=
|BNF_ARK=
|ARC=
|మూలం=pdf
|బొమ్మ=1
|పురోగతి=C
|పుటలు=&lt;pagelist /&gt;
|సంపుటాలు=
|వ్యాఖ్యలు=
|వెడల్పు=
|సిఎస్ఎస్=
|పేజీ మొదటి వరుస=
|పేజీ చివరివరుస=
}}</text>
      <sha1>ez54l1b2zrmqsdw155sue62yzj685w9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శ్రీకాళహస్తిమాహాత్మ్యము.pdf/23</title>
    <ns>104</ns>
    <id>184606</id>
    <revision>
      <id>560068</id>
      <parentid>502611</parentid>
      <timestamp>2026-06-18T01:48:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>560068</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1740" sha1="6qae04hebwftptx9cz87a893r7ughz2" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{Center|శ్రీరస్తు}}
{{p|ac|fs150}}శ్రీకాళహస్తిమాహాత్మ్యము&lt;/p&gt;
{{Css image crop
|Image = శ్రీకాళహస్తిమాహాత్మ్యము.pdf
|Page = 23
|bSize = 450
|cWidth = 120
|cHeight = 20
|oTop = 154
|oLeft = 170
|Location = center
|Description = 
}}
{{p|ac|fs125}}ప్రథమాశ్వాసము&lt;/p&gt;
{{Telugu poem|type={{Css image crop
|Image = శ్రీకాళహస్తిమాహాత్మ్యము.pdf
|Page = 23
|bSize = 450
|cWidth = 81
|cHeight = 165
|oTop = 154
|oLeft = 46
|Location = left
|Description = 
}}|lines=&lt;poem&gt;


విద్యానిధి యై మహామహిమచేఁ జెన్నై వసిష్ఠాజ లూ
తా వాతాశన సామజాటవిక గోత్రాదేవ &lt;ref&gt;సత్కీర&lt;/ref&gt;నత్కీర రా
జీవాక్షీయుగయాదవాధిపులకు న్శ్రేయస్కరం బై నయా
ర్యావామాంగము దివ్యలింగము మదీయాభీష్టము ల్సల్పెడున్.&lt;/poem&gt;|ref=1}}
{{Telugu poem|type=సీ.|lines=&lt;poem&gt;హిమధరాధరమండలేశ్వరకులపాలి
                    కామణితనువల్లికాప్రసూన
యసితకంధరసింధురాజనాంబరఘోర
                    గంధబంధన&lt;ref&gt;కథా&lt;/ref&gt;కరగందలహరి
సంతతశివ&lt;ref&gt;శక్తి&lt;/ref&gt;భక్తిసామరస్యజ్ఞాన
                    సారమరందనిష్యందధార&lt;/poem&gt;|ref=}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>6qae04hebwftptx9cz87a893r7ughz2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శ్రీకాళహస్తిమాహాత్మ్యము.pdf/24</title>
    <ns>104</ns>
    <id>184607</id>
    <revision>
      <id>560069</id>
      <parentid>502612</parentid>
      <timestamp>2026-06-18T02:04:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>560069</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2333" sha1="e93ua38gl7arss6s1v0qi2rja19dxx6" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{Telugu poem|type=|lines=&lt;poem&gt;పరమహంసోత్తంసభావభృంగవ్రాత
తన్మయావస్థ&lt;ref&gt;ప్రధానకేళి&lt;/ref&gt;ప్రదానకేళి&lt;/poem&gt;|ref=}}
{{Telugu poem|type=తే.|lines=&lt;poem&gt;నిఖిలవిద్యారహస్యవాణీపరాగ
&lt;ref&gt;పాలికాపూర&lt;/ref&gt;పాలికాపూరితాఖండపద్మజాండ
పేటి యై యొప్పుచంద్రార్ధజూటకోటి
&lt;ref&gt;యొంటిగెల్చెద&lt;/ref&gt;జోటిఁ గొల్చెద జ్ఞానప్రసూనకలిక.&lt;/poem&gt;|ref=2}}
{{Telugu poem|type=శా.|lines=&lt;poem&gt;వ్యాకీర్ణస్థితి నాలకించి నకులీవారాహు లూటాడఁగా
నౌకారాక్షరమంత్ర&lt;ref&gt;మర్మముల&lt;/ref&gt;వర్ణముల కాద్యం బైన వర్ణంబుతో
నేక గ్రీవము &lt;ref&gt;ఁజేసి&lt;/ref&gt;సేసి పల్కెడుతురంగేంద్రంబుపై నెక్కువి
ద్యాకల్పుం బ్రణుతింతు భైరవుని లీలాహార్యలీలాలయున్.&lt;/poem&gt;|ref=3}}
{{Telugu poem|type=సీ.|lines=&lt;poem&gt;కాసరాసురరాజకంఠనిర్గతరక్త
                    పంకంబు శ్రీపాదపద్మలాక్ష
చండముండాహవసంభ్రమస్తనజాత
                    ఘర్మవాఃకణరాజికంఠమాల
రక్తబీజాదిమర్దనసమయాట్టహా
                    సము మోమునకు లోధ్రసుమరజంబు
&lt;ref&gt;కుంభనికుంభ&lt;/ref&gt;శుంభనిశుంభరక్షోవీరసంహార
                    వేళఁ గప్పిన ధూళి మేలు&lt;ref&gt;ముసుకు&lt;/ref&gt;ముసుఁగు&lt;/poem&gt;|ref=}}
{{Telugu poem|type=తే.|lines=&lt;poem&gt;గాఁగ నేదేవి వీరశృంగారమూర్తి
యగుచు శోభిల్లు నట్టిదుర్గాంబఁ గొలుతుఁ&lt;/poem&gt;|ref=}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>e93ua38gl7arss6s1v0qi2rja19dxx6</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>560070</id>
      <parentid>560069</parentid>
      <timestamp>2026-06-18T02:05:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <origin>560070</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2353" sha1="tc1loumbwnxydl4v4n8zkhbbhyrc2u1" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{Telugu poem|type=|lines=&lt;poem&gt;పరమహంసోత్తంసభావభృంగవ్రాత
                    తన్మయావస్థ&lt;ref&gt;ప్రధానకేళి&lt;/ref&gt;ప్రదానకేళి&lt;/poem&gt;|ref=}}
{{Telugu poem|type=తే.|lines=&lt;poem&gt;నిఖిలవిద్యారహస్యవాణీపరాగ
&lt;ref&gt;పాలికాపూర&lt;/ref&gt;పాలికాపూరితాఖండపద్మజాండ
పేటి యై యొప్పుచంద్రార్ధజూటకోటి
&lt;ref&gt;యొంటిగెల్చెద&lt;/ref&gt;జోటిఁ గొల్చెద జ్ఞానప్రసూనకలిక.&lt;/poem&gt;|ref=2}}
{{Telugu poem|type=శా.|lines=&lt;poem&gt;వ్యాకీర్ణస్థితి నాలకించి నకులీవారాహు లూటాడఁగా
నౌకారాక్షరమంత్ర&lt;ref&gt;మర్మముల&lt;/ref&gt;వర్ణముల కాద్యం బైన వర్ణంబుతో
నేక గ్రీవము &lt;ref&gt;ఁజేసి&lt;/ref&gt;సేసి పల్కెడుతురంగేంద్రంబుపై నెక్కువి
ద్యాకల్పుం బ్రణుతింతు భైరవుని లీలాహార్యలీలాలయున్.&lt;/poem&gt;|ref=3}}
{{Telugu poem|type=సీ.|lines=&lt;poem&gt;కాసరాసురరాజకంఠనిర్గతరక్త
                    పంకంబు శ్రీపాదపద్మలాక్ష
చండముండాహవసంభ్రమస్తనజాత
                    ఘర్మవాఃకణరాజికంఠమాల
రక్తబీజాదిమర్దనసమయాట్టహా
                    సము మోమునకు లోధ్రసుమరజంబు
&lt;ref&gt;కుంభనికుంభ&lt;/ref&gt;శుంభనిశుంభరక్షోవీరసంహార
                    వేళఁ గప్పిన ధూళి మేలు&lt;ref&gt;ముసుకు&lt;/ref&gt;ముసుఁగు&lt;/poem&gt;|ref=}}
{{Telugu poem|type=తే.|lines=&lt;poem&gt;గాఁగ నేదేవి వీరశృంగారమూర్తి
యగుచు శోభిల్లు నట్టిదుర్గాంబఁ గొలుతుఁ&lt;/poem&gt;|ref=}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>tc1loumbwnxydl4v4n8zkhbbhyrc2u1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శ్రీకాళహస్తిమాహాత్మ్యము.pdf/25</title>
    <ns>104</ns>
    <id>184608</id>
    <revision>
      <id>560075</id>
      <parentid>502613</parentid>
      <timestamp>2026-06-18T03:38:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>560075</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2680" sha1="qqfkvc6oyn44n2eu4r1tkf12pz3nxpu" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{Telugu poem|type=|lines=&lt;poem&gt;గనకముఖరీసమాఖ్యగంగాప్రతీర
హాటకాచలతుంగశృంగాగ్రగేహ.&lt;/poem&gt;|ref=4}}
{{Telugu poem|type=శా.|lines=&lt;poem&gt;సర్గస్థిత్యపహారకర్మనవ&lt;ref&gt;రక్షావేది&lt;/ref&gt;దీక్షావేళ బ్రహ్మస్వభూ
భర్గు ల్విఘ్నము లేక సాగుటకు నై ప్రార్థింపఁగాఁ దత్క్రియా
దౌర్గత్యంబు నదల్చి సంస్మరణమాత్రం బ్రాప్తిఁ గావించు దృ
ఙ్నిర్గచ్ఛత్కరుణాకదంబుఁ గొలుతు న్నిత్యంబు హేరంబునిన్.&lt;/poem&gt;|ref=5}}
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;ఈరీతి నిష్టదేవస
మారాధన మాచరించి యస్తత్కృతిక
న్యారత్నమునకు విద్యా
పారంగతుఁడైన &lt;ref&gt;హరుని&lt;/ref&gt;వరునిఁ బరికించి మదిన్.&lt;/poem&gt;|ref=6}}
{{Telugu poem|type=శా.|lines=&lt;poem&gt;వాగర్థంబులు శ్రోతృవక్తలు జగద్వంద్యుంకు నద్వైతవి
ద్యాగోష్ఠిన్ వివరింప నీశ్వరుఁడ కాదా మత్ప్రబంధాధిప
త్యాగణ్యార్హుఁడు వేఱొకండు గలఁడే యామాట లేలంచుఁ జే
తో&lt;ref&gt;గణ్యుండు&lt;/ref&gt;గమ్యుం డగు కాళహస్తిపతి నాథుం గా సమర్థించితిన్.&lt;/poem&gt;|ref=7}}
{{Telugu poem|type=ఉ.|lines=&lt;poem&gt;ఈశుభకావ్యరత్నమున కీశు &lt;ref&gt;నధీశ్వరు&lt;/ref&gt;నధీశునిఁ జేసినన్ మహా
దేశికసార్వభౌముఁడు మదిం బ్రమదంబు వహించి ధూర్జటీ!
నీశివభక్తి కావ్యసరణిం గడు ధన్యతఁ &lt;ref&gt;నొంది, నొందె&lt;/ref&gt;.బొంద నవ్యభా
షాశతధానిగుంభనరసస్థితి నొప్పు దలిర్పఁ జెప్పుమీ.&lt;/poem&gt;|ref=8}}
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;అని గురుఁ డనుపమకరుణా
వనధి యనుగ్రహము సేయ వరమౌనిమనో&lt;/poem&gt;|ref=}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>qqfkvc6oyn44n2eu4r1tkf12pz3nxpu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శ్రీకాళహస్తిమాహాత్మ్యము.pdf/26</title>
    <ns>104</ns>
    <id>184609</id>
    <revision>
      <id>560077</id>
      <parentid>502614</parentid>
      <timestamp>2026-06-18T03:50:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>560077</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2028" sha1="k0wyrp9khdqqwltbqofjrof57mv0qpm" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{Telugu poem|type=|lines=&lt;poem&gt;వనజవన రాజహంసము
ననుభవగోచరుఁ గృతీశు నభివర్ణింతున్.&lt;/poem&gt;|ref=9}}
{{Telugu poem|type=మ.|lines=&lt;poem&gt;తనయిల్లా లఖిలైకమాత, తనసంతానంబు భూతవ్రజం,
బనులాపంబులు వేదము, ల్దనవిహారాగారము ల్మౌనిహృ
ద్వనజంబు, ల్దనసేవకు ల్గమలజాతశ్రీధరు ల్గాఁ జెలం
గిన &lt;ref&gt;వేదోత్తము&lt;/ref&gt;దేవోత్తము నమ్మహాత్ముఁ దరమే కీర్తింపఁగా నేరికిన్?&lt;/poem&gt;|ref=10}}
{{p|ac|fwb}}షష్ఠ్యంతములు&lt;/p&gt;
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;ఏతత్కళ్యాణగుణో
పేతున కఖిలప్రపంచభిన్నాభిన్న
జ్యోతికిని నాదబిందుక
ళాతీతేశునకుఁ గాళహస్తీశునకున్.&lt;/poem&gt;|ref=11}} 
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;బహుముఖసువర్ణముఖరీ
లహరీశీతలశిలాతలస్థితమునిహృ
దృహిరబహిఃపరిపూర్ణున
కహరహరుదితునకుఁ గాళహస్తీశునకున్.&lt;/poem&gt;|ref=12}} 
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;పంచేంద్రియ&lt;ref&gt;విషయ&lt;/ref&gt;మత్తద్విప
పంచాస్యకిశోరమునకు భవఫణిఖగరా
ట్చంచూకోటికి సదయదృ
గంచలనటనునకుఁ గాళహస్తీశునకున్.&lt;/poem&gt;|ref=13}} 
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;జ్ఞానప్రసూనకలికా
పీనకుచగుళుచ్ఛమత్తభృంగమునకు సం&lt;/poem&gt;|ref=}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>k0wyrp9khdqqwltbqofjrof57mv0qpm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శ్రీకాళహస్తిమాహాత్మ్యము.pdf/27</title>
    <ns>104</ns>
    <id>184610</id>
    <revision>
      <id>560082</id>
      <parentid>502615</parentid>
      <timestamp>2026-06-18T04:25:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>560082</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2279" sha1="c73iebvcsu3t9fc7exwh0zchqry5pqg" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{Telugu poem|type=|lines=&lt;poem&gt;ధ్యానటనపటువిహారమ
హానటహంసునకుఁ గాళహస్తీశునకున్.&lt;/poem&gt;|ref=14}}
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;సతతత్రైగుణ్యవశా
చ్యుతకేళిజగన్మహుర్ముహుర్నిర్మాణ
స్థితిభంజన&lt;ref&gt;కరణునకును&lt;/ref&gt;కర్మఠునకు
హతభవపాశునకుఁ గాళహస్తీశునకున్.&lt;/poem&gt;|ref=15}} 
{{Telugu poem|type=వ.|lines=&lt;poem&gt;&lt;ref&gt;అనేక దండనమస్కారము లాచరించి, నా రచియింపం బూనిన&lt;/ref&gt;సమర్పితంబుగా నాయొనర్పం బూనిన శ్రీమత్కాళహస్తి
&lt;ref&gt;మహత్యం బను కథావిధానంబునకుఁ బ్రధానస్థానం బైన పురం బెట్టిదనిన&lt;/ref&gt;మాహాత్మ్యం బను మహాప్రబంధంబునందుఁ దదీయకథా
సంవిధానంబునకుఁ బ్రధానస్థానం బైన మహాపురం బెట్టి దనిన.&lt;/poem&gt;|ref=16}}
{{p|ac|fwb}}శ్రీకాళహస్తిపురవర్ణన&lt;/p&gt;
{{Telugu poem|type=సీ.|lines=&lt;poem&gt;సంసారపారదోచ్చాటనానలకీల
                    కలుషసంచయతామ్రగంధకంబు
కామలతామూలకందకుద్దాలంబు
                    సంకల్పపాషాణటంకముఖము
రాగశాలివనాంకురకడంగరీయంబు
                    శంకాకళంకభు&lt;ref&gt;జగనకులము&lt;/ref&gt;జంగనకులి
నవమనోగోరాజనాసికారజ్జువు
                    కోపనేక్షణవిశిఖోపలంబు&lt;/poem&gt;|ref=}} 
{{Telugu poem|type=తే.|lines=&lt;poem&gt;దివ్యదేశికహంసోపదిష్టమార్గ
నిర్గుణధ్యాససంధాన నిరుపమాన&lt;/poem&gt;|ref=}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>c73iebvcsu3t9fc7exwh0zchqry5pqg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శ్రీకాళహస్తిమాహాత్మ్యము.pdf/28</title>
    <ns>104</ns>
    <id>184611</id>
    <revision>
      <id>560086</id>
      <parentid>502616</parentid>
      <timestamp>2026-06-18T05:01:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>560086</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2800" sha1="0irj8ji96mh9x2r73gtpjytncplyzjc" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{Telugu poem|type=|lines=&lt;poem&gt;సౌఖ్యసంపన్నసాధకజననివాస
మమృతలింగాకరము కాళహస్తిపురము.&lt;/poem&gt;|ref=17}}
{{Telugu poem|type=శా.|lines=&lt;poem&gt;ఆడం జిత్రము వాడవాడ ఘనకుడ్యస్వర్ణరత్నద్యుతుల్
చూడం జూడఁగ షణ్ముఖీకరణతేజోరూఢి చిత్తేక్షణ
క్రీడాదుస్తరమార్గసౌఖ్యరసవార్ధిం దేల్చుఁ దత్పట్టన
క్రోడక్షోణి నటన్న నున్నపురము ల్గొండాట కర్హంబులే?&lt;/poem&gt;|ref=18}} 
{{Telugu poem|type=మ.|lines=&lt;poem&gt;అతులైశ్వర్యపరంపరావిలసితం బైనట్టి తత్పట్టన
&lt;ref&gt;ప్రతిబింబంబుగ&lt;/ref&gt;ప్రతిబింబం బనఁ జంద్రకాంతరచితప్రాకార మొప్పారు న
ద్భుతమాయాబహువిభ్రమభ్రమితవస్తువ్రాతలోకోదయ
స్థితి లోఁగొన్న శివుం డనంగ హృదయాచింత్యప్రభావంబునన్.&lt;/poem&gt;|ref=19}} 
{{Telugu poem|type=మ.|lines=&lt;poem&gt;జనలోకోన్నత మైన తత్పురము తూచా తప్పకుండంగ వ
ర్ణన సేయన్ వశ మౌనెఁ? గీటమునకైనం జక్రికైనన్ మదాం
ధునకైనన్ బహుజీవహంతకయినన్ దుర్వాసనం బాసి మో
క్షనిధిం గొల్లగొనంగవచ్చు నఁట పైజాడ న్విలోకించినన్.&lt;/poem&gt;|ref=20}} 
{{Telugu poem|type=మ.|lines=&lt;poem&gt;ఎలదోఁట ల్వనము, ల్వధూకుచము లద్రీంద్రంబు లాకంటికి
న్ఫలము ల్వాతెర లంగజామకళాబంధంబు లిచ్ఛాసనం
బులు కోపంబునఁ బాయుటల్ తపము సంభోగంబు కైవల్య మం
దుల లీలావతి నుండు మానవుల కెందుం గాన మీచిత్రముల్.&lt;/poem&gt;|ref=21}} 
{{Telugu poem|type=చ.|lines=&lt;poem&gt;అమితములైన జంతువులు కక్కడ నుత్తమ మధ్య మాధమ
త్వము లరయంగఁ గాన మపవర్గకమాసతిఁ బెండ్లియాడుచో&lt;/poem&gt;|ref=}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>0irj8ji96mh9x2r73gtpjytncplyzjc</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>560087</id>
      <parentid>560086</parentid>
      <timestamp>2026-06-18T05:02:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <origin>560087</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2800" sha1="ansjwidlcqjbrrtyjbpj1f76omeu921" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{Telugu poem|type=|lines=&lt;poem&gt;సౌఖ్యసంపన్నసాధకజననివాస
మమృతలింగాకరము కాళహస్తిపురము.&lt;/poem&gt;|ref=17}}
{{Telugu poem|type=శా.|lines=&lt;poem&gt;ఆడం జిత్రము వాడవాడ ఘనకుడ్యస్వర్ణరత్నద్యుతుల్
చూడం జూడఁగ షణ్ముఖీకరణతేజోరూఢి చిత్తేక్షణ
క్రీడాదుస్తరమార్గసౌఖ్యరసవార్ధిం దేల్చుఁ దత్పట్టన
క్రోడక్షోణి నటన్న నున్నపురము ల్గొండాట కర్హంబులే?&lt;/poem&gt;|ref=18}} 
{{Telugu poem|type=మ.|lines=&lt;poem&gt;అతులైశ్వర్యపరంపరావిలసితం బైనట్టి తత్పట్టన
&lt;ref&gt;ప్రతిబింబంబుగ&lt;/ref&gt;ప్రతిబింబం బనఁ జంద్రకాంతరచితప్రాకార మొప్పారు న
ద్భుతమాయాబహువిభ్రమభ్రమితవస్తువ్రాతలోకోదయ
స్థితి లోఁగొన్న శివుం డనంగ హృదయాచింత్యప్రభావంబునన్.&lt;/poem&gt;|ref=19}} 
{{Telugu poem|type=మ.|lines=&lt;poem&gt;జనలోకోన్నత మైన తత్పురము తూచా తప్పకుండంగ వ
ర్ణన సేయన్ వశ మౌనెఁ? గీటమునకైనం జక్రికైనన్ మదాం
ధునకైనన్ బహుజీవహంతకయినన్ దుర్వాసనం బాసి మో
క్షనిధిం గొల్లగొనంగవచ్చు నఁట పైజాడ న్విలోకించినన్.&lt;/poem&gt;|ref=20}} 
{{Telugu poem|type=మ.|lines=&lt;poem&gt;ఎలదోఁట ల్వనము, ల్వధూకుచము లద్రీంద్రంబు లాకంటికి
న్ఫలము ల్వాతెర లంగజామకళాబంధంబు లిచ్ఛాసనం
బులు కోపంబునఁ బాయుటల్ తపము సంభోగంబు కైవల్య మం
దుల లీలావతి నుండు మానవుల కెందుం గాన మీచిత్రముల్.&lt;/poem&gt;|ref=21}} 
{{Telugu poem|type=చ.|lines=&lt;poem&gt;అమితములైన జంతువులు కక్కడ నుత్తమ మధ్య మాధమ
త్వము లరయంగఁ గాన మపవర్గరమాసతిఁ బెండ్లియాడుచో&lt;/poem&gt;|ref=}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ansjwidlcqjbrrtyjbpj1f76omeu921</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శ్రీకాళహస్తిమాహాత్మ్యము.pdf/29</title>
    <ns>104</ns>
    <id>184612</id>
    <revision>
      <id>560100</id>
      <parentid>502617</parentid>
      <timestamp>2026-06-18T06:11:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>560100</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2554" sha1="i3oe3477kspmbxxkwd3mgo6ct9hyaq6" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{Telugu poem|type=|lines=&lt;poem&gt;సమతయె కాని తత్పురముసాటిగ నన్యపురంబు లెన్నఁగా
నమరు నటన్న హ స్తిమశకాంతర మింతియ వాసి చూచినన్.&lt;/poem&gt;|ref=22}}
{{Telugu poem|type=సీ.|lines=&lt;poem&gt;నైజంబు లగు నిత్యనైమిత్తికంబులు
                    నడుపుచో బ్రహ్మార్పణంబు సేసి
సంగరహితబుద్ధి శాంతనవస్ఫూర్తి
                    వైరివర్గంబు సంహారమాడి
ప్రబలమహార్థప్రభాసమానస్థితి
                    కోశంబు లుండెడు కొలఁదు లరసి
యాతపశీతవాతాదుల సమముగా
                    నాత్మప్రయత్నంబులందుఁ దలఁచి&lt;/poem&gt;|ref=}} 
{{Telugu poem|type=తే.|lines=&lt;poem&gt;సంచరింతురు బ్రాహ్మణక్షత్రవైశ్య
శూద్రు లవ్వీట సంతతభద్రహృదయ
నిరుపమానందవిహరణోన్నిద్రు లగుచు
రాజయోగైకసామ్రాజ్యరతులభంగి.&lt;/poem&gt;|ref=23}} 
{{Telugu poem|type=చ.|lines=&lt;poem&gt;పరిచితబంధనైపుణి నపారకళానుభవప్రసక్తి నా
దరసవివేకసంపద సదాశుకవాక్యసుధానుభూతి మో
హరహితవృత్తిఁ బ్రస్ఫురదనంగరహస్యవిచారబుద్ధి న
ప్పురమునఁ గామినీజనులు పొత్తుకు యోగిజనంబుపోలికన్.&lt;/poem&gt;|ref=24}} 
{{Telugu poem|type=మ.|lines=&lt;poem&gt;అరగంటం గనుగొంట మందగతిఁ బూర్ణాహంకృతిం బ్రార్థనా
కరభుక్తిస్థితి ముక్తలోకభయశంకావృత్తి నున్మత్తన
వ్యరతి న్సత్త్వసమగ్రత న్మృదితపద్మాభ్యున్నతి న్గంధమం
ధరదంతావళకోటి యొప్పు నవధూతప్రక్రియం దత్పురిన్.&lt;/poem&gt;|ref=25}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>i3oe3477kspmbxxkwd3mgo6ct9hyaq6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శ్రీకాళహస్తిమాహాత్మ్యము.pdf/30</title>
    <ns>104</ns>
    <id>184613</id>
    <revision>
      <id>560102</id>
      <parentid>502618</parentid>
      <timestamp>2026-06-18T06:23:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>560102</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2029" sha1="lyvyrulzx2yd6ee39ldboi0io1kpwj8" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;ఆపురితేజులవేగ
వ్యాపారము గెలువ నోప మనుసిబ్బితిఁబో
చాపలవిరహితసౌఖ్యం
బాపాదించుకొను మానవావళిమనముల్.&lt;/poem&gt;|ref=26}} 
{{Telugu poem|type=వ.|lines=&lt;poem&gt;అప్పురంబున కధీశ్వరుండు.&lt;/poem&gt;|ref=27}} 
{{Telugu poem|type=సీ.|lines=&lt;poem&gt;తనయాజ్ఞ జంగమస్థావరజంతుసం
                    తాన మెన్నఁడు జవదాఁట వెఱవఁ
దనతేజమున నర్బుదన్యర్బుదోషర్బు
                    ధార్కచంద్రములైన నడఁగిపోవఁ
దనదు శక్తిత్రయంబున సమస్తప్రపం
                    చంబుల కభివృద్ధి సంభవిల్లఁ
దన మహాప్రకృతి పెద్దల చిత్తవృత్తికి
                    నగణితాశ్చర్యంబు నావహింపఁ&lt;/poem&gt;|ref=}}
{{Telugu poem|type=తే.|lines=&lt;poem&gt;జెలఁగె విశ్వేశ్వరుఁడు రాజశేఖరుండు
కమఠశఠకిటిపరివృఢకరటికుధర
విషధరాధీశహరి&lt;ref&gt;ముఖ్య&lt;/ref&gt;ముఖవివిధభువన
భారవహులకుఁ &lt;ref&gt;ద్రాణంబు&lt;/ref&gt;బ్రాణంబు ప్రాణ మగుచు.&lt;/poem&gt;|ref=28}}
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;శ్రీకాళహస్తినాయకుఁ
డీకైవడి జగము లెల్ల నేలుచు నొకనాఁ
డాకస్మికంబ యాదవ
భూకాంతునిభక్తిఁ &lt;ref&gt;జూడఁబూని&lt;/ref&gt;దెలియఁ బూని కడంకన్.&lt;/poem&gt;|ref=29}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>lyvyrulzx2yd6ee39ldboi0io1kpwj8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శ్రీకాళహస్తిమాహాత్మ్యము.pdf/31</title>
    <ns>104</ns>
    <id>185072</id>
    <revision>
      <id>560103</id>
      <parentid>503166</parentid>
      <timestamp>2026-06-18T06:31:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>560103</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2243" sha1="g9jch1ocy1hr3d31nirskstdkfgfxgf" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{p|ac|fwb}}మాయాజంగమస్వరూపము&lt;/p&gt;
{{Telugu poem|type=సీ.|lines=&lt;poem&gt;అడుగునెత్తమ్ముల నపరంజిపావాలు
                    కరమునఁ గేదారకంకణంబు
&lt;ref&gt;బంగారుప్రాఁత&lt;/ref&gt;బంగారువ్రాఁతచెఱంగులగోణాము
                    గళమున రుద్రాక్షకంఠమాల
యొక&lt;ref&gt;చేత&lt;/ref&gt;కేల భసితభస్త్రికతోడిబెత్తంబు
                    సందిగట్టిన తరుణేందుధరుఁడు
మాణిక్యరుచుల&lt;ref&gt;యొడ్యాణంబు&lt;/ref&gt;యొడ్డాణంబు భూతిపైఁ
                    బెట్టినకస్తూరిబిళ్లబొట్టు&lt;/poem&gt;|ref=}} 
{{Telugu poem|type=తే.|lines=&lt;poem&gt;సార్వకాలికతాంబూలచర్వణార్ధ్ర
రాగసౌభాగ్యమునఁ బద్మరాగమణులఁ
దృణముగాఁ జూచుదంతపంక్తియును గలిగి
యంగజారాతి యొకమిండజంగ మగుచు.&lt;/poem&gt;|ref=30}}
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;ఆరాజునిజపురం బగు
నారాయణవనముఁ జేరి నానాజనముల్
గారవమునఁ గనుఁగొన నొ
య్యారంబున &lt;ref&gt;రాజవీథులందు&lt;/ref&gt;రాజవీథియందుఁ జరింపన్.&lt;/poem&gt;|ref=31}}
{{Telugu poem|type=మ.|lines=&lt;poem&gt;తనసౌందర్యముఁ జూచి కామశరసంతాపంబునుం బొందకుం
డిన కాంతామణిఁ దాల్మి దూలని వధూటిం గౌఁగిలింపం దలం
పని శంపాలలితాంగిఁ బోటులకుఁ జెప్పంబోని పంకేరుహా
ననఁ గీర్తింపని లేదు మందునకునైనం గాన మూహింపఁగన్.&lt;/poem&gt;|ref=32}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>g9jch1ocy1hr3d31nirskstdkfgfxgf</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>560104</id>
      <parentid>560103</parentid>
      <timestamp>2026-06-18T06:32:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <origin>560104</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2240" sha1="mb5h33sng87rzxvo05o7wtt0wlyz6lf" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{p|ac|fwb}}మాయాజంగమస్వరూపము&lt;/p&gt;
{{Telugu poem|type=సీ.|lines=&lt;poem&gt;అడుగునెత్తమ్ముల నపరంజిపావాలు
                    కరమునఁ గేదారకంకణంబు
&lt;ref&gt;బంగారుప్రాఁత&lt;/ref&gt;బంగారువ్రాఁతచెఱంగులగోణాము
                    గళమున రుద్రాక్షకంఠమాల
యొక&lt;ref&gt;చేత&lt;/ref&gt;కేల భసితభస్త్రికతోడిబెత్తంబు
                    సందిగట్టిన తరుణేందుధరుఁడు
మాణిక్యరుచుల&lt;ref&gt;యొడ్యాణంబు&lt;/ref&gt;యొడ్డాణంబు భూతిపైఁ
                    బెట్టినకస్తూరిబిళ్లబొట్టు&lt;/poem&gt;|ref=}} 
{{Telugu poem|type=తే.|lines=&lt;poem&gt;సార్వకాలికతాంబూలచర్వణార్ధ్ర
రాగసౌభాగ్యమునఁ బద్మరాగమణులఁ
దృణముగాఁ జూచుదంతపంక్తియును గలిగి
యంగజారాతి యొకమిండజంగ మగుచు.&lt;/poem&gt;|ref=30}}
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;ఆరాజునిజపురం బగు
నారాయణవనముఁ జేరి నానాజనముల్
గారవమునఁ గనుఁగొన నొ
య్యారంబున &lt;ref&gt;రాజవీథులందు&lt;/ref&gt;రాజవీథియందుఁ జరింపన్.&lt;/poem&gt;|ref=31}}
{{Telugu poem|type=మ.|lines=&lt;poem&gt;తనసౌందర్యముఁ జూచి కామశరసంతాపంబునుం బొందకుం
డిన కాంతామణిఁ దాల్మి దూలని వధూటిం గౌఁగిలింపం దలం
పని శంపాలలితాంగిఁ బోటులకుఁ జెప్పంబోని పంకేరుహా
ననఁ గీర్తింపని లేమ మందునకునైనం గాన మూహింపఁగన్.&lt;/poem&gt;|ref=32}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>mb5h33sng87rzxvo05o7wtt0wlyz6lf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శ్రీకాళహస్తిమాహాత్మ్యము.pdf/32</title>
    <ns>104</ns>
    <id>185073</id>
    <revision>
      <id>560114</id>
      <parentid>503167</parentid>
      <timestamp>2026-06-18T07:08:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>560114</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2425" sha1="ehyumiyhn8hzzl6jh72ifxfbh5ilah8" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{p|ac|fwb}}కపటజంగమరూపియైన శివుఁ డొకదాసియింట విడియుట&lt;/p&gt;
{{Telugu poem|type=శా.|lines=&lt;poem&gt;ఆవేళం బురపల్లవప్రకరనేత్రానందబాష్పాంబుధా
రావర్షాగమచంచలాలతిక దుర్వారప్రసూనాస్త్రతే
జోవైశ్వానరసామిధేని రశనాసూత్రస్థితస్వర్ణపే
టీవిన్యస్తకపర్ది యొక్కకలకంఠీరత్న మేతెంచుచున్.&lt;/poem&gt;|ref=33}} 
{{Telugu poem|type=చ.|lines=&lt;poem&gt;కపటకుమారజంగమవికారమునం జనుదెంచు శైలజా
ధిపుఁ గని భక్తిపూర్వకమతి న్శరణార్థి యొనర్చి యొక్కచేఁ
బ్రపదము లంటి తన్మృదులపాణిసరోరుహదత్తభూతి ని
ద్దపునుదుటం ధరించి ప్రమదామణి యిట్లనియెం బ్రియంబునన్.&lt;/poem&gt;|ref=34}}
{{Telugu poem|type=సీ.|lines=&lt;poem&gt;బిజమాడు దేవరు నిజకృపాదృష్టిఁ జె
                    న్నారు నాయిల్లు &lt;ref&gt;బిడారు&lt;/ref&gt;బిడార మీకు
నాకు మీపాదార్చనము సేయ నడలింగ
                    మూర్తి చేకుఱె వచ్చి మూర్తమాడి
యొడయ చిత్తేశ నాయునికిని మజ్జనం
                    బాడి శివార్చన మాడబేకు
విచ్చేయుఁడు విభూతి వీడియంబందుకో
                    జంగమస్వామి నాసదనమునకు&lt;/poem&gt;|ref=}} 
{{Telugu poem|type=తే.|lines=&lt;poem&gt;నోగిరంబులు మంచిమే లో గిరములు
నావటించెదఁ బదఁడు మీ రారగింపఁ
బ్రతిదినంబును జంగమార్చనము లేక
తనివుపడనొల్ల విజితకందర్ప యనుడు.&lt;/poem&gt;|ref=35}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ehyumiyhn8hzzl6jh72ifxfbh5ilah8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శ్రీకాళహస్తిమాహాత్మ్యము.pdf/33</title>
    <ns>104</ns>
    <id>185074</id>
    <revision>
      <id>560115</id>
      <parentid>503168</parentid>
      <timestamp>2026-06-18T07:20:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>560115</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2473" sha1="jdte45xc3lo6th8kz7ve0plr5h850ue" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{Telugu poem|type=శా.|lines=&lt;poem&gt;సంతోషించి మహాత్మురా లిది శివాచారైకసంశీల య
శ్రాంతాపాదితజంగమార్చనకళాసామర్థ్యకందర్పశు
ద్ధాంతశ్రీపరిహాసకృన్నిఖిలలోకాతీతసౌందర్య యి
క్కాంతారత్నము దీనిభక్తికి మనఃకంజంబు &lt;ref&gt;రంజిల్లెడిన్ - ముద్రితపాఠము&lt;/ref&gt;రంజిల్లదే!&lt;/poem&gt;|ref=36}} 
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;అని కాంతా! నీయింటికిఁ
జనుదెంచెద నీదు గుబ్బచనుఁగొండలసం
దునఁ దెరు వెఱుఁగక తిరిగెడి
మన సనుతెరువరికి దప్పి మాన్పంగలవే?&lt;/poem&gt;|ref=37}} 
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;అనవుడు నొడయని కిట్లను
వనజానన నీదు మనసు వచ్చినరీతిం
బనివినియెద మాటల కిఁకఁ
బనిలే దీతలఁపు నాడు భాగ్యముగాదే?&lt;/poem&gt;|ref=38}} 
{{Telugu poem|type=ఉ.|lines=&lt;poem&gt;నావుడు సంతసిల్లిన మనంబున జంగమలింగమూర్తి పా
రావతకంఠి కోకిలవిరావయు ముందరఁ బోవఁ జంద్రికా
శ్రీ వెనువెంట నేఁగునల శీతమయూఖునిరేఖఁ బోలి నా
నావిధభోగ్యవస్తుకలనం దగు తన్నిలయంబుఁ జేరుచున్.&lt;/poem&gt;|ref=39}} 
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;ఆజలజేక్షణ సేసిన
పూజలు గైకొనుచు మెఱుఁగుఁబోణి న్వదనాం
భోజమునఁ జిఱునగవులు
రాజిల్లఁగ సన్న సేసి రతి కెలయింపన్.&lt;/poem&gt;|ref=40}} 
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;అంతకు మునుపే మరువిరి
కుంతంబులఁ &lt;ref&gt;నేటు - పా.&lt;/ref&gt;జిక్కువడ్డ కోమలి మిగులన్&lt;/poem&gt;|ref=}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>jdte45xc3lo6th8kz7ve0plr5h850ue</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శ్రీకాళహస్తిమాహాత్మ్యము.pdf/34</title>
    <ns>104</ns>
    <id>185075</id>
    <revision>
      <id>560118</id>
      <parentid>503169</parentid>
      <timestamp>2026-06-18T07:26:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>560118</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2444" sha1="adnu34kwixhrbpoydiafejs0ln11lqw" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{Telugu poem|type=|lines=&lt;poem&gt;సంతోషమంది యొకయే
కాంతగృహములోని కరిగి యలరులసెజ్జన్.&lt;/poem&gt;|ref=41}}
{{Telugu poem|type=ఉ.|lines=&lt;poem&gt;తానుఁ గుమారజంగమసుధాకరమౌళియుఁ గూడిమాడి యిం
పైనరతి ప్రసంగములు నర్ధనిమీలితనేత్రపద్మముల్
మాననిచుంబనంబులును మాటలచొక్కులు వీడివీడిపో
నీవికవుంగిలింతలు ననేకవిలాసములుం జెలంగఁగన్.&lt;/poem&gt;|ref=42}}
{{Telugu poem|type=ఉ.|lines=&lt;poem&gt;ఎక్కడఁ బట్టినం గళల యిక్కువ లెక్కడ నోరు సోఁకినన్
జక్కెర లప్ప లే మనిన సారసుధారస మెట్టు లుండినన్
జక్కఁదనంబు పెన్నిధులు సంభ్రమ మొప్పఁగ నేమి సేసినన్
మక్కువ చెయ్వులై మెఱయు మన్మథకేళి యొనర్చునంతటన్.&lt;/poem&gt;|ref=43}} 
{{p|ac|fwb}}దాసిని రాజు శిక్షించుట&lt;/p&gt;
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;ఆనీలవేణి యాదవ
భూనాయకుఁ డారగింపఁ బోయెడువేళన్
దానయిపళ్లెర మిడియెడుదానఁ గదా
యనక తపసి తగులున నుండెన్.&lt;/poem&gt;|ref=44}} 
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;భూపాలరత్న మంతటఁ
గోపంబునఁ బళ్లెరంపుఁ గోమలిఁ బిలువన్
బోపొండు పట్టి తెండన
నాపడఁతుకకడకు వేత్రహస్తులు కడఁకన్.&lt;/poem&gt;|ref=45}} 
{{Telugu poem|type=ఆ.|lines=&lt;poem&gt;&lt;ref&gt;ఒకరి&lt;/ref&gt;ఒకతెఁ బట్టఁ బలువు రుద్దతి నేతెంచి
పిలువ నదరిపడుచు బెదరి లేచి
భయము రాజుకడకు రయమునఁ దివియంగఁ
దగులు తపసికడకు మగుడఁ దివియ.&lt;/poem&gt;|ref=46}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>adnu34kwixhrbpoydiafejs0ln11lqw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శ్రీకాళహస్తిమాహాత్మ్యము.pdf/35</title>
    <ns>104</ns>
    <id>185077</id>
    <revision>
      <id>560122</id>
      <parentid>503171</parentid>
      <timestamp>2026-06-18T07:39:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>560122</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2433" sha1="a1f6hw38l1fqdstqq4ao990w4mnb26v" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{Telugu poem|type=సీ.|lines=&lt;poem&gt;వడికొల్పి యొకకేల ముడిచినక్రొమ్ముడి
                    గొబ్బునఁ గటిఁ జుట్టుకొన్నచేల
మొండొంటఁ బెనఁగొని యున్నహారంబులు
                    నిద్ర దేఱెడు నేత్రనీరజములు
వాడఁబాఱినతీఁగవంటి చక్కనిమేను
                    చిన్నికెంపులతోడి చిగురుమోవి
పిఱుఁదుభారంబున బెణఁకెడు పదములు
                    చనుగవవ్రేఁగున జడియుకౌను&lt;/poem&gt;|ref=}}
{{Telugu poem|type=తే.|lines=&lt;poem&gt;కలిగి కలఁగని మనముతోఁ గాళహస్తి
విభునిఁ దలఁచుచు దిక్కు నీవే యటంచు
సరగ నేతెంచి యూర్పులు సందడింప
రాజుముందర నిలిచె నంభోజవదన.&lt;/poem&gt;|ref=47}} 
{{Telugu poem|type=చ.|lines=&lt;poem&gt;నిలిచినఁ జూచి మండి ధరణీపతి నిష్ఠురభాష లాడి వే
ల్పుల &lt;ref&gt;బ్రమయించు&lt;/ref&gt;భ్రమయించు నీచిగురుఁబోడిమనోహరమూర్తిరేఖకున్
వెలితి యగుం గదా యనక వేగమ నిర్దయచిత్త &lt;ref&gt;వృత్తియై&lt;/ref&gt;వృత్తిమైఁ
దల గొఱిగింపఁ బంచె నొకతప్పును గావరుగా నృపాలకుల్.&lt;/poem&gt;|ref=48}}
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;పంచిన జలదము వాసిన
చంచల యనఁ జంచరీకసంబంధవిహీ
నాంచితలత యన లజ్జా
చంచలగతి నేఁగి తపసి చరణంబులపై.&lt;/poem&gt;|ref=49}} 
{{Telugu poem|type=చ.|lines=&lt;poem&gt;పడి బిగువైనపీనకుచభారమువంక ధరిత్రి మోవకుం
డెడుతనువల్లితోఁ గటికిడెందముభూపతి దూఱుచున్ వడిన్&lt;/poem&gt;|ref=}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>a1f6hw38l1fqdstqq4ao990w4mnb26v</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శ్రీకాళహస్తిమాహాత్మ్యము.pdf/36</title>
    <ns>104</ns>
    <id>185078</id>
    <revision>
      <id>560125</id>
      <parentid>503172</parentid>
      <timestamp>2026-06-18T08:28:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>560125</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2581" sha1="ic98k1q42vb425bzyeml8l9bllaschh" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{Telugu poem|type=|lines=&lt;poem&gt;వెడలుదృగంబుపూరములు వెల్లిగొనం బలవించె దైవమున్
దడవుచుఁ బంచమధ్వనుల తానము లీనుపికాంగనాగతిన్.&lt;/poem&gt;|ref=50}}
{{p|ac|fwb}}శిక్షితదాసిని శివుఁ డనుగ్రహించుట&lt;/p&gt;
{{Telugu poem|type=సీ.|lines=&lt;poem&gt;ఓయను రోదనం బోంకారమనువుగాఁ
                    గనుఁగవనీరు మజ్జనము గాఁగ
నిడువాలుఁగన్నులు నీలోత్పలములుగా
                    నెమ్మోము గ్రొత్తనెత్తమ్మి గాఁగఁ
గమ్మని నిట్టూర్పు గాడ్పు&lt;ref&gt;ధూమంబుగా&lt;/ref&gt;ధూపంబుగా
                    దంతకాంతులు దీపతతులు గాఁగ
నధరోష్ఠ మమృతోపహారంబుగాఁ
                    బదాబ్జంబులఁ బడుట దండంబు గాఁగ&lt;/poem&gt;|ref=}} 
{{Telugu poem|type=తే.|lines=&lt;poem&gt;నవధరించెనొ కాక లోకైకవిభుఁడు
భక్తజనముల ముంగిటి పారిజాత
మేల యేడ్చెదు మానవే చాలు ననుచు
హస్తమస్తకసంయోగ &lt;ref&gt;మాచరించె, మాచరింప&lt;/ref&gt;మాచరించి.&lt;/poem&gt;|ref=51}} 
{{Telugu poem|type=ఉ.|lines=&lt;poem&gt;ఎత్తిన నింద్రజాలగురుఁ డెత్తిన బర్హ మనంగ మన్మథుం
డెత్తినపువ్వునింటి మద మెత్తినతుమ్మెదపిండునారి నాఁ
జిత్తజరాజ్యలక్ష్మి కభిషేకము సేయ శివుండు &lt;ref&gt;కాంతయై&lt;/ref&gt;కాంతకై
యెత్తిననీలకుంభరుచిహిండనమో యన నద్భుతంబుగన్.&lt;/poem&gt;|ref=52}} 
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;నెఱిమిగులఁ గలిగి నలుపై
తఱచై మదనప్రతాపదావాగ్నిశిఖల్
మెఱయు నవధూమ మనఁగాఁ
దెఱవకుఁ గచభరము వచ్చె దేవునికరుణన్.&lt;/poem&gt;|ref=53}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ic98k1q42vb425bzyeml8l9bllaschh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శ్రీకాళహస్తిమాహాత్మ్యము.pdf/37</title>
    <ns>104</ns>
    <id>185079</id>
    <revision>
      <id>560127</id>
      <parentid>503173</parentid>
      <timestamp>2026-06-18T08:37:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>560127</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2668" sha1="tvjd1n8xe32bmamxwm8zhdqh832idf3" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{Telugu poem|type=సీ.|lines=&lt;poem&gt;వచ్చిన నానందవారిధిలోఁ దేలి
                    జంగమయ్య పదాంబుజముల కెరఁగి
యతనియానతిమీఁదఁ జతురలంకారంబు
                    లాచరించి మహేశ్వరార్చనంబుఁ
జేసి యెప్పటియట్ల చిత్తజాతునిఁ బాసి
                    చనుదెంచు రతి యన మనుజవిభుని
సన్నిధి కేతెంచి సముచితస్థితి మ్రొక్కి
                    లేచిన వెఱఁగంది చూచి విభుఁడు&lt;/poem&gt;|ref=}} 
{{Telugu poem|type=తే.|lines=&lt;poem&gt;ఆజ్ఞ పెట్టించి చేతడి యాఱదిపుడు
దీని కెబ్బంగి మోహనం బైనవేణి
గలిగె? నీమాయ మంగలికతన గాదె
వానిఁ దెమ్మన్నఁ గ్రమ్మఱ వనిత మ్రొక్కి.&lt;/poem&gt;|ref=54}}
{{Telugu poem|type=ఉ.|lines=&lt;poem&gt;విన్నప మాదరింపు పృథివీవర! మంగలి మాయ లేవియుం
బన్నఁడు మీమహాజ్ఞ కొకభంగము గల్గునె? సర్వమంగళా
సన్నమనోహరాంగ మొకజంగమలింగము నాగృహంబులో
నిన్నటినుండియుం గరుణ నివ్వటిలన్ వసియించి యుండుటన్.&lt;/poem&gt;|ref=55}} 
{{Telugu poem|type=ఉ.|lines=&lt;poem&gt;నీకృపలేక భంగపడి నేఁ జని యాతని దివ్యపాదనా
ళీకయుగంబులం బడి ఫలించె మదీయతపం బటంచు బా
ష్పాకులనేత్ర నై పొగుల నాకరుణాంబుధి నాశిరంబుపై
శ్రీకరపల్లవం బిడినఁ జిత్రముగాఁ జనుదెంచె వెండ్రుకల్.&lt;/poem&gt;|ref=56}} 
{{p|ac|fwb}}మాయాజంగమును యాదవరాజు దర్శించుట&lt;/p&gt;
{{Telugu poem|type=వ.|lines=&lt;poem&gt;అనవుడుఁ గనుంగొనలఁ గొనలు సాగుకనలున కనుకూలంబైన
హృదయంబు సదయంబుగా నొనరించి చతురుదధివలయిత&lt;/poem&gt;|ref=}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>tvjd1n8xe32bmamxwm8zhdqh832idf3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శ్రీకాళహస్తిమాహాత్మ్యము.pdf/38</title>
    <ns>104</ns>
    <id>185080</id>
    <revision>
      <id>560149</id>
      <parentid>503174</parentid>
      <timestamp>2026-06-18T09:58:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>560149</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2879" sha1="t76bxeumxx9a0p46tki78enujkcb140" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{Telugu poem|type=|lines=&lt;poem&gt;క్షితిపతి కతిపయహితపురోహితసచివసహితంబుగా నమ్మచ్చె
కంటి యింటికిం జని జంగమలింగంబు పదాంభోజంబులఁ
గరాంభోజముఖాంభోజముల బూజించి వినయవినమితోత్త
మాంగుం డై యిట్లనియె.&lt;/poem&gt;|ref=57}}
{{Telugu poem|type=శా.|lines=&lt;poem&gt;అయ్యా! యెక్కడనుండి యిక్కడికి లీలార్థంబు విచ్చేసినా?
రియ్యబ్జాననమీఁద నింతదయ మీ కెట్లయ్యె! నేఁ డెద్ది నేఁ
జెయ్యంగాఁ గల యూడిగం బని ప్రశంసింపన్ పణిగ్రామణీ
శయ్యాస్త్రుండు ప్రసన్నమూర్తి యయి రాజన్యు &lt;ref&gt;విలోకించుచున్&lt;/ref&gt;న్విలోకింపుచున్.&lt;/poem&gt;|ref=58}} 
{{Telugu poem|type=ఉ.|lines=&lt;poem&gt;జంగమ&lt;ref&gt;నామధేయమ&lt;/ref&gt;నామధేయము నిజంబుగ నిచ్చఁ జరించి కాళహ
స్తిం గల చోద్యము ల్బుధులు సెప్పఁగ వచ్చి కనుంగొన న్మహా
లింగనివాస మేమియును లేమికిఁ జొక్కి 'నమశ్శివాయ' సే
యం గల కార్య మెద్దియొకొ యంచు విచారము సేసి యాత్మలోన్.&lt;/poem&gt;|ref=59}} 
{{Telugu poem|type=ఉ.|lines=&lt;poem&gt;నీ కెనయైన భక్తవరునిం బొడగానను గాన నీకు నే
నీకథఁ జెప్పవచ్చి జలజేక్షణభక్తికి మెచ్చి పాయఁగా
లేక నిను న్మహాకపటలీల వశీకృతుఁ జేసినాఁడ రా
జా! కలధౌతశైలశిఖరాలయగేహముఁ గట్టఁ &lt;ref&gt;బంపరా&lt;/ref&gt;బంపవే.&lt;/poem&gt;|ref=60}} 
{{Telugu poem|type=చ.|lines=&lt;poem&gt;అనవుడు భూవరుండు వినయంబున ని ట్లను మీర లానతి
చ్చినగతిఁ గాళహస్తి శశిశేఖరు దివ్యనివాసపంక్తి మో
హనముగఁ గట్టఁబంచెదఁ దదాదిపురాణకథాప్రసంగముల్
వినవలతుం గృపాంబుధి! సవిస్తరవైఖరిఁ జెప్పవే యనన్.&lt;/poem&gt;|ref=61}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>t76bxeumxx9a0p46tki78enujkcb140</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శ్రీకాళహస్తిమాహాత్మ్యము.pdf/39</title>
    <ns>104</ns>
    <id>185081</id>
    <revision>
      <id>560151</id>
      <parentid>503175</parentid>
      <timestamp>2026-06-18T10:09:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>560151</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3329" sha1="k2gx60bsa9thu6w2mvjga6z8hvyl2lb" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{p|ac|fwb}}శివుఁడు యాదవరాజునకుఁ గాళహస్తిమాహాత్మ్యం బుగ్గడించుట&lt;/p&gt;
{{Telugu poem|type=మ.|lines=&lt;poem&gt;అగుఁగాకంచుఁ బ్రపంచభర్త యనుకంపాలింగితస్వాంతుఁడై
జగతీనాథునితోడ నిట్లనియెఁ దచ్చారిత్ర మాలింప నిం
పగు నేని న్విను మమ్మహత్త్వము పురాణాబ్ధి న్మథింపంగఁ బూ
ర్ణగతిం బుట్టిన మోక్షలక్ష్మికి విహారస్థానమై యొప్పగున్.&lt;/poem&gt;|ref=62}} 
{{Telugu poem|type=చ.|lines=&lt;poem&gt;జముదెసవెండికొండ ఘనసాల మగస్త్య ధరాత్మజాలలా
మము పరిఖాబ్ది రాజ్యగరిమం బపవర్గసుఖంబు రాజర
త్నము పరమేశ్వరుండు వటునాథుఁడ కావలికాఁడు తన్మహ
త్త్వముఁ గొనియాడఁగా హరిపితామహశేషుల కైన శక్యమే?&lt;/poem&gt;|ref=63}}  
{{Telugu poem|type=మ.|lines=&lt;poem&gt;శమనాశారజతాద్రి మేను శిర మాశంభుండు దుర్గాద్రి నీ
లమహాద్రు ల్చనుదోయి పొన్ముఖరి లీలావేణి బాహాంఘ్రులిం
ద్రమయూరాఖ్యసహస్రలింగము భారద్వాజతీర్థంబు లై
యమరున్ ముక్తివధూటి కన్నగరమాహాత్మ్యంబు సామాన్యమే?&lt;/poem&gt;|ref=64}}
{{Telugu poem|type=ఉ.|lines=&lt;poem&gt;అక్కడఁ దొల్లి సింహశరభాదిమృగాకుల మై పునఃపునః
పక్కణనిక్వణశ్రవణబంధుర మై శబరీకిరాతస
మ్యక్కృతమన్మథశ్రమవిహారమహాఖురళీకుడుంగ మై
వాక్కబళీకృతేతరచవజ్వలనోగ్రవనంబు చెల్వగున్.&lt;/poem&gt;|ref=65}} 
{{Telugu poem|type=ఉ.|lines=&lt;poem&gt;వారణకుంభము ల్శబరవల్లభు లమ్ముల వ్రక్కలించి రక్తారుణమౌక్తికావళిఁ గుచాంతరవీథు లలంకరించి నీ
రేరుహపత్రనేత్రలకుఁ బ్రీతి యొనర్తురు తీరె నింక వ
క్షోరుహసామ్యగర్వ మిభకుంభయుగంబుల కంచు నచ్చటన్.&lt;/poem&gt;|ref=66}} 
{{Telugu poem|type=వ.|lines=&lt;poem&gt;అవ్వనాబిధానంబు గజకాననం, బందుఁ దొల్లి వసిష్ఠునకుం
బరమేశ్వరుండు ప్రసన్నుండైనవిధంబుఁ జెప్పెద వినుము.&lt;/poem&gt;|ref=67}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>k2gx60bsa9thu6w2mvjga6z8hvyl2lb</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>560152</id>
      <parentid>560151</parentid>
      <timestamp>2026-06-18T10:10:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <origin>560152</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3330" sha1="rz28703bshq7bd858vn9p585vwzxku0" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{p|ac|fwb}}శివుఁడు యాదవరాజునకుఁ గాళహస్తిమాహాత్మ్యం బుగ్గడించుట&lt;/p&gt;
{{Telugu poem|type=మ.|lines=&lt;poem&gt;అగుఁగాకంచుఁ బ్రపంచభర్త యనుకంపాలింగితస్వాంతుఁడై
జగతీనాథునితోడ నిట్లనియెఁ దచ్చారిత్ర మాలింప నిం
పగు నేని న్విను మమ్మహత్త్వము పురాణాబ్ధి న్మథింపంగఁ బూ
ర్ణగతిం బుట్టిన మోక్షలక్ష్మికి విహారస్థానమై యొప్పగున్.&lt;/poem&gt;|ref=62}} 
{{Telugu poem|type=చ.|lines=&lt;poem&gt;జముదెసవెండికొండ ఘనసాల మగస్త్య ధరాత్మజాలలా
మము పరిఖాబ్ది రాజ్యగరిమం బపవర్గసుఖంబు రాజర
త్నము పరమేశ్వరుండు వటునాథుఁడ కావలికాఁడు తన్మహ
త్త్వముఁ గొనియాడఁగా హరిపితామహశేషుల కైన శక్యమే?&lt;/poem&gt;|ref=63}}  
{{Telugu poem|type=మ.|lines=&lt;poem&gt;శమనాశారజతాద్రి మేను శిర మాశంభుండు దుర్గాద్రి నీ
లమహాద్రు ల్చనుదోయి పొన్ముఖరి లీలావేణి బాహాంఘ్రులిం
ద్రమయూరాఖ్యసహస్రలింగము భారద్వాజతీర్థంబు లై
యమరున్ ముక్తివధూటి కన్నగరమాహాత్మ్యంబు సామాన్యమే?&lt;/poem&gt;|ref=64}}
{{Telugu poem|type=ఉ.|lines=&lt;poem&gt;అక్కడఁ దొల్లి సింహశరభాదిమృగాకుల మై పునఃపునః
పక్కణనిక్వణశ్రవణబంధుర మై శబరీకిరాతస
మ్యక్కృతమన్మథశ్రమవిహారమహాఖురళీకుడుంగ మై
వాక్కబళీకృతేతరచవజ్వలనోగ్రవనంబు చెల్వగున్.&lt;/poem&gt;|ref=65}} 
{{Telugu poem|type=ఉ.|lines=&lt;poem&gt;వారణకుంభము ల్శబరవల్లభు లమ్ముల వ్రక్కలించి ర
క్తారుణమౌక్తికావళిఁ గుచాంతరవీథు లలంకరించి నీ
రేరుహపత్రనేత్రలకుఁ బ్రీతి యొనర్తురు తీరె నింక వ
క్షోరుహసామ్యగర్వ మిభకుంభయుగంబుల కంచు నచ్చటన్.&lt;/poem&gt;|ref=66}} 
{{Telugu poem|type=వ.|lines=&lt;poem&gt;అవ్వనాబిధానంబు గజకాననం, బందుఁ దొల్లి వసిష్ఠునకుం
బరమేశ్వరుండు ప్రసన్నుండైనవిధంబుఁ జెప్పెద వినుము.&lt;/poem&gt;|ref=67}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>rz28703bshq7bd858vn9p585vwzxku0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శ్రీకాళహస్తిమాహాత్మ్యము.pdf/40</title>
    <ns>104</ns>
    <id>185082</id>
    <revision>
      <id>560154</id>
      <parentid>503176</parentid>
      <timestamp>2026-06-18T10:19:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>560154</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2448" sha1="paeqy8sqr8k5r65e6ffk4gkijld8oty" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{p|ac|fwb}}వసిష్ఠునకుఁ బరమేశ్వరుఁడు ప్రసన్నుఁ డగుట&lt;/p&gt;
{{Telugu poem|type=చ.|lines=&lt;poem&gt;తనయులు గాధినందనుకతంబున నూర్వురుఁ జచ్చినన్ మనం
బునఁ గడలేని దుఃఖమును బొంది వసిష్ఠుఁడు గొండ యెక్కి కూ
లినఁ బడకుండఁగాఁ బుడమి లేదు కరంబునఁ గందుకంబుఁ బ
ట్టినగతిఁ బట్టి నిల్పి మునిడెందము గుం దెడలింప నిట్లనున్.&lt;/poem&gt;|ref=68}} 
{{Telugu poem|type=శా.|lines=&lt;poem&gt;ఓ వెఱ్ఱీ! సుతు లందఱుం దెగిన నయ్యో దుఃఖివై యీగతిన్
జావం బుట్టువు దీఱునే? మనములో సంసారమున్ రోసినన్
దేవోత్తంసునిఁ బార్వతీరమణు భక్తిం గొల్వుమీ చేకుఱున్
జీవన్ముక్తి యటంచు రాత్రి యుపదేశింపం బ్రమోదంబునన్.&lt;/poem&gt;|ref=69}} 
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;నానాముఖవాసనలకుఁ
దానక మగుచున్న హృదయతామరస ముమా
జానికి నర్పించి తపో
ధీనుండై యతఁడు బ్రహ్మతేజము మెఱయన్.&lt;/poem&gt;|ref=70}}
{{Telugu poem|type=సీ.|lines=&lt;poem&gt;శ్రీగురుపాదరాజీవ&lt;ref&gt;యుగ్మాతపత్ర&lt;/ref&gt;యుగాతప
                    త్రచ్ఛాయ నెండకుఁ దల్లడిలక
తరుణేందుభూషణధ్యానసుధాధార
                    ఘోరక్షుధాబాధఁ &lt;ref&gt;గుతిల&lt;/ref&gt;గుటిలపడక
సకలాంగభసితకంచుకమున విషపుచ్ఛ
                    విషధరారులు భీతి వెగడు వడక
ఘనభక్తిగర్తనిర్ఘాతచిత్తస్తంభ
                    తను గేహమున గాలి దలఁకు లేక&lt;/poem&gt;|ref=}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>paeqy8sqr8k5r65e6ffk4gkijld8oty</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>560155</id>
      <parentid>560154</parentid>
      <timestamp>2026-06-18T10:20:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <origin>560155</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2444" sha1="8pyp5w89w5e9lkewp8iykhq3hso28ca" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{p|ac|fwb}}వసిష్ఠునకుఁ బరమేశ్వరుఁడు ప్రసన్నుఁ డగుట&lt;/p&gt;
{{Telugu poem|type=చ.|lines=&lt;poem&gt;తనయులు గాధినందనుకతంబున నూర్వురుఁ జచ్చినన్ మనం
బునఁ గడలేని దుఃఖమును బొంది వసిష్ఠుఁడు గొండ యెక్కి కూ
లినఁ బడకుండఁగాఁ బుడమిలేమ కరంబునఁ గందుకంబుఁ బ
ట్టినగతిఁ బట్టి నిల్పి మునిడెందము గుం దెడలింప నిట్లనున్.&lt;/poem&gt;|ref=68}} 
{{Telugu poem|type=శా.|lines=&lt;poem&gt;ఓ వెఱ్ఱీ! సుతు లందఱుం దెగిన నయ్యో దుఃఖివై యీగతిన్
జావం బుట్టువు దీఱునే? మనములో సంసారమున్ రోసినన్
దేవోత్తంసునిఁ బార్వతీరమణు భక్తిం గొల్వుమీ చేకుఱున్
జీవన్ముక్తి యటంచు రాత్రి యుపదేశింపం బ్రమోదంబునన్.&lt;/poem&gt;|ref=69}} 
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;నానాముఖవాసనలకుఁ
దానక మగుచున్న హృదయతామరస ముమా
జానికి నర్పించి తపో
ధీనుండై యతఁడు బ్రహ్మతేజము మెఱయన్.&lt;/poem&gt;|ref=70}}
{{Telugu poem|type=సీ.|lines=&lt;poem&gt;శ్రీగురుపాదరాజీవ&lt;ref&gt;యుగ్మాతపత్ర&lt;/ref&gt;యుగాతప
                    త్రచ్ఛాయ నెండకుఁ దల్లడిలక
తరుణేందుభూషణధ్యానసుధాధార
                    ఘోరక్షుధాబాధఁ &lt;ref&gt;గుతిల&lt;/ref&gt;గుటిలపడక
సకలాంగభసితకంచుకమున విషపుచ్ఛ
                    విషధరారులు భీతి వెగడు వడక
ఘనభక్తిగర్తనిర్ఘాతచిత్తస్తంభ
                    తను గేహమున గాలి దలఁకు లేక&lt;/poem&gt;|ref=}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>8pyp5w89w5e9lkewp8iykhq3hso28ca</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శ్రీకాళహస్తిమాహాత్మ్యము.pdf/41</title>
    <ns>104</ns>
    <id>185083</id>
    <revision>
      <id>560163</id>
      <parentid>503177</parentid>
      <timestamp>2026-06-18T11:32:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>560163</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2806" sha1="0u0frade5jytxwyuzsmlzxlq7se79km" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{Telugu poem|type=తే.|lines=&lt;poem&gt;బహువిధోపాయములఁ జిక్కుపడక తిరుగు
ప్రకటసంసారమోహజంబుకముఁ బట్టి
యుద్ధవిడిఁ జంపుటకు రాజయోగజాల
మాసపడి చేసె నత్యుగ్ర మైనతపము.&lt;/poem&gt;|ref=71}}
{{Telugu poem|type=శా.|lines=&lt;poem&gt;దావానేకపము ల్గరాపహృతపాథఃపూరము ల్దెచ్చి యి
చ్ఛావృత్తిం జలకంబు లార్పఁ జమరీజాలంబు వాలంబులన్
వీవం గ్రోఁతులు పండ్లు గానుకలు గావింపం గిరాతాంగనల్
సేవ ల్సేయఁ జెలంగె నమ్ముని తపస్సింహాసనాసీనుఁడై.&lt;/poem&gt;|ref=72}}  
{{Telugu poem|type=శా.|lines=&lt;poem&gt;శుండాలార్భకషండగండతలఖర్జూభర్జనోపార్జనా
ఖండగ్రామము చండకుండలివిశంకవ్యాప్తి కింపైన శ్రీ
ఖండస్థాణువు శారికాశుకవిహంగవ్రాతపుండ్రేక్షుకో
దండక్రీడకు నీడమై తప మతిస్థైర్యంబునం జేయఁగన్.&lt;/poem&gt;|ref=73}} 
{{Telugu poem|type=ఉ.|lines=&lt;poem&gt;వాకిటఁ గాచియున్న హరి వారిజసంభవముఖ్యదేవతా
నీకమునుం దలంప కవనీధరజాదరహాసలోలతం
బోక సమీపవర్తు లగుపుత్రులఁ జూడక భక్తభక్తిక
న్యాకరపంకజగ్రహణనైష్ఠికుఁడై కడుసంభ్రమంబునన్.&lt;/poem&gt;|ref=74}}  
{{Telugu poem|type=వ.|lines=&lt;poem&gt;మనోదృష్టిదురభివేశనికాశీకృతదశదిశాప్రదేశం బగు
దివ్యప్రకాశంబునఁ బంచభూతపంచేంద్రియపంచవిషయ
పంచక్లేశపంచకోశాదిపంచవర్గప్రాయప్రపంచంబుఁ బంచు
కొని భక్షింపం బాలువడిన పంచముఖంబులతోడి ముక్తకం
చుకాకారంబునఁ బంచశరభంజనుండు పరమశివలింగరూపం
బునఁ బశ్చిమాభిముఖంబునం బ్రసన్నుం డై.&lt;/poem&gt;|ref=75}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>0u0frade5jytxwyuzsmlzxlq7se79km</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>సూచిక:శశిరేఖాపరిణయము.pdf</title>
    <ns>106</ns>
    <id>213856</id>
    <revision>
      <id>559994</id>
      <parentid>558662</parentid>
      <timestamp>2026-06-17T15:05:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <origin>559994</origin>
      <model>proofread-index</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="662" sha1="femjc97933vu6yr7aicomz1acezkgjq" xml:space="preserve">{{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template
|రకం=పుస్తకం
|శీర్షిక=[[శశిరేఖాపరిణయము]]
|భాష=te
|సంపుటి=
|రచయిత=[[రచయిత:రత్నాకరం అప్పప్ప కవి|రత్నాకరం అప్పప్ప కవి]]
|అనువాదకులు=
|ఎడిటర్=
|చిత్రకర్త=
|పాఠశాల=
|ప్రచురణకర్త=[[వేదిక:వావిళ్ల రామస్వామి శాస్త్రులు అండ్ సన్స్|వావిళ్ల రామస్వామి శాస్త్రులు అండ్ సన్స్]]
|చిరునామా=చెన్నై
|సంవత్సరం=1954
|ఆధారం=
|ISBN=
|OCLC=
|LCCN=
|BNF_ARK=
|ARC=
|మూలం=pdf
|బొమ్మ=1
|పురోగతి=MS
|పుటలు=&lt;pagelist 1=&quot;పైఅట్ట&quot; 2=&quot;ప్రవి&quot; 3to7=&quot;పీఠిక&quot; 8=&quot;8&quot; /&gt;
|సంపుటాలు=
|వ్యాఖ్యలు=
|వెడల్పు=
|సిఎస్ఎస్=
|పేజీ మొదటి వరుస=
|పేజీ చివరివరుస=
}}
[[వర్గం:వావిళ్ల రామస్వామి శాస్త్రులు అండ్ సన్స్]]</text>
      <sha1>femjc97933vu6yr7aicomz1acezkgjq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>సూచిక:19410101 Brunda Telugu PDF.pdf</title>
    <ns>106</ns>
    <id>214042</id>
    <revision>
      <id>560160</id>
      <parentid>559001</parentid>
      <timestamp>2026-06-18T10:41:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aryapragathi07</username>
        <id>7305</id>
      </contributor>
      <origin>560160</origin>
      <model>proofread-index</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="165" sha1="13fqr2d7q9t3m84kilwxlu8nw8zfwvi" xml:space="preserve">{{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template
|రకం=పుస్తకం
|శీర్షిక=[[బృంద]]
|భాష=te
|సంపుటి=
|రచయిత=[[రచయిత:శ్రీరాముల సచ్చిదానంద శాస్త్రి]]
|అనువాదకులు=
|ఎడిటర్=
|చిత్రకర్త=
|పాఠశాల=
|ప్రచురణకర్త=
|చిరునామా=
|సంవత్సరం=
|ఆధారం=
|ISBN=
|OCLC=
|LCCN=
|BNF_ARK=
|ARC=
|మూలం=pdf
|బొమ్మ=5
|పురోగతి=X
|పుటలు=&lt;pagelist 1=&quot;-&quot; /&gt;
|సంపుటాలు=
|వ్యాఖ్యలు=
|వెడల్పు=
|సిఎస్ఎస్=
|పేజీ మొదటి వరుస=
|పేజీ చివరివరుస=
}}</text>
      <sha1>13fqr2d7q9t3m84kilwxlu8nw8zfwvi</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>560161</id>
      <parentid>560160</parentid>
      <timestamp>2026-06-18T10:43:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aryapragathi07</username>
        <id>7305</id>
      </contributor>
      <origin>560161</origin>
      <model>proofread-index</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="188" sha1="ai9xlr0ibut80pc43df5plvdqadk6rg" xml:space="preserve">{{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template
|రకం=పుస్తకం
|శీర్షిక=[[బృంద]]
|భాష=te
|సంపుటి=
|రచయిత=[[రచయిత:శ్రీరాముల సచ్చిదానంద శాస్త్రి]]
|అనువాదకులు=
|ఎడిటర్=
|చిత్రకర్త=
|పాఠశాల=
|ప్రచురణకర్త=
|చిరునామా=
|సంవత్సరం=
|ఆధారం=
|ISBN=
|OCLC=
|LCCN=
|BNF_ARK=
|ARC=
|మూలం=pdf
|బొమ్మ=5
|పురోగతి=X
|పుటలు=&lt;pagelist 1=&quot;-&quot; 5=&quot;తొలిపే&quot; /&gt;
|సంపుటాలు=
|వ్యాఖ్యలు=
|వెడల్పు=
|సిఎస్ఎస్=
|పేజీ మొదటి వరుస=
|పేజీ చివరివరుస=
}}</text>
      <sha1>ai9xlr0ibut80pc43df5plvdqadk6rg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:Grandhalaya Sarvasvamu - Vol.1, No.3 (1916).pdf/25</title>
    <ns>104</ns>
    <id>214202</id>
    <revision>
      <id>559953</id>
      <parentid>559552</parentid>
      <timestamp>2026-06-17T12:10:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vjsuseela</username>
        <id>1850</id>
      </contributor>
      <origin>559953</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6148" sha1="8bzjvruww1fof6j7d1yn2yuj64tfgo4" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Rajasekhar1961&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;మమోహనరాయలవారి చరిత్రను వీరు హరి
కథారూపమున జనుల కుపదేశించిరి. ప్రచలి
తాచార విరుద్దములైన యభిప్రాయములు నె
న్నింటినో వారు తమ కథామధ్యమునఁ జెప్పి
నను సభ్యులు మాఱూహ యూహింపక
చెప్పినదాని నెల్ల నెప్పికొని యూరకుండువారు.
ఈ కథల మూలముననే వారు విశేషముగా
బ్రాహ్మధర్మవ్యాప్తికిఁ దోడ్పడి యుండిరి.
విద్యాగంధ మంతగా నెఱుంగని సామాన్య
జనులలో సయితము వారు బ్రాహ్మసమాజ
పు నవీనాభి ప్రాయములను బ్రవేశ పెట్టిరి.
ప్రవేశ పెట్టుటయేగాదు, ఆచరించునట్లు చేసిరి.
ఆచరించుటయేగాదు, తధర్మవ్యాపనమునకై
జీవితముల సమర్పించునట్లు చేసిరి. అక్కాల
మనఁ గలిగించిన యగ్ని నేఁటికిని నాప్రాం
తములందు జ్వలించుచున్నది. శ్రీ హేమచం
ద్ర సర్కారుగారు మన యాంధ్రదేశమునకు
వచ్చి, తమ యపన్యాసముల మూలమున
బ్రాహ్మసమాజమునందొక నూతనోత్సా
హమును గలిగించిరి. వీరి రాకకుఁ బూర్వము
మనదేశములో బ్రాహ్మధర్మము ననుష్ఠించు
వారు లేరైరి హేమచంద్రుని యుపదేశము
వలన నవజీవమును బొంది బ్రాహ్మధర్మాను
సారము తమ జీవితములందలి సకల వ్యాపా
రములఁ గడపునట్లు కొందఱు యువకులు ప్ర
తిజ్ఞ చేసిరి. ఆ శపధము చేసిన యేడ్వురు ధీరు
లలో మన సీతారామయ్యగారొక్కరు. నాట
గోలె వీరు ఆనుష్ఠానిక బ్రాహ్మసమాజికులు
గా నున్నను, 1907 సంవత్సరమునఁ గలకత్తా
నగరమునకుఁ బోయి యచట యధావిధిగా
బ్రాహ్మధర్మదీక్షను దీసికొనిరి. అచట సాధ
నాశ్రమమనెడు బ్రాహ్మసేవక సంఘమునందు
సహాయులుగాఁ గూడఁ జేరిరి.

{{gap)బాపట్ల పుర ప్రాంతములందుఁ గూడ
సీతారామయ్యగారు స్థిరముగా నుండుటకు
వీలు పడదయ్యెను. మఱియొక్క మహత్కా
ర్యసాధనార్థమై వీరి సేవ వేరొక స్థలమునందు
గావలసి వచ్చెను. శ్రీ పిఠాపురపు రాజా
గారు తలిదండ్రులు లేని యగతికులగు బిడ్డల
నిమిత్తమె యొక యనాధ శరణాలయమును
కాకినాడ పురమున స్థాంపింప సంకల్పించిరి.
నానాప్రదేశములకుఁ బోయి నిరాశ్రయులగు
బిడ్డలఁ గూర్చుటకు సీతారామయ్యగారికంటే
యోగ్యుఁడైన పురుషుఁడు మఱవ్వరును
వారికిఁ గనుపింప లేదు. మిత్రులయొక్క
యిష్టముమీఁద వారీ కార్యమునకుఁ బూను
కొని యూరూరును దిరిగి కొలఁది కాలము
లో శరణాలయ నిమిత్తము గొందఱు బిడ్డల
సమకూర్చిరి. శరణాలయ మేర్పడిన కొంత
కాలమునకు వీరందు సహాయ పర్యవేక్షకు
లుగా నియమింపఁబడిరి. శరణాలయమే తన
గృహముగా, అందలి శిశువులె తన బిడ్డలు
గా భావించుచు, ప్రాణమునంతయు దాని పై
బెట్టుకొని వీరధికశ్రద్ధతోఁ దదభివృద్ధికై
పాటుపడిరి. ఈ యనాధ శరణాలయ మిప్పు
డు దాదాపుగా నూర్గురు బాల బాలికలఁ
గలిగి యొక విశాల భవనమునందు విరాజిల్లు 
చు, కాకినాడ పురమునకే గాక యాంధ్రదేశ
మున కెల్ల మహాలంకారమై తన రారుచున్నది.
ఈ శరణాలయము శ్రీ రాజావారి మహొ
దార్యమునే గాక శ్రీ సీతారామయ్యగారి
సేవా పరాయణత్వమును గూడ దేశమునకుఁ
దరత రాంతముల వఱకుఁ బ్రకటింపఁ గలదు.

{{gap}}శరణాలయమునం దుద్యోగములో నున్న
కాలమునందే వీరు గృహస్థాశ్రమమునఁ బ్రవే&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>8bzjvruww1fof6j7d1yn2yuj64tfgo4</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>559954</id>
      <parentid>559953</parentid>
      <timestamp>2026-06-17T12:10:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vjsuseela</username>
        <id>1850</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>559954</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6148" sha1="176c0lvkwdbp2ama9qgc7vzi1gumxj7" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Vjsuseela&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;మమోహనరాయలవారి చరిత్రను వీరు హరి
కథారూపమున జనుల కుపదేశించిరి. ప్రచలి
తాచార విరుద్దములైన యభిప్రాయములు నె
న్నింటినో వారు తమ కథామధ్యమునఁ జెప్పి
నను సభ్యులు మాఱూహ యూహింపక
చెప్పినదాని నెల్ల నెప్పికొని యూరకుండువారు.
ఈ కథల మూలముననే వారు విశేషముగా
బ్రాహ్మధర్మవ్యాప్తికిఁ దోడ్పడి యుండిరి.
విద్యాగంధ మంతగా నెఱుంగని సామాన్య
జనులలో సయితము వారు బ్రాహ్మసమాజ
పు నవీనాభి ప్రాయములను బ్రవేశ పెట్టిరి.
ప్రవేశ పెట్టుటయేగాదు, ఆచరించునట్లు చేసిరి.
ఆచరించుటయేగాదు, తధర్మవ్యాపనమునకై
జీవితముల సమర్పించునట్లు చేసిరి. అక్కాల
మనఁ గలిగించిన యగ్ని నేఁటికిని నాప్రాం
తములందు జ్వలించుచున్నది. శ్రీ హేమచం
ద్ర సర్కారుగారు మన యాంధ్రదేశమునకు
వచ్చి, తమ యపన్యాసముల మూలమున
బ్రాహ్మసమాజమునందొక నూతనోత్సా
హమును గలిగించిరి. వీరి రాకకుఁ బూర్వము
మనదేశములో బ్రాహ్మధర్మము ననుష్ఠించు
వారు లేరైరి హేమచంద్రుని యుపదేశము
వలన నవజీవమును బొంది బ్రాహ్మధర్మాను
సారము తమ జీవితములందలి సకల వ్యాపా
రములఁ గడపునట్లు కొందఱు యువకులు ప్ర
తిజ్ఞ చేసిరి. ఆ శపధము చేసిన యేడ్వురు ధీరు
లలో మన సీతారామయ్యగారొక్కరు. నాట
గోలె వీరు ఆనుష్ఠానిక బ్రాహ్మసమాజికులు
గా నున్నను, 1907 సంవత్సరమునఁ గలకత్తా
నగరమునకుఁ బోయి యచట యధావిధిగా
బ్రాహ్మధర్మదీక్షను దీసికొనిరి. అచట సాధ
నాశ్రమమనెడు బ్రాహ్మసేవక సంఘమునందు
సహాయులుగాఁ గూడఁ జేరిరి.

{{gap)బాపట్ల పుర ప్రాంతములందుఁ గూడ
సీతారామయ్యగారు స్థిరముగా నుండుటకు
వీలు పడదయ్యెను. మఱియొక్క మహత్కా
ర్యసాధనార్థమై వీరి సేవ వేరొక స్థలమునందు
గావలసి వచ్చెను. శ్రీ పిఠాపురపు రాజా
గారు తలిదండ్రులు లేని యగతికులగు బిడ్డల
నిమిత్తమె యొక యనాధ శరణాలయమును
కాకినాడ పురమున స్థాంపింప సంకల్పించిరి.
నానాప్రదేశములకుఁ బోయి నిరాశ్రయులగు
బిడ్డలఁ గూర్చుటకు సీతారామయ్యగారికంటే
యోగ్యుఁడైన పురుషుఁడు మఱవ్వరును
వారికిఁ గనుపింప లేదు. మిత్రులయొక్క
యిష్టముమీఁద వారీ కార్యమునకుఁ బూను
కొని యూరూరును దిరిగి కొలఁది కాలము
లో శరణాలయ నిమిత్తము గొందఱు బిడ్డల
సమకూర్చిరి. శరణాలయ మేర్పడిన కొంత
కాలమునకు వీరందు సహాయ పర్యవేక్షకు
లుగా నియమింపఁబడిరి. శరణాలయమే తన
గృహముగా, అందలి శిశువులె తన బిడ్డలు
గా భావించుచు, ప్రాణమునంతయు దాని పై
బెట్టుకొని వీరధికశ్రద్ధతోఁ దదభివృద్ధికై
పాటుపడిరి. ఈ యనాధ శరణాలయ మిప్పు
డు దాదాపుగా నూర్గురు బాల బాలికలఁ
గలిగి యొక విశాల భవనమునందు విరాజిల్లు 
చు, కాకినాడ పురమునకే గాక యాంధ్రదేశ
మున కెల్ల మహాలంకారమై తన రారుచున్నది.
ఈ శరణాలయము శ్రీ రాజావారి మహొ
దార్యమునే గాక శ్రీ సీతారామయ్యగారి
సేవా పరాయణత్వమును గూడ దేశమునకుఁ
దరత రాంతముల వఱకుఁ బ్రకటింపఁ గలదు.

{{gap}}శరణాలయమునం దుద్యోగములో నున్న
కాలమునందే వీరు గృహస్థాశ్రమమునఁ బ్రవే&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>176c0lvkwdbp2ama9qgc7vzi1gumxj7</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>559955</id>
      <parentid>559954</parentid>
      <timestamp>2026-06-17T12:11:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vjsuseela</username>
        <id>1850</id>
      </contributor>
      <origin>559955</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6149" sha1="9jbfatzne99lw15q8i7gs5dz6vf4pvl" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Vjsuseela&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;మమోహనరాయలవారి చరిత్రను వీరు హరి
కథారూపమున జనుల కుపదేశించిరి. ప్రచలి
తాచార విరుద్దములైన యభిప్రాయములు నె
న్నింటినో వారు తమ కథామధ్యమునఁ జెప్పి
నను సభ్యులు మాఱూహ యూహింపక
చెప్పినదాని నెల్ల నెప్పికొని యూరకుండువారు.
ఈ కథల మూలముననే వారు విశేషముగా
బ్రాహ్మధర్మవ్యాప్తికిఁ దోడ్పడి యుండిరి.
విద్యాగంధ మంతగా నెఱుంగని సామాన్య
జనులలో సయితము వారు బ్రాహ్మసమాజ
పు నవీనాభి ప్రాయములను బ్రవేశ పెట్టిరి.
ప్రవేశ పెట్టుటయేగాదు, ఆచరించునట్లు చేసిరి.
ఆచరించుటయేగాదు, తధర్మవ్యాపనమునకై
జీవితముల సమర్పించునట్లు చేసిరి. అక్కాల
మనఁ గలిగించిన యగ్ని నేఁటికిని నాప్రాం
తములందు జ్వలించుచున్నది. శ్రీ హేమచం
ద్ర సర్కారుగారు మన యాంధ్రదేశమునకు
వచ్చి, తమ యపన్యాసముల మూలమున
బ్రాహ్మసమాజమునందొక నూతనోత్సా
హమును గలిగించిరి. వీరి రాకకుఁ బూర్వము
మనదేశములో బ్రాహ్మధర్మము ననుష్ఠించు
వారు లేరైరి హేమచంద్రుని యుపదేశము
వలన నవజీవమును బొంది బ్రాహ్మధర్మాను
సారము తమ జీవితములందలి సకల వ్యాపా
రములఁ గడపునట్లు కొందఱు యువకులు ప్ర
తిజ్ఞ చేసిరి. ఆ శపధము చేసిన యేడ్వురు ధీరు
లలో మన సీతారామయ్యగారొక్కరు. నాట
గోలె వీరు ఆనుష్ఠానిక బ్రాహ్మసమాజికులు
గా నున్నను, 1907 సంవత్సరమునఁ గలకత్తా
నగరమునకుఁ బోయి యచట యధావిధిగా
బ్రాహ్మధర్మదీక్షను దీసికొనిరి. అచట సాధ
నాశ్రమమనెడు బ్రాహ్మసేవక సంఘమునందు
సహాయులుగాఁ గూడఁ జేరిరి.

{{gap)}బాపట్ల పుర ప్రాంతములందుఁ గూడ
సీతారామయ్యగారు స్థిరముగా నుండుటకు
వీలు పడదయ్యెను. మఱియొక్క మహత్కా
ర్యసాధనార్థమై వీరి సేవ వేరొక స్థలమునందు
గావలసి వచ్చెను. శ్రీ పిఠాపురపు రాజా
గారు తలిదండ్రులు లేని యగతికులగు బిడ్డల
నిమిత్తమె యొక యనాధ శరణాలయమును
కాకినాడ పురమున స్థాంపింప సంకల్పించిరి.
నానాప్రదేశములకుఁ బోయి నిరాశ్రయులగు
బిడ్డలఁ గూర్చుటకు సీతారామయ్యగారికంటే
యోగ్యుఁడైన పురుషుఁడు మఱవ్వరును
వారికిఁ గనుపింప లేదు. మిత్రులయొక్క
యిష్టముమీఁద వారీ కార్యమునకుఁ బూను
కొని యూరూరును దిరిగి కొలఁది కాలము
లో శరణాలయ నిమిత్తము గొందఱు బిడ్డల
సమకూర్చిరి. శరణాలయ మేర్పడిన కొంత
కాలమునకు వీరందు సహాయ పర్యవేక్షకు
లుగా నియమింపఁబడిరి. శరణాలయమే తన
గృహముగా, అందలి శిశువులె తన బిడ్డలు
గా భావించుచు, ప్రాణమునంతయు దాని పై
బెట్టుకొని వీరధికశ్రద్ధతోఁ దదభివృద్ధికై
పాటుపడిరి. ఈ యనాధ శరణాలయ మిప్పు
డు దాదాపుగా నూర్గురు బాల బాలికలఁ
గలిగి యొక విశాల భవనమునందు విరాజిల్లు 
చు, కాకినాడ పురమునకే గాక యాంధ్రదేశ
మున కెల్ల మహాలంకారమై తన రారుచున్నది.
ఈ శరణాలయము శ్రీ రాజావారి మహొ
దార్యమునే గాక శ్రీ సీతారామయ్యగారి
సేవా పరాయణత్వమును గూడ దేశమునకుఁ
దరత రాంతముల వఱకుఁ బ్రకటింపఁ గలదు.

{{gap}}శరణాలయమునం దుద్యోగములో నున్న
కాలమునందే వీరు గృహస్థాశ్రమమునఁ బ్రవే&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>9jbfatzne99lw15q8i7gs5dz6vf4pvl</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>559956</id>
      <parentid>559955</parentid>
      <timestamp>2026-06-17T12:14:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vjsuseela</username>
        <id>1850</id>
      </contributor>
      <origin>559956</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6150" sha1="qn3nd66mnax8x21ar3q4jde5onr1qhj" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Vjsuseela&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;మమోహనరాయలవారి చరిత్రను వీరు హరి
కథారూపమున జనుల కుపదేశించిరి. ప్రచలి
తాచార విరుద్దములైన యభిప్రాయములు నె
న్నింటినో వారు తమ కథామధ్యమునఁ జెప్పి
నను సభ్యులు మాఱూహ యూహింపక
చెప్పినదాని నెల్ల నెప్పికొని యూరకుండువారు.
ఈ కథల మూలముననే వారు విశేషముగా
బ్రాహ్మధర్మవ్యాప్తికిఁ దోడ్పడి యుండిరి.
విద్యాగంధ మంతగా నెఱుంగని సామాన్య
జనులలో సయితము వారు బ్రాహ్మసమాజ
పు నవీనాభి ప్రాయములను బ్రవేశ పెట్టిరి.
ప్రవేశ పెట్టుటయేగాదు, ఆచరించునట్లు చేసిరి.
ఆచరించుటయేగాదు, తధర్మవ్యాపనమునకై
జీవితముల సమర్పించునట్లు చేసిరి. అక్కాల
మనఁ గలిగించిన యగ్ని నేఁటికిని నాప్రాం
తములందు జ్వలించుచున్నది. శ్రీ హేమచం
ద్ర సర్కారుగారు మన యాంధ్రదేశమునకు
వచ్చి, తమ యపన్యాసముల మూలమున
బ్రాహ్మసమాజమునందొక నూతనోత్సా
హమును గలిగించిరి. వీరి రాకకుఁ బూర్వము
మనదేశములో బ్రాహ్మధర్మము ననుష్ఠించు
వారు లేరైరి హేమచంద్రుని యుపదేశము
వలన నవజీవమును బొంది బ్రాహ్మధర్మాను
సారము తమ జీవితములందలి సకల వ్యాపా
రములఁ గడపునట్లు కొందఱు యువకులు ప్ర
తిజ్ఞ చేసిరి. ఆ శపధము చేసిన యేడ్వురు ధీరు
లలో మన సీతారామయ్యగారొక్కరు. నాట
గోలె వీరు ఆనుష్ఠానిక బ్రాహ్మసమాజికులు
గా నున్నను, 1907 సంవత్సరమునఁ గలకత్తా
నగరమునకుఁ బోయి యచట యధావిధిగా
బ్రాహ్మధర్మదీక్షను దీసికొనిరి. అచట సాధ
నాశ్రమమనెడు బ్రాహ్మసేవక సంఘమునందు
సహాయులుగాఁ గూడఁ జేరిరి.

{{gap}} బాపట్ల పుర ప్రాంతములందుఁ గూడ
సీతారామయ్యగారు స్థిరముగా నుండుటకు
వీలు పడదయ్యెను. మఱియొక్క మహత్కా
ర్యసాధనార్థమై వీరి సేవ వేరొక స్థలమునందు
గావలసి వచ్చెను. శ్రీ పిఠాపురపు రాజా
గారు తలిదండ్రులు లేని యగతికులగు బిడ్డల
నిమిత్తమె యొక యనాధ శరణాలయమును
కాకినాడ పురమున స్థాంపింప సంకల్పించిరి.
నానాప్రదేశములకుఁ బోయి నిరాశ్రయులగు
బిడ్డలఁ గూర్చుటకు సీతారామయ్యగారికంటే
యోగ్యుఁడైన పురుషుఁడు మఱవ్వరును
వారికిఁ గనుపింప లేదు. మిత్రులయొక్క
యిష్టముమీఁద వారీ కార్యమునకుఁ బూను
కొని యూరూరును దిరిగి కొలఁది కాలము
లో శరణాలయ నిమిత్తము గొందఱు బిడ్డల
సమకూర్చిరి. శరణాలయ మేర్పడిన కొంత
కాలమునకు వీరందు సహాయ పర్యవేక్షకు
లుగా నియమింపఁబడిరి. శరణాలయమే తన
గృహముగా, అందలి శిశువులె తన బిడ్డలు
గా భావించుచు, ప్రాణమునంతయు దాని పై
బెట్టుకొని వీరధికశ్రద్ధతోఁ దదభివృద్ధికై
పాటుపడిరి. ఈ యనాధ శరణాలయ మిప్పు
డు దాదాపుగా నూర్గురు బాల బాలికలఁ
గలిగి యొక విశాల భవనమునందు విరాజిల్లు 
చు, కాకినాడ పురమునకే గాక యాంధ్రదేశ
మున కెల్ల మహాలంకారమై తన రారుచున్నది.
ఈ శరణాలయము శ్రీ రాజావారి మహొ
దార్యమునే గాక శ్రీ సీతారామయ్యగారి
సేవా పరాయణత్వమును గూడ దేశమునకుఁ
దరత రాంతముల వఱకుఁ బ్రకటింపఁ గలదు.

{{gap}}శరణాలయమునం దుద్యోగములో నున్న
కాలమునందే వీరు గృహస్థాశ్రమమునఁ బ్రవే&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>qn3nd66mnax8x21ar3q4jde5onr1qhj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:Grandhalaya Sarvasvamu - Vol.1, No.3 (1916).pdf/26</title>
    <ns>104</ns>
    <id>214203</id>
    <revision>
      <id>559996</id>
      <parentid>559553</parentid>
      <timestamp>2026-06-17T15:07:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vjsuseela</username>
        <id>1850</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>559996</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5874" sha1="8xkhu35bxvrf4kzrl9todybcbu63aps" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Vjsuseela&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;శించిరి. తలిదండ్రులు వివాహమాడుమని
యెంత బలవంత పెట్టినను సమ్మతింపక యె
న్ని వివాహ సంబంధములు వచ్చినను నిరా
కరించి, బ్రాహ్మధర్మమునే వరించి తదభివృ
ద్దికై సేవచేయుచు తుట్టతుద కెట్లో తమ
మరణమునకు రెండు సంవత్సరముల క్రిందట
నే వారు బ్రాహ్మధర్మాను సారముగా వివా
హ మాడిరి. పత్నీ సహితముగా దాననాధ
శరణాలయము నందుఁ బని సేయ వచ్చునని
ఆయన యునుకొనెను. కాని యా ముచ్చట
తీఱలేదు. శరణాలయమునకు స్వగృహ మే
ర్పడెను గాని యచ్చటనుండు నుద్యోగీయు
లకు వలయు వసతులు పూర్తిగా స్థిరపడ
లేదు. ఈ శరణాలయము కుదురు పడిన
పిమ్మట దాఁ దిరిగి బ్రాహ్మధర్మవ్యాపనమున
కై పనిచేయవలయునని వారెదురు చూచు
చుండిరి. ఏమనోరధమును నీడేరక మునుపే
మహావ్యాధి యొకటి వారి నాశ్రయించెను.
దారుణ ప్రణ మొకటి జిహ్వయందు బయలు
దేఱి యెన్ని చికిత్సలు చేసినను కుదురక,
చెప్ప శక్యముగాని మహాబాధను గలిగించి
శరీరమునుండి రక్తము నంతయుఁ బీల్చి వైచి
సీతారామయ్యగారిని 1916వ సంవత్సరము
జనవరి 4వ తేదిన ప్రపంచము నుండి తరలిం
చెను. వ్యాధిచేఁ దీవ్రమైన వేదన ననుభవిం
చు చున్నను దన చిత్తమును భగవంతుని పై
నుంచి వారు పరలోకమున కరిగిరి.

{{gap}}ఈ వ్యాసమును ముగించుటకుఁ బూర్వ
ము సీతారామయ్యగారి జీవితమునందుఁ గల
విశేష లక్షణములఁ తెలిసికొనుట ప్రయో
జనకరము. వీరి జీవన చరిత్రమువలన మనకు
షబోధకమగు మొదటి విషయము-సత్య
ప్రీతి. తమ
తమ కులస్తులందఱివలెనే వీరును
మొట్టమొదట విగ్రహపూజయందు విశ్వాస
మును గలిగి యుండిరి. కాని యేకేశ్వరారా
ధనముయొక్క శ్రేష్ఠత్వమును గ్రహించి
నంతనే ప్రతిమార్చనమును పరిత్యజించి వీరు
మానసికముగా నేకేశ్వరు నుపాసింప నారం
భించిరి. వితంతూద్వాహములు న్యాయసమ్మ
తములని గ్రహించిన వాఁడై తన జననీ జన
కుల యిష్టమునుగాని సంఘాధికారమునుగాని
పాటింపక యీయన పునర్వివాహ మాడిన
దంపతులతోఁ గలసి యండెను. జాతి భేదములను గమనింపక సర్వజనులయెడల సమభా
వమున వర్తించెను. ఇంతియేగాక యనేక
స్వల్పాంశములలోఁ గూడఁ దా సత్యమని
నమ్మిన దానిని సాధించుటలో వీరెక్కుడు
పట్టుదలను జూపువారు.

{{gap}}రెండవది
సేవాను రాగము. మానసేవ 
వీరికి మొట్టమొదటి నుండియుఁ బ్రీతిపాత్రమై
యుండెను. జనసేవయే తన యుద్యోగముగా
నెంచిన వారై యితర నాకికోద్యోగములకై
వీరెన్నడును బ్రయత్నించిన వారు గారు.
తమ యాంతర్యము నెఱుంగక స్నేహితులు
సయితము పని చేయమని పలుమాఱు ప్ర
యత్నించినను చిఱునవ్వు నవ్వి యూరకుం
దురు. తన సేవ యావశ్యకమగుచోఁ బిలువ
నక్క లేకుండఁగనే యెచ్చటికై నను బోవు
టకు వీరు సదా సిద్ధమయ్యే యుండువారు.
ప్రాణోపద్రవకరమైన కలరాజాడ్యము సహి
తము సీతారామయ్యగారికి భయమును గలి
గింపఁ జాలదయ్యెను. ఒకప్పుడు కలరా
వ్యాధి చీరాలలోఁ బ్రబలముగా నుండెను.
రోగు లూరి బైట పాకలలో నుంచబడు&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>8xkhu35bxvrf4kzrl9todybcbu63aps</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:Grandhalaya Sarvasvamu - Vol.1, No.3 (1916).pdf/27</title>
    <ns>104</ns>
    <id>214204</id>
    <revision>
      <id>559999</id>
      <parentid>559554</parentid>
      <timestamp>2026-06-17T15:42:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vjsuseela</username>
        <id>1850</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>559999</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5773" sha1="ja0u2horo484z5lh5dkbznlys64alj3" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Vjsuseela&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;చుండిరి. ప్రభుత్వము వారి యుద్యోగస్థులు
గూడ వెఱచి రోగులకు దూరమునుండ వీ
రొక రిద్దఱు స్నేహితుల వెంటఁగొని నిశీసమ
యమునం దచటికిఁ బోయి రహస్యముగా
సేవ సేయువారు. స్వబంధువుకంటే నెక్కుడు
ప్రేమతో వీరు కీర్తి శేషులయిన దేశి రాజు
పెదబాపయ్య గారికి సేవ చేసియుండిరి. ఇట్టి
రోగసందర్భములందేగాక మన దేశము యొ
క్క సాంఘిక ధార్మికాభివృద్ధికై వీరెట్లు
పాటుపడినదియు ముందే సూచింపఁబడినది.
సాంఘిక పరిశుద్ధి విషయమున వీరు చేసిన
శ్రమయు స్తుతింపఁదగియున్నది. తన నిర్మల
వత౯ నాప్రభావముచే నధః పతితులయిన వా
రినిగూడ వీరుద్ధరింపఁ గలిగి యుండిరి.

{{gap}}మూడవది దేశాభిమానము, మానవ సే
వకై తన యావజ్జీవనమును నర్పించిన యీ
మహాశయుని దేశాభిమానమును గూర్చి వే
ఱుగా వ్రాయనేల? వీరి యుపన్యాసము లేమి,
హరికధ లేమి, ఈశ్వరభక్తి నేగాక దేశ భ
క్తిని గూడఁ బురికొల్పున వై
యుండెను.
స్వదేశోద్యమముయొక్క యారంభమునందే
మన విద్యాధికు లనేకులు స్వదేశ వ్రతమునం
దెంతయో యుత్సాహమును గనఁబఱచిరి.
కాని యాయా వేళ మడంగినంతనే యనేకులు
యధాప్రకారముగా విదేశ వస్త్రములు నుప
యోగింపసాగిరి. ఇట్టి వ్రతభంగమునకు నొడ
గినవారు గాదనిన సీతారామయ్యగారి దేశా
భిమానము మనకుఁ దెలియఁగలదు.

{{gap}}నాల్గవది సదభ్యాసములు, సీతారామ
య్యగానే సదభ్యాసములఁ గల్గియుండిరి.
ఎవ్వరియెడ నెల్లు వతి౯ంపవలయునో వారు
చక్కగా నెఱుగుదురు. పెద్దలయెడల భక్తి
శ్రద్ధలును, సమానులయెడల స్నేహమును,
తక్కువవారి యెడల దయను గనఁబఱచుచు
నెల్లరకుకు వారు ప్రేమపాత్రులై పరుగు
చుండిరి. వస్తువులఁ దీర్చి క్రమపద్ధతియం
దుంచుటయునును, శుచిత్వమును గమనించు
టయందును వారికిగల శ్రద్ధ బహు స్వల్ప
సంఖ్యాకులయందే మనకుఁ గనఁబడును.
స్త్రీలయందు వారధిక గౌరవమును గనఁ
బఱచువారు. ఎల్ల స్త్రీలను “అమ్మా” యని
సంబోధించుట వారి వాడుక.

{{gap}}అయిదవది దైవభక్తి. వారియందుఁగల
సల్లక్షణములలో నెల్ల నగ్రగణ్యమయిన
యీశ్వర భక్తి. వారి హరికథా ప్రసంగము
లందును, వారి యుపాసనల యందును, వారి
సల్లాపములయందును, అంతయేల వారి వేష
భాషరీతులం దెల్ల ఈశ్వరభక్తియే తొల్కా
డుచుండెను. తమ జీవితము నిట్లు భక్తి భూ
మియందు గాఢముగా వేఱూనునట్లు చేసిన
వారగుట చేతనే సీతారామయ్యగారు పలు
విధముల యభివృద్ధిఁ జెందఁగలిగిరి. ఆహా!
ఈశ్వరభక్తి వలన 'సాధ్యముగాని సౌభాగ్య
మేమున్నది! సత్యానురాగియై, సేవాపరా
యణుఁడై దేశాభిమానియై, భక్తి భాజనుఁడై
సర్వజన సంస్తూయమానుఁడైన సీతారామ
య్య గారి జీవితము నెల్ల రనుసరించెదరు
గాక!
{{rule}}
{{Center|&lt;poem&gt;గీ. కాలమెల్లను వృధయాచుఁ గడచెనకట!, యజ్ఞుఁడనురక్తి భజియింపఁడయ్యె హరిని;
నెంతయును వెన్క_ఁ గుందగ నేమిఫలము, పక్షులెల్లను గడ తేర్పఁ బంటలెల్ల? (కబీరు.)&lt;/poem&gt;}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ja0u2horo484z5lh5dkbznlys64alj3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>సూచిక:1950 SaaraSangrahaGanditamu Telugu PDF.pdf</title>
    <ns>106</ns>
    <id>214214</id>
    <revision>
      <id>560006</id>
      <parentid>559682</parentid>
      <timestamp>2026-06-17T16:19:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aravind Bandi</username>
        <id>7336</id>
      </contributor>
      <origin>560006</origin>
      <model>proofread-index</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="600" sha1="9s5j8npcbqvzu0sqvze3dtfx0n4tw9g" xml:space="preserve">{{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template
|రకం=పుస్తకం
|శీర్షిక=[[సారసంగ్రహ గణితము]]
|భాష=te
|సంపుటి=ప్రథమభాగము
|రచయిత=[[రచయిత:పావులూరి మల్లన]]
|అనువాదకులు=వేటూరి ప్రభాకరశాస్త్రి
|ఎడిటర్=ప్రొఫెసర్ పి. వి. రామానుజస్వామి
|చిత్రకర్త=
|పాఠశాల=
|ప్రచురణకర్త=తిరుమల తిరుపతి దేవస్థానములు
|చిరునామా=తిరుపతి
|సంవత్సరం=1952
|ఆధారం=Sri Venkatesvara Oriental Series No. 38
|ISBN=
|OCLC=
|LCCN=
|BNF_ARK=
|ARC=
|మూలం=pdf
|బొమ్మ=7
|పురోగతి=X
|పుటలు=&lt;pagelist 
1-పుస్తకం అట్ట
2to6=-
7=ముఖచిత్రం
8=-
9to12=పీఠిక
13to14=మున్నుడి/&gt;
|సంపుటాలు=
|వ్యాఖ్యలు=
|వెడల్పు=
|సిఎస్ఎస్=
|పేజీ మొదటి వరుస=
|పేజీ చివరివరుస=
}}</text>
      <sha1>9s5j8npcbqvzu0sqvze3dtfx0n4tw9g</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>560033</id>
      <parentid>560006</parentid>
      <timestamp>2026-06-17T21:40:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <origin>560033</origin>
      <model>proofread-index</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="606" sha1="iuile7vxhafl6r6qcizc2l9y9upy73o" xml:space="preserve">{{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template
|రకం=పుస్తకం
|శీర్షిక=[[సారసంగ్రహ గణితము]]
|భాష=te
|సంపుటి=ప్రథమభాగము
|రచయిత=[[రచయిత:పావులూరి మల్లన]]
|అనువాదకులు=వేటూరి ప్రభాకరశాస్త్రి
|ఎడిటర్=ప్రొఫెసర్ పి. వి. రామానుజస్వామి
|చిత్రకర్త=
|పాఠశాల=
|ప్రచురణకర్త=తిరుమల తిరుపతి దేవస్థానములు
|చిరునామా=తిరుపతి
|సంవత్సరం=1952
|ఆధారం=Sri Venkatesvara Oriental Series No. 38
|ISBN=
|OCLC=
|LCCN=
|BNF_ARK=
|ARC=
|మూలం=pdf
|బొమ్మ=7
|పురోగతి=X
|పుటలు=&lt;pagelist 
1-పుస్తకం అట్ట
2to6=-
7=ముఖచిత్రం
8=-
9to12=పీఠిక
13to14=మున్నుడి
15=1
/&gt;
|సంపుటాలు=
|వ్యాఖ్యలు=
|వెడల్పు=
|సిఎస్ఎస్=
|పేజీ మొదటి వరుస=
|పేజీ చివరివరుస=
}}</text>
      <sha1>iuile7vxhafl6r6qcizc2l9y9upy73o</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>560064</id>
      <parentid>560033</parentid>
      <timestamp>2026-06-18T01:03:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <origin>560064</origin>
      <model>proofread-index</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="647" sha1="r8vsp0xp7gulhffaaq8w8jghfpqwqbe" xml:space="preserve">{{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template
|రకం=పుస్తకం
|శీర్షిక=[[సారసంగ్రహ గణితము]]
|భాష=te
|సంపుటి=ప్రథమభాగము
|రచయిత=[[రచయిత:పావులూరి మల్లన|పావులూరి మల్లన]]
|అనువాదకులు=వేటూరి ప్రభాకరశాస్త్రి
|ఎడిటర్=ప్రొఫెసర్ పి. వి. రామానుజస్వామి
|చిత్రకర్త=
|పాఠశాల=
|ప్రచురణకర్త=తిరుమల తిరుపతి దేవస్థానములు
|చిరునామా=తిరుపతి
|సంవత్సరం=1952
|ఆధారం=Sri Venkatesvara Oriental Series No. 38
|ISBN=
|OCLC=
|LCCN=
|BNF_ARK=
|ARC=
|మూలం=pdf
|బొమ్మ=7
|పురోగతి=X
|పుటలు=&lt;pagelist 
1-పుస్తకం అట్ట
2to6=-
7=ముఖచిత్రం
8=-
9to12=పీఠిక
13to14=మున్నుడి
15=1
/&gt;
|సంపుటాలు=
|వ్యాఖ్యలు=
|వెడల్పు=
|సిఎస్ఎస్=
|పేజీ మొదటి వరుస=
|పేజీ చివరివరుస=
}}</text>
      <sha1>r8vsp0xp7gulhffaaq8w8jghfpqwqbe</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>560065</id>
      <parentid>560064</parentid>
      <timestamp>2026-06-18T01:04:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <origin>560065</origin>
      <model>proofread-index</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="564" sha1="el4oyi6ny7tm0vgcquhwjfteblva4bh" xml:space="preserve">{{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template
|రకం=పుస్తకం
|శీర్షిక=[[సారసంగ్రహ గణితము]]
|భాష=te
|సంపుటి=ప్రథమభాగము
|రచయిత=[[రచయిత:పావులూరి మల్లన|పావులూరి మల్లన]]
|అనువాదకులు=
|ఎడిటర్=వేటూరి ప్రభాకరశాస్త్రి
|చిత్రకర్త=
|పాఠశాల=
|ప్రచురణకర్త=తిరుమల తిరుపతి దేవస్థానములు
|చిరునామా=తిరుపతి
|సంవత్సరం=1952
|ఆధారం=Sri Venkatesvara Oriental Series No. 38
|ISBN=
|OCLC=
|LCCN=
|BNF_ARK=
|ARC=
|మూలం=pdf
|బొమ్మ=7
|పురోగతి=X
|పుటలు=&lt;pagelist 
1-పుస్తకం అట్ట
2to6=-
7=ముఖచిత్రం
8=-
9to12=పీఠిక
13to14=మున్నుడి
15=1
/&gt;
|సంపుటాలు=
|వ్యాఖ్యలు=
|వెడల్పు=
|సిఎస్ఎస్=
|పేజీ మొదటి వరుస=
|పేజీ చివరివరుస=
}}</text>
      <sha1>el4oyi6ny7tm0vgcquhwjfteblva4bh</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>560067</id>
      <parentid>560065</parentid>
      <timestamp>2026-06-18T01:15:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <origin>560067</origin>
      <model>proofread-index</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="563" sha1="bn3fyyzot5wtve46hjskbytxa3d6hor" xml:space="preserve">{{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template
|రకం=పుస్తకం
|శీర్షిక=[[సారసంగ్రహగణితము]]
|భాష=te
|సంపుటి=ప్రథమభాగము
|రచయిత=[[రచయిత:పావులూరి మల్లన|పావులూరి మల్లన]]
|అనువాదకులు=
|ఎడిటర్=వేటూరి ప్రభాకరశాస్త్రి
|చిత్రకర్త=
|పాఠశాల=
|ప్రచురణకర్త=తిరుమల తిరుపతి దేవస్థానములు
|చిరునామా=తిరుపతి
|సంవత్సరం=1952
|ఆధారం=Sri Venkatesvara Oriental Series No. 38
|ISBN=
|OCLC=
|LCCN=
|BNF_ARK=
|ARC=
|మూలం=pdf
|బొమ్మ=7
|పురోగతి=X
|పుటలు=&lt;pagelist 
1-పుస్తకం అట్ట
2to6=-
7=ముఖచిత్రం
8=-
9to12=పీఠిక
13to14=మున్నుడి
15=1
/&gt;
|సంపుటాలు=
|వ్యాఖ్యలు=
|వెడల్పు=
|సిఎస్ఎస్=
|పేజీ మొదటి వరుస=
|పేజీ చివరివరుస=
}}</text>
      <sha1>bn3fyyzot5wtve46hjskbytxa3d6hor</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>560109</id>
      <parentid>560067</parentid>
      <timestamp>2026-06-18T07:04:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <origin>560109</origin>
      <model>proofread-index</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="746" sha1="jdsf3zklrytzy2usrr7f096tydn28oi" xml:space="preserve">{{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template
|రకం=పుస్తకం
|శీర్షిక=[[సారసంగ్రహగణితము]]
|భాష=te
|సంపుటి=ప్రథమభాగము
|రచయిత=[[రచయిత:పావులూరి మల్లన|పావులూరి మల్లన]]
|అనువాదకులు=
|ఎడిటర్=[[రచయిత:వేటూరి ప్రభాకరశాస్త్రి|వేటూరి ప్రభాకరశాస్త్రి]]
|చిత్రకర్త=
|పాఠశాల=
|ప్రచురణకర్త=[[వేదిక:తిరుమల తిరుపతి దేవస్థానములు|తిరుమల తిరుపతి దేవస్థానములు]]
|చిరునామా=తిరుపతి
|సంవత్సరం=1952
|ఆధారం=Sri Venkatesvara Oriental Series No. 38
|ISBN=
|OCLC=
|LCCN=
|BNF_ARK=
|ARC=
|మూలం=pdf
|బొమ్మ=7
|పురోగతి=X
|పుటలు=&lt;pagelist 
1-పుస్తకం అట్ట
2to6=-
7=ముఖచిత్రం
8=-
9to12=పీఠిక
13to14=మున్నుడి
15=1
/&gt;
|సంపుటాలు=
|వ్యాఖ్యలు=
|వెడల్పు=
|సిఎస్ఎస్=
|పేజీ మొదటి వరుస=
|పేజీ చివరివరుస=
}}</text>
      <sha1>jdsf3zklrytzy2usrr7f096tydn28oi</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>560143</id>
      <parentid>560109</parentid>
      <timestamp>2026-06-18T09:38:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <origin>560143</origin>
      <model>proofread-index</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="758" sha1="4vk6f6pu1wot9724dhnehoqaq158xdy" xml:space="preserve">{{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template
|రకం=పుస్తకం
|శీర్షిక=[[సారసంగ్రహగణితము]]
|భాష=te
|సంపుటి=ప్రథమభాగము
|రచయిత=[[రచయిత:పావులూరి మల్లన|పావులూరి మల్లన]]
|అనువాదకులు=
|ఎడిటర్=[[రచయిత:వేటూరి ప్రభాకరశాస్త్రి|వేటూరి ప్రభాకరశాస్త్రి]]
|చిత్రకర్త=
|పాఠశాల=
|ప్రచురణకర్త=[[వేదిక:తిరుమల తిరుపతి దేవస్థానములు|తిరుమల తిరుపతి దేవస్థానములు]]
|చిరునామా=తిరుపతి
|సంవత్సరం=1952
|ఆధారం=Sri Venkatesvara Oriental Series No. 38
|ISBN=
|OCLC=
|LCCN=
|BNF_ARK=
|ARC=
|మూలం=pdf
|బొమ్మ=7
|పురోగతి=MS
|పుటలు=&lt;pagelist 
1-పుస్తకం అట్ట
2to6=-
7=ముఖచిత్రం
8=-
9to12=పీఠిక
13to14=మున్నుడి
15=1
125to129=-
/&gt;
|సంపుటాలు=
|వ్యాఖ్యలు=
|వెడల్పు=
|సిఎస్ఎస్=
|పేజీ మొదటి వరుస=
|పేజీ చివరివరుస=
}}</text>
      <sha1>4vk6f6pu1wot9724dhnehoqaq158xdy</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>560144</id>
      <parentid>560143</parentid>
      <timestamp>2026-06-18T09:38:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <origin>560144</origin>
      <model>proofread-index</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="758" sha1="q66x7kcuexqks1427uikctylpey0kgf" xml:space="preserve">{{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template
|రకం=పుస్తకం
|శీర్షిక=[[సారసంగ్రహగణితము]]
|భాష=te
|సంపుటి=ప్రథమభాగము
|రచయిత=[[రచయిత:పావులూరి మల్లన|పావులూరి మల్లన]]
|అనువాదకులు=
|ఎడిటర్=[[రచయిత:వేటూరి ప్రభాకరశాస్త్రి|వేటూరి ప్రభాకరశాస్త్రి]]
|చిత్రకర్త=
|పాఠశాల=
|ప్రచురణకర్త=[[వేదిక:తిరుమల తిరుపతి దేవస్థానములు|తిరుమల తిరుపతి దేవస్థానములు]]
|చిరునామా=తిరుపతి
|సంవత్సరం=1952
|ఆధారం=Sri Venkatesvara Oriental Series No. 38
|ISBN=
|OCLC=
|LCCN=
|BNF_ARK=
|ARC=
|మూలం=pdf
|బొమ్మ=7
|పురోగతి=MS
|పుటలు=&lt;pagelist 
1-పుస్తకం అట్ట
2to6=-
7=ముఖచిత్రం
8=-
9to12=పీఠిక
13to14=మున్నుడి
15=1
139to143=-
/&gt;
|సంపుటాలు=
|వ్యాఖ్యలు=
|వెడల్పు=
|సిఎస్ఎస్=
|పేజీ మొదటి వరుస=
|పేజీ చివరివరుస=
}}</text>
      <sha1>q66x7kcuexqks1427uikctylpey0kgf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>వాడుకరి చర్చ:Vihuu18</title>
    <ns>3</ns>
    <id>214217</id>
    <revision>
      <id>559967</id>
      <parentid>559925</parentid>
      <timestamp>2026-06-17T13:26:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vihuu18</username>
        <id>7318</id>
      </contributor>
      <comment>/* Crop tool సరిగ్గా పనిచేయట్లేదు */ కొత్త విభాగం</comment>
      <origin>559967</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3771" sha1="3nva0twov9d7wbcxh8c9gwaxhxvkfn3" xml:space="preserve">{{స్వాగతం}} [[వాడుకరి:Rajasekhar1961|Rajasekhar1961]] ([[వాడుకరి చర్చ:Rajasekhar1961|చర్చ]]) 12:09, 15 జూన్ 2026 (UTC)

== సహాయం, ఆంధ్రులెవరు? పుస్తకం లో ==

{{సహాయం కావాలి}}
&lt;!-- మీ ప్రశ్నలను  తెలుగు, లేక ఇంగ్లీషులో  &quot;విషయం/ శీర్షిక&quot;  పెట్టె లో   'సందేహం' బదులుగా  క్లుప్తంగా  మీ సందేహం శీర్షిక రాయండి, దాని విస్తరణ   ఈ వరుస క్రింద రాయండి. ఆ తరువాత  పెట్టె క్రింద   'పేజీని భద్రపరచు ' నొక్కి భద్రపరచండి. ధన్యవాదాలు--&gt;

&lt;!-- ఈ వరుస తరువాత మీ సంతకం తేదీ తో చేరుతుంది కావున మార్చవద్దు--&gt;
@Rajasekhar1961 గారు 
https://te.wikisource.org/wiki/%E0%B0%AA%E0%B1%81%E0%B0%9F:%E0%B0%86%E0%B0%82%E0%B0%A7%E0%B1%8D%E0%B0%B0%E0%B1%81%E0%B0%B2%E0%B1%86%E0%B0%B5%E0%B0%B0%E0%B1%81%3F.pdf/13
దీనిని నేను అచ్చు దిద్దడం జరిగినది, 
ఇందులో '౯' వాడాను, ఇంకా ఒకసారి ఈ లింకేడ్ పేజీలో తప్పులు దిద్దగలరు 
—[[వాడుకరి:Vihuu18|Vihuu18]] ([[వాడుకరి చర్చ:Vihuu18|చర్చ]]) 12:26, 16 జూన్ 2026 (UTC)

:syntax లో 6వ పారాగ్రాఫ్ లో - తా౯జ్యేష్ఠ౯ దగ్గర -[[వాడుకరి:Vihuu18|Vihuu18]] ([[వాడుకరి చర్చ:Vihuu18|చర్చ]]) 12:30, 16 జూన్ 2026 (UTC)
::దిద్దాను. [[వాడుకరి:దేవీప్రసాదశాస్త్రి|గరిమెళ్ళ దేవీప్రసాదశాస్త్రి]] ([[వాడుకరి చర్చ:దేవీప్రసాదశాస్త్రి|చర్చ]]) 09:23, 17 జూన్ 2026 (UTC)

== Crop tool సరిగ్గా పనిచేయట్లేదు ==

{{సహాయం కావాలి}}
&lt;!-- మీ ప్రశ్నలను  తెలుగు, లేక ఇంగ్లీషులో  &quot;విషయం/ శీర్షిక&quot;  పెట్టె లో   'సందేహం' బదులుగా  క్లుప్తంగా  మీ సందేహం శీర్షిక రాయండి, దాని విస్తరణ   ఈ వరుస క్రింద రాయండి. ఆ తరువాత  పెట్టె క్రింద   'పేజీని భద్రపరచు ' నొక్కి భద్రపరచండి. ధన్యవాదాలు--&gt;

&lt;!-- ఈ వరుస తరువాత మీ సంతకం తేదీ తో చేరుతుంది కావున మార్చవద్దు--&gt;
https://te.wikisource.org/wiki/%E0%B0%AA%E0%B1%81%E0%B0%9F:%E0%B0%86%E0%B0%82%E0%B0%A7%E0%B1%8D%E0%B0%B0%E0%B1%81%E0%B0%B2%E0%B1%86%E0%B0%B5%E0%B0%B0%E0%B1%81%3F.pdf/52
చాలా రకాలుగా  crop చేశాను, అయినా దానికి కొంచెం పైన ఉన్న బొమ్మ capture అవుతోంది.
దీనిని ఏ విధంగా deal చేయాలి, దయచేసి చెప్పగలరు,
—[[వాడుకరి:Vihuu18|Vihuu18]] ([[వాడుకరి చర్చ:Vihuu18|చర్చ]]) 13:26, 17 జూన్ 2026 (UTC)</text>
      <sha1>3nva0twov9d7wbcxh8c9gwaxhxvkfn3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>వాడుకరి:Vihuu18</title>
    <ns>2</ns>
    <id>214283</id>
    <revision>
      <id>559968</id>
      <parentid>559779</parentid>
      <timestamp>2026-06-17T13:27:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vihuu18</username>
        <id>7318</id>
      </contributor>
      <origin>559968</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="505" sha1="tkrtfoxo0o2bulepe1wniwe9yv3jwng" xml:space="preserve">'''First Name''': Vishal Royal, '''Surname''': Ragamsetty

&lt;big&gt;Worked on:&lt;/big&gt;&lt;br&gt;
&lt;big&gt;'''తెనుగు:'''&lt;/big&gt;&lt;br&gt;
&lt;big&gt;[[రచయిత:కోట వెంకటాచలం]]&lt;/big&gt;&lt;br&gt;వారి&lt;big&gt;రచనలు&lt;/big&gt;
[[ఆంధ్రులెవరు?]]&lt;br&gt;
[[జంబూద్వీపము (అందలి వర్షవిభాగములు)]]&lt;br&gt;

&lt;big&gt;'''English:'''&lt;/big&gt;&lt;br&gt;
&lt;big&gt;By [[రచయిత:కోట వెంకటాచలం|Kota Venkatachalam]]&lt;/big&gt;&lt;br&gt;</text>
      <sha1>tkrtfoxo0o2bulepe1wniwe9yv3jwng</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శశిరేఖాపరిణయము.pdf/42</title>
    <ns>104</ns>
    <id>214293</id>
    <revision>
      <id>559982</id>
      <parentid>559803</parentid>
      <timestamp>2026-06-17T14:19:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* మూల్యాంకన చేసారు */</comment>
      <origin>559982</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5597" sha1="0lc4hkq454fkncmfsn0ei85ui357j1x" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{Telugu poem|type= |lines=&lt;poem&gt;చిత్తులై రపుడుఁ ద్రికాలవేది యగువేదవ్యాసుం డరుగుదెంచి వారిరువురమధ్యంబున
నిలిచి యిట్లనియె.&lt;/poem&gt;|ref=153}}
{{Telugu poem|type=సీ.|lines=&lt;poem&gt;ఓభీమనందన యోఫల్గునాత్మజ యిట్టి సాహసకృత్య మేల మీకుఁ
దెలియక కయ్యంబు సలిపితి రిరువురు నన్నదమ్ము లటంచు నతఁడు దెలిపి
వారిమాతలఁ గాంచి మీ రిరువురుఁ దోడికోడండ్రు గొడుకులఁ జూడ నేల
నని చెప్పి మానీంద్రుఁ డాసుభద్రాదుల నీక్షించి వెండియు నిట్టులనియె&lt;/poem&gt;|ref=}}
{{Telugu poem|type=తే.|lines=&lt;poem&gt;మీకు నిఁకమీఁద నాపదలేక పరమ, సుఖము చేకూఱుఁ బతులకు శుభము గలుగుఁ
గమలనాభుండు ప్రాపు గాఁగలఁ డటంచుఁ, దెలిపి మౌనీంద్రుఁ డుత్తరదిశకు నరిగె.&lt;/poem&gt;|ref=154}}
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;మునివరుఁ డేగినపిమ్మట, దనుజుఁడు నభిమన్యుఁ జూచి తమ్ముఁడ ని న్నే
ననరానిమాట లాడితిఁ, గనలకు మని కౌఁగలించి కన్నీ రిడుచున్.&lt;/poem&gt;|ref=155}}
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;తనువున రక్తం బెడలఁగ, సునిశితబాణంబు లేసి స్రుక్కించితి నే
ననుజా యీవిధ మంతయు, మనజనకులు విన్న నన్ను మన్నించెదరే.&lt;/poem&gt;|ref=156}}
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;సిరిఁ బాసి విపినభూముల, కరుదెంచిన మీవిధంబు నడుగక వత్సా
కరుణను రమ్మని పిలువక, దుర మొనరింపంగ నెంతదురితాత్ముఁడనో.&lt;/poem&gt;|ref=157}}
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;తమ్ముఁడ నాశరములు నీ, ఱొమ్మున నాటించినపుడు రుధిరాంగముతో
సొమ్మసిలి నేల వ్రాలిన, నిమ్మహి నాజన్మ మరయ నెందుకు దండ్రీ!&lt;/poem&gt;|ref=158}}
{{Telugu poem|type=వ.|lines=&lt;poem&gt;అని యివ్విధంబున ఘటోత్కచుం డభిమన్యుం గౌఁగలించుకొని చింతించు సమయం
బున హిడింబి సుభద్రం జూచి చెల్లెలా నీ వేల చింతించెద వని యూరార్చి వెండియు
నిట్లను భగవంతుఁ డొనరించుకార్యంబునకుఁ బ్రతిసేయం గలరే? పరాశరసూనుం
డెరింగింపకుండెనేని మీరిరువురు గయ్యంబున సమయుదు రమ్మహాముని కారుణ్యం
బున జీవించితి రదియునుంగాక నాసుతుఁ డొనరించిన దుష్కార్యంబు క్షమించు మని
పల్కుపల్కు లాలించి ఘటోత్క చుండు సుభద్రపాదంబులపై వ్రాలి యిట్లనియె.&lt;/poem&gt;|ref=159}}
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;జననీ! చిరకాలమునకుఁ, జనుదెంచినమిమ్ముఁ జూచి సంతోషముతో
ననుజుని లాలన సేయక, తనువున విశిఖంబు లేయఁ దప్పని మఱియున్.&lt;/poem&gt;|ref=160}}
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;ఎఱుఁగక చేసిన కార్యము, మఱిమఱి మది నుంచవలదు మాతా నన్నుం
గరుణించి బ్రోవవే యని, కరములు ముకుళించి మ్రొక్కె గాండివిసతికిన్.&lt;/poem&gt;|ref=161}}
{{Telugu poem|type=వ.|lines=&lt;poem&gt;ఇట్లు మ్రొక్కిన ఘటోత్కచుం జూచి సుభద్ర యిట్లనియె.&lt;/poem&gt;|ref=162}}
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;అన్నా! నీ వీలాగున, ఖిన్నుఁడవై దీనవృత్తిఁ గీడ్వడనేలా
ము న్నెఱుఁగని మోసంబున, నిన్నియు సమకూడె మనకు నీవనభూమిన్.&lt;/poem&gt;|ref=163}}
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;బలియుఁడ నీ విట నుండుట, తెలియదు మా కించుకైనఁ దేకువచెడి మే
మలసట నిట కేతెంచుట, నలఘుమతీ నీ వెఱుంగ వది యట్లుండెన్.&lt;/poem&gt;|ref=164}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>0lc4hkq454fkncmfsn0ei85ui357j1x</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శశిరేఖాపరిణయము.pdf/43</title>
    <ns>104</ns>
    <id>214294</id>
    <revision>
      <id>559984</id>
      <parentid>559814</parentid>
      <timestamp>2026-06-17T14:25:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* మూల్యాంకన చేసారు */</comment>
      <origin>559984</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5357" sha1="g6y3jreltfo0y260y6jbkqg3oecfyb0" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{Telugu poem|type=ఉ.|lines=&lt;poem&gt;అన్నయుఁ దమ్ముఁ డీపగిది నాహవరంగమునందుఁ బోరుటల్
సన్నుతపాత్రుఁ డై పరఁగు స్వామికృతం బని చెప్పవచ్చు లే
కున్న దయావిశాలురకు నుగ్రపుకృత్యము లేల గల్గు నో
చిన్నికుమార యింకొకటి సెప్పెదఁ జేకొని యాదరింపవే.&lt;/poem&gt;|ref=165}}
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;నీ వీలాగున వగచుట, పావనిసుత నిన్నుఁ జూచి పార్థాత్మజుఁడు
న్నీవలె వగచుచు నున్నాఁ, డీవిధమునఁ జింతసేయ నెందుకు వత్సా!&lt;/poem&gt;|ref=166}}
{{Telugu poem|type=చ.|lines=&lt;poem&gt;యతివరుఁ డన్నదమ్ములని యెంతను వేడ్కతొ వచ్చి చెప్పఁగా
బ్రతికితి రింత చాలు గ్రహబాధవిశేషము లింత జేసిఁ గా
కితరము లేదు భీమసుత యింకఁ బదంపడి చింత సేయఁగా
గతజలసేతుబంధనము గాదె మదిం దలపోసి చూడఁగన్.&lt;/poem&gt;|ref=167}}
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;ఇవ్విధమునఁ బల్కిన యా, కవ్వడిసతివాక్యములకుఁ గడుమోదముతో
నవ్వుచు భీముతనూజుఁడు, పువ్విలుతుని బోలు పార్థుపుత్రుని వేడ్కన్.&lt;/poem&gt;|ref=168}}
{{Telugu poem|type=తే.|lines=&lt;poem&gt;కౌఁగిటను జేర్చి సంతోషకలితుఁ డగుచు, విశద మైనట్టి శశిశిలావేదియందుఁ
దల్లులును దాను గూర్చుండి యుల్ల మలర, నూరువులయందుఁ దమ్ముని నుంచుకొనియె.&lt;/poem&gt;|ref=169}}
{{Telugu poem|type=సీ.|lines=&lt;poem&gt;ఇవ్విధంబున నుండి కవ్వడిపత్నితోఁ బలికె హైడింబుండు పరమభక్తిఁ
గరములు ముకుళించి ఘనులు మజ్జనకులు వనవాసు లైనట్టివార్త దెలిసి
హరి మిమ్ము ద్వారకాపురికిఁ దోడ్కొనిపోవఁ బోయితి రిప్పు డీపుత్రుతోడ
నర్ధరాత్రంబున నరుదెంచుటకు నేమి హేతువు దెల్పవే మాత యనిన&lt;/poem&gt;|ref=}}
{{Telugu poem|type=తే.|lines=&lt;poem&gt;దనుజు నీక్షించి పార్థునిదార పలికె, వినుము చెప్పెద దనుజేంద్ర విశదముగను
పాండవులయొద్ద మే మున్నఁ బద్మనాభుఁ, డచటి కేతెంచి ధర్మజు నతఁడు గాంచి.&lt;/poem&gt;|ref=170}}
{{Telugu poem|type=వ.|lines=&lt;poem&gt;కుశలసమాచారంబు లడిగి మమ్మిర్వురం దోడ్కొనిపోయి ద్వారకానగరంబునకుం జని
సుఖంబున్నసమయంబున.&lt;/poem&gt;|ref=171}}
{{Telugu poem|type=సీ.|lines=&lt;poem&gt;నీలాంబరునిపుత్రి నెలరేక యనుకన్య నభిమన్యునకు నిత్తు ననుచుఁ బలుక
నాఁడాదిగా మేము నమ్మి ద్వారక నుంటి మంతలోఁ గురువిభుం డవనిసురులఁ
బంప వారలు వేడ్కఁ బరతెంచి హలిఁ గాంచి రారాజుపుత్రుఁ డౌలక్ష్మణునకుఁ
దనపుత్రి నడిగినఁ దద్బ్రాహ్మణులఁ జూచి బలరాముఁ డానందభరితుఁ డగుచుఁ&lt;/poem&gt;|ref=}}
{{Telugu poem|type=తే.|lines=&lt;poem&gt;బలికె నేఁటికి నెనిమిదివాసరముల, దశమిలగ్నంబు గల దింకఁ దడవు వలదు
తర్లి రం డని పల్కుచుఁ దక్షణంబ, పరిణయంబును బ్రకటింపఁ బనిచె భటుల.&lt;/poem&gt;|ref=172}}
{{Telugu poem|type=వ.|lines=&lt;poem&gt;ఇవ్విధంబునఁ బనిచిన వా రేగి శశిరేఖాపరిణయోత్సవంబుఁ బురంబునఁ జాటించి
రాసమయంబున.&lt;/poem&gt;|ref=173}}
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;జలజాక్షుఁ డరిగి హలితో, వల దని వాదింప నతని వాక్యము వినకన్&lt;/poem&gt;}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>g6y3jreltfo0y260y6jbkqg3oecfyb0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శశిరేఖాపరిణయము.pdf/44</title>
    <ns>104</ns>
    <id>214300</id>
    <revision>
      <id>559987</id>
      <parentid>559816</parentid>
      <timestamp>2026-06-17T14:33:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* మూల్యాంకన చేసారు */</comment>
      <origin>559987</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5477" sha1="ln5xrruo5be1mg22k1b48tr2c67uqrr" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{Telugu poem|type= |lines=&lt;poem&gt;బలరాముఁ డనియెఁ గృష్ణా!, తలఁపఁగ నీ తెరగు పాండుతనయులయందున్.&lt;/poem&gt;|ref=174}}
{{Telugu poem|type=తే.|lines=&lt;poem&gt;పక్షపాతంబుతో నిట్లు పలుక నేల, ననిన గోవిందుఁ డలిగి తా నరిగె నపుడు
ముసలిచరణాబ్జముల నేను మ్రొక్కి వేడఁ, గన్ను లరుణంబు గావించి నన్నుఁ గాంచి&lt;/poem&gt;|ref=}}
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;అడవులఁ గాయలు నమలెడు, బడుగులతోఁ జేతురమ్మ బంధుత్వములున్
జడమతివై పుత్త్రునకున్, పడఁతుక నిమ్మనుచుఁ బలుకఁ బాడియె నీకున్.&lt;/poem&gt;|ref=176}}
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;పోడిమి చెడి రా మీకున్, గూ డొసఁగుట చాలు ననక కోడ లటంచున్
వేఁడెదవు సిగ్గులేకన్, చేడియ నీ కిట్టికోర్కె చెల్లునె తలఁపన్.&lt;/poem&gt;|ref=177}}
{{Telugu poem|type=తే.|lines=&lt;poem&gt;ధార్తరాష్ట్రుఁడు మిక్కిలి ధైర్యశాలి, కీర్తికాముఁడు విభవనాకేశతుల్యుఁ
డతనిసుతునకుఁ బుత్త్రి, నర్పింతు ననుచుఁ, బల్కు పల్కులు చెవులకుఁ ముల్కు లగుచు.&lt;/poem&gt;|ref=178}}
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;తాటినఁ గనలుచు నే న, చ్చోటుకు నెడఁ బాసి వచ్చి సుతునకుఁ జెప్పన్
గాటపుఁజీఁకటియన కీ, పాటున ననుఁ దోడుకొనుచు భయదాటవికిన్.&lt;/poem&gt;|ref=179}}
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;వచ్చినవే ళెటువంటిదొ, యిచ్చటఁ గయ్యంబు గల్గె మీయిరువురకుం
జెచ్చెర మునివరుఁ డడ్డము, చొచ్చుట దనుజేంద్ర పరమశోభన మయ్యెన్.&lt;/poem&gt;|ref=180}}
{{Telugu poem|type=ఉ.|lines=&lt;poem&gt;నీ విట నుండు టే మెఱుఁగమైతి మెఱింగిన నట్టు లౌనె యో
పావనిపుత్ర నాసుతుఁడు పాండుతనూజులఁ బాసి చింతలన్
భావమునందు సత్కరుణ మాని హలాయుధుఁ డింత చేసినాఁ
డీవనరాశిమధ్యమున నెచ్చట నుందురొ పాండునందనుల్.&lt;/poem&gt;|ref=181}}
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;వా రున్నజాడ లరయుచు, ధీరమతి న్నడువ నాల్గుదినములు సనె మ
మ్మేరీతి నైన వారలఁ, జేరిచి రక్షింపు దనుజశేఖర యనినన్.&lt;/poem&gt;|ref=182}}
{{Telugu poem|type=వ.|lines=&lt;poem&gt;అని యిట్లు సుభద్ర చెప్పినమాటలు చెవింబడిన ఘటోత్కచునకు.&lt;/poem&gt;|ref=183}}
{{Telugu poem|type=సీ.|lines=&lt;poem&gt;బలుఁడు దుర్యోధనుపక్షమై యాతని గొప్ప చేసె నటంచుఁ జెప్ప నపుడు
మదిలోన నిప్పులు కుదురుగా నిడినట్టు లుండె వెండియుఁ బుత్త్రి నొసఁగ ననిన
నంగాంగమునఁ బొగ ల్నింగికి వ్యాపించె బెట్టుగా జనకులఁ దిట్టె ననిన
వెంటనె నోటిలో మంటలు ప్రబలించె వీరరోషావేశవివశుఁ డగుచుఁ&lt;/poem&gt;|ref=}}
{{Telugu poem|type=తే.|lines=&lt;poem&gt;బ్రళయకాలార్కబింబంబుపగిది నొప్పి, చురుకుచూపులు రోమము ల్జుంజురింపఁ
గనుల నిప్పులు రాలంగఁ గటము లదరఁ, బండ్లు పటపటఁ దీడుచుఁ బలికె నతఁడు.&lt;/poem&gt;|ref=184}}
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;వింతలు పుట్టె యాదవులవీట హలాయుధుఁ డేను గల్గ నొ
క్కింతభయంబు లే కిటుల కిల్బిషకృత్య మొనర్చి వెండియుం
గుంతితనూజు లేవురను గొంకక నిందలు సల్పు టారయన్
దంతిపురాధినాయకునిఁ దద్బలము న్మది నమ్మినాఁడొకో.&lt;/poem&gt;|ref=185}}
{{Telugu poem|type=వ.|lines=&lt;poem&gt;అని మఱియు నిట్లనియె.&lt;/poem&gt;|ref=186}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ln5xrruo5be1mg22k1b48tr2c67uqrr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శశిరేఖాపరిణయము.pdf/45</title>
    <ns>104</ns>
    <id>214303</id>
    <revision>
      <id>559990</id>
      <parentid>559821</parentid>
      <timestamp>2026-06-17T14:46:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* మూల్యాంకన చేసారు */</comment>
      <origin>559990</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5394" sha1="n8z7hmszsligkcpk90keia6fv94effm" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;హలపాణి పల్కు పల్కుల, ఫల మతనికిఁ గుడిపి పార్థుపట్టికి మఱలన్ 
జలజాక్షి నొసఁగుతెఱఁ గే, సలిపెదఁ జింతింపవలదు జననీ నీకున్.&lt;/poem&gt;|ref=187}}
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;బలునకు మనకు న్భేదముఁ, గలిగించిన ధార్తరాష్ట్రుఁ గయ్యములోనన్
బొలియించి యతనితమ్మునిఁ, బెలుచన్ ధరఁ గూలవైచి పీచ మడంతున్.&lt;/poem&gt;|ref=188}}
{{Telugu poem|type=వ.|lines=&lt;poem&gt;అని పలికి మఱియును.&lt;/poem&gt;|ref=189}}
{{Telugu poem|type=సీ.|lines=&lt;poem&gt;సింధురాజును బట్టి బంధించి కానీను ముక్కుకర్ణంబులు మోటు చేసి
శకునికండలు చెక్కి వికలంబు గావించి భూరిశ్రవుని నాజిఁ బొడవడంచి
దుర్ముఖాదుల నెల్లఁ దునుమాడి ధృతరాష్ట్రు నెంచక వార్ధిలో ముంచిముంచి
వెండియుఁ గురుపక్షవీరుల వరుసఁగా మ్రింగెద వారికై మే లొనర్ప&lt;/poem&gt;|ref=}}
{{Telugu poem|type=తే.|lines=&lt;poem&gt;వలసి యాదవు లందఱు వచ్చిరేని, వారివారిని బంధించి వార్ధి వైచి
నపుడు హలి నిన్నుఁ బల్కిన యట్టిపలుకు, తప్పిదం బని మదిలోనఁ దలఁచుఁగాక.&lt;/poem&gt;|ref=190}}
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;మాజనకు లడవిలోపల, భోజనరహితాత్ము లగుచుఁ బొక్కుచు నుండన్ 
రా జగుదుర్యోధను నే, నాజిని బరిమార్పకున్న నది సాహసమే.&lt;/poem&gt;|ref=191}}
{{Telugu poem|type=వ.|lines=&lt;poem&gt;అని మఱియు నిట్లనియె.&lt;/poem&gt;|ref=192}}
{{Telugu poem|type=తే.|lines=&lt;poem&gt;కొండలను బట్టి పెకలించి కుతలమెల్లఁ, గ్రిందుమీఁ దగునట్లుగాఁ బొందుపఱచి
జలధులన్నియు ఱొచ్చుగాఁ గలఁచి పాండు, సుతులకోపంబు మాన్పెదఁ జూడు నన్ను.&lt;/poem&gt;|ref=193}}
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;శశిరేఖఁ దెచ్చి యిచటన్, దశమీలగ్నంబుఁ జేసి తద్దంపతులన్
శశికులు లగుకౌంతేయులు, వసియించెడితావుఁ జేర్తు వగవకు మమ్మా.&lt;/poem&gt;|ref=194}}
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;జననీ నీదుఃఖమునకు, ఘన మగునుపశాంతి గాఁగఁ గయ్యములోనం
దునిమెద యదుకులవీరుల, నన విని బీభత్సుపత్ని యసురేంద్రునితోన్.&lt;/poem&gt;|ref=195}}
{{Telugu poem|type=వ.|lines=&lt;poem&gt;వెండియు ని ట్లనియె.&lt;/poem&gt;|ref=196}}
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;అలదుర్యోధనసుతునకు, లలనామణి నిత్తు ననుచు రాముఁడు పలికెన్ 
నిలిచిన యదుపుంగవులకుఁ, దలఁపఁగ నిష్టంబు లేదు దానవనాథా.&lt;/poem&gt;|ref=197}}
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;యాదవు లందఱు వరుసన్, గాదిలి బాంధవులు గాక కడవారలె దా
మోదరునకు మనకు మఱి, భేదము లే దెంచి చూడ భీమతనూజా.&lt;/poem&gt;|ref=198}}
{{Telugu poem|type=వ.|lines=&lt;poem&gt;అదియునుంగాక.&lt;/poem&gt;|ref=199}}
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;ధృతరాష్ట్రసుతులఁ జంపను, బ్రతినలు మీతండ్రిగారు పల్కుట వినియున్ 
మది నెంచ కీవు ద్రుంచినఁ, గుతుకము చెడి పాండుసుతులు గుందుదు రన్నా.&lt;/poem&gt;|ref=200}}
{{Telugu poem|type=తే.|lines=&lt;poem&gt;కాన వారలమది నున్న గర్వ మణఁచి, భంగపాటును బొందింపు సంగరమునఁ
బొడ వడంచుట దక్క నీబుద్ధి కెటులఁ, దోఁచు నంతయుఁ జేసి రా దోషరహిత.&lt;/poem&gt;|ref=201}}
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;మూఁడుదినంబులు గల దా, చేడియలగ్నం బటంచుఁ జెప్పుచు మఱియుం&lt;/poem&gt;|ref=}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>n8z7hmszsligkcpk90keia6fv94effm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శశిరేఖాపరిణయము.pdf/46</title>
    <ns>104</ns>
    <id>214304</id>
    <revision>
      <id>559992</id>
      <parentid>559822</parentid>
      <timestamp>2026-06-17T14:58:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* మూల్యాంకన చేసారు */</comment>
      <origin>559992</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3116" sha1="cwm9blnxn8xrhimuj74xxyiq2wtfy9e" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{Telugu poem|type= |lines=&lt;poem&gt;బోఁడిమితో నీతమ్ముని, వేడుక లలరంగఁ జేయు వేగము గాఁగన్.&lt;/poem&gt;|ref=202}}
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;అని పల్కు పార్థురాణిం, గనుఁగొని దనుజేంద్రుఁ డనియెఁ గ్రక్కునఁ దల్లీ
మనమున నీ కటుఁ దోఁచినఁ, దునుమాడక గర్వ మణఁతు దుష్టాత్మకులన్.&lt;/poem&gt;|ref=203}}
{{Telugu poem|type=తే.|lines=&lt;poem&gt;ధార్తరాష్ట్రులఁ గనుఁగొన్నఁ దగినమాడ్కిఁ, బొగరుమాన్పకయున్న నాభూరిరోష
పటిమ వదలదు విను పెక్కుపల్కు లేల, పొలతి పెండిలివేళ కేఁ బోదు ననుచు.&lt;/poem&gt;|ref=204}}
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;తల్లులఁ దమ్ముని దోడ్కొని, మెల్లఁగఁ దనగుహకు నేఁగి మేలోగిరముల్
ఉల్లము రంజిల నొసఁగుచు, సల్లలితము లైనమధురసంభాషణలన్.&lt;/poem&gt;|ref=205}}
{{Telugu poem|type=వ.|lines=&lt;poem&gt;సుభద్రాభిమన్యులకు సంతోషంబు చేయుచు శశిరేఖావివాహమహోత్సవకాలంబు
నిరీక్షించుచుండె ననుచు.&lt;/poem&gt;|ref=206}}
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;మునివరుఁ డెఱిఁగించిన విని, జనమేజయధరణివిభుఁడు సంతోషితుఁ డై
అనఘాత్మ వారిచందము, వినుటకు నామదికిఁ జాల వేడుక వొడమెన్.&lt;/poem&gt;|ref=207}}
{{Telugu poem|type=కలహంసోత్సాహవృత్తము.|lines=&lt;poem&gt;సరసిజాక్ష దనుజశిక్ష సకలలోకనాయకా
శరధితల్ప నగముదాల్ప శమదమాదిసద్గుణా
హరినరాంగ భవవిభంగ అమరమౌనివందితా
కరుణశీల కనకచేల కమలప్రాణనాయకా.&lt;/poem&gt;|ref=208}}
{{Telugu poem|type=గద్య.|lines=&lt;poem&gt;ఇది  శ్రీమత్సూర్యనారాయణకరుణాకటాక్షవీక్షణాలంకార సుస్థిరామృతవాక్య
జనితరత్నాకరవంశపయఃపారావారరాకాసుధాక రాంజనేయాఖ్యతనూజ
అప్పప్పనామధేయప్రణీతం బైనశశిరేఖాపరిణయం బనుమహాప్రబంధంబునందు&lt;/poem&gt;}}
ద్వితీయాశ్వాసము.


{{Center|'''____________'''}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>cwm9blnxn8xrhimuj74xxyiq2wtfy9e</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>559993</id>
      <parentid>559992</parentid>
      <timestamp>2026-06-17T14:59:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <origin>559993</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3116" sha1="iom8o5v9e7aac67yu97bn77vth6qwhn" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{Telugu poem|type= |lines=&lt;poem&gt;బోఁడిమితో నీతమ్ముని, వేడుక లలరంగఁ జేయు వేగము గాఁగన్.&lt;/poem&gt;|ref=202}}
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;అని పల్కు పార్థురాణిం, గనుఁగొని దనుజేంద్రుఁ డనియెఁ గ్రక్కునఁ దల్లీ
మనమున నీ కటుఁ దోఁచినఁ, దునుమాడక గర్వ మణఁతు దుష్టాత్మకులన్.&lt;/poem&gt;|ref=203}}
{{Telugu poem|type=తే.|lines=&lt;poem&gt;ధార్తరాష్ట్రులఁ గనుఁగొన్నఁ దగినమాడ్కిఁ, బొగరుమాన్పకయున్న నాభూరిరోష
పటిమ వదలదు విను పెక్కుపల్కు లేల, పొలతి పెండిలివేళ కేఁ బోదు ననుచు.&lt;/poem&gt;|ref=204}}
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;తల్లులఁ దమ్ముని దోడ్కొని, మెల్లఁగఁ దనగుహకు నేఁగి మేలోగిరముల్
ఉల్లము రంజిల నొసఁగుచు, సల్లలితము లైనమధురసంభాషణలన్.&lt;/poem&gt;|ref=205}}
{{Telugu poem|type=వ.|lines=&lt;poem&gt;సుభద్రాభిమన్యులకు సంతోషంబు చేయుచు శశిరేఖావివాహమహోత్సవకాలంబు
నిరీక్షించుచుండె ననుచు.&lt;/poem&gt;|ref=206}}
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;మునివరుఁ డెఱిఁగించిన విని, జనమేజయధరణివిభుఁడు సంతోషితుఁ డై
అనఘాత్మ వారిచందము, వినుటకు నామదికిఁ జాల వేడుక వొడమెన్.&lt;/poem&gt;|ref=207}}
{{Telugu poem|type=కలహంసోత్సాహవృత్తము.|lines=&lt;poem&gt;సరసిజాక్ష దనుజశిక్ష సకలలోకనాయకా
శరధితల్ప నగముదాల్ప శమదమాదిసద్గుణా
హరినరాంగ భవవిభంగ అమరమౌనివందితా
కరుణశీల కనకచేల కమలప్రాణనాయకా.&lt;/poem&gt;|ref=208}}
{{Telugu poem|type=గద్య.|lines=&lt;poem&gt;ఇది  శ్రీమత్సూర్యనారాయణకరుణాకటాక్షవీక్షణాలంకార సుస్థిరామృతవాక్య
జనితరత్నాకరవంశపయఃపారావారరాకాసుధాక రాంజనేయాఖ్యతనూజ
అప్పప్పనామధేయప్రణీతం బైనశశిరేఖాపరిణయం బనుమహాప్రబంధంబునందు
ద్వితీయాశ్వాసము.&lt;/poem&gt;}}


{{Center|'''____________'''}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>iom8o5v9e7aac67yu97bn77vth6qwhn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శశిరేఖాపరిణయము.pdf/47</title>
    <ns>104</ns>
    <id>214307</id>
    <revision>
      <id>559997</id>
      <parentid>559829</parentid>
      <timestamp>2026-06-17T15:12:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* మూల్యాంకన చేసారు */</comment>
      <origin>559997</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3953" sha1="oxaju6ckq6sc3z60r07sy3gis1gn76v" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{Center|style=font-size:160%;|తృతీయాశ్వాసము}}
{{Css image crop
|Image = శశిరేఖాపరిణయము.pdf
|Page = 47
|bSize = 450
|cWidth = 57
|cHeight = 15
|oTop = 90
|oLeft = 207
|Location = center
|Description = 
}}
{{Telugu poem|type={{Css image crop
|Image = శశిరేఖాపరిణయము.pdf
|Page = 47
|bSize = 450
|cWidth = 57
|cHeight = 158
|oTop = 56
|oLeft = 65
|Location = left
|Description = 
}}|lines=&lt;poem&gt;


లలనాహృత్పుష్కర
లోలస్ఫుటచంచరీక లోకస్తుత్యా
పాలితసురమునిగోత్రా
నీలాంబుదరుచిరగాత్ర నీరజనేత్రా.&lt;/poem&gt;|ref=1}}
{{Telugu poem|type=వ.|lines=&lt;poem&gt;అవధరింపుము సూతుండు శౌనకాదిమహామునులకుం జెప్పెనట్లు వైశంపాయనుండు
జనమేజయున కిట్లనియె.&lt;/poem&gt;|ref=2}}
{{Telugu poem|type=చ.|lines=&lt;poem&gt;రమణి నొసంగలే దనుచు రాముఁడు పల్క సుభద్ర దీనత
న్గుములుచుఁ బుత్త్రుఁ దోడుకొని ఘోరవనాంతరసీమ కేగుట
న్గుమిగొని ద్వారకాంగనలు కొందలమంది వచించి రయ్యయో
అమవసమ బ్బటంచనగ నద్దమరేయిని బోవు టెట్లొకో.&lt;/poem&gt;|ref=3}}
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;అని కృష్ణునికాంతలకు, న్వినిపించిన లేచి వారు విస్మయమతులై
కనలుచు రామునిపత్నిం, గని యిట్లని పల్కి రాత్మగతి తెలియుటకై.&lt;/poem&gt;|ref=4}}
{{Telugu poem|type=సీ.|lines=&lt;poem&gt;వెనిమిటి నెసకొల్పి పేదరాలి సుభద్రఁ బురి వెళ్లగొట్టితే సరసిజాక్షి
ఆటప్రాయమునాఁడె యభిమన్యునకుఁ బుత్త్రి నిచ్చెద నని మాతొ నుచ్చరించి
యది మాని కురురాజుననుఁగుఁబుత్త్రుని కిచ్చుచింత దాఁ బొడమెనే దంతిగమన
కల్మిపై నాకాంక్ష గల్గెనా నీకును పంత మీడేరెనే భాసురాంగి&lt;/poem&gt;|ref=}}
{{Telugu poem|type=తే.|lines=&lt;poem&gt;అనుచుఁ గృష్ణునిభార్యలు మొనసి పలుకఁ జింతచేఁ గుంది బలరాముకాంత వారిఁ
గాంచి నిర్దోషి నగునన్నుఁ గానలేక, నిట్టు లాడంగ మీకు నో రెట్టులాడె.&lt;/poem&gt;|ref=5}}
{{Telugu poem|type=వ.|lines=&lt;poem&gt;అని మఱియు నిట్లనియె.&lt;/poem&gt;|ref=6}}
{{Telugu poem|type=సీ.|lines=&lt;poem&gt;జలజాక్షి శశిరేఖ సంభవం బాది గా నభిమన్యుఁ డల్లంఁ డౌననుచుఁ దలఁతుఁ
గూఁతురు గాండీవికోడ లాయెనటంచు మోద మందుదుఁ గాని భేద మెఱుఁగ
నక్కటా! నాకోర్కె కనుకూలముగ వచ్చు టెఱుఁగరే మీబావతెఱుఁగు మీరు
ఎఱిఁగి యెఱింగి యి ట్లేల దూరెద రమ్మ యని బాష్పజలపూరితాక్షి యగుచు&lt;/poem&gt;|ref=}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>oxaju6ckq6sc3z60r07sy3gis1gn76v</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>559998</id>
      <parentid>559997</parentid>
      <timestamp>2026-06-17T15:13:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <origin>559998</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3953" sha1="h01hrc71a4d3pfnkfs1efp8xybxhsjl" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{Center|style=font-size:160%;|తృతీయాశ్వాసము}}
{{Css image crop
|Image = శశిరేఖాపరిణయము.pdf
|Page = 47
|bSize = 450
|cWidth = 57
|cHeight = 15
|oTop = 90
|oLeft = 207
|Location = center
|Description = 
}}
{{Telugu poem|type={{Css image crop
|Image = శశిరేఖాపరిణయము.pdf
|Page = 47
|bSize = 450
|cWidth = 57
|cHeight = 158
|oTop = 56
|oLeft = 65
|Location = left
|Description = 
}}|lines=&lt;poem&gt;


లలనాహృత్పుష్కర
లోలస్ఫుటచంచరీక లోకస్తుత్యా
పాలితసురమునిగోత్రా
నీలాంబుదరుచిరగాత్ర నీరజనేత్రా.&lt;/poem&gt;|ref=1}}
{{Telugu poem|type=వ.|lines=&lt;poem&gt;అవధరింపుము సూతుండు శౌనకాదిమహామునులకుం జెప్పెనట్లు వైశంపాయనుండు
జనమేజయున కిట్లనియె.&lt;/poem&gt;|ref=2}}
{{Telugu poem|type=చ.|lines=&lt;poem&gt;రమణి నొసంగలే దనుచు రాముఁడు పల్క సుభద్ర దీనత
న్గుములుచుఁ బుత్త్రుఁ దోడుకొని ఘోరవనాంతరసీమ కేగుట
న్గుమిగొని ద్వారకాంగనలు కొందలమంది వచించి రయ్యయో
అమవసమ బ్బటంచనగ నద్దమరేయిని బోవు టెట్లొకో.&lt;/poem&gt;|ref=3}}
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;అని కృష్ణునికాంతలకు, న్వినిపించిన లేచి వారు విస్మయమతులై
కనలుచు రామునిపత్నిం, గని యిట్లని పల్కి రాత్మగతి తెలియుటకై.&lt;/poem&gt;|ref=4}}
{{Telugu poem|type=సీ.|lines=&lt;poem&gt;పెనిమిటి నెసకొల్పి పేదరాలి సుభద్రఁ బురి వెళ్లగొట్టితే సరసిజాక్షి
ఆటప్రాయమునాఁడె యభిమన్యునకుఁ బుత్త్రి నిచ్చెద నని మాతొ నుచ్చరించి
యది మాని కురురాజుననుఁగుఁబుత్త్రుని కిచ్చుచింత దాఁ బొడమెనే దంతిగమన
కల్మిపై నాకాంక్ష గల్గెనా నీకును పంత మీడేరెనే భాసురాంగి&lt;/poem&gt;|ref=}}
{{Telugu poem|type=తే.|lines=&lt;poem&gt;అనుచుఁ గృష్ణునిభార్యలు మొనసి పలుకఁ జింతచేఁ గుంది బలరాముకాంత వారిఁ
గాంచి నిర్దోషి నగునన్నుఁ గానలేక, నిట్టు లాడంగ మీకు నో రెట్టులాడె.&lt;/poem&gt;|ref=5}}
{{Telugu poem|type=వ.|lines=&lt;poem&gt;అని మఱియు నిట్లనియె.&lt;/poem&gt;|ref=6}}
{{Telugu poem|type=సీ.|lines=&lt;poem&gt;జలజాక్షి శశిరేఖ సంభవం బాది గా నభిమన్యుఁ డల్లంఁ డౌననుచుఁ దలఁతుఁ
గూఁతురు గాండీవికోడ లాయెనటంచు మోద మందుదుఁ గాని భేద మెఱుఁగ
నక్కటా! నాకోర్కె కనుకూలముగ వచ్చు టెఱుఁగరే మీబావతెఱుఁగు మీరు
ఎఱిఁగి యెఱింగి యి ట్లేల దూరెద రమ్మ యని బాష్పజలపూరితాక్షి యగుచు&lt;/poem&gt;|ref=}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>h01hrc71a4d3pfnkfs1efp8xybxhsjl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శశిరేఖాపరిణయము.pdf/48</title>
    <ns>104</ns>
    <id>214328</id>
    <revision>
      <id>560042</id>
      <parentid>559887</parentid>
      <timestamp>2026-06-17T22:05:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* మూల్యాంకన చేసారు */</comment>
      <origin>560042</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4880" sha1="j9r380tbuwhqjs5y0eut33huf7xpbny" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{Telugu poem|type=తే.|lines=&lt;poem&gt;వివశతను జెందురేవతివిధముఁ గాంచి, వారిజాక్షునిమగువలు వనటఁబొంది
గుములు గట్టుకయుండి రాసమయమునను, జలజలోచన లరుదెంచి బలునిఁ గాంచి.&lt;/poem&gt;|ref=7}}
{{Telugu poem|type=తే.|lines=&lt;poem&gt;వినుము నీమీఁద నలుకచే విసివి రాత్రి, మనసు భద్రంబు గావించి మనసుభద్ర
పుత్త్రు నభిమన్యుఁ దోడ్కొని భూరిభయద, విపినభూమికిఁ జనె నని విన్నవింప.&lt;/poem&gt;|ref=8}}
{{Telugu poem|type=వ.|lines=&lt;poem&gt;వినియు నీలాంబరుండు విననితెఱంగున నవ్వాక్యంబులు పెడచెవులం బెట్టి చెల్లెలి
పైఁ కరుణ లేకుండె నని చెప్పి వైశంపాయనుండు జనమేజయున కిట్లనియె.&lt;/poem&gt;|ref=9}}
{{Telugu poem|type=ఉ.|lines=&lt;poem&gt;క్రోధము గల్గి చెల్లెలును గొబ్బున బుత్త్రుని వెంటఁబెట్టుక
న్బాధలు పొందుచు న్వగపుఁ బాసి ఘటోత్కచుఁ జేరియుండుట
న్మాధవుఁ డాత్మలోఁ దెలిసి మర్మము రామున కీక దుష్టదు
ర్యోధనుత్రు ళ్లడంచుటకు యోచన సేయుచునుండె మౌని యై.&lt;/poem&gt;|ref=10}}
{{Telugu poem|type=న.|lines=&lt;poem&gt;ఆసమయంబున.&lt;/poem&gt;|ref=11}}
{{Telugu poem|type=సీ.|lines=&lt;poem&gt;చెలికత్తె లావేళ బలుపుత్త్రి కడ కేగి వినవమ్మ నీతండ్రి వెఱ్ఱితనము
అలసుయోధనుపక్ష మై సుభద్రను గొన్ని యవమానవాక్యంబు లతఁడు పలుక
అర్ధరాత్రంబున నభిమన్యుఁ దోడ్కొని వనభూములకు నేఁగె వారిజాక్షి
నిను లక్ష్మణునకిచ్చునియమంబుఁ గావించె నని చెప్పినంతలో నాత్మఁ గుంది&lt;/poem&gt;|ref=}}
{{Telugu poem|type=తే.|lines=&lt;poem&gt;పరవశత్వంబు నొందుచు భాసురాంగి, పైఁటకొంగును దనదుకన్నీటఁ దడిపి
మాటిమాటికి జనకునిమతముఁ దలఁచి గుట్టుతనమునఁ దనకుఁ దా నిట్టు లనియె.&lt;/poem&gt;|ref=12}}
{{Telugu poem|type=చ.|lines=&lt;poem&gt;జనకుఁడు బంధువర్గములసమ్మతి నుత్తముఁ డైనవానికిం
దనుజ నొసంగుటల్ పరమధర్మపథం బని పల్కు వాక్యముల్
వినియు సుయోధనాత్మజుని వేమరు రాముఁడు గోరు టారయన్
బనివడి యేనొనర్చుఘనపాపఫలం బని యెంచఁగాఁ దగున్.&lt;/poem&gt;|ref=13}}
{{Telugu poem|type=వ.|lines=&lt;poem&gt;అని వెండియు.&lt;/poem&gt;|ref=14}}
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;ఎక్కడిదుర్యోధనుఁడో, యెక్కడిలక్ష్మణుఁడొ వాని కే నెక్కడనో
అక్కర గల్గనివరునకు, నక్కట! ననుఁ బెండ్లిసేయ నగునే తనకున్.&lt;/poem&gt;|ref=15}}
{{Telugu poem|type=వ.|lines=&lt;poem&gt;అదియునుంగాక.&lt;/poem&gt;|ref=16}}
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;కంతుజయంతులరూపును, బంతంబునఁ గెల్వఁజాలు పార్థిని బతిగాఁ
జింతింతుఁ గాని యితరులఁ, జింతించుట యుచిత మగునె చిత్తములోనన్.&lt;/poem&gt;|ref=17}}
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;ఆయభిమన్యున కీయక, యీయన లక్ష్మణున కొసఁగి యిచ్ఛామతియై
న్యాయముఁ దప్పి నటించిన, నాయసమం బతఁడు నాకుఁ దం డ్రనఁదగునా.&lt;/poem&gt;|ref=18}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>j9r380tbuwhqjs5y0eut33huf7xpbny</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శశిరేఖాపరిణయము.pdf/49</title>
    <ns>104</ns>
    <id>214330</id>
    <revision>
      <id>560044</id>
      <parentid>559892</parentid>
      <timestamp>2026-06-17T22:10:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* మూల్యాంకన చేసారు */</comment>
      <origin>560044</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5617" sha1="tonjdsbgdkc3jr24whtq5xb677isbar" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;సుందరమూర్తి సుభద్రా, నందనుతోఁ గలసిమెలసి నవ్వెడుభాగ్యం
బందంద తలఁచి చూడఁగ, నందనిఫల మాయె నంచు నాత్మలొ నెంచున్.&lt;/poem&gt;|ref=19}}
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;మేనత్తకొడుకుకొఱకై, మే నెత్తితి నతనిరతుల మెప్పొదవంగా
మే నత్తు సేయకుండిన, మేనెత్తియు నిష్ఫలంబు మేదినిమీఁదన్.&lt;/poem&gt;|ref=20}}
{{Telugu poem|type=వ.|lines=&lt;poem&gt;అని వగచి.&lt;/poem&gt;|ref=21}}
{{Telugu poem|type=సీ.|lines=&lt;poem&gt;మఘవపౌత్రుని దొల్త మగనిగా మది నెంచి పరుని వివాహమై బ్రదికి యేమి
ఫల మని నవరత్నభవనంబులోఁ జొచ్చి నీటితోఁ దాటితో నేఁటితోను
దనుపుఁ బాసెద నంచుఁ దాలాంకువరపుత్త్రి యత్నించునంతలో యతివరుండు
దిగ్గున నటకురాఁ దెఱఁగొప్ప వీక్షించి నారదుం డని యెంచి భూరిభక్తి&lt;/poem&gt;}}
{{Telugu poem|type=తే.|lines=&lt;poem&gt;మ్రొక్కి నిలిచిన శశిరేఖమోముఁ జూచి, బాల యిటువంటిసాహసం బేలనమ్మ
పార్థతనయుని నిన్ను దంపతులు గాఁగ, తామరసచూలి నిర్మించెఁ దలిరుఁబోణి.&lt;/poem&gt;|ref=22}}
{{Telugu poem|type=తే.|lines=&lt;poem&gt;కొమరొప్ప నీదుకోరికె, సమకూడెడు దీని కింతసాహస మేలా
కమలాక్షి వినుము తెల్పెద, సుముహూర్తమువేళ కతనిఁ జూచెద వీవున్.&lt;/poem&gt;|ref=23}}
{{Telugu poem|type=వ.|lines=&lt;poem&gt;అని యిట్లు నారదుం డెఱింగించి చనిన యనంతరంబ శశిరేఖ సంతోషసాగరంబునం
దేలుచు సఖీజనంబులతో నాడుచుండె నాసమయంబున.&lt;/poem&gt;|ref=24}}
{{Telugu poem|type=తే.|lines=&lt;poem&gt;కన్యకార్థంబు బలరాముకడకుఁ జనిన, వసుధగీర్వాణు లేతెంచి వారణేంద్ర
పురము సొత్తెంచి కొలువున్నకురునరేంద్రుఁ, గాంచి యిట్లని రత్యంతకౌతుకమున.&lt;/poem&gt;|ref=25}}
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;మీ రనుప నరిగి మే మా, ద్వారకనగరంబుఁ జొచ్చి తాలాంకునకున్ 
మారాకఁ దెలుప నాతఁడు, సారెకు మీక్షేమ మడిగె సంతోషముతోన్.&lt;/poem&gt;|ref=26}}
{{Telugu poem|type=తే.|lines=&lt;poem&gt;ఇట్లు క్షేమసమాచారంబులు విచారించి మదాగమనంబునకుఁ గారణం బడిగె నా
సమయంబున మంగళద్రవ్యంబు లొసంగి భవత్సూనునకు శశిరేఖ నొసంగు మని
వేఁడిన నతం డొడంబడి దశమిముహూర్తంబు నిశ్చయంబు చేసిన విని కృష్ణుండు
సుభద్రం దోడ్కొని వచ్చి సౌభద్రునకుఁ గన్యాదానంబు సేయు మని వేఁడిన
నతండు ప్రతికూలంబుగాఁ బలికిన విని దామోదరుం డలిగిపోవుటయు సుభద్ర
బలభద్రుం బ్రార్థించినఁ గోపించి కర్ణశూలంబు లైనవాక్యంబులు పల్కిన విని
సుభద్ర యచ్చోటు వాసి పోవుటయు శినివరుం డన్నపైఁ గోపించి నిష్ఠూరంబు
లాడిన విని సంకర్షణుం డనుజుని వాక్యంబులు వినలొల్లక మమ్మిరువురం జూచి దశమి
లగ్నంబునకు ధార్తరాష్ట్రుం దోడ్కొనిర మ్మనినవిధం బంతయు సవిస్తరంబుగా
నెఱింగించి వెండియు నిట్లనిరి.&lt;/poem&gt;|ref=27}}
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;సీరాయుధుతో వియ్యము, గారవమునఁ జేయుకోర్కె కలిగిన రేపే
భూరితరవైభవంబున, ద్వారకపయనంబు సేయు ధరణీనాథా!&lt;/poem&gt;|ref=28}}
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;అని యిట్లు నేలవేల్పులు, వినిపించినఁ గురువిభుండు వికవికనగుచు&lt;/poem&gt;}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>tonjdsbgdkc3jr24whtq5xb677isbar</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శశిరేఖాపరిణయము.pdf/50</title>
    <ns>104</ns>
    <id>214331</id>
    <revision>
      <id>560045</id>
      <parentid>559895</parentid>
      <timestamp>2026-06-17T22:17:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* మూల్యాంకన చేసారు */</comment>
      <origin>560045</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5173" sha1="ku8u0cn4pdzlrec9dxvkrzt552w2czc" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{Telugu poem|type= |lines=&lt;poem&gt;న్ననుజుఁ డగుదుస్ససేనుం, గనుఁగొని ముదమంది పలికె ఘనవాక్పటిమన్.&lt;/poem&gt;|ref=29}}
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;హలపాణితోడ బాంధవ, మెలమిన్  సమకూడె నింక మేదినిమీఁదన్ 
బలు రగుశత్రులఁ జంపను, జులకన గద దీనికంటె శుభముం గలదే.&lt;/poem&gt;|ref=30}}
{{Telugu poem|type=వ.|lines=&lt;poem&gt;అని మఱియు నిట్లనియె.&lt;/poem&gt;|ref=31}}
{{Telugu poem|type=సీ.|lines=&lt;poem&gt;బలుఁడు మనయతఁడయి పాండునందనులను నిందించి పార్థునినందనునకు
నబ్జరేఖ నొసంగ నని పల్క గోవిందుఁ డన్న నొం డనలేక నరుగువిధము
నరయంగ మైత్రికి నరుదెంచుఁ గావునఁ దడవు సేయక వేగఁ దర్లవలయు
మనము వా రేకమై వనవాసు లగుపాండురాజపుత్రులఁ జంపి రాజ్యమెల్ల&lt;/poem&gt;|ref=}}
{{Telugu poem|type=తే.|lines=&lt;poem&gt;శాశ్వతంబుగ నేలెడు సమయ మబ్బె, భటవితతి నెల్ల రప్పించి పట్టణమున
సకలగృహములు వీథులు సౌధములును, బరమశృంగార మొనరింపఁ బంపు మనుజ.&lt;/poem&gt;|ref=32}}
{{Telugu poem|type=చ.|lines=&lt;poem&gt;తొలుతను బంధువర్గములఁ దోడ్కొని రమ్మనిచెప్పి పిమ్మటన్
జలజభవాననోద్భవుల శాస్త్రవిధిజ్ఞుల వైశ్యశూద్రులన్ 
పలువురఁ బుష్పవిక్రయులఁ బాటల నీటులఁ గుల్కువేశ్యలం
బిలువఁగఁబంపు వేగమునఁ బెండ్లికి రాఁదగువారి నందఱిన్.&lt;/poem&gt;|ref=33}}
{{Telugu poem|type=తే.|lines=&lt;poem&gt;కావలసినట్టి ద్రవ్యము ల్కరితురంగ, శకటవృషభోష్ట్రముల కెత్తి పరఁగె వీటఁ
గలుగు ప్రజలకు పయనము ల్దెలిపి యన్ని, పనులు నెఱవేర్చు మిఁక పెక్కుపల్కులేల.&lt;/poem&gt;|ref=34}}
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;అని సెలవిచ్చిన దుర్యో, ధనునాజ్ఞ శిరంబునందుఁ దాలిచి దుశ్శా
సనుఁ డాలాగునఁ జేసిన, పనులకు ముదమందె రాజు పార్థివనాథా.&lt;/poem&gt;|ref=35}}
{{Telugu poem|type=వ.|lines=&lt;poem&gt;అనిన విని జనమేజయుండు వైశంపాయనుని కిట్లనియె.&lt;/poem&gt;|ref=36}}
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;రాముఁడు తమలక్ష్మణునకుఁ, గోమలి నర్పించు టెఱిఁగి గోవిందుఁడు తా
నేమియుఁ బలుకక చనె నని, భూమిసురాగ్రణులు తెల్ప భూపతి మదికిన్.&lt;/poem&gt;|ref=37}}
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;తెలియక లగ్నము కొఱకై, పొలుపుగ యత్నించు రాజపుంగవుఁ గని యో
తులువా నీ కిది తగ దని, పలుకరుగా ద్రోణభీష్మబాహ్లికు లైనన్.&lt;/poem&gt;|ref=38}}
{{Telugu poem|type=వ.|lines=&lt;poem&gt;అని యిట్లడిగిన పారిక్షితునకు వైశంపాయనుం డిట్లనియె.&lt;/poem&gt;|ref=39}}
{{Telugu poem|type=చ.|lines=&lt;poem&gt;కురుపతిఁ గాంచి భీష్ముఁడును గుంభజముఖ్యులు కార్యభంగమౌ
తెఱఁగు నెఱింగి యిట్లనుచుఁ దెల్పిరి భూవర నీ వొనర్చు నీ
పరిణయయుత్సవం బిపుడు బాగుగ నుండ దదెట్టులన్న నా
కరివరయాన రామునకుఁ గల్గినయప్పుడె పార్థుపట్టికిన్.&lt;/poem&gt;|ref=40}}
{{Telugu poem|type=ఉ.|lines=&lt;poem&gt;దార యటంచుఁ బల్కి రది తప్పదు కృష్ణుఁడు సవ్యసాచిపైఁ
గూరిమి గల్గి యెల్లపుడుఁ గోర్కు లొసంగుచు నుండు నిప్పు డా&lt;/poem&gt;|ref=}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ku8u0cn4pdzlrec9dxvkrzt552w2czc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:ఆంధ్రులెవరు?.pdf/17</title>
    <ns>104</ns>
    <id>214332</id>
    <revision>
      <id>559971</id>
      <parentid>559899</parentid>
      <timestamp>2026-06-17T13:44:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vihuu18</username>
        <id>7318</id>
      </contributor>
      <comment>table lines సరిచేయబడ్డాయి</comment>
      <origin>559971</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2940" sha1="8s5exs70h8bwo5maa7gfh6l0ws84fwc" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Vihuu18&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{gap}}వచనం:— తితిక్షు కు రుశధ్రధుండు, రుశద్రధునకు హేముండు, హేమునకు సుతపుండును, సుతపునకు బలియు పుట్టిరి; ఆబలివలన అంగ, వంగ, కళింగ, సింహ్మ, పుండ్రాంధ్రులను పేర్లుగలవా రార్వురు కుమారులు పుట్టిరి. వారలు తూర్పు దేశంబునకు రాజులయి దేశంబులకు తమ తమ నామధేయంబులిడి యేలిరి. పై ప్రమాణమువలన “ఆంధ్ర” అను జాతీయులు “అంధ్ర” జాతివారలుగారనియు “ఆంధ్ర” యను రాజు తన పేరున నారాజ్యమును “ఆంధ్ర” దేశమని పిలిచి యున్నందున నాదేశప్రజలకు “ఆంధ్రు”లని పేరుగలిగినదని తెలియవలయును.&lt;br&gt;

{|
|+రాజనామములచే పిలువబడిన దేశములు, ప్రజలు
&lt;hr&gt;
|-
! వరుస నెం. !! రాజు పేరు !! రాజ్యముచేసిన ప్రదేశము నకు కలిగిన దేశనామము !! ప్రజలకు కలిగిన నామము
|-
|&lt;hr&gt;||&lt;hr&gt;||&lt;hr&gt;||&lt;hr&gt;
|-
| 1. || యయాతి కుమారుడు యదువు సంతానములో యయాతినుండి లెక్కింపగాఏడవవంశపువాడగు &lt;u&gt;కుంతలుడు&lt;/u&gt; || కుంతలదేశము || కుంతలులు
|-
| 2. || డీటో, డిటో తొమ్మిదవ వంశపువాడు &lt;u&gt;మహిష్మంతుడు&lt;/u&gt; || మాహీష్మతీపురం || మాహిష్మతులు
|-
| 3. || డిటో, డిటో క్రోష్టువు అనువాని వంశము యయాతి నుండి పదిహేనవ వంశపువాడు “విదర్భుడు&quot; || విదర్భ దేశం || విదర్భులు
|-
| 4. ||  డిటో వంశములో యయాతి నుండి లెక్కింపగా యిరువదవ వంశపువాడును విదర్భుని వంశములోనివాడును &lt;u&gt;చేది&lt;/u&gt; || చేదిదేశము || చైద్యులు
|-
| 5. || యయాతినుండి పూరుని వంశములో యిరువది రెండవ వంశపు వాడు “హస్తి” (2) || హస్తినాపురం(ఢిల్లీ) ||  
|}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>8s5exs70h8bwo5maa7gfh6l0ws84fwc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:ఆంధ్రులెవరు?.pdf/52</title>
    <ns>104</ns>
    <id>214333</id>
    <revision>
      <id>559965</id>
      <parentid>559900</parentid>
      <timestamp>2026-06-17T13:20:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vihuu18</username>
        <id>7318</id>
      </contributor>
      <origin>559965</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2591" sha1="h2otghi3kgqw0b4itx2in5c7aghap3q" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Vihuu18&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;

పరిపాలించుచుండెను. ఇట్టిస్థితిలో ఈ రాజులనందరను 'హూణ-గుర్జర'
గుంపను నొక పేరును కల్పించి మ్లేచ్చులును, హింస, దోపిడి, గృహ
దహనములు వృత్తిగా బెట్టుకొని యీ దేశమును దోచుకొనవచ్చిన
హూణులు, గూర్జరులు మొదలుగాగల వారివంశ సంభవులనుగా
వర్ణించి పాశ్చాత్య చరిత్రకారులు చరిత్రలను వ్రాసి భారతీయుల
యెడల ఘోరాపచారమొనర్చిరి. వారి ననుసరించిన హైందవ పండి
తులును వాటిని సత్యములుగా భ్రమించి వారి తర్కమునే యుపయో
గించి చరిత్రలను వ్రాసియుండిరి, ఇదంతయు శుద్దకల్పన, ఘోర మైన
అనృతము ఈ రాజులందరు “బ్రహ్మ త్ర” వంశమని పిలువబడు
[ బ్రాహ్మణవంశీయులు వారు స్మిత్ వ్రాసినటుల నాగార్ బ్రాహ్మణులు
కారు నాగార్ బ్రాహ్మణులనగా ఉత్తర దేశములో బట్టలు నేయు
&quot;సాలీలు” బట్టలకు రంగులను వేయు &quot;రంగ రాజులు” తాము నాగారు
బ్రాహ్మణులమని చెప్పుకొందురని “స్మిత్తే” వ్రాసియున్నాడు.
దేశము స్వతంత్రముగా నున్న యెడల యిట్టి తప్పుడు చరిత్రలు వ్రాయ
సావకాశముండెకిది కాదు, దేశపరాధీనతయే నిట్టి యసత్యమై 'హేయ
మైన చరిత్రలు వ్రాయువారికి ప్రోత్సాహ మిచ్చినది.
భారత

{{Css image crop
|Image = ఆంధ్రులెవరు?.pdf
|Page = 52
|bSize = 597
|cWidth = 150
|cHeight = 120
|oTop = 404
|oLeft = 233
|Location = center
|Description = 
}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>h2otghi3kgqw0b4itx2in5c7aghap3q</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శశిరేఖాపరిణయము.pdf/51</title>
    <ns>104</ns>
    <id>214335</id>
    <revision>
      <id>560047</id>
      <parentid>559912</parentid>
      <timestamp>2026-06-17T22:30:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* మూల్యాంకన చేసారు */</comment>
      <origin>560047</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4992" sha1="9isyr1zfz8a3yn76lxsbl94n81tinji" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{Telugu poem|type= |lines=&lt;poem&gt;సీరియు నీహితుం డగుచుఁ జేడె నొసంగెద నంచుఁ బల్కిన
న్ఫారము ముట్టనేర దది పంకజనాభుఁడు సమ్మతింపమిన్.&lt;/poem&gt;|ref=41}}
{{Telugu poem|type=వ.|lines=&lt;poem&gt;అదియునుంగాక.&lt;/poem&gt;|ref=42}}
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;భూధరముల్ చలియించిన, నాధారము దప్పి భానుఁ డవనిం బడిన
న్పాథోధు లింకిపోయిన, మాధవుఁ డాపార్థు విడిచి మనవశ మగునే.&lt;/poem&gt;|ref=43}}
{{Telugu poem|type=ఉ.|lines=&lt;poem&gt;ఎక్కువమాట లేమిటికి నిందుకులోద్భవ నీదుపట్టికిన్
దక్కదు యిందురేఖ హరి ధర్మవిధిజ్ఞుఁడు ఒప్పకున్న నీ
విక్కడిబంధువర్గముల నెల్లను దోడ్కొని పెండ్లి కేఁగినన్
పక్కున నవ్వరే జనులు బాంధవులందఱు నింద సేయరే.&lt;/poem&gt;|ref=44}}
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;బలరాము నమ్మిపోయినఁ, బలుచనయగు టింతె దీని భావములోనన్
దలఁపకు మన లక్ష్మణునకు, గలుగుదు రెచ్చోటనైనఁ గమలదళాక్షుల్&lt;/poem&gt;|ref=45}}
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;ఇప్పగిది ద్రోణభీష్ములు, చెప్పిన విని కురువిభుండు సింహాసనమున్
గుప్పునఁ దట్టుచుఁ గోపం, బుప్పతిలం బలికె సకలయోధులు వినఁగాన్.&lt;/poem&gt;|ref=46}}
{{Telugu poem|type=సీ.|lines=&lt;poem&gt;ఎఱుఁగుదు నేను మీయిరువురతెఱఁగెల్లఁ బరగఁ బాండవపక్షపాతు లగుట
దిగ్విజయంబుగా దీవించు టావంక దూషించు టీవంక దుష్టు లనుచు
భావించి చూడఁగా జీవించు టీవంక యావంక విశ్వాస మతిశయిల్లు
దివ్యతరం బైనదేహంబు లీవంక యావంకఁ జిత్తంబు లలరుచుండు&lt;/poem&gt;|ref=}}
{{Telugu poem|type=తే.|lines=&lt;poem&gt;నెట్టికార్యంబుఁ దలఁచి నెదురవచ్చి, చెడును జెడు నంచు విఘ్నముల్ సేతు రెపుడు
వెడలిపొ మ్మన్నఁ బాండవు లడవి కేఁగి, రిట్లు పట్టంగఁబడరు వా రెంచిచూడ.&lt;/poem&gt;|ref=47}}
{{Telugu poem|type=ఉ.|lines=&lt;poem&gt;ఎక్కువ యైన కార్యమున కేము ప్రయత్నము చేసినప్పుడున్ 
గ్రక్కున వచ్చి పల్కుదురు కా దని మావెనువెంట వత్తు రిం
కెక్కడఁ జొత్తు మేది తెఱు వీముదిపోరును మాన్ప శక్యమా
బొక్కను దూరిన న్విడరు పూర్వము నే నొనరించుపాపమో.&lt;/poem&gt;|ref=48}}
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;మాటలు నేర్చినకతమున, మేటిధనుర్ధరుల కైన మిక్కిలిభయమౌ
మాటలు సెప్పుచు దబ్బున, కోటలు దాఁటుదురు పనికిఁ గొఱ దా రగుచున్.&lt;/poem&gt;|ref=49}}
{{Telugu poem|type=వ.|lines=&lt;poem&gt;అని మఱియును.&lt;/poem&gt;|ref=50}}
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;యాదవు లే మొకటగుటన్, భేదము గావింపఁ దలఁచి భీతిజనింపన్ 
వాదింతురు మిమ్మేమన, రా దని నే నూరకున్న లక్ష్యము లేకన్.&lt;/poem&gt;|ref=51}}
{{Telugu poem|type=వ.|lines=&lt;poem&gt;అని వెండియు నిట్లనియె.&lt;/poem&gt;|ref=52}}
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;నేమాధికు లని మిమ్మున్, బ్రేమాతిశయంబు సేయ బేలత్వముతో
మీ మీహృదయము లరయగ, గోముఖవ్యాఘ్రంబు లనుచుఁ గురుపతి మఱియున్.&lt;/poem&gt;|ref=53}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>9isyr1zfz8a3yn76lxsbl94n81tinji</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శశిరేఖాపరిణయము.pdf/52</title>
    <ns>104</ns>
    <id>214337</id>
    <revision>
      <id>560048</id>
      <parentid>559917</parentid>
      <timestamp>2026-06-17T22:36:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* మూల్యాంకన చేసారు */</comment>
      <origin>560048</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5092" sha1="3i9soh8sj1qopv1s19lnq64p55dal56" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{Telugu poem|type=ఉ.|lines=&lt;poem&gt;అర్జునుఁ డైననేమి హరుఁ డైన మురాంతకుఁ డైన నేమి య
త్యూర్జితశస్త్రసంపదల నొప్పిన సౌబలసైంధవాదులున్ 
నిర్జరనాథసన్నిభుఁడు నీరజబాంధవపుత్త్రుఁ డుండ నీ
కర్జము లేల చెప్పెదరు గాంగతనూభవ కుంభసంభవా!&lt;/poem&gt;|ref=54}}
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;పని సాగనిండు మా కిదె, కనకస్నానంబు మీరు గావించుక్రియన్ 
మనమున నెంచెద భుక్తికిఁ, గొనుఁ డిచ్చెదఁ గొఱఁతపడిన గొబ్బున మీకున్.&lt;/poem&gt;|ref=55}}
{{Telugu poem|type=వ.|lines=&lt;poem&gt;అని పల్కి సుయోధనుండు వెండియు నిట్లనియె.&lt;/poem&gt;|ref=56}}
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;ఉసికూఁత లింకఁ గూసినఁ, బశుపతిపాదంబు లాన ప్రాణంబులతోఁ
గుశలముగ బ్రతుక లే రిఁక, వసియింపక లేచిపొండు వదరకుఁ డిచటన్.&lt;/poem&gt;|ref=57}}
{{Telugu poem|type=సీ.|lines=&lt;poem&gt;బలరాముఁ డొకఁడు మాపర మైన కార్యముల్ సఫలంబు లగుగాక విఫలమగునె
పెండ్లిఁ జూడఁగ మీకుఁ బ్రీతి గల్గిన రండు కల్గకుండిన నిండ్లకడకుఁ బొండు
మీరు రాకుండిన మిక్కిలిక్షేమంబు విఘ్న మించుక లేక లగ్న మగును
మావెంట మీరు రా మర్కటశతకంబు గుంపుబాయక జతఁ గూడినట్టు&lt;/poem&gt;|ref=}}
{{Telugu poem|type=తే.|lines=&lt;poem&gt;లనుచు బహునిష్ఠురోక్తుల నాడుచున్న, యధిపుఁ డైనట్టికురుపతియాననంబుఁ
గాంచి సిగ్గును గోపంబుఁ గడలుకొనఁగఁ, బలికి రప్పుడు భీష్ముడు బాణగురుఁడు.&lt;/poem&gt;|ref=58}}
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;కాలుఁడు ప్రేరేపఁగ నీ, వీలాగునఁ బెద్దపిన్న లెఱుఁగక బల్కే
వేలా దుర్యోధన నీ, కాలము సమకూడినట్లు గనఁబడె మాకున్.&lt;/poem&gt;|ref=59}}
{{Telugu poem|type=ఉ.|lines=&lt;poem&gt;భానుతనూజుఁడు న్శకుని పల్కినపల్కులు పథ్య మంచు నీ
వీనులఁ జేర్చి యెల్లపుడు వీరిఁడి కార్యము లాచరించుచో
మానవనాథ నీ కిదియు మంచిది గా దాని బుద్ధి చెప్పినన్ 
మానసమందు నిప్పు లిడుమాడ్కిఁ గనంబడె నీకు దుర్మతీ.&lt;/poem&gt;|ref=60}}
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;నాగారిగమనుఁ డొప్పమి, సాగదు లగ్నం బటంచుఁ జయ్యనఁ దెలుపన్ 
రోగికిఁ బథ్యాన్నం బిడు, లాగున నీమదికిఁ దోఁచెరా పాపాత్మా.&lt;/poem&gt;|ref=61}}
{{Telugu poem|type=ఉ.|lines=&lt;poem&gt;పెక్కులు పల్క నేమిటికిఁ బెండ్లిని జూడఁగ మేము రాము నీ
కక్కఱగల్గుబంధువుల నందఱఁ దోడ్కొనిపొమ్ము కార్యమున్
జక్కఁగఁ జేసుకొ మ్మనుచు సభ్యులు చుట్టలు చూచుచుండ వా
రక్కడ నుండక న్వెడలి రాగ్రహరోషకషాయితాక్షులై.&lt;/poem&gt;|ref=62}}
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;అట్టిసమయంబున.&lt;/poem&gt;|ref=63}}
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;గురుఁడును శంతనుపుత్రుం, డిరువురు దక్కంగ భూసురేంద్రులు నృపులున్ 
పురజను లందఱు లక్ష్మణు, పరిణయవీక్షాత్ము లగుచు బహువేడుకతోన్.&lt;/poem&gt;|ref=64}}
{{Telugu poem|type=వ.|lines=&lt;poem&gt;అత్యంతముదంబునం బొదలుచుండి రాసమయంబున.&lt;/poem&gt;|ref=65}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>3i9soh8sj1qopv1s19lnq64p55dal56</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శశిరేఖాపరిణయము.pdf/53</title>
    <ns>104</ns>
    <id>214338</id>
    <revision>
      <id>560049</id>
      <parentid>559919</parentid>
      <timestamp>2026-06-17T22:43:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* మూల్యాంకన చేసారు */</comment>
      <origin>560049</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5210" sha1="5m7sfhyjr2i1z71v1xtxy8w7pxs2l3l" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{Telugu poem|type=సీ.|lines=&lt;poem&gt;పాండ్యపౌండ్రవిదర్భబంగాళనృపతులు గజతురగాందోళికముల నెక్కి
వచ్చిరి వేగమె వంగకళింగాంగరాజు లేతెంచి రాలగ్నమునకు
మాళవమలయాళమగధనేపాళాధిపతులు దంపతులతో భద్రదంతి 
యూధంబు లెక్కి రాయోధులతోఁ గూడఁ బరతెంచెఁ గాశ్మీరధరణివిభుఁడు&lt;/poem&gt;|ref=}}
{{Telugu poem|type=తే.|lines=&lt;poem&gt;మఱియు గాంధారకోసలమనుజపతులు,ద్రవిడకొంకణటెంకణధరణివిభులు
వత్సమత్స్యకరూశాంధ్రవసుమతీశు, లవని గంపింప వచ్చి రాహస్తిపురికి.&lt;/poem&gt;|ref=66}}
{{Telugu poem|type=వ.|lines=&lt;poem&gt;ఆసమయంబున.&lt;/poem&gt;|ref=67}}
{{Telugu poem|type=తే.|lines=&lt;poem&gt;సర్పకేతనుఁ డత్యంతసంతసమునఁ, బప్పు కలమాన్న మొబ్బట్లు పాయసంబు
లాజ్యధారాప్రవాహమై భోజ్య మమర, ధరణిసురులకుఁ జేసె సంతర్పణంబు.&lt;/poem&gt;|ref=68}}
{{Telugu poem|type=వ.|lines=&lt;poem&gt;ఇట్లు సంతర్పణంబు గావించి భోజనానంతరంబునఁ దాంబూలగంధమాల్య
వస్త్రభూషణంబులఁ దృప్తులంజేసి ప్రయాణోత్సవంబు సాటించి రాసమయంబున
భానునందనబృహద్బలవృషసేనవివింశత్యగ్నికోపసుశర్మశకునిజయద్రథభూరి
శ్రవకృపాచార్యద్రౌణిసోమదత్తాదిరథికవరులు పుత్త్రమిత్రకళత్రంబులతో
రథాశ్వాదివాహనంబు లారోహించి రాసమయంబున ధార్తరాష్ట్రుం డొక్కరథం
బుపైఁ గూర్చుండె నప్పు డంతఃపురకాంత లందలంబుల వసియించి యేతేర లక్ష్మణుం 
డొక్కమహాగజంబుపైఁ గూర్చుండె నివ్విధంబున దుర్యోధనుండు బంధువర్గంబులం
గలిసి బ్రాహ్మణవైశ్యశూద్రవైతాళికవారాంగనాదినివహంబుతోఁ బృథివి కంపింపఁ
బురంబు వెడలె నప్పుడు.&lt;/poem&gt;|ref=69}}
{{Telugu poem|type=సీ.|lines=&lt;poem&gt;శ్రీరస్తు తే యంచు క్షితిసురశ్రేష్ఠులు చెలఁగి పల్మారు నాశీర్వదింప
ధృతరాష్ట్రుగర్భవిస్తృతవార్ధిచంద్రమ యని వందిమాగధు ల్వినతి సేయ
హస్తిపురాధీశ యమరేంద్రసంకాశ యనుచు వైతాళికుల్ ఘనతఁ బొగడ
ఫణిహారు లొకలక్ష బంగారుబెత్తము బట్టి ముందఱ బరాబరులు సేయ&lt;/poem&gt;|ref=}}
{{Telugu poem|type=తే.|lines=&lt;poem&gt;తుడుము తమ్మెట ఢక్కి తుత్తుంభికలును, ఝర్ఝరీభేరిమర్ధలఝల్లరీలు
మొదలయినవాద్యనాదముల్ మ్రోయుచుండ, ద్వారవతిఁ జేరె నవమి కాధరణివిభుఁడు.&lt;/poem&gt;|ref=}70}
{{Telugu poem|type=వ.|lines=&lt;poem&gt;ఇవ్విధంబున.&lt;/poem&gt;|ref=71}}
{{Telugu poem|type=మ.|lines=&lt;poem&gt;కురురాజేంద్రుఁడు వచ్చురాక బలుఁ డాగోవిందుతోఁ దెల్పక
న్పరమామోదముఁ బొంది బ్రాహ్మణులతో బాహూద్భవశ్రేణితో
సరసాగ్రేసరు లైనబాంధవులతో సామంతయూథంబుతోఁ 
దరుణీబృందముతో రథాశ్వములతో దంతావళశ్రేణితోన్.&lt;/poem&gt;|ref=72}}
{{Telugu poem|type=వ.|lines=&lt;poem&gt;ఎదురుకొని ధార్తరాష్ట్రుం గాంచి కుశలసమాచారంబు లడిగి తదనంతరంబ భూరి
భేరీరవంబులు వెలంగ వందిమాగధులు కైవారంబులు సేయ వారాంగనలు నాట్యం&lt;/poem&gt;|ref=}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>5m7sfhyjr2i1z71v1xtxy8w7pxs2l3l</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>560050</id>
      <parentid>560049</parentid>
      <timestamp>2026-06-17T22:44:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <origin>560050</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5210" sha1="pon5x8sul0sjxwexdhndw8kaap6mpqo" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{Telugu poem|type=సీ.|lines=&lt;poem&gt;పాండ్యపౌండ్రవిదర్భబంగాళనృపతులు గజతురగాందోళికముల నెక్కి
వచ్చిరి వేగమె వంగకళింగాంగరాజు లేతెంచి రాలగ్నమునకు
మాళవమలయాళమగధనేపాళాధిపతులు దంపతులతో భద్రదంతి 
యూధంబు లెక్కి రాయోధులతోఁ గూడఁ బరతెంచెఁ గాశ్మీరధరణివిభుఁడు&lt;/poem&gt;|ref=}}
{{Telugu poem|type=తే.|lines=&lt;poem&gt;మఱియు గాంధారకోసలమనుజపతులు,ద్రవిడకొంకణటెంకణధరణివిభులు
వత్సమత్స్యకరూశాంధ్రవసుమతీశు, లవని గంపింప వచ్చి రాహస్తిపురికి.&lt;/poem&gt;|ref=66}}
{{Telugu poem|type=వ.|lines=&lt;poem&gt;ఆసమయంబున.&lt;/poem&gt;|ref=67}}
{{Telugu poem|type=తే.|lines=&lt;poem&gt;సర్పకేతనుఁ డత్యంతసంతసమునఁ, బప్పు కలమాన్న మొబ్బట్లు పాయసంబు
లాజ్యధారాప్రవాహమై భోజ్య మమర, ధరణిసురులకుఁ జేసె సంతర్పణంబు.&lt;/poem&gt;|ref=68}}
{{Telugu poem|type=వ.|lines=&lt;poem&gt;ఇట్లు సంతర్పణంబు గావించి భోజనానంతరంబునఁ దాంబూలగంధమాల్య
వస్త్రభూషణంబులఁ దృప్తులంజేసి ప్రయాణోత్సవంబు సాటించి రాసమయంబున
భానునందనబృహద్బలవృషసేనవివింశత్యగ్నికోపసుశర్మశకునిజయద్రథభూరి
శ్రవకృపాచార్యద్రౌణిసోమదత్తాదిరథికవరులు పుత్త్రమిత్రకళత్రంబులతో
రథాశ్వాదివాహనంబు లారోహించి రాసమయంబున ధార్తరాష్ట్రుం డొక్కరథం
బుపైఁ గూర్చుండె నప్పు డంతఃపురకాంత లందలంబుల వసియించి యేతేర లక్ష్మణుం 
డొక్కమహాగజంబుపైఁ గూర్చుండె నివ్విధంబున దుర్యోధనుండు బంధువర్గంబులం
గలిసి బ్రాహ్మణవైశ్యశూద్రవైతాళికవారాంగనాదినివహంబుతోఁ బృథివి కంపింపఁ
బురంబు వెడలె నప్పుడు.&lt;/poem&gt;|ref=69}}
{{Telugu poem|type=సీ.|lines=&lt;poem&gt;శ్రీరస్తు తే యంచు క్షితిసురశ్రేష్ఠులు చెలఁగి పల్మారు నాశీర్వదింప
ధృతరాష్ట్రుగర్భవిస్తృతవార్ధిచంద్రమ యని వందిమాగధు ల్వినతి సేయ
హస్తిపురాధీశ యమరేంద్రసంకాశ యనుచు వైతాళికుల్ ఘనతఁ బొగడ
ఫణిహారు లొకలక్ష బంగారుబెత్తము బట్టి ముందఱ బరాబరులు సేయ&lt;/poem&gt;|ref=}}
{{Telugu poem|type=తే.|lines=&lt;poem&gt;తుడుము తమ్మెట ఢక్కి తుత్తుంభికలును, ఝర్ఝరీభేరిమర్ధలఝల్లరీలు
మొదలయినవాద్యనాదముల్ మ్రోయుచుండ, ద్వారవతిఁ జేరె నవమి కాధరణివిభుఁడు.&lt;/poem&gt;|ref=70}}
{{Telugu poem|type=వ.|lines=&lt;poem&gt;ఇవ్విధంబున.&lt;/poem&gt;|ref=71}}
{{Telugu poem|type=మ.|lines=&lt;poem&gt;కురురాజేంద్రుఁడు వచ్చురాక బలుఁ డాగోవిందుతోఁ దెల్పక
న్పరమామోదముఁ బొంది బ్రాహ్మణులతో బాహూద్భవశ్రేణితో
సరసాగ్రేసరు లైనబాంధవులతో సామంతయూథంబుతోఁ 
దరుణీబృందముతో రథాశ్వములతో దంతావళశ్రేణితోన్.&lt;/poem&gt;|ref=72}}
{{Telugu poem|type=వ.|lines=&lt;poem&gt;ఎదురుకొని ధార్తరాష్ట్రుం గాంచి కుశలసమాచారంబు లడిగి తదనంతరంబ భూరి
భేరీరవంబులు వెలంగ వందిమాగధులు కైవారంబులు సేయ వారాంగనలు నాట్యం&lt;/poem&gt;|ref=}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>pon5x8sul0sjxwexdhndw8kaap6mpqo</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>560051</id>
      <parentid>560050</parentid>
      <timestamp>2026-06-17T22:44:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <origin>560051</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5210" sha1="0acsqbh1btcyj8hjhxpnk1ifbtyylla" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{Telugu poem|type=సీ.|lines=&lt;poem&gt;పాండ్యపౌండ్రవిదర్భబంగాళనృపతులు గజతురగాందోళికముల నెక్కి
వచ్చిరి వేగమె వంగకళింగాంగరాజు లేతెంచి రాలగ్నమునకు
మాళవమలయాళమగధనేపాళాధిపతులు దంపతులతో భద్రదంతి 
యూథంబు లెక్కి రాయోధులతోఁ గూడఁ బరతెంచెఁ గాశ్మీరధరణివిభుఁడు&lt;/poem&gt;|ref=}}
{{Telugu poem|type=తే.|lines=&lt;poem&gt;మఱియు గాంధారకోసలమనుజపతులు,ద్రవిడకొంకణటెంకణధరణివిభులు
వత్సమత్స్యకరూశాంధ్రవసుమతీశు, లవని గంపింప వచ్చి రాహస్తిపురికి.&lt;/poem&gt;|ref=66}}
{{Telugu poem|type=వ.|lines=&lt;poem&gt;ఆసమయంబున.&lt;/poem&gt;|ref=67}}
{{Telugu poem|type=తే.|lines=&lt;poem&gt;సర్పకేతనుఁ డత్యంతసంతసమునఁ, బప్పు కలమాన్న మొబ్బట్లు పాయసంబు
లాజ్యధారాప్రవాహమై భోజ్య మమర, ధరణిసురులకుఁ జేసె సంతర్పణంబు.&lt;/poem&gt;|ref=68}}
{{Telugu poem|type=వ.|lines=&lt;poem&gt;ఇట్లు సంతర్పణంబు గావించి భోజనానంతరంబునఁ దాంబూలగంధమాల్య
వస్త్రభూషణంబులఁ దృప్తులంజేసి ప్రయాణోత్సవంబు సాటించి రాసమయంబున
భానునందనబృహద్బలవృషసేనవివింశత్యగ్నికోపసుశర్మశకునిజయద్రథభూరి
శ్రవకృపాచార్యద్రౌణిసోమదత్తాదిరథికవరులు పుత్త్రమిత్రకళత్రంబులతో
రథాశ్వాదివాహనంబు లారోహించి రాసమయంబున ధార్తరాష్ట్రుం డొక్కరథం
బుపైఁ గూర్చుండె నప్పు డంతఃపురకాంత లందలంబుల వసియించి యేతేర లక్ష్మణుం 
డొక్కమహాగజంబుపైఁ గూర్చుండె నివ్విధంబున దుర్యోధనుండు బంధువర్గంబులం
గలిసి బ్రాహ్మణవైశ్యశూద్రవైతాళికవారాంగనాదినివహంబుతోఁ బృథివి కంపింపఁ
బురంబు వెడలె నప్పుడు.&lt;/poem&gt;|ref=69}}
{{Telugu poem|type=సీ.|lines=&lt;poem&gt;శ్రీరస్తు తే యంచు క్షితిసురశ్రేష్ఠులు చెలఁగి పల్మారు నాశీర్వదింప
ధృతరాష్ట్రుగర్భవిస్తృతవార్ధిచంద్రమ యని వందిమాగధు ల్వినతి సేయ
హస్తిపురాధీశ యమరేంద్రసంకాశ యనుచు వైతాళికుల్ ఘనతఁ బొగడ
ఫణిహారు లొకలక్ష బంగారుబెత్తము బట్టి ముందఱ బరాబరులు సేయ&lt;/poem&gt;|ref=}}
{{Telugu poem|type=తే.|lines=&lt;poem&gt;తుడుము తమ్మెట ఢక్కి తుత్తుంభికలును, ఝర్ఝరీభేరిమర్ధలఝల్లరీలు
మొదలయినవాద్యనాదముల్ మ్రోయుచుండ, ద్వారవతిఁ జేరె నవమి కాధరణివిభుఁడు.&lt;/poem&gt;|ref=70}}
{{Telugu poem|type=వ.|lines=&lt;poem&gt;ఇవ్విధంబున.&lt;/poem&gt;|ref=71}}
{{Telugu poem|type=మ.|lines=&lt;poem&gt;కురురాజేంద్రుఁడు వచ్చురాక బలుఁ డాగోవిందుతోఁ దెల్పక
న్పరమామోదముఁ బొంది బ్రాహ్మణులతో బాహూద్భవశ్రేణితో
సరసాగ్రేసరు లైనబాంధవులతో సామంతయూథంబుతోఁ 
దరుణీబృందముతో రథాశ్వములతో దంతావళశ్రేణితోన్.&lt;/poem&gt;|ref=72}}
{{Telugu poem|type=వ.|lines=&lt;poem&gt;ఎదురుకొని ధార్తరాష్ట్రుం గాంచి కుశలసమాచారంబు లడిగి తదనంతరంబ భూరి
భేరీరవంబులు వెలంగ వందిమాగధులు కైవారంబులు సేయ వారాంగనలు నాట్యం&lt;/poem&gt;|ref=}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>0acsqbh1btcyj8hjhxpnk1ifbtyylla</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శశిరేఖాపరిణయము.pdf/54</title>
    <ns>104</ns>
    <id>214339</id>
    <revision>
      <id>560052</id>
      <parentid>559941</parentid>
      <timestamp>2026-06-17T22:51:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* మూల్యాంకన చేసారు */</comment>
      <origin>560052</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4669" sha1="dx0zgf534sju0k6pk9d6qe0xhrm2jso" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{Telugu poem|type= |lines=&lt;poem&gt;బులు గావింప పరశుపట్టిసభిండివాలాదియాయుధంబులు ధరించి వీరభటులు నడువ
సంకర్షణుండు దుర్యోధనుం దోడ్కొనివచ్చుసమయంబున.&lt;/poem&gt;|ref=73}}
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;ద్వారకనగరంబునఁగల, నారీమణు లాత్మ నలరి నవరత్నములన్ 
దీరిన సౌధాంతరములఁ జేరి తదాలోకనంబు చేయుచుఁ దమలోన్.&lt;/poem&gt;|ref=74}}
{{Telugu poem|type=న.|lines=&lt;poem&gt;చెలియా కన్గొను హస్తికక్ష్యసిడముం జెన్నొందునాతేరుపై
గలవాఁ డంబుజమిత్రదత్తవరసత్కారంబుచేఁ గుంతికిన్
దొలుచూ లీతఁడు సూతపుత్త్రుఁ డనఁగా దుర్యోధనుం జేరి యా
బలభిత్సూనుని నాజి గెల్తు ననుచు న్భాసిల్లుఁ గర్ణాఖ్యలోన్.&lt;/poem&gt;|ref=75}}
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;అతిరమ్యం బగురథమున, సతియుతుఁడై వచ్చువాఁడు సభలోఁ గృష్ణ
న్మతిఁ గ్రొవ్వి చీర లొలిచినఁ, బతితుఁడు దుశ్శాసనుండు పద్మదళాక్షీ.&lt;/poem&gt;|ref=76}}
{{Telugu poem|type=మ.|lines=&lt;poem&gt;తురగారూఢులు చుట్టునుం గొలువ ఖద్యోప్రభాతుల్యమౌ
నరదం బందు వసించి వచ్చుకఠినుం డబ్జాక్షి వీఁడేకదా
కరుణాసాగరు లైన పాండుసుతులం గాపట్యనెత్తంబుతో
సిరికిం బాసినదుష్టచిత్తు శకునిన్ శీఘ్రంబె వీక్షింపుమా.&lt;/poem&gt;|ref=77}}
{{Telugu poem|type=తే.|lines=&lt;poem&gt;సింహలాంగూలభూషితసిడము కలుగు
రథమునం దభ్రమణిమాడ్కి రహి వహించి
చూడ్కులకు వేడ్క మిఱుమిట్లు చొనుపు నతఁడు
ద్రోణసుతుఁ డశ్వత్థామ తోయజాక్షి.&lt;/poem&gt;|ref=78}}
{{Telugu poem|type=ఉ.|lines=&lt;poem&gt;బంగరుగోవృషధ్వజము భాసిలుదివ్యరథంబుమీఁద సా
రంగధరుండు నాఁ బరగి రాజిత మౌఘనబాణశస్త్రపా
రంగతుఁ డై మహిం గలుగురాజులకెల్లను శిక్ష సెప్పువాఁ
డంగన చూచితే కృపుఁ డహస్కరతేజుఁ డరాతిరాత్రికిన్&lt;/poem&gt;|ref=79}}
{{Telugu poem|type=మ.|lines=&lt;poem&gt;ఉరగేంద్రధ్వజ మొప్పియున్నరథమం దుల్లాసియై సారెకున్
దరహాసద్యుతు లుప్పతిల్ల మమతం దాలాంకు వీక్షించుచుం
బరమానందము నొంది బాంధవులతో భద్రేభయూథంబుతోఁ
దురగశ్రేణితొ వచ్చుదుష్టుఁ డతఁడే దుర్యోధనుం డంగనా.&lt;/poem&gt;|ref=80}}
{{Telugu poem|type=వ.|lines=&lt;poem&gt;నవరత్నస్థగితం బైనరథంబున నర్కుపగిదిం దోఁచు నతని.&lt;/poem&gt;|ref=81}}
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;మేరునగధైర్యధుర్యుని, సారసరిపువంశవార్థిచంద్రోదయునిన్ 
వారిజముఖి వీక్షించితె, భూరిభుజాటోపబలుని భూరిశ్రవునిన్.&lt;/poem&gt;|ref=82}}
{{Telugu poem|type=చ.|lines=&lt;poem&gt;కనకమణీమయాభరణకాంతులు దిక్కులు నిండ సారెకు
న్నినరుచి నడ్డగించుమదమేనుఁగుమీఁద వసించునాతఁడే&lt;/poem&gt;|ref=}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>dx0zgf534sju0k6pk9d6qe0xhrm2jso</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 1/సంచిక 2/క్షాత్రయుగమునాటి హింద్వార్యులు-వారియాహారము</title>
    <ns>0</ns>
    <id>214344</id>
    <revision>
      <id>559952</id>
      <parentid>559942</parentid>
      <timestamp>2026-06-17T12:03:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Rajasekhar1961, పేజీ [[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 1/సంచిక 2/క్షాత్రయుగమునాటి హింద్వార్యులు-వారియాహారము)]] ను [[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 1/సంచిక 2/క్షాత్రయుగమునాటి హింద్వార్యులు-వారియాహారము]] కు దారిమార్పు లేకుండా తరలించారు</comment>
      <origin>559942</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1109" sha1="ss5gckor73d0fvevao8jduibkz3jlpy" xml:space="preserve">{{తలకట్టు
 | శీర్షిక = [[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 1/సంచిక 2|సంచిక 2]]
 | రచయిత = మాడపాటి హనుమంతరావు
 | అనువాదం=
 | విభాగము  =  
 | ముందరి = [[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 1/సంచిక 2/పుస్తకసాంగత్యము (పద్యములు)|పుస్తకసాంగత్యము (పద్యములు)]] 
 | తదుపరి = [[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 1/సంచిక 2/గ్రంథాలయోద్యమము, బరోడా|గ్రంథాలయోద్యమము, బరోడా ]]
 | వివరములు = 
 |సంవత్సరం=1916
}}
&lt;pages index=&quot;Grandaalaya Sarvasvamu - Vol.1, No.2 (1916).pdf&quot; from=43 = to=51 tosection=&quot;51A&quot;/&gt;

[[వర్గం:గ్రంథాలయ సర్వస్వము-రచనలు]]
[[వర్గం:చరిత్ర]]</text>
      <sha1>ss5gckor73d0fvevao8jduibkz3jlpy</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:లక్ష్మణరాయ వ్యాసావళి.pdf/255</title>
    <ns>104</ns>
    <id>214345</id>
    <revision>
      <id>559958</id>
      <timestamp>2026-06-17T12:45:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>శ్రీరామమూర్తి</username>
        <id>1517</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>559958</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4116" sha1="1aofn6cb71icd9ah8dr5adgoj6ggpyq" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;శ్రీరామమూర్తి&quot; /&gt;{{rh|32]|మేరుప్రదేశము|249}}&lt;/noinclude&gt;యానందమును ఉత్సాహమును కలుగునో చదువరులే యోజించు కొనియెదరుగాక ధ్రువప్రదేశమందలి వర్ణనీయమైన యీ యుష స్సౌందర్యమును డాక్టర్ వారన్ ఇట్లు వర్ణించియున్నాఁడు : -

&quot;రాత్రి మొదట నాకాశమునఁ గ్రిందిభాగమున అనగా క్షితిజము నొద్ద నొకయపూర్వతేజఃపుంజము ఈషత్ దృశ్యమాన మగును. అది మొదట నక్షత్రముల తేజస్సును కొంచెము లోపింపఁజేసి క్రమక్రమముగా వృద్ధియై యింకను చీకటితో గ్రమ్మియున్న క్షితిజమును అంటి వంకరగానున్న వృత్తరూపమున నాకాశమున ప్రదక్షిణము చేయ సాగును. 60 గడియలలో నొక ప్రదక్షిణము ముగించి బయలుదేరిన స్థలమునకుఁ దిరిగివచ్చును. అంత వాని తేజస్సభివృద్ధియై మఱికొన్ని నక్షత్రముల నణఁచివేయును. త్వరలోనె యీ తేజోగోళము పెరిగి ముత్యపువన్నె ధరించి దేదీప్యమానమై ప్రతిక్షణమునకు వృద్ధిఁజెందుచు బయలుదేరఁగా దానిమౌక్తికశ్వేతిమ యంతకంతకు నుజ్జ్వలమై నీల, పీతవర్ణములు గలదియై చివరకు నారక్తతం జెందును. గాలియు మేఘములును ప్రకాశపరావర్తనమునకు ననుకూలముగా నున్నప్పు డెక్కుడు ప్రజ్వలితమై, ప్రతికూలముగా నున్నప్పుడు నిస్తేజ
మగును. ఒకప్పుడు తేజమును గోల్పోయినను మరల వెనుకటికంటె నెక్కుడు తేజస్సును పొందును. ఇట్లీయుషశ్చమత్కారము సూర్యుఁడుదయాద్రి నారోహించువఱకును గానిపించుచుండును. ఈలాగున రెండునెలల వఱకును అంతరిక్షము నంతను ఉషస్సు తనదివ్యరూపములతో నింపినతర్వాత, తేజోనిధియైనసూర్యుఁడు తాను విశ్రమించుచున్న స్థలమునుండి పైకివచ్చి మానవులకుం గానిపించును. మొదట అర్ధ వృత్తాకృతిగా నున్న ఉషస్సు ఒకటిరెండు ప్రదక్షిణముల తరువాత పూర్ణమై మిక్కిలి దూరమందున్న గిరిశిఖరములను గూడ ప్రసన్నములంజేసి యంతమీఁద తనకుఁ బ్రియమైన నాధ్రువప్రదేశమును ఆఱునెలలవఱకు అంధకార మావరింపలేదని తెలిసికొని తాను లోపించి విశ్వముయొక్క అక్షముచుట్టు ప్రతిబింబితమై చక్రాకారముగ భ్రమించు&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>1aofn6cb71icd9ah8dr5adgoj6ggpyq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:లక్ష్మణరాయ వ్యాసావళి.pdf/256</title>
    <ns>104</ns>
    <id>214346</id>
    <revision>
      <id>559959</id>
      <timestamp>2026-06-17T12:54:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>శ్రీరామమూర్తి</username>
        <id>1517</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>559959</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4113" sha1="becvvlpkfb7sftqekqxgcgxwdul4ifi" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;శ్రీరామమూర్తి&quot; /&gt;{{rh|250|శాస్త్రవిషయములు|}}&lt;/noinclude&gt;చుండును. తాను కాన్పింపకుండఁ బోయినప్పుడుకూడ తను లేనప్పుడు ఒకప్పుడు ప్రజ్వలితముగను ఒకప్పుడు నిస్తేజముగను కాన్పించు సంధి ప్రకాశమును ఉంచిపోవును. ఇట్లు తనవియోగముచే దుఃఖితమైన భూమికి తాను మరల త్వరలోనే వచ్చెదనని యభయవచనమిచ్చును.&quot;

ఇట్టి యద్భుతచమత్కారములను చూచుభాగ్యము కలిగిన ధ్రువ ప్రదేశస్థుల స్మృతిపై నది శాశ్వతపరిణామము కలిగించు ననుటకు సందేహములేదు. మనపూర్వులైన యార్యులొకప్పు డీప్రదేశమునందుఁ గాపురముండుటచే నచ్చట వారు చూచిన వంకరగ ప్రదక్షిణము చేయుచు దీర్ఘకాలముండెడి ఉషస్సును గుఱించినకథలు వారిసంతతి వారై న వైదికఋషులు ఋగ్వేదాదికములలో వర్ణించియున్నారు.

పైని వర్ణింపఁబడిన చమత్కారము లన్నియు ధ్రువబిందువు నందును, దానికి చుట్టునుగల కొంతప్రదేశమునందును గానవచ్చునవి. కాని యాప్రదేశమునుండి మనము దక్షిణదిక్కునకు రా మొదలిడితి
మేని ఈ చమత్కారములలోఁ గొంత మార్పు కలుగును. ధ్రువబిందువు కడ నాకాశమందలి ధ్రువనక్షత్రమే ఖస్వస్తికము (Zenith) అని యిదివఱకుఁ జెప్పియుంటిమి. అచ్చటినుండి మనము దక్షిణమునకు వచ్చిన
కొలదిని ఖస్వస్తికముగూడ మారుచు దక్షిణమునకు వచ్చును. అచ్చటచ్చటిక్షితిజము, కానవచ్చు నక్షత్రములు మారుచువచ్చును. ధ్రువబిందువునొద్ద నక్షత్రములన్నియు నెప్పుడును గాన్పించుచుండును. దక్షిణమునకుఁ బోయినకొలఁదిని కొన్నినక్షత్రము లెప్పుడును గాన్పించుచుండును; కొన్నిమారుచుండును. కొన్నినక్షత్రము లెప్పుడును క్షితిజముపైనుండును. మఱికొన్ని కొంతకాలము క్షితిజముపైని కొంతకాలము క్షితిజము క్రిందను ఉండును. ధ్రువబిందువునొద్ద నక్షత్రములు క్షితిజమునకు సమాంతరముగను గుండ్రముగను తిరుగుచు దక్షిణమునకు వచ్చినకొలఁదిని యవి కొంతవంకరగ తిరుగును. ధ్రువనక్షత్రమునకు కొంతదూరమున నున్న నక్షత్రములు మాత్రము ఎల్లప్పుడును క్షితిజము&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>becvvlpkfb7sftqekqxgcgxwdul4ifi</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:లక్ష్మణరాయ వ్యాసావళి.pdf/257</title>
    <ns>104</ns>
    <id>214347</id>
    <revision>
      <id>559961</id>
      <timestamp>2026-06-17T13:04:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>శ్రీరామమూర్తి</username>
        <id>1517</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>559961</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3912" sha1="q51vvztgxl5ubw04crhdmmukg6mdry4" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;శ్రీరామమూర్తి&quot; /&gt;{{rh||మేరుప్రదేశము|251}}&lt;/noinclude&gt;మీఁదనే యుండి వాని క్రిందనున్న నక్షత్రములు మనదేశమునందలి నక్షత్రములవలెనే ఉదయించుచు నస్తమించుచునుండును. ధ్రువబిందువును సమీపించిన కొలఁదిని ఇట్టి నక్షత్రములు తక్కువగ నుండును.
ధ్రువబిందువునుండి మనము దూరము పోయినకొలఁదిని వీనిసంఖ్య హెచ్చును.

ధ్రువబిందువునకుక్రింద నుండువారి దినరాత్రిమానములయందును భేదములు గలుగును. దక్షిణమునకు వచ్చినకొలఁదిని దీర్ఘదివారాత్రముల ప్రమాణము మారి కొన్ని స్థలములందు అయిదునెలల రాత్రియు,
అయిదునెలల పగలును, కొన్నిచోట్ల మూడునెలల రాత్రియు, మూడునెలలపగలును ఈ ప్రకారము తగ్గుచుపోయి సమశీతోష్ణదేశమునకు రావేగమే సూర్యుఁడు ప్రతిదినమును క్షితిజముపై కొంతకాలమైన నుండుట తటస్థించును. అనగా 24 గంటలలో నొకరాత్రియు, నొక పగలు నేర్పడును. ఇంకొక చమత్కారము - మూఁడునెలలు పగలు, మూఁడునెలలు రాత్రియని చెప్పినచోట సంవత్సరమునకు రెండురాత్రులు, రెండుపగళ్ళు మాత్రమగునని తలంపఁగూడదు. మూఁడునెలలు అయినతోడనే కొన్నిదినములవఱకు సూర్యుఁడు మనదేశము
నందువలెనే 24 గంటల కొకసారి ఉదయించుచు, నస్తమించుచు నుండును. తరువాత మూఁడునెలల దీర్ఘరాత్రి వచ్చును. ఈ దీర్ఘరాత్రి గడచినపిదప సూర్యుఁడు 24 గంటలలో నొకసారి ఉదయించుచు,
నస్తమించుచు నుండును. ఈ సంగతియే ఇంకొక యుదాహరణముం దీసికొని స్పష్టపఱచెదను. ఒక ప్రదేశము ధ్రువబిందువునకు దక్షిణమున మిక్కిలి దూరమునందున్నందున అచ్చట రెండునెలల దీర్ఘదినమును
రెండునెలల దీర్ఘరాత్రియు నుండు ననుకొనుఁడు. దీర్ఘరాత్రి సమయమున సూర్యుఁడు రెండునెలలవఱకును క్షితిజమునకుఁ గ్రిందనే యుండును. ఈ రాత్రికి మధ్యకాలము దక్షిణాయనదినము అనగా సాయన మకరసంక్రమణ దివసము. ఇది సాధారణముగా డిసెంబరునెల 21 వ తేదీన బడును. ఈ తేది కొకనెల పూర్వమును, ఒకనెల తరు&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>q51vvztgxl5ubw04crhdmmukg6mdry4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>సూచిక:1935 CharakaSamhita(Sutra Sthanamu) Telugu PDF.pdf</title>
    <ns>106</ns>
    <id>214348</id>
    <revision>
      <id>559962</id>
      <timestamp>2026-06-17T13:11:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aravind Bandi</username>
        <id>7336</id>
      </contributor>
      <comment>[[WP:AES|←]]Created page with ''</comment>
      <origin>559962</origin>
      <model>proofread-index</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="330" sha1="cuzb4pue87svwqt3hua2oud123vh47l" xml:space="preserve">{{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template
|రకం=పుస్తకం
|శీర్షిక=[[చరక సంహిత (సూత్ర స్థానము)]]
|భాష=te
|సంపుటి=
|రచయిత=[[అగ్నివేశుడు]]
|అనువాదకులు=[[ఎన్. విశ్వనాధ శాస్త్రి]]
|ఎడిటర్=
|చిత్రకర్త=
|పాఠశాల=
|ప్రచురణకర్త=వి. రామస్వామి శాస్త్రులు అండ్ సన్స్
|చిరునామా=మద్రాసు
|సంవత్సరం=1935
|ఆధారం=
|ISBN=
|OCLC=
|LCCN=
|BNF_ARK=
|ARC=
|మూలం=pdf
|బొమ్మ=1
|పురోగతి=X
|పుటలు=&lt;pagelist /&gt;
|సంపుటాలు=
|వ్యాఖ్యలు=
|వెడల్పు=
|సిఎస్ఎస్=
|పేజీ మొదటి వరుస=
|పేజీ చివరివరుస=
}}</text>
      <sha1>cuzb4pue87svwqt3hua2oud123vh47l</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>559964</id>
      <parentid>559962</parentid>
      <timestamp>2026-06-17T13:20:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aravind Bandi</username>
        <id>7336</id>
      </contributor>
      <origin>559964</origin>
      <model>proofread-index</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="449" sha1="ipwar8fe7o5b60772nj8sz8pqf7m09o" xml:space="preserve">{{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template
|రకం=పుస్తకం
|శీర్షిక=[[చరక సంహిత (సూత్ర స్థానము)]]
|భాష=te
|సంపుటి=
|రచయిత=[[అగ్నివేశుడు]]
|అనువాదకులు=[[ఎన్. విశ్వనాధ శాస్త్రి]]
|ఎడిటర్=
|చిత్రకర్త=
|పాఠశాల=
|ప్రచురణకర్త=వి. రామస్వామి శాస్త్రులు అండ్ సన్స్
|చిరునామా=మద్రాసు
|సంవత్సరం=1935
|ఆధారం=
|ISBN=
|OCLC=
|LCCN=
|BNF_ARK=
|ARC=
|మూలం=pdf
|బొమ్మ=32
|పురోగతి=X
|పుటలు=&lt;pagelist 
1=పుస్తకం అట్ట
2=-
3=
4=
5to30=విషయ సూచిక
31=-
32=ముఖచిత్రం/&gt;
|సంపుటాలు=
|వ్యాఖ్యలు=
|వెడల్పు=
|సిఎస్ఎస్=
|పేజీ మొదటి వరుస=
|పేజీ చివరివరుస=
}}</text>
      <sha1>ipwar8fe7o5b60772nj8sz8pqf7m09o</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>559966</id>
      <parentid>559964</parentid>
      <timestamp>2026-06-17T13:22:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aravind Bandi</username>
        <id>7336</id>
      </contributor>
      <origin>559966</origin>
      <model>proofread-index</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="503" sha1="cok47dsygi2876v09zt0yggd1mqncop" xml:space="preserve">{{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template
|రకం=పుస్తకం
|శీర్షిక=[[చరక సంహిత (సూత్ర స్థానము)]]
|భాష=te
|సంపుటి=
|రచయిత=[[అగ్నివేశుడు]]
|అనువాదకులు=[[ఎన్. విశ్వనాధ శాస్త్రి]]
|ఎడిటర్=
|చిత్రకర్త=
|పాఠశాల=
|ప్రచురణకర్త=వి. రామస్వామి శాస్త్రులు అండ్ సన్స్
|చిరునామా=మద్రాసు
|సంవత్సరం=1935
|ఆధారం=
|ISBN=
|OCLC=
|LCCN=
|BNF_ARK=
|ARC=
|మూలం=pdf
|బొమ్మ=32
|పురోగతి=X
|పుటలు=&lt;pagelist 
1=పుస్తకం అట్ట
2=-
3=ఉపోద్ఘాతం
4=ఉపోద్ఘాతం
5to30=విషయ సూచిక
31=-
32=ముఖచిత్రం/&gt;
|సంపుటాలు=
|వ్యాఖ్యలు=
|వెడల్పు=
|సిఎస్ఎస్=
|పేజీ మొదటి వరుస=
|పేజీ చివరివరుస=
}}</text>
      <sha1>cok47dsygi2876v09zt0yggd1mqncop</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:లక్ష్మణరాయ వ్యాసావళి.pdf/258</title>
    <ns>104</ns>
    <id>214349</id>
    <revision>
      <id>559963</id>
      <timestamp>2026-06-17T13:16:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>శ్రీరామమూర్తి</username>
        <id>1517</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>559963</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4238" sha1="3c7rqxh681ngied7zf4hy2t8r18vh46" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;శ్రీరామమూర్తి&quot; /&gt;{{rh|252|శాస్త్రవిషయములు|}}&lt;/noinclude&gt;వాతను దీర్ఘరాత్రి యుండును. అనగ రమారమి నవంబరు 21 వ తేది మొదలు జనవరి 21 వ తేదివఱకు దీర్ఘరాత్రి యుండును. అట్లే యచ్చటి దీర్ఘదివసముయొక్క మధ్యకాలము ఉత్తరాయణదినము (జూన్ 21వ తేది) అనగా దీర్ఘదివసపరిమితి మే 21 మొదలు 21 జూలై వఱకు. నీకాలమంతయు సూర్యుఁడస్తమింపకుండ క్షితిజముపైననే యుండి గుండ్రముగ దినమున కొకయాకాశప్రదక్షిణము చేయు చుండును. ఇట్లు సంవత్సరములోనుండి నాలుగు నెలలు పోఁగా మిగిలిన యెనిమిది నెలలును అచ్చటివారికి యెట్టి దినమానముండునో యని చదువరులకు సంశయము కలుగవచ్చును. ఆ యెనిమిది నెలలును వారికి మన వలెనే 24 గంటల యహోరాత్రములు కలిగియుండును. జనవరినెల చివరివారమునందు దీర్ఘరాత్రి ముగిసిన తోడనే వారికి 24 గంటల యహోరాత్రములు ప్రారంభమగును. మొదట పగటికంటె రాత్రి పెద్దదిగా నుండును. సూర్యుఁడు దక్షిణమునుండి యుత్తరగోళార్థమునకుఁ బోయినకొలఁదిని రాత్రికంటె పగలు హెచ్చుచుఁబోయి మే నెలలో దీర్ఘదివసము వచ్చును. జూలైనెలలో దీర్ఘదివసము అస్తమించినతోడనే 24 గంటల యహోరాత్రములు మరల ప్రారంభమగును. అప్పుడు మొదట పగళ్లు రాత్రులకంటె పెద్దవిగా నుండును. సూర్యుఁడు దక్షిణ గోళార్ధమునకు వచ్చినకొలది పగళ్ళకంటె రాత్రులు హెచ్చి నవంబరు నెలలో దీర్ఘరాత్రి ప్రారంభమగును. ఇట్లే మూఁడునెలల యహోరాత్రములును, నాలుగునెలల యహోరాత్రములును, అయిదునెలల యహోరాత్రములును గల స్థలములందు స్వల్పభేదములతో జరుగునని యెఱుంగునది. ధ్రువప్రదేశమునకు పోగా దీర్ఘ అహోరాత్రులకాలము ఆఱు నెలలై నడిమి 24 గంటల యహోరాత్రములు పూర్తిగ లోపించును.

పైని ఉత్తరధ్రువబిందు ప్రదేశమును గురించియు, ఉత్తరధ్రువప్రదేశమును గుఱించియుఁ జెప్పిన విషయము లన్నియు దక్షిణధ్రువ బిందు ప్రదేశమును గుఱించియు, దక్షిణధ్రువప్రదేశమును గుఱించియు చెప్పఁబడినవి గానే యెంచుకొనవలెను. కాని యొకభేదము గలదు. ఉత్తరధ్రువబిందు ప్రదేశమున పగలుగా నున్న యాఱునెలలును దక్షిణ&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>3c7rqxh681ngied7zf4hy2t8r18vh46</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:లక్ష్మణరాయ వ్యాసావళి.pdf/259</title>
    <ns>104</ns>
    <id>214350</id>
    <revision>
      <id>559969</id>
      <timestamp>2026-06-17T13:34:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>శ్రీరామమూర్తి</username>
        <id>1517</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>559969</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3699" sha1="9zhpgjsov8c7jw78bluotcgafisl651" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;శ్రీరామమూర్తి&quot; /&gt;{{rh||మేరుప్రదేశము|253}}&lt;/noinclude&gt;ధ్రువబిందు ప్రదేశమున రాత్రిగా నుండును; అట్లే ఉత్తరమున రాత్రిగా నున్న యాఱునెలలును దక్షిణమున పగలుగా నుండును. ఈ లాగుననే యితర విషయములును ఊహించుకొనునది. ఉత్తర ధ్రువబిందువునుండి
ఉత్తర ధ్రువప్రదేశముయొక్క పరిమితి యెటుచూచినను రమారమి 23½&lt;sup&gt;0&lt;/sup&gt; అంశములు; అట్లే దక్షిణధ్రువబిందువునుండి దక్షిణధ్రువప్రదేశముయొక్క పరిమితి యెటుచూచినను రమారమి 23½&lt;sup&gt;0&lt;/sup&gt; అంశము లుండును. ఉత్తరమువైపునున్న యాప్రదేశమును ఉత్తరశీతప్రదేశమనియు (North frizid zone), దక్షిణవైపు దాని దక్షిణశీతప్రదేశమని యందురు. ఉత్తరశీతప్రదేశమునకు దక్షిణమున ఉత్తర సమశీతోష్ణ ప్రదేశమును, దక్షిణ శీతప్రదేశమున కుత్తరమున దక్షిణ సమశీతోష్ణ ప్రదేశమును ఉండును. సమశీతోష్ణప్రదేశములలో పై చమత్కారములు కానరావు.

పైని చెప్పఁబడిన విశేషములు కొంతవఱకు మనదేశమందలి పూర్వ జ్యోతిష్కులకుఁ గూడఁ దెలిసియుండె ననుటకు సందేహము లేదు. భాస్కరాచార్యులవారు 'సిద్ధాంతశిరోమణి' యను గ్రంథమునందు
గోళాధ్యాయమున నిట్లు వ్రాసియున్నారు.
&lt;poem&gt;
{{left margin|5em}}
శ్లో. సదాసమత్వంద్యునిషోర్నిరక్షే । నోన్మండలంతత్రకుదాద్యతో న్యత్ ॥
   షడ్‌ షష్ఠి భాగాథ్యదికాఃపలాంశా । యత్రాధతత్రాస్త్వపరోపిశేషః॥

శ్లో. లంబాధికాక్రాంతిరుదక్ఛయావత్ । రావద్దినంసన్తరదేవతత్ర
   యావచ్చయామ్యాసతతంతమిస్స్రా | తతశ్చమేరౌ సతతం సమార్థం॥
{{right|(అధ్యా 7. శ్లో. 6-7)}}
&lt;/poem&gt;


&quot;నిరక్షదేశమునందు అనగా భూమధ్యరేఖా (Equator) ప్రదేశమునందు క్షితిజమును ఉన్మండలము నొకటి యైనందువలన నెల్లప్పుడును (24 గంటలలో) రాత్రియు, పగలును సమానముగా నుండును. కాని యే స్థలమునందు ఉత్తర అక్షాంశములు (North latitudes) 66&lt;sup&gt;0&lt;/sup&gt; అంశముల (భాగల) కంటె నధికముగ నుండునో యచ్చట నొక&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>9zhpgjsov8c7jw78bluotcgafisl651</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:ఆంధ్రులెవరు?.pdf/18</title>
    <ns>104</ns>
    <id>214351</id>
    <revision>
      <id>559970</id>
      <timestamp>2026-06-17T13:43:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vihuu18</username>
        <id>7318</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'వరుస రాజు పేరు 10  7, యయాతి నుండి ద్రుహ్యుని రాజ్యము చేసిన ప్రదేశము ప్రజలకు కలిగిన నకు కలిగిన దేశనామము  నామము వంశము లోని గాంధారుడు ఐదవ వాడు గాంధార దేశం గాంధారులు 8. డిటో, డిటో పద...'</comment>
      <origin>559970</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2657" sha1="mgf6wjlehycho4yl21nrqq5fo9xcasy" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Vihuu18&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;వరుస
రాజు పేరు
10

7, యయాతి నుండి ద్రుహ్యుని
రాజ్యము చేసిన ప్రదేశము ప్రజలకు కలిగిన
నకు కలిగిన దేశనామము

నామము
వంశము లోని
గాంధారుడు
ఐదవ వాడు
గాంధార దేశం
గాంధారులు
8. డిటో, డిటో పదవ వంశము
లోని సంతానము నూరుమంది
మధ్యాసియాలోని మే దేశ
2170
3000
9. యయాతి కొడుకు అనువు వంశ
ములో యయాతినుండి పదవ
వంశమువాడు ఉశీనరుడు.
10. యయాతి కొడుకు అనువు వంశ
మ
11. పండ్రెండవ వంశము లోని
రాజులు.—
య (గ్రీసు బాహ్లి (బాక్)
కురష్క (టర్కీ) శక &amp; పల్లవ
పతీయ) కంపిల (కాబూలు)
దేశములు,
కీయతనులు బాహీతులు, తురు
్కలు, శకులు, పల్లవులు,
-కాపీలులు లేక కాబూలీలు.
3
ఉరులు
1 వృషదర్భదేశం వృషదర్భులు
2 సువీర లేక సౌవీర సౌవీరులు


{|
&lt;hr&gt;
|-
! వరుస నెం. !! రాజు పేరు !! రాజ్యముచేసిన ప్రదేశము నకు కలిగిన దేశనామము !! ప్రజలకు కలిగిన నామము
|-
|&lt;hr&gt;||&lt;hr&gt;||&lt;hr&gt;||&lt;hr&gt;
|-
| 6. || యయాతినుండి 26 వ వంశము వాడును ఋక్షుని సంతానములోని పూరుని వంశములోనివాడు &quot;కురు” || కురుక్షేత్రం || కౌరవులు
|-
| 7. || గడి పాఠ్యం || గడి పాఠ్యం || గడి పాఠ్యం
|-
| గడి పాఠ్యం || గడి పాఠ్యం || గడి పాఠ్యం || గడి పాఠ్యం
|-
| గడి పాఠ్యం || గడి పాఠ్యం || గడి పాఠ్యం || గడి పాఠ్యం
|-
| గడి పాఠ్యం || గడి పాఠ్యం || గడి పాఠ్యం || గడి పాఠ్యం
|-
| గడి పాఠ్యం || గడి పాఠ్యం || గడి పాఠ్యం || గడి పాఠ్యం
|}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>mgf6wjlehycho4yl21nrqq5fo9xcasy</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>559975</id>
      <parentid>559970</parentid>
      <timestamp>2026-06-17T13:57:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vihuu18</username>
        <id>7318</id>
      </contributor>
      <origin>559975</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2710" sha1="b8agow646mwj5156y1v9sfnk1r4cchl" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Vihuu18&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;7, 
రాజ్యము చేసిన ప్రదేశము ప్రజలకు కలిగిన
నకు కలిగిన దేశనామము

నామము
వంశము లోని


8. డిటో, డిటో పదవ వంశము
లోని సంతానము నూరుమంది
మధ్యాసియాలోని మే దేశ
2170
3000
9. యయాతి కొడుకు అనువు వంశ
ములో యయాతినుండి పదవ
వంశమువాడు ఉశీనరుడు.
10. యయాతి కొడుకు అనువు వంశ
మ
11. పండ్రెండవ వంశము లోని
రాజులు.—

3
ఉరులు
1 వృషదర్భదేశం వృషదర్భులు
2 సువీర లేక సౌవీర సౌవీరులు


{|
&lt;hr&gt;
|-
! వరుస నెం. !! రాజు పేరు !! రాజ్యముచేసిన ప్రదేశము నకు కలిగిన దేశనామము !! ప్రజలకు కలిగిన నామము
|-
|&lt;hr&gt;||&lt;hr&gt;||&lt;hr&gt;||&lt;hr&gt;
|-
| 6. || యయాతినుండి 26 వ వంశము వాడును ఋక్షుని సంతానములోని పూరుని వంశములోనివాడు “కురు” || కురుక్షేత్రం || కౌరవులు
|-
| 7. || యయాతి నుండి ద్రుహ్యుని వంశము లోని ఐదవ వాడు &lt;u&gt;గాంధారుడు&lt;/u&gt; || గాంధారదేశం || గాంధారులు
|-
| 8. || డిటో, డిటో పదవ వంశములోని సంతానము నూరుమంది మధ్యాసియాలోని మ్లేచ్ఛ దేశ ప్రభువులు || యవన, (గ్రీసు) బాహ్లీక (బాక్) తురుష్క (టర్కీ) శక &amp; పల్లవ (పర్షియ) కంపిల (కాబూలు) ఆదిగాగల మ్లేచ్ఛ దేశములు || యవనులు బాహ్లీకులు, తురుష్కులు, శకులు, పల్లవులు, కాపిలులు లేక కాబూలీలు
|-
| 9. || గడి పాఠ్యం || గడి పాఠ్యం || గడి పాఠ్యం
|-
| గడి పాఠ్యం || గడి పాఠ్యం || గడి పాఠ్యం || గడి పాఠ్యం
|-
| గడి పాఠ్యం || గడి పాఠ్యం || గడి పాఠ్యం || గడి పాఠ్యం
|}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>b8agow646mwj5156y1v9sfnk1r4cchl</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>559991</id>
      <parentid>559975</parentid>
      <timestamp>2026-06-17T14:52:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vihuu18</username>
        <id>7318</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>559991</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2047" sha1="1yaofet5o0b50oyqbqfxtxi6f6mhuc5" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Vihuu18&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{|
&lt;hr&gt;
|-
! వరుస నెం. !! రాజు పేరు !! రాజ్యముచేసిన ప్రదేశము నకు కలిగిన దేశనామము !! ప్రజలకు కలిగిన నామము
|-
|&lt;hr&gt;||&lt;hr&gt;||&lt;hr&gt;||&lt;hr&gt;
|-
| 6. || యయాతినుండి 26 వ వంశము వాడును ఋక్షుని సంతానములోని పూరుని వంశములోనివాడు “కురు” || కురుక్షేత్రం || కౌరవులు
|-
| 7. || యయాతి నుండి ద్రుహ్యుని వంశము లోని ఐదవ వాడు &lt;u&gt;గాంధారుడు&lt;/u&gt; || గాంధారదేశం || గాంధారులు
|-
| 8. || డిటో, డిటో పదవ వంశములోని సంతానము నూరుమంది మధ్యాసియాలోని &lt;u&gt;మ్లేచ్ఛదేశ&lt;/u&gt; ప్రభువులు || యవన, (గ్రీసు) బాహ్లీక (బాక్) తురుష్క (టర్కీ) శక &amp; పల్లవ (పర్షియ) కంపిల (కాబూలు) ఆదిగాగల మ్లేచ్ఛ దేశములు || యవనులు బాహ్లీకులు, తురుష్కులు, శకులు, పల్లవులు, కాపిలులు లేక కాబూలీలు
|-
| 9. || యయాతి కొడుకు అనువు వంశములో యయాతినుండి పదవవంశమువాడు &lt;u&gt;ఉశీనరుడు&lt;/u&gt;. || ఉశీనరదేశము || ఉశీనరులు
|-
| 10. || యయాతి కొడుకు అనువువంశములో__ || 1 వృషదర్భదేశం || వృషదర్భులు
|-
| 11.  || పండ్రెండవ వంశము లోని రాజులు__ || 2 సువీర లేక సౌవీర || సౌవీరులు
|}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>1yaofet5o0b50oyqbqfxtxi6f6mhuc5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>సూచిక:1945 SarngadharaSamhita Telugu PDF.pdf</title>
    <ns>106</ns>
    <id>214352</id>
    <revision>
      <id>559972</id>
      <timestamp>2026-06-17T13:53:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aravind Bandi</username>
        <id>7336</id>
      </contributor>
      <comment>[[WP:AES|←]]Created page with ''</comment>
      <origin>559972</origin>
      <model>proofread-index</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="447" sha1="tnslgxkz88sby4jyyk5mgxkkgkbzac4" xml:space="preserve">{{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template
|రకం=పుస్తకం
|శీర్షిక=[[శార్ఙ్గధర సంహిత (ఆంధ్రతాత్పర్య సహితము)]]
|భాష=te
|సంపుటి=
|రచయిత=శార్ఙ్గధరమిశ్రుడు
|అనువాదకులు=-
|ఎడిటర్=
|చిత్రకర్త=
|పాఠశాల=
|ప్రచురణకర్త=వావిళ్ల రామస్వామి శాస్త్రులు అండ్ సన్స్, మద్రాసు
|చిరునామా=మద్రాసు
|సంవత్సరం=1945
|ఆధారం=
|ISBN=
|OCLC=
|LCCN=
|BNF_ARK=
|ARC=
|మూలం=pdf
|బొమ్మ=1
|పురోగతి=X
|పుటలు=&lt;pagelist
1=ముఖచిత్రం
2=-
3to4=భూమిక
5to24=విషయ సూచిక /&gt;
|సంపుటాలు=
|వ్యాఖ్యలు=
|వెడల్పు=
|సిఎస్ఎస్=
|పేజీ మొదటి వరుస=
|పేజీ చివరివరుస=
}}</text>
      <sha1>tnslgxkz88sby4jyyk5mgxkkgkbzac4</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>559973</id>
      <parentid>559972</parentid>
      <timestamp>2026-06-17T13:53:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aravind Bandi</username>
        <id>7336</id>
      </contributor>
      <origin>559973</origin>
      <model>proofread-index</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="448" sha1="sgispsi69xwgfbhr0ssmvb05xxrscfb" xml:space="preserve">{{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template
|రకం=పుస్తకం
|శీర్షిక=[[శార్ఙ్గధర సంహిత (ఆంధ్రతాత్పర్య సహితము)]]
|భాష=te
|సంపుటి=
|రచయిత=శార్ఙ్గధరమిశ్రుడు
|అనువాదకులు=-
|ఎడిటర్=
|చిత్రకర్త=
|పాఠశాల=
|ప్రచురణకర్త=వావిళ్ల రామస్వామి శాస్త్రులు అండ్ సన్స్, మద్రాసు
|చిరునామా=మద్రాసు
|సంవత్సరం=1945
|ఆధారం=
|ISBN=
|OCLC=
|LCCN=
|BNF_ARK=
|ARC=
|మూలం=pdf
|బొమ్మ=1
|పురోగతి=MS
|పుటలు=&lt;pagelist
1=ముఖచిత్రం
2=-
3to4=భూమిక
5to24=విషయ సూచిక /&gt;
|సంపుటాలు=
|వ్యాఖ్యలు=
|వెడల్పు=
|సిఎస్ఎస్=
|పేజీ మొదటి వరుస=
|పేజీ చివరివరుస=
}}</text>
      <sha1>sgispsi69xwgfbhr0ssmvb05xxrscfb</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>559974</id>
      <parentid>559973</parentid>
      <timestamp>2026-06-17T13:54:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aravind Bandi</username>
        <id>7336</id>
      </contributor>
      <origin>559974</origin>
      <model>proofread-index</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="447" sha1="tnslgxkz88sby4jyyk5mgxkkgkbzac4" xml:space="preserve">{{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template
|రకం=పుస్తకం
|శీర్షిక=[[శార్ఙ్గధర సంహిత (ఆంధ్రతాత్పర్య సహితము)]]
|భాష=te
|సంపుటి=
|రచయిత=శార్ఙ్గధరమిశ్రుడు
|అనువాదకులు=-
|ఎడిటర్=
|చిత్రకర్త=
|పాఠశాల=
|ప్రచురణకర్త=వావిళ్ల రామస్వామి శాస్త్రులు అండ్ సన్స్, మద్రాసు
|చిరునామా=మద్రాసు
|సంవత్సరం=1945
|ఆధారం=
|ISBN=
|OCLC=
|LCCN=
|BNF_ARK=
|ARC=
|మూలం=pdf
|బొమ్మ=1
|పురోగతి=X
|పుటలు=&lt;pagelist
1=ముఖచిత్రం
2=-
3to4=భూమిక
5to24=విషయ సూచిక /&gt;
|సంపుటాలు=
|వ్యాఖ్యలు=
|వెడల్పు=
|సిఎస్ఎస్=
|పేజీ మొదటి వరుస=
|పేజీ చివరివరుస=
}}</text>
      <sha1>tnslgxkz88sby4jyyk5mgxkkgkbzac4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>సూచిక:1945 KavyaAlankaraSangrahamu Telugu PDF.pdf</title>
    <ns>106</ns>
    <id>214353</id>
    <revision>
      <id>559976</id>
      <timestamp>2026-06-17T14:06:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aravind Bandi</username>
        <id>7336</id>
      </contributor>
      <comment>[[WP:AES|←]]Created page with ''</comment>
      <origin>559976</origin>
      <model>proofread-index</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="422" sha1="dmnq17bae30datiwzygbpttmw3tw6b6" xml:space="preserve">{{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template
|రకం=పుస్తకం
|శీర్షిక=[[కావ్యాలంకార సంగ్రహము]]
|భాష=te
|సంపుటి=
|రచయిత=[[రామరాజభూషణుఁడు]]
|అనువాదకులు=[[సన్నిధానం సూర్యనారాయణ శాస్త్రి]]
|ఎడిటర్=
|చిత్రకర్త=
|పాఠశాల=
|ప్రచురణకర్త=ఆంధ్రసారస్వతపరిషత్తు
|చిరునామా=
|సంవత్సరం=1945
|ఆధారం=
|ISBN=
|OCLC=
|LCCN=
|BNF_ARK=
|ARC=
|మూలం=pdf
|బొమ్మ=1
|పురోగతి=X
|పుటలు=&lt;pagelist
1=ముఖచిత్రం
2=-
3=-
4=-
5=శీర్షికా పత్రం
7to10=తొలిపలుకు 
/&gt;
|సంపుటాలు=
|వ్యాఖ్యలు=
|వెడల్పు=
|సిఎస్ఎస్=
|పేజీ మొదటి వరుస=
|పేజీ చివరివరుస=
}}</text>
      <sha1>dmnq17bae30datiwzygbpttmw3tw6b6</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>559977</id>
      <parentid>559976</parentid>
      <timestamp>2026-06-17T14:07:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aravind Bandi</username>
        <id>7336</id>
      </contributor>
      <origin>559977</origin>
      <model>proofread-index</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="436" sha1="6gjqvuealq2z3yls1e2ht82zmtfvh61" xml:space="preserve">{{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template
|రకం=పుస్తకం
|శీర్షిక=[[కావ్యాలంకార సంగ్రహము]]
|భాష=te
|సంపుటి=
|రచయిత=[[రామరాజభూషణుఁడు]]
|అనువాదకులు=[[సన్నిధానం సూర్యనారాయణ శాస్త్రి]]
|ఎడిటర్=
|చిత్రకర్త=
|పాఠశాల=
|ప్రచురణకర్త=ఆంధ్రసారస్వతపరిషత్తు
|చిరునామా=
|సంవత్సరం=1945
|ఆధారం=
|ISBN=
|OCLC=
|LCCN=
|BNF_ARK=
|ARC=
|మూలం=pdf
|బొమ్మ=1
|పురోగతి=X
|పుటలు=&lt;pagelist pages=&quot;1-150&quot;
1=ముఖచిత్రం
2=-
3=-
4=-
5=శీర్షికా పత్రం
7to10=తొలిపలుకు 
/&gt;
|సంపుటాలు=
|వ్యాఖ్యలు=
|వెడల్పు=
|సిఎస్ఎస్=
|పేజీ మొదటి వరుస=
|పేజీ చివరివరుస=
}}</text>
      <sha1>6gjqvuealq2z3yls1e2ht82zmtfvh61</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>559978</id>
      <parentid>559977</parentid>
      <timestamp>2026-06-17T14:08:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aravind Bandi</username>
        <id>7336</id>
      </contributor>
      <origin>559978</origin>
      <model>proofread-index</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="436" sha1="5ti79mhld7tb7f40qhzgzvozfj6o80i" xml:space="preserve">{{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template
|రకం=పుస్తకం
|శీర్షిక=[[కావ్యాలంకార సంగ్రహము]]
|భాష=te
|సంపుటి=
|రచయిత=[[రామరాజభూషణుఁడు]]
|అనువాదకులు=[[సన్నిధానం సూర్యనారాయణ శాస్త్రి]]
|ఎడిటర్=
|చిత్రకర్త=
|పాఠశాల=
|ప్రచురణకర్త=ఆంధ్రసారస్వతపరిషత్తు
|చిరునామా=
|సంవత్సరం=1945
|ఆధారం=
|ISBN=
|OCLC=
|LCCN=
|BNF_ARK=
|ARC=
|మూలం=pdf
|బొమ్మ=1
|పురోగతి=X
|పుటలు=&lt;pagelist pages=&quot;1-760&quot;
1=ముఖచిత్రం
2=-
3=-
4=-
5=శీర్షికా పత్రం
7to10=తొలిపలుకు 
/&gt;
|సంపుటాలు=
|వ్యాఖ్యలు=
|వెడల్పు=
|సిఎస్ఎస్=
|పేజీ మొదటి వరుస=
|పేజీ చివరివరుస=
}}</text>
      <sha1>5ti79mhld7tb7f40qhzgzvozfj6o80i</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>సూచిక:1917 Prataparudreeyamu Ratnapanasahitam Telugu PDF.pdf</title>
    <ns>106</ns>
    <id>214354</id>
    <revision>
      <id>559979</id>
      <timestamp>2026-06-17T14:14:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aravind Bandi</username>
        <id>7336</id>
      </contributor>
      <comment>[[WP:AES|←]]Created page with ''</comment>
      <origin>559979</origin>
      <model>proofread-index</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="422" sha1="4llewvwg4mbqpb1ehf9pn6zp6e5m0yj" xml:space="preserve">{{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template
|రకం=పుస్తకం
|శీర్షిక=[[ప్రతాపరుద్రీయము  రత్నాపణసహితము]]
|భాష=te
|సంపుటి=
|రచయిత=విద్యానాథుడు
|అనువాదకులు=
|ఎడిటర్=శ్రీమదుత్పల వేంకటనరసింహాచార్యులు
|చిత్రకర్త=
|పాఠశాల=
|ప్రచురణకర్త=వావిళ్ల రామస్వామిశాస్త్రులు అండ్ సన్స్
|చిరునామా=మద్రాసు(చెన్నపురి)
|సంవత్సరం=1917
|ఆధారం=
|ISBN=
|OCLC=
|LCCN=
|BNF_ARK=
|ARC=
|మూలం=pdf
|బొమ్మ=4
|పురోగతి=X
|పుటలు=&lt;pagelist /&gt;
|సంపుటాలు=
|వ్యాఖ్యలు=
|వెడల్పు=
|సిఎస్ఎస్=
|పేజీ మొదటి వరుస=
|పేజీ చివరివరుస=
}}</text>
      <sha1>4llewvwg4mbqpb1ehf9pn6zp6e5m0yj</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>559980</id>
      <parentid>559979</parentid>
      <timestamp>2026-06-17T14:16:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aravind Bandi</username>
        <id>7336</id>
      </contributor>
      <origin>559980</origin>
      <model>proofread-index</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="494" sha1="sutn7qq9favf2axjrbw84ga8c1spbun" xml:space="preserve">{{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template
|రకం=పుస్తకం
|శీర్షిక=[[ప్రతాపరుద్రీయము  రత్నాపణసహితము]]
|భాష=te
|సంపుటి=
|రచయిత=విద్యానాథుడు
|అనువాదకులు=
|ఎడిటర్=శ్రీమదుత్పల వేంకటనరసింహాచార్యులు
|చిత్రకర్త=
|పాఠశాల=
|ప్రచురణకర్త=వావిళ్ల రామస్వామిశాస్త్రులు అండ్ సన్స్
|చిరునామా=మద్రాసు(చెన్నపురి)
|సంవత్సరం=1917
|ఆధారం=
|ISBN=
|OCLC=
|LCCN=
|BNF_ARK=
|ARC=
|మూలం=pdf
|బొమ్మ=4
|పురోగతి=X
|పుటలు=&lt;pagelist
1to3=-
4=ముఖచిత్రం
6to11=విషయ సూచిక /&gt;
|సంపుటాలు=
|వ్యాఖ్యలు=
|వెడల్పు=
|సిఎస్ఎస్=
|పేజీ మొదటి వరుస=
|పేజీ చివరివరుస=
}}</text>
      <sha1>sutn7qq9favf2axjrbw84ga8c1spbun</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శశిరేఖాపరిణయము.pdf/55</title>
    <ns>104</ns>
    <id>214355</id>
    <revision>
      <id>559983</id>
      <timestamp>2026-06-17T14:22:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vandanapu Saidhiraj</username>
        <id>7301</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>559983</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5362" sha1="6szaqag6t1lake0pn0fzbrtrdwkl23x" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Vandanapu Saidhiraj&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{Telugu poem|type= |lines=&lt;poem&gt;మనశశి రేఖకు స్మగఁడు మన్మధసుందరతుల్యు లక్ష్మణున్ 
గనుఁగొను మంబుజాక్షి యనఁగా విని యొక్క లతాంగి యి ట్లనన్.&lt;/poem&gt;|ref=83}}
{{Telugu poem|type=సీ.|lines=&lt;poem&gt;కలకంఠి యభిమన్యుఘనపరాశ్రమశక్తిమహిమ నెన్నఁగ నొక్క మాస మగును
భూరిసంగరరంగధీరోద్భవస్ఫూర్తి రోష మెన్నఁగ నొక్కఋతువుపట్టు
శస్త్రవిద్యాభ్యాసచాతుర్య మరుదాని జాడ నెన్నఁగ నొక్కయేడుపట్టు
అంగాంగ సౌష్ఠవశృంగార మనియెడు గరిమ నెన్నఁగ నొక్కకల్ప మగును&lt;/poem&gt;}}
{{Telugu poem|type=తే.|lines=&lt;poem&gt;అట్టిసౌభద్రునకు లక్ష్మణాహ్వయునకు, జలధితోఁ గాల్వ పులితో జంబుకంబు
దంతితో దోమ భానుతో దర్పణంబు, పాటలాబరి గణుతిుప సాటియగు నె.&lt;/poem&gt;|ref=84}}
{{Telugu poem|type=వ.|lines=&lt;poem&gt;అని యిట్లు పురం శ్రీ జనంబు లనేకవిధంబులఁ బలుకుచున్నసమయంబున సీలాంబ
కుండు దుర్యోధనుం దోడ్కొని వచ్చి కొంచనమణిమయం బగుమందిరంబున విడి
యించి భక్ష్యపాయసపదార్థంబులఁ దృప్తులం గావించి తాంబూలంబు లిప్పించు
సమయంబున.&lt;/poem&gt;|ref=85}}
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;కలహాశనువాక్యంబులు, జలజానన యిందు రేఖ సబృందముతోఁ
దెలుపక వస్త్రాభరణం,బులు దాల్పక పాన్పు మీఁదఁ బొరలుచు నుండెన్.&lt;/poem&gt;|ref=86}}
{{Telugu poem|type=న.|lines=&lt;poem&gt;ఆసమయంబున.&lt;/poem&gt;|ref=87}}
{{Telugu poem|type=తే.|lines=&lt;poem&gt;పడతు పేరు చెంచి శశి రేఖపజ్జఁ జేరి, మజ్జనము సేయ లెమ్మని బుజ్జగింప
మానివచనంబు లూఁతగా మగువ లేచి, విమలమణిపీరిపై నుండు సమయమునను.&lt;/poem&gt;|ref=88}}
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;లలనలు సంపఁగినూనెన్, తలయంటుచుఁ బాటపాడి దరహాసముతో
కలశము లీ పన్నీటన్, జలకము గావించి సఖులు సంతోషముతోన్.&lt;/poem&gt;|ref=89}}
{{Telugu poem|type=సీ.|lines=&lt;poem&gt;తడియొత్తె నొకచెలి కరుడైన జలతారు పూల చీర యొకరు పొందుపరచె
వనిత యొక తె మంచి వజ్రాల కాంతుల రహిమించు చంద్రపూరవికెఁ దొడీ గె
జడవేసె నొకబోటి కటిచొక్క మపరంజి కుప్పె రేకడి యొక్క కొమ్మ పెట్టె
పద్మరాగప్రభాభాసితం బై మించు నా పటబో బొకపడఁతి గట్టె&lt;/poem&gt;}}
{{Telugu poem|type=తే.|lines=&lt;poem&gt;మణులు దాపినకమ్మలు మా క్తికములు, నొప్పుబొగడలు బావలీ నొకతె పెట్టె
సరి గెముక్కరయును బన్న సరము తీఁ గె, మొదలుగాఁగలసొమ్మొకముదిత దాల్చె.&lt;/poem&gt;}}
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;విరిసరు లోకసతి దురిమెక్, పరిమళగంధంబు నొక్క పణఁతియె పూసెన్
తరుణియొక తైణమదమున, తెరవగుఫాలంబుమీఁదఁ దిలకము దీర్చెన్.&lt;/poem&gt;|ref=91}}
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;పాటలగంధికిఁ గన్నులఁ, గాటుక వెసనఁ దీర్చె నొక తె గండస్థలులన్
నీటుగ మకరిక రేఖలు, బోటి యొకతె వ్రాసె నచటిపొలఁతులు మెచ్చన్&lt;/poem&gt;|ref=92}}
{{Telugu poem|type=వ.|lines=&lt;poem&gt;ఇట్లు సభోజనంబు లచ్యుతా గ్రజుపుత్రిక కలంకారబు గావించుకఱి లగ్న కాలం
బరుదెంచె నని బాంధవు లత్యరసంతసంబునం దేలుచుఁ బరిమళద్రవ్యంబులు&lt;/poem&gt;}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>6szaqag6t1lake0pn0fzbrtrdwkl23x</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>560053</id>
      <parentid>559983</parentid>
      <timestamp>2026-06-17T23:01:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* మూల్యాంకన చేసారు */</comment>
      <origin>560053</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5392" sha1="p3i2b8c2aeqi3nn601yrb9xjghzusm1" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{Telugu poem|type= |lines=&lt;poem&gt;మనశశిరేఖకు న్మగఁడు మన్మథసుందరతుల్యు లక్ష్మణున్ 
గనుఁగొను మంబుజాక్షి యనఁగా విని యొక్కలతాంగి యి ట్లనున్.&lt;/poem&gt;|ref=83}}
{{Telugu poem|type=సీ.|lines=&lt;poem&gt;కలకంఠి యభిమన్యుఘనపరాశ్రమశక్తిమహిమ నెన్నఁగ నొక్కమాస మగును
భూరిసంగరరంగధీరోద్భవస్ఫూర్తి రోష మెన్నఁగ నొక్కఋతువు పట్టు
శస్త్రవిద్యాభ్యాసచాతుర్య మనుదాని జాడ నెన్నఁగ నొక్కయేడు పట్టు
అంగాంగసౌష్ఠవశృంగార మనియెడు గరిమ నెన్నఁగ నొక్కకల్ప మగును&lt;/poem&gt;|ref=}}
{{Telugu poem|type=తే.|lines=&lt;poem&gt;అట్టిసౌభద్రునకు లక్ష్మణాహ్వయునకు, జలధితోఁ గాల్వ పులితోన జంబుకంబు
దంతితో దోమ భానుతో దర్పణంబు, పాటలాధరి గణుతింప సాటియగునె.&lt;/poem&gt;|ref=84}}
{{Telugu poem|type=వ.|lines=&lt;poem&gt;అని యిట్లు పురంధ్రీజనంబు లనేకవిధంబులఁ బలుకుచున్నసమయంబున నీలాంబ
రుండు దుర్యోధనుం దోడ్కొని వచ్చి కాంచనమణిమయం బగుమందిరంబున విడి
యించి భక్ష్యపాయసపదార్థంబులఁ దృప్తులం గావించి తాంబూలంబు లిప్పించు
సమయంబున.&lt;/poem&gt;|ref=85}}
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;కలహాశనువాక్యంబులు, జలజానన యిందురేఖ సఖిబృందముతోఁ
దెలుపక వస్త్రాభరణం,బులు దాల్పక పాన్పు మీఁదఁ బొరలుచు నుండెన్.&lt;/poem&gt;|ref=86}}
{{Telugu poem|type=న.|lines=&lt;poem&gt;ఆసమయంబున.&lt;/poem&gt;|ref=87}}
{{Telugu poem|type=తే.|lines=&lt;poem&gt;పడఁతు లరుదెంచి శశిరేఖపజ్జఁ జేరి, మజ్జనము సేయ లెమ్మని బుజ్జగింప
మౌనివచనంబు లూఁతగా మగువ లేచి, విమలమణిపీఠిపై నుండు సమయమునను.&lt;/poem&gt;|ref=88}}
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;లలనలు సంపఁగినూనెన్, తలయంటుచుఁ బాటపాడి దరహాసముతో
కలశము లిడి పన్నీటన్, జలకము గావించి సఖులు సంతోషముతోన్.&lt;/poem&gt;|ref=89}}
{{Telugu poem|type=సీ.|lines=&lt;poem&gt;తడియొత్తె నొకచెలి తరుచన జలతారుపూలచీర యొకర్తు పొందుపరచె
వనిత యొకతె మంచివజ్రాలకాంతుల రహిమించు చంద్రపూరవికెఁ దొడిగె
జడవేసె నొకబోటి కటిచొక్క మపరంజి కుప్పెరేకడి యొక్కకొమ్మ పెట్టె
పద్మరాగప్రభాభాసితం బై మించు పాపటబొ ట్టొకపడఁతి గట్టె&lt;/poem&gt;|ref=}}
{{Telugu poem|type=తే.|lines=&lt;poem&gt;మణులు దాపినకమ్మలు మౌక్తికముల, నొప్పుబొగడలు బావలీ నొకతె పెట్టె
సరిగెముక్కరయును బన్న సరము తీఁగె, మొదలుగాఁగలసొ మ్మొకముదిత దాల్చె.&lt;/poem&gt;|ref=90}}
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;విరిసరు లొకసతి దురిమెన్, పరిమళగంధంబు నొక్కపణఁతియె పూసెన్
తరుణియొక తైణమదమున, తెరవగుఫాలంబుమీఁదఁ దిలకము దీర్చెన్.&lt;/poem&gt;|ref=91}}
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;పాటలగంధికిఁ గన్నులఁ, గాటుక వెసనఁ దీర్చె నొకతె గండస్థలులన్
నీటుగ మకరికరేఖలు, బోటి యొకతె వ్రాసె నచటిపొలఁతులు మెచ్చన్.&lt;/poem&gt;|ref=92}}
{{Telugu poem|type=వ.|lines=&lt;poem&gt;ఇట్లు సఖీజనంబు లచ్యుతాగ్రజుపుత్త్రిక కలంకారంబు గావించుతఱి లగ్నకాలం
బరుదెంచె నని బాంధవు లత్యంతసంతసంబునం దేలుచుఁ బరిమళద్రవ్యంబులు&lt;/poem&gt;}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>p3i2b8c2aeqi3nn601yrb9xjghzusm1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>సూచిక:1941 Andhra Maha Samrajyamu Telugu PDF.pdf</title>
    <ns>106</ns>
    <id>214356</id>
    <revision>
      <id>559985</id>
      <timestamp>2026-06-17T14:31:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aravind Bandi</username>
        <id>7336</id>
      </contributor>
      <comment>[[WP:AES|←]]Created page with ''</comment>
      <origin>559985</origin>
      <model>proofread-index</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="457" sha1="mje3zv8lmhpteznvhmxicv5y3jd9pu2" xml:space="preserve">{{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template
|రకం=పుస్తకం
|శీర్షిక=[[ఆంధ్ర మహా సామ్రాజ్యము]]
|భాష=te
|సంపుటి=
|రచయిత=[[మహారాజశ్రీ తేటు పురాతత్త్వ విశారద ప్రొఫెసర్, నడింపల్లి జగన్నాధరావు పంతులుగారు]]
|అనువాదకులు=
|ఎడిటర్=
|చిత్రకర్త=
|పాఠశాల=
|ప్రచురణకర్త=శ్రీ రామా బుక్ డిపో, సికింద్రాబాద్
|చిరునామా=సికింద్రాబాద్
|సంవత్సరం=1941
|ఆధారం=
|ISBN=
|OCLC=
|LCCN=
|BNF_ARK=
|ARC=
|మూలం=pdf
|బొమ్మ=5
|పురోగతి=X
|పుటలు=&lt;pagelist /&gt;
|సంపుటాలు=
|వ్యాఖ్యలు=
|వెడల్పు=
|సిఎస్ఎస్=
|పేజీ మొదటి వరుస=
|పేజీ చివరివరుస=
}}</text>
      <sha1>mje3zv8lmhpteznvhmxicv5y3jd9pu2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శశిరేఖాపరిణయము.pdf/56</title>
    <ns>104</ns>
    <id>214357</id>
    <revision>
      <id>559986</id>
      <timestamp>2026-06-17T14:33:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vandanapu Saidhiraj</username>
        <id>7301</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>559986</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5534" sha1="o4juw19wpv4igigduei3lzpgz68kjzk" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Vandanapu Saidhiraj&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{Telugu poem|type= |lines=&lt;poem&gt;కాంచనజలం దిడుకొని పర తెంచువారిం గని శశిరేఖ తనమనంబున నిట్లని విత్కరించె.&lt;/poem&gt;|ref=93}}
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;అనిమిషమునివాక్యంబులు, విని నమ్మితి నెదురుకోలు వే ళిదె వచ్చెన్ 
జనపతులందఱు గుములై, చనుదెంచిరి విఘ్ను మింక జరుగునె తలఁపన్.&lt;/poem&gt;|ref=94}}
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;మనసిజమూర్తి సుభద్రా, తనయుని వీక్షింతు వనుచుఁ దక్కులు పలుకన్
ముని కేమినిషముఁ బోసితి, నని వెండియు నాత్మయందు ననుకొనసాఁగెన్.&lt;/poem&gt;|ref=95}}
{{Telugu poem|type=తే.|lines=&lt;poem&gt;విసినభూములఁ ద్రిమ్మరువిజయసూనుఁ, డిచటి కేతెంచుటకు హేతు వెద్దికలదు
మేని తోపొత్తు విడువనిదాన నగుట, నొరుల నననేల సేసేయుదురితమునకు.&lt;/poem&gt;|ref=96}}
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;ఈలక్ష్మణునకు సతినై, యేలాగునఁ గాపురంబు నే నొనరింతు
న్నీలాంబరుఁ డవివేకుం, ఢీలాగునఁ జేసె ముందు నేలా గగునో.&lt;/poem&gt;|ref=97}}
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;గళమున వరకాంచనమం, గళసూత్రము లక్ష్మణుండు గట్టక మునుపే
నలకూబరతుల్యుం డగు, బలభిత్సుతుసుతునిఁ జూపు పరములు గలరే.&lt;/poem&gt;|ref=98}}
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;అని యీలాగున వగచుచు, ఘన మగుతాపంబు చేతఁ గళవళపడుచ్చు
జని నవరత్నద్థగితపు, పనిగలమంచంబుమీఁదఁ బవళించెఁ దగన్.&lt;/poem&gt;|ref=99}}
{{Telugu poem|type=వ.|lines=&lt;poem&gt;అంత నప్కడ ఘటోత్కచుండు.&lt;/poem&gt;|ref=100}}
{{Telugu poem|type=సీ.|lines=&lt;poem&gt;వనజాక్షి శశి రేఖ వైవాహికదినంబు సనుదెంచే నని లేచి సంభ్రమమునఁ
బినతల్లితోఁ జెప్పి తనతల్లి కెఱిఁగించి యభిమన్యునకుఁ డెల్ఫి యంతరిక్ష
వీథికి నెగసి ము న్వినతాతనూజుండు సమృతసంహరణార్థం మమరపురికిఁ
జనుదెంచువిధమునఁ జని ద్వారావతి చుట్టు విడిచినగ జహయవితతు లరసి&lt;/poem&gt;}}
{{Telugu poem|type=తే.|lines=&lt;poem&gt;మణిమయం గురథముల మనుజపతుల, వెంటఁ జనుదెంచుసేనల వీరభటులు
వసుభగీర్వాణకోటులవైశ్యశూద్ర, జనుల వీక్షించి నవ్వుచు దనుజవిభుఁడు.&lt;/poem&gt;|ref=101}}
{{Telugu poem|type=వ.|lines=&lt;poem&gt;సాయంకాలంబునకుఁ బురసమీపంబునకుం జని యదృశ్యత్వంబున నంతఃపురంబుఁ
జొచ్చి బలభద్రునగరు ప్రవేశించి పరిణయవస్తువు లొకరికొక రంటచ్చుసందడిగొను
వారిజాక్షుల వీక్షించుచుం జని మఱికొంద ఖైదువలు పన్నీరుకలశంబులం దిడుకొని
నానారత్నస్థగీతంబు లైనభూషణంబులు దాల్చి పుష్పహారంబులు దుఱిమి పట్టు పై
ఠిణీచెంగావిచేలంబులుగట్టి దీవీ కాకళికలచెంత నిలువంబడి యొకరిసింగారంబొకరు
వర్ణించువారలం గడచిపోవ మఱికొండ అంగనలు పెండ్లికొడుకువా రరుదెంచిరి
పొండుపొండని మూఁపులు వట్టి ద్రోచువారలఁజూచుచు మటోత్కచుండు లోకు
లికిం బోవ నొకమందిరంబున దివ్యమణిమయం బగుమంచంబుపైఁ బవళించియున్న
శశిరేఖం జూచి సుభద్ర చెప్పిన ప్రకారంబున రూపలక్షణంబు లగుపడుట నెఱింగి
శశిరేఖగా నిశ్చయించి కనమాయచే నిద్రింపంజేసి తన తమ్మునికిఁ దగినకన్యయని&lt;/poem&gt;}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>o4juw19wpv4igigduei3lzpgz68kjzk</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>560054</id>
      <parentid>559986</parentid>
      <timestamp>2026-06-17T23:10:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* మూల్యాంకన చేసారు */</comment>
      <origin>560054</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5549" sha1="9hbelxqat2hsyldq9quhlqwio7e3dby" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{Telugu poem|type= |lines=&lt;poem&gt;కాంచనరజతపాత్రలం దిడుకొని పరతెంచువారిం గని శశిరేఖ తనమనంబున నిట్లని
విత్కరించె.&lt;/poem&gt;|ref=93}}
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;అనిమిషమునివాక్యంబులు, విని నమ్మితి నెదురుకోలువే ళిదె వచ్చెన్ 
జనపతులందఱు గుములై, చనుదెంచిరి విఘ్న మింక జరుగునె తలఁపన్.&lt;/poem&gt;|ref=94}}
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;మనసిజమూర్తి సుభద్రా, తనయుని వీక్షింతు వనుచుఁ దక్కులు పలుకన్
ముని కేమివిషముఁ బోసితి, నని వెండియు నాత్మయందు ననుకొనసాఁగెన్.&lt;/poem&gt;|ref=95}}
{{Telugu poem|type=తే.|lines=&lt;poem&gt;విపినభూములఁ ద్రిమ్మరువిజయసూనుఁ, డిచటి కేతెంచుటకు హేతు వెద్దికలదు
మేనితో పొత్తు విడువనిదాన నగుట, నొరుల నననేల నేసేయుదురితమునకు.&lt;/poem&gt;|ref=96}}
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;ఈలక్ష్మణునకు సతినై, యేలాగునఁ గాపురంబు నే నొనరింతు
న్నీలాంబరుఁ డవివేకుం, డీలాగునఁ జేసె ముందు నేలా గగునో.&lt;/poem&gt;|ref=97}}
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;గళమున వరకాంచనమం, గళసూత్రము లక్ష్మణుండు గట్టక మునుపే
నలకూబరతుల్యుం డగు, బలభిత్సుతుసుతునిఁ జూపు పరములు గలరే.&lt;/poem&gt;|ref=98}}
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;అని యీలాగున వగచుచు, ఘన మగుతాపంబుచేతఁ గళవళపడుచుం
జని నవరత్నస్థగితపు, పనిగలమంచంబుమీఁదఁ బవళించెఁ దగన్.&lt;/poem&gt;|ref=99}}
{{Telugu poem|type=వ.|lines=&lt;poem&gt;అంత నక్కడ ఘటోత్కచుండు.&lt;/poem&gt;|ref=100}}
{{Telugu poem|type=సీ.|lines=&lt;poem&gt;వనజాక్షి శశిరేఖ వైవాహికదినంబు సనుదెంచె నని లేచి సంభ్రమమునఁ
బినతల్లితోఁ జెప్పి తనతల్లి కెఱిఁగించి యభిమన్యునకుఁ దెల్ఫి యంతరిక్ష
వీథికి నెగసి ము న్వినతాతనూజుండు నమృతసంహరణార్థ మమరపురికిఁ
జనుదెంచువిధమునఁ జని ద్వారవతిచుట్టు విడిచినగజహయవితతు లరసి&lt;/poem&gt;|ref=|ref=}}
{{Telugu poem|type=తే.|lines=&lt;poem&gt;మణిమయం బగురథముల మనుజపతుల, వెంటఁ జనుదెంచుసేనల వీరభటులు
వసుధగీర్వాణకోటులవైశ్యశూద్ర, జనుల వీక్షించి నవ్వుచు దనుజవిభుఁడు.&lt;/poem&gt;|ref=101}}
{{Telugu poem|type=వ.|lines=&lt;poem&gt;సాయంకాలంబునకుఁ బురసమీపంబునకుం జని యదృశ్యత్వంబున నంతఃపురంబుఁ
జొచ్చి బలభద్రునగరు ప్రవేశించి పరిణయవస్తువు లొకరికొక రందిచ్చుసందడిగొను
వారిజాక్షుల వీక్షించుచుం జని మఱికొంద ఱైదువలు పన్నీరుకలశంబులం దిడుకొని
నానారత్నస్థగితంబు లైనభూషణంబులు దాల్చి పుష్పహారంబులు దుఱిమి పట్టుపై
ఠిణీచెంగావిచేలంబులు గట్టి దీపికాకళికలచెంత నిలువంబడి యొకరిసింగారంబొకరు
వర్ణించువారలం గడచిపోవ మఱికొంద ఱంగనలు పెండ్లికొడుకువా రరుదెంచిరి
పొండుపొండని మూఁపులు వట్టి ద్రోచువారలఁ జూచుచు ఘటోత్కచుండు లోప
లికిం బోవ నొకమందిరంబున దివ్యమణిమయం బగుమంచంబుపైఁ బవళించియున్న
శశిరేఖం జూచి సుభద్ర చెప్పినప్రకారంబున రూపలక్షణంబు లగుపడుట నెఱింగి
శశిరేఖగా నిశ్చయించి తనమాయచే నిద్రింపంజేసి తనతమ్మునికిఁ దగినకన్య యని&lt;/poem&gt;}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>9hbelxqat2hsyldq9quhlqwio7e3dby</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శశిరేఖాపరిణయము.pdf/57</title>
    <ns>104</ns>
    <id>214358</id>
    <revision>
      <id>559989</id>
      <timestamp>2026-06-17T14:44:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vandanapu Saidhiraj</username>
        <id>7301</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>559989</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5552" sha1="2oppdepy4wseqr8qopbr035mjnyec2v" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Vandanapu Saidhiraj&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{Telugu poem|type= |lines=&lt;poem&gt;సంతోషించి మఱఁదలి చుట్టుట దోషం బని యెంచి మంచంబు శిరంబునం దిడు
కొని మాయాబలంబున నొరుల కగుపడకుండ సురసమూహంబు లేరా యని విను
తింప మార్గంబునం బఱ తెంచి తనవనంబున శశిరేఖం డించి సుభద్రాకుమారు
నితో హిడింబానందనుం డిట్లనియె.&lt;/poem&gt;|ref=102}}
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;ఏమని చెప్పుదు నే నీ, రామామణికొఱకుఁ జసిన రారా జటకున్ 
సానజరధహయసై న్య, స్తోమముతోఁ బుత్రమిత్రసోదరయుతుఁ డై.&lt;/poem&gt;|ref=103}}
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;చనుదెంచినాఁడు మఱలం, జని రాజును సూతసుతుని సైంధవదుశ్శా
సనులమదం బణఁగించెద, ననుజా నీ విచట నుండుమని పల్కుటయున్.&lt;/poem&gt;|ref=104}}
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;విని సౌభద్రుఁడు వడముడి, తనయుని వీక్షించి పలికెఁ దగునా నీకున్
నను డించిపోవ దుర్యో, ధను నామము విన్న నెట్లు దాళుదు నన్నా.&lt;/poem&gt;|ref=105}}
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;నిర్జరపతినందనుఁ డగు, నర్జునునకు నుద్భవించి యని మొనలోనన్
దుర్జను లగుకౌరవులను. నిర్జింపకయున్న బ్రతుకు నిష్ఫల మరియన్.&lt;/poem&gt;|ref=106}}
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;ఇలలోఁ దండ్రికిఁ దనయుఁడు, గలిగినఁ దనతండ్రి కంటె ఘనవి క్రముఁడై
విలసిల్లినఁ గొడు కనఁదగు, బలహీనునిఁ గొడు కటంచుఁ బలుకం దగ్గునే.&lt;/poem&gt;|ref=107}}
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;పోటబ్బినసమయంబున, బోఁటివలె న్నణఁగియున్న భుజబలకార్యం
బేటికి శస్త్రాస్త్రము లిం, కేటికి నీకార్ముకంబు నింకేమిటికిన్.&lt;/poem&gt;|ref=108}}
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;బనకులఋణంబుఁ దీర్పఁగ, మన కీది సమయంబు గనుక మఱి యిచ్చోటక్
పనియేమి నాకు నీతోఁ, జనుదెంచిన నుంచుం బాల్కుసౌభద్రునితోన్.&lt;/poem&gt;|ref=109}} 
{{Telugu poem|type=చ.|lines=&lt;poem&gt;వడముడిపుత్రుఁ డిట్లనియె వాసరవల్లభురశ్మి లేనియి
య్యడవిని ముగ్ధల న్విడిచి యాజికిఁ బోయిన నిందురేఖయున్ 
దడబడుచుండు వెండియును దల్లిమనంబునఁ దల్లడించుచున్ 
గుడిగొనుచింత రేబగలు గుందుచు నుండరె నీవు వచ్చినన్.&lt;/poem&gt;|ref=110}}
{{Telugu poem|type=సీ.|lines=&lt;poem&gt;ఎఱుఁగుదు నాకంటె నెక్కు వౌ విలువిద్యఁ బారంగతుఁడ వీవు పార్థపుత్ర!
ధృతరాష్ట్రపుత్తులత్రుళ్లణంచుటకుఁగా నిరువురు చన నేల నేనచాలు
సదిగాక మేనల్లుఁ డై మేనమామపై ధరువు బూనుట నీకు ధర్మ మగునె
నిలువు మిచ్చట నీవు నే నేగి క్షణములో గంతులు వేయింతుఁ గౌరవులను&lt;/poem&gt;}}
{{Telugu poem|type=తే.|lines=&lt;poem&gt;యదుకుమారులఁ గొందఱి మదమణంతు, ననుచు మీసము లొకచేత పట్టి తీడి
భీకరాకారమున లేచి కేక వేసి, కామగమనంబుతో నేఁగా భీమసుతుఁడు.&lt;/poem&gt;|ref=111}}
{{Telugu poem|type=వ.|lines=&lt;poem&gt;ఆట్టి సమయంబున.&lt;/poem&gt;|ref=112}}
{{Telugu poem|type=తే.|lines=&lt;poem&gt;ఆఘటోత్క చుమాయచే హాయిఁ జెంది, నిద్రబోయెడుశశిరేఖనేత్రయుగముఁ
దెఱచి మిన్నందుభూజము ల్దేరి చూచి, కలవరింపుచు దిగ్గున నులికి లేచి.&lt;/poem&gt;|ref=113}}
{{Telugu poem|type=తే.|lines=&lt;poem&gt;కట్టెదుట నున్న సౌభద్రుఁ గాంచి మఱియు, ఫల్గునునిరాణి వీక్షించి పాదములకు&lt;/poem&gt;}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>2oppdepy4wseqr8qopbr035mjnyec2v</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>560055</id>
      <parentid>559989</parentid>
      <timestamp>2026-06-17T23:18:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* మూల్యాంకన చేసారు */</comment>
      <origin>560055</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5574" sha1="a64si45csyrd3judtpjprcv4jwamol7" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{Telugu poem|type= |lines=&lt;poem&gt;సంతోషించి మఱఁదలి న్ముట్టుట దోషం బని యెంచి మంచంబు శిరంబునం దిడు
కొని మాయాబలంబున నొరుల కగుపడకుండ సురసమూహంబు లౌరా యని విను
తింప గగనమార్గంబునం బఱతెంచి తనవనంబున శశిరేఖం డించి సుభద్రాకుమారు
నితో హిడింబానందనుం డిట్లనియె.&lt;/poem&gt;|ref=102}}
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;ఏమని చెప్పుదు నే నీ, రామామణికొఱకుఁ జనిన రారా జటకున్ 
సామజరథహయసైన్య, స్తోమముతోఁ బుత్రమిత్రసోదరయుతుఁ డై.&lt;/poem&gt;|ref=103}}
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;చనుదెంచినాఁడు మఱలం, జని రాజును సూతసుతుని సైంధవదుశ్శా
సనులమదం బణఁగించెద, ననుజా నీ విచట నుండుమని పల్కుటయున్.&lt;/poem&gt;|ref=104}}
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;విని సౌభద్రుఁడు వడముడి, తనయుని వీక్షించి పలికెఁ దగునా నీకున్
నను డించిపోవ దుర్యో, ధను నామము విన్న నెట్లు దాళుదు నన్నా.&lt;/poem&gt;|ref=105}}
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;నిర్జరపతినందనుఁ డగు, నర్జునునకు నుద్భవించి యనిమొనలోనన్
దుర్జను లగుకౌరవులను, నిర్జింపకయున్న బ్రతుకు నిష్ఫల మరయన్.&lt;/poem&gt;|ref=106}}
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;ఇలలోఁ దండ్రికిఁ దనయుఁడు, గలిగినఁ దనతండ్రికంటె ఘనవిక్రముఁడై
విలసిల్లినఁ గొడు కనఁదగు, బలహీనునిఁ గొడు కటంచుఁ బలుకం దగునే.&lt;/poem&gt;|ref=107}}
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;పోటబ్బినసమయంబున, బోఁటివలె న్నణఁగియున్న భుజబలశౌర్యం
బేటికి శస్త్రాస్త్రము లిం, కేటికి నీకార్ముకంబు నింకేమిటికిన్.&lt;/poem&gt;|ref=108}}
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;జనకులఋణంబుఁ దీర్పఁగ, మన కిది సమయంబు గనుక మఱి యిచ్చోటన్
పని యేమి నాకు నీతోఁ, జనుదెంచెద నంచుఁ బల్కు సౌభద్రునితోన్.&lt;/poem&gt;|ref=109}} 
{{Telugu poem|type=చ.|lines=&lt;poem&gt;వడముడిపుత్త్రుఁ డిట్లనియె వాసరవల్లభురశ్మి లేనియి
య్యడవిని ముగ్ధల న్విడిచి యాజికిఁ బోయిన నిందురేఖయున్ 
దడబడుచుండు వెండియును దల్లి మనంబునఁ దల్లడించుచున్ 
గుడిగొనుచింత రేబగలు గుందుచు నుండరె నీవు వచ్చినన్.&lt;/poem&gt;|ref=110}}
{{Telugu poem|type=సీ.|lines=&lt;poem&gt;ఎఱుఁగుదు నాకంటె నెక్కు వౌ విలువిద్యఁ బారంగతుఁడ వీవు పార్థపుత్ర!
ధృతరాష్ట్రుపుత్త్రులత్రుళ్లణంచుటకుఁగా నిరువురు చన నేల నేనచాలు
నదిగాక మేనల్లుఁ డై మేనమామపై ధనువు బూనుట నీకు ధర్మ మగునె
నిలువు మిచ్చట నీవు నే నేగి క్షణములో గంతులు వేయింతుఁ గౌరవులను&lt;/poem&gt;|ref=}}
{{Telugu poem|type=తే.|lines=&lt;poem&gt;యదుకుమారులఁ గొందఱి మదమణంతు, ననుచు మీసము లొకచేత పట్టి తీడి
భీకరాకారమున లేచి కేక వేసి, కామగమనంబుతో నేఁగె భీమసుతుఁడు.&lt;/poem&gt;|ref=111}}
{{Telugu poem|type=వ.|lines=&lt;poem&gt;అట్టి సమయంబున.&lt;/poem&gt;|ref=112}}
{{Telugu poem|type=తే.|lines=&lt;poem&gt;ఆఘటోత్కచుమాయచే హాయిఁ జెంది, నిద్రబోయెడుశశిరేఖనేత్రయుగముఁ
దెఱచి మిన్నందుభూజము ల్దేరి చూచి, కలవరింపుచు దిగ్గున నులికి లేచి.&lt;/poem&gt;|ref=113}}
{{Telugu poem|type=తే.|lines=&lt;poem&gt;కట్టెదుట నున్న సౌభద్రుఁ గాంచి మఱియు, ఫల్గునునిరాణి వీక్షించి పాదములకు&lt;/poem&gt;|ref=}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>a64si45csyrd3judtpjprcv4jwamol7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:19280101 Vasanthakumari Telugu.pdf/4</title>
    <ns>104</ns>
    <id>214359</id>
    <revision>
      <id>559995</id>
      <timestamp>2026-06-17T15:07:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'నార్జించిన శ్రీ శ్రీ జి జోసెపుకవి. 1945 డిశంబరు నెలలో హేలాపురమున జరిగిన ద్వితీయ వార్షికోత్సవ సభలకు శ్రీరాయలసీము కళాపరిషత్తు జోసపుకవి నాహ్వానించి సాలువు లొసంగి, సన్మానపత్ర...'</comment>
      <origin>559995</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4277" sha1="ci44u3di0ndkj4af6ep0dng0gdf8m2l" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Rajasekhar1961&quot; /&gt;2&lt;/noinclude&gt;నార్జించిన శ్రీ శ్రీ జి జోసెపుకవి. 1945 డిశంబరు నెలలో హేలాపురమున జరిగిన ద్వితీయ వార్షికోత్సవ సభలకు శ్రీరాయలసీము కళాపరిషత్తు జోసపుకవి నాహ్వానించి సాలువు లొసంగి, సన్మానపత్రము అర్పించి &quot;కవిశేఖర” బిరుదంబుఁ బ్రసాదించి కృతకృత్యతి గాంచెను. ఆంగ్లాంధ్ర భాషా నిష్ణాతలు, విమర్శకాగేసరులు శ్రీ శ్రీ డాక్టరు కట్టమంచి రామలింగారెడ్డి ఏం. ఏ. (కాంటాబ్) గారీ కవిరచించిన &quot;కన్నీటికబురు&quot; నకు విపులమైన యుపోద్ఘాతము వ్రాసి యభినందించి నారనిన నామాటఁదల పెట్ట నేల!

ఈ &quot;వసంతకుమారి&quot; కావ్యమునంపి జోసపుకవి సత్తముడు పీఠిక వ్రాయుఁడని కోరుట యవ్యాజభక్త విశ్వాసములతో నన్ను గౌరవించుటకే కాని, యాయన గ్రంథమున కెక్కుడుగ వన్నెఁజేకూర్చగలనను తలంపుతోఁ గాదని నేను భావింతును. దూరపుమండలము నందలి కవిశేఖరుని గ్రంధమున కుపోద్ఘాతము వ్రాయు సదవకాశము లభించుటకై నే నానందించు చున్నాను.

గ్రంథమందలి కథావస్తువు మిక్కిలి పరిమితము. ఒకానొక కుగ్రాము
మున గ కులమున &quot;శంభుఁడు&quot; జనన మంచెను. వినయ, విధేయతలం
దయాదాక్షిణ్యములు గలఁవాడు. పరుల బాధలు చూచి యోర్వ నేరని మృదు
స్వభావము సంసార స్థితిగతులు సంపన్నములు గావు. లేవయసుననే పెండ్లి
చేసికొనేను, ॥నిమ్మి&quot; నెమ్మిగలకొమ్మ, గుణవతి, దయావతి, అనుకూలవతి
ప్రజావతియువయ్యెను. అచిరకాలముని శంభునకుఁ గంచంత కాపురము
పెరిగెను. స్వకులజుల సాంఘిక శోచ్య దుస్థ్సితికై వగచి వగచి వాని చి త్తము
కొచ్చి పచ్చిపుండై కడతఁడుకులోద్ధరణోద్యమము సాగింప నిశ్చయించి
స్వగ్రామము వీడి పోవనిర్ణయించుకొనేను. భార్యకీ కడఁక ముఖాముఖఁ
దెలుపనోడికమ్మలిఖించి నిదురించుచుండిన నిమ్మికొంగు ఁగ ట్టెను. శ్రీ గాంధి
మహర్షిని స్తుతించు తావునఁ గల పద్యములన్నియు రత్నమా లనవలెను, వెల
దీని బిల్లలను వేళ్ళమును విడిచి పోనున్నపు డతని మనః పరివేదనము
చక్కఁగా వర్ణింపఁబడినది. కడకేటులో యెదఁ గుదురు పఱచుకొని కులో
చిత పూజా విధానము లాచరించి పయనించెను. ఈభాగము పఠించియే యానం&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ci44u3di0ndkj4af6ep0dng0gdf8m2l</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:లక్ష్మణరాయ వ్యాసావళి.pdf/260</title>
    <ns>104</ns>
    <id>214360</id>
    <revision>
      <id>560000</id>
      <timestamp>2026-06-17T15:45:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>శ్రీరామమూర్తి</username>
        <id>1517</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>560000</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3647" sha1="0r5fkd37aha0bxsyg22rviyf7wd982g" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;శ్రీరామమూర్తి&quot; /&gt;{{rh|254|శాస్త్రవిషయములు|}}&lt;/noinclude&gt;విశేషము కానవచ్చును. అచ్చటి లంబాంశములకంటె సూర్యుని యుత్తరక్రాంతి యెంతవఱకు అధికముగ నుండునో యంతవఱ కచ్చట నెడతెగకుండ పగలే యుండును; ఎంతవఱకు అంబాంశముల కంటె సూర్యుని దక్షిణక్రాంతి యధికముగ నుండునో యంతకాలము వఱకును ఎడతెగకుండ రాత్రియుండును. అందుచేతనే మేరువుపై (ఉత్తరధ్రువముపై) నెల్లప్పుడు నాఱునెలలు రాత్రియు ఆఱునెలలు పగలునుండును&quot;

ఒకస్థలముయొక్క అక్షాంశము (Latitude) 70&lt;sup&gt;0&lt;/sup&gt; యంశము లనుకొనుఁడు. కావున నచ్చటి లంబాంశము 90&lt;sup&gt;0&lt;/sup&gt; అంశములలోనుండి 70&lt;sup&gt;0&lt;/sup&gt; అంశములు తీసివేయగా మిగిలినవి 20&lt;sup&gt;0&lt;/sup&gt; అంశము లగును. సూర్యుఁడు విషువవృత్తమునకు నుత్తరపువైపు నెన్నడును 13½&lt;sup&gt;0&lt;/sup&gt; అంశములకంటె నెక్కుడుదూరము పోఁడు. కావున సూర్యుని యుత్తరక్రాంతి 23½&lt;sup&gt;0&lt;/sup&gt; అంశములకంటె తక్కువగను, 20&lt;sup&gt;0&lt;/sup&gt; అంశములకంటె నెక్కువగ నున్నంతవఱకు నాప్రదేశమునందు సూర్యుఁడ స్తమింపక వెలుఁగుచునే యుండును. ఆలాగుననే సూర్యుఁడు దక్షిణగోళార్ధమునకు వెళ్లిన తర్వాత నంతపరిమాణమేగల దీర్ఘరాత్రి యొకటి సంభవించును.

ఇంతవఱకు జేసిన వర్ణననుఁబట్టి ధ్రువప్రదేశములందు గానవచ్చెడి యాకాశ చమత్కారములను రెండుజతలుగా విభజింపవచ్చునని చదువరు లూహించియుందురు. ఒకటి ధ్రువబిందు ప్రదేశమునకు సంబంధించినది రెండవది మిగిలిన భూప్రదేశమునకు సంబంధించినది. వాని వివరము చదువరుల సౌకర్యార్ధమై మఱల నిచ్చట సంగ్రహముగాఁ జెప్పుచున్నాను.

{{c|ధ్రువబిందుప్రదేశమందలి విశేషములు.}}

1. సూర్యుఁడు దక్షిణదిక్కున నుదయించును.

2. నక్షత్రములు ఉదయింపవు, అస్తమింపవు. ఎప్పుడును ఆకాశమందే యుండి క్షితిజమునకు సమాంతరముగ గుండ్రముగ 24 గంటల కొక పర్యాయము ప్రదక్షిణము చేయుచుండును.&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>0r5fkd37aha0bxsyg22rviyf7wd982g</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:లక్ష్మణరాయ వ్యాసావళి.pdf/261</title>
    <ns>104</ns>
    <id>214361</id>
    <revision>
      <id>560001</id>
      <timestamp>2026-06-17T15:55:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>శ్రీరామమూర్తి</username>
        <id>1517</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>560001</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3398" sha1="0qomlxshhihvehfc1utchcnvvo09o1i" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;శ్రీరామమూర్తి&quot; /&gt;{{rh||మేరుప్రదేశము|255}}&lt;/noinclude&gt;3. ఉత్తరధ్రువమునొద్ద ఉత్తర ఖగోళార్థమును, దక్షిణ ధ్రువమునొద్ద దక్షిణ ఖగోళార్థకమును మాత్రము గానవచ్చుచుండును.

4. ఆరునెలలవఱకును అఖండమైన యొక పగలును తరువాత ఆఱునెలలవఱకును అఖండమైన రాత్రియునుండును.

5. సంవత్సరమున కొక్కసారి మాత్రము సూర్యోదయమును, నొక్కసారి మాత్రము సూర్యాస్తమయమును అయినను రెండుసంధ్యల నుషస్సుమాత్రము రెండేసి నెలలవఱకు ప్రకాశించును. ఈ సాంధ్యరాగము మన దేశమునందువలె ఉదయమున తూర్పునను, సాయంకాలమున పశ్చిమమునను మాత్రము కానరాక యాకాశముచుట్టు నంతను 24 గంటల కొక్కసారి తిరుగుచుండును. సూర్యుఁడుకూడ నీలాగుననే 24 గంటల కొక్కసారి గుండ్రముగా చుట్టివచ్చుచుండును.

{{c|ధ్రువమండలమందలి విశేషములు.}}

1. సూర్యుఁడెప్పుడును చూచువారి స్వస్తికమునకు దక్షిణమున నుండును; కాని సమశీతోష్ణ ప్రదేశమునందును ఇట్లు కానవచ్చును. గావున నిదియొక విశేషము కాదు.

2. ఇచ్చట పెక్కునక్షత్రము లెప్పుడును అస్తమింపక ఆకాశమునందే యుండి ధ్రువునిచుట్టు తిరుగుచుండును. మరికొన్ని నక్షత్రములు సమశీతోష్ణ ప్రదేశములలో వలెనే ఉదయించును, అస్తమించును. కాని వానిమార్గము మాత్రము కొంచెము వంకరగా నుండును.

3. ఇచ్చటి సంవత్సరమును మూఁడువిధములుగ విభజింప వచ్చును. (అ) ఒక యఖండ దీర్ఘ రాత్రి. ఇది మకరసంక్రమణకాలము నందు సంభవించును. ఇయ్యది ఆయాస్థలముల యక్షాంశములను (Latitudes) బట్టి 24 గంటలకు హెచ్చుకాలమును 6 నెలలకు తక్కువకాలమును పరిమితిగా గలిగియుండును. (ఆ) ఈ దీర్ఘరాత్రికి ప్రతిగా నొక దీర్ఘదివస ముండును. అది కర్కటసంక్రమణ సమయ&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>0qomlxshhihvehfc1utchcnvvo09o1i</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>సూచిక:19230101 SangeetagoloBakavali Telugu PDF.pdf</title>
    <ns>106</ns>
    <id>214362</id>
    <revision>
      <id>560002</id>
      <timestamp>2026-06-17T15:57:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aryapragathi07</username>
        <id>7305</id>
      </contributor>
      <comment>[[WP:AES|←]]Created page with ''</comment>
      <origin>560002</origin>
      <model>proofread-index</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="161" sha1="31unutkyx3slx3bloq1mftz9u5ojwry" xml:space="preserve">{{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template
|రకం=పుస్తకం
|శీర్షిక=[[సంగీతగులో బకావలి]]
|భాష=te
|సంపుటి=
|రచయిత=[[చక్రావధానుల మాణిక్యశర్మ]]
|అనువాదకులు=
|ఎడిటర్=
|చిత్రకర్త=
|పాఠశాల=
|ప్రచురణకర్త=
|చిరునామా=
|సంవత్సరం=
|ఆధారం=
|ISBN=
|OCLC=
|LCCN=
|BNF_ARK=
|ARC=
|మూలం=pdf
|బొమ్మ=2
|పురోగతి=X
|పుటలు=&lt;pagelist /&gt;
|సంపుటాలు=
|వ్యాఖ్యలు=
|వెడల్పు=
|సిఎస్ఎస్=
|పేజీ మొదటి వరుస=
|పేజీ చివరివరుస=
}}</text>
      <sha1>31unutkyx3slx3bloq1mftz9u5ojwry</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:లక్ష్మణరాయ వ్యాసావళి.pdf/262</title>
    <ns>104</ns>
    <id>214363</id>
    <revision>
      <id>560003</id>
      <timestamp>2026-06-17T16:00:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>శ్రీరామమూర్తి</username>
        <id>1517</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>560003</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1820" sha1="28a3w4xaofabp0egan8dvfz4eao9ef2" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;శ్రీరామమూర్తి&quot; /&gt;{{rh|256|శాస్త్రవిషయములు|}}&lt;/noinclude&gt;మున సంభవించును. (ఇ) దీర్ఘరాత్రమునకును, దీర్ఘదివసమునకును మధ్యకాలములందు అహోరాత్రములు గలసి 24 గంటలు పరిమాణము గల దివసములుండును.

4. దీర్ఘ రాత్రములతరువాత వచ్చెడియుషస్సు పెక్కుదినము లుండదు. ఆ దినముల పరిమితియు దాని తేజఃపరిమితియు ఆయాస్థలముల యక్షాంశములనుబట్టి హెచ్చు తక్కువలుగా నుండును.

5. ధ్రువబిందు ప్రదేశమందు తిరిగినట్లే సూర్యుఁడు దీర్ఘ దివసమునందు ఆకాశముచుట్టు తిరుగును. కాని క్షితిజమునకు సమాంతరముగాఁ దిరుగక కొంచెము వంకరగాఁ దిరుగును.&lt;ref&gt;ఈ వ్యాసము కేవలము భాషాంతరము గాకపోయినను, లోకమాన్య తిలకుగారి 'ఆర్టిక్ హోమ్ ఆఫ్ ది ఆర్యాస్' అను గ్రంథమందలి 8 వ అధ్యాయము ననుసరించి వ్రాయఁబడినది.&lt;/ref&gt;


{{Css image crop
|Image = లక్ష్మణరాయ వ్యాసావళి.pdf
|Page = 262
|bSize = 377
|cWidth = 75
|cHeight = 35
|oTop = 276
|oLeft = 157
|Location = center
|Description = 
}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>28a3w4xaofabp0egan8dvfz4eao9ef2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>సూచిక:19240101 ChandrakantaNatakamu Telugu PDF.pdf</title>
    <ns>106</ns>
    <id>214364</id>
    <revision>
      <id>560004</id>
      <timestamp>2026-06-17T16:13:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aryapragathi07</username>
        <id>7305</id>
      </contributor>
      <comment>[[WP:AES|←]]Created page with ''</comment>
      <origin>560004</origin>
      <model>proofread-index</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="164" sha1="m2afnoadzwb02fxlgyeygh1ne1d76p9" xml:space="preserve">{{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template
|రకం=పుస్తకం
|శీర్షిక=[[చంద్రకాంత నాటకము.]]
|భాష=te
|సంపుటి=
|రచయిత=[[చక్రావధానుల మాణిక్యశర్మ  ]]
|అనువాదకులు=
|ఎడిటర్=
|చిత్రకర్త=
|పాఠశాల=
|ప్రచురణకర్త=
|చిరునామా=
|సంవత్సరం=
|ఆధారం=
|ISBN=
|OCLC=
|LCCN=
|BNF_ARK=
|ARC=
|మూలం=pdf
|బొమ్మ=2
|పురోగతి=X
|పుటలు=&lt;pagelist /&gt;
|సంపుటాలు=
|వ్యాఖ్యలు=
|వెడల్పు=
|సిఎస్ఎస్=
|పేజీ మొదటి వరుస=
|పేజీ చివరివరుస=
}}</text>
      <sha1>m2afnoadzwb02fxlgyeygh1ne1d76p9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:లక్ష్మణరాయ వ్యాసావళి.pdf/263</title>
    <ns>104</ns>
    <id>214365</id>
    <revision>
      <id>560005</id>
      <timestamp>2026-06-17T16:14:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>శ్రీరామమూర్తి</username>
        <id>1517</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>560005</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2667" sha1="bqq1vt74i28yttih858qig93vjiuxv9" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;శ్రీరామమూర్తి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{p|fs125|ac}}రాజరాజుకాలమునఁ దెలుఁగుదేశమందు సౌరమాన వ్యవహార ముండెనా ?&lt;/p&gt;

{{rule|2cm}}

రాజరాజుచే నీయఁబడిన కోరుమిల్లి శాసనమునందు&lt;ref&gt;Ind, Ant. Vol. xiv p. 53.&lt;/ref&gt; నాతని పట్టాభిషేక ముహూర్త మిట్లీయఁబడినది.
&lt;poem&gt;
{{left margin|5em}}
యోరక్షితుం వసుమతీం శకవత్సరేషు
వేదాంబురాశినిధివర్తిషు సింహగేర్కే
కృష్ణ ద్వితీయ దివిసోత్తరభాద్రికాయాం
వారేగురోవ్వన్‌ణి జలగ్న వరేభి షిక్తః ॥
&lt;/poem&gt;


అర్థము: [రాజరాజనరేంద్రుఁడు] భూమిని రక్షించుటకునై శా.శ. 944 వ సంవత్సరమున సూర్యుఁడు సింహరాశియందుండఁగా, బహుళ ద్వితీయా గురువారమునాఁడు ఉత్తరాభాద్ర నక్షత్రమున, తులాలగ్నము నందు నభిషిక్తుఁ డయ్యెను.

ఇంధు తిథివారాదు లన్నియుఁగలవు కాని నెల పేరులేదు మన మెఱిఁగిన నెలల పేరెచ్చటనులేదు. అనఁగా నిప్పుడు మన దేశమునందు వాడుకలోనున్న చాంద్రమానపు చైత్రాదినెలలలో నేమాసము నందు నీరాజ్యాభిషేకము జరిగెనో పైశ్లోకమునందుఁ జెప్పలేదు. అంత మాత్రమున నేమాసమును చెప్పలేదని యనుకొనఁ గూడదు. పట్టాభిషేక సమయమున సూర్యుఁడు సింహరాశి యందుండెను. అనఁగా నప్ప్పుడు 'సింహ' మాసము. ఇది సౌరమాసము. ఈ మాసము లిప్పటికిని అఱవదేశమునందును, బంగాళమునందును నిత్య వ్యవహారమునఁ గలవు;


* రాజరాజ నరేంద్ర పట్టాభిషేక సంచిక. పుట 138.&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>bqq1vt74i28yttih858qig93vjiuxv9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:లక్ష్మణరాయ వ్యాసావళి.pdf/264</title>
    <ns>104</ns>
    <id>214366</id>
    <revision>
      <id>560007</id>
      <timestamp>2026-06-17T16:32:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>శ్రీరామమూర్తి</username>
        <id>1517</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>560007</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3245" sha1="enf8yakox8p68q3tpylqtr5fv536j0q" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;శ్రీరామమూర్తి&quot; /&gt;{{rh|258|శాస్త్రవిషయములు|}}&lt;/noinclude&gt;ఇట్లు రాజరాజు సౌరమాసమును చెప్పుట అప్పుడు తెలుఁగు దేశమందు నీ మాసములే లోకవ్యవహారము నందుండుటవలననే యని మనము తలఁపవలెనా ? లేదా అఱవవారితో సంబంధము కలుగుటవలన వారి
యాచారమును అవలంబించెనా ?

ఇట్లు సౌరమాసమును జెప్పినవాఁ డితఁ డొక్కఁడే కాడు. ఈతని తండ్రియైన విమలాదిత్యుఁడు తానిచ్చినరణస్థిపూణ్డి శాసనము&lt;ref&gt;Ep. Ind Vol vi, p. 347.&lt;/ref&gt; నందును ఇట్లే చెప్పియున్నాఁడు.

&quot;అనలానల రంధ్రగతే శకవర్షే వృషభమాసి సితేపక్షే యష్షట్యాం గురుపుష్యే సింహెలగ్నే ప్రసిద్ధ మభిషిక్తః [13]

అర్థము : — శా. శ. 933 వ సంవత్సరమున వృషభమాసము నందు శుద్ధ 6 గురువారమునాఁడు పుష్యమి నక్షత్రమున, సింహలగ్నమునందుఁ బ్రసిద్ధముగ నభిషిక్తుఁ డయ్యెను.

రాజనరేంద్రుఁడు పోయిన వెంటనే కులోత్తుంగునకు రాజ్యము లేకుండ హరింపవలయుననియో మఱియే హేతువుననో రాజ్యాభిషిక్తుఁడైన రెండవ శక్తివర్మ&lt;ref&gt;మద్రాస్ ఎపిగ్రాఫి రిపోర్టు 1913-14 లోని 8 వ తామ్ర శాసనము 63-65 పంక్తులు. ఈ శాసన మింకను ప్రకటింపఁబడలేదు. ఇప్పుడు రాగిరేకులు నాయొద్దనున్నవి. త్వరలోనే ప్రకటింపఁబడును.&lt;/ref&gt; - విమలాదిత్యుని కుమారుడు - కూడ నిట్లే సౌరమాసమునే ఉదాహరించినాడు:-
&lt;poem&gt;
{{left margin|5em}}
గుణవసునిధిసంఖ్యే యాతి శాకాబ్దవర్షే
దివ కృతి తులాస్థే యేధ్యద్రాజ్యలక్ష్మీం
స్థిరతర మనురాధా శుక్లపక్ష ద్వితీయె
యజసుర గురువారే కుంభలగ్నేభి షిక్తః॥
&lt;/poem&gt;


అర్థముః - శా. శ. 986 వ సంవత్సరము గడచిన తరువాత సూర్యఁడు తులారాశియందుండఁగా ఎక్కువ స్థిరమయిన అనూరాధా&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>enf8yakox8p68q3tpylqtr5fv536j0q</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1950 SaaraSangrahaGanditamu Telugu PDF.pdf/15</title>
    <ns>104</ns>
    <id>214367</id>
    <revision>
      <id>560008</id>
      <timestamp>2026-06-17T17:49:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aravind Bandi</username>
        <id>7336</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>560008</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2359" sha1="s3nr56gyo6ty7tnhea1o5xx0p4e2d25" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Aravind Bandi&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{Center|శ్రీ}}
{{Center|{{p|fs150}}సారసంగ్రహగణితము.&lt;/p&gt;}}
{{Center|పావులూరి మల్లన (మల్లికార్జున) ప్రణీతము}}
{{Center|౧}}
{{Center|{{p|fs150}}పరికర్మ గణితము&lt;/p&gt;}}
{{Center|కృత్యవతరణిక}}
&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;
&lt;hr style=&quot;width: 20%; margin: 0 auto;&quot; /&gt;
&lt;/div&gt;


{{left|శ్లో॥శ్రీకణ్ణం సగుణం సమ స్తజగతా కర్తారమీశం గురుం}}
{{left|భూతో యానలచంద్రసూర్యపవనవ్యోమాత్మమూ ర్తిం విభుమ్ |}}
{{left|నిత్యానన్దమయోఒపి యో గిరిజయా సార్ధం ప్రజావృద్ధయే}}
{{left|మాయాయోగముపై తీ తం శివకరం వన్దే  శివం శ్రేయనే॥}}


{{left|క॥ ప్రణమిల్లి శివున కీక్రియ}}
{{left|నణిమాదిగుణాస్పదునకు నభినవసంఖ్యా}}
{{left|మణిదీ ప్తి సారసంగ్రహ}}
{{left|గణితసముద్రంబు దరువఁ గణఁగితిఁ బ్రీతిన్,}}


{{left|శా॥ 'అర్కాదిగ్రహసంచరగ్రహణకాలాన్వేషణోపాయమున్}}
{{left|దర్కవ్యాకరణాగమాదిబహుశాస్త్రప్రో
క్తనానార్థసం}}
{{left|పర్కాదివ్యవహారమున్ భువనరూపద్వీపవిస్తారముగన్}}
{{left|దర్కీంపన్ గణితప్రవృత్తి వెలిగాఁ దక్కొం డెఱింగించునే.}}
----
(1) ఒక ప్రతిలో నీపద్యమునున్నది.
{{left|క॥ నానాశాస్త్రంబులలో &amp;#124; నానార్ధము లెఱుఁగువాని నానాగతులన్}}
{{left|నానాలెక్కలు దెలిపెద &amp;#124; భూనుతముగ గణితమందు బుధులు నుతింపన్}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>s3nr56gyo6ty7tnhea1o5xx0p4e2d25</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>560056</id>
      <parentid>560008</parentid>
      <timestamp>2026-06-17T23:30:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* మూల్యాంకన చేసారు */</comment>
      <origin>560056</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2343" sha1="mcrbzqd6r4804aqcqz6goj453z0ocr1" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{Center|శ్రీ}}
{{p|ac|fs150}}సారసంగ్రహగణితము.&lt;/p&gt;
{{p|ac|fwb}}పావులూరి మల్లన (మల్లికార్జున) ప్రణీతము&lt;/p&gt;
{{Center|౧}}
{{p|ac|fs150}}పరికర్మగణితము&lt;/p&gt;
{{p|ac|fwb}}కృత్యవతరణిక&lt;/p&gt;

&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;
&lt;hr style=&quot;width: 20%; margin: 0 auto;&quot; /&gt;
&lt;/div&gt;
{{Telugu poem|type=శ్లో॥|lines=&lt;poem&gt;శ్రీకణ్ఠం సగుణం సమస్తజగతాం కర్తారమీశం గురుం
భూతోయానలచంద్రసూర్యపవనవ్యోమాత్మమూర్తిం విభుమ్।
నిత్యానన్దమయోఒపి యో గిరిజయా సార్ధం ప్రజావృద్ధయే
మాయాయోగముపైతి తం శివకరం వన్దే  శివం శ్రేయసే॥&lt;/poem&gt;|ref=}}
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;ప్రణమిల్లి శివున కీక్రియ
నణిమాదిగుణాస్పదునకు నభినవసంఖ్యా
మణిదీప్తి సారసంగ్రహ
గణితసముద్రంబు దరువఁ గణఁగితిఁ బ్రీతిన్.&lt;/poem&gt;|ref=}}
{{Telugu poem|type=శా.|lines=&lt;poem&gt;&lt;ref&gt;ఒకప్రతిలో నీపద్యమునున్నది.
క. నానాశాస్త్రంబులలో । నానార్ధము లెఱుఁగువాని నానాగతులన్
నానాలెక్కలు దెలిపెద । భూనుతముగ గణితమందు బుధులు నుతింపన్.&lt;/ref&gt;అర్కాదిగ్రహసంచరగ్రహణకాలాన్వేషణోపాయమున్
దర్కవ్యాకరణాగమాదిబహుశాస్త్రప్రోక్తనానార్థసం
పర్కాదివ్యవహారమున్ భువనరూపద్వీపవిస్తారముగన్
దర్కింపన్ గణితప్రవృత్తి వెలిగాఁ దక్కొం డెఱింగించునే.&lt;/poem&gt;|ref=}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>mcrbzqd6r4804aqcqz6goj453z0ocr1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:లక్ష్మణరాయ వ్యాసావళి.pdf/265</title>
    <ns>104</ns>
    <id>214368</id>
    <revision>
      <id>560010</id>
      <timestamp>2026-06-17T17:54:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>శ్రీరామమూర్తి</username>
        <id>1517</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>560010</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3772" sha1="9nqgq1abx0tzecyuahqtenbaizc74qv" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;శ్రీరామమూర్తి&quot; /&gt;{{rh||రాజరాజుకాలమున సౌరమానవ్యవహార ముండెనా?|259}}&lt;/noinclude&gt;నక్షత్రమున శుక్ల పక్ష ద్వితీయా గురువారమునాఁడు కుంభలగ్నమందు నభిషిక్తుఁ డాయెను.

ఇట్లు రాజరాజు పూర్వరాజు, రాజరాజు, అతనికిఁ దరువాతిరాజు సౌరమాసమునే ఉదాహరించి యున్నారు. ఇంకను గొంత వెనుకకుఁ బోయి చూచెదము.

మొదటి చాణుక్యభీముని శాసన మొకటి&lt;ref&gt;ఎపిగ్రాఫి రిపోర్టు 1913-18 లోని 14-వ తామ్రశాసనము. ఇదియు నాయొద్దఁ గలదు. త్వరలోనే ప్రకటింపబడును. [ఆంధ్ర సాహిత్య పరిషత్పత్రిక 11-వ సంపుటములో 241-వ పుటలో లక్ష్మణరావు పంతులుగా రీ శాసనమును బ్రకటించియున్నారు. సం.]&lt;/ref&gt; నాయొద్ద నున్నది. అందు నాతని యభిషేకముహూర్త మిట్లు వర్ణింపఁబడినది.
&lt;poem&gt;
{{left margin|5em}}
“శాకేష్వబ్దేషు యాతేష్వధమనువసుసంప్రాప్త సంఖ్యేషుమేషే
మిత్రె, చైత్రేచమైత్రే శశిని, శశిదినే, కృష్ణపక్ష ద్వితీయే
యుగ్మక్షన్ స్యోద్గమేధా త్సకలజనముదే పట్ట మాచంద్రతారం
శ్రీమాన్ చాళుక్య భీమ శ్చతురుదధిలస న్మేఖలేలాతలస్య.
&lt;/poem&gt;


అర్థము: - శా. శ. 814 సంవత్సరములు గడచిన తరువాత సూర్యుఁడు మేషమం దుండఁగా చైత్రమున చంద్రుఁడు మిత్రానక్షత్ర మందుండ, కృష్ణపక్ష ద్వితీయా (విదియ) సోమవారమునాఁడు చాళుక్యభీముఁడు నాలుగు సముద్రము లొడ్డాణము గాఁగల భూమికిఁ బట్టము కట్టుకొనెను.

ఇందు సౌరమాసపు మేషమాసమని చెప్పుటయేగాక, “చైత్ర” మనియుఁ జెప్పంబడినది. కాని &quot;చైత్ర&quot; మనునది చాంద్రమాసమునకు వలెనే సౌరమాసమునకునుబేరు. ఇచ్చట లెక్కవేసి చూడఁగా నిందు
వర్ణింపబడిన గ్రహాదిస్థితులు సౌర చైత్రమునకే చెల్లుచున్నవి; కాని చాంద్రచైత్రమునకు చెల్లుటలేదు. ఇందున గుఱించి డాక్టరు స్వామికణ్ణుపిళ్లెగా రిట్లువ్రాసిరి.

&quot;శకము 914 చైత్ర బ॥ విదియ సోమవారము, మైత్రమిథున  శా. శ. 814 లో చైత్ర బ॥ 2 మేషములోఁ బడలేదు; మీనమాసము&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>9nqgq1abx0tzecyuahqtenbaizc74qv</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>560011</id>
      <parentid>560010</parentid>
      <timestamp>2026-06-17T17:55:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>శ్రీరామమూర్తి</username>
        <id>1517</id>
      </contributor>
      <origin>560011</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3774" sha1="0np6oxjruqj4dvfvwrmega5kt2m1h3z" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;శ్రీరామమూర్తి&quot; /&gt;{{rh||రాజరాజుకాలమున సౌరమానవ్యవహార ముండెనా?|259}}&lt;/noinclude&gt;నక్షత్రమున శుక్ల పక్ష ద్వితీయా గురువారమునాఁడు కుంభలగ్నమందు నభిషిక్తుఁ డాయెను.

ఇట్లు రాజరాజు పూర్వరాజు, రాజరాజు, అతనికిఁ దరువాతిరాజు సౌరమాసమునే ఉదాహరించి యున్నారు. ఇంకను గొంత వెనుకకుఁ బోయి చూచెదము.

మొదటి చాణుక్యభీముని శాసన మొకటి&lt;ref&gt;ఎపిగ్రాఫి రిపోర్టు 1913-18 లోని 14-వ తామ్రశాసనము. ఇదియు నాయొద్దఁ గలదు. త్వరలోనే ప్రకటింపబడును. [ఆంధ్ర సాహిత్య పరిషత్పత్రిక 11-వ సంపుటములో 241-వ పుటలో లక్ష్మణరావు పంతులుగా రీ శాసనమును బ్రకటించియున్నారు. సం.]&lt;/ref&gt; నాయొద్ద నున్నది. అందు నాతని యభిషేకముహూర్త మిట్లు వర్ణింపఁబడినది.
&lt;poem&gt;
{{left margin|5em}}
“శాకేష్వబ్దేషు యాతేష్వధమనువసుసంప్రాప్త సంఖ్యేషుమేషే
మిత్రె, చైత్రేచమైత్రే శశిని, శశిదినే, కృష్ణపక్ష ద్వితీయే
యుగ్మక్షన్ స్యోద్గమేధా త్సకలజనముదే పట్ట మాచంద్రతారం
శ్రీమాన్ చాళుక్య భీమ శ్చతురుదధిలస న్మేఖలేలాతలస్య.
&lt;/poem&gt;


అర్థము: - శా. శ. 814 సంవత్సరములు గడచిన తరువాత సూర్యుఁడు మేషమం దుండఁగా చైత్రమున చంద్రుఁడు మిత్రానక్షత్ర మందుండ, కృష్ణపక్ష ద్వితీయా (విదియ) సోమవారమునాఁడు చాళుక్యభీముఁడు నాలుగు సముద్రము లొడ్డాణము గాఁగల భూమికిఁ బట్టము కట్టుకొనెను.


ఇందు సౌరమాసపు మేషమాసమని చెప్పుటయేగాక, “చైత్ర” మనియుఁ జెప్పంబడినది. కాని &quot;చైత్ర&quot; మనునది చాంద్రమాసమునకు వలెనే సౌరమాసమునకునుబేరు. ఇచ్చట లెక్కవేసి చూడఁగా నిందు
వర్ణింపబడిన గ్రహాదిస్థితులు సౌర చైత్రమునకే చెల్లుచున్నవి; కాని చాంద్రచైత్రమునకు చెల్లుటలేదు. ఇందున గుఱించి డాక్టరు స్వామికణ్ణుపిళ్లెగా రిట్లువ్రాసిరి.


&quot;శకము 914 చైత్ర బ॥ విదియ సోమవారము, మైత్రమిథున  శా. శ. 814 లో చైత్ర బ॥ 2 మేషములోఁ బడలేదు; మీనమాసము&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>0np6oxjruqj4dvfvwrmega5kt2m1h3z</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:లక్ష్మణరాయ వ్యాసావళి.pdf/266</title>
    <ns>104</ns>
    <id>214369</id>
    <revision>
      <id>560013</id>
      <timestamp>2026-06-17T18:08:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>శ్రీరామమూర్తి</username>
        <id>1517</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>560013</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3211" sha1="7b28ngoznnxvf96m4t14wostgu7216y" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;శ్రీరామమూర్తి&quot; /&gt;{{rh|260|శాస్త్రవిషయములు|}}&lt;/noinclude&gt;29వ తేదిని బడ్డది. ఆదినము ఆదివారము స్వాతినక్షత్రము అయినది. కాని (చాంద్రమాసమున) వైశాఖ మాసమందు అనఁగా [సౌరమాస] మేష (చిత్రై) మాసమందు&lt;ref&gt;Ep. Rep. (S. C.) 1918, p. 120.&lt;/ref&gt; 27 వ తేదీన మైత్ర (అనూరాధ) నక్షత్రము సోమవారము అగుచున్నది. (క్రీ. శ. 862 ఏప్రిల్ 17 సోమవారము.)&quot;

దీనిని బట్టిచూడ నీశాసనమందలి నెలగూడ సౌరమేగాని చాంద్రముగాదని నిశ్చయమగుచున్నది. చాంద్రమానపు వైశాఖమాసము ప్రారంభమైనతరువాతఁగూడ నఱవవారిచిత్రైనెల కొంతకాలముండును.

పూర్వకాలపు చాళుక్యశాసనములలో నింకొకదానిలో రాజ్యాభిషేకముహూర్త మీయఁబడినది. అది రెండవ అమ్మరాజునాఁటిది.
&lt;poem&gt;
{{left margin|5em}}
గిరిరసవసు సంఖ్యాబ్దే శకసమయే మార్గశీర్షమాసేస్మిన్
కృష్ణత్రయోదశిదినే భృగువారే మైత్రనక్షత్రె
థనుషిరవౌ ఘటలగ్నె ద్వాదశవషేన్‌తు జన్మనఃపట్టం ॥
&lt;/poem&gt;


శా. శ. 86౩ సంవత్సరమున మార్గశిరమాసమందు, కృష్ణపక్ష త్రయోదశి శుక్రవారమునాఁడు మైత్ర (అనూరాధా) నక్షత్రమున సూర్యుఁడు ధనుర్రాశిలో నుండగా కుంభలగ్నమందు పుట్టిన పండ్రెండేండ్లకుఁ బట్టము కట్టుకొనెను.

ఇచ్చట సౌరమాన, చాంద్రమాన మాసముల పేళ్లు ముహూర్త దినమున నొక్కటియగుట తటస్థించినందున, మార్గశిరమాసము కవియొక్క యుద్దేశ ప్రకారము చాంద్రమా, సౌరమా అని నిర్ణయించుటకు వీలులేదు. ఎట్లయినను ఇందు సౌరమాసము ధనుర్మాసమని స్పష్టముగాఁ జెప్పఁబడినది. గనుక మార్గశిరము చాంద్రమనుకొన్నను అప్పుడు సౌరమానము నెలను తెల్పుట ఆవశ్యకమని తలంచు చుండిరనుట స్పష్టము.&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>7b28ngoznnxvf96m4t14wostgu7216y</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>560014</id>
      <parentid>560013</parentid>
      <timestamp>2026-06-17T18:09:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>శ్రీరామమూర్తి</username>
        <id>1517</id>
      </contributor>
      <origin>560014</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3212" sha1="d5k64xnfqshm41gvokbypnoq1jmrzr9" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;శ్రీరామమూర్తి&quot; /&gt;{{rh|260|శాస్త్రవిషయములు|}}&lt;/noinclude&gt;29వ తేదిని బడ్డది. ఆదినము ఆదివారము స్వాతినక్షత్రము అయినది. కాని (చాంద్రమాసమున) వైశాఖ మాసమందు అనఁగా [సౌరమాస] మేష (చిత్రై) మాసమందు&lt;ref&gt;Ep. Rep. (S. C.) 1918, p. 120.&lt;/ref&gt; 27 వ తేదీన మైత్ర (అనూరాధ) నక్షత్రము సోమవారము అగుచున్నది. (క్రీ. శ. 862 ఏప్రిల్ 17 సోమవారము.)&quot;

దీనిని బట్టిచూడ నీశాసనమందలి నెలగూడ సౌరమేగాని చాంద్రముగాదని నిశ్చయమగుచున్నది. చాంద్రమానపు వైశాఖమాసము ప్రారంభమైనతరువాతఁగూడ నఱవవారిచిత్రైనెల కొంతకాలముండును.

పూర్వకాలపు చాళుక్యశాసనములలో నింకొకదానిలో రాజ్యాభిషేకముహూర్త మీయఁబడినది. అది రెండవ అమ్మరాజునాఁటిది.
&lt;poem&gt;
{{left margin|5em}}
గిరిరసవసు సంఖ్యాబ్దే శకసమయే మార్గశీర్షమాసేస్మిన్
కృష్ణత్రయోదశిదినే భృగువారే మైత్రనక్షత్రె
థనుషిరవౌ ఘటలగ్నె ద్వాదశవషేన్‌తు జన్మనఃపట్టం ॥
&lt;/poem&gt;


శా. శ. 86౩ సంవత్సరమున మార్గశిరమాసమందు, కృష్ణపక్ష త్రయోదశి శుక్రవారమునాఁడు మైత్ర (అనూరాధా) నక్షత్రమున సూర్యుఁడు ధనుర్రాశిలో నుండగా కుంభలగ్నమందు పుట్టిన పండ్రెండేండ్లకుఁ బట్టము కట్టుకొనెను.


ఇచ్చట సౌరమాన, చాంద్రమాన మాసముల పేళ్లు ముహూర్త దినమున నొక్కటియగుట తటస్థించినందున, మార్గశిరమాసము కవియొక్క యుద్దేశ ప్రకారము చాంద్రమా, సౌరమా అని నిర్ణయించుటకు వీలులేదు. ఎట్లయినను ఇందు సౌరమాసము ధనుర్మాసమని స్పష్టముగాఁ జెప్పఁబడినది. గనుక మార్గశిరము చాంద్రమనుకొన్నను అప్పుడు సౌరమానము నెలను తెల్పుట ఆవశ్యకమని తలంచు చుండిరనుట స్పష్టము.&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>d5k64xnfqshm41gvokbypnoq1jmrzr9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1950 SaaraSangrahaGanditamu Telugu PDF.pdf/16</title>
    <ns>104</ns>
    <id>214370</id>
    <revision>
      <id>560018</id>
      <timestamp>2026-06-17T18:21:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aravind Bandi</username>
        <id>7336</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>560018</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2643" sha1="e0io1kl6jsm9zlwz731i11x18866bp9" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Aravind Bandi&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;2
{{Center|పరికర్మగణితము}}
{{left|క॥ కావున గణితము దెనుగునఁ}}
{{left|గావింపఁగఁ గణఁగితిని సుకవిమల్లుఁడ గౌ}}
{{left|రీవల్ల భచరణసరో}}
{{left|జావాసితచి త్తమధుకరాత్ముఁడ జగతిన్.}}


{{left|క॥ ఇలఁ గమ్మనాఁటిలోపల}}
{{left|విలసిల్లిన పావులూరివిభుఁడను సూత్రా}}
{{left|కలితాప స్తంబద్విజ}}
{{left|కులతిలకుఁడ వినుతగార్గ్యగోత్రోద్భవుఁడన్.}}


{{left|ఉ॥ శ్రీలలనేశుఁ డంధ్రనృపశేఖరుఁడై చను రాజరాజభూ}}
{{left|పాలకుచేతఁ బీఠపురి పార్శ్వమునన్ నవఖండ వాఁడయన్}}
{{left|ప్రోలు విభూతితోఁ బడసి భూరిజనస్తుతుఁడైన సత్కళా}}
{{left|శీలుఁడు రాజపూజితుఁడు సివ్వనపుత్రుఁడు మల్లఁ డున్నతిన్.}}


{{left|ఉ॥ ' శ్రీనిలయుండు సివ్వనయుఁ జిమ్మనయుఁ గుణసూర్యదేవుడున్}}
{{left|ధీనిధి ప్రోలనార్యుఁడును దేజమునన్ రవితుల్యులైన యా}}
{{left|సూనుల నల్వురం బడసె సూరిజనస్తుతసత్యభారతీ}}
{{left|జ్ఞానులఁ బద్మగర్భువదనంబులు నాలుగుఁ బోల వారిలోన్.}}


{{left|క॥  గోత్రపవిత్రుఁడు సద్గుణ}}
{{left|పాత్రుండగు సివ్వనకును బతిహితశుభచా}}
{{left|రిత్రారుంధతి గౌరమ}}
{{left|ధాత్రీసతి కిర్వురకును దనయుఁడ జగతిన్.}}
----
(1) స్తవనీయ


(2) ఈ పద్యమును పలువురు ప్రాచీనలక్షణగ్రంథకర్తలు తద్భవవ్యాజయతికి   లక్ష్యము గా
నుదాహరించిరి, నాల్గవ చరణమున జ్ఞా-నల యతి తద్భవవ్యాజయతి.&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>e0io1kl6jsm9zlwz731i11x18866bp9</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>560057</id>
      <parentid>560018</parentid>
      <timestamp>2026-06-17T23:38:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* మూల్యాంకన చేసారు */</comment>
      <origin>560057</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2616" sha1="qwst5dp2vwe39xzwyh22u0pyv6m6axx" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;కావున గణితము దెనుగునఁ
గావింపఁగఁ గణఁగితిని సుకవిమల్లుఁడ గౌ
రీవల్లభచరణసరో
జావాసితచిత్తమధుకరాత్ముఁడ జగతిన్.&lt;/poem&gt;|ref=}}
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;ఇలఁ గమ్మనాఁటిలోపల
విలసిల్లిన పావులూరివిభుఁడను సూత్రా
కలితాపస్తంబద్విజ
కులతిలకుఁడ వినుతగార్గ్యగోత్రోద్భవుఁడన్.&lt;/poem&gt;|ref=}}
{{Telugu poem|type=ఉ.|lines=&lt;poem&gt;శ్రీలలనేశుఁ డంధ్రనృపశేఖరుఁడై చను రాజరాజభూ
పాలకుచేతఁ బీఠపురిపార్శ్వమునన్ నవఖండవాఁడయన్
ప్రోలు విభూతితోఁ బడసి భూరిజన&lt;ref&gt;స్తవనీయ&lt;/ref&gt;స్తుతుఁడైన సత్కళా
శీలుఁడు రాజపూజితుఁడు సివ్వనపుత్రుఁడు మల్లఁ డున్నతిన్.&lt;/poem&gt;|ref=}}
{{Telugu poem|type=ఉ.|lines=&lt;poem&gt;&lt;ref&gt;ఈ పద్యమును పలువురు ప్రాచీనలక్షణగ్రంథకర్తలు తద్భవవ్యాజయతికి లక్ష్యముగా
నుదాహరించిరి. నాల్గవచరణమున జ్ఞా-నల యతి తద్భవవ్యాజయతి.&lt;/ref&gt;శ్రీనిలయుండు సివ్వనయుఁ జిమ్మనయున్ గుణసూర్యదేవుఁడున్
ధీనిధి ప్రోలనార్యుఁడును దేజమునన్ రవితుల్యులైన యా
సూనుల నల్వురం బడసె సూరిజనస్తుతసత్యభారతీ
జ్ఞానులఁ బద్మగర్భువదనంబులు నాలుగుఁ బోల వారిలోన్.&lt;/poem&gt;|ref=}}
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;గోత్రపవిత్రుఁడు సద్గుణ
పాత్రుండగు సివ్వనకును బతిహితశుభచా
రిత్రారుంధతి గౌరమ
ధాత్రీసతి కిర్వురకును దనయుఁడ జగతిన్.&lt;/poem&gt;|ref=}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>qwst5dp2vwe39xzwyh22u0pyv6m6axx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1950 SaaraSangrahaGanditamu Telugu PDF.pdf/17</title>
    <ns>104</ns>
    <id>214371</id>
    <revision>
      <id>560019</id>
      <timestamp>2026-06-17T18:44:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aravind Bandi</username>
        <id>7336</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>560019</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1948" sha1="6ppiqczu357a8omelnphnu6mgza4oq9" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Aravind Bandi&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{Center|సారసంగ్రహ గణితము}}


{{left|సీ॥ భాసురసంజ్ఞా ప్రపంచాదివేదిక}}
{{Center|సకలార్థపరికర్మజలసమృద్ధి}}
{{left|భిన్నాధికారగంభీరాంతరాళంబు}}
{{Center|గాఢప్రకీర్ణకగ్రాహనితతి}}
{{left|త్రైరాశికోర్మిసంతానంబు మిశ్రిత}}
{{Center|సూత్రమణిప్రభాశోభితంబు}}
{{left|వర్ణితక్షేత్రవి స్త్రీర్ణ ప్రభావంబు}}
{{Center|లాలితఖాతపాతాళతలము}}


{{left|గీ॥ కరణసంశ్రితచ్చాయాధికారవేల}}
{{left|మఖిలవిద్వత్సుజనఘోష మనఁగఁ బరగు}}
{{left|గణితవారాశి సంఖ్యానమణిగణంబు}}
{{left|లుద్ధరింపంగ నజునకు నోప నగునె.}}


{{left|క॥ ఐనను దమతమశక్యం}}
{{left|బై నంత యెఱింగి చెప్పనగు నెవ్వరి కెం}}
{{left|దై'నను గావున సూత్రిత}}
{{left|మైన 'తదంశంబు చెప్పనగు నిజబుద్ధిన్.}}


{{Center|{{p|fs125}}సంజ్ఞాధికారము&lt;/p&gt;}}
{{left|ఆ॥ సంజ్ఞ లెఱుఁగకున్న సంఖ్యాన మెఱుఁగంగ}}
{{left|నేరరాదు గాన నిర్ణయముగ}}
{{left|భూమికాలధాన్య హేమతులాదుల}}
{{left|మాన మెఱుఁగఁదగుఁ గ్రమంబుతోడ.}}
వ॥ అది యెయ్యది యనిన.
----
(1) తదాశయము.&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>6ppiqczu357a8omelnphnu6mgza4oq9</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>560058</id>
      <parentid>560019</parentid>
      <timestamp>2026-06-17T23:46:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* మూల్యాంకన చేసారు */</comment>
      <origin>560058</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1967" sha1="cuad5t9m0u7nnv1gk69ui5t3eue8maf" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{Telugu poem|type=సీ.|lines=&lt;poem&gt;భాసురసంజ్ఞాప్రపంచాదివేదిక
                    సకలార్థపరికర్మజలసమృద్ధి
భిన్నాధికారగంభీరాంతరాళంబు
                    గాఢప్రకీర్ణకగ్రాహనితతి
త్రైరాశికోర్మిసంతానంబు మిశ్రిత
                    సూత్రమణిప్రభాశోభితంబు
వర్ణితక్షేత్రవిస్తీర్ణప్రభావంబు
                    లాలితఖాతపాతాళతలము&lt;/poem&gt;|ref=}}
{{Telugu poem|type=గీ.|lines=&lt;poem&gt;కరణసంశ్రితచ్చాయాధికారవేల
మఖిలవిద్వత్సుజనఘోష మనఁగఁ బరగు
గణితవారాశి సంఖ్యానమణిగణంబు
లుద్ధరింపంగ నజునకు నోప నగునె.&lt;/poem&gt;|ref=}}
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;ఐనను దమతమశక్యం
బై నంత యెఱింగి చెప్పనగు నెవ్వరి కెం
దైనను గావున సూత్రిత
మైన &lt;ref&gt;తదాశయము&lt;/ref&gt;తదంశంబు చెప్పనగు నిజబుద్ధిన్.&lt;/poem&gt;|ref=}}
{{p|ac|fwb}}సంజ్ఞాధికారము&lt;/p&gt;
{{Telugu poem|type=ఆ.|lines=&lt;poem&gt;సంజ్ఞ లెఱుఁగకున్న సంఖ్యాన మెఱుఁగంగ
నేరరాదు గాన నిర్ణయముగ
భూమికాలధాన్యహేమతులాదుల
మాన మెఱుఁగఁదగుఁ గ్రమంబుతోడ.&lt;/poem&gt;|ref=}}
{{Telugu poem|type=వ.|lines=&lt;poem&gt;అది యెయ్యది యనిన.&lt;/poem&gt;|ref=}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>cuad5t9m0u7nnv1gk69ui5t3eue8maf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1950 SaaraSangrahaGanditamu Telugu PDF.pdf/13</title>
    <ns>104</ns>
    <id>214372</id>
    <revision>
      <id>560020</id>
      <timestamp>2026-06-17T19:06:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '{{p|fs150|ac}}FOREWORD&lt;/p&gt; {{rule|5em}}  {{di|M}}y late lamented friend, Brahmasri Veturi Prabhakara Sastri, whom the cruel hands of death snatched from our midst barely a year ago, possessed a remarkably varied and versatile, personality. He was a great Sanskrit scholar with a keen interest in Archaeological research, a Telugu poet, a scholar of distinction, an advanced Sadhaka in Yoga märga whose potent prayers brought sunshine into the he...</comment>
      <origin>560020</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1876" sha1="pl4ul38nk6kwt1217n56dheyooz98yg" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Rajasekhar1961&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{p|fs150|ac}}FOREWORD&lt;/p&gt;
{{rule|5em}}

{{di|M}}y late lamented friend, Brahmasri Veturi Prabhakara Sastri, whom the cruel hands of death snatched from our midst barely a year ago, possessed a remarkably varied and versatile, personality. He was a great Sanskrit scholar with a keen interest in Archaeological research, a Telugu poet, a scholar of distinction, an advanced Sadhaka
in Yoga märga whose potent prayers brought sunshine into the hearts of many an incurable sufferer, and above all, one whose delicate and sensative soul throbbed with universal love and sympathy for suffering humanity even as did the great Lord Buddha. The latest, and certainly
not the least, of Sastri's service to the cause of Telugu literature—a cause dear to his heart-is this publication of Pavuluri Mallana's &quot;''Sarasangrahaganitamu''&quot; which is a Telugu rendering of Mahaviracharya's ''Ganitasārasangraha'' in Sanskrit.

Mahaviracharya's work, which was first translated and published by the late Prof. M. Rangacharya in 1912, is of considerable importance in the history of Indian Mathematics because Mahavira and Sridhara (who were contemporaries) help to fill the big gap between Brahmagupta's
''Brahmusphuta Siddhanta'' (628 A.D.) and ''Khanda-Khadyaka'' (665 A. D.) and Bhaskara's works (of which the ''Siddhanta-Siromani'' is the most well known) in the 12th century,-a gap in which we come across only comparatively minor names like Manjula (b. 932 A.D.) and Sripati (b. 1000 A.D.). Mahavirächärya's work is also important because it gives us a glimpse of the state of Mathematical knowledge in South India in the middle of the 9th century since Mahāviracharya was in some way connected with the Rashtrakūta King Amōghavarsha Nṛpatunga who is known to have reigned roughly from 814 A. D. to 877 A.D. The
decimal motation is used throughout, the digits being&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>pl4ul38nk6kwt1217n56dheyooz98yg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1950 SaaraSangrahaGanditamu Telugu PDF.pdf/14</title>
    <ns>104</ns>
    <id>214373</id>
    <revision>
      <id>560021</id>
      <timestamp>2026-06-17T19:12:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'given beginning from the units place, and replaced by number words like Moon for &quot;one&quot;, eye for &quot;two&quot; etc. as in all ancient Indian Mathematical works. The rules given are fuller than in earlier works, and a large number of examples are given. One of the characteristic high water marks of Indian Mathematics is the solution of indeterminate equations, and this receives considerable attention from the author.  Pavuluri Mallana, into the contro...</comment>
      <origin>560021</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1887" sha1="r7jcqnp5lesj7528uh1jkcnx8yf3ppn" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Rajasekhar1961&quot; /&gt;{{c|vi}}&lt;/noinclude&gt;given beginning from the units place, and replaced by number words like Moon for &quot;one&quot;, eye for &quot;two&quot; etc. as in all ancient Indian Mathematical works. The rules given are fuller than in earlier works, and a large number of examples are given. One of the characteristic high water marks of Indian Mathematics is the solution of indeterminate equations, and this receives considerable attention from the author.

Pavuluri Mallana, into the controversy connected with whose date or identity I am not competent to make a pronouncement, was no mere translator. He had added to the examples in some places and omitted some in others. Instead of giving the weights and measures prevailing in Magadha Desa as given in the original, he gave the weights and measures in use in Andhra Desa in his time. It is interesting to notice that the only mistake (as far as I have been able to notice) in the original, namely a statement that &quot;a number remains unchanged when it is divided by zero&quot; (vide ''Ganitasarasangraha'' Chapter 1, verse 49.) is omitted in the translation (vide page 16). But one cannot with certainty conclude that the emission is due to a perception of the error as there are correct statements which follow immediately regarding the signs of the products of positive and negative numbers which are also omitted in Mallana's rendering.

The existence of a Telugu rendering suggests that Mahaviracharya's ''Ganitasarasangraha'' must have been well-known in the south. Both Prabhakara Sastri and the authorities of the T. T. D. Oriental Institute, Tirupati who are bringing the book out, deserve the thanks of lovers of Hindu culture in making this book readily available to the Telugu knowing public.

Amūru Narasinga Rao,
CHROMEPET,
19th September 1951
1
Prof. of Applied Mathematics,
Madras Institute of Technology and
Fresident, Indian Mathematical Society.&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>r7jcqnp5lesj7528uh1jkcnx8yf3ppn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1950 SaaraSangrahaGanditamu Telugu PDF.pdf/9</title>
    <ns>104</ns>
    <id>214374</id>
    <revision>
      <id>560022</id>
      <timestamp>2026-06-17T19:19:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '{{p|fs125|ac}}PREFACE&lt;/p&gt;  Even while the late Mr. M. Rangacharya was editing the ''Ganitasarasangraha'' of Mahāvirächārya in the first decade of this century, my brother S. P. L. Narasimhaswami of Visakhapatnam collected several manuscripts of this ''Sarasugrahaganita'' by Pavuluri Mallana, and later he began to publish it and printed about 16 pages. But the enterprise had to be given up for want of funds. The idea of publishing this rare a...</comment>
      <origin>560022</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1825" sha1="0s5bb63fqgcoc7lcy8q3zpcwif99186" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Rajasekhar1961&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{p|fs125|ac}}PREFACE&lt;/p&gt;

Even while the late Mr. M. Rangacharya was editing the ''Ganitasarasangraha'' of Mahāvirächārya in the first decade of this century, my brother S. P. L. Narasimhaswami of Visakhapatnam collected several manuscripts of this ''Sarasugrahaganita'' by Pavuluri Mallana, and later he began to publish it and printed about 16 pages. But the
enterprise had to be given up for want of funds. The idea of publishing this rare and ancient Mathematical work in Telugu, however, never left his mind and he was working at it off and on. After I came to this place as the Director of the Institute, I formed the idea of issuing the work as a volume of the Sri Venkatesvara Oriental Series, but owing to pressure of other work I had not the opportunity to
command the necessary time for preparing the work for publication. The late Mr. V. Prabhakarasastri knew about the enterprise from its inception and as soon as he assumed charge of the post of Reader in Telugu, he offered to undertake the edition of the book as part of the programme of his work in the Institute. I gladly accepted his offer
and placed all the manuscript material with me at his disposal. It is really unfortunate that the hand of Providence should have snatched him away from our midst before he could carry the work completely through the Press. The first two books of the treatise were printed and the work had to be suspended for want of an editor. It is decided to publish the portion printed so far without waiting indefinitely till the completion of the whole work. It is under these circumstances that I am issuing a part of the book to the public.

We learn from the introductory verses in the work, that the author is Mallana, son of Sivvana and grand-son of Mallana who was the recipient of the grant of a village&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>0s5bb63fqgcoc7lcy8q3zpcwif99186</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1950 SaaraSangrahaGanditamu Telugu PDF.pdf/1</title>
    <ns>104</ns>
    <id>214375</id>
    <revision>
      <id>560023</id>
      <timestamp>2026-06-17T19:19:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <comment>/* పాఠ్యం లేనిది */</comment>
      <origin>560023</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13" sha1="i1sx6d49oqeeqt1mtaminthjqpvy6i2" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;0&quot; user=&quot;Rajasekhar1961&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>i1sx6d49oqeeqt1mtaminthjqpvy6i2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1950 SaaraSangrahaGanditamu Telugu PDF.pdf/18</title>
    <ns>104</ns>
    <id>214376</id>
    <revision>
      <id>560024</id>
      <timestamp>2026-06-17T19:19:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aravind Bandi</username>
        <id>7336</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>560024</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2749" sha1="lo8yfk2cvhigz9ys99zxs6sfhp1ml8l" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Aravind Bandi&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{Center|{{p|fs125}}పరిశర్మ గణితము&lt;/p&gt;}}
&lt;u&gt;{{Center|భూమిప్రమాణసూత్రము}}&lt;/u&gt;
{{left|సీ॥ 'అవినాశియగు పరమాణువు మొదలుగాఁ}}
{{Center|గొని యని యష్టాష్టగుణితమైన}}
{{left|రాజితత్రస రేణురథరేణు కేశలీ}}
{{Center|క్షాతీలబీజసర్ష పయవాంగు}}
{{left|ళములౌను గ్రమమున; లక్ష్మీతాంగుళములు}}
{{Center|పండ్రెండు జేనయై  'పరుగుచుండు,}}
{{left|(నా?)నాల్గుజేనలు హ స్తంబు, నాలుగు}}
{{Center|హ స్తముల్ దండమై యవతరిల్లు,}}


{{left|అ॥ వెలయు 'వేయుదండములు గ్రోశ 'మవి నాలు}}
{{left|గొక్క యోజనముగ నొప్పుచుండు}}
{{left|గణితతత్వవిదులు గణుతించి చెప్పుఁడి}}
{{left|ప్పాట భూమికొలత తేటపడఁగ.}}
----
(1) ‘అవినాశి పరమాణు, వదియాది, పెక్కవి యణు, వవి యష్టాష్టగుణితమైన అని యున్నచో మూలానుగుణమగును _ లేక 'అవినాశియగుఁ బరమాణువు పెక్కవి
యణువదీ' అనియేని యుండఁదగును.


(2) పరుగునాల్గు | జేనలు హ స్తంబు సిద్ధంబు నాలుగు


(3) ఆఱంగుళములు పాదమని, రెండుపాదములు (పండ్రెండుగుళములు) విత స్తీ
(=జేన) యని, రెండువితస్తులు నా స్తమని, మూలము.
{{left|శ్లో॥ అంగుష్ఠవలయార్ధం తదంగుళం సరికీ ర్తితమ్ |}}
{{left|తద్ద్వాదశ విత స్త్రిస్స్యాత్ తద్ద్వాత్రింశత్తు దండకమ్॥}}
ఇది కేసరిపాటి గడ ప్రమాణము అని శాసనము. 1920, నెం 859 శా.చూ.
దక్షిణహిందూ దేశ శాసనసంచయము.


(4) రెండువేల దండములు క్రోళమని మూలము.


(5) మదియును | నాలుగు నొక్క యోజనంబు గాగ&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>lo8yfk2cvhigz9ys99zxs6sfhp1ml8l</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>560059</id>
      <parentid>560024</parentid>
      <timestamp>2026-06-17T23:57:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* మూల్యాంకన చేసారు */</comment>
      <origin>560059</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2708" sha1="5nnvp522bvtsjfj7l9w1qzy4hvlf39e" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{Center|&lt;u&gt;భూమిప్రమాణసూత్రము&lt;/u&gt;}}
{{Telugu poem|type=సీ.|lines=&lt;poem&gt;&lt;ref&gt;‘అవినాశి పరమాణు, వదియాది, పెక్కవి యణు, వవి యష్టాష్టగుణితమైనˈ అని యున్నచో మూలానుగుణమగును - లేక 'అవినాశియగుఁ బరమాణువు పెక్కవి యణువది' అనియేని యుండఁదగును.&lt;/ref&gt;అవినాశియగు పరమాణువు మొదలుగాఁ
                    గొని యని యష్టాష్టగుణితమైన
రాజితత్రసరేణురథరేణుకేశలీ
                    క్షాతిలబీజసర్షపయవాంగు
ళములౌను గ్రమమున; లక్షితాంగుళములు
                    పండ్రెండు జేనయై &lt;ref&gt;పరుగునాల్గు । జేనలు హస్తంబు సిద్ధంబు నాలుగు&lt;/ref&gt;పరుగుచుండు,
&lt;ref&gt;ఆఱంగుళములు పాదమని, రెండుపాదములు (పండ్రెండంగుళములు) వితస్తి (=జేన) యని, రెండువితస్తులు హస్తమని, మూలము.
శ్లో॥ అంగుష్ఠవలయార్ధం తదంగుళం పరికీర్తితమ్।
    తద్ద్వాదశ వితస్తిస్స్యాత్ తద్ద్వాత్రింశత్తు దండకమ్॥
ఇది కేసరిపాటి గడ ప్రమాణము అని శాసనము. 1920, నెం 859 శా.చూ. దక్షిణహిందూదేశ శాసనసంచయము.&lt;/ref&gt;(నా?)నాల్గుజేనలు హస్తంబు, నాలుగు
                    హస్తముల్ దండమై యవతరిల్లు,&lt;/poem&gt;|ref=}}
{{Telugu poem|type=ఆ.|lines=&lt;poem&gt;వెలయు &lt;ref&gt;రెండువేల దండములు క్రోశమని మూలము.&lt;/ref&gt;వేయుదండములు గ్రోశ &lt;ref&gt;మదియును । నాలుగు నొక్కయోజనంబు గాగ&lt;/ref&gt;మవి నాలు
గొక్కయోజనముగ నొప్పుచుండు
గణితతత్వవిదులు గణుతించి చెప్పుఁ డి
ప్పాట భూమికొలత తేటపడఁగ.&lt;/poem&gt;|ref=}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>5nnvp522bvtsjfj7l9w1qzy4hvlf39e</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>560060</id>
      <parentid>560059</parentid>
      <timestamp>2026-06-18T00:25:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <origin>560060</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2701" sha1="o6pefedif9mrjhvwzqdp88wrkmr55k8" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{Center|భూమిప్రమాణసూత్రము}}
{{Telugu poem|type=సీ.|lines=&lt;poem&gt;&lt;ref&gt;‘అవినాశి పరమాణు, వదియాది, పెక్కవి యణు, వవి యష్టాష్టగుణితమైనˈ అని యున్నచో మూలానుగుణమగును - లేక 'అవినాశియగుఁ బరమాణువు పెక్కవి యణువది' అనియేని యుండఁదగును.&lt;/ref&gt;అవినాశియగు పరమాణువు మొదలుగాఁ
                    గొని యని యష్టాష్టగుణితమైన
రాజితత్రసరేణురథరేణుకేశలీ
                    క్షాతిలబీజసర్షపయవాంగు
ళములౌను గ్రమమున; లక్షితాంగుళములు
                    పండ్రెండు జేనయై &lt;ref&gt;పరుగునాల్గు । జేనలు హస్తంబు సిద్ధంబు నాలుగు&lt;/ref&gt;పరుగుచుండు,
&lt;ref&gt;ఆఱంగుళములు పాదమని, రెండుపాదములు (పండ్రెండంగుళములు) వితస్తి (=జేన) యని, రెండువితస్తులు హస్తమని, మూలము.
శ్లో॥ అంగుష్ఠవలయార్ధం తదంగుళం పరికీర్తితమ్।
    తద్ద్వాదశ వితస్తిస్స్యాత్ తద్ద్వాత్రింశత్తు దండకమ్॥
ఇది కేసరిపాటి గడ ప్రమాణము అని శాసనము. 1920, నెం 859 శా.చూ. దక్షిణహిందూదేశ శాసనసంచయము.&lt;/ref&gt;(నా?)నాల్గుజేనలు హస్తంబు, నాలుగు
                    హస్తముల్ దండమై యవతరిల్లు,&lt;/poem&gt;|ref=}}
{{Telugu poem|type=ఆ.|lines=&lt;poem&gt;వెలయు &lt;ref&gt;రెండువేల దండములు క్రోశమని మూలము.&lt;/ref&gt;వేయుదండములు గ్రోశ &lt;ref&gt;మదియును । నాలుగు నొక్కయోజనంబు గాగ&lt;/ref&gt;మవి నాలు
గొక్కయోజనముగ నొప్పుచుండు
గణితతత్వవిదులు గణుతించి చెప్పుఁ డి
ప్పాట భూమికొలత తేటపడఁగ.&lt;/poem&gt;|ref=}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>o6pefedif9mrjhvwzqdp88wrkmr55k8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1950 SaaraSangrahaGanditamu Telugu PDF.pdf/19</title>
    <ns>104</ns>
    <id>214377</id>
    <revision>
      <id>560025</id>
      <timestamp>2026-06-17T19:43:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aravind Bandi</username>
        <id>7336</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>560025</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2720" sha1="2sgn6tlyowdulyuhcyykibbvob59zfm" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Aravind Bandi&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{Center|{{p|fs125}}సార సంగ్రహ గణితము&lt;/p&gt;}}
{{left|క॥ ఇది గణితశాస్త్రపద్ధతి}}
{{left|చదివిన దండంబు దీనిచాయకు గాఁగా}}
{{left|ముదమునఁ గొలిచిన కోలలు}}
{{left|గదియఁగ నూహించుకొనుఁడు గణితవిధిజ్ఞుల్.}}


&lt;u&gt;{{Center|కుంటప్రమాణసూత్రము}}&lt;/u&gt;
{{left|క॥ మానుగ నిడుపు వెడల్పును}}
{{left|గా నొక్కొకకోల కుంట, కదియఁగఁ బుట్టెం}}
{{left|డేనూఱుకుంట, లిరువది}}
{{left|యేనొక తూమెఁడు, తదర్థ మీరు సనఁబరగున్.}}


{{left|శ॥ కానులు మొదలుగఁ జిన్నము}}
{{left|మానుగఁ గోలయును గుంటమానము మఱి భూ}}
{{left|మానము ధాన్యముతోడ స}}
{{left|మానముగా వ్యవహరింత్రు మహి ' నంధ్రజనుల్}}


&lt;u&gt;{{Center|ఉదక ప్రమాణసూత్రము}}&lt;/u&gt;

{{left|క॥ మానుగ నేకాంగుళఘన}}
{{left|మానము నీరయ్యె రెండుమాడల యెత్తే}}
{{left|మానమ్ము నూఱు గదెల స}}
{{left|మానము కుంచెంటి నీరు మానంబయ్యెన్.'}}

----
(1) సంస్కృతమూలకారుఁడు భూమ్యాదిమానములను మగధదేశపు సంప్రదా
యము ననుసరించి వ్రాసితిననెను. ఆంధ్రరచయితి సంస్కృతమూలమును బాటించలేదు.
కానాంధ్రదేశపు సంప్రదాయమునుబట్టి భూమ్యాదిమాసములఁ జెప్పితివనెను. ఈప్రకర
ణమున మూలమునకుఁ దెలుఁగునకుఁ జాలభేదములున్న వి


(2) ఇక్కడ కొన్ని ప్రతులలో నీక్రింది పద్యములున్నవి.
{{left|క॥ అంగుళపు లోఁతు కుంటకు &amp;#124;సంగతిగా గరిసె యెత్తు జలములభంగిన్}}
{{left|అంగీకులు కల్పించిరి &amp;#124; గంగాధర నూతికాని గలతో యంబుల్}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>2sgn6tlyowdulyuhcyykibbvob59zfm</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>560061</id>
      <parentid>560025</parentid>
      <timestamp>2026-06-18T00:46:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* మూల్యాంకన చేసారు */</comment>
      <origin>560061</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4511" sha1="f0ilaerdhzvx877c8q2p740kl7gxrfg" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;ఇది గణితశాస్త్రపద్ధతి
చదివిన దండంబు దీనిచాయకు రాఁగా
ముదమునఁ గొలిచిన కోలలు
గదియఁగ నూహించుకొనుఁడు గణితవిధిజ్ఞుల్.&lt;/poem&gt;|ref=}}
{{Center|కుంటప్రమాణసూత్రము}}
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;మానుగ నిడుపు వెడల్పును
గా నొక్కొకకోల కుంట, కదియఁగఁ బుట్టెం
డేనూఱుకుంట, లిరువది
యేనొక తూమెఁడు, తదర్థ మిరు సనఁబరగున్.&lt;/poem&gt;|ref=}}
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;కానులు మొదలుగఁ జిన్నము
మానుగఁ గోలయును గుంటమానము మఱి భూ
మానము ధాన్యముతోడ స
మానముగా వ్యవహరింత్రు మహి &lt;ref&gt;సంస్కృతమూలకారుఁడు భూమ్యాదిమానములను మగధదేశపుసంప్రదాయము ననుసరించి వ్రాసితిననెను. ఆంధ్రరచయిత సంస్కృతమూలమును బాటించలేదు. తా నాంధ్రదేశపు సంప్రదాయమును బట్టి భూమ్యాదిమాసములఁ జెప్పితిననెను. ఈప్రకరణమున మూలమునకుఁ దెలుఁగునకుఁ జాలభేదములున్నవి.&lt;/ref&gt;నంధ్రజనుల్.&lt;/poem&gt;|ref=}}
{{Center|ఉదకప్రమాణసూత్రము}}
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;మానుగ నేకాంగుళఘన
మానము నీరయ్యె రెండుమాడల యెత్తౌ
మానమ్ము నూఱు గదెల స
మానము కుంచెంటి నీరు మానంబయ్యెన్.&lt;ref&gt;ఇక్కడ కొన్నిప్రతులలో నీక్రింది పద్యములున్నవి.
క. అంగుళపులోఁతు కుంటకు । సంగతిగా గరిసె యెత్తు జలములభంగిన్
   అంగీకులు కల్పించిరి । గంగాధర నూతిబావి గలతోయంబుల్.
క. అర యర పెంపఁగఁ బాతిక । యర పాతికఁ బెంపఁ బరక యాలాగుననే
   యర పరకఁ బెంప వీసము । నగ వీసములయ్యెఁ గాని యయ్యైయెడలన్.
క. పాతిక పాతిక పెంచిన । ఖ్యాతిగ వీనంబు లయ్యెఁ గ్రమ్మఱ వీసాల్
   పాతికలఁ బెంపఁ గానులు । ప్రీతిగ వీసములఁ బెంపఁ బిరలగుచుండున్.
క. పిర పిరఁ బెంచిన సుర యగుఁ । బిర వీసములకును నంశ ప్రీతిగ నుండున్ 
   పిరకుంగా నిశ్శేషము । పిర పిరతోఁ బెంప లిప్త ప్రీతిగనుండున్.
సీ. ప్రతులకుఁ బాతిక పాతికల్తోఁ బెంపఁ బరగ షోడశసంఖ్య పాలుగొనఁగ
    బాగొప్ప వీసముల్ తో గుణియించియు పట్పంచకద్వయసంఖ్య గొనఁగ
    కానులు కానులతో నెత్తి మఱియును ఋతునిధిగగనాబ్ధివితతిచేత
    భాగహారము సేయఁ బరగినలబ్ధముల్ చిన్నంబుల నడంగుఁ బన్ను గాను
గీ. కువలయమున గడలు కుంటలు మొదలుగ । భూమికాలధాన్యహేమములకు
   సూత్ర మిదియ చుమ్ము సురుచిరబుద్ధిని । గణితవేదులైన గణకులార.&lt;/ref&gt;&lt;/poem&gt;|ref=}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>f0ilaerdhzvx877c8q2p740kl7gxrfg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1950 SaaraSangrahaGanditamu Telugu PDF.pdf/20</title>
    <ns>104</ns>
    <id>214378</id>
    <revision>
      <id>560026</id>
      <timestamp>2026-06-17T20:13:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aravind Bandi</username>
        <id>7336</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>560026</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3428" sha1="i97za0298aawywxasrnzdei7rx1xwxi" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Aravind Bandi&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;6
{{Center|{{p|fs125}}పరికర్మ గణితము&lt;/p&gt;}}
{{Center|కాలప్రమాణసూత్రము}}


{{left|క॥ కను మూసి ఱెప్ప యెత్తుటఁ}}
{{left|జనుకాలము నిమిష మగును జయ్యన నవి దాం}}
{{left|దనరుఁ బదునెనిమిదై నను}}
{{left|వినుమిది యొక కాష్ఠ యగును వెలయఁగ ధరణి౯}}


{{left|తే॥ నిమిష మష్టదశత నెఱయఁగఁ గాష్ఠియాఁ}}
{{left|గాష్ఠ త్రిదశకమ్ము గళకు సమరు}}
{{left|కళయుఁ ద్రిదశకంబు క్షణ మనఁ బరగును}}
{{left|క్షణము లాఱు గూడ గడియ యయ్యె.}}


{{left|చ॥ గడియలు రెండుమూర్త మనఁగాఁజను }}ముప్పదిమూర్తముల్ దినం}}
{{left|బొడఁబడ నయ్యెఁ దద్దినదశో త్తరపంచక మేకపక్షమై}}
{{left|నడచు ధరిత్రిఁ బక్షమిథునం బొకమాసము మాసయుగ్మ మే}}
{{left|ర్పడ ఋతువయ్యెఁ గాలమితిపద్ధతి నాఋతుషట్క మేఁ డగు౯.}}
----
{{left|క॥ అర యారి పెంపఁగఁ బాతిక | యర పాతికఁ జెంపఁ బరక యాలాగుననే}}
{{left|యర పరకఁ బెంప వీసము | నగ వీసములయ్యెఁ గాని యయ్యైయెడల౯ ॥}}
{{left|క॥ పాతిక పాతిక పెంచిన&amp;#124;ఖ్యాతిగ వీనంబు లయ్యెఁ గ్రమ్మఱ వీసాల్}}
{{left|పాలికలఁ బెంపఁ గానులు &amp;#124; ప్రీతిగ వీసములఁ బెంపఁ బిరలగుచుండు౯ |}}
{{left|క॥ పిర పిరఁ బెంచిన సుర యగుఁ | బిర వీసములకును నంళ ప్రీతిగ నుండు౯ }}
{{left|పిరకుంగా నిశ్శేషము | పిర పిరతోఁ బెంప లిప్త ప్రీతిగనుండు౯  ॥}}
{{left|సీ॥ ప్రతులకుఁ బాతిక పాతికల్తోఁ బెంపఁ బరగ షోడశసంఖ్య పాలుగొనఁగ}}
{{left|బాగొప్ప వీసముల్ తో గుణియించియు పట్పంచకద్వయసంఖ్య గొనఁగ}}
{{left|కామలు కానులతో నెత్తి మఱియును ఋతు నిధిగనాబ్ధినికతిచేత}}
{{left|భాగహారము సేయఁ బరగినలబ్ధముల్ చిన్నంబుల నడంగుఁ బన్ను గాను}}
{{left|గీ॥ కువలయమున గడలు కుంటలు మొదలుగ&amp;#124; భూమికాలధాన్యహేమములకు}}
{{left|సూత్ర మిదియ చుమ్ము సురుచిరబుద్ధిని&amp;#124; గణితవేదులైన గణకులార ||}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>i97za0298aawywxasrnzdei7rx1xwxi</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>560062</id>
      <parentid>560026</parentid>
      <timestamp>2026-06-18T00:50:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* మూల్యాంకన చేసారు */</comment>
      <origin>560062</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1390" sha1="na2p06kxebbmxh9r89qn8uhn8nmppxq" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{Center|కాలప్రమాణసూత్రము}}
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;కను మూసి ఱెప్ప యెత్తుటఁ
జనుకాలము నిమిష మగును జయ్యన నవి దాఁ
దనరుఁ బదునెనిమిదైనను
విను మిది యొకకాష్ఠ యగును వెలయఁగ ధరణిన్.&lt;/poem&gt;|ref=}}
{{Telugu poem|type=తే.|lines=&lt;poem&gt;నిమిష మష్టదశత నెఱయఁగఁ గాష్ఠయౌఁ
గాష్ఠ త్రిదశకమ్ము గళకు సమరు
కళయుఁ ద్రిదశకంబు క్షణ మనఁ బరగును
క్షణము లాఱు గూడ గడియ యయ్యె.&lt;/poem&gt;|ref=}}
{{Telugu poem|type=చ.|lines=&lt;poem&gt;గడియలు రెండుమూర్త మనఁగాఁ జను ముప్పదిమూర్తముల్ దినం
బొడఁబడ నయ్యెఁ దద్దినదశోత్తరపంచక మేకపక్షమై
నడచు ధరిత్రిఁ బక్షమిథునం బొకమాసము మాసయుగ్మ మే
ర్పడ ఋతువయ్యెఁ గాలమితిపద్ధతి నాఋతుషట్క మేఁ డగున్.&lt;/poem&gt;|ref=}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>na2p06kxebbmxh9r89qn8uhn8nmppxq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1950 SaaraSangrahaGanditamu Telugu PDF.pdf/21</title>
    <ns>104</ns>
    <id>214379</id>
    <revision>
      <id>560027</id>
      <timestamp>2026-06-17T20:46:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aravind Bandi</username>
        <id>7336</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>560027</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3332" sha1="hvsbzlyd1yza3x6mbgz23m7na1vkny4" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Aravind Bandi&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{Center|{{p|fs125}}సారసంగ్రహ గణితము&lt;/p&gt;}}
&lt;u&gt;{{Center|ధాన్యప్రమాణసూత్రము}}&lt;/u&gt;
{{left|క॥ నవశతధాన్యము సోలెం}}
{{left|డవి నాలుగు మాన మాన లన్నియె కుంచం}}
{{left|బవి నాలుగు తూ మనఁగా}}
{{left|నవి యిరువది పుట్టి యయ్యె నంధ్రావనిలోన్.'}}


&lt;u&gt;{{Center|కొంచన ప్రమాణనూకము}}&lt;/u&gt;
{{left|క॥  నాలుగు గోకరకానులు}}
{{left|పోలఁగ సురకాని యయ్యెఁ బొలు పమరంగా}}
{{left|నాలుగు సుర లొక పిర యగు}}
{{left|నాలుగు పిర లొక్క కాని నరనుతచరితా.}}
{{left|క॥ నాలుగు కానులు వీసము}}
{{left|నాలుగు వీసములు గూడిననుఁ బాతికయా}}
{{left|నాలుగు చిన్నము పది చి}}
{{left|న్నా లోకమాడ యిది కాంచనపుమాన మగున్.}}
{{left|క॥ ' మాడలు మూఁడును దుల మగు}}
{{left|వీడక యిరువదియు నాల్గనే తులము లొడం}}
{{left|గూడిన   సే రగు నయ్యవి}}
{{left|యోడక యై దైన వీసె యుగ ధరఁ బరగు౯.}}
----
(1) తర్వాత నీక్రింది పద్యము కొన్ని ప్రతులలో నున్నది.
{{left|గీ॥ కొమరుగాను నాల్గుకుంచంబు లగుఁ దూము &amp;#124;నేను తూము లయిన నేదు మగును।}}
{{left|నేదును లవి నాలు గేర్పడఁగా నవి &amp;#124; కయలు పుట్టి యనఁగ గణుతికెక్కి॥&quot;}}
(2) ఇది పెక్కు ప్రతులలో లేదు.
కొన్ని ప్రతులలోఁ బై పద్యములకు మాఱుగా వేఱుగా రెండు పద్యములున్నవి.
{{left|క॥ విదితంబుగ నమ్మాడలు &amp;#124; పదునెనిమిది గూడె నేని పలమెం డగు ని}}
{{left|ర్వదిపలము లయిన నీసెఁడు &amp;#124; సదమలముగఁ జెప్ప నయ్యె సంజ్ఞలుమాకు౯॥}}
{{left|గీ॥ ఆగయు నాల్గు అని యొక్క కరిసెడు &amp;#124;నాల్గు కరిసెలైన నగు పలంబు}}
{{left|పలము లొక్క నూఱు తులయగుఁ దులలొక్క యిరువదైన బారు విదితంబు॥}}
{{left|నాల్గు మాడలైన నగయొక్కకరిశెడు &amp;#124;నాల్గుకరిశెలయిన నమర పలము}}
{{left|పలము లిరుగదైవ బరగంగ నొకనీసె &amp;#124; నూఱువీసెలైన బారువయ్యె॥}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>hvsbzlyd1yza3x6mbgz23m7na1vkny4</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>560028</id>
      <parentid>560027</parentid>
      <timestamp>2026-06-17T20:48:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aravind Bandi</username>
        <id>7336</id>
      </contributor>
      <origin>560028</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3341" sha1="6aflqm353r1ze31m0tav5lh8knfeb94" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Aravind Bandi&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{Center|{{p|fs125}}సారసంగ్రహ గణితము&lt;/p&gt;}}
&lt;u&gt;{{Center|ధాన్యప్రమాణసూత్రము}}&lt;/u&gt;
{{left|క॥ నవశతధాన్యము సోలెం}}
{{left|డవి నాలుగు మాన మాన లన్నియె కుంచం}}
{{left|బవి నాలుగు తూ మనఁగా}}
{{left|నవి యిరువది పుట్టి యయ్యె నంధ్రావనిలోన్.'}}


&lt;u&gt;{{Center|కొంచన ప్రమాణనూకము}}&lt;/u&gt;
{{left|క॥  నాలుగు గోకరకానులు}}
{{left|పోలఁగ సురకాని యయ్యెఁ బొలు పమరంగా}}
{{left|నాలుగు సుర లొక పిర యగు}}
{{left|నాలుగు పిర లొక్క కాని నరనుతచరితా.}}
{{left|క॥ నాలుగు కానులు వీసము}}
{{left|నాలుగు వీసములు గూడిననుఁ బాతికయా}}
{{left|నాలుగు చిన్నము పది చి}}
{{left|న్నా లోకమాడ యిది కాంచనపుమాన మగున్.}}
{{left|క॥ ' మాడలు మూఁడును దుల మగు}}
{{left|వీడక యిరువదియు నాల్గనే తులము లొడం}}
{{left|గూడిన   సే రగు నయ్యవి}}
{{left|యోడక యై దైన వీసె యుగ ధరఁ బరగు౯.}}
----
(1) తర్వాత నీక్రింది పద్యము కొన్ని ప్రతులలో నున్నది.
{{left|గీ॥ కొమరుగాను నాల్గుకుంచంబు లగుఁ దూము &amp;#124;నేను తూము లయిన నేదు మగును।}}
{{left|నేదును లవి నాలు గేర్పడఁగా నవి &amp;#124; కయలు పుట్టి యనఁగ గణుతికెక్కి॥&quot;}}
(2) ఇది పెక్కు ప్రతులలో లేదు.
కొన్ని ప్రతులలోఁ బై పద్యములకు మాఱుగా వేఱుగా రెండు పద్యములున్నవి.
{{left|క॥ విదితంబుగ నమ్మాడలు &amp;#124; పదునెనిమిది గూడె నేని పలమెం డగు ని}}
{{left|ర్వదిపలము లయిన నీసెఁడు &amp;#124; సదమలముగఁ జెప్ప నయ్యె సంజ్ఞలుమాకు౯॥}}
{{left|గీ॥ ఆగయు నాల్గు అని యొక్క కరిసెడు &amp;#124;నాల్గు కరిసెలైన నగు పలంబు}}
{{left|పలము లొక్క నూఱు తులయగుఁ దులలొక్క యిరువదైన బారు విదితంబు॥}}
{{left|గీ॥నాల్గు మాడలైన నగయొక్కకరిశెడు &amp;#124;నాల్గుకరిశెలయిన నమర పలము}}
{{left|పలము లిరుగదైవ బరగంగ నొకనీసె &amp;#124; నూఱువీసెలైన బారువయ్యె॥}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>6aflqm353r1ze31m0tav5lh8knfeb94</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>560063</id>
      <parentid>560028</parentid>
      <timestamp>2026-06-18T01:02:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* మూల్యాంకన చేసారు */</comment>
      <origin>560063</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3215" sha1="kg2ykannx99iphdgp5elpr9ai3k005p" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{Center|ధాన్యప్రమాణసూత్రము}}
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;నవశతధాన్యము సోలెం
డవి నాలుగు మాన మాన లన్నియె కుంచం
బవి నాలుగు తూ మనఁగా
నవి యిరువది పుట్టి యయ్యె నంధ్రావనిలోన్.&lt;ref&gt;తర్వాత నీక్రింది పద్యము కొన్ని ప్రతులలో నున్నది.
గీ. కొమరుగాను నాల్గుకుంచంబు లగుఁ దూము । నేను తూము లయిన నేదు మగును
   నేదుము లవి నాలు గేర్పడఁగా నవి । కయలు పుట్టి యనఁగ గణుతికెక్కె.&lt;/ref&gt;&lt;/poem&gt;|ref=}}
 {{Center|కాంచనప్రమాణసూత్రము}}
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;నాలుగు గోకరకానులు
పోలఁగ సురకాని యయ్యెఁ బొలు పమరంగా
నాలుగు సుర లొక పిర యగు
నాలుగు పిర లొక్క కాని నరనుతచరితా.&lt;/poem&gt;|ref=}}
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;నాలుగు కానులు వీసము
నాలుగు వీసములు గూడిననుఁ బాతికయౌ
నాలుగు చిన్నము పది చి
న్నా లొకమాడ యిది కాంచనపుమాన మగున్.&lt;/poem&gt;|ref=}}
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;&lt;ref&gt;ఇది పెక్కు ప్రతులలో లేదు.
కొన్ని ప్రతులలోఁ బై పద్యములకు మాఱుగా వేఱుగా రెండు పద్యములున్నవి.
క. విదితంబుగ నమ్మాడలు । పదునెనిమిది గూడె నేని పలమెం డగు ని
   ర్వదిపలము లయిన వీసెఁడు । సదమలముగఁ జెప్ప నయ్యె సంజ్ఞలు మాకున్.
గీ. అరయు నాల్గు మాడ లవి యొక్కకరిసెడు । నాల్గు కరిసెలైన నగు పలంబు
   పలము లొక్కనూఱు తులయగుఁ దుల లొక్క । యిరువదైన బారు విది మతంబు.
గీ. నాల్గు మాడలైన నరయొక్కకరిశెడు । నాల్గుకరిశెలయిన నమర పలము
   పలము లిరువదైన బరగంగ నొకవీసె । నూఱువీసెలైన బారువయ్యె.&lt;/ref&gt;మాడలు మూఁడును దుల మగు
వీడక యిరువదియు నా ల్గవే తులము లొడం
గూడిన సే రగు నయ్యవి
యోడక యై దైన వీసె యుగ ధరఁ బరగున్.&lt;/poem&gt;|ref=}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>kg2ykannx99iphdgp5elpr9ai3k005p</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:లక్ష్మణరాయ వ్యాసావళి.pdf/267</title>
    <ns>104</ns>
    <id>214380</id>
    <revision>
      <id>560029</id>
      <timestamp>2026-06-17T21:15:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>శ్రీరామమూర్తి</username>
        <id>1517</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>560029</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3794" sha1="4ibl8s95id4z8ua87ytux1ftc448du8" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;శ్రీరామమూర్తి&quot; /&gt;{{rh||రాజరాజుకాలమున సౌరమానవ్యవహార ముండెనా?|261}}&lt;/noinclude&gt;పై ఉదాహరణము లన్నిటిని పట్టి చూడఁగా చాళుక్యుల కాలమున తెలుఁగు దేశమునందు సౌరమానప్రభ యెక్కువగ నుండెనని మనము నిశ్చయింపవచ్చును. ఇంతమాత్రమున చాంద్రమానము లేదని కాదు.

చాంద్రమానము అధికమాసము వేదకాలమునాఁటినుండి యున్నది. సౌరమాన మున్నచోటఁ జాంద్రమానముకూడ నుండును. అఱవదేశమునందు సౌరమాన ప్రభయున్నను చాంద్రమానము బొత్తిగా
లేకపోలేదు. సూర్యమానవ్యాప్తి యెక్కువ. చాంద్రమానవ్యాప్తి చాల తక్కువ, ఇంతియ. వ్యవహారమునందు నిప్పుడు తేదీల వాడినను స్మార్తాది మతకృత్యములందు తిథులనే వాడెదరు. ఇట్లే పూర్వము
తెలుఁగుదేశమునం దున్నట్లు తోఁచుచున్నది. సౌరమానము వ్యవహారమునందుండి తెలుఁగుదేశమున నెప్పుడు పూర్తిగాఁ బోయినదో చరిత్రకారులు కనుగొందురుగాక.

{{c|ఈ రెండు మాసములకుఁ గల భేదము.}}

సౌరచాంద్రమాసముల భేదము తెలియనివారి నిమిత్తము కొద్దిలో నా భేదము తెల్పుచున్నాను. సౌరమాసమనఁగా సూర్యుని గమనమును బట్టి యేర్పఱచిననెల. ఒక సంక్రాంతినుండి మఱియొక సంక్రాంతి
వఱకు దీనివ్యాప్తి యుండును సూర్యుఁడొకరాసినుండి మఱియొకరాసిలోనికిఁబోవుట సంక్రాంతియనఁబడును. ఆకాశచక్రము 12 రాసులుగా విభజింపబడినది. కనుక సూర్యుడొక్కొక్కరాసిలో నున్నకాల మొక నెలగా నెంచఁబడును. మేషములో నున్నకాలము మేషమాసము ఇత్యాది. ఈ మాసములకు రాసులనుఁబట్టి 12 పేళ్ళేర్పడినవి. ఇది గాక వీనికి చైత్రాది నామములును గలవు. మేషమాసమును చైత్రమనియు, వృషభమాసమును వైశాఖమనియు వ్యవహరింతురు. ఇట్లే ఇతరమాసములను గుఱించి యెఱుఁగునది. కావున మేషాదినామములు వచ్చినప్పుడవి సౌరమాసము లగుట నిశ్చయము. చైత్రాదినామములు
వచ్చినప్పుడుమాత్రము సందర్భమునుబట్టి సౌరమో, చాంద్రమో కనుఁ
L&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>4ibl8s95id4z8ua87ytux1ftc448du8</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>560030</id>
      <parentid>560029</parentid>
      <timestamp>2026-06-17T21:15:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>శ్రీరామమూర్తి</username>
        <id>1517</id>
      </contributor>
      <origin>560030</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3792" sha1="d7azhg7nsyeb165mztqvoo86wa40ikb" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;శ్రీరామమూర్తి&quot; /&gt;{{rh||రాజరాజుకాలమున సౌరమానవ్యవహార ముండెనా?|261}}&lt;/noinclude&gt;పై ఉదాహరణము లన్నిటిని పట్టి చూడఁగా చాళుక్యుల కాలమున తెలుఁగు దేశమునందు సౌరమానప్రభ యెక్కువగ నుండెనని మనము నిశ్చయింపవచ్చును. ఇంతమాత్రమున చాంద్రమానము లేదని కాదు.

చాంద్రమానము అధికమాసము వేదకాలమునాఁటినుండి యున్నది. సౌరమాన మున్నచోటఁ జాంద్రమానముకూడ నుండును. అఱవదేశమునందు సౌరమాన ప్రభయున్నను చాంద్రమానము బొత్తిగా
లేకపోలేదు. సూర్యమానవ్యాప్తి యెక్కువ. చాంద్రమానవ్యాప్తి చాల తక్కువ, ఇంతియ. వ్యవహారమునందు నిప్పుడు తేదీల వాడినను స్మార్తాది మతకృత్యములందు తిథులనే వాడెదరు. ఇట్లే పూర్వము
తెలుఁగుదేశమునం దున్నట్లు తోఁచుచున్నది. సౌరమానము వ్యవహారమునందుండి తెలుఁగుదేశమున నెప్పుడు పూర్తిగాఁ బోయినదో చరిత్రకారులు కనుగొందురుగాక.

{{c|ఈ రెండు మాసములకుఁ గల భేదము.}}

సౌరచాంద్రమాసముల భేదము తెలియనివారి నిమిత్తము కొద్దిలో నా భేదము తెల్పుచున్నాను. సౌరమాసమనఁగా సూర్యుని గమనమును బట్టి యేర్పఱచిననెల. ఒక సంక్రాంతినుండి మఱియొక సంక్రాంతి
వఱకు దీనివ్యాప్తి యుండును సూర్యుఁడొకరాసినుండి మఱియొకరాసిలోనికిఁబోవుట సంక్రాంతియనఁబడును. ఆకాశచక్రము 12 రాసులుగా విభజింపబడినది. కనుక సూర్యుడొక్కొక్కరాసిలో నున్నకాల మొక నెలగా నెంచఁబడును. మేషములో నున్నకాలము మేషమాసము ఇత్యాది. ఈ మాసములకు రాసులనుఁబట్టి 12 పేళ్ళేర్పడినవి. ఇది గాక వీనికి చైత్రాది నామములును గలవు. మేషమాసమును చైత్రమనియు, వృషభమాసమును వైశాఖమనియు వ్యవహరింతురు. ఇట్లే ఇతరమాసములను గుఱించి యెఱుఁగునది. కావున మేషాదినామములు వచ్చినప్పుడవి సౌరమాసము లగుట నిశ్చయము. చైత్రాదినామములు
వచ్చినప్పుడుమాత్రము సందర్భమునుబట్టి సౌరమో, చాంద్రమో కనుఁ&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>d7azhg7nsyeb165mztqvoo86wa40ikb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:లక్ష్మణరాయ వ్యాసావళి.pdf/268</title>
    <ns>104</ns>
    <id>214381</id>
    <revision>
      <id>560031</id>
      <timestamp>2026-06-17T21:27:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>శ్రీరామమూర్తి</username>
        <id>1517</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>560031</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3834" sha1="7f7j60enr0tc4ymftc8ugag0fgui6us" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;శ్రీరామమూర్తి&quot; /&gt;{{rh|262|శాస్త్రవిషయములు|}}&lt;/noinclude&gt;గొనవలయును. ఇంగ్లీషుమాసములకు తేదులున్నట్టే అఱవ దేశమందు సౌరమాసములకు తేదులుండును. కొన్ని మాసములకు ౩౦ దినములును, కొన్నిటికి ౩1 దినములును ఉండును. ఒకేనెలకు నొకప్పుడు 30 దినములును. మఱియొకప్పుడు 31 దినములును వచ్చుట కలదు. ఈ తేదుల పద్ధతి 8 వ శతాబ్దమునకుఁ బూర్వములేదు. తిథులు, నక్షత్రములను మాత్రము ఉదాహరించుచుండిరి.

చాంద్రమాసము చంద్రునిబట్టి యేర్పడినది. శుద్ధపాడ్యమి మొదలు అమావాస్యవఱకుఁగాని, బహుళ పాడ్యమి మొదలు పౌర్ణమి వఱకుగాని దీనివ్యాప్తి. మనదేశమున ఈ మానమే వ్యవహారమునఁ గలదు. సౌరమాసము సంక్రాంతితోను, చాంద్రమాసము శుద్ధపాడ్యమితోను ప్రారంభమగును గాన ఏకనామముగల సౌర, చాంద్రమాసముల వ్యాప్తిలో భేదముండును. శుద్ధపాడ్యమినాఁడె ఎల్లప్పుడును సంక్రాంతి రాదుగదా ? సాధారణముగ చాంద్రమాసము మొదట ప్రారంభమగును; ఆ మాసమునందే తరువాత నెప్పుడో ఆ పేరుగల
సౌరమాసము ప్రారంభమవును. ఈ వివరము తెలియుటకై రాజరాజపట్టాభిషేకము నాఁటి సౌర, చాంద్రమాసములను గుఱించియు విచారింతము.

శా. శ. 944 ( క్రీ. శ. 1022) వ సంవత్సరమున సింహ సంక్రాంతి జూలై 27 వ తేదీన అయినది. అనఁగా ఆనాఁటినుండి సౌరసింహ (లేక శ్రావణ) మాసము ప్రారంభమగును. కాని ఆనాఁడు చాంద్రమాసము ననుసరించి శ్రావణ బహుళ 11 అను తిథి అయి యుండెను. 31 వ జూలైదినమున చాంద్ర శావణము పూర్తియయ్యెను. 1 వ ఆగష్టు దినమున చాంద్ర భాద్రపదము ప్రారంభమయ్యెను. పట్టాభిషేకదినము చాంద్ర భాద్రపద బహుళ విదియ గురువారము. ఇంగ్లీషుపద్ధతిని ఆగష్టునెల 16 వ తేది యగును. సౌరసింహమాసము 25 వ ఆగష్టు దినమున పూర్తిఆయెను. చాంద్ర భాద్రపదము ఆగష్టు 30 వ తేదిన పూర్తిఆయెను.

ఇఁక నిప్పుడు మనము ఉత్సవము చేయుచున్న శా. శ. 1844 సంవత్సరమును గుఱించి విచారింతము. ఈ యేడు సింహమాసము&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>7f7j60enr0tc4ymftc8ugag0fgui6us</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:లక్ష్మణరాయ వ్యాసావళి.pdf/269</title>
    <ns>104</ns>
    <id>214382</id>
    <revision>
      <id>560032</id>
      <timestamp>2026-06-17T21:34:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>శ్రీరామమూర్తి</username>
        <id>1517</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>560032</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1465" sha1="tlly83wesfebf4bbc883qpk4pzhd4zl" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;శ్రీరామమూర్తి&quot; /&gt;{{rh||రాజరాజుకాలమున సౌరమానవ్యవహార ముండెనా?|263}}&lt;/noinclude&gt;ఆగష్టు 17 వ తేదీన ప్రారంభమైనది. సెప్టెంబరు 16 వ తేదీన పూర్తియగును. చాంద్రమానప్రకార మీ నెల శ్రావణ బ॥ 9 నాఁడు ప్రారంభమై, భాద్రపద బ॥ 10 తో పూర్తియగును. మనకుఁ గావలసిన బ॥ విదియ, ఉత్తరాభాద్ర నక్షత్రము సెప్టెంబరు 8 వ తేదీన అగును. ఆనాఁడు అఱవవారి లెక్కప్రకారము ఆవణి నెల 23 వ తేది. ఈ సౌరసింహ (శ్రావణ) మాసము 31 దినములు కలది. కనుకనిందు బహుళ 9 లు రెండు, బహుళ 10 లు రెండు (చాంద్ర, శ్రావణ, భాద్రపద మాసములవి) కలవు. చాంద్రమాసము యొక్క వ్యాప్తి
29.53 దినములు మాత్రము: కావున 31 దినములుగల సౌరమాసము నందు చాంద్ర తిథులు వచ్చినవే మఱల రావచ్చును.


{{rule|2cm}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>tlly83wesfebf4bbc883qpk4pzhd4zl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1950 SaaraSangrahaGanditamu Telugu PDF.pdf/143</title>
    <ns>104</ns>
    <id>214383</id>
    <revision>
      <id>560034</id>
      <timestamp>2026-06-17T21:40:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <comment>/* పాఠ్యం లేనిది */</comment>
      <origin>560034</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13" sha1="i1sx6d49oqeeqt1mtaminthjqpvy6i2" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;0&quot; user=&quot;Rajasekhar1961&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>i1sx6d49oqeeqt1mtaminthjqpvy6i2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1950 SaaraSangrahaGanditamu Telugu PDF.pdf/142</title>
    <ns>104</ns>
    <id>214384</id>
    <revision>
      <id>560035</id>
      <timestamp>2026-06-17T21:40:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <comment>/* పాఠ్యం లేనిది */</comment>
      <origin>560035</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13" sha1="i1sx6d49oqeeqt1mtaminthjqpvy6i2" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;0&quot; user=&quot;Rajasekhar1961&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>i1sx6d49oqeeqt1mtaminthjqpvy6i2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1950 SaaraSangrahaGanditamu Telugu PDF.pdf/141</title>
    <ns>104</ns>
    <id>214385</id>
    <revision>
      <id>560036</id>
      <timestamp>2026-06-17T21:41:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <comment>/* పాఠ్యం లేనిది */</comment>
      <origin>560036</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13" sha1="i1sx6d49oqeeqt1mtaminthjqpvy6i2" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;0&quot; user=&quot;Rajasekhar1961&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>i1sx6d49oqeeqt1mtaminthjqpvy6i2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1950 SaaraSangrahaGanditamu Telugu PDF.pdf/140</title>
    <ns>104</ns>
    <id>214386</id>
    <revision>
      <id>560037</id>
      <timestamp>2026-06-17T21:41:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <comment>/* పాఠ్యం లేనిది */</comment>
      <origin>560037</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13" sha1="i1sx6d49oqeeqt1mtaminthjqpvy6i2" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;0&quot; user=&quot;Rajasekhar1961&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>i1sx6d49oqeeqt1mtaminthjqpvy6i2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1950 SaaraSangrahaGanditamu Telugu PDF.pdf/139</title>
    <ns>104</ns>
    <id>214387</id>
    <revision>
      <id>560038</id>
      <timestamp>2026-06-17T21:41:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <comment>/* పాఠ్యం లేనిది */</comment>
      <origin>560038</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13" sha1="i1sx6d49oqeeqt1mtaminthjqpvy6i2" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;0&quot; user=&quot;Rajasekhar1961&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>i1sx6d49oqeeqt1mtaminthjqpvy6i2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:లక్ష్మణరాయ వ్యాసావళి.pdf/270</title>
    <ns>104</ns>
    <id>214388</id>
    <revision>
      <id>560039</id>
      <timestamp>2026-06-17T21:49:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>శ్రీరామమూర్తి</username>
        <id>1517</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>560039</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3137" sha1="hzoh8dkz0urq3dehm66sajdqutgm4hi" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;శ్రీరామమూర్తి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{p|fs125|ac}}కర్మయోగము&lt;ref&gt;అ ముద్రితము.&lt;/ref&gt;&lt;/p&gt;

{{rule|2cm}}

&lt;poem&gt;
{{left margin|5em}}
&quot;తపస్స్వాధ్యాయేశ్వర ప్రణిధానాని క్రియాయోగః &quot;.
{{right|-పాతంజలయోగదర్శనం, ఆ 1. పా 2. సూ 1.

&quot;ఈశ్వర ప్రణిధానం తస్మిన్ పరమగురౌ సర్వకర్మార్పణం
తత్ఫల సన్న్యాసోవా&quot;
{{right|—ఇతి యోగేవ్యాసః.}}

కర్మకును మానవ స్వభావమునకుగల సంబంధము.
&lt;/poem&gt;


'చేయుట' యని యర్ధముగల 'కృ' యను సంస్కృతథాతువు నుండి 'కర్మ' మను శబ్దము పుట్టినది. మనముచేసెడిపనులన్నియుఁ గర్మములే. కర్మముయొక్క పరిణామ మనఁగాఁ బూర్వ సంచితము. లేక ప్రారబ్ధము అని యీ కర్మశబ్దమునకు నొకపారిభాషికార్ధము కలదు. అధ్యాత్మశాస్త్రమునం దొకప్పు డీశబ్దమునకుఁ గృతకర్మముయొక్క కారణమని యర్థముకలుగును. కాని 'కర్మయోగము' నం దీపదము వ్యాపారము - క్రియ - చేయుట - యను సర్వసాధారణమైన యర్ధము ననే వాడఁబడును. సత్యజ్ఞానమును సంపాదించుకొనుటయే సకల మానవజాతియొక్క యితికర్తవ్యత (పరమోద్దేశము). ఈ యత్యుత్కృష్టమైన సిద్ధాంతమునె పార్వాత్య (తూర్పు సంబంధమైన) యధ్యాత్మశాస్త్ర మనఁగా మన హిందూ వేదాంతశాస్త్రము మనకు నుపదేశించుచున్నది. సుఖము మానవుని యితికర్తవ్యత (పరిశ్రమ పూర్వకముగా సంపాదింప వలసినదియని యర్ధము) కాదు. జ్ఞానమె నిజమైన యితికర్తవ్యత. సుఖవిలాసంబులకు వినాశము గలదు. సంపాదింపవలసినవానిలో సుఖమే యతిశ్రేష్ఠమైనదని తలంచుటతప్పు. సుఖమే సర్వోత్కృష్టమైన వస్తువనియు, దానిని సంపాదించుటకై
పాటుపడవలయుననియు మానవులకుగల వెఱ్ఱిభ్రమయే జగత్తులోని&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>hzoh8dkz0urq3dehm66sajdqutgm4hi</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>560040</id>
      <parentid>560039</parentid>
      <timestamp>2026-06-17T21:50:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>శ్రీరామమూర్తి</username>
        <id>1517</id>
      </contributor>
      <origin>560040</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3139" sha1="lp735wjr1b5jxur7pdub4lsv2gu1jnx" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;శ్రీరామమూర్తి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{p|fs125|ac}}కర్మయోగము&lt;ref&gt;అ ముద్రితము.&lt;/ref&gt;&lt;/p&gt;

{{rule|2cm}}

&lt;poem&gt;
{{left margin|5em}}
&quot;తపస్స్వాధ్యాయేశ్వర ప్రణిధానాని క్రియాయోగః &quot;.
{{right|-పాతంజలయోగదర్శనం, ఆ 1. పా 2. సూ 1.}}

&quot;ఈశ్వర ప్రణిధానం తస్మిన్ పరమగురౌ సర్వకర్మార్పణం
తత్ఫల సన్న్యాసోవా&quot;
{{right|—ఇతి యోగేవ్యాసః.}}

కర్మకును మానవ స్వభావమునకుగల సంబంధము.
&lt;/poem&gt;


'చేయుట' యని యర్ధముగల 'కృ' యను సంస్కృతథాతువు నుండి 'కర్మ' మను శబ్దము పుట్టినది. మనముచేసెడిపనులన్నియుఁ గర్మములే. కర్మముయొక్క పరిణామ మనఁగాఁ బూర్వ సంచితము. లేక ప్రారబ్ధము అని యీ కర్మశబ్దమునకు నొకపారిభాషికార్ధము కలదు. అధ్యాత్మశాస్త్రమునం దొకప్పు డీశబ్దమునకుఁ గృతకర్మముయొక్క కారణమని యర్థముకలుగును. కాని 'కర్మయోగము' నం దీపదము వ్యాపారము - క్రియ - చేయుట - యను సర్వసాధారణమైన యర్ధము ననే వాడఁబడును. సత్యజ్ఞానమును సంపాదించుకొనుటయే సకల మానవజాతియొక్క యితికర్తవ్యత (పరమోద్దేశము). ఈ యత్యుత్కృష్టమైన సిద్ధాంతమునె పార్వాత్య (తూర్పు సంబంధమైన) యధ్యాత్మశాస్త్ర మనఁగా మన హిందూ వేదాంతశాస్త్రము మనకు నుపదేశించుచున్నది. సుఖము మానవుని యితికర్తవ్యత (పరిశ్రమ పూర్వకముగా సంపాదింప వలసినదియని యర్ధము) కాదు. జ్ఞానమె నిజమైన యితికర్తవ్యత. సుఖవిలాసంబులకు వినాశము గలదు. సంపాదింపవలసినవానిలో సుఖమే యతిశ్రేష్ఠమైనదని తలంచుటతప్పు. సుఖమే సర్వోత్కృష్టమైన వస్తువనియు, దానిని సంపాదించుటకై
పాటుపడవలయుననియు మానవులకుగల వెఱ్ఱిభ్రమయే జగత్తులోని&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>lp735wjr1b5jxur7pdub4lsv2gu1jnx</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>560041</id>
      <parentid>560040</parentid>
      <timestamp>2026-06-17T21:51:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>శ్రీరామమూర్తి</username>
        <id>1517</id>
      </contributor>
      <origin>560041</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3139" sha1="it1yvcczdt6s1fh6wj8ww9yn7cmogp5" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;శ్రీరామమూర్తి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{p|fs125|ac}}కర్మయోగము&lt;ref&gt;అ ముద్రితము.&lt;/ref&gt;&lt;/p&gt;

{{rule|2cm}}

&lt;poem&gt;
{{left margin|5em}}
&quot;తపస్స్వాధ్యాయేశ్వర ప్రణిధానాని క్రియాయోగః &quot;.
{{right|-పాతంజలయోగదర్శనం, ఆ 1. పా 2. సూ 1.}}

&quot;ఈశ్వర ప్రణిధానం తస్మిన్ పరమగురౌ సర్వకర్మార్పణం
తత్ఫల సన్న్యాసోవా&quot;
{{right|—ఇతి యోగేవ్యాసః.}}

కర్మకును మానవ స్వభావమునకుగల సంబంధము.
&lt;/poem&gt;


'చేయుట' యని యర్ధముగల 'కృ' యను సంస్కృతథాతువు నుండి 'కర్మ' మను శబ్దము పుట్టినది. మనముచేసెడిపనులన్నియుఁ గర్మములే. కర్మముయొక్క పరిణామ మనఁగాఁ బూర్వ సంచితము. లేక ప్రారబ్ధము అని యీ కర్మశబ్దమునకు నొకపారిభాషికార్ధము కలదు. అధ్యాత్మశాస్త్రమునం దొకప్పు డీశబ్దమునకుఁ గృతకర్మముయొక్క కారణమని యర్థముకలుగును. కాని 'కర్మయోగము' నం దీపదము వ్యాపారము - క్రియ - చేయుట - యను సర్వసాధారణమైన యర్ధము ననే వాడఁబడును. సత్యజ్ఞానమును సంపాదించుకొనుటయే సకల మానవజాతియొక్క యితికర్తవ్యత (పరమోద్దేశము). ఈ యత్యుత్కృష్టమైన సిద్ధాంతమునె పార్వాత్య (తూర్పు సంబంధమైన) యధ్యాత్మశాస్త్ర మనఁగా మన హిందూ వేదాంతశాస్త్రము మనకు నుపదేశించుచున్నది. సుఖము మానవుని యితికర్తవ్యత (పరిశ్రమ పూర్వకముగా సంపాదింప వలసినదియని యర్ధము) కాదు. జ్ఞానమె నిజమైన యితికర్తవ్యత. సుఖవిలాసంబులకు వినాశము గలదు. సంపాదింపవలసినవానిలో సుఖమే యతిశ్రేష్ఠమైనదని తలంచుటతప్పు. సుఖమే సర్వోత్కృష్టమైన వస్తువనియు, దానిని సంపాదించుటకై పాటుపడవలయుననియు మానవులకుగల వెఱ్ఱిభ్రమయే జగత్తులోని&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>it1yvcczdt6s1fh6wj8ww9yn7cmogp5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:లక్ష్మణరాయ వ్యాసావళి.pdf/271</title>
    <ns>104</ns>
    <id>214389</id>
    <revision>
      <id>560043</id>
      <timestamp>2026-06-17T22:06:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>శ్రీరామమూర్తి</username>
        <id>1517</id>
      </contributor>
      <comment>/* సమస్యాత్మకం */</comment>
      <origin>560043</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3952" sha1="ov4udptk2d1pyx5amqfcaskn4qwgc3m" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;2&quot; user=&quot;శ్రీరామమూర్తి&quot; /&gt;{{rh|34]|కర్మయోగము|265}}&lt;/noinclude&gt;సకల దుఃఖమునకు మూలమైయున్నది. కొన్నిదినములకు సుఖము కొఱకై యత్నించుటచే నిజమైన సుఖము కలుగనేరదనియు, జ్ఞానమార్గములోనే నిజమైన సుఖమున్నదనియు, సుఖదుఃఖములు రెండును మనకు మార్గదర్శకములనియు నరునకుఁ దెలియును. మేలువలన కలిగినటులనే కీడువలనఁగూడ సత్యజ్ఞానము కలుగును. కడచిన సుఖదుఃఖంబు లాత్మపైఁ జేసిన భిన్నభిన్నసంస్కారంబు లా సుఖదుఃఖంబుల ప్రతిబింబంబులపగిది నాత్మలపైఁ బ్రకాశించు. ఈ భిన్నభిన్నప్రతిబింబంబుల (సంస్కారంబు) యేకీకరణము (కూడుట) నె మానవుని యొక్క స్వభావము లేక శీలమని యందురు. ఏనరుని 'వర్తనము' (స్వభావము)ను గుఱించి విచారించినను నందు మనఃప్రవృత్తియొక్క యేకీకరణమును, మనోవికారముల  సమ్మేలనమును గాన్పించును. మానవుని స్వభావము నిర్మించుటయందు సుఖదుఃఖములు రెండును బనిచేయును. మనస్వభావము లేక ప్రవర్తనమునకు మంచి, చెరుపులు సమానశక్తిగల మార్గదర్శకములైనను గొన్ని యుదాహరణములలో మేలుకంటెఁ గీడువలననే యధిక సద్బోధ కలుగును. జగత్తులో నిదివఱకు గతించిన గొప్పగొప్ప పురుషుల చరిత్రల శోధించి చూడఁగా, వారిలో ననేకులు సుఖానుభవముకంటె దుఃఖానుభవమువలననే సుజ్ఞాను లయిరనియు, సంపత్తికంటె విపత్తిచేతనే యధిక దుర్గుణవిముక్తు లయి
రనియు, స్తుతులచేఁ గాక నిందా ప్రహారములచేతనే వారి ప్రభావప్రకాశ మధికముగా వెలువడెనవియుఁ దేలుచున్నది.

మఱియు మనుష్యమాత్రుల యందు జ్ఞానము స్వయంభువుగా (తనంతట దానే పుట్టునది) నుండును. ఏజ్ఞానమును మనకు బాహ్య సృష్టివలనఁ గలుఁగదు; జ్ఞానము మనయంతరాత్మనందు ఉండును. 'నరుఁడు గురైఱుఁగును.', 'మానవుఁడు తె-------------- కనుఁగొనును' అవిన వాక్యములకు మానవశాస్త్ర ------------ చేసినయెడల 'అంతర్‌జ్ఞానమును వెలిపుచ్చు --------------- 'నేర్చుకొనుట' లేక 'జ్ఞానసంపాదన' ----------------------- యాత్మమీఁది యాచ్ఛాదనమును దీసి, --------------------------&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ov4udptk2d1pyx5amqfcaskn4qwgc3m</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:లక్ష్మణరాయ వ్యాసావళి.pdf/272</title>
    <ns>104</ns>
    <id>214390</id>
    <revision>
      <id>560046</id>
      <timestamp>2026-06-17T22:19:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>శ్రీరామమూర్తి</username>
        <id>1517</id>
      </contributor>
      <comment>/* సమస్యాత్మకం */</comment>
      <origin>560046</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3892" sha1="cocw3hiu0m6zpqcp64y82elnucipd4q" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;2&quot; user=&quot;శ్రీరామమూర్తి&quot; /&gt;{{rh|266|శాస్త్రవిషయములు|}}&lt;/noinclude&gt;న్యూటన్‌దొర క్రొత్తగా గురుత్వాకర్షణమును (Gravitation) గనిపెట్టెనని చెప్పుదురు. ఆ యాకర్షణ మదివఱకు నొక మూలఁ గూర్చుండి దొరగారి రాకకు నెదురు చూచుచుండెనా యేమి ? లేదు. అది యతని
మనస్సులోనే యుండెను. సంధి దొరకినతోడనే వెలువడిన దింతియ. జగత్తులోని జ్ఞానమంతయు మనస్సువలననే కలుగును. బ్రహ్మాండములోని యనంతజ్ఞానభాండారము మనమానసమునందు నిండియున్నది.
బాహ్యప్రపంచము కేవలము సూచన (లేక నిమిత్తతుల్యము). ఇది మనలను మనఃపరిశీలనమున మాత్రము ప్రేరేపించును. కాని పరిశీలనము (అథ్యయనము) యొక్క విషయము (subject) మాత్రము మనమునందే యుండును. చెట్టునుండి పండు పడుటవలన న్యూటనుకు ప్రేరణకలిగె; అందుపై నతఁడు తన మనసులో గొలుసువలె నొక దానితో నొకటి సంబంధముకలిగి యెడతెగకయుండు కల్పనా పరంపరల నన్నింటిని బరిశోధించిచూచెను. ఆ గొలుసులో నతనికి నొక క్రొత్త కడియము గానవచ్చెను. దానినే మనము'గురుత్వాకర్షణ
నయమ' మనియెదము. ఆ నియమ మా పడినఫలములో లేక యుండెను; పృథ్వియొక్క గర్భములో లేక యుండెను; మఱి యెందున లేక యుండెనుః (న్యూటన్‌యొక్క మనస్సులోనేయుండెను.). ఐహిక పారలౌకిక జ్ఞానమంతయు మానవుని యంతరాత్మ యందుండును. అందుపై నావరణ ముండినందున ననేకపర్యాయము లది వెలువడక యచ్చటనే యడఁగియుండును. జ్ఞానముపైనున్న యీ యాచ్ఛాదనమును దిన్న తిన్నగా దొలగించుటయే మనము జ్ఞానార్జనము చేయుచున్నా మనుట. ఈ యాచ్ఛాదనమెట్టెట్టు తొలఁగుచుండునో మన మట్లట్లు అధికాధికజ్ఞాన సంపన్నుల మగుదుము. ఎవరి యంతఃకరణము మీఁది యీ పట------------
వాఁడు జ్ఞాని: అటులఁ దొలఁగక యెవని యంతః -------------- గట్టిగా నిలిచియుండునో వాడు అజ్ఞాని. ఈ ------------- దీసివేసినవాఁడు పూర్ణజ్ఞాని లేక సర్వజ్ఞుఁడు. --------------------
యి పోయిరనియు, నింకను గానున్నా -------------------- కాలచక్రమున నిట్టివారు లక్షలకొలదిఁ&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>cocw3hiu0m6zpqcp64y82elnucipd4q</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1950 SaaraSangrahaGanditamu Telugu PDF.pdf/7</title>
    <ns>104</ns>
    <id>214391</id>
    <revision>
      <id>560066</id>
      <timestamp>2026-06-18T01:14:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>560066</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1537" sha1="enl5p3kqm8hpmja8wi6lml5drdev96x" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;'''&lt;u&gt;SRI VENKATESVARA ORIENTAL SERIES No. 38&lt;/u&gt;'''.&lt;br&gt;
''Editor'' :—Prof: P. V. RAMANUJASWAMI, M.A.
{{Center|{{p|fs150}}సారసంగ్రహగణితము&lt;/p&gt;
'''పావులూరి మల్లన (మల్లికార్జున) ప్రణీతము'''&lt;br&gt;
&lt;br&gt;
&lt;br&gt;
ప్రథమభాగము&lt;br&gt;
{{p|fs125}}పరికర్మభిన్నగణితములు&lt;/p&gt;&lt;br&gt;
&lt;br&gt;
&lt;br&gt;
శ్రీ వేంకటేశ్వరప్రాచ్యపరిశోధనాలయములో ఆంధ్రవాఙ్మయపరిశోధకుడగు&lt;br&gt;
'''వేటూరి ప్రధాకరశాస్త్రిచే'''&lt;br&gt;
బరిశోధింపబడినది&lt;br&gt;
&lt;br&gt;
&lt;br&gt;
&lt;br&gt;
తిరుమల తిరుపతి దేవస్థానముల బోర్డు ఆఫ్ ట్రస్టీస్{{ZWNJ}}వారి తరఫున&lt;br&gt;
ఎగ్జిక్యూటివ్ ఆఫీసరువారగు&lt;br&gt;
'''శ్రీ చెలికాని అన్నారావు, B. A. వారియనుమతిని'''&lt;br&gt;
ప్రకటింపఁబడినది&lt;br&gt;
&lt;br&gt;
&lt;br&gt;
&lt;br&gt;
{{Css image crop
|Image = 1950 SaaraSangrahaGanditamu Telugu PDF.pdf
|Page = 7
|bSize = 450
|cWidth = 67
|cHeight = 45
|oTop = 522
|oLeft = 198
|Location = center
|Description = 
}}&lt;br&gt;
&lt;br&gt;
&lt;br&gt;
&lt;br&gt;
తిరుపతి&lt;br&gt;
తిరుమల తిరుపతి దేవస్థానముల ముద్రాశాల&lt;br&gt;
1952}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>enl5p3kqm8hpmja8wi6lml5drdev96x</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:ఆంధ్రులెవరు?.pdf/19</title>
    <ns>104</ns>
    <id>214392</id>
    <revision>
      <id>560071</id>
      <timestamp>2026-06-18T03:04:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vihuu18</username>
        <id>7318</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>560071</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2338" sha1="3y0cz7762r2d798ccmv4px60syu227i" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Vihuu18&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{|
&lt;hr&gt;
|-
! వరుస నెం. !! రాజు పేరు !! రాజ్యముచేసిన ప్రదేశము నకు కలిగిన దేశనామము !! ప్రజలకు కలిగిన నామము
|-
|&lt;hr&gt;||&lt;hr&gt;||&lt;hr&gt;||&lt;hr&gt;
|-
| 12. || &lt;u&gt;1 వృషదర్భ 2 సువీర 3 మద్ర&lt;/u&gt; || 3 మద్రదేశము || మద్రులు
|-
| 13. || &lt;u&gt;4 కేకయ&lt;/u&gt; || కేకయదేశం || కేకయులు
|-
| 14. || యయాతికొడుకు అనువు వంశములో యయాతి నుండి 16 వంశములోని రాజులు &lt;u&gt;అంగరాజు&lt;/u&gt; || అంగదేశము || అంగులు
|-
| 15. || వంగరాజు || వంగదేశము || వంగీయులు
|-
| 16. || కళింగరాజు || కళింగదేశం || కాళింగులు
|-
| 17. || సుంహ్మ రాజు || సుంహ్మదేశము || సుంహ్మలు
|-
| 18. || పుండ్ర రాజు || పుండ్రదేశము || పుండ్రులు లేక పౌండ్రకులు
|-
| 19. || &lt;u&gt;ఆంధ్రరాజు&lt;/u&gt; || &lt;u&gt;ఆంధ్రదేశము&lt;/u&gt; || &lt;u&gt;ఆంధ్రులు&lt;/u&gt;
|-
| || యయాతికొడుకు తుర్వసువంశములో యయాతి నుండి 11వ వంశపు రాజులు || || 
|-
| 20. || పాండ్య || పాండ్యదేశము || పాండ్యులు
|-
| 21. || కేరళ || కేరళదేశము || కేరళులు
|-
| 22. || చోళ || చోళదేశము || చోళులు
|-
| 23. || కుల్య || కుల్యదేశము || కుల్యులు
|-
| 24. || వైవస్వతమనువునుండి రెండవ వంశమువాడు కరూశుడు || కారూశదేశము || కారూశులు
|}

{{gap}}ఇట్లు రాజనామమున దేశము పిలువబడినందున నా దేశవాసులా దేశనామమున పిలువబడిరి. ఇట్టి సాదృశ్యము లింకను ననేకములు గలవు.&lt;br&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>3y0cz7762r2d798ccmv4px60syu227i</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:ఆంధ్రులెవరు?.pdf/20</title>
    <ns>104</ns>
    <id>214393</id>
    <revision>
      <id>560072</id>
      <timestamp>2026-06-18T03:30:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vihuu18</username>
        <id>7318</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>560072</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4046" sha1="4q2hxgs8a6gpc7e262hpftuuuvlxv1v" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Vihuu18&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{center|{{p|fs150}}'''ఆంధ్రనృపతికాలము'''&lt;/p&gt;}}
{{gap}}ఆంధ్రనృపతి యయాతినుండి 16వ, వంశమువాడు, తితిక్షువునకన్నగారగు ఉశీనర నృపతి సంతానములో యేడవవాడగు రోమపాదుడను వాడుకపేరుగల చిత్రరధుడు యయాతినుండి అనువువంశములోనే పదహారవ తరమువాడు. రోమపాదునికి ఆంధ్రనృపతి సమకాలికుడు. రోమపాదుడు సూర్యవంశములోని దశరధునికి మిత్రుడు. దశరధుడు తన కుమార్తె శాంతను రోమపాదునికి పెంచుకొనుట కిచ్చియున్నాడు (భాగ. 7_685, 686) చంద్రవంశములోని రోమపాదుడు సూర్యవంశములోని దశరధుడు సమకాలికులు, దశరధుడు 1 కోటి నలుబది ఆరులక్షల సంవత్సరముల క్రిందట గలడు. దశరధుడు, ఆంధ్రనృపతి, సమకాలికులు గనుక ఆంధ్రనృపతి కాలము
కూడ 1 కోటి నలుబది ఆరులక్షల సం॥రములై యున్నది. ఇరువదియైదవ మహాయుగములోని త్రేతాయుగము ఆ కాలమున కనేకకోట్ల సం॥రముల క్రిందటినుండి ఆర్యులు బ్రహ్మవర్తమునుండి క్రమక్రమముగా దక్షణాపధమున వ్యాపించి రాజ్యములను స్థాపించియుండిరి. యయాతి కొడుకగు అనువు వంశములో “బలి” యను రాజు భారతదేశములో తూర్పుభాగము నంతను ప్రభుత్వము చేసియున్నాడు. అతనికి పిమ్మటాతని కుమారు లా దేశమును విభాగించుకొని పరిపాలించిరి. వారిలో అంగనృపతి భాగమునకు పచ్చిన దేశము అంగదేశమనియు, వంగనృపతి భాగమునకు వంగదేశమనియు, కళింగుని భాగమునకు కళింగమనియు, సుంహ్మునిభాగము సుంహ్మ దేశమనియు, పుండ్రనృపతి భాగముకు పుండ్రదేశమనియు, ఆంధ్రనృపతి భాగమునకు ఆంధ్రదేశమనియు, పిలువబడినది. ఏదేశములో నివసించుచుండిన ప్రజలాదేశ నామముచే పిలువబడిరి. ఈ రాజులు దేశమును పంచుకొనునాటికే చాతుర్వర్ణ వ్యవస్థగలిగి వైదిక సాంప్రదాయానుసారులైన ఆర్యజాతీయు లచ్చట నివసించుచుండిరనుట సుప్రసిద్ధము. ఆంధ్రజాతి సృష్ట్యాదినుండియు నుండిన ఆర్యజాతియే యైయున్నది. పరిపాలకుని నామముచే ఆంధ్రదేశమనియు, ప్రజలాంధ్రులనియు పిలువబడి క్రమముగా “ఆంధ్రజాతి”గా నెంచబడినది__&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>4q2hxgs8a6gpc7e262hpftuuuvlxv1v</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:Grandhalaya Sarvasvamu - Vol.1, No.3 (1916).pdf/86</title>
    <ns>104</ns>
    <id>214394</id>
    <revision>
      <id>560073</id>
      <timestamp>2026-06-18T03:36:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vjsuseela</username>
        <id>1850</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>560073</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4520" sha1="aagpynbbhr5qbh0g2lg836tkcus8syi" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Vjsuseela&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ఈమహోదార గుణముల నెల్ల నాతో న
భ్యసింపవలసి యున్నది. వేయేల? ఆమె అభి
వృద్ధిని బడయఁగోరు నేనిఁ ఆయన యాచా
ర్యపీఠమును మరల దృఢతరముగఁ దన హృ
దయమునఁ బ్రతిష్ఠాపింప వలసి యున్నది.
ఇంతేకాదు. ఆమె పలువురు భీష్మాచార్యు
లను గ్రమ్మఱఁ గాంచవలసి యున్నది. ఆయ
న జీవితమున భిన్న ధర్మముల కెట్లు పోరుకలి
గినదియు, ఆయన వానినెట్లు సమస్వ యించిన
దియుఁ గొంతవఱకు మనము గ్రంహింప య
త్నించితిమి. ఆయన ధర్మమును గాపాడుచు
స్వధర్మమును నిర్వహించెను. ఆయన తనకై
కాదు. పరులకై జీవించెను. ఇదియే యా
యన జీవితసారము. ఈ సారమునే మనము
మఱి మఱి కోలి జీర్ణించు కొనవలసి యు
న్నాము.
ఓం శాంతి శ్శాంతి శ్శాంతిః
{{Css image crop
|Image = Grandhalaya Sarvasvamu - Vol.1, No.3 (1916).pdf
|Page = 86
|bSize = 458
|cWidth = 234
|cHeight = 46
|oTop = 209
|oLeft = 99
|Location = center
|Description = 
}}

{{Center|{{p|fs150}}వసంత వికాసము&lt;/p&gt;}} 
{{left margin|8em}}&lt;poem&gt;
తరళ కుసుమలీలా సూత్రధారినగుచు
ముదురు లేఁతర భేదము లొదవనీక
నిఖిల తరుజగతికిని నందించినావు
సహృదయానంద రాగ రంజనము చైత్ర!
{{Center|౨}}
కలికికోయిల గొంతులో మొలకగీతి,
సోయగపుఁ బూలపొత్తులఁ దీయతేనె,
పోసితివొ యెప్పు డప్పుడే పులకరించె
నాహృదయశయ్య కవితోపగూహనమున.
{{Center|౩}}
కొమ్మ కొమ్మన, నాకు నాకున నలంది,
పూవు పూవునఁ, జివురు చివురునఁ జిందఁ
జిలికితివి నూత్న చైత్ర కాశ్మీరరుచులు
పుడమి నవకమ్మునకు వన్నెలిడ వసంత!
{{Center|౪}}
మోళ్లు మొసెత్త నిల మూలమూలలందు
నందమెగఁబోయు చైత్రుని యాగడముల
కీడ్వఁబడి, నీలిమునుగింత యెత్తె గగన
భామ, మౌనతపస్సెల్ల భంగపడఁగ.
{{Center|౫}}
మోదమున మోజుపడి కుసుంభాదుకూల
మంచితంబైన యవని నానంద బద్ధ
నయనములఁ జూచిచూచి యున్మాదియయ్యె
మధుతపస్వి కింకే భావి పథమొనడవ?
{{Center|౬}}
పొదల వాకిండ్లు తెఱచి యా పుష్పపుత్ర
కులకు, నూతనావిర్భావ కోమలాస్థ
రేకు లెత్తించె స్వచ్ఛంద ప్రియుఁడు చైత్రు
డార్ద్ర రాగాక్షతలు సల్లి యవనియందు.
{{Center|౭}}
ఏమిటికిఁ బొంచిపొంచి లాలించెదోయి!
బాల బాల గులాబీల జాలిమాలి,
మొగము లెత్తవు; లజ్జచే ముదితవలపు
దాటఁగా లేక ఱెప్పల దాగులాగు.
{{Center|౮}}
చక్కని నభంబు రంగులఁ బిక్కటిల్లె
నిండుజవ్వని యరుణింపు గండమట్లు,
రాగగీతలఁ జెలరేగె భోగపవనుఁ
డప్సరసల నృత్యోత్సవ లిప్సలీల.&lt;/poem&gt; &lt;/div&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>aagpynbbhr5qbh0g2lg836tkcus8syi</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>560074</id>
      <parentid>560073</parentid>
      <timestamp>2026-06-18T03:38:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vjsuseela</username>
        <id>1850</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>560074</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="0" sha1="2f8fvf5emj53iy92n72do4g2xlq5v6f" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>2f8fvf5emj53iy92n72do4g2xlq5v6f</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>560076</id>
      <parentid>560074</parentid>
      <timestamp>2026-06-18T03:39:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vjsuseela</username>
        <id>1850</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>560076</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4543" sha1="jlpb1of7mk3kv07wnrt0m4wbgexpd8g" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Vjsuseela&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ఈమహోదార గుణముల నెల్ల నాతో న
భ్యసింపవలసి యున్నది. వేయేల? ఆమె అభి
వృద్ధిని బడయఁగోరు నేనిఁ ఆయన యాచా
ర్యపీఠమును మరల దృఢతరముగఁ దన హృ
దయమునఁ బ్రతిష్ఠాపింప వలసి యున్నది.
ఇంతేకాదు. ఆమె పలువురు భీష్మాచార్యు
లను గ్రమ్మఱఁ గాంచవలసి యున్నది. ఆయ
న జీవితమున భిన్న ధర్మముల కెట్లు పోరుకలి
గినదియు, ఆయన వానినెట్లు సమస్వ యించిన
దియుఁ గొంతవఱకు మనము గ్రంహింప య
త్నించితిమి. ఆయన ధర్మమును గాపాడుచు
స్వధర్మమును నిర్వహించెను. ఆయన తనకై
కాదు. పరులకై జీవించెను. ఇదియే యా
యన జీవితసారము. ఈ సారమునే మనము
మఱి మఱి కోలి జీర్ణించు కొనవలసి యు
న్నాము.
ఓం శాంతి శ్శాంతి శ్శాంతిః
{{Css image crop
|Image = Grandhalaya Sarvasvamu - Vol.1, No.3 (1916).pdf
|Page = 86
|bSize = 458
|cWidth = 234
|cHeight = 46
|oTop = 209
|oLeft = 99
|Location = center
|Description = 
}}

{{Center|{{p|fs150}}వసంత వికాసము&lt;/p&gt;}} 
{{left margin|8em}}&lt;poem&gt;
తరళ కుసుమలీలా సూత్రధారినగుచు
ముదురు లేఁతర భేదము లొదవనీక
నిఖిల తరుజగతికిని నందించినావు
సహృదయానంద రాగ రంజనము చైత్ర!
{{Center|౨}}
కలికికోయిల గొంతులో మొలకగీతి,
సోయగపుఁ బూలపొత్తులఁ దీయతేనె,
పోసితివొ యెప్పు డప్పుడే పులకరించె
నాహృదయశయ్య కవితోపగూహనమున.
{{Center|౩}}
కొమ్మ కొమ్మన, నాకు నాకున నలంది,
పూవు పూవునఁ, జివురు చివురునఁ జిందఁ
జిలికితివి నూత్న చైత్ర కాశ్మీరరుచులు
పుడమి నవకమ్మునకు వన్నెలిడ వసంత!
{{Center|౪}}
మోళ్లు మొసెత్త నిల మూలమూలలందు
నందమెగఁబోయు చైత్రుని యాగడముల
కీడ్వఁబడి, నీలిమునుగింత యెత్తె గగన
భామ, మౌనతపస్సెల్ల భంగపడఁగ.
{{Center|౫}}
మోదమున మోజుపడి కుసుంభాదుకూల
మంచితంబైన యవని నానంద బద్ధ
నయనములఁ జూచిచూచి యున్మాదియయ్యె
మధుతపస్వి కింకే భావి పథమొనడవ?
{{Center|౬}}
పొదల వాకిండ్లు తెఱచి యా పుష్పపుత్ర
కులకు, నూతనావిర్భావ కోమలాస్థ
రేకు లెత్తించె స్వచ్ఛంద ప్రియుఁడు చైత్రు
డార్ద్ర రాగాక్షతలు సల్లి యవనియందు.
{{Center|౭}}
ఏమిటికిఁ బొంచిపొంచి లాలించెదోయి!
బాల బాల గులాబీల జాలిమాలి,
మొగము లెత్తవు; లజ్జచే ముదితవలపు
దాటఁగా లేక ఱెప్పల దాగులాగు.
{{Center|౮}}
చక్కని నభంబు రంగులఁ బిక్కటిల్లె
నిండుజవ్వని యరుణింపు గండమట్లు,
రాగగీతలఁ జెలరేగె భోగపవనుఁ
డప్సరసల నృత్యోత్సవ లిప్సలీల.&lt;/poem&gt; &lt;/div&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>jlpb1of7mk3kv07wnrt0m4wbgexpd8g</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>560079</id>
      <parentid>560076</parentid>
      <timestamp>2026-06-18T03:57:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vjsuseela</username>
        <id>1850</id>
      </contributor>
      <origin>560079</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4678" sha1="mn95vqciid6lp4bx43br28vaj2zjkm5" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Vjsuseela&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;&lt;section begin=&quot;86A&quot; /&gt;ఈమహోదార గుణముల నెల్ల నాతో న
భ్యసింపవలసి యున్నది. వేయేల? ఆమె అభి
వృద్ధిని బడయఁగోరు నేనిఁ ఆయన యాచా
ర్యపీఠమును మరల దృఢతరముగఁ దన హృ
దయమునఁ బ్రతిష్ఠాపింప వలసి యున్నది.
ఇంతేకాదు. ఆమె పలువురు భీష్మాచార్యు
లను గ్రమ్మఱఁ గాంచవలసి యున్నది. ఆయ
న జీవితమున భిన్న ధర్మముల కెట్లు పోరుకలి
గినదియు, ఆయన వానినెట్లు సమస్వ యించిన
దియుఁ గొంతవఱకు మనము గ్రంహింప య
త్నించితిమి. ఆయన ధర్మమును గాపాడుచు
స్వధర్మమును నిర్వహించెను. ఆయన తనకై
కాదు. పరులకై జీవించెను. ఇదియే యా
యన జీవితసారము. ఈ సారమునే మనము
మఱి మఱి కోలి జీర్ణించు కొనవలసి యు
న్నాము.
ఓం శాంతి శ్శాంతి శ్శాంతిః
&lt;section end=&quot;86A&quot; /&gt;
&lt;section begin=&quot;86A&quot; /&gt;&lt;section end=&quot;86A&quot; /&gt;
&lt;section begin=&quot;86B&quot; /&gt;{{Css image crop
|Image = Grandhalaya Sarvasvamu - Vol.1, No.3 (1916).pdf
|Page = 86
|bSize = 458
|cWidth = 234
|cHeight = 46
|oTop = 209
|oLeft = 99
|Location = center
|Description = 
}}

{{Center|{{p|fs150}}వసంత వికాసము&lt;/p&gt;}} 
{{left margin|8em}}&lt;poem&gt;
తరళ కుసుమలీలా సూత్రధారినగుచు
ముదురు లేఁతర భేదము లొదవనీక
నిఖిల తరుజగతికిని నందించినావు
సహృదయానంద రాగ రంజనము చైత్ర!
{{Center|౨}}
కలికికోయిల గొంతులో మొలకగీతి,
సోయగపుఁ బూలపొత్తులఁ దీయతేనె,
పోసితివొ యెప్పు డప్పుడే పులకరించె
నాహృదయశయ్య కవితోపగూహనమున.
{{Center|౩}}
కొమ్మ కొమ్మన, నాకు నాకున నలంది,
పూవు పూవునఁ, జివురు చివురునఁ జిందఁ
జిలికితివి నూత్న చైత్ర కాశ్మీరరుచులు
పుడమి నవకమ్మునకు వన్నెలిడ వసంత!
{{Center|౪}}
మోళ్లు మొసెత్త నిల మూలమూలలందు
నందమెగఁబోయు చైత్రుని యాగడముల
కీడ్వఁబడి, నీలిమునుగింత యెత్తె గగన
భామ, మౌనతపస్సెల్ల భంగపడఁగ.
{{Center|౫}}
మోదమున మోజుపడి కుసుంభాదుకూల
మంచితంబైన యవని నానంద బద్ధ
నయనములఁ జూచిచూచి యున్మాదియయ్యె
మధుతపస్వి కింకే భావి పథమొనడవ?
{{Center|౬}}
పొదల వాకిండ్లు తెఱచి యా పుష్పపుత్ర
కులకు, నూతనావిర్భావ కోమలాస్థ
రేకు లెత్తించె స్వచ్ఛంద ప్రియుఁడు చైత్రు
డార్ద్ర రాగాక్షతలు సల్లి యవనియందు.
{{Center|౭}}
ఏమిటికిఁ బొంచిపొంచి లాలించెదోయి!
బాల బాల గులాబీల జాలిమాలి,
మొగము లెత్తవు; లజ్జచే ముదితవలపు
దాటఁగా లేక ఱెప్పల దాగులాగు.
{{Center|౮}}
చక్కని నభంబు రంగులఁ బిక్కటిల్లె
నిండుజవ్వని యరుణింపు గండమట్లు,
రాగగీతలఁ జెలరేగె భోగపవనుఁ
డప్సరసల నృత్యోత్సవ లిప్సలీల.&lt;/poem&gt; &lt;/div&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;
&lt;section end=&quot;86B&quot; /&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>mn95vqciid6lp4bx43br28vaj2zjkm5</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>560080</id>
      <parentid>560079</parentid>
      <timestamp>2026-06-18T04:03:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vjsuseela</username>
        <id>1850</id>
      </contributor>
      <origin>560080</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4694" sha1="d5yoldpe2blzknorw2to153qak1t39g" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Vjsuseela&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;&lt;section begin=&quot;86A&quot; /&gt;ఈమహోదార గుణముల నెల్ల నాతో న
భ్యసింపవలసి యున్నది. వేయేల? ఆమె అభి
వృద్ధిని బడయఁగోరు నేనిఁ ఆయన యాచా
ర్యపీఠమును మరల దృఢతరముగఁ దన హృ
దయమునఁ బ్రతిష్ఠాపింప వలసి యున్నది.
ఇంతేకాదు. ఆమె పలువురు భీష్మాచార్యు
లను గ్రమ్మఱఁ గాంచవలసి యున్నది. ఆయ
న జీవితమున భిన్న ధర్మముల కెట్లు పోరుకలి
గినదియు, ఆయన వానినెట్లు సమస్వ యించిన
దియుఁ గొంతవఱకు మనము గ్రంహింప య
త్నించితిమి. ఆయన ధర్మమును గాపాడుచు
స్వధర్మమును నిర్వహించెను. ఆయన తనకై
కాదు. పరులకై జీవించెను. ఇదియే యా
యన జీవితసారము. ఈ సారమునే మనము
మఱి మఱి కోలి జీర్ణించు కొనవలసి యు
న్నాము.
ఓం శాంతి శ్శాంతి శ్శాంతిః
&lt;section end=&quot;86A&quot; /&gt;
&lt;section begin=&quot;86A&quot; /&gt;&lt;section end=&quot;86A&quot; /&gt;
&lt;section begin=&quot;86B&quot; /&gt;{{Css image crop
|Image = Grandhalaya Sarvasvamu - Vol.1, No.3 (1916).pdf
|Page = 86
|bSize = 458
|cWidth = 234
|cHeight = 46
|oTop = 209
|oLeft = 99
|Location = center
|Description = 
}}

{{Center|{{p|fs150}}వసంత వికాసము&lt;/p&gt;}} 
{{left margin|8em}}&lt;poem&gt;
తరళ కుసుమలీలా సూత్రధారినగుచు
ముదురు లేఁతర భేదము లొదవనీక
నిఖిల తరుజగతికిని నందించినావు
సహృదయానంద రాగ రంజనము చైత్ర!
{{Center|౨}}
కలికికోయిల గొంతులో మొలకగీతి,
సోయగపుఁ బూలపొత్తులఁ దీయతేనె,
పోసితివొ యెప్పు డప్పుడే పులకరించె
నాహృదయశయ్య కవితోపగూహనమున.
{{Center|౩}}
కొమ్మ కొమ్మన, నాకు నాకున నలంది,
పూవు పూవునఁ, జివురు చివురునఁ జిందఁ
జిలికితివి నూత్న చైత్ర కాశ్మీరరుచులు
పుడమి నవకమ్మునకు వన్నెలిడ వసంత!
{{Center|౪}}
మోళ్లు మొసెత్త నిల మూలమూలలందు
నందమెగఁబోయు చైత్రుని యాగడముల
కీడ్వఁబడి, నీలిమునుగింత యెత్తె గగన
భామ, మౌనతపస్సెల్ల భంగపడఁగ.
{{Center|౫}}
మోదమున మోజుపడి కుసుంభాదుకూల
మంచితంబైన యవని నానంద బద్ధ
నయనములఁ జూచిచూచి యున్మాదియయ్యె
మధుతపస్వి కింకే భావి పథమొనడవ?
{{Center|౬}}
పొదల వాకిండ్లు తెఱచి యా పుష్పపుత్ర
కులకు, నూతనావిర్భావ కోమలాస్థ
రేకు లెత్తించె స్వచ్ఛంద ప్రియుఁడు చైత్రు
డార్ద్ర రాగాక్షతలు సల్లి యవనియందు.
{{Center|౭}}
ఏమిటికిఁ బొంచిపొంచి లాలించెదోయి!
బాల బాల గులాబీల జాలిమాలి,
మొగము లెత్తవు; లజ్జచే ముదితవలపు
దాటఁగా లేక ఱెప్పల దాగులాగు.
{{Center|౮}}
చక్కని నభంబు రంగులఁ బిక్కటిల్లె
నిండుజవ్వని యరుణింపు గండమట్లు,
రాగగీతలఁ జెలరేగె భోగపవనుఁ
డప్సరసల నృత్యోత్సవ లిప్సలీల.
{{Center|౯}}
&lt;/poem&gt; &lt;/div&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;
&lt;section end=&quot;86B&quot; /&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>d5yoldpe2blzknorw2to153qak1t39g</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>560089</id>
      <parentid>560080</parentid>
      <timestamp>2026-06-18T05:17:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vjsuseela</username>
        <id>1850</id>
      </contributor>
      <origin>560089</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4679" sha1="78j3vwa5mverbi8dmxcl05eegozcev3" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Vjsuseela&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;&lt;section begin=&quot;86A&quot; /&gt;ఈమహోదార గుణముల నెల్ల నాతో న
భ్యసింపవలసి యున్నది. వేయేల? ఆమె అభి
వృద్ధిని బడయఁగోరు నేనిఁ ఆయన యాచా
ర్యపీఠమును మరల దృఢతరముగఁ దన హృ
దయమునఁ బ్రతిష్ఠాపింప వలసి యున్నది.
ఇంతేకాదు. ఆమె పలువురు భీష్మాచార్యు
లను గ్రమ్మఱఁ గాంచవలసి యున్నది. ఆయ
న జీవితమున భిన్న ధర్మముల కెట్లు పోరుకలి
గినదియు, ఆయన వానినెట్లు సమస్వ యించిన
దియుఁ గొంతవఱకు మనము గ్రంహింప య
త్నించితిమి. ఆయన ధర్మమును గాపాడుచు
స్వధర్మమును నిర్వహించెను. ఆయన తనకై
కాదు. పరులకై జీవించెను. ఇదియే యా
యన జీవితసారము. ఈ సారమునే మనము
మఱి మఱి కోలి జీర్ణించు కొనవలసి యు
న్నాము.
ఓం శాంతి శ్శాంతి శ్శాంతిః
&lt;section end=&quot;86A&quot; /&gt;
&lt;section begin=&quot;86A&quot; /&gt;&lt;section end=&quot;86A&quot; /&gt;
&lt;section begin=&quot;86B&quot; /&gt;{{Css image crop
|Image = Grandhalaya Sarvasvamu - Vol.1, No.3 (1916).pdf
|Page = 86
|bSize = 458
|cWidth = 234
|cHeight = 46
|oTop = 209
|oLeft = 99
|Location = center
|Description = 
}}

{{Center|{{p|fs150}}వసంత వికాసము&lt;/p&gt;}} 
{{left margin|10em}}&lt;poem&gt;
తరళ కుసుమలీలా సూత్రధారినగుచు
ముదురు లేఁతర భేదము లొదవనీక
నిఖిల తరుజగతికిని నందించినావు
సహృదయానంద రాగ రంజనము చైత్ర!
{{Center|౨}}
కలికికోయిల గొంతులో మొలకగీతి,
సోయగపుఁ బూలపొత్తులఁ దీయతేనె,
పోసితివొ యెప్పు డప్పుడే పులకరించె
నాహృదయశయ్య కవితోపగూహనమున.
{{Center|౩}}
కొమ్మ కొమ్మన, నాకు నాకున నలంది,
పూవు పూవునఁ, జివురు చివురునఁ జిందఁ
జిలికితివి నూత్న చైత్ర కాశ్మీరరుచులు
పుడమి నవకమ్మునకు వన్నెలిడ వసంత!
{{Center|౪}}
మోళ్లు మొసెత్త నిల మూలమూలలందు
నందమెగఁబోయు చైత్రుని యాగడముల
కీడ్వఁబడి, నీలిమునుగింత యెత్తె గగన
భామ, మౌనతపస్సెల్ల భంగపడఁగ.
{{Center|౫}}
మోదమున మోజుపడి కుసుంభాదుకూల
మంచితంబైన యవని నానంద బద్ధ
నయనములఁ జూచిచూచి యున్మాదియయ్యె
మధుతపస్వి కింకే భావి పథమొనడవ?
{{Center|౬}}
పొదల వాకిండ్లు తెఱచి యా పుష్పపుత్ర
కులకు, నూతనావిర్భావ కోమలాస్థ
రేకు లెత్తించె స్వచ్ఛంద ప్రియుఁడు చైత్రు
డార్ద్ర రాగాక్షతలు సల్లి యవనియందు.
{{Center|౭}}
ఏమిటికిఁ బొంచిపొంచి లాలించెదోయి!
బాల బాల గులాబీల జాలిమాలి,
మొగము లెత్తవు; లజ్జచే ముదితవలపు
దాటఁగా లేక ఱెప్పల దాగులాగు.
{{Center|౮}}
చక్కని నభంబు రంగులఁ బిక్కటిల్లె
నిండుజవ్వని యరుణింపు గండమట్లు,
రాగగీతలఁ జెలరేగె భోగపవనుఁ
డప్సరసల నృత్యోత్సవ లిప్సలీల.
&lt;/poem&gt; &lt;/div&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;&lt;section end=&quot;86B&quot; /&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>78j3vwa5mverbi8dmxcl05eegozcev3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:ఆంధ్రులెవరు?.pdf/21</title>
    <ns>104</ns>
    <id>214396</id>
    <revision>
      <id>560078</id>
      <timestamp>2026-06-18T03:55:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vihuu18</username>
        <id>7318</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>560078</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4189" sha1="ia2yzuc212hduka4kj0ogei460z619t" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Vihuu18&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{center|{{p|fs150}}'''ప్రవరాంతరం'''&lt;/p&gt;}}
{{gap}}విశ్వామిత్రుని కనిష్ఠపుత్రులైన యేబదిమందితో గూడిన మధ్యమపుత్రుడైన మధుచ్ఛందుడు శునశ్సేపునిజూచి యీ విధముగా జెప్పెను &quot;ఓ శునశ్శేపుడా! మనకు తండ్రియైన విశ్వామిత్రుడేకార్యమును అనగా నీ జ్యేష్ఠత్వము నంగీకరింపమని మా కాజ్ఞాపించెనో దానికి మేమంగీకరించితిమి. నీవు మాకుజ్యేష్ఠుడవు నీపేరున శునశ్శేపులని పిలువబడుటకు మేమంగీకరించితిమి. మేము నిన్ను జ్యేష్ఠుడైన అన్నగా నెంచుకొంటిమి. నీ యాజ్ఞకు బద్ధులమై నడుచుకొందుము”అని చెప్పెను. మధుచ్ఛందాదులైన కనిష్ఠు లేబదిమందియు తన యాజ్ఞను పరిపాలించినందుకు సంతోషించినవాడై విశ్వామిత్రుడు ఆ కుమారులను పశు ధనముతోను, వీర్యవంతులైన పుత్రులతోను వృద్ధిబొందగలరని యనుగ్రహించెను. శపించబడిన జ్యేష్ఠపుత్రులు కౌశికగోత్రమునుండి తొలగిపోయి గోత్రశూన్యులై దస్యులైరి. భార్గవగోత్రీకుడైన శునశ్శేపుడు &quot;దేవరాతుడ&quot;ను పేరున కౌశికగోత్రములో ప్రవరుడయ్యెను. వైశ్వామిత్ర, దైవరాత, జౌదల అనియు వైశ్వామిత్ర, దైవరాత, దేవల అనియు భార్గవగోత్రీకుడైన శునశ్శేపుడు దైవరాతుడను పేరున విశ్వామిత్ర గోత్రములో ప్రవరుడైనందున విశ్వామిత్ర గోత్రమున
ప్రవరాంతరము కలిగియున్నది. అసలు విశ్వామిత్ర (లేక కౌశిక) గోత్రమునకు వైశ్వామిత్ర, అఘమ్షణ, కౌశికయను ప్రవరయైయున్నది. (భాగవతము నసమస్కంధం 23 వ అధ్యాయం చూడుము.)&lt;br&gt;
{{center|{{p|fs150}}'''ఆంధ్రజాతి స్వచ్ఛమైన ఆర్యజాతి'''&lt;/p&gt;}}
{{gap}}విశ్వామిత్రుని ఆశ్రమము ఆర్యావర్తములోని సరస్వతీనదీ తీరము. శునశ్శేపుని కధ జరిగిన దాప్రదేశముననైయున్నది. అచ్చట శాపహతులైన విశ్వామిత్రుని సంతానములోని వారా ప్రదేశమున గల పర్వతారణ్యముల నాశ్రయించి అదివరకక్కడ వ్యాపించి నివసించుచుండిన అంధ్రాది నీచజాతులతో కలిసిపోయిరి గనక వారి నివాసముత్తరభారతమని మన మెంచవచ్చును. వారా ప్రదేశములలో నివసించుచు అప్పుడప్పుడు సమభూములకువచ్చి ఆర్యులు నివసించుచుండిన&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ia2yzuc212hduka4kj0ogei460z619t</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1950 SaaraSangrahaGanditamu Telugu PDF.pdf/22</title>
    <ns>104</ns>
    <id>214397</id>
    <revision>
      <id>560081</id>
      <timestamp>2026-06-18T04:09:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aravind Bandi</username>
        <id>7336</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>560081</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2609" sha1="sag1hxfm7gie5d5b8gm50k1hx4eu0qk" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Aravind Bandi&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;8
{{Center|{{p|fs125}}పరికర్మ గణితము&lt;/p&gt;}}
{{Telugu poem|type=శ॥|lines=&lt;poem&gt; వీసెలు రెండొక యెత్తగు
వీసెలు దా నెనిమిదైన వెస మణుగు ధర
దేశవ్యవహారంబున
వీ సెలు నూటలఱువదైన వెసఁ బుట్టెఁ డగున్.&lt;/poem&gt;|ref=}}
{{Center|తులాప్రమాణసూత్రము}} 
{{Telugu poem|type=ఉ॥|lines=&lt;poem&gt; నాలుగు వడ్లు గుంజయగు, నాలుగు గుంజలు రూక, రూకలున్
నాలుగు నొక్కటైన ధరణం, బవిరెండోకగద్దె, గద్దెలున్
నాలుగు కర్షమాన, మవినాలుగు గూడఁ బలంబు, వీసె నాఁ
జాలుఁ దదీయవింశతి, నిజం బవి నూరూక బారువై చనున్&lt;/poem&gt;|ref=}}
{{Telugu poem|type=సీ॥|lines=&lt;poem&gt;పదియాఱు వీసాలు పరికింపఁ జిన్నంబు
         పది చిన్నములు గూడఁబడినమాడ
పరగ మాడెత్తులు పదియును నెన్మిది
         పల, మవి రెండైనఁ బావుసేరు
పావులు నాల్గెనఁ బాటిగా నొక సేరు
        'నేరులు పదియైనఁ జెల్లు ధణెము
ధణియాలు నాలుగైన దలపోయ మణుఁగగు
         మణుఁగు లిర్వదియైన మహిని బుట్టి&lt;/poem&gt;|ref=}}
{{Telugu poem|type=ఆ॥|lines=&lt;poem&gt;	వహిని లెక్క యిట్లు వర్ణించి తెలియుఁడీ
'మఱియు సంజ్ఞ లెన్ని మహీని గల్గు
నన్ని సంజ్ఞలకును నాధార మిదియగు
గణిత మెఱిఁగినట్టి గణకులకును.&lt;/poem&gt;|ref=}}
----
(1) అవి పదియైన దళాయి యండ్రు | ఆ దళాయులు నాలు గమరంగ మణుగుగు
తనరంగఁ బది సేర్లు దాళువండ్రు। నాలుగు దాళువల్ నయముతో ముణుగుగు
నిరువది మణుఁగుల నెనగుఁ బుట్టి


(2) మహిత&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>sag1hxfm7gie5d5b8gm50k1hx4eu0qk</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>560085</id>
      <parentid>560081</parentid>
      <timestamp>2026-06-18T04:41:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aravind Bandi</username>
        <id>7336</id>
      </contributor>
      <origin>560085</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2616" sha1="j47aq8x8v3qhy8d6t9790qht3w8gz7m" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Aravind Bandi&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;8
{{Center|{{p|fs125}}పరికర్మ గణితము&lt;/p&gt;}}
{{Telugu poem|type=శ॥|lines=&lt;poem&gt; వీసెలు రెండొక యెత్తగు
వీసెలు దా నెనిమిదైన వెస మణుగు ధర
దేశవ్యవహారంబున
వీ సెలు నూటలఱువదైన వెసఁ బుట్టెఁ డగున్.&lt;/poem&gt;|ref=}}
&lt;u&gt;{{Center|తులాప్రమాణసూత్రము}}&lt;/u&gt; 
{{Telugu poem|type=ఉ॥|lines=&lt;poem&gt; నాలుగు వడ్లు గుంజయగు, నాలుగు గుంజలు రూక, రూకలున్
నాలుగు నొక్కటైన ధరణం, బవిరెండోకగద్దె, గద్దెలున్
నాలుగు కర్షమాన, మవినాలుగు గూడఁ బలంబు, వీసె నాఁ
జాలుఁ దదీయవింశతి, నిజం బవి నూరూక బారువై చనున్&lt;/poem&gt;|ref=}}
{{Telugu poem|type=సీ॥|lines=&lt;poem&gt;పదియాఱు వీసాలు పరికింపఁ జిన్నంబు
         పది చిన్నములు గూడఁబడినమాడ
పరగ మాడెత్తులు పదియును నెన్మిది
         పల, మవి రెండైనఁ బావుసేరు
పావులు నాల్గెనఁ బాటిగా నొక సేరు
        'నేరులు పదియైనఁ జెల్లు ధణెము
ధణియాలు నాలుగైన దలపోయ మణుఁగగు
         మణుఁగు లిర్వదియైన మహిని బుట్టి&lt;/poem&gt;|ref=}}
{{Telugu poem|type=ఆ॥|lines=&lt;poem&gt;	వహిని లెక్క యిట్లు వర్ణించి తెలియుఁడీ
'మఱియు సంజ్ఞ లెన్ని మహీని గల్గు
నన్ని సంజ్ఞలకును నాధార మిదియగు
గణిత మెఱిఁగినట్టి గణకులకును.&lt;/poem&gt;|ref=}}
----
(1) అవి పదియైన దళాయి యండ్రు | ఆ దళాయులు నాలు గమరంగ మణుగుగు
తనరంగఁ బది సేర్లు దాళువండ్రు। నాలుగు దాళువల్ నయముతో ముణుగుగు
నిరువది మణుఁగుల నెనగుఁ బుట్టి


(2) మహిత&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>j47aq8x8v3qhy8d6t9790qht3w8gz7m</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:ఆంధ్రులెవరు?.pdf/22</title>
    <ns>104</ns>
    <id>214398</id>
    <revision>
      <id>560083</id>
      <timestamp>2026-06-18T04:28:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vihuu18</username>
        <id>7318</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */</comment>
      <origin>560083</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4404" sha1="oqi7t5d7akrq87ieopvhcu1exbk3a2p" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Vihuu18&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;గ్రామములను దోచుకొనుచు వారిని బాధించుచుండిరి. కాలము గడచుచురాగా అనేక మార్పులకులోనై రాను రాను నీటికాలమునకు
పొరలు నానా దేశములకు జేరి యే దేశమున జేరిన వారలా దేశమున
పంచములనియు, పష్టములనియు, లేక నాయా దేశనామములచే వివిధ
నామములతో పిలువబడుచు నేటికిని బాహ్యజాతులుగా గ్రామములకు
బహిఃప్రదేశమున నివసించుచు చాతుర్వర్ణ్యముల వారికి నాయావృత్తు
లలో తోడ్పడుచు కూలి చేసికొనుచు జీవించుచుండిరి. ఒక సారి
వైదిక
ధర్మమునుండి భ్రష్టుడైనవాడు తిరిగి వేదాధ్యయనము చేసి వేద
ధర్మావలంబియగుట సృష్ట్యాదిలగాయతు యింతవరకు యెన్నడును
జరిగియుండిన విషయముకాదు. జాతి సాంకర్యము నొందుచుండిన
యీ కాలమునగూడ నీచజాతుల ను త్తమజాతులలో గలియనిచ్చుట
లేదు. ప్రభుత్వము సాంకర్యము జేయ సంకల్పించుచున్నను ప్రజాభి
ప్రాయము సుముఖమగుట లేదు - ఇట్టి స్థితిలో కేవలము చాతుర్వర్ణ్య
ధర్మములను కాపాడుచు వర్ణసాంకర్యము, వృత్తిసాంకర్యము లేక
ప్రజ లేవర్ణ ములలో జన్మించిన వార లావర్ణములో యెట్టి వృత్తిగలవా
రట్టి వృత్తితో నుండునటులు శాసించుటయే రాజధర్మముగా నెంచబడి
ప్రభుత్వము ధర్మమును శాసించుచుండిన కాలంలో చండాలాది బాహ్య
జాతులు దేశములను నాక్రమించుటయు, చాతుర్వర్ణ్యములుగా నేర్ప
డుటయు, వేదశాస్త్రాధ్యయనాదు లొనర్చుటయు హాస్యాస్పద విషయము.
ఈ బాహ్యజాతులు దేశముల నాశ్రమించుట కక్కడ జనులు లేకుండిన
గదా! దేశమంతయు నుత్తమజాతులతో కోట్ల సంవత్సరముల క్రింద
టనే నిండిపోయినది. వారితోకూడ వారికి సేవజేయుచు బాహ్య
జాతులుగూడను వారిని వెంబడించుచు వారికి దూరమున నివసించుచు
వారివలన జీవనము జేయుచు నుండు విషయము యీ చరిత్రకారుల
బుద్ధికి దోచకుండుట చిత్రము. మొదటినుండి తుదివరకు అనాగరిక
మోటుజాతు లే మానవజాతికి, నాగరికతకు మూల పురుషులని వీరి బుద్దు
లలో నెక్కించిన పాశ్చాత్య పండితుల జాతి పుట్టుపూర్వోత్తరమంతయు
ఆరువేల సం॥రములకు లోపుననే గదా! ఇట్టిస్థితిలో వారి ననుసరిం
చెడి మన హూణవిద్యాధికులు తమ శాస్త్రములయందు చెప్పబడి&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>oqi7t5d7akrq87ieopvhcu1exbk3a2p</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>560162</id>
      <parentid>560083</parentid>
      <timestamp>2026-06-18T11:19:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vihuu18</username>
        <id>7318</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>560162</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4380" sha1="30vp82vbpp58hllrcmzj7kyt6ri59a0" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Vihuu18&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;గ్రామములను దోచుకొనుచు వారిని బాధించుచుండిరి. కాలము గడచుచురాగా అనేక మార్పులకులోనై రానురాను నేటికాలమునకు వారలు నానాదేశములకుజేరి యేదేశమునజేరిన వారలాదేశమున పంచములనియు, పష్టములనియు, లేక నాయాదేశనామములచే వివిధ నామములతో పిలువబడుచు నేటికిని బాహ్యజాతులుగా గ్రామములకు బహిఃప్రదేశమున నివసించుచు చాతుర్వర్ణ్యముల వారికి నాయావృత్తులలో తోడ్పడుచు కూలిచేసికొనుచు జీవించుచుండిరి. ఒక సారి
వైదిక ధర్మమునుండి భ్రష్టుడైనవాడు తిరిగి వేదాధ్యయనము చేసి వేదధర్మావలంబియగుట సృష్ట్యాదిలగాయతు యింతవరకు యెన్నడును జరిగియుండిన విషయముకాదు. జాతి సాంకర్యము నొందుచుండిన యీ కాలమునగూడ నీచజాతుల నుత్తమజాతులలో గలియనిచ్చుట లేదు. ప్రభుత్వము సాంకర్యము జేయ సంకల్పించుచున్నను ప్రజాభిప్రాయము సుముఖమగుట లేదు _ ఇట్టి స్థితిలో కేవలము చాతుర్వర్ణ్య ధర్మములను కాపాడుచు వర్ణసాంకర్యము, వృత్తిసాంకర్యము లేక ప్రజ లేవర్ణములలో జన్మించినవార లావర్ణములో యెట్టి వృత్తిగలవారట్టి వృత్తితో నుండునటులు శాసించుటయే రాజధర్మముగా నెంచబడి ప్రభుత్వము ధర్మమును శాసించుచుండిన కాలంలో చండాలాది బాహ్యజాతులు దేశములను నాక్రమించుటయు, చాతుర్వర్ణ్యములుగా నేర్పడుటయు, వేదశాస్త్రాధ్యయనాదు లొనర్చుటయు హాస్యాస్పద విషయము. ఈ బాహ్యజాతులు దేశముల నాశ్రమించుట కక్కడ జనులు లేకుండిన గదా! దేశమంతయు నుత్తమజాతులతో కోట్లసంవత్సరముల క్రిందటనే నిండిపోయినది. వారితోకూడ వారికి సేవజేయుచు బాహ్య జాతులుగూడను వారిని వెంబడించుచు వారికి దూరమున నివసించుచు వారివలన జీవనము జేయుచు నుండు విషయము యీ చరిత్రకారుల బుద్ధికి దోచకుండుట చిత్రము. మొదటినుండి తుదివరకు అనాగరిక మోటుజాతులే మానవజాతికి, నాగరికతకు మూలపురుషులని వీరి బుద్దులలో నెక్కించిన పాశ్చాత్యపండితుల జాతి పుట్టుపూర్వోత్తరమంతయు ఆరువేల సం॥రములకు లోపుననే గదా! ఇట్టిస్థితిలో వారి ననుసరించెడి మన హూణవిద్యాధికులు తమ శాస్త్రములయందు చెప్పబడి&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>30vp82vbpp58hllrcmzj7kyt6ri59a0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1950 SaaraSangrahaGanditamu Telugu PDF.pdf/23</title>
    <ns>104</ns>
    <id>214399</id>
    <revision>
      <id>560084</id>
      <timestamp>2026-06-18T04:40:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aravind Bandi</username>
        <id>7336</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>560084</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2987" sha1="d1c5x7jwmxjfsl5ohwbpyrted7cvkur" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Aravind Bandi&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;2
{{Center|{{p|fs125}}సారసంగ్రహగణితము&lt;/p&gt;}}
{{Telugu poem|type=క॥|lines=&lt;poem&gt;ఎత్తుగల లోహములకును
నెత్తెడు రసవర్గములకు నిలలోఁ దెలియన్
సత్తగు ధాన్యంబులకును
బుత్తడికిని నిర్వ దయ్యెఁ బుట్టికి మణుఁగుల్.&lt;/poem&gt;|ref=}}
{{Telugu poem|type=క॥|lines=&lt;poem&gt;ఆవాలు నాలు గైనను
భావింపఁగ వీస &quot;మండ్రు పాటిగ ధరలో
నా వీసద్వయ మయినను
లావుగ జవ యెత్తు తూఁగు లాలిత్యముగన్.&lt;/poem&gt;|ref=}}
{{Telugu poem|type=గీ॥|lines=&lt;poem&gt;గీ॥ రెండు జవలు గుంజ రీతితో గుంజలు
రెండు వల్ల మనఁగ నుండు ధరణి
వరుసతో మాషంబు
వల్లము ' లవినాల్గు వరుసతో మాషంబు
దగ్గును దులకు నవియు ద్వాదశంబు.&lt;/poem&gt;|ref=}}
{{Telugu poem|type=క॥|lines=&lt;poem&gt; ఇరువదినాలుగు తులములు
చిరకీర్తన! పేరనంగఁ జెన్ను వహించున్
నిరతముగ నెన్న నూ ఱని
ధరణిపయిం బుట్టి యనఁగఁ దద్దయు సమరున్.&lt;/poem&gt;|ref=}}
----
{{left|(1) ఇది కొన్నింట లేదు.}}


{{left|(2) ఇది మొదలు మూఁడు పద్యములకు బదులుగాఁ గొన్ని ప్రతులలో నీక్రింది
పద్యమున్నది.}}
{{Telugu poem|type=సీ॥|lines=&lt;poem&gt; ఆవాలు నాలుగు భావింప వీసంబు వీసద్వయము జన నెలయుచుండు
రెండుజవలు గుంజ రీతితో గుంజలు రెండు వల్లముగఁ గీర్తింపఁబడును
వల్లముల్ నాలుగు చెల్లిన మాసంబు దగుఁ దులమున కవి ద్వాదశంబ
తెలియంగవలయు నీతీరున లెక్కింపఁదులము లిర్వదినాల్గు తూఁగు సేరు&lt;/poem&gt;|ref=}}
{{Telugu poem|type=ఆ॥|lines=&lt;poem&gt;సేరు లెనబమాఱు చెల్లును ధరమీఁద|  వహిని బుట్టి యనఁగ వరుసతోడ
గణితశాస్త్రసంజ్ఞ గనుఁగొని తెలియుఁ డీ |సన్నఁ దూనికలకు సంజ్ఞ తెల్ల&lt;/poem&gt;|ref=}}
{{left|(3)మెత్తు   (4) లునువైదు}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>d1c5x7jwmxjfsl5ohwbpyrted7cvkur</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:Grandhalaya Sarvasvamu - Vol.1, No.3 (1916).pdf/87</title>
    <ns>104</ns>
    <id>214400</id>
    <revision>
      <id>560088</id>
      <timestamp>2026-06-18T05:17:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vjsuseela</username>
        <id>1850</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>560088</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4462" sha1="tm5zmk8sonpnt5a78kuto0okmzs5dlt" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Vjsuseela&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;&lt;section begin=&quot;87A&quot; /&gt;{{left margin|10em}}
&lt;poem&gt;
{{Center|౯}}
వీధికడపటి వ్యాకుల వేణుకుంజ
మాలపించెడు నా హ్లాద మనోజ్ఞ రవము
కోమలసమీరుఁ డాడించు కులుకుకొమ్మ
త్రిప్పులనుగూడ గానమే రేకులెత్తె.
{{Center|౧0}}
పవను నడుగుల రవళికఁ బట్టి కెరలి
కెవ్వు కెవ్వున నవ్వు పక్షినిచయంబు,
తల్లిపొలకువ నాలించి దాదిడోలఁ
గిలకిలల మేలుకొను బాలికల విధాన.
{{Center|౧౧}}
పత్రవస్త్రాపహరణ విచిత్రుఁడయిన
శిశిరు వివృతవిజిజ్ఞాస సీదరించి,
చిగురు చెంగావి చొక్కాయి లిచ్చితివి శుభవ
సీమతల్లుల సంవృతనీతి నెఱіగి.
{{Center|౧౨}}
మొగలి రేకుల మును వర్షపుత్రకుండు
వ్రాసిన శుభాక్షరంబులు మాసిపోయె,
అధర రేఖవంటి కషాయమధుర పల్ల
వమున నీవైన చెరఁగని పంక్తి నిలుపు.
{{Center|౧౩}}
ఏదెసను దెంచితి జగంబు నేమరించి
మధురగీతా సరసిగట్లు మధుపిపాసి!
అఖలమానంద సుఖసుప్తమయ్యె నింక
మేలుకొలుపు వైతాళికు లేలరారు!
{{Center|౧౪}}
తేనెఁదిని నర్తనాసక్తిఁ దిరుగునళులు
పాయలై పాయలై గానఁబడిยెఁ గడల
స్నానగంధవాసనలు సాంద్రముగఁ బెరయ
నాఱవిడచిన మధులక్ష్మి యలకలనఁగ.
{{Center|౧౫}}
ఇగురుమావులఁ గోడెకోయిలల లేపి,
మిసమిసల పూల చెఱఁగులఁ బసపుఁ బూసి,
పచ్చివలపుకాకలనె పడిన రాగ
సరళిఁ బాడించెదు వసంత! జగతిచేత.
{{Center|౧౬}}
సమదకీరములు పాడు స్వచ్ఛంద గీతి,
దక్షిణసమీరుఁడేగు స్వతంత్ర వీధి,
స్వేచ్ఛగాఁబూచె మంగళగుచ్ఛలతలు,
జగతి నేల నూత్న ప్రాణమెగయదింక.
{{Center|౧౭}}
సుఖనిశీధము, గీతికాముఖరపథము,
సరసపవనము, సుమదళ చకితవనము,
పెనఁగి నిలువంగ నీయవు మనసులోని
ప్రియగతులఁ కంఠమునఁ బెకలకుండ!
{{Center|౧౮}}
చచ్చిపోవు కారాకుల స్థానములను
చిగురు చేనలు మొలుచు సౌష్టవము గనుచు,
మృత్యువున కేలొ భీతివహింత్రు జనులు
అనఘ స్వచ్ఛంద సౌందర్యమబ్బుచుండ.
&lt;/poem&gt;&lt;/div&gt;
{{right|రాయప్రోలు సుబ్బారావు}}{{rule|8em}}  
&lt;section end=&quot;87A&quot; /&gt;
&lt;section begin=&quot;87A&quot; /&gt;&lt;section end=&quot;87A&quot; /&gt;
&lt;section begin=&quot;87B&quot; /&gt;{{Center|{{p|fs150}}వాసంతిక&lt;/p&gt;.}}
{{left margin|10em}}&lt;poem&gt;
మ. ఋతురాజా! నిను కీర్తిసేయని కవిశ్రేష్ఠుండు లేడెందు; నీ
చతురంభోధిపరీతరాజ్యఫలభాస్వంతున్ గనంబోని వా
క్కృతులున్ నీ మహిమాభివర్ణనములన్ గానంబులన్ సల్పి, మె
చ్చి, తమిన్ దాండవమాడినారలు పదప్రప్రూరిత ప్రాంజలుల్.&lt;/poem&gt; &lt;/div&gt;
{{right|(ద.సు.)}}&lt;section end=&quot;87B&quot; /&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>tm5zmk8sonpnt5a78kuto0okmzs5dlt</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1950 SaaraSangrahaGanditamu Telugu PDF.pdf/24</title>
    <ns>104</ns>
    <id>214401</id>
    <revision>
      <id>560090</id>
      <timestamp>2026-06-18T05:24:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aravind Bandi</username>
        <id>7336</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>560090</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2707" sha1="9h6y3yd9j59udye4x0du512v32uvj3q" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Aravind Bandi&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;10
{{Center|{{p|fs125}}పరికర్మగణితము&lt;/p&gt;}}
{{Telugu poem|type=సీ॥|lines=&lt;poem&gt; నీ ఇల వీసములు రెండు గలసినఁ బరకెత్తు
            పరకలు రెండైనఁ బాతికెత్తు
పాతికల్ రెండైన పరగంగ నడ్డిగ (నడ్డుగ)
            చిన్నాన కవి రెండు చెల్లుచుండు
అడ్డుగ లయిదైన సమరంగఁ జవిలె యౌఁ
            సరి చవిలెలు రెండు ధరణ మగును
ధరణంబు లనిరెండు దనరును మాడగా
            మాడలు మూఁడైన శుఱియుఁ దులము
తులములు నాఱైనఁ దోరంపుఁ బావగు
            పావులు నాలుగు పరగ సేరు
' సేరు లై దుగూడఁ జెప్పంగఁ దక్కెడ
            తక్కెడద్వయమైన ధరణి నెత్తు
నెత్తులు నాలుగైన నెసగంగ మణుఁగగు
           'నై దుమణుగులు గూడ నేఁదుమయ్యె
నేఁదుముల్ రెండైన నిలఁ బందు మందురు
            రెండు పందుములైన నిండుపుట్టి&lt;/poem&gt;|ref=}}
{{Telugu poem|type=ఆ॥|lines=&lt;poem&gt; వహిని బుట్లలెక్క వరుసతో లెక్కింప
గణకవర్యులార! కలుగు నిట్లు
లెక్క లెల్ల నిట్టి వక్కఱతోఁజూచి
చెప్పవలయు నెపుడు చిత్ర మగును.&lt;/poem&gt;|ref=}}
----
(1) ఇక్కడనుండి యీక్రింది  పాఠాంతరములు కలవు.


(i) సేరు లయిదు గూడఁ జెప్పంగఁ దక్కెడ | తక్కెడలు నెనిమిది ధరణి మణుఁగు
మణుఁగులు పదియైన మహిలోనఁ బందుము | పందుములును రెండు పరగుఁ బుట్టి


(ii) సేరులు పదియైనఁ జెప్పంగఁ దక్కెడ। తక్కెడలును నాల్గు ధరణీ మణుఁగు
మణుఁగులు పదియైన మహిలోనఁ బందుము | పందుములును రెండు పరగుఁ బుట్టి&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>9h6y3yd9j59udye4x0du512v32uvj3q</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>560091</id>
      <parentid>560090</parentid>
      <timestamp>2026-06-18T05:26:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aravind Bandi</username>
        <id>7336</id>
      </contributor>
      <origin>560091</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2675" sha1="rxs5dxgfigk30chhz6suio8midiexog" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Aravind Bandi&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;10
{{Center|{{p|fs125}}పరికర్మగణితము&lt;/p&gt;}}
{{Telugu poem|type=సీ॥|lines=&lt;poem&gt; నీ ఇల వీసములు రెండు గలసినఁ బరకెత్తు
       పరకలు రెండైనఁ బాతికెత్తు
పాతికల్ రెండైన పరగంగ నడ్డిగ (నడ్డుగ)
       చిన్నాన కవి రెండు చెల్లుచుండు
అడ్డుగ లయిదైన సమరంగఁ జవిలె యౌఁ
        సరి చవిలెలు రెండు ధరణ మగును
ధరణంబు లనిరెండు దనరును మాడగా
        మాడలు మూఁడైన శుఱియుఁ దులము
తులములు నాఱైనఁ దోరంపుఁ బావగు
        పావులు నాలుగు పరగ సేరు
' సేరు లై దుగూడఁ జెప్పంగఁ దక్కెడ
        తక్కెడద్వయమైన ధరణి నెత్తు
నెత్తులు నాలుగైన నెసగంగ మణుఁగగు
        'నై దుమణుగులు గూడ నేఁదుమయ్యె
నేఁదుముల్ రెండైన నిలఁ బందు మందురు
         రెండు పందుములైన నిండుపుట్టి&lt;/poem&gt;|ref=}}
{{Telugu poem|type=ఆ॥|lines=&lt;poem&gt; వహిని బుట్లలెక్క వరుసతో లెక్కింప
గణకవర్యులార! కలుగు నిట్లు
లెక్క లెల్ల నిట్టి వక్కఱతోఁజూచి
చెప్పవలయు నెపుడు చిత్ర మగును.&lt;/poem&gt;|ref=}}
----
(1) ఇక్కడనుండి యీక్రింది  పాఠాంతరములు కలవు.


(i) సేరు లయిదు గూడఁ జెప్పంగఁ దక్కెడ | తక్కెడలు నెనిమిది ధరణి మణుఁగు
మణుఁగులు పదియైన మహిలోనఁ బందుము | పందుములును రెండు పరగుఁ బుట్టి


(ii) సేరులు పదియైనఁ జెప్పంగఁ దక్కెడ। తక్కెడలును నాల్గు ధరణీ మణుఁగు
మణుఁగులు పదియైన మహిలోనఁ బందుము | పందుములును రెండు పరగుఁ బుట్టి&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>rxs5dxgfigk30chhz6suio8midiexog</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 1/సంచిక 3/వసంతవికాసము</title>
    <ns>0</ns>
    <id>214402</id>
    <revision>
      <id>560093</id>
      <timestamp>2026-06-18T05:33:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vjsuseela</username>
        <id>1850</id>
      </contributor>
      <comment>[[WP:AES|←]]Created page with '{{తలకట్టు  | శీర్షిక = [[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 1/సంచిక 3/వసంతవికాసము]]  | రచయిత =    రాయప్రోలు సుబ్బారావు  | అనువాదం=  | విభాగము  = వసంతవికాసము  | ముందరి =  గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 1/...'</comment>
      <origin>560093</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1034" sha1="s58vg4fjlb7rmakvzw5f62j2nj6ibgj" xml:space="preserve">{{తలకట్టు
 | శీర్షిక = [[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 1/సంచిక 3/వసంతవికాసము]]
 | రచయిత =    రాయప్రోలు సుబ్బారావు
 | అనువాదం=
 | విభాగము  = వసంతవికాసము
 | ముందరి =  [[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 1/సంచిక 3/భీష్ముడు-ఆయన శపథము|భీష్ముడు-ఆయన శపథము]]
 | తదుపరి =  [[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 1/సంచిక 3/వాసంతిక|వాసంతిక]] 
 | వివరములు = 
 |సంవత్సరం=1918
}}
&lt;pages index=&quot;Grandhalaya Sarvasvamu - Vol.1, No.3 (1916).pdf&quot; from=86 fromsection=&quot;86B&quot; to=87 tosection=&quot;87A&quot;/&gt;
  
{{PD-India}}

[[వర్గం:గ్రంథాలయ సర్వస్వము-రచనలు]]</text>
      <sha1>s58vg4fjlb7rmakvzw5f62j2nj6ibgj</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>560095</id>
      <parentid>560093</parentid>
      <timestamp>2026-06-18T05:45:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vjsuseela</username>
        <id>1850</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>added [[Category:పద్యములు]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>560095</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1079" sha1="p11hilxp0mlnrcdc7jrnba82ifrx32g" xml:space="preserve">{{తలకట్టు
 | శీర్షిక = [[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 1/సంచిక 3/వసంతవికాసము]]
 | రచయిత =    రాయప్రోలు సుబ్బారావు
 | అనువాదం=
 | విభాగము  = వసంతవికాసము
 | ముందరి =  [[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 1/సంచిక 3/భీష్ముడు-ఆయన శపథము|భీష్ముడు-ఆయన శపథము]]
 | తదుపరి =  [[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 1/సంచిక 3/వాసంతిక|వాసంతిక]] 
 | వివరములు = 
 |సంవత్సరం=1918
}}
&lt;pages index=&quot;Grandhalaya Sarvasvamu - Vol.1, No.3 (1916).pdf&quot; from=86 fromsection=&quot;86B&quot; to=87 tosection=&quot;87A&quot;/&gt;
  
{{PD-India}}

[[వర్గం:గ్రంథాలయ సర్వస్వము-రచనలు]]
[[వర్గం:పద్యములు]]</text>
      <sha1>p11hilxp0mlnrcdc7jrnba82ifrx32g</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 1/సంచిక 3/వాసంతిక</title>
    <ns>0</ns>
    <id>214403</id>
    <revision>
      <id>560094</id>
      <timestamp>2026-06-18T05:43:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vjsuseela</username>
        <id>1850</id>
      </contributor>
      <comment>[[WP:AES|←]]Created page with '{{తలకట్టు  | శీర్షిక = [[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 1/సంచిక 3/వసంతవికాసము]]  | రచయిత =      | అనువాదం=  | విభాగము  = వాసంతిక  | ముందరి =  గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 1/సంచిక 3/వసంతవికాసము|వసంతవి...'</comment>
      <origin>560094</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="973" sha1="4mkti2xc3r8ahy1ngox0ata8v4kspmq" xml:space="preserve">{{తలకట్టు
 | శీర్షిక = [[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 1/సంచిక 3/వసంతవికాసము]]
 | రచయిత =    
 | అనువాదం=
 | విభాగము  = వాసంతిక
 | ముందరి =  [[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 1/సంచిక 3/వసంతవికాసము|వసంతవికాసము]]
 | తదుపరి =  [[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 1/సంచిక 3/ఆంధ్రవాజ్మయస్థితి|ఆంధ్రవాజ్మయస్థితి]] 
 | వివరములు = 
 |సంవత్సరం=1918
}}
&lt;pages index=&quot;Grandhalaya Sarvasvamu - Vol.1, No.3 (1916).pdf&quot; from=87 to=87 onlysection=&quot;87B&quot;/&gt;
  
{{PD-India}}
[[వర్గం:గ్రంథాలయ సర్వస్వము-రచనలు]]</text>
      <sha1>4mkti2xc3r8ahy1ngox0ata8v4kspmq</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>560096</id>
      <parentid>560094</parentid>
      <timestamp>2026-06-18T05:46:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vjsuseela</username>
        <id>1850</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>added [[Category:పద్యములు]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>560096</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1018" sha1="g8cnnpp2rlkdp7lb82kd4b0orj0ur4o" xml:space="preserve">{{తలకట్టు
 | శీర్షిక = [[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 1/సంచిక 3/వసంతవికాసము]]
 | రచయిత =    
 | అనువాదం=
 | విభాగము  = వాసంతిక
 | ముందరి =  [[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 1/సంచిక 3/వసంతవికాసము|వసంతవికాసము]]
 | తదుపరి =  [[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 1/సంచిక 3/ఆంధ్రవాజ్మయస్థితి|ఆంధ్రవాజ్మయస్థితి]] 
 | వివరములు = 
 |సంవత్సరం=1918
}}
&lt;pages index=&quot;Grandhalaya Sarvasvamu - Vol.1, No.3 (1916).pdf&quot; from=87 to=87 onlysection=&quot;87B&quot;/&gt;
  
{{PD-India}}
[[వర్గం:గ్రంథాలయ సర్వస్వము-రచనలు]]
[[వర్గం:పద్యములు]]</text>
      <sha1>g8cnnpp2rlkdp7lb82kd4b0orj0ur4o</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1950 SaaraSangrahaGanditamu Telugu PDF.pdf/25</title>
    <ns>104</ns>
    <id>214404</id>
    <revision>
      <id>560098</id>
      <timestamp>2026-06-18T05:52:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aravind Bandi</username>
        <id>7336</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>560098</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2998" sha1="gj8w0d188yjb4lzspoh2qn1ie6qrwce" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Aravind Bandi&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{Center|{{p|fs125}}సారసంగ్రహగణితము&lt;/p&gt;}}
{{Telugu poem|type=సీ॥|lines=&lt;poem&gt;' విను జొన్నగింజెత్తు వీస మనం జను
      రెండువీసములైన నిండు పరక
పరకలు రెండై నఁ బాతిక పాతిక
      ద్వయ మడ్డి  గడ్డిగ ద్వయము రూక
రూకలు పది మాడ రూఢి మాడలు మూడు
      తులము తులములై దు పలము వెలయు
పలములు నాలుగు పరువడి సేరగు
      నొనర సేరులు నైదు నొక్కవీసె&lt;/poem&gt;|ref=}}
{{Telugu poem|type=గీ॥|lines=&lt;poem&gt; వీసె లవి రెండు నొక్కట విన ధటంబు
మహి ధటంబులు నాలుగు మణుఁ గనంగఁ
బరగు మణుగులు పండ్రెండు బారు వగును
మానుగా నిది తూనికమాన మగును.&lt;/poem&gt;|ref=}}
{{Telugu poem|type=క॥|lines=&lt;poem&gt; ఏకస్థానము మొదలుగ
నేకైకము దశగుణముల నెక్కిన సంఖ్యా
నీకస్థానాఖ్యలకు వి
'వేకము షటింశక మయి విశ్రుత మయ్యెన్&lt;/poem&gt;|ref=}}
----
(1) ఈ క్రిందిపద్యము కొన్ని ప్రతులలోనే కలదు.
{{Telugu poem|type=సీ॥|lines=&lt;poem&gt;నాల్గు సేబుల యెత్తు నలిఁ బావు సరగుఁ బావునేరులు నాల్గు పరగ నేరు
సేరులు పదియైన సిద్ధమా నోకయెత్తు నెత్తులు నాలుగైన నిలను మణుఁగు
మణుఁగులు నై డైన మఱి పంచకంబును పంచికంబులు నాల్గు వరగఁ బుట్టి
...........................................
వహినిఁ బుట్టిలెక్క వర్ణించితెలియుఁడీ గణకులయినవారు క్రమముతోడ&lt;/poem&gt;|ref=}}
(2) లనిరెండు నడ్డుగదద్వయం బమర రూక
రూకలు పదియైన రూఢిగా మాడయ్యె మాడలు మూడైన వహినిఁ దులమూ
తులములాఱు..................... గ సేరు  
{{left|నేరులైదొక్క వీసెను జేలువు మిగులు ; వెలయ నీసెలు రెండైన విను దళంబు}}
మహీ దగ్ధంబులు నాలుగు మణుఁగు మణుఁగు | లవియుఁ బండ్రెండు.......&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>gj8w0d188yjb4lzspoh2qn1ie6qrwce</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1950 SaaraSangrahaGanditamu Telugu PDF.pdf/38</title>
    <ns>104</ns>
    <id>214405</id>
    <revision>
      <id>560101</id>
      <timestamp>2026-06-18T06:11:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aravind Bandi</username>
        <id>7336</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>560101</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2044" sha1="9qatpcvdrr0ryyrx6o0kykckv8sufrq" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Aravind Bandi&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;26
{{Center|{{p|fs125}}పరికర్మగణితము&lt;/p&gt;}}
{{Telugu poem|type=క॥|lines=&lt;poem&gt;ఇమ్ముగను నేకమాదిగఁ
దొమ్మిది లెక్కలను వరుసతో నిడి వేగన్
సమ్మతితో నిధులను జే
తమ్మున గుణియించి చెప్పు తప్పక ఫలమున్.&lt;/poem&gt;|ref=}}

{{left|గుణకం ౯, ఒడ్డు ౧౨౩౪౫౬౭౮౯, లబ్ధం ౧౧౧౧౧౧౧౧౧}}
{{Telugu poem|type=క॥|lines=&lt;poem&gt;రామాంబరనిధిసాగర
నామాఋతుగుణరసంబు నగచంద్రులతోఁ
బ్రేమమున గిరులఁ బెంచియు
సామర్థ్యముతోడఁ జెప్పు చయ్యన ఫలమున్&lt;/poem&gt;|ref=}}

{{left|గుణకం ౭, ఒడ్డు ౧౭౯౩౯౯౪౯౦౩, లబ్ధం ౧౨౮౪౩౨౯౪౩౨౧.}}
{{Telugu poem|type=క॥|lines=&lt;poem&gt; సరసిజ భవరనగుణనిధి
పురతురగనిశాకరాద్రిపురశశిసంఖ్యం
గరమర్థిఁ దొమ్మిదింటను
నిరవుగ గుణియించి చెప్పు మేర్పడ మాకున్.&lt;/poem&gt;|ref=}}
గుణకం ౯, ఒడ్డు ౧౩౭౧౭౩౯౩౯౯, లబ్ధం ౧౨౮౪౩౨౯౪౩౨౧.
{{Telugu poem|type=గీ॥|lines=&lt;poem&gt;అఱునొక్కట్ల నొడ్డుగా సమరఁ బెట్టి
యంతగుణకంబుచేతను సమరిఁ బెంచి
సొరిది వర్గించి జనులకుఁ జోద్యముగను
హిమకరోపమ లబ్ధంబు నెనయవచ్చు.&lt;/poem&gt;|ref=}}
{{left|గుణకం ౧౧౧౧౧౧, ఒడ్డు ౧౧౧౧౧౧, లబ్ధం ౧౨౮౪౩౨౯౪౩౨౧.}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>9qatpcvdrr0ryyrx6o0kykckv8sufrq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 1/సంచిక 3/క్షాత్రయుగమునాటి హింద్వార్యులు వారి వివాహములు</title>
    <ns>0</ns>
    <id>214406</id>
    <revision>
      <id>560105</id>
      <timestamp>2026-06-18T06:33:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vjsuseela</username>
        <id>1850</id>
      </contributor>
      <comment>[[WP:AES|←]]Created page with '{{తలకట్టు  | శీర్షిక = [[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 1/సంచిక 3/క్షాత్రయుగమునాటి హింద్వార్యులు వారి వివాహములు]]  | రచయిత = మాడపాటి హనుమంతరావు  | అనువాదం=  | విభాగము  = క్షాత్రయుగమునాటి హ...'</comment>
      <origin>560105</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1282" sha1="7urzo1ztmu9omwtafq9rmuc9x06t724" xml:space="preserve">{{తలకట్టు
 | శీర్షిక = [[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 1/సంచిక 3/క్షాత్రయుగమునాటి హింద్వార్యులు వారి వివాహములు]]
 | రచయిత = మాడపాటి హనుమంతరావు
 | అనువాదం=
 | విభాగము  = క్షాత్రయుగమునాటి హింద్వార్యులు వారి వివాహములు
 | ముందరి =  [[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 1/సంచిక 3/భారతరంగమాలిక|భారతరంగమాలిక]]
 | తదుపరి =  [[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 1/సంచిక 3/ఆంధ్రవార్తాపత్రికలు|ఆంధ్రవార్తాపత్రికలు]] 
 | వివరములు = 
 |సంవత్సరం=1918
}}
&lt;pages index=&quot;Grandhalaya Sarvasvamu - Vol.1, No.3 (1916).pdf&quot; from=52 to=60 tosection=&quot;60A&quot;/&gt;
  
{{PD-India}}

[[వర్గం:గ్రంథాలయ సర్వస్వము-రచనలు]]
[[వర్గం:చరిత్ర]]</text>
      <sha1>7urzo1ztmu9omwtafq9rmuc9x06t724</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1950 SaaraSangrahaGanditamu Telugu PDF.pdf/39</title>
    <ns>104</ns>
    <id>214407</id>
    <revision>
      <id>560106</id>
      <timestamp>2026-06-18T06:33:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aravind Bandi</username>
        <id>7336</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>560106</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2285" sha1="rdhc1amwwmedha8f0g8peiblwjmbllu" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Aravind Bandi&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{Center|{{p|fs125}}సారసంగ్రహగణితము&lt;/p&gt;}}
{{Telugu poem|type=సీ॥|lines=&lt;poem&gt; రత్న శై లశరాగ్నిరవిపథగిరినేత్ర
           గజబాహుపర్వతాకాశయుగము
నామసామజనిధివ్యోమరుద్రకరాగ్ని
             శరతురగంబరజలధివసువు
లక్ష్మీ దిగ్దంతిరామాంబరపర్వత
             జలధిచక్షుస్సోమచయము నిల్పి
రత్నసంఖ్యను బెంచి ప్రౌఢకుఁ డనఁగను
            నుగ్గడింపవలయు నొప్పుగాను&lt;/poem&gt;|ref=}}
{{Telugu poem|type=తే॥|lines=&lt;poem&gt;మొదలు ననులోమము విలోమము తుదనుండి
పెంచి భాగించి పెద్దలప్రియము గూర్చి
భళిభళీ యనిపొగడంగఁ బరగునతఁడు
చతురుఁడగువాఁడు సర్వజ్ఞ చక్రవర్తి.&lt;/poem&gt;|ref=}}
గుణకం ౯, ఒడ్దు ౧౨౪౭౦౩౨౮౪౦౭౫౩౨౧౦౧౦౯౮౫౬౪౦౭౨౮౨౦౩౫౭౯, లబ్ధం ౧౧౨౨౩౩౪౪౫౫౬౬౭౭౮౮౯౯౭౭౬౬౫౫౪౪౩౩౨౨౧౧.
{{Telugu poem|type=ఆ॥|lines=&lt;poem&gt;  శైలగగనచఁద్రసామజసోములఁ
గరిశరేందుశశులుగతులు నిల్పి
యగ్నిసంఖ్యఁ బెంచి యమరంగఁ జెప్పుము
గణకతిలక మాకుఁ గ్రమముతోడ.&lt;/poem&gt;|ref=}}
గుణకం ౩, ఒడ్దు ౪౧౧౨౧౮౧౦౭, లబ్ధం ౧౨౩౩౬౫౪౪౩౨౧.
{{Telugu poem|type=క॥|lines=&lt;poem&gt;నవరసగుణనిధిరాముల
నవిరళముగ శైలహిమకరాశ్వాగ్నులఁ దాఁ
గువలయహితులను నిడియును
బ్రవిమలరత్నములఁ జెంప ఫలమెంతయగున్&lt;/poem&gt;|ref=}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>rdhc1amwwmedha8f0g8peiblwjmbllu</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>560110</id>
      <parentid>560106</parentid>
      <timestamp>2026-06-18T07:04:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aravind Bandi</username>
        <id>7336</id>
      </contributor>
      <origin>560110</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2283" sha1="5s51cvsvrt4gotapn3zxm81j38h3qkn" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Aravind Bandi&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{Center|{{p|fs125}}సారసంగ్రహగణితము&lt;/p&gt;}}
{{Telugu poem|type=సీ॥|lines=&lt;poem&gt; రత్న శై లశరాగ్నిరవిపథగిరినేత్ర
           గజబాహుపర్వతాకాశయుగము
నామసామజనిధివ్యోమరుద్రకరాగ్ని
             శరతురగంబరజలధివసువు
లక్ష్మీ దిగ్దంతిరామాంబరపర్వత
             జలధిచక్షుస్సోమచయము నిల్పి
రత్నసంఖ్యను బెంచి ప్రౌఢకుఁ డనఁగను
            నుగ్గడింపవలయు నొప్పుగాను&lt;/poem&gt;|ref=}}
{{Telugu poem|type=తే॥|lines=&lt;poem&gt;మొదలు ననులోమము విలోమము తుదనుండి
పెంచి భాగించి పెద్దలప్రియము గూర్చి
భళిభళీ యనిపొగడంగఁ బరగునతఁడు
చతురుఁడగువాఁడు సర్వజ్ఞ చక్రవర్తి.&lt;/poem&gt;|ref=}}
గుణకం ౯, ఒడ్దు ౧౨౪౭౦౩౨౮౪౦౭౫౩౨౧౦౧౦౯౮౫౬౪౦౭౨౮౨౦౩౫౭౯, లబ్ధం ౧౧౨౨౩౩౪౪౫౫౬౬౭౭౮౮౯౯౭౭౬౬౫౫౪౪౩౩౨౨౧౧.
{{Telugu poem|type=ఆ॥|lines=&lt;poem&gt;  శైలగగనచఁద్రసామజసోములఁ
గరిశరేందుశశులుగతులు నిల్పి
యగ్నిసంఖ్యఁ బెంచి యమరంగఁ జెప్పుము
గణకతిలక మాకుఁ గ్రమముతోడ.&lt;/poem&gt;|ref=}}
గుణకం ౩, ఒడ్దు ౪౧౧౨౧౮౧౦౭, లబ్ధం ౧౨౩౩౬౫౪౪౩౨౧.
{{Telugu poem|type=క॥|lines=&lt;poem&gt;నవరసగుణనిధిరాముల
నవిరళముగ శైలహిమకరాశ్వాగ్నులఁదాఁ
గువలయహితులను నిడియును
బ్రవిమలరత్నములఁ జెంపఫలమెంతయగున్&lt;/poem&gt;|ref=}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>5s51cvsvrt4gotapn3zxm81j38h3qkn</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>560112</id>
      <parentid>560110</parentid>
      <timestamp>2026-06-18T07:05:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aravind Bandi</username>
        <id>7336</id>
      </contributor>
      <origin>560112</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2273" sha1="618s7h08i6up2hsvs92cuyhdytiidjx" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Aravind Bandi&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{Center|{{p|fs125}}సారసంగ్రహగణితము&lt;/p&gt;}}
{{Telugu poem|type=సీ॥|lines=&lt;poem&gt; రత్న శై లశరాగ్నిరవిపథగిరినేత్ర
         గజబాహుపర్వతాకాశయుగము
నామసామజనిధివ్యోమరుద్రకరాగ్ని
          శరతురగంబరజలధివసువు
లక్ష్మీ దిగ్దంతిరామాంబరపర్వత
          జలధిచక్షుస్సోమచయము నిల్పి
రత్నసంఖ్యను బెంచి ప్రౌఢకుఁ డనఁగను
          నుగ్గడింపవలయు నొప్పుగాను&lt;/poem&gt;|ref=}}
{{Telugu poem|type=తే॥|lines=&lt;poem&gt;మొదలు ననులోమము విలోమము తుదనుండి
పెంచి భాగించి పెద్దలప్రియము గూర్చి
భళిభళీ యనిపొగడంగఁ బరగునతఁడు
చతురుఁడగువాఁడు సర్వజ్ఞ చక్రవర్తి.&lt;/poem&gt;|ref=}}
గుణకం ౯, ఒడ్దు ౧౨౪౭౦౩౨౮౪౦౭౫౩౨౧౦౧౦౯౮౫౬౪౦౭౨౮౨౦౩౫౭౯, లబ్ధం ౧౧౨౨౩౩౪౪౫౫౬౬౭౭౮౮౯౯౭౭౬౬౫౫౪౪౩౩౨౨౧౧.
{{Telugu poem|type=ఆ॥|lines=&lt;poem&gt;  శైలగగనచఁద్రసామజసోములఁ
గరిశరేందుశశులుగతులు నిల్పి
యగ్నిసంఖ్యఁ బెంచి యమరంగఁ జెప్పుము
గణకతిలక మాకుఁ గ్రమముతోడ.&lt;/poem&gt;|ref=}}
గుణకం ౩, ఒడ్దు ౪౧౧౨౧౮౧౦౭, లబ్ధం ౧౨౩౩౬౫౪౪౩౨౧.
{{Telugu poem|type=క॥|lines=&lt;poem&gt;నవరసగుణనిధిరాముల
నవిరళముగ శైలహిమకరాశ్వాగ్నులఁదాఁ
గువలయహితులను నిడియును
బ్రవిమలరత్నములఁ జెంపఫలమెంతయగున్&lt;/poem&gt;|ref=}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>618s7h08i6up2hsvs92cuyhdytiidjx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:Grandhalaya Sarvasvamu - Vol.1, No.3 (1916).pdf/52</title>
    <ns>104</ns>
    <id>214408</id>
    <revision>
      <id>560107</id>
      <timestamp>2026-06-18T06:47:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vjsuseela</username>
        <id>1850</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '{{Css image crop |Image = Grandhalaya Sarvasvamu - Vol.1, No.3 (1916).pdf |Page = 52 |bSize = 458 |cWidth = 387 |cHeight = 54 |oTop = 60 |oLeft = 11 |Location = center |Description =  }} {{p|fs150|ac}}క్షాత్రయుగము నాఁటిహింధ్వర్యులు-వారి వివాహములు&lt;/p&gt;   క్షాత్రయుగారంభము నాఁటి నుండి తద్యుగాంతము చాఁ...'</comment>
      <origin>560107</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8053" sha1="64qamcggyyywjqu8ninv8qlbeexxhul" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Vjsuseela&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{Css image crop
|Image = Grandhalaya Sarvasvamu - Vol.1, No.3 (1916).pdf
|Page = 52
|bSize = 458
|cWidth = 387
|cHeight = 54
|oTop = 60
|oLeft = 11
|Location = center
|Description = 
}}
{{p|fs150|ac}}క్షాత్రయుగము నాఁటిహింధ్వర్యులు-వారి వివాహములు&lt;/p&gt;  
క్షాత్రయుగారంభము నాఁటి నుండి తద్యుగాంతము చాఁటి వఱకు హింద్వార్యుల ఆహారమునందు వాటిల్లిన మార్పులను వెనుకటి వ్యాసమునఁ జూపి యుంటిమి. సాంఘికాచారములలో వివాహము చాల ప్రధానమైనది కనుక అప్పటివారి వివాహము లెట్లుండెనో ఈ వ్యాసమున నాలోచింతము.

హిందూదేశమునకు రాక పూర్వమే ఆర్యులు వివాహ విధిని పవిత్రకార్యముగా భావించుచుండిరని తెలియుచున్నది. అయినను వారిలో నొక కాలమున వివాహ పద్ధతి యుండియే లేదు అను సంగతి మహాభారతమందు కానవచ్చుచున్నది. పూర్వకాలమున స్త్రీలు ఒక పురుషుని వివాహమాడవలయునను నిర్బంధముండలేదనియు, వారికి ఈ విషయమున సంపూర్ణమగు స్వేచ్ఛ యుండెననియు — ఏకబీజోద్భవులమను నభిమానము అభావమగుట వలన భ్రాతృభావము జనులయందు లేకపోవుట చేతను, ముదుసలులగు పురుషుల సేమమారయువారు లేకపోవుట చేతను, తదితర కారణముల వలనను, వివాహ పద్ధతి యవసరమయ్యెననియు — కనుకనే ఒక పతిని &lt;ref&gt;*వ్యుచ్చరంత్యాః పతిం నార్యా, అద్యప్రభృతి పాతకమ్ |
భ్రూణహత్యాసమం ఘోరం, భవిష్యత్యశుభావహమ్ || ఆది ||
భార్య విషయమున నక్రమము చేసిన పురుషునకుఁ గూడ నిట్లే దోషము విధింపఁబడియున్నది. కాని వానిని మనవారు పాటింపరు.
భార్యాం పథా వ్యుచ్ఛరతః, కామారే బ్రహ్మచారిణీమ్ |
పతివ్రతామేతదేవ, భవితా పాతకం భువి || ఆది ||&lt;/ref&gt;పొందని స్త్రీ భ్రూణహత్యా దోషము ననుభవించునని ఋషులు విధించిరనియు, పాండురాజు కుంతిని నియోగపద్ధతిన సంతానముఁ బడయుటకు ఆజ్ఞాపించు సందర్భమున నున్నది. వైవాహికమున నుల్లేఖింపఁబడిన &quot;పూర్వకాలము” క్షాత్రయుగమునకంటె యెంతో పురాతనమై యుండవలయును. వీరకావ్యములకు సమకాలీనము లగు నుపనిషత్తులలోఁ గూడ నొక సందర్భము కలదు. ఆ సందర్భమున ఒకడు తన తల్లిని “నా తండ్రి యెవరు?” అని యడుగఁగా &quot;నేను యౌవనకాలమున పలువురితో సాంగత్యము చేసితిని కనుక నీ తండ్రి ఫలానివాఁడని చెప్పజాలను” అని తల్లి ప్రత్యుత్తరమిచ్చెను. ఈ కథయు, వివాహవిధి ఇంకను ఉనికిలోనికి రాకయున్న అతిపురాతన కాలపు విషయమై యుండవచ్చును. కుమారుని పేరు తల్లి పేరుతోఁ గలిపి చెప్పు నాచారము కూడ అట్టి కాలపుదే యై యుండవచ్చునని మా తలఁపు.

క్షాత్రయుగారంభమున బహుభార్యాత్వము సామాన్యాచారమై యుండుట మనకు విస్పష్టముగా నగపడుచున్నది. దశరథునకు మూఁడువందల ఏబదిమంది భార్యలును (దేవేరులు మాత్రము మువ్వురే), రావణునకు వేయిమంది భార్యలును ఉండిరి. ఇక ఈ విషయమున అందఱను మించినవాఁడు మన శ్రీకృష్ణుఁడు, అతనికి పదునాఱువేల భార్యలుండిరని చెప్పుదురు. ఈ సంఖ్య కొంత యతిశయోక్తితోఁ గూడినదే యైనను అతని భార్యల సంఖ్య మాత్రము మితిమీరినదై యుండెననుట నిశ్చయము. పరదేశీయులలో పూర్వకాలమున “హెర్క్యులస్” అనువానికి అనేకమంది భార్యలుండినట్లును, “సోలమన్” అనునాతనికి వేయిమంది భార్యలుండినట్లును తెలియుచున్నది. ఇవియన్నియు స్త్రీలు సాధారణములగు దోపిడి వస్తువులుగా వెంచఁబడుచుండిన కాలపు ముచ్చటలు. ఆ కాలమున ఒక దేశపు రాజు వేఱొక దేశమును జయించునపుడు అచ్చట లభించిన దోపిడి వస్తువుల నెట్లో యట్లనే యచ్చట దొరకిన స్త్రీలను గూడ తెచ్చి తన మందిరములలో నునిచి తన విషయాసక్తిని తృప్తిపఱచుకొనుటకు సాధనములుగాఁ జేసికొనుచుండెను. ఆ కాలమున మన దేశమునందు బ్రాహ్మణుఁడగువాఁడును క్షత్రియుడును తమ వర్ణములకుఁ జెందిన స్త్రీలనే కాక, తమకు క్రింది వర్ణముల స్త్రీలను గూడ పెండ్లియాడవచ్చునను నియమముండెను. ఈ నియమము భార్యల సంఖ్యను తగ్గించుటకు బదులుగా హెచ్చించుటకే తోడ్పడెను. దేశమునందలి విస్తీర్ణ ప్రాంతములు నిర్జనములుగా నుండి జనసంఖ్య తక్కువగా నుండిన దినములలో భార్యల సంఖ్యను తగ్గించుట యవసరముగా...&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>64qamcggyyywjqu8ninv8qlbeexxhul</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1950 SaaraSangrahaGanditamu Telugu PDF.pdf/40</title>
    <ns>104</ns>
    <id>214409</id>
    <revision>
      <id>560108</id>
      <timestamp>2026-06-18T07:02:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aravind Bandi</username>
        <id>7336</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>560108</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2007" sha1="9mxkqs0412xffwqp5u6rhboea3p0a8r" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Aravind Bandi&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;26
{{Center|{{p|fs125}}పరికర్మగణితము&lt;/p&gt;}}
గుణకం ౯, ఒడ్డు ౧౩౭౧౭౩౯౩౯౯, లబ్దం ౧౨౩౪౫౬౫౪౩౨౧
{{Telugu poem|type=క॥|lines=&lt;poem&gt; రామాగ్ని వహ్నిరసఋతు
నామభువనభువనములగుణములను నిడి తా
నామునిగుణములఁ  బెంచిన
సామర్థ్యము:తోడ ఫలము చయ్యన చెపుమా.&lt;/poem&gt;|ref=}}
గుణకం ౩౭, ఒడ్డు ౩౩౩౯౯౯౩౩౩, లబ్ధం ౧౨౩౪౫౬౫౪౩౨౧.
{{Telugu poem|type=క॥|lines=&lt;poem&gt;సోమాంబరనేత్రాంబర
రామాంబరవేదగగనరామాంబరముల్
ప్రేమఁ గరగగనచంద్రుల
సోమక రేందుల గుణించి సూటిగఁ జెపుమా.&lt;/poem&gt;|ref=}}
గుణకం ౧౨౧, ఒడ్డు ౧౦౨౦౩౦౪౦౩౦౨౦౧, లబ్ధం ౧౨౩౪౫౬౭౮౭౯౪౩౯౨౧
{{Telugu poem|type=ఆ॥|lines=&lt;poem&gt; శశికరాబ్దిశై లచంద్రహయాగ్నీందు
గగనదివనిధానకర్మరామ
నవగుణాద్రిరంధ్రదినభూమిమితరాశి
గ్రహగుణంబు సేయు గణక తిలక.&lt;/poem&gt;|ref=}}
గుణకం ౯, ఒప్పు ౧౦౯౭౩౯౩౯౯౦౧౧౩౭౧౭౪౧,లబ్ధం ౯౮౭౯౪౩౨౧౦౧౨౩౭౯౪౫౯౭౮౯.
{{Telugu poem|type=క॥|lines=&lt;poem&gt;తురగహయమునులు పృథ్వీ
పరువతవిధ్యంబరాగ్ని భద్వయచంద్రుల్
గిరినయనము లిడి మునివసు
కరసంఖ్య గుణింప నెంత గణితవిచారా.&lt;/poem&gt;|ref=}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>9mxkqs0412xffwqp5u6rhboea3p0a8r</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1950 SaaraSangrahaGanditamu Telugu PDF.pdf/10</title>
    <ns>104</ns>
    <id>214410</id>
    <revision>
      <id>560116</id>
      <timestamp>2026-06-18T07:21:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'called Navakhandavāda near Pithapuram from the Andhra King, Rajarajanarendra. As Räjaräjanarendra's dates are known, we may safely assign the author of our work to the last quarter of the 11th century A. C. He belonged to the village Pāvuluru in Kammanāḍu and was a Brahman of Gärgyagotra following Apastambasutra. His parents were Sivvana and Gauramma. He made obeisance to Siva in the beginning of the work.  The author summarises the utility...</comment>
      <origin>560116</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1740" sha1="frm8thyvr20pfw75zutkzq2qqwohal4" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Rajasekhar1961&quot; /&gt;{{c|ii}}&lt;/noinclude&gt;called Navakhandavāda near Pithapuram from the Andhra King, Rajarajanarendra. As Räjaräjanarendra's dates are known, we may safely assign the author of our work to the last quarter of the 11th century A. C. He belonged to the village Pāvuluru in Kammanāḍu and was a Brahman of Gärgyagotra following Apastambasutra. His parents were Sivvana and Gauramma. He made obeisance to Siva in the beginning of the work.

The author summarises the utility of Mathematics in the third introductory verse of the work. Mathematics helps one in calculating the motion of the heavenly bodies and the time of the eclipses, in understanding the intricacies of different sciences like Logic, Grammar, etc. and in finding out the form and extent of the earth and of the continents.

The treatise, ''Sarasangrahaganita'' consists of the following ten books:-
1. Parikarmaganitamu
2. Bhinnaganitamu
3. Prakirnaganitamu
4. Trairäsikaganitama
5. Misraganitamu
6. Sutraganitamu
7. Kshetraganitaniu
8. Suvarnaganitamu
9. Khātaganitamu
10. Chayaganitamu

By reason of the treatment of the above ten topics in the treatise, it is also popularly khown as ''Daśavidhaganitamulu''.

The contents of the different chapters of ''Sarasangrahaganita'' closely follow those of Mahaviracharya's ''Ganitasärusangraha'' so far as they are found in the latter. From this and from the fact that Mahavirachärya lived about two centuries prior to Mallana, we may conclude that the latter was indebted to the former at least
partially, if not wholly. There are several problems in the Telugu work which are not found in the Sanskrit work and some of the statements in the latter work are wanting in the former. Some of the chapters in the Telugu work&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>frm8thyvr20pfw75zutkzq2qqwohal4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1950 SaaraSangrahaGanditamu Telugu PDF.pdf/11</title>
    <ns>104</ns>
    <id>214411</id>
    <revision>
      <id>560117</id>
      <timestamp>2026-06-18T07:26:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'have no parallel in the Sanskrit prototype. This much we can say with confidence that Mallana at least got his inspiration from the Sanskrit author, although Mallana nowhere refers to the earlier Sanskrit work.  Mallana is said to be the village 'Karanam’ of Pavuluru, and has thus naturally ovinced interest in the study of Mathematics and field survey. Mahaviracharya's work was perhaps popular in his day, and having studied it, he must have...</comment>
      <origin>560117</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2061" sha1="16btv59uichuwhpsijvtbw5ecqokn7z" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Rajasekhar1961&quot; /&gt;{{c|iii}}&lt;/noinclude&gt;have no parallel in the Sanskrit prototype. This much we can say with confidence that Mallana at least got his inspiration from the Sanskrit author, although Mallana nowhere refers to the earlier Sanskrit work.

Mallana is said to be the village 'Karanam’ of Pavuluru, and has thus naturally ovinced interest in the study of Mathematics and field survey. Mahaviracharya's work was perhaps popular in his day, and having studied it, he must have thought that it would be useful to those following his profession, if the work was adapted into Telugu. It has become a practice in our country to adopt the form of verse, even in writing works on technical subjects. Most of our Nighantus like those of Amara and Medini, works on Medicine like Charaka and Suśruta, works on Astronomy etc. and oven this work of Mahäviracharya itself, are all put in verse form. Our Mallana did not choose to break this tradition, and it must be said to his high credit, that he has very well succeeded in it. Though we have not got any of his other works in Telugu, we may be sure that he is an adept in writing Telugu
poetry; for, in this work, he calls himself a &quot;Sukavi-malla, a wrestler among good poets', with a pun on his own name, and feels so well equipped to write even a Mathematical work in Telugu verse. He writes in simple, idiomatic Telugu, free from all artificiality, and adopts a free and flowing style in his versificaton. Though coming
just after Nannaya, he avoids long Sanskrit compounds, and adopts a style quite suitable to the subject he has taken on hand. Mallana stands as the second poet after Nannaya in the history of Telugu literature, and his work on Gauita is the second work so far known in Telugu.

I am obliged to Mr. Amuru Narasingarao, M.A., D.Sc., Professor of Applied Mathematics in the Madras Institute of Technology and President of the Indian Mathematical Society for the valuable Foreword to the work and to my friend, Mr. V. Apparao, M.A., Principal, Andhra University Colleges, Waltair for securing the Foreword.&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>16btv59uichuwhpsijvtbw5ecqokn7z</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1950 SaaraSangrahaGanditamu Telugu PDF.pdf/49</title>
    <ns>104</ns>
    <id>214412</id>
    <revision>
      <id>560121</id>
      <timestamp>2026-06-18T07:34:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aravind Bandi</username>
        <id>7336</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>560121</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2105" sha1="rq7hs8a3viwuiql54dquz5hye7n9ewq" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Aravind Bandi&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{Center|{{p|fs125}}సారసంగ్రహగణితము
&lt;/p&gt;}}
నవియుఁ దొమ్మిదింట సమరంగఁ బెంచిన


ఫలముఁ జెప్పు మాకు సలలితముగ .

గుణకాలు ౯ | ౧౮ | ౨౭ | ౩౬ | ౪౫ | ౫౪ | ౬౩ | ౭౨ |౮౧, ఒడ్డు ౧౨౩౪౫౬౭౮౯, లబ్ధం ౧౧౧౧౧౧౧౧౧ ఇట్లాగే తొమ్మిదిదాఁక.
{{Telugu poem|type=గీ॥ |lines=&lt;poem&gt;బాహునేదతర్క బహునిధిచంద్రులఁ
లోకబాణములను జోక నిడియుఁ
బదియునెనిమిదింటఁ బరగంగ గుణియించి
ఫలముఁ జెప్పు మాకు సలలితముగ.&lt;/poem&gt;|ref=}}
గుణకం ౧౮, ఒడ్డు ౫౩౧౯౬౪౨, లబ్ధ్యం ౯౭౫౩౫౫౬,
{{Telugu poem|type=క॥ |lines=&lt;poem&gt; శశిశశికరకరరుద్రుల
విశదముగా నిలిపి వాని వేగమె యేశా
దశసంఖ్య బెంచి చెప్పుము
పశుపతిపాదాబ్జభృంగ పరమశుభాంగా!&lt;/poem&gt;|ref=}}
గుణకం ౧౧, ఒడ్డు ౧౧౨౨౧౧, లబ్ధం ౧౨౩౪౩౨౧.
{{Telugu poem|type=క॥ |lines=&lt;poem&gt;పురశశిగగనాచలములఁ
గరినిధినయనేందుసంఖ్య ఁ గ్రమమున నిడి తా
గిరితురగసంఖ్యల బెంచిన
వరుసన్ శివుకంఠమాల వచ్చుం బ్రీతిన్.&lt;/poem&gt;|ref=}}
గుణకం ౭౭, ఒడ్డు ౧౨౯౮౭౦౧౩, లబ్ధం ౧౦౦౦౦౦၁၁౦౦౧.
{{Center|ఇది శ్రీ... సారసంగ్రహ గణితశాస్త్రంబునందుఁ}}
{{Center|ప్రథమ గుణకారము}}
{{Center|సమాప్తము.}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>rq7hs8a3viwuiql54dquz5hye7n9ewq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1950 SaaraSangrahaGanditamu Telugu PDF.pdf/50</title>
    <ns>104</ns>
    <id>214413</id>
    <revision>
      <id>560124</id>
      <timestamp>2026-06-18T08:10:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aravind Bandi</username>
        <id>7336</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>560124</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2557" sha1="f3eccfzbvpwgh6955b2hv8z3lukyok3" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Aravind Bandi&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{Center|{{p|fs150}}సారసంగ్రహగణితము.&lt;/p&gt;}}
{{Center|పావులూరి మల్లన (మల్లికార్జున) ప్రణీతము}}
{{Center|{{p|fs125}}పరికర్మగణితము&lt;/p&gt;}}
&lt;u&gt;{{Center|భాగహారము}}&lt;/u&gt;
వ॥ అందుఁ బ్రథమపరికర్మగుణకారంబు చెప్పినతదనంతరంబు ద్వి
తీయభాగహారంబు చెప్పెద నది యెట్టి దనిన ;
{{Telugu poem|type=క॥ |lines=&lt;poem&gt;  అం దొనర భాజ్యమానము
క్రిందను దద్భాగహరము కీడ్పడ నిడి త
ద్బృందసదృశాపవర్తన
మందినయని యయ్యె భాగహారఫలంబుల్.'&lt;/poem&gt;|ref=}}
{{Telugu poem|type=క॥ |lines=&lt;poem&gt;  ఎనిమిదివేలును నూఱును
నెనయగఁ దొంబదియు రెండు హేమఁబులు సే
కొని యఱువదినలువుర కిడ
గ నందు నొక్కనికి నెన్ని గణితవిధిజ్ఞా!&lt;/poem&gt;|ref=}}
ధనం ౮౧౯౨  జనులు ౬౪  లబ్దం ౧౨౮
----
(1) కొన్ని ప్రతులలో నీ క్రింది పద్యము లధికముగానున్నవి.
{{Telugu poem|type=క॥ |lines=&lt;poem&gt; ధనము విభజించు పట్లను | గుణకమునకు ధనముమీఁదఁ గొంచెం బైన౯
జను మవ్వల లబ్ధములోఁ పాల। గొనకొని యొకసున్న పెట్టికొనుము మహాత్మా.&lt;/poem&gt;|ref=}}
{{Telugu poem|type=క॥ |lines=&lt;poem&gt; ధన మధికము గా మిగిలినఁ |గొను పైయొక్కంబు ధనము కొంచెం బైన౯
వెనుకటి యెక్కము గైకొను | మన సుగుణోదార భాగహారమునందు౯.&lt;/poem&gt;|ref=}}
{{Telugu poem|type=క॥ |lines=&lt;poem&gt; ధర గుణకము పైఁ జీద్రుపలు | పరగిన ధన మెల్లఁ జిదురుపల నధికోస౦
బరసి భజియింప లబ్ధము| నిరుపోలిక వచ్చునండ్రు నీరజనాభా.&lt;/poem&gt;|ref=}}
1&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>f3eccfzbvpwgh6955b2hv8z3lukyok3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1950 SaaraSangrahaGanditamu Telugu PDF.pdf/51</title>
    <ns>104</ns>
    <id>214414</id>
    <revision>
      <id>560126</id>
      <timestamp>2026-06-18T08:31:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aravind Bandi</username>
        <id>7336</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>560126</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3066" sha1="bu2y3miny2e3beppyzrjopl1eswsajc" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Aravind Bandi&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{Center|సారసంగ్రహగణితము}}
{{Telugu poem|type=క॥ |lines=&lt;poem&gt;వితతముగ సప్తవింశతి
శతములపై నొకటి కనక సంహతి; దీని౯
బ్రతిగా ముప్పదియేడ్వుర
'కృతమున నిడ నొకని కెన్ని యేర్పడుఁ జెపునూ! &lt;/poem&gt;|ref=}}8
రాశిధనం ౨౭౦౧ జనులు ౩౭ లబ్ధం ౭౩
{{Telugu poem|type=క॥ |lines=&lt;poem&gt; నిధిజలనిధిలోకాంబర
విధుపరిమిత కనకరాశి విభజించినచో
నిధిగిరిభాగము లయ్యెను
బుధనుత! యందోకని పాలిపురు లెన్ని యగు౯.&lt;/poem&gt;|ref=}}
రాశి ౧౦౩౪౯ , జనులు ౭౯, లబ్ధం ౧౩౧.
{{Telugu poem|type=గీ॥ |lines=&lt;poem&gt; శశివయోధిచంద్రజలధి శశాంకుల
సంఖ్యగలుగు హేమచయము గూర్చి&lt;/poem&gt;|ref=}}
03.
----
{{Telugu poem|type=క॥ |lines=&lt;poem&gt;  సమరాశి నధిక రాశిని : సమముగ గుణకంబు నిలిపి స్వర్ణము కొఁలదిం
గ్రమ మెఱిఁగియు భాగించిన| కొమరుగ నూహించి మిగిలి కొంచెము గాఁగ౯.&lt;/poem&gt;|ref=}}
{{Telugu poem|type=సీ॥ |lines=&lt;poem&gt;భాగహారము (a)సేయఁబడిన యొక్కంబుపై పాతికల్ వీసమై పరగుఁ గాను
లేతేర  నవిక్రమ మెఱిఁగి యాగుణకంబు లెక్కలన్నియువిరళించి రాశి
గలసి రాశి (b) భజించి వెలసిన లబ్ధముల్ పాతికలకు నాల్గుపాళ్లు వీస
ములకు షోడళభాగములు కానులకు నఱువదినాల్గు భాగముల్ వరుసతోడ&lt;/poem&gt;|ref=}}
{{Telugu poem|type=గీ॥ |lines=&lt;poem&gt; హెచ్చుగూడిన లబ్ధంబు వచ్చునెఱకు | సంఖ్య లవియెంతటికినైన జగతియందు
సఖిలగణితార్థ రచనా విహారమతులు ప్రణుతిసేయంగఁ దగినట్టి గణకులారు.&lt;/poem&gt;|ref=}}
(a) సేయుపగిదిని గుణకంబు పైనరపాతిక పరకకాను !

(b) భజియింప లబ్ధముల్ పాతికలకు నాల్గుపాళ్లు పరకలకష్టభాగవీస|

(1) కతిశయముగఁ గొన్న నొకని కవి యెన్ని యగు౯.

(2) పాలు పొసఁగం జెపుమా.&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>bu2y3miny2e3beppyzrjopl1eswsajc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1950 SaaraSangrahaGanditamu Telugu PDF.pdf/52</title>
    <ns>104</ns>
    <id>214415</id>
    <revision>
      <id>560130</id>
      <timestamp>2026-06-18T08:53:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aravind Bandi</username>
        <id>7336</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>560130</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2420" sha1="t08yq1obfgzm16phg1hsfxekcdfr88c" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Aravind Bandi&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;28
{{Center|{{p|fs125}}పరికర్మగణితము&lt;/p&gt;}}
'యేకరహితమైన యెనుబండ్రు చేకొన్న
నందు నొకని కెన్నియగును జెపుఁడు.
రాశిధనం ౧౪౧౪౧,, జనులు ౭౯కి లబ్దం ౧౭౯.
{{Telugu poem|type=క॥ |lines=&lt;poem&gt;తురగేందురామశశిగుణ
పరిమిత మగుమాడ లర్థిఁ బాలిడుకొని య
చ్చెరువుగ ముప్పదితొమ్మం
డ్రరయగ  సందోకనిభాగ మది యెంతయగున్.&lt;/poem&gt;|ref=}}
ధనం ౩౧౩౧౩, జనులు ౩౯, లబ్ధం ౮౦౩.
{{Telugu poem|type=గీ॥ |lines=&lt;poem&gt;రాజతర్కనేత్ర  రసగుణ పరిమిత
కనకసంఖ్యఁ బుణ్యజనము ప్రీతి
నిమ్ముగాఁగఁ దెచ్చి తొమ్మండ్రు చేకొన్న
నేకభాగసంఖ్య యెంత వచ్చు.&lt;/poem&gt;|ref=}}
రాశి ౩౬౨౬౩౧ జనులు ౯ కి లబ్ధం ౪၁౨౯ వచ్చును.
{{Telugu poem|type=గీ॥ |lines=&lt;poem&gt;చంద్రనేత్ర  వహ్ని జలనిధిశరరస
భూతగతిగుణాక్షి శీతరశ్మి
సంఖ్యహేమచయము శశివేదగతిసంఖ్యం
బాలుగొన్న నేకభాగమంత.&lt;/poem&gt;|ref=}}
రాశి ౧౨౩౪౫౬౫౪౩౨౧ జనులు ౪౪౧ లబ్ధం ౨౭౯౯౪౯౮౧ 
{{Telugu poem|type=క॥ |lines=&lt;poem&gt; పురగజగతి వసులోచన
పరిమిత మగుమణులు శూలిభవనంబులకున్
బరగఁ బదుమూఁటి కర్చన
వీరచించిన నెన్ని యేకవేశ్మంబునకున్.&lt;/poem&gt;|ref=}}
జనులు ౧౩ కి రాశి ౨౮౪౮౩, లబ్ధం ౨౧౯౧.
----
(1) యెసగ నొకడుతక్క నెనుబండ్ర గూర్చిన నేకభాగ సంఖ్య యెంతవచ్చు

(2) ఇక్కడ నొక శ్లోకమునకుఁ దెలుఁగు లేదు.&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>t08yq1obfgzm16phg1hsfxekcdfr88c</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1950 SaaraSangrahaGanditamu Telugu PDF.pdf/53</title>
    <ns>104</ns>
    <id>214416</id>
    <revision>
      <id>560133</id>
      <timestamp>2026-06-18T09:08:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aravind Bandi</username>
        <id>7336</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>560133</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1984" sha1="ojrpywabo2l6q31br07124dpk6vy3oq" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Aravind Bandi&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{Center|{{p|fs125}}సారసంగ్రహగణితము&lt;/p&gt;}}
{{Telugu poem|type=గీ॥ |lines=&lt;poem&gt;'చంద్రభూతతర్క జలనిధిబాహులఁ
గలుగు హేమచయము గరిమమీ ఱ
జనుల నిధులలోన ననువొందగా నందు
నేకభాగసంఖ్య యెంతవచ్చు.&lt;/poem&gt;|ref=}}
ధనం ౨౪౬౫౧ జనులు ౯కి లబ్ధం  ౨౬౩౬.
{{Telugu poem|type=క॥ |lines=&lt;poem&gt;శరనయనాంబరరాములఁ
బరిగంగా నిలిపి వానిఁ బంచాస్త్రముల
గర మర్థితోడ నిచ్చెను
నిరవొందఁగ నొకనిభాగ మెంతయు నయ్యెం.&lt;/poem&gt;|ref=}}
ధనం ౩౦౨౫ జనులు ౫కి లబ్ధం ౬౦౫. 
{{Telugu poem|type=క॥ |lines=&lt;poem&gt;నీరజరిపురసగుణముల
వారిజసంభ వసుధాంశువరుసం బంచ
ఆరయనొకరికినే మగుఁ
జేరినలబ్ధంబు చెప్పు చెన్నుగ మాకు.&lt;/poem&gt;|ref=}}
ఒడ్డు ౩౬౧, భాగం ౧౯, లబ్ధం ౧౯.
{{Telugu poem|type=క॥ |lines=&lt;poem&gt; గిరిఋతుశరగతిపావక
కరశశిమితసంఖ్యఁ గలుగు కనకపు మాడల్
గిరిబాహుశుశులఁ గొన్నను
బరువడి నొక్కొకాని కెన్నిభాగము వచ్చు.&lt;/poem&gt;|ref=}}
ఒడ్డు మాడలు ౧౨౩ ర౫౬౭, జనులు (౨౭, లబ్ధం ౯౭౨౧.
----
(1) ఇఁకమీఁది భాగహారపద్యములకు సంస్కృతమూలము లేదు. అవి మల్లనరచి
తములు కావేమో.&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ojrpywabo2l6q31br07124dpk6vy3oq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1950 SaaraSangrahaGanditamu Telugu PDF.pdf/54</title>
    <ns>104</ns>
    <id>214417</id>
    <revision>
      <id>560134</id>
      <timestamp>2026-06-18T09:18:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aravind Bandi</username>
        <id>7336</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>560134</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2177" sha1="4hkh156t1poj7o3awgvll4dqf8hb9rw" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Aravind Bandi&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;40
{{Center|{{p|fs125}}పరికర్మగణితము&lt;/p&gt;}}
{{Telugu poem|type=క॥ |lines=&lt;poem&gt; పురలోచన గిరిరనవసు
పరిమితమగు కనకసంఖ్యఁ బంచిన యెడల
బురవిధులు నెంత లబ్ధము
పరువడితోఁ బంచి చెప్పు బంధునిధానా.&lt;/poem&gt;|ref=}}
 ఒడ్డు ౮౬౭౨౩, భాగం ౧౩, లబ్ధం ౬౬౭౧.
{{Telugu poem|type=క॥ |lines=&lt;poem&gt;గుణనాగగతిగజాంబుధి
గణితము గలయట్టధనము కడువేడుకతో
వెణఁదైన నిధులఁ గొన్నను
గుణనిధి యందోకని కెన్ని కొమరుగఁ జెపుమా.&lt;/poem&gt;|ref=}}
 ఒడ్డు ౪౮౪౮౩, భాగం ౯, లబ్ధం ౫౩౮౭.
{{Telugu poem|type=క॥ |lines=&lt;poem&gt; వెలయఁగ ఋతునగఋతుశర
ములసంఖ్యను గలుగుధనము ముదమున బండ్రెం'
డుల విభజించియుఁ గొనఁ గుల
తిలకా యం దొకని కెన్ని తెలుపుము మాకు.&lt;/poem&gt;|ref=}}
మాడలు ౫౬౭౬, జనం ౧౨, పాలు ౪౭౩.
{{Telugu poem|type=క॥ |lines=&lt;poem&gt; యుగరసర సనిధిసంఖ్యలఁ
దగుధన మెనమండ్రు గొన్నఁ దజ్జనములలో
నొగి నొకనిభాగ మెంతయొ
పొగ డొందగ మాకుఁ జెప్పు భూరివివేకా.&lt;/poem&gt;|ref=}}
  మాడలు ౯౬౬౪, జనం ౮, లబ్ధం ౧౨౦౮.
{{Telugu poem|type=గీ॥ |lines=&lt;poem&gt;శశికరాగ్ని వేదశరశాస్త్ర మునివసు
రంధ్ర నాగశైల రసశీరాబ్ది
రామబాహుచంద్ర హేమంబు శశికరిఁ
బాలుగొన్న సంఖ్య భాగ మెంత.&lt;/poem&gt;|ref=}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>4hkh156t1poj7o3awgvll4dqf8hb9rw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1950 SaaraSangrahaGanditamu Telugu PDF.pdf/12</title>
    <ns>104</ns>
    <id>214418</id>
    <revision>
      <id>560135</id>
      <timestamp>2026-06-18T09:21:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with ' An account of the manuscript material on which the prosent edition is based will be given in the Introduction to the second and completing part of the work. I must however in advance express my gratitude to my brother for placing at my disposal the whole manuscript material that he secured and to the Government Oriental Manuscripts Library, Madras and to the Telugu Academy, Kakinada for the loan of their manuscripts.  P. V. RAMANUJASWAMI Di...</comment>
      <origin>560135</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="467" sha1="5s3j0a76tbctqlc8r62a0g0rvse2ixe" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Rajasekhar1961&quot; /&gt;iv&lt;/noinclude&gt;
An account of the manuscript material on which the prosent edition is based will be given in the Introduction to the second and completing part of the work. I must however in advance express my gratitude to my brother for placing at my disposal the whole manuscript material that he secured and to the Government Oriental Manuscripts Library, Madras and to the Telugu Academy, Kakinada for the loan of their manuscripts.

P. V. RAMANUJASWAMI
Director.&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>5s3j0a76tbctqlc8r62a0g0rvse2ixe</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:లక్ష్మణరాయ వ్యాసావళి.pdf/273</title>
    <ns>104</ns>
    <id>214419</id>
    <revision>
      <id>560137</id>
      <timestamp>2026-06-18T09:33:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>శ్రీరామమూర్తి</username>
        <id>1517</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>560137</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3871" sha1="61fznag2mo9n83l3sja9amtqckq0lpv" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;శ్రీరామమూర్తి&quot; /&gt;{{rh||కర్మయోగము|267}}&lt;/noinclude&gt;బుట్టెదరు! పలుగురాతిలోని యగ్నివలె జ్ఞానము మనస్సునందు నిగూఢముగ నుండును. ఈ జ్ఞానాగ్నియొక్క మిడుఁగురులు బహిఃప్రపంచములోని సూచనలనెడి ఘర్షణ (రాయిడి) వలన వెలువడును. మన సకల
మనోవికారముల యొక్కయు, మనము చేయు నన్నిపనుల యొక్కయు స్థితియిట్టిదే. మనము శాంతచిత్తులమై విచారించి చూచిన యెడల మన యానందాశ్రువులు, మన సుఖదుఃఖములు, మన హాస్యరోదనములు,
మన శాపాశీర్వాదములు. మన స్తుతి నిందలు బాహ్యప్రపంచముయొక్క ప్రేరణచే, నాఘాతముచే మన మనస్సులో నుండియే పుట్టినవని స్పష్టముగాఁ గానవచ్చును. ఇప్పటి మనస్థితియంతయు నీయాఘాతముయొక్క
పరిణామమే.' ఈ యన్నియాఘాతముల సముచ్చయమే (కూడికయే) కర్మ-కార్యము - అనఁబడును. ఆత్మయొక్క తేజము ప్రకటమై యందుచేఁ దత్ప్రభావజ్ఞానంబులు వెల్లడి యగుటకు నాత్మపై బహిఃసృష్టిచేఁ జేయఁబడి, శారీరక, మానసిక ప్రహారములలోఁ బ్రతియాఘాతమును వ్యాపకార్ధమునందు గర్మయని చెప్పవచ్చును. ఇందుచే మనము జన్మమంతయుఁ గర్మ చేయుచుందుమని చెప్పవలసియున్నది. నేనిప్పుడు
మీతో ముచ్చటించుట కర్మయె; మీరు వినుచుండుట కర్మయే; శ్వాసోచ్ఛ్వాసముచేయుట, నడచుట, మాటలాడుట మొదలైన వన్నియుఁ గర్మలే. మనము శరీరముచేతఁగాని మనస్సుచేతఁగాని చేయునది
యంతయుఁ గర్మయే. ఈ కర్మ మనమనస్సుపై శాశ్వతమైన సంస్కారముఁజేయును.

కొన్నికర్మలు చిన్న చిన్న యనేకకర్మలయొక్క సముదాయ రూపమై యుండును. మనము సముద్రపు టొడ్డుననిలుచుండి చూచిన గొప్పగొప్పయలలు ప్రచండనాదము చేయుచు నిసుకపైఁ గూలుట కాన్పించును. ఐనను లక్షలకొలఁదిఁ జిన్న చిన్నయలలు కూడి కాని పెద్దయలకాలేదని మనకుఁ దెలిసిన విషయమే. ఆ యలలలోఁ బ్రతి యలయు శబ్దముచేయుచుండునుగాని యాశబ్దములు మనకు వేఱ్వేరుగా వినఁబడవు. ఈచిన్న శబ్దంబులన్నియుఁగూడి ఘననాదమైనప్పుడు మనకు&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>61fznag2mo9n83l3sja9amtqckq0lpv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1950 SaaraSangrahaGanditamu Telugu PDF.pdf/2</title>
    <ns>104</ns>
    <id>214420</id>
    <revision>
      <id>560138</id>
      <timestamp>2026-06-18T09:36:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <comment>/* పాఠ్యం లేనిది */</comment>
      <origin>560138</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13" sha1="i1sx6d49oqeeqt1mtaminthjqpvy6i2" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;0&quot; user=&quot;Rajasekhar1961&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>i1sx6d49oqeeqt1mtaminthjqpvy6i2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1950 SaaraSangrahaGanditamu Telugu PDF.pdf/3</title>
    <ns>104</ns>
    <id>214421</id>
    <revision>
      <id>560139</id>
      <timestamp>2026-06-18T09:36:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <comment>/* పాఠ్యం లేనిది */</comment>
      <origin>560139</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13" sha1="i1sx6d49oqeeqt1mtaminthjqpvy6i2" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;0&quot; user=&quot;Rajasekhar1961&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>i1sx6d49oqeeqt1mtaminthjqpvy6i2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1950 SaaraSangrahaGanditamu Telugu PDF.pdf/4</title>
    <ns>104</ns>
    <id>214422</id>
    <revision>
      <id>560140</id>
      <timestamp>2026-06-18T09:36:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <comment>/* పాఠ్యం లేనిది */</comment>
      <origin>560140</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13" sha1="i1sx6d49oqeeqt1mtaminthjqpvy6i2" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;0&quot; user=&quot;Rajasekhar1961&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>i1sx6d49oqeeqt1mtaminthjqpvy6i2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1950 SaaraSangrahaGanditamu Telugu PDF.pdf/5</title>
    <ns>104</ns>
    <id>214423</id>
    <revision>
      <id>560141</id>
      <timestamp>2026-06-18T09:36:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <comment>/* పాఠ్యం లేనిది */</comment>
      <origin>560141</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13" sha1="i1sx6d49oqeeqt1mtaminthjqpvy6i2" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;0&quot; user=&quot;Rajasekhar1961&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>i1sx6d49oqeeqt1mtaminthjqpvy6i2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1950 SaaraSangrahaGanditamu Telugu PDF.pdf/6</title>
    <ns>104</ns>
    <id>214424</id>
    <revision>
      <id>560142</id>
      <timestamp>2026-06-18T09:37:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <comment>/* పాఠ్యం లేనిది */</comment>
      <origin>560142</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13" sha1="i1sx6d49oqeeqt1mtaminthjqpvy6i2" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;0&quot; user=&quot;Rajasekhar1961&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>i1sx6d49oqeeqt1mtaminthjqpvy6i2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1950 SaaraSangrahaGanditamu Telugu PDF.pdf/8</title>
    <ns>104</ns>
    <id>214425</id>
    <revision>
      <id>560145</id>
      <timestamp>2026-06-18T09:39:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <comment>/* పాఠ్యం లేనిది */</comment>
      <origin>560145</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13" sha1="i1sx6d49oqeeqt1mtaminthjqpvy6i2" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;0&quot; user=&quot;Rajasekhar1961&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>i1sx6d49oqeeqt1mtaminthjqpvy6i2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:లక్ష్మణరాయ వ్యాసావళి.pdf/274</title>
    <ns>104</ns>
    <id>214426</id>
    <revision>
      <id>560146</id>
      <timestamp>2026-06-18T09:43:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>శ్రీరామమూర్తి</username>
        <id>1517</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>560146</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4032" sha1="mml7aatm8mw9r40iicmz9rxvnyl384l" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;శ్రీరామమూర్తి&quot; /&gt;{{rh|268|శాస్త్రవిషయములు|}}&lt;/noinclude&gt;వినఁబడును. ఇటులనే యతిసూక్ష్మములైన హృదయనాదములవలననే ప్రచండమైనకర్మ సముదాయమగును. అనేకకర్మలు మనకు స్పర్శమువలన వెంటనే తెలియును. కొన్నిటి ఫలములు స్పష్టముగాఁ గాన్పించును. కాని యివియన్నియుఁ జిన్నచిన్న కర్మలుకూడి యైనవియే (స్వతంత్ర కర్మలుకావు). మానవునియొక్క నిజమైన యాచరణము నెఱుఁగవలయుననిన నాతనిచేఁ జేయఁబడిన మహత్కృత్యములను జూచిన లాభములేదు. ప్రాణము మీదికి వచ్చినప్పుడు పిఱికి బంటుకూడ శూరుఁడు కావచ్చును. గాన మనుష్యుని సాధారణములైన నిత్యకృత్యములనే చూడవలయును. ఇటులఁ జేసిన నతని నిజమైన ప్రవర్తనము మీరెఱుంగఁగలరు. గొప్పప్రసంగములు వచ్చినప్పుడు అతి క్షుద్రమానవుల మనోవృత్తియు నత్యుచ్చపదమును సంపాదించుటకై
యుద్దీపితయగును. గాన నెల్లప్పుడు నెవనియాచరణము శ్రేష్ఠమైనదిగ నుండునో వాఁడే శ్రేష్ఠుఁడు.

కర్మయొక ప్రచండశక్తియో యన మన ప్రవర్తనపైఁ బరిణమించును. మానవుఁ డొకకేంద్రము లేక మథ్యబిందువు. ఇది బ్రహ్మాండములోని సకలశక్తులను దనవైపున కాకర్షించుకొనును. ఈ శక్తులన్నియు నాకేంద్రమునందు నేకీభవించి యచ్చటనుండి మఱల నొకప్రచండ ప్రవాహరూపమున నిర్గమించును. ఇటుల సకల బ్రహ్మాండమునకుఁ గేంద్రమువలె నుండువాఁడే నిజమైన మానవుఁడు; వాఁడే సర్వశక్తిమంతుడు;వాఁడే సర్వజ్ఞుఁడు; వాఁడే సర్వబ్రహ్మాండము నాకరించువాఁడు. కీడు మేలు, సుఖము దుఃఖము మొదలైనవన్నియు వానియొద్దకె పోయి వానినె యాశ్రయించును. వీనియన్నిటివలన ప్రవర్తన రూపమైన యొక ప్రచండ ప్రవాహమును నిర్మించి దానినీవల వదలును. ప్రతిశక్తిని నాకర్షించు సామర్థ్యమువలెనే, కార్యసిద్ధికై యావశ్యకమైనయెడల దేని నైనను దూరముగఁ బరిత్యజించు సామర్థ్యమును నాతనికిఁ గలదు.

జగత్తులో మనముచూచెడి కృత్యములన్నియు, మానవ సంఘమునందు జరుగు వ్యాపారములన్నియు, మనచుట్టు గానఁబడు కార్యము&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>mml7aatm8mw9r40iicmz9rxvnyl384l</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:Grandhalaya Sarvasvamu - Vol.1, No.4 (1916).pdf/3</title>
    <ns>104</ns>
    <id>214427</id>
    <revision>
      <id>560147</id>
      <timestamp>2026-06-18T09:49:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vjsuseela</username>
        <id>1850</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '{{Css image crop |Image = Grandhalaya Sarvasvamu - Vol.1, No.4 (1916).pdf |Page = 3 |bSize = 461 |cWidth = 209 |cHeight = 43 |oTop = 156 |oLeft = 151 |Location = center |Description =  }}  {{p|fs150|ac}}ప్రవాస రాధిక.&lt;/p&gt; [చండీదాసు మాతృకనుండి అనువదింపబడినది.]  ౧. చంపకమాల  చం. చదలు పయోదమాలికల శ్యామలమయ్యె...'</comment>
      <origin>560147</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3844" sha1="6pp9qvsruzotzm5xghgzegycdn8i2mh" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Vjsuseela&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{Css image crop
|Image = Grandhalaya Sarvasvamu - Vol.1, No.4 (1916).pdf
|Page = 3
|bSize = 461
|cWidth = 209
|cHeight = 43
|oTop = 156
|oLeft = 151
|Location = center
|Description = 
}}

{{p|fs150|ac}}ప్రవాస రాధిక.&lt;/p&gt;
[చండీదాసు మాతృకనుండి అనువదింపబడినది.]

౧. చంపకమాల

చం. చదలు పయోదమాలికల శ్యామలమయ్యెఁ; దమాలపంక్తులన్
కొదమవనమ్ము చీకటులకున్ నెలవయ్యె; గుమారభీరుఁ డీ
యదుసుతుఁ; డిల్లు చేర్పుమని యాడెడి నందుని దేశ మాలకిం
చి దెసలు చూచుచుం జనియె స్నేహతపస్విని రాధ యొంటిమై.

౨. మత్తేభవిక్రీడితము

మ. కడలన్ గాల్నడ నేగు త్రోవరుల పైనన్ గన్ గనన్‌గారారేం, చే
పెడు పాలిండ్ల రుచుల్ మరుల్ గొలుప గోబృందమ్ము పోలేదొ, పెం
పునఁ బూ లే లైనఁ గదంబకుంజముల దాపుం జేర వీసంజ రా
యిడి వీధీముఖమందు నెందుఁ జనితోయీ ! ముగ్ధగోపాలకా !

౩. ఆటవెలది / తేటగీతి సవరణ (మూలంలో 'గీ.' అని ఉన్నా ఇది తేటగీతి లక్షణాలతో ఉంది, లయను బట్టి సరిచేశాము)

గీ. చెదరి విరిసిన యాఁబెయ్య కదుపులెల్ల | మందఁ గూర్పంగ నాకర్షించు సుందరాను
రాగ రాగగీతికలైన రావు కృష్ణ ! | యెంత చెవియొగ్గి విన్నాను నీ ప్రాంతమందు.

౪. ఉత్పలమాల

ఉ. పచ్చని యాకుజొంపముల పైఁబడు నందపు సందెవన్నియల్
విచ్చిన శీషిగన్ ప్రతిఫలించిన మించులు నేని దోఁప వీ
ముచ్చటయైన లోకమున ముగ్ధుఁడ! దట్టపు చెట్లనీడలన్
జొచ్చితొ ? యల్లికొన్న సొగసుంబొదలుం గనుచాటు లైతివో !

౫. చంపకమాల

చం. పొనపొసఁ బూలపిండికణముల్ కణముల్ దొరలంగఁ బూతమో
చిన యెలదీవయిండ్లకడఁ జిక్కని నీ చరణాంకరేఖకల్
గనఁబడ వార్ద్రదర్భలు సగమ్ము సగమ్ము గ్రహించుచో నల
జనిన కురంగపుత్రికలు సైతము చూపవు నీదు జాడలన్.

౬.  ఉత్పలమాల

ఉ. పాదములొత్తుకో నిసుకవాగుల రేవుల గాలఁద్రిప్పి యా
యాదగులం బ్రదోషసమయప్రియరాగములాలపించు వే
ణూదయభాగ్య మెందణఁగెనోయి? కుమారయశస్వి ! పల్లవ
స్వేదములై కఱంగిన శశిన్ వెలయింపవు పో వనస్పతుల్.
—రాయప్రోలు సుబ్బారావు.&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>6pp9qvsruzotzm5xghgzegycdn8i2mh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:లక్ష్మణరాయ వ్యాసావళి.pdf/275</title>
    <ns>104</ns>
    <id>214428</id>
    <revision>
      <id>560148</id>
      <timestamp>2026-06-18T09:55:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>శ్రీరామమూర్తి</username>
        <id>1517</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>560148</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4487" sha1="3jp7br6tmqsyrwee1d9fdr3dul8rplm" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;శ్రీరామమూర్తి&quot; /&gt;{{rh||కర్మయోగము|269}}&lt;/noinclude&gt;లన్నియుఁ గేవలము మానవుని విచారశక్తియొక్క భౌతిక స్వరూపములును (ప్రతిబింబములు). మానవేచ్ఛయొక్క ప్రతిమలును అయి యున్నవి. భౌతికయంత్రములు, శస్త్రాస్త్రములు, పట్టణములు, పడవలు, యుద్ధనౌకలు - మొదలయినవానిలోఁ బ్రతిదియు మానవుని యిచ్చాశక్తిచేఁ బుట్టినందున నాయిచ్ఛాకర్తృత్వముయొక్క వ్యక్తస్వరూపమై యున్నది. ఇచ్ఛకుఁ గారణము స్వభావము (ప్రకృతి): స్వభావమునకుఁ గారణము కర్మ. ఇచ్ఛయొక్క యావిష్కరణ మనఁగా బాహ్యస్వరూపము కర్మను అనుసరించియుండు. ప్రబలమైన యిచ్ఛాశక్తిగల
లోకకళ్యాణాభిలాషు లనేకు లిదివఱకు జగత్తులో నయిపోయిరి. వారమితముగాఁ గర్మాచరణముఁ జేయుచుండిరి. వీరు శరీరబలమునందు భీమునివంటివారు; వీరి ప్రబలమైన యిచ్ఛాశక్తి ముల్లోకములను దలక్రిందులు చేయునంత సామర్థ్యముగలది. ఇట్టి యిచ్ఛాశక్తి వారికి నెన్నియో యుగములు పరిశ్రమ చేసినందున ప్రాప్తమైనది. బుద్ధ క్రైస్తవులకుఁ గలిగినట్టి లోకోత్తరమైన యిచ్ఛాశక్తి యొక జన్మమునందలి కర్మవలననే కలుగునని చెప్పుటకు వీలులేదు. ఏలయన వారి తండ్రులెవరో మనకుఁదెలియును. వారితండ్రులు మానవజాతియొక్క మేలును (కళ్యాణమును) గుఱించి యొకమాటయైనను నుచ్చరించి నటుల నెవ్వరును నెఱుంగరు 'జోసెఫ్' వంటి వడ్రంగులనేకులు పూర్వమైపోయిరి. అనేకులిప్పుడున్నారు. బుద్ధునితండ్రివంటి క్షుద్రరాజు లెందఱో యైపోయిరి. వంశమునుగుఱించివచ్చిన సంస్కారమన, సేవకులే యెవనియాజ్ఞ పాలింపుచుండిరో లేదోయని సంశయింపవలసి యున్న క్షుద్రరాజు గర్భమున నర్థజగత్తు ఎవనిని వంద్యునిగా భావించునో యట్టికుమారుఁడు గల్గుటెట్లు? అసంఖ్య లోకులచేఁ బరమేశ్వరునివలెఁ బూజింపఁబడు లోకోత్తముఁడైన క్రైస్తవునకును నతని తండ్రికిని గల మహదంతరంబునకు సమాధానమేమి? గాన దీనిని
వంశజన్యగుణమని చెప్పుటకు వీలులేదు. బుద్ధక్రైస్తవు లీ జగత్తునందు వ్యాపింపఁజేసిన ప్రబలమైన యిచ్ఛాశక్తి వారికి నెక్కడనుండి ప్రాప్తమయ్యెను : ఈశక్తి సంచయమునకు నుత్పత్తిస్థానమెద్ది? ఇది యనేక యుగములనుండి తిన్న తిన్నగాఁ గూడుచువచ్చి, ప్రచండ&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>3jp7br6tmqsyrwee1d9fdr3dul8rplm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:లక్ష్మణరాయ వ్యాసావళి.pdf/276</title>
    <ns>104</ns>
    <id>214429</id>
    <revision>
      <id>560150</id>
      <timestamp>2026-06-18T10:07:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>శ్రీరామమూర్తి</username>
        <id>1517</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>560150</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4108" sha1="fu5zryeh4vrlryd3e7bq69wn2dgnldq" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;శ్రీరామమూర్తి&quot; /&gt;{{rh|270|శాస్త్రవిషయములు|}}&lt;/noinclude&gt;మైనదియై, బుద్ద, క్రైస్తవ రూపములతో సమాజము (సంఘము) పైఁబడెను. దీనిప్రభావము నేఁటివఱకును స్థిరముగా నున్నది.

ఇది యంతయుఁ గర్మఫలము. యత్నముచేసి సంపాదింపక యెవరికిని నేమియు దొరకనేరదు. ఇది సనాతనమును, శాశ్వతమును నైన సిద్ధాంతము. ఈ సిద్ధాంత మసత్యమైనది యని మనకుఁ గొన్నియెడలఁ దోచుఁను. కాని దీర్ఘానుభవముచే నీ సిద్ధాంతమే నిజమైనది యని నిశ్చయముగా, మనసుకుఁ దోఁచగలదు. ఒకానొకఁడు తాను ధనవంతుఁడను కావలయు నని జన్మమంతయు యత్నించుచుండును. అనేక జనులను మోసపుచ్చును. కాని తుదకు వానికిఁ దాను ధనవంతుఁడు అగుటకుఁ బాత్రుఁడు కాఁడనియు (అనగాఁ దాను ధనవంతుఁడు కాఁజాలఁడనియుఁ), దన జన్మమంతయు నిరుపయోగ ప్రయత్నము లందును, వ్యర్థోపాథులయందునుఁ (మోసము) బోయెననియుఁ దెలిసివచ్చును. మనము మన శారీరక భోగములకొఱకు నెన్ని పదార్దములను సంగ్రహించినను వానిలో మనచే నుపయోగింపబడిన (ఉపభుక్తము లయిన) పదార్ధములు మాత్రము మనవి. ఒకానొక మూర్ఖశిరోమణి భూమిలో నుండు పుస్తకము లన్నియుఁగొని తనపుస్తకభాండాగారములో నుంచినను, నందు నే గ్రంథము చదువుటకు వానికి యోగ్యతకలదో వానినె చదువును. ఇట్టి పాత్రత కర్మవలనఁ గలుగుచున్నది. మన యోగ్యతయు, నే పదార్ధములను స్వాధీనపఱచుకొనుటకు సమర్థులమైనదియుఁ గర్మవలననే నిర్ణయింపఁబడును. మనకిప్పుడు ప్రాప్తించిన
స్థితికి నుత్తరవాదులము మనమే. (ఈస్థితి మనకర్మ 'క్రియ' వలననే కలిగినదియని నా తాత్పర్యము). ముందు నేస్థితికిఁ బోవలయు ననిన నాస్థితికిఁ బోవునంత సామర్థ్యము మనకుఁ గలదు. ఈజన్మ మనకుఁ
బూర్వకర్మవలనఁ బ్రాప్తమైనది. ఇఁకముందు మనకుఁ గావలయునని మనము కో రెడి స్థితి యిప్పటి కర్మలకు ఫలము కావచ్చును. గానఁ గర్మ ననుసరించు విధమును గనుఁగొనుట మనకర్తవ్యము. &quot;ప్రతిమనుష్యుఁడు ఏదో యొకతీరునఁ గర్మ (చేయు) చున్నాఁడు గానఁ గర్మ ననుష్ఠించు విధము వేఱుగాఁ గనుఁగొనుటవలన లాభమేమి&quot;&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>fu5zryeh4vrlryd3e7bq69wn2dgnldq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:లక్ష్మణరాయ వ్యాసావళి.pdf/277</title>
    <ns>104</ns>
    <id>214430</id>
    <revision>
      <id>560153</id>
      <timestamp>2026-06-18T10:18:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>శ్రీరామమూర్తి</username>
        <id>1517</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>560153</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4182" sha1="j2buud3hdli73bnyh2muicx0qil99dt" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;శ్రీరామమూర్తి&quot; /&gt;{{rh||కర్మయోగము|271}}&lt;/noinclude&gt;యని మీరడుగవచ్చును. కాని యిటుల విధిఁ దెలియక కర్మానుష్ఠానముఁ జేసినందున మన మానసిక శక్తి క్షయమగును. భగవద్గీతయందుఁ గర్మశాస్త్రమును బ్రతిపాదించునపుడు &quot;కర్మ నిర్మలాంతఃకరణముతోను, సశాస్త్రముగను జేయవలయును&quot; అని చెప్పియున్నది. కర్మచేయు విధము నెఱింగి, కర్మచేసిన యెడల దానివలన నత్యంతోత్తమ ఫలము ప్రాప్తించును. అజ్ఞానరూపమైన గాఢనిద్రలో నున్న యాత్మను మేల్కొలుపుట యనఁగా మనస్సులో నిగూఢముగా నున్న జ్ఞానశక్తిని వెలువరించుటయే సర్వ కర్మాచరణము యొక్క మూలోద్దేశమని మనము మఱవఁగూడదు. ప్రతి మానవుని యంతఃకరణమునందును ఈశక్తియు (సామర్ధ్యము). జ్ఞానమును నుండును. మనముచేయు కర్మలన్నియు ఈ జ్ఞానరూపుఁడైన ప్రచండపురుషుని మేలుకొలిపి, యీవలకుఁ దెచ్చుటకై చేయు ప్రహారంబులేయని చెప్పవలయును.

మానవు అనేకోద్దేశములతోఁ గర్మచేయుదురు. ఉద్దేశములేక కర్మ జరుగనేరదు. కొందఱు కీర్తిలోలురయి, తన్నిమిత్తము కర్మచేయుదురు. కొందఱు ధనేచ్ఛగలవారై యందుకు గర్మ ననుష్ఠించెదరు. కొందఱు స్వర్గకాములై స్వర్గప్రాప్తికై యత్నించెదరు. కొందఱు అధికారమునకై ప్రయత్నించెదరు. చైనా దేశస్థులవలెఁ గొందఱు తాము గతించినపిదపఁ దమకుఁ గిర్తి కావలయునని కోరెదరు. చీనాదేశమున నెవరికిని మృతి చెందువఱకు బిరుదులు దొరకవు. మృతిఁజెందినపదప దొరకును. మనపద్ధతికంటె నీ పద్ధతియే మేలయినది. చీనాదేశమునందు నెవఁడైన సత్కృత్యముఁ జేసినయెడల మృతుఁడైనవాని తండ్రికో, లేక తాతకో సన్మానసూచకములైన బిరుదులు
దొరకును. ఇందుకుఁగూడఁ గొందఱు కర్మచేయుచుందురు. మహమ్మదీయపంథలోని యొకానొకశాఖవారు తాము మృతులైనయెడలఁ దమకుఁ గట్టఁబడు గోరీలు వీలయినంతవఱకు నధికాధిక విశాలముగా నుండుటకు యత్నింతురు. బాలుఁడు జన్మించినతోడనే వాని సమాధినిర్మించు పంథయొకటి నే నెఱుఁగుదును. ఇతర సమాధులకంటెఁ బెద్దదియు, విశాలమైనదియునగు సమాధి నిర్మించుటయే పురుషార్థమని వారి తాత్ప&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>j2buud3hdli73bnyh2muicx0qil99dt</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>సూచిక:19220101 SriSugunaMani Telugu PDF.pdf</title>
    <ns>106</ns>
    <id>214431</id>
    <revision>
      <id>560156</id>
      <timestamp>2026-06-18T10:24:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aryapragathi07</username>
        <id>7305</id>
      </contributor>
      <comment>[[WP:AES|←]]Created page with ''</comment>
      <origin>560156</origin>
      <model>proofread-index</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="135" sha1="eclb6f452av7kcm5cf8w9pywm24aauz" xml:space="preserve">{{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template
|రకం=పుస్తకం
|శీర్షిక=[[శ్రీ సుగుణమణి]]
|భాష=te
|సంపుటి=
|రచయిత=[[వల్లూరి బాపిరాజు]]
|అనువాదకులు=
|ఎడిటర్=
|చిత్రకర్త=
|పాఠశాల=
|ప్రచురణకర్త=
|చిరునామా=
|సంవత్సరం=1922
|ఆధారం=
|ISBN=
|OCLC=
|LCCN=
|BNF_ARK=
|ARC=
|మూలం=pdf
|బొమ్మ=2
|పురోగతి=X
|పుటలు=&lt;pagelist /&gt;
|సంపుటాలు=
|వ్యాఖ్యలు=
|వెడల్పు=
|సిఎస్ఎస్=
|పేజీ మొదటి వరుస=
|పేజీ చివరివరుస=
}}</text>
      <sha1>eclb6f452av7kcm5cf8w9pywm24aauz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:లక్ష్మణరాయ వ్యాసావళి.pdf/278</title>
    <ns>104</ns>
    <id>214432</id>
    <revision>
      <id>560157</id>
      <timestamp>2026-06-18T10:29:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>శ్రీరామమూర్తి</username>
        <id>1517</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>560157</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4154" sha1="pn27ujfvgoxfdz1w8enrojhqmo3upef" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;శ్రీరామమూర్తి&quot; /&gt;{{rh|272|శాస్త్రవిషయములు|}}&lt;/noinclude&gt;ర్యము. వారిలో మనుష్యుని గొప్పతనము సమాధియొక్క గొప్పతనము వలననే నిర్ణయింపఁబడును. కొందఱు పుణ్యమునకై మంచికృత్యములఁ జేసెదరు. వీరు మొదట సాధారణముగా నీచకృత్యము లనేకములుచేసి పిదప నొకగుడి కట్టెదరు; లేక ధర్మగురువులకుఁ గొంత ధనము దానముచేసి స్వర్గమునకుఁబోవుటకు ననుజ్ఞాపత్రమును
గొందురు. ఇట్టి పరోప (కార) కార్యములచేఁ బూర్వముచేసిన పాపములన్నియుఁ బాయుననియు, ఆ పాపములకై తాము శిక్షననుభవింప నక్కరలేదనియు వా రనుకొనియెదరు. ఇట్లు కర్మయొక్క యుద్దేశము
లనేకము లుండును.

కర్మకొఱకే కర్మచేయవలయును (అనఁగా కర్మచేయుట ఫలము కొరకుగాదని తలఁచి ఫలాపేక్షలేక కర్మచేయుటయే కర్తవ్యమని కర్మానుష్ఠానము చేయవలయును). జీవనమునకు లవణ మత్యంతావశ్యకమై నటుల దేశక్షేమమునకు నత్యంతావశ్యకులగు సజ్జనులు ప్రతిదేశము నందును గర్మానుష్ఠానమే పరమార్థమని (కర్తవ్యమని) నిష్కామకర్మ ననుష్ఠించెదరు. వాండ్రు కీర్తిని, స్వర్గమును లక్ష్యపెట్టరు. మంచిఫలమే
కలుగునని తలఁచి కర్మ ననుష్ఠించెదరు. మఱికొందఱు ఇంతకంటె నున్నతవిచారములు కలవారయి బీదలకు హితమును, మనుష్యజాతికి సహాయమును జేయుదురు. ఏలయనఁ బరోపకారమే సత్కార్యమని దృఢవిశ్వాసము కలవారుగాన సత్కార్యములయందే ప్రీతిఁగలవారై యుందురు. ఇఁకఁ గర్మప్రేరకములైన పేరుప్రతిష్ఠలను, హేతువులను గుఱించి విచారించెదము. పేరుప్రతిష్ఠలకు యత్నించెడివారికి నా ఫలములు తత్కాలమునందే యరుదుగా దొరకును. మనము కార్యములు చేసి చేసి ముసలివారమై మరణాసన్నులమైనపుడు మనకుఁ బేరు ప్రతిష్ఠలు ప్రాప్తించును. ఇది సాధారణ నియమము. నేను జన్మమంతయుఁ గీర్తికొఱకుఁ గొట్టుకొనినయెడలఁ దుదకు నాకు రవ్వంత ప్రాప్తమగుమ. ఆయుష్యమంతయుఁ బేరు సంపాదింపవలయునని వ్యయపఱచిన యెడల నంత్యమున నది కొంచెము సాధ్యమయినటుల భాసిల్లును. ఐహిక పదార్ధములకు సంబంధించిన యిచ్ఛలన్నియు నిటులనే దీర్ఘకాలమునకుఁ&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>pn27ujfvgoxfdz1w8enrojhqmo3upef</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>సూచిక:19230101 LavaKusa Telugu PDF.pdf</title>
    <ns>106</ns>
    <id>214433</id>
    <revision>
      <id>560158</id>
      <timestamp>2026-06-18T10:37:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aryapragathi07</username>
        <id>7305</id>
      </contributor>
      <comment>[[WP:AES|←]]Created page with ''</comment>
      <origin>560158</origin>
      <model>proofread-index</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="134" sha1="9kqzssfhbv6im9ge5tjgllmuc5a60gh" xml:space="preserve">{{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template
|రకం=పుస్తకం
|శీర్షిక=[[లవకుశ]]
|భాష=te
|సంపుటి=
|రచయిత=[[చక్రావధానుల మాణిక్యశర్మ]]
|అనువాదకులు=
|ఎడిటర్=
|చిత్రకర్త=
|పాఠశాల=
|ప్రచురణకర్త=
|చిరునామా=
|సంవత్సరం=1923
|ఆధారం=
|ISBN=
|OCLC=
|LCCN=
|BNF_ARK=
|ARC=
|మూలం=pdf
|బొమ్మ=2
|పురోగతి=X
|పుటలు=&lt;pagelist /&gt;
|సంపుటాలు=
|వ్యాఖ్యలు=
|వెడల్పు=
|సిఎస్ఎస్=
|పేజీ మొదటి వరుస=
|పేజీ చివరివరుస=
}}</text>
      <sha1>9kqzssfhbv6im9ge5tjgllmuc5a60gh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శశిరేఖాపరిణయము.pdf/58</title>
    <ns>104</ns>
    <id>214434</id>
    <revision>
      <id>560159</id>
      <timestamp>2026-06-18T10:41:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vandanapu Saidhiraj</username>
        <id>7301</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>560159</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5325" sha1="tlnmw9uwbl1fd2ae5e3ihpfg30ln4ny" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Vandanapu Saidhiraj&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{Telugu poem|type= |lines=&lt;poem&gt;మ్రొక్కి సిగ్గున శశిరేఖ మోము వంచి, గుట్టుతనమునఁ దనకుఁ దా నిట్టులనియె.&lt;/poem&gt;}}
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;ఎక్కడ ద్వారక నగరం, బెక్కడ యీవిపినభూమి యేగూర్కిడుటల్
యెక్కడ మేల్కొను టెక్కడ, నిక్కము యిది చిత్రమంచు నెమ్మది సెంచున్.&lt;/poem&gt;}}
{{Telugu poem|type=వ.|lines=&lt;poem&gt;ఇట్లు తలంచి మఱియును.&lt;/poem&gt;|ref=116}}
{{Telugu poem|type=సీ.|lines=&lt;poem&gt;ఎవ్వరు ననుఁ దెచ్చి రివ్వనభూమికి సంతపుణ్యాత్తులో యెంచిచూడ
మునినారదునిమాట ముంగొంగు మూటగాఁ దలంచి యాతనకేను దండమిడుదు
నశఁడు చెప్పినమాడ్కి నభిమన్యుఁ గనుఁగొంటి నానోము ఫలియించె నలినగర్భు
వ్రాఁత ధారుణియందు వ్యర్థంబు దనుపలుకులు దప్పునే తలఁచి చూడ&lt;/poem&gt;}}
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;నర్దమునఁ దోఁచులిబ్బిచెయ్యబ్బినట్లు, విపినభూముల కేఁగినవిజయసూను
సురుచిరం బైనరూపంబుఁ జూడఁగలి గెఁ, బుడమినేఁజేయుసుకృతంబుఁబొగడపలదె.&lt;/poem&gt;}}
{{Telugu poem|type=వ.|lines=&lt;poem&gt;ఆని యిట్లు తలంచుచు ముసిముసినగవుతో లజ్జానన యై యూరకున్నకోడలిం జూచి సుభద్ర యిట్లనియె.&lt;/poem&gt;|ref=118}} 
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;ఇలుఁ బాసి వచ్చినా నని, తలఁపకు నీ బావ భీమతనయుం డుండే
నిలయము మనయి ల్లనుకో, బలభద్రతనూజ వలదు పలుసంశయముల్.&lt;/poem&gt;|ref=119}}
{{Telugu poem|type=ప.|lines=&lt;poem&gt;అని సుభద్ర వెండియు నిట్లనియె.&lt;/poem&gt;|ref=120}}
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;ఇంచుక శంకింపక రా,త్రించరుఁ డట కేగుదెంచి ధీరాత్మకుఁ డై
మంచముతో నిటు దెచ్చెను, పంచాననమధ్య నిన్ను ఫాల్గునికొఱకై.&lt;/poem&gt;|ref=121}}
{{Telugu poem|type=వ.|lines=&lt;poem&gt;అనీ చెప్పి మఱియును,&lt;/poem&gt;|ref=122}}
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;కూరిమి గలతలిదండ్రులు, లేరని చింతింపపలదు లేమా యెల్లుం
డూరికిఁ బోదము నీకున్, గోరికగలవిధముఁ దెల్పు కొంకక నాతోన్.&lt;/poem&gt;|ref=123}}
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;అని యివ్విధమునఁ బల్కిన, ఘనవేణి సుభద్ర మోముఁ గని ముద మలరన్
వనజారిరేఖ యెంతో, వినయంబున నిట్టు లనియె వ్రీడానన యై.&lt;/poem&gt;|ref=124}}
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;బొత్తిగ బాల్యంబున నా,చిత్తము నీసుతునియందుఁ జేర్చినదానన్ 
జీతము లే దెవ్వరిపై, నత్తా యిది నిశ్చయంబు హరితో డనినన్.&lt;/poem&gt;|ref=125}}
{{Telugu poem|type=తే.|lines=&lt;poem&gt;వినియు ముదమంది యావేళ విజయువల్ని, కోడలిగుణంబు లగ్గించి కొడుకుః గాంచి
రాత్రి రాజుకు రోహిణీ రతికి మదనుఁ, డొప్పి నటువలె వీరికి నొప్పె ననుచు.&lt;/poem&gt;|ref=126}}
{{Telugu poem|type=వ.|lines=&lt;poem&gt;సుభద్ర తనకొడుకు కోడలికిం గలశృంగారంబు మనంబున నెన్నుచుండె నని వైశం
పాయనుండు జనమేజయునితో మఱియు నిట్లనియె.&lt;/poem&gt;|ref=127}}
{{Telugu poem|type=తే.|lines=&lt;poem&gt;ఇందురేఖకు నభిమన్యునందుఁ గలుగు, మోహ మేమని చెప్పు దాముద్దుగుమ్మ
జననిజనకులఁ దమ్మల సఖులనైనఁ, దలఁప దించుక మదిలోన ధరణినాధ.&lt;/poem&gt;|ref=128}}
{{Telugu poem|type=వ.|lines=&lt;poem&gt;అట్టిసమయంబున ఘటోత్కచుం డక్కడ.&lt;/poem&gt;|ref=129}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>tlnmw9uwbl1fd2ae5e3ihpfg30ln4ny</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:ఆంధ్రులెవరు?.pdf/23</title>
    <ns>104</ns>
    <id>214435</id>
    <revision>
      <id>560164</id>
      <timestamp>2026-06-18T11:35:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vihuu18</username>
        <id>7318</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>560164</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4082" sha1="7k8ad4socdeg71z3cvc6jkyz5iu8n7u" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Vihuu18&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;తాము నిత్యము సర్మించుచుండిన సృష్ట్యాదికాలగణనమునైనను స్మరణలోనికి దెచ్చుకొనకుండుట శోచనీయము-&lt;br&gt;

{{gap}}“అంధ్ర”జాతి శాపోపహతులైన విశ్వామిత్రుని సంతానము కలిసిపోయిన బాహ్యజాతి. “ఆంధ్రజాతి” చాతుర్వర్ణ్యములతో కూడి వైదికధర్మములతో నలరారుచుండిన స్వచ్ఛమైన ఆర్యజాతి. యీ రెంటికిని పోలిక యేమియు లేదు.&lt;br&gt;

{{gap}}పాశ్చాత్యులు గొప్ప ప్రతాపముగలిగి కొండదొంగలుగా నుండి చుట్టుప్రక్కలనుండు దేశములను దోచుకొనుచు, దేశమును కొల్లగొట్టుచు, సముద్రముమీద పోవుచుండిన వర్తకపుటోడలను పట్టుకొని అందలి వర్తకులను ప్రయాణీకులను హింసించి వారి సరకులను సొత్తులను దోచుకొనుచు అతి సాహసకార్యము లొనర్చిన ఓడదొంగలను (pirates) తమ వంశపు మూలపురుషులుగా చెప్పుకొనుటకు గర్వపడుచుందురు. వారు పశుప్రాయులైన మోటుజాతినుండి క్రమక్రమముగా పరిణామమునుబొంది అనేక సాంకర్యములతో గూడి నేటికీవిధముగా తయారైరి. అందువలన భారతీయుల సాంప్రదాయముకూడ నటులనే యుండవచ్చునని యూహించి అనాగరిక కొండజాతీయులై నీచ సాంప్రదాయులతో కలిసి బాహ్యజాతిగా మారిపోయిన “అంధ్రజాతి” వారలే ఆంధ్రదేశమున వ్యాపించిరని వ్రాయ సాహసించిరి. ఆర్యులు పరమాత్మనుండి క్రమక్రమముగా స్థూలరూపమును బొంది అనంత జ్ఞానరాశినుండి వేరుపడి స్వర్గలోకమునుండి మానవలోకమైన యీ భూలోకమున కవతరించి శమదమాది సద్గుణములతో నలరారెడి జ్ఞానమూర్తులని వారికెట్లు తెలియును? ఆర్యాఃఅనగా ఈశ్వరపుత్రాః అని యాస్కాచార్యులు అయిదువేల సం॥రముల క్రిందట తమ ఋగ్వేద భాష్యములోను, శ్రీ విద్యారణ్యస్వామి ఆరువందల సం॥రముల క్రింద తాము వ్రాసిన వేద భాష్యములోను వ్రాసియుండిరి. ఆర్యులనగా “ఈశ్వర పుత్రులని అర్థము. అనగా పరమాత్మనుండి ఆవిర్భవించినవారని అర్ధము. అట్టి మహానుభావుల సంతానమయ్యును కించిత్కాల ముదరపోషణార్ధ మభ్యసింపబడిన హూణ విద్యాభ్యాసమున తమ స్వరూపమును తాము&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>7k8ad4socdeg71z3cvc6jkyz5iu8n7u</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>