వికీసోర్స్ tewikisource https://te.wikisource.org/wiki/%E0%B0%AE%E0%B1%8A%E0%B0%A6%E0%B0%9F%E0%B0%BF_%E0%B0%AA%E0%B1%87%E0%B0%9C%E0%B1%80 MediaWiki 1.47.0-wmf.7 first-letter మీడియా ప్రత్యేక చర్చ వాడుకరి వాడుకరి చర్చ వికీసోర్స్ వికీసోర్స్ చర్చ దస్త్రం దస్త్రంపై చర్చ మీడియావికీ మీడియావికీ చర్చ మూస మూస చర్చ సహాయం సహాయం చర్చ వర్గం వర్గం చర్చ ద్వారము ద్వారము చర్చ రచయిత రచయిత చర్చ పుట పుట చర్చ సూచిక సూచిక చర్చ TimedText TimedText talk మాడ్యూల్ మాడ్యూల్ చర్చ Event Event talk 0 2249 560346 251437 2026-06-19T11:22:19Z శ్రీనివాస్ బందరు 7291 /* ప్రకృతిం పురుషంచైవ */ 560346 wikitext text/x-wiki {{header3 | title = [[భగవద్గీత - తెలుగు అనువాదము]] | author = | section = {{PAGENAME}} | translation = [[అథ త్రయోదశోऽధ్యాయః |సంస్కృత శ్లోకములు]] }} __NOTOC__ ===ప్రకృతిం పురుషంచైవ=== అర్జున ఉవాచ| ప్రకృతిం పురుషం చైవ క్షేత్రం క్షేత్రజ్ఞమేవ చ| ఏతద్వేదితుమిచ్ఛామి జ్ఞానం జ్ఞేయం చ కేశవ|| 13-1 || అర్జునుడిట్లనియెను: హే కేశవా! ప్రకృతియననేమి? పురుషుడెవ్వడు? క్షేత్రమనగానేమి? క్షేత్రజ్ఞుడెవ్వడు? జ్ఞానమనగానేమి? జ్ఞేయస్వరూపమెట్టిది? వీటిని గూర్చి తెలియగోరుచున్నాను. ===ఇదం శరీరం కౌన్తేయ=== శ్రీ భగవానుడిట్లనియెను: ఓ అర్జునా! ఈ దేహము క్షేత్రమని చెప్పబడుచున్నది. ఈ క్షేత్ర ధర్మము నెవడెరుంగునో వానిని క్షేత్రజ్ఞుడని ఈ విషయమును తెలిసినవారు చెప్పుదురు. ===క్షేత్రజ్ఞం చాపి మాం విద్ధి=== మరియు ఓ అర్జునా! సర్వదేహములందుండెడి క్షేత్రజ్ఞుడైన జీవుని నన్నుగా ఎరుగుము. ఇట్లు క్షేత్రక్షేత్రజ్ఞులగూర్చి తెలిసికొనెడి జ్ఞానమే నిజమైన జ్ఞానమని నా మతము. ===తత్క్షేత్రం యచ్చ యాదృక్చ=== ఆ క్షేత్రమేదియో, ఎటువంటిదో, ఎట్టి వికారము కలదియో, దేనివలన బుట్టినదో, ఆ క్షేత్రజ్ఞుడెవ్వడో, ఎట్టి ప్రభావము గలవాడో ఆ సంగతిని సంగ్రహముగా నాద్వారా వినుము. ===ఋషిభిర్బహుధా గీతం=== ఈ క్షేత్రక్షేత్రజ్ఞ విషయము మహర్షుల చేత అనేక విధాలుగా వివరింపబడినది. పెక్కు శాఖలు కలిగిన వేదాలలో ఇది పలు విధములుగా విభజించి నిరూపించబడినది. బ్రహ్మసూత్ర పదాలు దీనిని గురించి హేతు బద్ధంగా నిశ్చయించి చెప్పాయి. ===మహాభూతాన్యహంకారో=== మహాభూతాలు(ఐదు)అహంకారము, బుద్ధి, అవ్యక్తము(అష్టవిధ ప్రకృతి), ఇంద్రియాలు పది, మనస్సు, ఇంద్రియ గోచరవిషయాలు ఐదూ(మొత్తం 24క్షేత్రాలు) ===ఇచ్ఛా ద్వేషః సుఖం దుఃఖం=== ఇచ్చ, ద్వేషం, సుఖఅం, దుఃఖం, శరీరం, చేతనత్వం, పట్టుదల ఇవి వికారాలతో కూడిన క్షేత్రం అని సంగ్రహంగా చెప్పడమైంది. ===అమానిత్వమదమ్భిత్వమహింసా=== తనని తాను పొగడక పోవడం, ఢంభము లేకుండా ఉండడమూ, అహింసా, ఓర్పూ, నిజాయితీ, గురు శుశ్రూష, శుచిత్వమూ, స్తిరత్వమూ, ఆత్మనిగ్రహమూ. ===ఇన్ద్రియార్థేషు వైరాగ్యమనహంకార=== ఇంద్రియ విషయాలలో వైరాగ్యమూ అహంకారము లేకపోవడము , పుట్టుకలో, చావులో, ముసలితనంలో, రోగంలో, దుఃఖాన్ని, దోషాన్ని నిత్యమూ చూడటమూ, ===అసక్తిరనభిష్వఙ్గః=== ఆసక్త భావము లేకపోవడము, పుత్రులు-భార్య గృహము మొదలైన వాటితోతాధాత్మ్యము చెందక పోవడము, ఇష్టాలు ప్రాప్తించినా, ఇష్టం కానిది ప్రాప్తించినా మనస్సుని సమస్థితిలో ఉంచుకోవడమూ, ===మయి చానన్యయోగేన=== ఇంకా, నాలోఅనన్య యోగంతో ఉండే వ్యభిచరించని భక్తీ, ఏకాంతంలో గడపడమూ, జనసమర్ధంలో అభిరుచి లేకపోవడమూ, ===అధ్యాత్మజ్ఞాననిత్యత్వం=== 19.నిత్యమూ ఆధ్యాత్మ జ్ఞానము ఉండడమూ, 20.తత్వ జ్ఞానము యొక్క లక్ష్యాన్ని దర్శించడము జ్ఞానమని చెప్పబడింది. దానికి భిన్నమైనది అంతా అజ్ఞానము. ===జ్ఞేయం యత్తత్ప్రవక్ష్యామి=== దేనిని తెలుసుకోవడము వలన జీవుడు అమృతత్వాన్ని పొందుతాడో ఆ జ్ఞేయ వస్తువుని గురించి చెబుతాను. అది లేనిది పరబ్రహ్మము. అది సత్తు కాదని, అసత్తు కాదని చెప్పబడుతుంది. ===సర్వతః పాణిపాదం=== దానికి అంతటా చేతులు, కాళ్ళూ, కళ్ళు, తలలూ, నోళ్ళు, చెవులు ఉండి, అది లోకంలో సర్వాన్ని ఆవరించి ఉంటుంది. ===సర్వేన్ద్రియగుణాభాసం=== అపర బ్రహ్మము ఇంద్రియాల లక్షణాల ద్వారా ప్రకాశించేది, ఏ ఇంద్రియాలు తనలో లేనిది, దేనిని అంటకుండానే అన్నింటినీ భరించేది, గుణ హీనమైనా కూడా గుణాలను భోగించేది. ===బహిరన్తశ్చ భూతానామచరం=== అది(జ్ఞేయము)జీవుళ్ళకు బయటా, లోపలా ఉండేది, కదిలేది కదలనిది కూడా ఐనా, సూక్ష్మము ఐనందువలన తెలియబడదు. (అవిద్వాంసులకు)దూరంగానూ, విద్వాంసులకు దగ్గరగాను ఉన్నది. ===అవిభక్తం చ భూతేషు === ఆ పరబ్రహ్మము విభాగములు లేనిదైనా, జీవుళ్ళలో విభజింపబడి నట్లుగానూ, జీవులను భరించేది, సృష్టి సంహారాలను చేసేదిగా తెలియాలి. ===జ్యోతిషామపి తజ్జ్యోతిస్తమసః === వెలుగలకు వెలుగది. (అజ్ఞానమనే)చీకటికి ఆవల ఉన్నదని చెప్పబడుతుంది. అదే జ్ఞానమూ, జ్ఞేయమూ, జ్ఞాన గమ్యమూ అందరి హృదయాలలో సిద్ధించి ఉన్నది. ===ఇతి క్షేత్రం తథా జ్ఞానం=== క్షేత్రం, జ్ఞానం, జ్ఞేయం సంగ్రహంగా చెప్పబడినాయి. నా భక్తుడు దీనిని తెలుసుకొని నాభావాన్ని(మోక్షాన్ని) పొందుతాడు. ===ప్రకృతిం పురుషం చైవ=== ప్రకృతి పురుషులిద్దరూ అనాది అని తెలుసుకో. వికారాలూ, గుణాలూ ప్రకృతి నుండి పుట్టాయని తెలుసుకో. ===కార్యకరణకర్తృత్వే=== కార్యకార్యాల తయారీకి ప్రకృతి కారణము అని చెప్పబడుతుంది. సుఖదుఃఖాల అనుభవాలకు కర్త పురుషుడని చెప్పబడతాడు. ===పురుషః ప్రకృతిస్థో హి === ప్రకృతిలో నిలిచిన పురుషుడు ఆ ప్రకృతి నుండి పుట్టిన గుణాలను అనుభవిస్తాడు. గుణాలతో అతడి సంయోగమే అతడు మంచీ, చెడు జన్మలెత్తడానికి కారణము. ===ఉపద్రష్టానుమన్తా చ భర్తా=== ఈ శరీరంలో పరమ పురుషుడు సాక్షి అనీ, అనుమతించేవాడనీ, భరించేవాడనీ, భోగించేవాడనీ, మహేశ్వరుడనీ పరమాత్మ అనీ చెప్పబడుతున్నాడు. ===య ఏవం వేత్తి పురుషం=== పూర్వము చెప్పిన విధంగా పురుషుణ్ణీ, గుణాలతో సహా ప్రకృతినీ ఎవరు తెలుసుకుంటారో, అతడు ఎలా ప్రవర్తించినా తిరిగి పుట్టడు. ===ధ్యానేనాత్మని పశ్యన్తి=== కొందరు ధ్యానము ద్వారా తమలోనే తమ ఆత్మని ఆత్మ ద్వారా చూస్తారు. కొందరు జ్ఞాన యోగము ద్వారాను, మరి కొందరు కర్మ యోగము ద్వారాను ఆత్మను చూస్తారు. ===అన్యే త్వేవమజానన్తః=== ఈ ప్రకారంగా తెలుసుకోలేని వారు కూడా అన్యుల ద్వారా విని, అలా విన్న దానిపై గురి ఉంచిన వారు కూడా సంసారాన్ని తప్పక తరిస్తారు. ===యావత్సంజాయతే=== భరతశ్రేష్టుడా ! స్థావర జంగమ రూపమగు ప్రాణికోటి ఏదైతే ఉందో అది క్షేత్ర క్షేత్రజ్ఞుల కలయిక వలననే పుడుతుందని తెలుసుకో. ===సమం సర్వేషు భూతేషు=== నశించిపోయే వాటిలో నశించని తత్వముగా, అన్ని భూతాలలో సమంగా ఉన్నపరమేశ్వరుణ్ణి సమంగా చూసిన వాడే, నిజమైన దృష్టి కలవాడు. ===సమం పశ్యన్హి సర్వత్ర=== సర్వత్ర సమంగా ఉన్న ఈశ్వరుణ్ణి సమంగా చూసిన వాడే, తనని తాను హింసించుకోనివాడు. అతడు దానివలన పరమ గతిని చేరుకుంటాడు. ===ప్రకృత్యైవ చ కర్మాణి క్రియమాణాని=== అన్ని విధాలైన కర్మలు ప్రకృతివలననే జరుగుతున్నాయని, ఆత్మ ఏమీ చెయ్యదనీ తెలిసినవాడే నిజమైన చూపు కలవాడు. ===యదా భూతపృథగ్భావమేకస్థమనుపశ్యతి=== ఎప్పుడైతే(మానవుడు)వేరు వేరుగా కనిపించే ప్రాణికోటి ఏకత్వము మీద ఆధారపడి ఉన్నదని, అక్కడినుండే విస్తరించిందని నిరంతరము చూడగలుగుతాడో అప్పుడు బ్రహ్మాన్ని పొందుతాడు. ===అనాదిత్వాన్నిర్గుణత్వాత్పరమాత్మాయమవ్యయః=== ఆది లేని వాడు నిర్గుణుడు కనుక, ఈ పరమాత్మ అవ్యయుడు. కౌంతేయా! శరీరంలో ఉన్నా అతడు కర్మ చెయ్యడు. ఆ కర్మ ఫలంతో మలినపడడు. ===యథా సర్వగతం సౌక్ష్మ్యాదాకాశం=== ఎలాగైతే అంతటా వ్యాపించి ఉన్న ఆకాశం సూక్ష్మ తత్వం వలన దేనిచేతా అంటబడదో, అలాగే దేహమంతటా వ్యాపించి ఉన్న ఆత్మ అంటబడదు. ===యథా ప్రకాశయత్యేకః కృత్స్నం=== ఓ భారతా! ఎలాగైతే సూర్యుడు ఒక్కడే ఈ యావత్తు లోకాన్ని ప్రకాశింప చేస్తాడో, అలాగే ఈ యావత్తు క్షేత్రాన్ని క్షేత్రధారి ఒక్కడే ప్రశింప చేస్తాడు. ===క్షేత్రక్షేత్రజ్ఞయోరేవమన్తరం=== ఈ ప్రకారంగా క్షేత్రక్షేత్రజ్ఞుల భేదాన్ని, భూత ప్రకృతి నుండి మోక్షం పొందే పద్ధతిని జ్ఞాన దృష్టితో ఎవరు తెలుసుకుంటారో వాళ్ళు పరమ పదాన్ని చేరుకుంటారు. {{header3 | title = [[భగవద్గీత - తెలుగు అనువాదము]] | author = | section = | translation = [[అథ త్రయోదశోऽధ్యాయః |సంస్కృత శ్లోకములు]] }} {{భగవద్గీత}} mr9xf50acdd0l916sgd6qo8dky64er0 560348 560346 2026-06-19T11:23:53Z శ్రీనివాస్ బందరు 7291 /* ఇదం శరీరం కౌన్తేయ */ 560348 wikitext text/x-wiki {{header3 | title = [[భగవద్గీత - తెలుగు అనువాదము]] | author = | section = {{PAGENAME}} | translation = [[అథ త్రయోదశోऽధ్యాయః |సంస్కృత శ్లోకములు]] }} __NOTOC__ ===ప్రకృతిం పురుషంచైవ=== అర్జున ఉవాచ| ప్రకృతిం పురుషం చైవ క్షేత్రం క్షేత్రజ్ఞమేవ చ| ఏతద్వేదితుమిచ్ఛామి జ్ఞానం జ్ఞేయం చ కేశవ|| 13-1 || అర్జునుడిట్లనియెను: హే కేశవా! ప్రకృతియననేమి? పురుషుడెవ్వడు? క్షేత్రమనగానేమి? క్షేత్రజ్ఞుడెవ్వడు? జ్ఞానమనగానేమి? జ్ఞేయస్వరూపమెట్టిది? వీటిని గూర్చి తెలియగోరుచున్నాను. ===ఇదం శరీరం కౌన్తేయ=== శ్రీభగవానువాచ| ఇదం శరీరం కౌన్తేయ క్షేత్రమిత్యభిధీయతే| ఏతద్యో వేత్తి తం ప్రాహుః క్షేత్రజ్ఞ ఇతి తద్విదః|| 13-2 || శ్రీ భగవానుడిట్లనియెను: ఓ అర్జునా! ఈ దేహము క్షేత్రమని చెప్పబడుచున్నది. ఈ క్షేత్ర ధర్మము నెవడెరుంగునో వానిని క్షేత్రజ్ఞుడని ఈ విషయమును తెలిసినవారు చెప్పుదురు. ===క్షేత్రజ్ఞం చాపి మాం విద్ధి=== మరియు ఓ అర్జునా! సర్వదేహములందుండెడి క్షేత్రజ్ఞుడైన జీవుని నన్నుగా ఎరుగుము. ఇట్లు క్షేత్రక్షేత్రజ్ఞులగూర్చి తెలిసికొనెడి జ్ఞానమే నిజమైన జ్ఞానమని నా మతము. ===తత్క్షేత్రం యచ్చ యాదృక్చ=== ఆ క్షేత్రమేదియో, ఎటువంటిదో, ఎట్టి వికారము కలదియో, దేనివలన బుట్టినదో, ఆ క్షేత్రజ్ఞుడెవ్వడో, ఎట్టి ప్రభావము గలవాడో ఆ సంగతిని సంగ్రహముగా నాద్వారా వినుము. ===ఋషిభిర్బహుధా గీతం=== ఈ క్షేత్రక్షేత్రజ్ఞ విషయము మహర్షుల చేత అనేక విధాలుగా వివరింపబడినది. పెక్కు శాఖలు కలిగిన వేదాలలో ఇది పలు విధములుగా విభజించి నిరూపించబడినది. బ్రహ్మసూత్ర పదాలు దీనిని గురించి హేతు బద్ధంగా నిశ్చయించి చెప్పాయి. ===మహాభూతాన్యహంకారో=== మహాభూతాలు(ఐదు)అహంకారము, బుద్ధి, అవ్యక్తము(అష్టవిధ ప్రకృతి), ఇంద్రియాలు పది, మనస్సు, ఇంద్రియ గోచరవిషయాలు ఐదూ(మొత్తం 24క్షేత్రాలు) ===ఇచ్ఛా ద్వేషః సుఖం దుఃఖం=== ఇచ్చ, ద్వేషం, సుఖఅం, దుఃఖం, శరీరం, చేతనత్వం, పట్టుదల ఇవి వికారాలతో కూడిన క్షేత్రం అని సంగ్రహంగా చెప్పడమైంది. ===అమానిత్వమదమ్భిత్వమహింసా=== తనని తాను పొగడక పోవడం, ఢంభము లేకుండా ఉండడమూ, అహింసా, ఓర్పూ, నిజాయితీ, గురు శుశ్రూష, శుచిత్వమూ, స్తిరత్వమూ, ఆత్మనిగ్రహమూ. ===ఇన్ద్రియార్థేషు వైరాగ్యమనహంకార=== ఇంద్రియ విషయాలలో వైరాగ్యమూ అహంకారము లేకపోవడము , పుట్టుకలో, చావులో, ముసలితనంలో, రోగంలో, దుఃఖాన్ని, దోషాన్ని నిత్యమూ చూడటమూ, ===అసక్తిరనభిష్వఙ్గః=== ఆసక్త భావము లేకపోవడము, పుత్రులు-భార్య గృహము మొదలైన వాటితోతాధాత్మ్యము చెందక పోవడము, ఇష్టాలు ప్రాప్తించినా, ఇష్టం కానిది ప్రాప్తించినా మనస్సుని సమస్థితిలో ఉంచుకోవడమూ, ===మయి చానన్యయోగేన=== ఇంకా, నాలోఅనన్య యోగంతో ఉండే వ్యభిచరించని భక్తీ, ఏకాంతంలో గడపడమూ, జనసమర్ధంలో అభిరుచి లేకపోవడమూ, ===అధ్యాత్మజ్ఞాననిత్యత్వం=== 19.నిత్యమూ ఆధ్యాత్మ జ్ఞానము ఉండడమూ, 20.తత్వ జ్ఞానము యొక్క లక్ష్యాన్ని దర్శించడము జ్ఞానమని చెప్పబడింది. దానికి భిన్నమైనది అంతా అజ్ఞానము. ===జ్ఞేయం యత్తత్ప్రవక్ష్యామి=== దేనిని తెలుసుకోవడము వలన జీవుడు అమృతత్వాన్ని పొందుతాడో ఆ జ్ఞేయ వస్తువుని గురించి చెబుతాను. అది లేనిది పరబ్రహ్మము. అది సత్తు కాదని, అసత్తు కాదని చెప్పబడుతుంది. ===సర్వతః పాణిపాదం=== దానికి అంతటా చేతులు, కాళ్ళూ, కళ్ళు, తలలూ, నోళ్ళు, చెవులు ఉండి, అది లోకంలో సర్వాన్ని ఆవరించి ఉంటుంది. ===సర్వేన్ద్రియగుణాభాసం=== అపర బ్రహ్మము ఇంద్రియాల లక్షణాల ద్వారా ప్రకాశించేది, ఏ ఇంద్రియాలు తనలో లేనిది, దేనిని అంటకుండానే అన్నింటినీ భరించేది, గుణ హీనమైనా కూడా గుణాలను భోగించేది. ===బహిరన్తశ్చ భూతానామచరం=== అది(జ్ఞేయము)జీవుళ్ళకు బయటా, లోపలా ఉండేది, కదిలేది కదలనిది కూడా ఐనా, సూక్ష్మము ఐనందువలన తెలియబడదు. (అవిద్వాంసులకు)దూరంగానూ, విద్వాంసులకు దగ్గరగాను ఉన్నది. ===అవిభక్తం చ భూతేషు === ఆ పరబ్రహ్మము విభాగములు లేనిదైనా, జీవుళ్ళలో విభజింపబడి నట్లుగానూ, జీవులను భరించేది, సృష్టి సంహారాలను చేసేదిగా తెలియాలి. ===జ్యోతిషామపి తజ్జ్యోతిస్తమసః === వెలుగలకు వెలుగది. (అజ్ఞానమనే)చీకటికి ఆవల ఉన్నదని చెప్పబడుతుంది. అదే జ్ఞానమూ, జ్ఞేయమూ, జ్ఞాన గమ్యమూ అందరి హృదయాలలో సిద్ధించి ఉన్నది. ===ఇతి క్షేత్రం తథా జ్ఞానం=== క్షేత్రం, జ్ఞానం, జ్ఞేయం సంగ్రహంగా చెప్పబడినాయి. నా భక్తుడు దీనిని తెలుసుకొని నాభావాన్ని(మోక్షాన్ని) పొందుతాడు. ===ప్రకృతిం పురుషం చైవ=== ప్రకృతి పురుషులిద్దరూ అనాది అని తెలుసుకో. వికారాలూ, గుణాలూ ప్రకృతి నుండి పుట్టాయని తెలుసుకో. ===కార్యకరణకర్తృత్వే=== కార్యకార్యాల తయారీకి ప్రకృతి కారణము అని చెప్పబడుతుంది. సుఖదుఃఖాల అనుభవాలకు కర్త పురుషుడని చెప్పబడతాడు. ===పురుషః ప్రకృతిస్థో హి === ప్రకృతిలో నిలిచిన పురుషుడు ఆ ప్రకృతి నుండి పుట్టిన గుణాలను అనుభవిస్తాడు. గుణాలతో అతడి సంయోగమే అతడు మంచీ, చెడు జన్మలెత్తడానికి కారణము. ===ఉపద్రష్టానుమన్తా చ భర్తా=== ఈ శరీరంలో పరమ పురుషుడు సాక్షి అనీ, అనుమతించేవాడనీ, భరించేవాడనీ, భోగించేవాడనీ, మహేశ్వరుడనీ పరమాత్మ అనీ చెప్పబడుతున్నాడు. ===య ఏవం వేత్తి పురుషం=== పూర్వము చెప్పిన విధంగా పురుషుణ్ణీ, గుణాలతో సహా ప్రకృతినీ ఎవరు తెలుసుకుంటారో, అతడు ఎలా ప్రవర్తించినా తిరిగి పుట్టడు. ===ధ్యానేనాత్మని పశ్యన్తి=== కొందరు ధ్యానము ద్వారా తమలోనే తమ ఆత్మని ఆత్మ ద్వారా చూస్తారు. కొందరు జ్ఞాన యోగము ద్వారాను, మరి కొందరు కర్మ యోగము ద్వారాను ఆత్మను చూస్తారు. ===అన్యే త్వేవమజానన్తః=== ఈ ప్రకారంగా తెలుసుకోలేని వారు కూడా అన్యుల ద్వారా విని, అలా విన్న దానిపై గురి ఉంచిన వారు కూడా సంసారాన్ని తప్పక తరిస్తారు. ===యావత్సంజాయతే=== భరతశ్రేష్టుడా ! స్థావర జంగమ రూపమగు ప్రాణికోటి ఏదైతే ఉందో అది క్షేత్ర క్షేత్రజ్ఞుల కలయిక వలననే పుడుతుందని తెలుసుకో. ===సమం సర్వేషు భూతేషు=== నశించిపోయే వాటిలో నశించని తత్వముగా, అన్ని భూతాలలో సమంగా ఉన్నపరమేశ్వరుణ్ణి సమంగా చూసిన వాడే, నిజమైన దృష్టి కలవాడు. ===సమం పశ్యన్హి సర్వత్ర=== సర్వత్ర సమంగా ఉన్న ఈశ్వరుణ్ణి సమంగా చూసిన వాడే, తనని తాను హింసించుకోనివాడు. అతడు దానివలన పరమ గతిని చేరుకుంటాడు. ===ప్రకృత్యైవ చ కర్మాణి క్రియమాణాని=== అన్ని విధాలైన కర్మలు ప్రకృతివలననే జరుగుతున్నాయని, ఆత్మ ఏమీ చెయ్యదనీ తెలిసినవాడే నిజమైన చూపు కలవాడు. ===యదా భూతపృథగ్భావమేకస్థమనుపశ్యతి=== ఎప్పుడైతే(మానవుడు)వేరు వేరుగా కనిపించే ప్రాణికోటి ఏకత్వము మీద ఆధారపడి ఉన్నదని, అక్కడినుండే విస్తరించిందని నిరంతరము చూడగలుగుతాడో అప్పుడు బ్రహ్మాన్ని పొందుతాడు. ===అనాదిత్వాన్నిర్గుణత్వాత్పరమాత్మాయమవ్యయః=== ఆది లేని వాడు నిర్గుణుడు కనుక, ఈ పరమాత్మ అవ్యయుడు. కౌంతేయా! శరీరంలో ఉన్నా అతడు కర్మ చెయ్యడు. ఆ కర్మ ఫలంతో మలినపడడు. ===యథా సర్వగతం సౌక్ష్మ్యాదాకాశం=== ఎలాగైతే అంతటా వ్యాపించి ఉన్న ఆకాశం సూక్ష్మ తత్వం వలన దేనిచేతా అంటబడదో, అలాగే దేహమంతటా వ్యాపించి ఉన్న ఆత్మ అంటబడదు. ===యథా ప్రకాశయత్యేకః కృత్స్నం=== ఓ భారతా! ఎలాగైతే సూర్యుడు ఒక్కడే ఈ యావత్తు లోకాన్ని ప్రకాశింప చేస్తాడో, అలాగే ఈ యావత్తు క్షేత్రాన్ని క్షేత్రధారి ఒక్కడే ప్రశింప చేస్తాడు. ===క్షేత్రక్షేత్రజ్ఞయోరేవమన్తరం=== ఈ ప్రకారంగా క్షేత్రక్షేత్రజ్ఞుల భేదాన్ని, భూత ప్రకృతి నుండి మోక్షం పొందే పద్ధతిని జ్ఞాన దృష్టితో ఎవరు తెలుసుకుంటారో వాళ్ళు పరమ పదాన్ని చేరుకుంటారు. {{header3 | title = [[భగవద్గీత - తెలుగు అనువాదము]] | author = | section = | translation = [[అథ త్రయోదశోऽధ్యాయః |సంస్కృత శ్లోకములు]] }} {{భగవద్గీత}} 660x1zrmjlao6twaqn4151ih8cansad 4 5373 560261 559189 2026-06-19T06:00:52Z Arjunaraoc 364 /* ప్రాచీన ఫాంట్ "౯" ౝ */ సమాధానం 560261 wikitext text/x-wiki {{రచ్చబండ}} {| class="wikitable floatright" width="10%" ||{{పాత చర్చల పెట్టె |[[/పాత చర్చ 1| ..1]] [[/పాత చర్చ 2| ..2]] [[/పాత చర్చ 3| ..3]] [[/పాత చర్చ 4| ..4]] [[/పాత చర్చ 5| ..5]] [[/పాత చర్చ 6| ..6]] [[/పాత చర్చ 7| ..7]] [[/పాత చర్చ 8| ..8]] [[/పాత చర్చ 9| ..9]] [[/పాత చర్చ 10| ..10]][[/పాత చర్చ 11| ..11]] [[/పాత చర్చ 12| ..12]][[/పాత చర్చ 13| ..13]][[/పాత చర్చ 14| ..14]] [[/పాత చర్చ 15| ..15]] [[/పాత చర్చ 16| ..16]]|వ్యాఖ్య = పాత రచ్చబండ చర్చలు}} |- |<inputbox> type=fulltext prefix=వికీసోర్స్:రచ్చబండ break=no width=15 searchbuttonlabel=రచ్చబండ పాత నిల్వలలో వెతుకు </inputbox> |} {| class="wikitable floatright" width="20%" ||{{సహకారం_స్థితి}} |} <!-- మీ ప్రశ్నలు, సందేహాలు, వ్యాఖ్యలు ఈ గీత గిదువన రాయండి --> == Thank You for Last Year – Join Wiki Loves Ramadan 2026 == Dear Wikimedia communities, We hope you are doing well, and we wish you a happy New Year. ''Last year, we captured light. This year, we’ll capture legacy.'' In 2025, communities around the world shared the glow of Ramadan nights and the warmth of collective iftars. In 2026, ''Wiki Loves Ramadan'' is expanding, bringing more stories, more cultures, and deeper global connections across Wikimedia projects. We invite you to explore the ''Wiki Loves Ramadan 2026'' [[m:Special:MyLanguage/Wiki Loves Ramadan 2026|Meta page]] to learn how you can participate and [[m:Special:MyLanguage/Wiki Loves Ramadan 2026/Participating communities|sign up]] your community. 📷 ''Photo campaign on '' [[c:Special:MyLanguage/Commons:Wiki Loves Ramadan 2026|Wikimedia Commons]] If you have questions about the project, please refer to the FAQs: * [[m:Special:MyLanguage/Wiki Loves Ramadan/FAQ/|Meta-Wiki]] * [[c:Special:MyLanguage/Commons:Wiki Loves Ramadan/FAQ|Wikimedia Commons]] ''Early registration for updates is now open via the '''[[m:Special:RegisterForEvent/2710|Event page]]''''' ''Stay connected and receive updates:'' * [https://t.me/WikiLovesRamadan Telegram channel] * [https://lists.wikimedia.org/postorius/lists/wikilovesramadan.lists.wikimedia.org/ Mailing list] We look forward to collaborating with you and your community. '''The Wiki Loves Ramadan 2026 Organizing Team''' 19:45, 16 జనవరి 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Non-Technical_Village_Pumps_distribution_list&oldid=29879549 --> == <span lang="en" dir="ltr">Annual review of the Universal Code of Conduct and Enforcement Guidelines</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="announcement-content" /> I am writing to you to let you know the annual review period for the Universal Code of Conduct and Enforcement Guidelines is open now. You can make suggestions for changes through 9 February 2026. This is the first step of several to be taken for the annual review. [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Annual review/2026|Read more information and find a conversation to join on the UCoC page on Meta]]. The [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee]] (U4C) is a global group dedicated to providing an equitable and consistent implementation of the UCoC. This annual review was planned and implemented by the U4C. For more information and the responsibilities of the U4C, [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Charter|you may review the U4C Charter]]. Please share this information with other members in your community wherever else might be appropriate. -- In cooperation with the U4C, [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]])<section end="announcement-content" /> </div> 21:02, 19 జనవరి 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=29905753 --> == Action Required: Update templates/modules for electoral maps (Migrating from P1846 to P14226) == Hello everyone, This is a notice regarding an ongoing data migration on Wikidata that may affect your election-related templates and Lua modules (such as <code>Module:Itemgroup/list</code>). '''The Change:'''<br /> Currently, many templates pull electoral maps from Wikidata using the property [[:d:Property:P1846|P1846]], combined with the qualifier [[:d:Property:P180|P180]]: [[:d:Q19571328|Q19571328]]. We are migrating this data (across roughly 4,000 items) to a newly created, dedicated property: '''[[:d:Property:P14226|P14226]]'''. '''What You Need To Do:'''<br /> To ensure your templates and infoboxes do not break or lose their maps, please update your local code to fetch data from [[:d:Property:P14226|P14226]] instead of the old [[:d:Property:P1846|P1846]] + [[:d:Property:P180|P180]] structure. A [[m:Wikidata/Property Migration: P1846 to P14226/List|list of pages]] was generated using Wikimedia Global Search. '''Deadline:'''<br /> We are temporarily retaining the old data on [[:d:Property:P1846|P1846]] to allow for a smooth transition. However, to complete the data cleanup on Wikidata, the old [[:d:Property:P1846|P1846]] statements will be removed after '''May 1, 2026'''. Please update your modules and templates before this date to prevent any disruption to your wiki's election articles. Let us know if you have any questions or need assistance with the query logic. Thank you for your help! [[User:ZI Jony|ZI Jony]] using [[వాడుకరి:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[వాడుకరి చర్చ:MediaWiki message delivery|చర్చ]]) 17:11, 3 ఏప్రిల్ 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Non-Technical_Village_Pumps_distribution_list&oldid=29941252 --> == Invitation to join South Asian Community and the Annual Planning Discussions with WMF == "Kindly feel free to translate this text into your own language." Dear Community member, We would like to invite you all to the April edition of the South Asia Open Community Call that will focus on a discussion with the leadership of the Wikimedia Foundation on their [[:m:Wikimedia Foundation Annual Plan/2026-2027|Annual Plan (2026-2027)]]. The [[:m:Wikimedia Foundation Annual Plan|Foundation’s Annual Plan]] is a high-level roadmap for what the organisation aims to achieve in the coming year. It includes not only the foundation’s Goals, Progress, and plan but also a summary of Global Trends that impact the present and future of our movement. This is the right time for the South Asia community to participate and share their thoughts on the Wikimedia Foundation’s annual plan, helping shape it together. Share your hopes, concerns, bold ideas, and specific requests to contribute to the Foundation’s planning. Hence, the next [[:m:South Asia Open Community Call|South Asia Open Community Call]] will be hosted on the following dates/times. Please mark the same in your calendar and sign up [[:m:Event:South Asia Open Community Call, April 2026|here]]. * Platform: Google Meet * Date: 17th April, 2026 * Time: 1930-2045 IST (1400-1515 UTC) * Registration Link: [[:m:Event:South Asia Open Community Call, April 2026|here]] Note: Only those who have registered will receive the joining link. Look forward to seeing you on the call, Best, [[వాడుకరి:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[వాడుకరి చర్చ:MediaWiki message delivery|చర్చ]]) 18:41, 5 ఏప్రిల్ 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Nitesh Gill@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Nitesh_Gill/lists/Indic_VPs&oldid=29127818 --> == Request for comment (global AI policy) == <bdi lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Apologies for writing in English. {{int:Please-translate}} A [[:m:Requests for comment/Artificial intelligence policy|request for comment]] is currently being held to decide on a global AI policy. {{int:Feedback-thanks-title}} [[వాడుకరి:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[వాడుకరి చర్చ:MediaWiki message delivery|చర్చ]]) 00:58, 26 ఏప్రిల్ 2026 (UTC) </bdi> <!-- Message sent by User:Codename Noreste@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=30424282 --> == Call for Applications: TTT 2026 (Deadline Extended to 20 May) == ''<small>Apologies for writing in English. Please feel free to translate this into your language.</small>'' Hello everyone, We hope you are doing well. We would like to share that applications for the [[:m:IIITH-OKI/Train the Trainer Program/2026|Train the Trainer (TTT) 2026]] program are currently open. TTT is a capacity-building initiative aimed at supporting Wikimedians in developing training, facilitation, and leadership skills. We are happy to inform you that the scholarship application deadline has been [[:m:IIITH-OKI/Train the Trainer Program/2026/Scholarship|extended until 20 May 2026]]. We are still receiving applications and encourage interested community members, especially emerging leaders, to [https://docs.google.com/forms/d/17eq6lJNCTVBoKRqz5IdSCiYWv-eHBrYRnx1wXfncwLI/viewform?edit_requested=true&pli=1 apply]. We also request your support in sharing this opportunity within your communities and networks, so that it can reach a wider and more diverse group of participants. Thank you for your continued support. '''OKI (IIIT-H)''' [[వాడుకరి:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[వాడుకరి చర్చ:MediaWiki message delivery|చర్చ]]) 13:02, 17 మే 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Nitesh (OKI)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Nitesh_Gill/lists/Indic_VPs&oldid=30361720 --> == <span lang="en" dir="ltr">Vote now in the 2026 U4C election</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="announcement-content" /> Eligible voters are asked to participate in the 2026 [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee]] election. More information–including an eligibility check, voting process information, candidate information, and a link to the vote–are available on Meta at the [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026|2026 Election information page]]. The vote closes on 2 June 2026 at [https://zonestamp.toolforge.org/1780358400 00:00 UTC]. Please vote if your account is eligible. Results will be available by 14 June 2026. -- In cooperation with the U4C,<section end="announcement-content" /> </div> [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]]) 17:15, 27 మే 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=30513860 --> == క్రాప్ టూల్ వికీసోర్స్ లో పనిచేయడం లేదు == {{ping|Arjunaraoc}} కొంచెం చూస్తారా ? [[వాడుకరి:Vjsuseela|Vjsuseela]] ([[వాడుకరి చర్చ:Vjsuseela|చర్చ]]) 13:48, 10 జూన్ 2026 (UTC) :@[[వాడుకరి:Vjsuseela|Vjsuseela]] గారు, మీడియావికీలో మార్పుల వలన ఏదో సమస్య ఏర్పడినట్లుంది. ఇటీవల మీడియావికీ మార్పులు నేను అంతగా గమనించుటలేదు కావున [[:m:Indic-TechCom/Requests#Cropimage_gadget_stopped_working_on_Telugu_Wikisource]] దగ్గర నివేదించాను. @[[వాడుకరి:Jayprakash12345|Jayprakash12345]] గారు కాని ఇతరులు కాని సహాయం చేయమని కోరాను. [[వాడుకరి:Arjunaraoc|అర్జున]] ([[వాడుకరి చర్చ:Arjunaraoc|చర్చ]]) 01:05, 11 జూన్ 2026 (UTC) ::ధన్యవాదాలు అండి. [[వాడుకరి:Vjsuseela|Vjsuseela]] ([[వాడుకరి చర్చ:Vjsuseela|చర్చ]]) 05:30, 11 జూన్ 2026 (UTC) :::@[[వాడుకరి:Vjsuseela|Vjsuseela]] గారు, @[[వాడుకరి:ZI Jony|ZI Jony]] గారి సహాయంతో సమస్య పరిష్కరించబడింది. పరిశీలించి ఇంకేమైనా సమస్యలుంటే తెలపండి. [[వాడుకరి:Arjunaraoc|అర్జున]] ([[వాడుకరి చర్చ:Arjunaraoc|చర్చ]]) 00:25, 12 జూన్ 2026 (UTC) ::::ధన్యవాదాలు అండి. చూసాను. ఇప్పుడు క్రాప్ టూల్ కనపడుతోంది. [[వాడుకరి:Vjsuseela|Vjsuseela]] ([[వాడుకరి చర్చ:Vjsuseela|చర్చ]]) 03:54, 12 జూన్ 2026 (UTC) == ప్రాచీన ఫాంట్ <s>"౯"</s> ౝ == {{ping|Arjunaraoc}} {{ping| Rajasekhar1961}} కొన్ని పుస్తకాలలో ఈ పై ఫాంట్ (౯) ఉపయోగించాలి. అంకెలలో (౯) ఉంది ఉపయోగించవచ్చా? తెలియచేయగలరు. [[వాడుకరి:Vjsuseela|Vjsuseela]] ([[వాడుకరి చర్చ:Vjsuseela|చర్చ]]) 14:04, 10 జూన్ 2026 (UTC) :@[[వాడుకరి:Vjsuseela|Vjsuseela]] గారు, ఇది తెలుగు అంకె 9. కొన్ని పాత పుస్తకాలను పాఠ్యీకరించేటప్పుడు ఇప్పడు సాధారణ వాడుకలోలేని అంకెలకు బదులు, ఇండోఅరబిక్ అంకెలనే వాడాము. కాని వాటిని అలానే వాడి, ఏదైనా సాంకేతికంగా తాత్కాలికంగా చూపించేటప్పుడు ఇండో అరబిక్ అంకెలను చూపితే బాగుంటుంది అనిపిస్తుంది. ఆ పుస్తకంపై కృషి చేసేవారితో చర్చించి నిర్ణయం తీసుకోండి. [[వాడుకరి:Arjunaraoc|అర్జున]] ([[వాడుకరి చర్చ:Arjunaraoc|చర్చ]]) 01:10, 11 జూన్ 2026 (UTC) ::అలాగే అండి. ఇది అంకెలలో సమస్య కాదండి. పాఠ్యంలో సమస్య. ఉదాహరణకి - '''వారెల్లరు౯''' [[వాడుకరి:Vjsuseela|Vjsuseela]] ([[వాడుకరి చర్చ:Vjsuseela|చర్చ]]) 05:43, 11 జూన్ 2026 (UTC) :::అది తొమ్మిది కాదండి. న్ - అక్షరం. [[వాడుకరి:దేవీప్రసాదశాస్త్రి|గరిమెళ్ళ దేవీప్రసాదశాస్త్రి]] ([[వాడుకరి చర్చ:దేవీప్రసాదశాస్త్రి|చర్చ]]) 06:46, 11 జూన్ 2026 (UTC) ::అంటే నకారపొల్లుకు బదులు న్ - అక్షరం చేర్చవచ్చునా.--[[వాడుకరి:Rajasekhar1961|Rajasekhar1961]] ([[వాడుకరి చర్చ:Rajasekhar1961|చర్చ]]) 11:15, 11 జూన్ 2026 (UTC) :::@[[వాడుకరి:Rajasekhar1961|Rajasekhar1961]], @[[వాడుకరి:Vjsuseela|Vjsuseela]], @[[వాడుకరి:దేవీప్రసాదశాస్త్రి|దేవీప్రసాదశాస్త్రి]] గార్లకు, అర్ధమైంది. నకారపొల్లుకి అంకే ౯ కి తేడా వుంది. ౯ కంటె నకారపొల్లుకి ఇంకొక ఇంకొక చిన్న అడ్డగీత అదనంగా వుంటుంది. నకారపొల్లు యూనికోడ్ లో 2020 లో చేర్చబడింది. గూగుల్ నుండి అందుబాటులో వున్న Noto Sans Telugu font లో అందుబాటులో వున్నది. అయితే నా కంప్యూటర్ (లినక్స్) లో స్థాపించిన తరువాత వికీపీడియాలో కనబడేటట్లు చేయటంలో నాకింకా సమస్యలున్నాయి. మీ విండోస్ కంప్యూటర్లలో Alt +0C5D అనగా Alt నొక్కి వుంచి సున్నా(0), C,5,D నొక్కాలి. ఈ గుర్తు సరిగా కనబడకపోతే Noto Sans Telugu Font స్థాపించుకొని ప్రయత్నించండి. దీనికి మీరు సాంకేతిక నైపుణ్యత కలిగిన వారి సహాయం తీసుకోవడం అవసరమవవచ్చు. [[వాడుకరి:Arjunaraoc|అర్జున]] ([[వాడుకరి చర్చ:Arjunaraoc|చర్చ]]) 02:09, 12 జూన్ 2026 (UTC) :::: క్రోమ్ బ్రౌజర్ లో సరిగా కనబడుతున్నది.--[[వాడుకరి:Arjunaraoc|అర్జున]] ([[వాడుకరి చర్చ:Arjunaraoc|చర్చ]]) 02:27, 12 జూన్ 2026 (UTC) :::::అలాగేనండి. ప్రయత్నం చేస్తాను. ధన్యవాదాలు. [[వాడుకరి:Vjsuseela|Vjsuseela]] ([[వాడుకరి చర్చ:Vjsuseela|చర్చ]]) 04:09, 12 జూన్ 2026 (UTC) :::::ఆగుర్తు ఇప్పుడు వాడుకలో లేదు. దానికి బదులు న్ గాని ర్ గాని (దీనికి కూడా ప్రాచీనతెలుఁగులో వాడబడింది) మార్పిడి చేయవచ్చు. [[వాడుకరి:దేవీప్రసాదశాస్త్రి|గరిమెళ్ళ దేవీప్రసాదశాస్త్రి]] ([[వాడుకరి చర్చ:దేవీప్రసాదశాస్త్రి|చర్చ]]) 05:14, 12 జూన్ 2026 (UTC) :::::Firefox లో కూడా Noto Sans Telugu fonts అన్నీ తాజాపరచినతరువాత సమస్య తీరింది. మరిన్ని వివరాలకు [https://bugzilla.mozilla.org/show_bug.cgi?id=2047062 బగ్] చూడండి. [[వాడుకరి:Arjunaraoc|అర్జున]] ([[వాడుకరి చర్చ:Arjunaraoc|చర్చ]]) 01:25, 13 జూన్ 2026 (UTC) ::::::తెవికీ ఎడిటర్ లో తెలుగు ప్రత్యేక అక్షరాల సమూహంలో సున్నకు ముందు చేర్చబడింది. వాడుకరులు ఫాంట్ ని తాజాపరచితే దీనిని చేర్చడం మరింత సులువు. [[వాడుకరి:Arjunaraoc|అర్జున]] ([[వాడుకరి చర్చ:Arjunaraoc|చర్చ]]) 06:00, 19 జూన్ 2026 (UTC) 7vvmgnkmdjxn6r2y7mffefwic90mlmm 560262 560261 2026-06-19T06:03:01Z Arjunaraoc 364 /* ప్రాచీన ఫాంట్ "౯" ౝ */ 560262 wikitext text/x-wiki {{రచ్చబండ}} {| class="wikitable floatright" width="10%" ||{{పాత చర్చల పెట్టె |[[/పాత చర్చ 1| ..1]] [[/పాత చర్చ 2| ..2]] [[/పాత చర్చ 3| ..3]] [[/పాత చర్చ 4| ..4]] [[/పాత చర్చ 5| ..5]] [[/పాత చర్చ 6| ..6]] [[/పాత చర్చ 7| ..7]] [[/పాత చర్చ 8| ..8]] [[/పాత చర్చ 9| ..9]] [[/పాత చర్చ 10| ..10]][[/పాత చర్చ 11| ..11]] [[/పాత చర్చ 12| ..12]][[/పాత చర్చ 13| ..13]][[/పాత చర్చ 14| ..14]] [[/పాత చర్చ 15| ..15]] [[/పాత చర్చ 16| ..16]]|వ్యాఖ్య = పాత రచ్చబండ చర్చలు}} |- |<inputbox> type=fulltext prefix=వికీసోర్స్:రచ్చబండ break=no width=15 searchbuttonlabel=రచ్చబండ పాత నిల్వలలో వెతుకు </inputbox> |} {| class="wikitable floatright" width="20%" ||{{సహకారం_స్థితి}} |} <!-- మీ ప్రశ్నలు, సందేహాలు, వ్యాఖ్యలు ఈ గీత గిదువన రాయండి --> == Thank You for Last Year – Join Wiki Loves Ramadan 2026 == Dear Wikimedia communities, We hope you are doing well, and we wish you a happy New Year. ''Last year, we captured light. This year, we’ll capture legacy.'' In 2025, communities around the world shared the glow of Ramadan nights and the warmth of collective iftars. In 2026, ''Wiki Loves Ramadan'' is expanding, bringing more stories, more cultures, and deeper global connections across Wikimedia projects. We invite you to explore the ''Wiki Loves Ramadan 2026'' [[m:Special:MyLanguage/Wiki Loves Ramadan 2026|Meta page]] to learn how you can participate and [[m:Special:MyLanguage/Wiki Loves Ramadan 2026/Participating communities|sign up]] your community. 📷 ''Photo campaign on '' [[c:Special:MyLanguage/Commons:Wiki Loves Ramadan 2026|Wikimedia Commons]] If you have questions about the project, please refer to the FAQs: * [[m:Special:MyLanguage/Wiki Loves Ramadan/FAQ/|Meta-Wiki]] * [[c:Special:MyLanguage/Commons:Wiki Loves Ramadan/FAQ|Wikimedia Commons]] ''Early registration for updates is now open via the '''[[m:Special:RegisterForEvent/2710|Event page]]''''' ''Stay connected and receive updates:'' * [https://t.me/WikiLovesRamadan Telegram channel] * [https://lists.wikimedia.org/postorius/lists/wikilovesramadan.lists.wikimedia.org/ Mailing list] We look forward to collaborating with you and your community. '''The Wiki Loves Ramadan 2026 Organizing Team''' 19:45, 16 జనవరి 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Non-Technical_Village_Pumps_distribution_list&oldid=29879549 --> == <span lang="en" dir="ltr">Annual review of the Universal Code of Conduct and Enforcement Guidelines</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="announcement-content" /> I am writing to you to let you know the annual review period for the Universal Code of Conduct and Enforcement Guidelines is open now. You can make suggestions for changes through 9 February 2026. This is the first step of several to be taken for the annual review. [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Annual review/2026|Read more information and find a conversation to join on the UCoC page on Meta]]. The [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee]] (U4C) is a global group dedicated to providing an equitable and consistent implementation of the UCoC. This annual review was planned and implemented by the U4C. For more information and the responsibilities of the U4C, [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Charter|you may review the U4C Charter]]. Please share this information with other members in your community wherever else might be appropriate. -- In cooperation with the U4C, [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]])<section end="announcement-content" /> </div> 21:02, 19 జనవరి 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=29905753 --> == Action Required: Update templates/modules for electoral maps (Migrating from P1846 to P14226) == Hello everyone, This is a notice regarding an ongoing data migration on Wikidata that may affect your election-related templates and Lua modules (such as <code>Module:Itemgroup/list</code>). '''The Change:'''<br /> Currently, many templates pull electoral maps from Wikidata using the property [[:d:Property:P1846|P1846]], combined with the qualifier [[:d:Property:P180|P180]]: [[:d:Q19571328|Q19571328]]. We are migrating this data (across roughly 4,000 items) to a newly created, dedicated property: '''[[:d:Property:P14226|P14226]]'''. '''What You Need To Do:'''<br /> To ensure your templates and infoboxes do not break or lose their maps, please update your local code to fetch data from [[:d:Property:P14226|P14226]] instead of the old [[:d:Property:P1846|P1846]] + [[:d:Property:P180|P180]] structure. A [[m:Wikidata/Property Migration: P1846 to P14226/List|list of pages]] was generated using Wikimedia Global Search. '''Deadline:'''<br /> We are temporarily retaining the old data on [[:d:Property:P1846|P1846]] to allow for a smooth transition. However, to complete the data cleanup on Wikidata, the old [[:d:Property:P1846|P1846]] statements will be removed after '''May 1, 2026'''. Please update your modules and templates before this date to prevent any disruption to your wiki's election articles. Let us know if you have any questions or need assistance with the query logic. Thank you for your help! [[User:ZI Jony|ZI Jony]] using [[వాడుకరి:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[వాడుకరి చర్చ:MediaWiki message delivery|చర్చ]]) 17:11, 3 ఏప్రిల్ 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Non-Technical_Village_Pumps_distribution_list&oldid=29941252 --> == Invitation to join South Asian Community and the Annual Planning Discussions with WMF == "Kindly feel free to translate this text into your own language." Dear Community member, We would like to invite you all to the April edition of the South Asia Open Community Call that will focus on a discussion with the leadership of the Wikimedia Foundation on their [[:m:Wikimedia Foundation Annual Plan/2026-2027|Annual Plan (2026-2027)]]. The [[:m:Wikimedia Foundation Annual Plan|Foundation’s Annual Plan]] is a high-level roadmap for what the organisation aims to achieve in the coming year. It includes not only the foundation’s Goals, Progress, and plan but also a summary of Global Trends that impact the present and future of our movement. This is the right time for the South Asia community to participate and share their thoughts on the Wikimedia Foundation’s annual plan, helping shape it together. Share your hopes, concerns, bold ideas, and specific requests to contribute to the Foundation’s planning. Hence, the next [[:m:South Asia Open Community Call|South Asia Open Community Call]] will be hosted on the following dates/times. Please mark the same in your calendar and sign up [[:m:Event:South Asia Open Community Call, April 2026|here]]. * Platform: Google Meet * Date: 17th April, 2026 * Time: 1930-2045 IST (1400-1515 UTC) * Registration Link: [[:m:Event:South Asia Open Community Call, April 2026|here]] Note: Only those who have registered will receive the joining link. Look forward to seeing you on the call, Best, [[వాడుకరి:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[వాడుకరి చర్చ:MediaWiki message delivery|చర్చ]]) 18:41, 5 ఏప్రిల్ 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Nitesh Gill@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Nitesh_Gill/lists/Indic_VPs&oldid=29127818 --> == Request for comment (global AI policy) == <bdi lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Apologies for writing in English. {{int:Please-translate}} A [[:m:Requests for comment/Artificial intelligence policy|request for comment]] is currently being held to decide on a global AI policy. {{int:Feedback-thanks-title}} [[వాడుకరి:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[వాడుకరి చర్చ:MediaWiki message delivery|చర్చ]]) 00:58, 26 ఏప్రిల్ 2026 (UTC) </bdi> <!-- Message sent by User:Codename Noreste@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=30424282 --> == Call for Applications: TTT 2026 (Deadline Extended to 20 May) == ''<small>Apologies for writing in English. Please feel free to translate this into your language.</small>'' Hello everyone, We hope you are doing well. We would like to share that applications for the [[:m:IIITH-OKI/Train the Trainer Program/2026|Train the Trainer (TTT) 2026]] program are currently open. TTT is a capacity-building initiative aimed at supporting Wikimedians in developing training, facilitation, and leadership skills. We are happy to inform you that the scholarship application deadline has been [[:m:IIITH-OKI/Train the Trainer Program/2026/Scholarship|extended until 20 May 2026]]. We are still receiving applications and encourage interested community members, especially emerging leaders, to [https://docs.google.com/forms/d/17eq6lJNCTVBoKRqz5IdSCiYWv-eHBrYRnx1wXfncwLI/viewform?edit_requested=true&pli=1 apply]. We also request your support in sharing this opportunity within your communities and networks, so that it can reach a wider and more diverse group of participants. Thank you for your continued support. '''OKI (IIIT-H)''' [[వాడుకరి:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[వాడుకరి చర్చ:MediaWiki message delivery|చర్చ]]) 13:02, 17 మే 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Nitesh (OKI)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Nitesh_Gill/lists/Indic_VPs&oldid=30361720 --> == <span lang="en" dir="ltr">Vote now in the 2026 U4C election</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="announcement-content" /> Eligible voters are asked to participate in the 2026 [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee]] election. More information–including an eligibility check, voting process information, candidate information, and a link to the vote–are available on Meta at the [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026|2026 Election information page]]. The vote closes on 2 June 2026 at [https://zonestamp.toolforge.org/1780358400 00:00 UTC]. Please vote if your account is eligible. Results will be available by 14 June 2026. -- In cooperation with the U4C,<section end="announcement-content" /> </div> [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]]) 17:15, 27 మే 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=30513860 --> == క్రాప్ టూల్ వికీసోర్స్ లో పనిచేయడం లేదు == {{ping|Arjunaraoc}} కొంచెం చూస్తారా ? [[వాడుకరి:Vjsuseela|Vjsuseela]] ([[వాడుకరి చర్చ:Vjsuseela|చర్చ]]) 13:48, 10 జూన్ 2026 (UTC) :@[[వాడుకరి:Vjsuseela|Vjsuseela]] గారు, మీడియావికీలో మార్పుల వలన ఏదో సమస్య ఏర్పడినట్లుంది. ఇటీవల మీడియావికీ మార్పులు నేను అంతగా గమనించుటలేదు కావున [[:m:Indic-TechCom/Requests#Cropimage_gadget_stopped_working_on_Telugu_Wikisource]] దగ్గర నివేదించాను. @[[వాడుకరి:Jayprakash12345|Jayprakash12345]] గారు కాని ఇతరులు కాని సహాయం చేయమని కోరాను. [[వాడుకరి:Arjunaraoc|అర్జున]] ([[వాడుకరి చర్చ:Arjunaraoc|చర్చ]]) 01:05, 11 జూన్ 2026 (UTC) ::ధన్యవాదాలు అండి. [[వాడుకరి:Vjsuseela|Vjsuseela]] ([[వాడుకరి చర్చ:Vjsuseela|చర్చ]]) 05:30, 11 జూన్ 2026 (UTC) :::@[[వాడుకరి:Vjsuseela|Vjsuseela]] గారు, @[[వాడుకరి:ZI Jony|ZI Jony]] గారి సహాయంతో సమస్య పరిష్కరించబడింది. పరిశీలించి ఇంకేమైనా సమస్యలుంటే తెలపండి. [[వాడుకరి:Arjunaraoc|అర్జున]] ([[వాడుకరి చర్చ:Arjunaraoc|చర్చ]]) 00:25, 12 జూన్ 2026 (UTC) ::::ధన్యవాదాలు అండి. చూసాను. ఇప్పుడు క్రాప్ టూల్ కనపడుతోంది. [[వాడుకరి:Vjsuseela|Vjsuseela]] ([[వాడుకరి చర్చ:Vjsuseela|చర్చ]]) 03:54, 12 జూన్ 2026 (UTC) == ప్రాచీన ఫాంట్ <s>"౯"</s> ౝ == {{ping|Arjunaraoc}} {{ping| Rajasekhar1961}} కొన్ని పుస్తకాలలో ఈ పై ఫాంట్ (౯) ఉపయోగించాలి. అంకెలలో (౯) ఉంది ఉపయోగించవచ్చా? తెలియచేయగలరు. [[వాడుకరి:Vjsuseela|Vjsuseela]] ([[వాడుకరి చర్చ:Vjsuseela|చర్చ]]) 14:04, 10 జూన్ 2026 (UTC) :@[[వాడుకరి:Vjsuseela|Vjsuseela]] గారు, ఇది తెలుగు అంకె 9. కొన్ని పాత పుస్తకాలను పాఠ్యీకరించేటప్పుడు ఇప్పడు సాధారణ వాడుకలోలేని అంకెలకు బదులు, ఇండోఅరబిక్ అంకెలనే వాడాము. కాని వాటిని అలానే వాడి, ఏదైనా సాంకేతికంగా తాత్కాలికంగా చూపించేటప్పుడు ఇండో అరబిక్ అంకెలను చూపితే బాగుంటుంది అనిపిస్తుంది. ఆ పుస్తకంపై కృషి చేసేవారితో చర్చించి నిర్ణయం తీసుకోండి. [[వాడుకరి:Arjunaraoc|అర్జున]] ([[వాడుకరి చర్చ:Arjunaraoc|చర్చ]]) 01:10, 11 జూన్ 2026 (UTC) ::అలాగే అండి. ఇది అంకెలలో సమస్య కాదండి. పాఠ్యంలో సమస్య. ఉదాహరణకి - '''వారెల్లరు౯''' [[వాడుకరి:Vjsuseela|Vjsuseela]] ([[వాడుకరి చర్చ:Vjsuseela|చర్చ]]) 05:43, 11 జూన్ 2026 (UTC) :::అది తొమ్మిది కాదండి. న్ - అక్షరం. [[వాడుకరి:దేవీప్రసాదశాస్త్రి|గరిమెళ్ళ దేవీప్రసాదశాస్త్రి]] ([[వాడుకరి చర్చ:దేవీప్రసాదశాస్త్రి|చర్చ]]) 06:46, 11 జూన్ 2026 (UTC) ::అంటే నకారపొల్లుకు బదులు న్ - అక్షరం చేర్చవచ్చునా.--[[వాడుకరి:Rajasekhar1961|Rajasekhar1961]] ([[వాడుకరి చర్చ:Rajasekhar1961|చర్చ]]) 11:15, 11 జూన్ 2026 (UTC) :::@[[వాడుకరి:Rajasekhar1961|Rajasekhar1961]], @[[వాడుకరి:Vjsuseela|Vjsuseela]], @[[వాడుకరి:దేవీప్రసాదశాస్త్రి|దేవీప్రసాదశాస్త్రి]] గార్లకు, అర్ధమైంది. నకారపొల్లుకి అంకే ౯ కి తేడా వుంది. ౯ కంటె నకారపొల్లుకి ఇంకొక ఇంకొక చిన్న అడ్డగీత అదనంగా వుంటుంది. నకారపొల్లు యూనికోడ్ లో 2020 లో చేర్చబడింది. గూగుల్ నుండి అందుబాటులో వున్న Noto Sans Telugu font లో అందుబాటులో వున్నది. అయితే నా కంప్యూటర్ (లినక్స్) లో స్థాపించిన తరువాత వికీపీడియాలో కనబడేటట్లు చేయటంలో నాకింకా సమస్యలున్నాయి. మీ విండోస్ కంప్యూటర్లలో Alt +0C5D అనగా Alt నొక్కి వుంచి సున్నా(0), C,5,D నొక్కాలి. ఈ గుర్తు సరిగా కనబడకపోతే Noto Sans Telugu Font స్థాపించుకొని ప్రయత్నించండి. దీనికి మీరు సాంకేతిక నైపుణ్యత కలిగిన వారి సహాయం తీసుకోవడం అవసరమవవచ్చు. [[వాడుకరి:Arjunaraoc|అర్జున]] ([[వాడుకరి చర్చ:Arjunaraoc|చర్చ]]) 02:09, 12 జూన్ 2026 (UTC) :::: క్రోమ్ బ్రౌజర్ లో సరిగా కనబడుతున్నది.--[[వాడుకరి:Arjunaraoc|అర్జున]] ([[వాడుకరి చర్చ:Arjunaraoc|చర్చ]]) 02:27, 12 జూన్ 2026 (UTC) :::::అలాగేనండి. ప్రయత్నం చేస్తాను. ధన్యవాదాలు. [[వాడుకరి:Vjsuseela|Vjsuseela]] ([[వాడుకరి చర్చ:Vjsuseela|చర్చ]]) 04:09, 12 జూన్ 2026 (UTC) :::::ఆగుర్తు ఇప్పుడు వాడుకలో లేదు. దానికి బదులు న్ గాని ర్ గాని (దీనికి కూడా ప్రాచీనతెలుఁగులో వాడబడింది) మార్పిడి చేయవచ్చు. [[వాడుకరి:దేవీప్రసాదశాస్త్రి|గరిమెళ్ళ దేవీప్రసాదశాస్త్రి]] ([[వాడుకరి చర్చ:దేవీప్రసాదశాస్త్రి|చర్చ]]) 05:14, 12 జూన్ 2026 (UTC) :::::Firefox లో కూడా Noto Sans Telugu fonts అన్నీ తాజాపరచినతరువాత సమస్య తీరింది. మరిన్ని వివరాలకు [https://bugzilla.mozilla.org/show_bug.cgi?id=2047062 బగ్] చూడండి. [[వాడుకరి:Arjunaraoc|అర్జున]] ([[వాడుకరి చర్చ:Arjunaraoc|చర్చ]]) 01:25, 13 జూన్ 2026 (UTC) ::::::తెవికీ ఎడిటర్ లో తెలుగు ప్రత్యేక అక్షరాల సమూహంలో సున్నకు ముందు ([https://phabricator.wikimedia.org/T428991 చేర్చబడింది]). వాడుకరులు ఫాంట్ ని తాజాపరచితే దీనిని చేర్చడం మరింత సులువు. [[వాడుకరి:Arjunaraoc|అర్జున]] ([[వాడుకరి చర్చ:Arjunaraoc|చర్చ]]) 06:00, 19 జూన్ 2026 (UTC) ri5f3lqkcqi8ngukf620c1a6ffx2bos 0 9686 560285 21232 2026-06-19T09:40:23Z Rajasekhar1961 50 560285 wikitext text/x-wiki * [[లవకుశ (నాటకము)]] * [[లవకుశ (1934 సినిమా)]] * [[లవకుశ (1963 సినిమా)]] rtulskudglof4ahzs6nfi9bc476v30o 102 70396 560284 502409 2026-06-19T09:36:52Z Rajasekhar1961 50 /* రచనలు */ 560284 wikitext text/x-wiki {{రచయిత |ఇంటిపేరు = |అసలుపేరు = రామరాజభూషణుడు |పేరు_మొదటి_అక్షరం = ర |పుట్టిన_యేడు = 1510 |గిట్టిన_యేడు = 1580 తరువాత |వివరణ = రామరాజభూషణుడుగా పేరు గాంచిన భట్టుమూర్తి, శ్రీకృష్ణదేవరాయల ఆస్థానములోని అష్టదిగ్గజాలలో ఒకడు. ఈయన 16వ శతాబ్దముకు చెందిన తెలుగుకవి, సంగీతవిద్వాంసుడు. |బొమ్మ= |వికీపీడియా_లంకె = రామరాజభూషణుడు |వికీవ్యాఖ్య_లంకె = |కామన్సు లంకె= }} ==రచనలు== * కావ్యాలంకారసంగ్రహము అను [[నరసభూపాలీయము]] (వావిళ్లవారి ముద్రణ: 1920) {{small scan link|Narasabhupaleeyamu.pdf}} * కావ్యాలంకార సంగ్రహము (నరసభూపాలీయము) (1945 ముద్రణ) {{small scan link|1945 KavyaAlankaraSangrahamu Telugu PDF.pdf}} * [[వసుచరిత్రము]] {{small scan link|వసుచరిత్రము.pdf}} * [[హరిశ్చంద్రనలోపాఖ్యానము]] {{small scan link|హరిశ్చంద్రనలోపాఖ్యానము.djvu}} ==రచయిత గురించిన రచనలు== * [[కవి జీవితములు/రామరాజభూషణకవి]] * [[ఆంధ్ర కవుల చరిత్రము - రెండవ భాగము/రామరాజ భూషణుడు]] p8e3wv9iljbonj4f23bmp2ljfuxq0xb 102 99918 560180 331401 2026-06-18T13:45:54Z Rajasekhar1961 50 /* రచనలు */ 560180 wikitext text/x-wiki {{రచయిత |ఇంటిపేరు = చక్రావధానుల |అసలుపేరు = మాణిక్యశర్మ |పేరు_మొదటి_అక్షరం = చ |పుట్టిన_యేడు = |గిట్టిన_యేడు = |వివరణ = |బొమ్మ= |వికీపీడియా_లంకె = చక్రావధానుల మాణిక్యశర్మ |వికీవ్యాఖ్య_లంకె = |కామన్సు లంకె= }} ==రచనలు== *[[చంద్రకాంత నాటకము]] (1920) * లవకుశ {{small scan link|19230101 LavaKusa Telugu PDF.pdf}} fp11ggdruied59mjafqnp9zmdwckotd 104 160908 560169 560131 2026-06-18T12:35:34Z Brjswiki 6801 /* అచ్చుదిద్దారు */ 560169 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Brjswiki" /></noinclude>తుల వద్ద వేదములఁ జదివిరి. వంగదేశ బ్రాహ్మణులును, శన్వీ బ్రాహ్మణులును సారస్వతుల యాచారమునే ఇప్పటికిని అవలంబించి యున్నారు. ఆ కాలమున హిందువులు సామాన్యముగా భుజించు నాహారము ధాన్యసంబంధమైనది. అందును వారు ముఖ్యముగా వరియన్నమును దినుచుండిరి. సాధారణముగా ధనవంతులును, ముఖ్యముగా క్షత్రియులును మాంసముతోఁగూడ వండబడిన అన్నమును — ఈ కాలమున పోలావు అనఁబడునట్టి దానిని — తినుచుండిరి. రాజసూయా నంతరము దుర్యోధనుఁడు హస్తినాపురమునకు వచ్చిన పిమ్మట, ధృతరాష్ట్రుఁడు కుమారుని జూచి “పిశితౌదనమును దినుచున్న నీవు ఇట్లు శుష్కించుచున్నావేమి?” యని సభాపర్వమున అడుగును. <ref>ఆచ్ఛాదయసి ప్రాణాంశ్చాన్నమశ్నాసి పిశితౌదనం | ఆజానేయా వహంత్యశ్వాః కేనాసి హరిణః కృశఃః సభాః</ref> ఇదిగాక, క్షాత్రయుగాంతరమున వివిధ జీవితావస్థలలో నుండిన హిందువులెట్టి యెట్టి యాహారమును భుజించుచుండిరో తెలుపు మఱియొక శ్లోకమున్నది. దాని యర్థమిది. “ధనవంతులు మాంసము విశేషముగాగల యాహారమును, మాధ్యమిక స్థితి గలవారు పాలును పాలతోఁ చేయఁబడిన వస్తువులు విశేషముగాఁ గల యాహారమును, పేదవారు ఎక్కువగా తైలపక్వములను తినెదరు.” <ref>ఆఢ్యానాం మాంసపరమం మధ్యానాం గోరసోత్తరమ్, తైలోత్తరందరిద్రాణాం, భోజనంభరతర్షభః సభాః ఉద్యోః</ref> వనపర్వమునందలి ౧౯ం వ అధ్యాయమందున్న ఒక శ్లోకమును బట్టి చూచినచో, ఆర్యులు ఆరంభమున హిమాలయా పాద ప్రాంతములందు నివాసము చేసియుండిరనియు, అచ్చట వరిపంట యుండెననియు తెలియుచున్నది. అప్పుడు మాత్రమే కాదు. హిందూదేశపు ఉత్తరభాగములలోని పర్వత ప్రాంతములు నేఁటికిని సువాసనగల వరిపంటకు పేరుఁగాంచి యున్నవి. ఆర్యులు లాప్రదేశములనుండి వెడలి వానికంటె నెక్కువ ఉష్ణముగానుండు మైదానములలోనికి క్రమక్రమముగా బ్రవేశించిరి. ఈ క్రొత్త స్థలములు నాఁటికిని నేఁటికిని గోధుమల పంటలకును, యవల పంటలకును యోగ్యములై యున్నవి. “యుగాంతమున జనులు యవలు, గోధుమలు తిను స్థలములకుఁ బోయెదరు.” <ref>యే యవాన్నాజనాయదా, గోధూమాన్నాస్తథైవద, తా౯దేశా౯ సంశ్రయిష్యంతి యుగాంతే పర్యుపస్థితేః వనః </ref> ఈ శ్లోకార్థమును సమన్వయము చేయుఁదలఁచినయెడల మనము పై యూహనే యాధారము చేసికోనవలెను. దుర్యోధనుని యాహారము విషయమున వచ్చిన శ్లోకమునందలి “పిశితౌదన” శబ్దమును బట్టి చూచితిమేని ధనవంతులగువారు గోధుమలకంటె బియ్యమునే యెక్కువగా వాడుచుండిరని తెలియుచున్నది. హిందువులు మితాహారులు. 'హిందువులకు నిర్ణీతములగు భోజన సమయములే' లేవని గ్రీకులు వ్రాసియున్నారు. ఈ యంశమును బలపఱచు వాక్యములు కొన్ని మహాభారతమునఁ గలవు. మాట్లాడకుండ భోజనము చేయుట మంచిదని మన హింద్వార్యులు తలఁచుచుండిరి. <ref>ప్రాఙ్ముఖోనిత్యమశ్నీయాద్ వాగ్యతోఁన్నమకుత్సయ౯ః అనుః</ref>కుటుంబమువారందఱు నొకమారే భుజించుచుండిరని తోఁచుచున్నది. విందువేళలందును యాగాదులందును భూరిసంతర్పణలు జరుగుచుండెనని చెప్పవలెను. అశ్వమేధ సమయమున వేలకొలఁది బ్రాహ్మణ, క్షత్రియ, వైశ్యులు భోజనమువలన సంతృప్తులైరని మహాభారతమునందు ఉన్నది. నిర్ణీత కాలములలో భోజనము చేయని దురభ్యాసము మనయందు నేఁటికిని గలదు. విందు సమయములందు మధురాహారములు వడ్డింపఁబడుచుండెను. “శాకములను వండు వంటవాండ్రును, మధుర పదార్థములను వండువాండ్రును ఎప్పటివలెనే ధృతరాష్ట్రుని సేవయందుండిరి.” <ref>ఆరాలికాః రూపకారా, రాగఖాండవికాస్తథా | ఉపాతిష్ఠంత రాజానం, ధృతరాష్ట్రం పురాయథాః ఆశ్రః</ref> ఈ శ్లోకమును బట్టి ధనవంతులు మధురపదార్థములను ఎల్లప్పుడును తినుచుండిరని తెలియుచున్నది. దుర్యోధనుని పాలనమునాఁటివలెనే యుధిష్ఠిరుని పాలనమున సైతము అమర్చఁబడుచుండిన మధురపదార్థములేవియో చెప్పుటకు వీలులేదు. <ref>అపూపములు, ఖండవరాగములు (లేక రాగఖాండవములు) అను రెండు విధములగు పదార్థములును, మోదకములును అచ్చటచ్చట వచ్చుచుండును.</ref>శర్కర, అ<noinclude><references/></noinclude> ltoabdwikldwvwrnqxutoyqcjbsugy4 104 185084 560166 503178 2026-06-18T12:11:51Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దారు */ 560166 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>{{Telugu poem|type=మ.|lines=<poem>మునిచూడామణి! నీతపంబునకు సమ్మోదంబునం బొందినాఁ డ ననున్ వేఁడుము నీమనంబునకు నిష్టంబెద్ది నే నిత్తు న న్న నిజస్వాంతవిచింత్యమానగిరిజానాథస్వరూపంబు వ ల్కినయట్లైన భయంబు భక్తియుఁ బిసాళింపం బ్రహర్షంబునన్.</poem>|ref=76}} {{Telugu poem|type=ఉ.|lines=<poem>కన్నులు విచ్చి చూచి పురఘస్మరు దిక్పరిపూర్ణదిప్తిసం పన్నతకున్ భయాకులితపద్మనిరీక్షణుఁడై వడంకు పై కొన్న శరీర మంతయు గగుర్పొడువంగఁ బ్రమోదసంభ్రమ స్విన్నలలాటభాగమునఁ జేతులు సేర్చి మునీంద్రుఁ డిట్లనున్.</poem>|ref=77}} {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>విశ్వపతి విశ్వకల్పక విశ్వాత్మక విశ్వసాక్షి విశ్వంభర యో విశ్వజనిస్థితిలయకర విశ్వాధిక యనఁగ నిన్ను విందు మహేశా.</poem>|ref=78}} {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>ఇరువదినాలుగుతత్త్వము లరయఁగ నీయంద పుట్టి యణఁగె నన జగ త్పరిపూర్ణుఁడ వన దృశ్యే తరమూర్తి వనంగ విందుఁ దత్త్వజ్ఞులచేన్.</poem>|ref=79}} {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>స్వానుభవంబునఁ దథ్యము గానఁబడుఁగాని నీయఖండాద్వైత జ్ఞానమయాకృతి బహుభా షానైపుణిఁ <ref>దెలియనది; తెలియనిది</ref>దెలియునది యశక్యమఁట శివా.</poem>|ref=80}} {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>ఇటువంటి నిన్నుఁ దెలిసిన పటుబుద్ధికి భవపయోధి పశుఖురజనితా</poem>|ref=}}<noinclude><references/></noinclude> 7k2qkry9ldwlx3u3mkbvy92ff2siqwg 104 185085 560264 503179 2026-06-19T06:20:57Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దారు */ 560264 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>{{Telugu poem|type=|lines=<poem>వటమాత్రంబఁట యిల్లో లఁట ముక్తిప్రమద యిది మదభిమత మభవా.</poem>|ref=81}} {{Telugu poem|type=తే.|lines=<poem>భక్తవత్సల కాలసంభవము లగుచుఁ గాలభుక్తంబు లయ్యెడి కమలజాది పదవు లే నొల్లఁ గాలంబుఁ బట్టి మ్రింగ నోపు నీచిన్మయాకృతిఁ జూపు మీశ.</poem>|ref=82}} {{Telugu poem|type=ఉ.|lines=<poem>ఆదిగృహస్థశేఖరుఁడ వైననినున్ భవతాపనక్షుధా వేదనచేఁ దపఃకుతపవేళఁ గనుంగొనఁగల్గె బ్రహ్మవి <ref>వి,ద్యాధన - ఇందు దధ ప్రాసమగును</ref>ద్యౌదనభిక్ష నాదుహృదయం బనుపాత్రమునందుఁ బెట్టవే యాదర మొప్పఁగాఁ బునరయాచితవృత్తి సుఖింతు నీశ్వరా.</poem>|ref=83}} {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>మన్ననతో నా కిచటఁ బ్ర సన్నుఁడవైనట్ల ఘోరసంసారగదా పన్నౌషధఘుటికామహి మోన్నతిఁ బూజఁ గొనవయ్య యుగముల నెల్లన్.</poem>|ref=84}} {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem><ref>ఈరీతిని</ref>ఈరెండును నామదికిం గోరం దగినయవి నేత్రకోణములఁ గృపా పూరంబు దొరఁగ నీవే బోరన నన భక్తకల్పభూరుహ మగుటన్.</poem>|ref=85}} {{Telugu poem|type=సీ.|lines=<poem>తన్నులోనుగఁ జుట్టుకొన్న <ref>పటచ్చాయ</ref>వటచ్చాయ నిజదీప్తి మొగులు నా నింగిఁ బర్వ</poem>|ref=}}<noinclude><references/></noinclude> 0lyaaenm0binbe9n0x2hg5fvp5mn80g 560265 560264 2026-06-19T06:21:50Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 560265 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>{{Telugu poem|type=|lines=<poem>వటమాత్రంబఁట యిల్లా లఁట ముక్తిప్రమద యిది మదభిమత మభవా.</poem>|ref=81}} {{Telugu poem|type=తే.|lines=<poem>భక్తవత్సల కాలసంభవము లగుచుఁ గాలభుక్తంబు లయ్యెడి కమలజాది పదవు లే నొల్లఁ గాలంబుఁ బట్టి మ్రింగ నోపు నీచిన్మయాకృతిఁ జూపు మీశ.</poem>|ref=82}} {{Telugu poem|type=ఉ.|lines=<poem>ఆదిగృహస్థశేఖరుఁడ వైననినున్ భవతాపనక్షుధా వేదనచేఁ దపఃకుతపవేళఁ గనుంగొనఁగల్గె బ్రహ్మవి <ref>వి,ద్యాధన - ఇందు దధ ప్రాసమగును</ref>ద్యౌదనభిక్ష నాదుహృదయం బనుపాత్రమునందుఁ బెట్టవే యాదర మొప్పఁగాఁ బునరయాచితవృత్తి సుఖింతు నీశ్వరా.</poem>|ref=83}} {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>మన్ననతో నా కిచటఁ బ్ర సన్నుఁడవైనట్ల ఘోరసంసారగదా పన్నౌషధఘుటికామహి మోన్నతిఁ బూజఁ గొనవయ్య యుగముల నెల్లన్.</poem>|ref=84}} {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem><ref>ఈరీతిని</ref>ఈరెండును నామదికిం గోరం దగినయవి నేత్రకోణములఁ గృపా పూరంబు దొరఁగ నీవే బోరన నన భక్తకల్పభూరుహ మగుటన్.</poem>|ref=85}} {{Telugu poem|type=సీ.|lines=<poem>తన్నులోనుగఁ జుట్టుకొన్న <ref>పటచ్చాయ</ref>వటచ్చాయ నిజదీప్తి మొగులు నా నింగిఁ బర్వ</poem>|ref=}}<noinclude><references/></noinclude> 51333vvaem6klfsp26pzux6a56ejoti 104 185086 560266 503180 2026-06-19T06:31:25Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దారు */ 560266 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>{{Telugu poem|type=|lines=<poem>బ్రహ్మ<ref>సంవనన</ref>సంహననామరద్రుపల్లవశిఖా చ్ఛటలు నాఁ గుఱుచకెంజడలు దనర <ref>నీశ్వరోహంబను</ref>నీశ్వరోహ మ్మను నీరహస్యము దెల్పు మురువున సుజ్ఞానముద్ర మెఱయ మనము చిద్రసములో మునిఁగిన మాటాడ నెఱుఁగఁ యన మౌన మెసక మెసఁగ</poem>|ref=}} {{Telugu poem|type=తే.|lines=<poem>నమ్మహాలింగమధ్యంబునందు నుండి దక్షిణామూర్తిరూపంబుఁ దాల్చి శివుఁడు యౌవనశ్రీసమేతుఁ డై యవతరింప శక్తితండ్రియు నత్యంతభక్తితోడ.</poem>|ref=86}} {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>పౌనఃపున్యప్రణతివి ధానుం డై మ్రోల నిలువఁ దడయక కారు ణ్యానూనాపాంగుం డై యానిఖిలేశుఁడు భవార్తి యడఁచెడుకొఱకై.</poem>|ref=87}} {{Telugu poem|type=శా.|lines=<poem>చింతాంతస్థల మై ప్రకాశితజగచ్చిత్తక్రియాభోగ మై భ్రాంతిప్రాపిత<ref>జీవిత</ref>జీవతాప్రథిత మై పద్మప్రసూత్యాదికీ టాంతవ్యాపక మై మనోవిషయదూరానంద మై సంహృతా ద్యంతం బైనరహస్యముం దెలిపి పాశానీకముం గోయుచున్.</poem>|ref=88}} {{Telugu poem|type=వ.|lines=<poem>ఆక్షణంబ దక్షిణామూర్తియు నంతర్హితుం డయ్యె. వసిష్ఠుం డును నిజప్రతిష్ఠితదివ్యలింగోపకంఠంబున నకుంఠితానందం బున నెందేనియుం దిరుగుచుండె పరమేశ్వరియుఁ బరమేశ్వర చిరవిరహభారంబు సహింపఁజాలక.</poem>|ref=89}}<noinclude><references/></noinclude> 7azpyj3gd3gxasdh6s80mo9fpp5e196 104 185087 560271 503181 2026-06-19T07:27:30Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దారు */ 560271 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>{{Telugu poem|type=మ.|lines=<poem>ప్రమథు ల్గాంచనదండము ల్గొని చతుర్భాగంబులం గొల్వఁ ద ద్రమణుల్ డగ్గఱి సేవఁ జేసి నడువన్ బ్రహ్మాచ్యుతుల్ దేవబృం దముతో దూరమునందు ముందటఁ బిఱుందన్ సందడింపంగ వ చ్చె మహాదేవి విమాన మెక్కి విభునిన్ సేవింప నచ్చోటికిన్.</poem>|ref=90}} {{Telugu poem|type=ఉ.|lines=<poem>శంబరసూదనాహితునిశాసనముం దల మోచి వచ్చి లో కాంబ తదీయసన్నిధిఁ బ్రియంబున నిల్చె సమస్తభక్తభృం గంబులఁ జిన్మరందరసగాఢసుఖాత్ములఁ జేసి జ్ఞానసూ నాంబ యనంగఁ గీర్తిఁ గని యవ్యయభూభువనైకవాసనన్.</poem>|ref=91}} {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>ఆదిమదంపతు లీగతి సాదరత వసిష్ఠతాపసాశ్రమవనలీ లోదవసితు లగుటయు <ref>సువిషాద</ref>సవి షాదస్వాంతమున రజతశైలం బంతన్.</poem>|ref=92}} {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>జననీజనకులఁ బాసిన తనయునిగతి నొంటినుండఁ దగవగునె జగ జ్జననీజనకుల హిమగిరి తనయేశులఁ బాసి దీనతామతి ననుచున్.</poem>|ref=93}} {{Telugu poem|type=శా.|lines=<poem>కైలాసం బగజేశులం గొలువ రాఁగా భక్తితో దేవతా శైలంబుం జనుదెంచెఁ గూడి ధనదాశం బుట్టి జోడై యమా శాలీలాగమనంబునన్ శశిదినస్వాముల్ వియద్వీథి రాఁ గాలం బిట్లగు టేలొకో యనుచు లోకం బద్భుతం బందఁగన్.</poem>|ref=94}} {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>ఆదంపతులకుఁ బూర్వది శాదేశంబున విహారసదనం బగుచున్</poem>|ref=}}<noinclude><references/></noinclude> ivqzc9j9d5sxo8z86z77356t299ffxx 104 185088 560272 503182 2026-06-19T08:28:15Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దారు */ 560272 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>{{Telugu poem|type=|lines=<poem>దాదక్షిణకైలాసము నాదేవ<ref>ప్రమథ</ref>ప్రమదసేవనప్రథ నిలిచెన్.</poem>|ref=95}} {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>ఆగిరివరునకు నుత్తర భాగంబునఁ బసిఁడికొండ భైరవదుర్గా నాగముఖరక్షితం బై యోగిజనాకీర్ణవైభవవోన్నతిఁ దనరెన్.</poem>|ref=96}} {{Telugu poem|type=మ.|lines=<poem>అణిమాదిప్రదమై పురాణకథితంబై మోక్షదం బైన ద క్షిణకైలాసముమీఁదికూరిమి వితర్కింపన్ శివాజానికిన్ గణనాతీత మనంగ నేల? గిరిజాకర్ణోత్పలధ్వంసితో ల్బణగండస్థలఘర్మవారియయి తత్ప్రాంతంబునం ద్రిమ్మరున్.</poem>|ref=97}} {{Telugu poem|type=సీ.|lines=<poem>విహరించు నొకవేళ విపినామ్రపల్లవ చ్ఛాయల గిరిజాసహాయుఁ డగుచుఁ గ్రీడించు నొకవేళ గిరిదరీనిర్ఝర ధారావనీతనిదాఘుఁ డగుచుఁ జరియించు నొకవేళ శబరవేషవిశేష మృగయావిహార<ref>సమీరు</ref>సమీహుఁ డగుచు విచ్చేయు నొకవేళ విధురితరతిపరి శ్రమచందికావృతోత్సంగుఁ డగుచు</poem>|ref=}} {{Telugu poem|type=తే.|lines=<poem><ref>మంథరాచల</ref>మందరాచలహిమనగానందనిపిన రజతగిరి నీలకంఠాదినిజనివాస వైభవోన్నతి మఱచి దేవతలతోడ హరుఁడు దక్షిణకైలాసధరమునందు.</poem>|ref=98}}<noinclude><references/></noinclude> arpfn0ssvawn064o4qo72u4agx3gp7f 560273 560272 2026-06-19T08:29:53Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 560273 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>{{Telugu poem|type=|lines=<poem>దాదక్షిణకైలాసము నాదేవ<ref>ప్రమథ</ref>ప్రమదసేవనప్రథ నిలిచెన్.</poem>|ref=95}} {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>ఆగిరివరునకు నుత్తర భాగంబునఁ బసిఁడికొండ భైరవదుర్గా నాగముఖరక్షితం బై యోగిజనాకీర్ణవైభవవోన్నతిఁ దనరెన్.</poem>|ref=96}} {{Telugu poem|type=మ.|lines=<poem>అణిమాదిప్రదమై పురాణకథితంబై మోక్షదం బైన ద క్షిణకైలాసముమీఁదికూరిమి వితర్కింపన్ శివాజానికిన్ గణనాతీత మనంగ నేల? గిరిజాకర్ణోత్పలధ్వంసితో ల్బణగండస్థలఘర్మవారియయి తత్ప్రాంతంబునం ద్రిమ్మరున్.</poem>|ref=97}} {{Telugu poem|type=సీ.|lines=<poem>విహరించు నొకవేళ విపినామ్రపల్లవ చ్ఛాయల గిరిజాసహాయుఁ డగుచుఁ గ్రీడించు నొకవేళ గిరిదరీనిర్ఝర ధారావనీతనిదాఘుఁ డగుచుఁ జరియించు నొకవేళ శబరవేషవిశేష మృగయావిహార<ref>సమీరు</ref>సమీహుఁ డగుచు విచ్చేయు నొకవేళ విధురితరతిపరి శ్రమచంద్రికావృతోత్సంగుఁ డగుచు</poem>|ref=}} {{Telugu poem|type=తే.|lines=<poem><ref>మంథరాచల</ref>మందరాచలహిమనగానందనిపిన రజతగిరి నీలకంఠాదినిజనివాస వైభవోన్నతి మఱచి దేవతలతోడ హరుఁడు దక్షిణకైలాసధరమునందు.</poem>|ref=98}}<noinclude><references/></noinclude> n3849esqsspieimhkk72kgq2iqv1igh 104 185089 560274 503183 2026-06-19T08:40:47Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దారు */ 560274 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>{{p|ac|fwb}}ప్రమథులు పార్వతి భూమికి వచ్చుట</p> {{Telugu poem|type=చ.|lines=<poem>తన కెటువంటివేడుకయొ తద్గిరిమీఁద వినోదకేళి స ల్పునపుడు పార్వతీచరణపుష్కరము ల్గఠినాశ్మఘట్టనం బునఁ గసుగందకుండ నవభూరుహపల్లవరాజి మెత్తఁగా ధనదసఖుండు దేవవనితాతతిచేఁ బఱపించు ముందటన్.</poem>|ref=99}} {{Telugu poem|type=మ.|lines=<poem>అలరుం<ref>దీవెలు</ref>దీఁగెలు పువ్వుగుత్తులు కురంగాలోకము ల్పల్లవం బులు పంచాననమధ్యము ల్మదుకరంబు ల్బింబము ల్దాడిమీ ఫలబీజాదులు నద్రిజావయవసౌభాగ్యంబుతో నీడురాఁ గలవో లేవో యటంచుఁ జూచుగతి నాగ్రావంబునం ద్రిమ్మరున్.</poem>|ref=100}} {{Telugu poem|type=సీ.|lines=<poem>శిష్టనీవారముష్టింపచాశ్రమముల మెలఁగు సంయమిగృహమేధి యగుచుఁ గాంతారమధ్యపక్కణవిహారంబులఁ జలుపుఁ గిరాతసంసారి యగుచు సంతతాంతర్యాగసాధకస్థలముల నలరారు సిద్ధగృహస్థుఁ డగుచు లలితచతుర్విధాలంకారములఁ దాల్చు నవభోగరతిగృహనాథుఁ డగుచు</poem>|ref=}} {{Telugu poem|type=తే.|lines=<poem>మంచుగుబ్బలిరాజుకుమారిఁ గూడి వేలుపులపెద్ద జముదెస వెండికొండఁ దన్నుఁ దెలిసినవారికి నన్నిదెసలఁ దాన యగురీతి బహువేషధారి యగుచు.</poem>|ref=101}}<noinclude><references/></noinclude> bda5ojw8f7pxlrc1zn7rk53xp6ggxah 104 185090 560275 503184 2026-06-19T09:03:56Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దారు */ 560275 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>{{p|ac|fwb}}ఈశ్వరవిహారము</p> {{Telugu poem|type=ఉ.|lines=<poem>ఆసగణేశవాస మగునగ్గిరి నల్దెస నామడన్ యమ గ్రాసమహార్హదేహులకుఁ గాలము సేరువయైన దీర్ఘని శ్వాసము హంసమంత్రమణి చక్షులు మూయుట యోగనిద్రమూ ర్ఛాసమయంబు దత్పరవశత్వము సచ్చుట మోక్షమౌఁ దుదిన్.</poem>|ref=102}} {{Telugu poem|type=చ.|lines=<poem>జడలు ధరింప, రంగజునిఁ జంపరు, పూయరు బూదిపూఁత మై నడుగరు భిక్ష, కట్ట రజినాంబరము, ల్చరియింపఁబోరు పే రడవుల నగ్గిరీంద్ర మహిమాతిశయం బిఁక నేమి సెప్పుదున్ బడయుదు రూరకుండియును బ్రాణులు చిత్రముగా శివత్వమున్.</poem>|ref=103}} {{Telugu poem|type=మ.|lines=<poem>భవదావాగ్ని విదాహముం జెఱుచు నాపై జాడ నేతెంచి నన్ బవమానంబులు నిర్ఘరోభయతటిపాటల్యశోకాటవీ నవమల్లీనవమాలికావకుళపున్నాగామ్రచాంపేయగా లవనీపప్రసవాదిగంధలహరీలక్ష్మీమదప్రోద్దతిన్.</poem>|ref=104}} {{Telugu poem|type=చ.|lines=<poem>అమరమనుష్యదైత్యభుజగాదులు గూడి చరింతు రగ్గిరీం ద్రమున నఖండసౌఖ్యరసదాయక మైన శివాగమప్రభా వముఁ దమలోనఁ దాము సరి వచ్చెఁగదా యని శంక దీఱ భా వముల మథించి చూచి తరువాత సమాధినిమీలితాక్షులై.</poem>|ref=105}} {{Telugu poem|type=ఉ.|lines=<poem>వేలుపుఁగొమ్మ లంచుఁ జలవృక్షములన్ వివరింపలేక యు య్యాలలు గట్టియాడ నవియల్లన దవ్వుగఁ బోయినన్ మహాం దోళనమంది మున్ను దమతోడనె కొప్పులనుండి చాలుగా రాలిన దివ్యపుష్పనికరంబుల చొప్పున వత్తు రిండ్లకున్.</poem>|ref=106}}<noinclude><references/></noinclude> 5q0o9nx3sw9j3of460p1i9mhln5870s 104 185091 560276 503185 2026-06-19T09:22:09Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దారు */ 560276 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>{{Telugu poem|type=వ.|lines=<poem>తదనంతరంబ సువర్ణముఖరీజననప్రకారంబు సెప్పెద వినుము.</poem>|ref=107}} {{p|ac|fwb}}సువర్ణముఖరీజననప్రకారము</p> {{Telugu poem|type=సీ.|lines=<poem>తనపెండ్లిఁ జూడంగ దక్షిణదిక్చరా చరభూతములు హిమశైలమునకుఁ జనుదేర నుత్తరాశాభూమి గ్రుంగి ద క్షిణభూమి కడు నొడ్డగెడవు గాఁగ నెగసిన నిది మాన్ప నీపైన నేనైనఁ గాని సమర్థులఁ గాన మెందుఁ బొమ్మన్న ఘటసూతి భూతేశ్వరునియాజ్ఞఁ దలమోచి యిల్లాలుఁ దానుఁ గదలి</poem>|ref=}} {{Telugu poem|type=తే.|lines=<poem>వింధ్యపర్వతగర్వంబు విఱుగఁ ద్రొక్కి గౌతమీకృష్ణ<ref>వేణ్యావగాహనములు</ref>వేణ్యవగాహనములు సేసి శ్రీశైలనాథు దర్శించి జ్యోతి సిద్ధవటనాథుఁ గొల్చి విచ్చేయునపుడు.</poem>|ref=108}} {{Telugu poem|type=మ.|lines=<poem>ప్రణతు ల్సేయుచుఁ గాంచె కుంభజుఁడు లోపాముద్రతోఁ గూడి ద క్షిణకైలాసము, నంబికాహరకృతశ్రీపాదుకాన్యాసమున్ మణిమంత్రౌషధవాసమున్ భవమహామాయావిపర్యాసమున్ గణనాతీతనటీవిలాసము సముగ్రశ్రీసముల్లాసమున్.</poem>|ref=109}} {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>కాంచి మునీంద్రుఁడు జలనిధి కాంచీవలయప్రసిద్ధకాశీమధురా</poem>|ref=}}<noinclude><references/></noinclude> saooa5stm64wjlbxovmavq62przhp8w 104 185092 560301 503186 2026-06-19T10:01:43Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దారు */ 560301 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>{{Telugu poem|type=|lines=<poem>కాంచీముఖపురలక్ష్మీ కాంచీమణి యామ్యభాగకైలాసగిరిన్.</poem>|ref=110}} {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>డగ్గఱి పెనఁగొను దురితపుఁ బ్రగ్గంబులఁ ద్రెంచివైచి ప్రమదాశ్రుతతుల్ దృగ్గోళంబులఁ దొరఁగఁగ <ref>దగ్గుత్తిక</ref>డగ్గుత్తికతోడఁ <ref>దనదుదయితయు</ref>దనపడంతియుఁ దానున్.</poem>|ref=111}} {{Telugu poem|type=శా.|lines=<poem>కాంచె వంచితపాంచభౌతికసుఖాకారాంగమున్ జిన్నటీ సంచారాంచితరంగమున్ మునిమనస్సమ్యక్పరిష్వంగమున్ బంచాస్త్రాసుమరుద్భుజంగము కృపాపాణింధమాపాంగమున్ బ్రాంచన్ముక్తికళత్రసంగము <ref>మణీ</ref>ఫణారాజన్మహాలింగమున్. </poem>|ref=112}} {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>కాంచి నధూయుతుఁడై పుల కాంచితదేహమునఁ బ్రణతుఁ డై ధ్యానించెన్ గించిన్ముకుళితనయనయు గాంచలుఁ డై మౌని దర్శనానందముతోన్.</poem>|ref=113}} {{Telugu poem|type=సీ.|lines=<poem>అర్చించె శివుని సహస్రనామంబుల వివిధవాక్ప్రౌఢిఁ గావించె నుతులు సేసెఁ బెక్కులు ప్రదక్షిణములు జపియించెఁ బంచాక్షరంబు సప్రణవముగను ధ్యాననిష్ఠాబుద్ధి మౌనముద్ర వహించె నానందపరవశుం డయ్యెఁ బిదపఁ దలఁగిపోఁజాలక నిలిచి చూచుచు నుండెఁ దలయూఁచి వెరఁగందెఁ దనకుఁదానె</poem>|ref=}}<noinclude><references/></noinclude> 4ezvlzg2leoyy39ati3dpg9z12kf7gw 104 185093 560305 503187 2026-06-19T10:09:32Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దారు */ 560305 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>{{Telugu poem|type=తే.|lines=<poem>కాశికానాథ విప్రయోగవ్యథావి దూరుఁ డగుచు వసిష్ఠతపోరమాను భావ మాత్మవధూటితోఁ బ్రణుతిఁ జేసె మునిశిఖామణి దక్షిణామూర్తిఁ గొలిచె.</poem>|ref=114}} {{Telugu poem|type=స్రగ్ధర.|lines=<poem>పంచాశద్వర్ణమూర్తిం బరశివరమణిం బంచభూతాత్మపీఠం బంచకేశప్రణాళప్రఘటనచతురం బంచవిద్యాస్వరూపం బంచాశత్కోటిపృథ్వీభరణచణమహాభాగ్యలక్ష్మీప్ర<ref>ధాత్రిన్</ref>దాత్రిన్ సంచారాగారయోగీశ్వరజనహృదయన్ జ్ఞానపుష్పాంబ గొల్చెన్.</poem>|ref=115}} {{Telugu poem|type=తే.|lines=<poem>ఎక్కె దుర్గాంబకొండ మునీశ్వరుండు మ్రొక్కెఁ దత్పాదనీరేజములకు భక్తిఁ జొక్కెఁ దద్దివ్యరూపంబుఁ జూచినపుడ డక్కె నతనికి ముక్తితాటంకవతియు.</poem>|ref=116}} {{Telugu poem|type=వ.|lines=<poem>మఱియు నమ్మునీశ్వరుండు గణేశ్వరభైరవాదులఁ గొల్చి మునీశ్వరులసన్నిధిని నిల్చి చంద్రికాకందళితంబుగాని నిండు చందురుచందంబున మందాకినీసుందరం బగు పుణ్యనదీప్రవా హంబు లేనికతంబున నిమ్మహాస్థలంబు దుఃఖంబు నావహించు చున్నయది. పరమేశ్వరు నుద్దేశించి తపం బొనర్చి యిక్కడ నొక్కనదిఁ బ్రవహింపఁజేయవలయు నని యాసంకల్పంబు. నిర్విఘ్నంబుగా ననుగ్రహింపుఁ డని వారలచే ననిపించుకొని దక్షిణకైలాసగోత్రంబునకుఁ జతుర్యోజనమాత్రంబున రాత్రించరదిశాభాగంబున నొక్కమహాశైలంబుఁ గని.</poem>|ref=117}}<noinclude><references/></noinclude> d1afw46sbh6zz2zfopvbx239qmmbxvo 104 185094 560309 503188 2026-06-19T10:19:58Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దారు */ 560309 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>{{Telugu poem|type=ఉ.|lines=<poem>చేరఁగఁ బోయి యాత్మసరసీరుహలోచనకేలు వట్టి వ క్షోరుహకుంభభారమున సూక్ష్మవలగ్నము పీడఁ బొందఁ బొం దారయువృత్తి రమ్మనుచు నాదరణంబునఁ దోడుకొంచు విం ధ్యారి తదగ్రభాగమున కల్లన నెక్కి ఝరాంబుధారలన్.</poem>|ref=118}} {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>స్నానంబు సేసి నిజక ర్మానుష్ఠానంబు దీర్చి యభిమతపుణ్య స్థానమునఁ దపము సేయఁగఁ బూని సుఖాసనదృఢత్వమునఁ గూర్చుండెన్.</poem>|ref=119}} {{Telugu poem|type=చ.|lines=<poem>తప మొనరింతుఁ గాక హిమధామకిరీటునిఁ గూర్చి తన్మహా కృపఁ <ref>బ్రవహించుఁగాక</ref>బ్రభవించుఁగాక భవకిల్బిషవిద్విషదభ్రసింధు వీ విపులజనంబు లెల్లఁ గడువేడుకఁ బొందఁగ నంచుఁ బల్కె న త్తపసి కభీష్టసూచనవిధాయకవాక్యము నభ్రవాణియున్.</poem>|ref=120}} {{Telugu poem|type=శా.|lines=<poem>శంకాతంకము మాని మౌనియు సహర్షస్వాంతుఁడై చంద్రమో లంకారున్ జగదేకనాయకు మహా<ref>శ్లాఘావధిస్థాణు; శ్లాఘావధిష్టాను</ref>శ్లాఘావరస్థాను మీ నాంకధ్వంసకు నీశ్వరున్ హృదయపీఠాసీనుఁ గావించి సా యంకాలానలమూర్తియై తపము సేయం జొచ్చె ధైర్యంబునన్.</poem>|ref=121}} {{Telugu poem|type=సీ.|lines=<poem>దూరీకృతస్తనభారకంచుకవధూ జనము మానవకరాంచద్వ్యజనము గంధసారాచలగంధవాహరిరంసు జన్య ముష్ణీకృతశ్వాసచయము విక్షిప్తజలసమావిర్భూతబాష్పభూ తల మధ్వగామాసదాయకంబు</poem>|ref=}}<noinclude><references/></noinclude> el0gmamu4t57ahjdk8ogzmhpj31gg3g 560310 560309 2026-06-19T10:20:29Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 560310 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>{{Telugu poem|type=ఉ.|lines=<poem>చేరఁగఁ బోయి యాత్మసరసీరుహలోచనకేలు వట్టి వ క్షోరుహకుంభభారమున సూక్ష్మవలగ్నము పీడఁ బొందఁ బొం దారయువృత్తి రమ్మనుచు నాదరణంబునఁ దోడుకొంచు విం ధ్యారి తదగ్రభాగమున కల్లన నెక్కి ఝరాంబుధారలన్.</poem>|ref=118}} {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>స్నానంబు సేసి నిజక ర్మానుష్ఠానంబు దీర్చి యభిమతపుణ్య స్థానమునఁ దపము సేయఁగఁ బూని సుఖాసనదృఢత్వమునఁ గూర్చుండెన్.</poem>|ref=119}} {{Telugu poem|type=చ.|lines=<poem>తప మొనరింతుఁ గాక హిమధామకిరీటునిఁ గూర్చి తన్మహా కృపఁ <ref>బ్రవహించుఁగాక</ref>బ్రభవించుఁగాక భవకిల్బిషవిద్విషదభ్రసింధు వీ విపులజనంబు లెల్లఁ గడువేడుకఁ బొందఁగ నంచుఁ బల్కె న త్తపసి కభీష్టసూచనవిధాయకవాక్యము నభ్రవాణియున్.</poem>|ref=120}} {{Telugu poem|type=శా.|lines=<poem>శంకాతంకము మాని మౌనియు సహర్షస్వాంతుఁడై చంద్రమో లంకారున్ జగదేకనాయకు మహా<ref>శ్లాఘావధిస్థాణు; శ్లాఘావధిష్టాను</ref>శ్లాఘావరస్థాను మీ నాంకధ్వంసకు నీశ్వరున్ హృదయపీఠాసీనుఁ గావించి సా యంకాలానలమూర్తియై తపము సేయం జొచ్చె ధైర్యంబునన్.</poem>|ref=121}} {{Telugu poem|type=సీ.|lines=<poem>దూరీకృతస్తనభారకంచుకవధూ జనము మానవకరాంచద్వ్యజనము గంధసారాచలగంధవాహరిరంసు జన్య ముష్ణీకృతశ్వాసచయము విక్షిప్తజలసమావిర్భూతబాష్పభూ తల మధ్వగాయాసదాయకంబు</poem>|ref=}}<noinclude><references/></noinclude> p81ik8c1vdnw68ogrneqn54crgvbw4p 104 185095 560317 503189 2026-06-19T10:37:51Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దారు */ 560317 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>{{Telugu poem|type=|lines=<poem></poem>|ref=}}ప్రాణేశ్వరీపరీరంభణ ప్రత్యూహ కారి ఘర్మోదకోద్గమనకర్త {{Telugu poem|type=తే.|lines=<poem>యంబరాంతరవిశ్వంభరంబుపూర సంచరిష్ణుపరస్పరస్థలవిహార సమభిలాషప్రవర్ధిష్ణుచటులతాప మంత నేతెంచె దారుణోష్ణాగమంబు.</poem>|ref=122}} {{Telugu poem|type=ఉ.|lines=<poem>ఎండెఁ గొలంకులెల్లను మహీధరముల్ దవవహ్నికీలలన్ మండె ధరాతలం బినుపమంగలముంబలె <ref>నుండి</ref>నుండెఁ గాలి యా యెండల నేమి సెప్పఁ బరమేశ్వర యావరణాంబురాశి లే కుండిన నాఁడె పొక్కివడకుండునె పద్మభవాండభాండముల్</poem>|ref=123}} . {{Telugu poem|type=సీ.|lines=<poem>దేవతాచక్రవర్తిత్వంబు <ref>ఁజెందిన</ref>నొందిన నహుషుఁ గోపించెఁ బన్నగము గాఁగ నూర్ధ్వాండకర్పరం బొరయు వింధ్యాద్రికూ టంబులు నేలమట్టంబు సేసె బడబాగ్ని వడికి లోపడని పాథోరాశి బోరనఁ గొనియె నాపోశనముగ ఖలుల వాతాపి నిల్వలుని లోకైకదు ర్మదులను సహమన్న మనుచుఁ గొనియె</poem>|ref=}} {{Telugu poem|type=తే.|lines=<poem>నితని తెరువేలపో నని యినుఁడు వెఱచి తన్నుఁజెనకఁడొ యాతపస్తంభనంబు నేర్చెనో కాని యమ్ముని నిష్కళంక చిత్తుఁడై నిండువేసవిఁ జేసెఁ దపము.</poem>|ref=124}}<noinclude><references/></noinclude> nbywtzwjigmxyvllu0ymlmu7lxktsom 560318 560317 2026-06-19T10:38:06Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 560318 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>{{Telugu poem|type=|lines=<poem>ప్రాణేశ్వరీపరీరంభణ ప్రత్యూహ కారి ఘర్మోదకోద్గమనకర్త</poem>|ref=}} {{Telugu poem|type=తే.|lines=<poem>యంబరాంతరవిశ్వంభరంబుపూర సంచరిష్ణుపరస్పరస్థలవిహార సమభిలాషప్రవర్ధిష్ణుచటులతాప మంత నేతెంచె దారుణోష్ణాగమంబు.</poem>|ref=122}} {{Telugu poem|type=ఉ.|lines=<poem>ఎండెఁ గొలంకులెల్లను మహీధరముల్ దవవహ్నికీలలన్ మండె ధరాతలం బినుపమంగలముంబలె <ref>నుండి</ref>నుండెఁ గాలి యా యెండల నేమి సెప్పఁ బరమేశ్వర యావరణాంబురాశి లే కుండిన నాఁడె పొక్కివడకుండునె పద్మభవాండభాండముల్</poem>|ref=123}} . {{Telugu poem|type=సీ.|lines=<poem>దేవతాచక్రవర్తిత్వంబు <ref>ఁజెందిన</ref>నొందిన నహుషుఁ గోపించెఁ బన్నగము గాఁగ నూర్ధ్వాండకర్పరం బొరయు వింధ్యాద్రికూ టంబులు నేలమట్టంబు సేసె బడబాగ్ని వడికి లోపడని పాథోరాశి బోరనఁ గొనియె నాపోశనముగ ఖలుల వాతాపి నిల్వలుని లోకైకదు ర్మదులను సహమన్న మనుచుఁ గొనియె</poem>|ref=}} {{Telugu poem|type=తే.|lines=<poem>నితని తెరువేలపో నని యినుఁడు వెఱచి తన్నుఁజెనకఁడొ యాతపస్తంభనంబు నేర్చెనో కాని యమ్ముని నిష్కళంక చిత్తుఁడై నిండువేసవిఁ జేసెఁ దపము.</poem>|ref=124}}<noinclude><references/></noinclude> ip4l3oxxtz7cw7gz4ic9vu5waxcyx7f 560319 560318 2026-06-19T10:38:46Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 560319 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>{{Telugu poem|type=|lines=<poem>ప్రాణేశ్వరీపరీరంభణ ప్రత్యూహ కారి ఘర్మోదకోద్గమనకర్త</poem>|ref=}} {{Telugu poem|type=తే.|lines=<poem>యంబరాంతరవిశ్వంభరంబుపూర సంచరిష్ణుపరస్పరస్థలవిహార సమభిలాషప్రవర్ధిష్ణుచటులతాప మంత నేతెంచె దారుణోష్ణాగమంబు.</poem>|ref=122}} {{Telugu poem|type=ఉ.|lines=<poem>ఎండెఁ గొలంకులెల్లను మహీధరముల్ దవవహ్నికీలలన్ మండె ధరాతలం బినుపమంగలముంబలె <ref>నుండి</ref>నుండెఁ గాలి యా యెండల నేమి సెప్పఁ బరమేశ్వర యావరణాంబురాశి లే కుండిన నాఁడె పొక్కివడకుండునె పద్మభవాండభాండముల్.</poem>|ref=123}} {{Telugu poem|type=సీ.|lines=<poem>దేవతాచక్రవర్తిత్వంబు <ref>ఁజెందిన</ref>నొందిన నహుషుఁ గోపించెఁ బన్నగము గాఁగ నూర్ధ్వాండకర్పరం బొరయు వింధ్యాద్రికూ టంబులు నేలమట్టంబు సేసె బడబాగ్ని వడికి లోపడని పాథోరాశి బోరనఁ గొనియె నాపోశనముగ ఖలుల వాతాపి నిల్వలుని లోకైకదు ర్మదులను సహమన్న మనుచుఁ గొనియె</poem>|ref=}} {{Telugu poem|type=తే.|lines=<poem>నితని తెరువేలపో నని యినుఁడు వెఱచి తన్నుఁజెనకఁడొ యాతపస్తంభనంబు నేర్చెనో కాని యమ్ముని నిష్కళంక చిత్తుఁడై నిండువేసవిఁ జేసెఁ దపము.</poem>|ref=124}}<noinclude><references/></noinclude> 7u4n7fh1hefg5rbc4c5zahvy59yyy8i 104 185096 560324 503190 2026-06-19T10:46:09Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దారు */ 560324 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>{{Telugu poem|type=శా.|lines=<poem>ఆతీవ్రాతపవేళఁ బంచశిఖి మధ్యక్షోణిఁ గూర్చుండి ఖ ద్యోతన్యస్తనిరీక్షణుం డగుచుఁ దద్ద్యోతప్రతాపప్రభా స్ఫీతుం డై తప మాచరింపఁగ దిశాబృందారకాధీశ్వరుల్ భీతిం బొందిరి స్వాధికారగరిమల్ పేడెత్తునం చాత్మలోన్.</poem>|ref=125}} {{Telugu poem|type=శా.|lines=<poem>అంతం బూర్వపువైరముం దలఁచి వింధ్యగ్రావకూటంబు ల భ్రాంతం బంతయుఁ గప్పెనో జలధి యాత్మారాతిపైఁ బోయి ని ర్జింతుం గా కని యెత్తివచ్చెనొ తనుం జెండాడు భాస్వంతు మా యింతుం గా కని నిల్చెనో యిరులు నా నేతెంచెఁ గాలాభ్రముల్.</poem>|ref=126}} {{Telugu poem|type=తే.|lines=<poem>మొగులు మొగులున మెఱుఁగులు నిగుడఁ దొడఁగె మెఱుఁగు మెఱుఁగున నుఱుములు మెండుకొనియె నుఱుము నుఱుమంగఁ బిడుగులు నుప్పతిల్లె నింతకంటెను వర్షంబు నెక్కుడయ్యె.</poem>|ref=127}} {{Telugu poem|type=సీ.|lines=<poem>ప్రళయవేళాసముద్భవపుష్కలావర్త కాది పయోదవర్షాంబు వనఁగ నూర్ధ్వాండకర్పరం బుఱుములచే వ్రక్క లై కాఱు నావరణాంభ మనఁగఁ జండాంశుకరములు జలరూప మై ధరా భువనంబు నొక్కటఁ బొదివె ననఁగ ధరణిపైఁ బాఱంగ సురలు దీర్చిన యభ్ర గంగాప్రవాహంపుఁగాల్వ లనఁగ</poem>|ref=}} {{Telugu poem|type=తే.|lines=<poem>వాయువును మిన్నుఁ దేజంబు వసుమతియును జీవనాకారముగను వర్షింపఁదొడఁగె</poem>|ref=}}<noinclude><references/></noinclude> fvowgd8lc0tglpwjv58nsv1vg5zq14m 104 185097 560333 503191 2026-06-19T10:54:18Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దారు */ 560333 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>{{Telugu poem|type=|lines=<poem>నీరు నేలయు మెఱుఁగును నింగి గాడ్పుఁ దాన యై ముని యోడక తపము సేసె.</poem>|ref=128}} {{Telugu poem|type=మ.|lines=<poem>తెలుపుం దేజము నంత టంతటఁ దటిత్తీవ్రప్రభాపుంజ మై తలచూపున్ ధర మేదినీధరశిఖారంభంబునన్ గర్జగా నెలుఁగిచ్చున్ గగనంబు వర్షసఖుఁ డై యేతెంచు గాడ్పున్ దముం జలదాసార మణంచెనో యని జను ల్శంకింపకుండ న్మదిన్.</poem>|ref=129}} {{Telugu poem|type=ఉ.|lines=<poem>ఆతరువాత జంతునివహంబు వడంక నణంకు వేడి యో షాతతి ప్రాణవల్లభుల సంతతముం బరిరంభణంబులన్ వ్రీతులఁ జేయ సూర్యశశిబింబ మటంచుఁ జకోరదంపతుల్ భీతిఁ దొఱంగ వచ్చె నతిభీకర<ref>శైత్యము</ref>శీతము శీతకాలమున్.</poem>|ref=130}} {{Telugu poem|type=ఉ.|lines=<poem>నిండుమనంబుతో విజితనీరధి కుత్తుకబంటినీటిలో నుండి తదుగ్రశైత్యమున కోర్చి తపం బొనరింప నంత నా ఖండలముఖ్యు లవ్విధికి గ్రక్కునఁ జెప్పిరి వారిఁ గూడి యా తండునుఁ బోయి శంకరు సదాశివు సోముని గాంచె భక్తితోన్.</poem>|ref=131}} {{Telugu poem|type=శా.|lines=<poem>క్రోడాకారముఁ దాల్చి పోత్రమున వైకుంఠుండు భూభేదన క్రీడాలంపటుఁ డయ్యు నీపదము వీక్షింపంగ లేఁడయ్యె నేఁ జూడం గంటి ఫలించె నాతప మటంచున్ మ్రొక్కి కన్నీరు దో డ్తోడన్ ఱెప్పలఁ జిప్పిలంగ బునరుక్తుల్ గాఁగఁ బ్రార్ధించుచున్.</poem>|ref=132}}<noinclude><references/></noinclude> rxpg70sfmnhb5t01xazdj68vjg2w1b9 104 185098 560343 503192 2026-06-19T11:19:08Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దారు */ 560343 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>{{Telugu poem|type=శా.|lines=<poem>ఓ దేవోత్తమ! భక్తవత్సల! యగస్త్యుం డుగ్రవృత్తిం దపం బేదేవాధిపతిత్వముం బడయనో యేకాంతి యై చేయ నిం ద్రాదుల్ నా కెఱిఁగింప విన్నపము సేయన్ వచ్చితిన్ మాకుఁ జిం తాదుఃఖంబులు దీఱ నమ్మునికిఁ జేతఃప్రీతిఁ గావింపవే.</poem>|ref=133}} {{Telugu poem|type=చ.|lines=<poem>అనవుడు శంకరుండు దరహాసము మోమున నంకురింప న వ్వనజభవాదిదేవతలవంకఁ గనుంగొని మీకు భీతిఁ బొం దను బనిలే, దగస్త్యముని దక్షిణరౌప్యదరాధరంబుదా పున నది లేనిదుఁఖమునఁ బూనె మహాతప మాచరింపఁగన్.</poem>|ref=134}} {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>ఇది నే నెఱుఁగుదు నమ్ముని మది నుండినయట్ల నాదు మనమున నుండున్ జదలే ఱనిపెద నీబడి నది యాతని కొసఁగి మరలు మంబుజగర్భా!</poem>|ref=135}} {{Telugu poem|type=ఉ.|lines=<poem>ఏమిటి కింతమాత్రమున కే నరుగన్ జని నీవు సంయమి గ్రామణితోడ నే ననుపఁగాఁ జనుదెంచితి నంచుఁ బల్కి త త్కామితవస్తు విమ్ము చిరకాలకృతోగ్రతపస్సమాధిని ష్ఠామితఖేద మెల్ల నిమిషార్ధములో నుడివోవ గ్రక్కునన్.</poem>|ref=136}} {{Telugu poem|type=వ.|lines=<poem>అని కృపారసతరంగితాంతరంగుం డై మహాదేవుం డనుపుట యును.</poem>|ref=137}} {{Telugu poem|type=సీ.|lines=<poem>దేవతాపతి శచీదేవిఁ గూడఁ దలంచె హవ్య మాహరింప నగ్ని గోరె జముఁడు ధర్మాధర్మసరణి విచారించె నరభోజనాపేక్షఁ బొరలె నసుర</poem>|ref=}}<noinclude><references/></noinclude> 6t89th6m0rovwm0cics4rkzmzvl4ahi 104 214092 560316 559681 2026-06-19T10:37:07Z Aryapragathi07 7305 560316 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Aryapragathi07" /></noinclude>{{left|ఆయుర్వేదాశ్రమ గ్రంథమాల -ఓ.}} <br><br> {{Center|శ్రీమధన్వంతరయేననుః.}} {{center|style=font-weight: bold; font-style:italic;|<poem>అగస్త్య వైద్యము.</poem>}} {{Center|ఇది}} {{Center|చెన్న పురి ఆయుర్వేదకాలేజ్ ప్రిన్సిపాలును,}} {{Center|చెన్న పురి ధర్మ ఆయుర్వేద వైద్యశాలా ప్రధాన చికిత్సకులును,}} {{Center|శ్రీమత్పంచమజార్జి సార్వభౌమునిచే ప్రదత్తమగు}} {{Center|" వైద్యరత్న" బిరుదావళీ విరాజమానులు}} {{Center|నగు}} {{Center|ఆయుర్వేదమార్తాండ, భిషఙ్మణి}} {{center|style=font-weight:bold;|పండిత డి. గోపాలాచార్యులు, ఎ.వి.ఎస్.,}} {{Center|గారిచే విరచితము.}} <br><br> {{left|రిజిష్టర్లు- కాపిరైటు}} {{right|వెల ఆణాలు}}<noinclude><references/></noinclude> emxxpc9qtxggwafkkwiz48m8odgk0an 560320 560316 2026-06-19T10:38:50Z Aryapragathi07 7305 560320 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Aryapragathi07" /></noinclude>{{left|ఆయుర్వేదాశ్రమ గ్రంథమాల -ఓ.}} <br><br> {{Center|శ్రీమధన్వంతరయేననుః.}} {{center|style=font-weight:bold; font-style:italic;|అగస్త్య వైద్యము.}} {{Center|ఇది}} {{Center|చెన్న పురి ఆయుర్వేదకాలేజ్ ప్రిన్సిపాలును,}} {{Center|చెన్న పురి ధర్మ ఆయుర్వేద వైద్యశాలా ప్రధాన చికిత్సకులును,}} {{Center|శ్రీమత్పంచమజార్జి సార్వభౌమునిచే ప్రదత్తమగు}} {{Center|" వైద్యరత్న" బిరుదావళీ విరాజమానులు}} {{Center|నగు}} {{Center|ఆయుర్వేదమార్తాండ, భిషఙ్మణి}} {{center|style=font-weight:bold;|పండిత డి. గోపాలాచార్యులు, ఎ.వి.ఎస్.,}} {{Center|గారిచే విరచితము.}} <br><br> {{left|రిజిష్టర్లు- కాపిరైటు}} {{right|వెల ఆణాలు}}<noinclude><references/></noinclude> lyqu7lygmd6ruyi9fqs0ghjqc9qvs8k 104 214197 560302 559698 2026-06-19T10:05:32Z Aryapragathi07 7305 560302 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Aryapragathi07" /></noinclude>{{center|style=font-weight:bold; font-style:italic;|అగస్త్య వైద్యము}} జగన్ని ర్మాతయగు నా పరమాత్మ సర్వజనారోగ్యంబు ఆయుర్వేదమునకై యొసంగిన హేతు (రోగములు జనించిన ప్రధానభాగములు. చూచుటకుఁ దగు కారణములు) లక్షణ ( రోగమూలం జక్కఁగఁ దెలుపు చిహ్నములు) ఔషధ (రోగసామాన్యమును నివర్తి చేయు వివిధచికిత్సోపాయములు) స్కంధత్రయాత్మకమై విరాజిల్లుచు ననాది యని ఖ్యాతిఁచెందిన యాయుర్వేదము వివిధ చికిత్సల సౌకర్యమునకై శల్యము శాలాక్యము మున్నగు నెనిమిది యంగములతో కూడియున్నను, “కాయచికిత్స “శల్యచికిత్స" యను రెండు ప్రధాన భాగములతో నిమిడియున్నది. అందు ఆత్రేయ అగ్నివేశ భేడాది మహర్షి ప్రణీతము ఆత్రేయ లగు కాయచికిత్సా బోధక తంత్రమునకు సంప్రదాయము. నాత్రేయ సంప్రదాయమని పేరు. ధన్వంతరి సుశ్రుత ఔపధేనవ ఔరభ్ర గోపురరక్షిత ధన్వంతరి ప్రభృతి మహర్షులచే విరచిత మగు శల్యసంప్రదాయము. తంత్రము ధన్వంతరి సంప్రదాయమని తెలిసెడీని.<noinclude><references/></noinclude> g4v5icsda5cag1f0her9tcc0rdovmnd 560303 560302 2026-06-19T10:06:21Z Aryapragathi07 7305 560303 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Aryapragathi07" /></noinclude>{{center|style=font-weight:bold; font-style:italic;|అగస్త్య వైద్యము}} జగన్ని ర్మాతయగు నా పరమాత్మ సర్వజనారోగ్యంబు ఆయుర్వేదమునకై యొసంగిన హేతు (రోగములు జనించిన ప్రధానభాగములు. చూచుటకుఁ దగు కారణములు) లక్షణ (రోగమూలం జక్కఁగఁ దెలుపు చిహ్నములు) ఔషధ (రోగసామాన్యమును నివర్తి చేయు వివిధచికిత్సోపాయములు) స్కంధత్రయాత్మకమై విరాజిల్లుచు ననాది యని ఖ్యాతిఁచెందిన యాయుర్వేదము వివిధ చికిత్సల సౌకర్యమునకై శల్యము శాలాక్యము మున్నగు నెనిమిది యంగములతో కూడియున్నను, “కాయచికిత్స “శల్యచికిత్స" యను రెండు ప్రధాన భాగములతో నిమిడియున్నది. అందు ఆత్రేయ అగ్నివేశ భేడాది మహర్షి ప్రణీతము ఆత్రేయ లగు కాయచికిత్సా బోధక తంత్రమునకు సంప్రదాయము. నాత్రేయ సంప్రదాయమని పేరు. ధన్వంతరి సుశ్రుత ఔపధేనవ ఔరభ్ర గోపురరక్షిత ధన్వంతరి ప్రభృతి మహర్షులచే విరచిత మగు శల్యసంప్రదాయము. తంత్రము ధన్వంతరి సంప్రదాయమని తెలిసెడీని.<noinclude><references/></noinclude> tna1vntoxtkl3smlugxeg3336um7a0j 560306 560303 2026-06-19T10:09:41Z Aryapragathi07 7305 560306 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Aryapragathi07" /></noinclude>{{center|style=font-weight:bold; font-style:italic;|అగస్త్య వైద్యము}} జగన్నిర్మాతయగు నా పరమాత్మ సర్వజనారోగ్యంబు ఆయుర్వేదమునకై యొసంగిన హేతు (రోగములు జనించిన ప్రధానభాగములు. చూచుటకుఁ దగు కారణములు) లక్షణ (రోగమూలం జక్కఁగఁ దెలుపు చిహ్నములు) ఔషధ (రోగసామాన్యమును నివర్తి చేయు వివిధచికిత్సోపాయములు) స్కంధత్రయాత్మకమై విరాజిల్లుచు ననాది యని ఖ్యాతిఁచెందిన యాయుర్వేదము వివిధ చికిత్సల సౌకర్యమునకై శల్యము శాలాక్యము మున్నగు నెనిమిది యంగములతో కూడియున్నను, “కాయచికిత్స”, “శల్యచికిత్స” యను రెండు ప్రధాన భాగములతో నిమిడియున్నది. అందు ఆత్రేయ అగ్నివేశ భేడాది మహర్షి ప్రణీతము ఆత్రేయలగు కాయచికిత్సా బోధక తంత్రమునకు సంప్రదాయము. నాత్రేయ సంప్రదాయమని పేరు. ధన్వంతరి సుశ్రుత ఔపధేనవ ఔరభ్ర గోపురరక్షిత ధన్వంతరి ప్రభృతి మహర్షులచే విరచితమగు శల్యసంప్రదాయము. తంత్రము ధన్వంతరి సంప్రదాయమని తెలిసెడీని.<noinclude><references/></noinclude> 2bc27voh0clqhyrouxds69usghh2sll 3 214217 560268 559967 2026-06-19T07:14:53Z Arjunaraoc 364 /* Crop tool సరిగ్గా పనిచేయట్లేదు */ సమాధానం 560268 wikitext text/x-wiki {{స్వాగతం}} [[వాడుకరి:Rajasekhar1961|Rajasekhar1961]] ([[వాడుకరి చర్చ:Rajasekhar1961|చర్చ]]) 12:09, 15 జూన్ 2026 (UTC) == సహాయం, ఆంధ్రులెవరు? పుస్తకం లో == {{సహాయం కావాలి}} <!-- మీ ప్రశ్నలను తెలుగు, లేక ఇంగ్లీషులో "విషయం/ శీర్షిక" పెట్టె లో 'సందేహం' బదులుగా క్లుప్తంగా మీ సందేహం శీర్షిక రాయండి, దాని విస్తరణ ఈ వరుస క్రింద రాయండి. ఆ తరువాత పెట్టె క్రింద 'పేజీని భద్రపరచు ' నొక్కి భద్రపరచండి. ధన్యవాదాలు--> <!-- ఈ వరుస తరువాత మీ సంతకం తేదీ తో చేరుతుంది కావున మార్చవద్దు--> @Rajasekhar1961 గారు https://te.wikisource.org/wiki/%E0%B0%AA%E0%B1%81%E0%B0%9F:%E0%B0%86%E0%B0%82%E0%B0%A7%E0%B1%8D%E0%B0%B0%E0%B1%81%E0%B0%B2%E0%B1%86%E0%B0%B5%E0%B0%B0%E0%B1%81%3F.pdf/13 దీనిని నేను అచ్చు దిద్దడం జరిగినది, ఇందులో '౯' వాడాను, ఇంకా ఒకసారి ఈ లింకేడ్ పేజీలో తప్పులు దిద్దగలరు —[[వాడుకరి:Vihuu18|Vihuu18]] ([[వాడుకరి చర్చ:Vihuu18|చర్చ]]) 12:26, 16 జూన్ 2026 (UTC) :syntax లో 6వ పారాగ్రాఫ్ లో - తా౯జ్యేష్ఠ౯ దగ్గర -[[వాడుకరి:Vihuu18|Vihuu18]] ([[వాడుకరి చర్చ:Vihuu18|చర్చ]]) 12:30, 16 జూన్ 2026 (UTC) ::దిద్దాను. [[వాడుకరి:దేవీప్రసాదశాస్త్రి|గరిమెళ్ళ దేవీప్రసాదశాస్త్రి]] ([[వాడుకరి చర్చ:దేవీప్రసాదశాస్త్రి|చర్చ]]) 09:23, 17 జూన్ 2026 (UTC) == Crop tool సరిగ్గా పనిచేయట్లేదు == {{సహాయం కావాలి}} <!-- మీ ప్రశ్నలను తెలుగు, లేక ఇంగ్లీషులో "విషయం/ శీర్షిక" పెట్టె లో 'సందేహం' బదులుగా క్లుప్తంగా మీ సందేహం శీర్షిక రాయండి, దాని విస్తరణ ఈ వరుస క్రింద రాయండి. ఆ తరువాత పెట్టె క్రింద 'పేజీని భద్రపరచు ' నొక్కి భద్రపరచండి. ధన్యవాదాలు--> <!-- ఈ వరుస తరువాత మీ సంతకం తేదీ తో చేరుతుంది కావున మార్చవద్దు--> https://te.wikisource.org/wiki/%E0%B0%AA%E0%B1%81%E0%B0%9F:%E0%B0%86%E0%B0%82%E0%B0%A7%E0%B1%8D%E0%B0%B0%E0%B1%81%E0%B0%B2%E0%B1%86%E0%B0%B5%E0%B0%B0%E0%B1%81%3F.pdf/52 చాలా రకాలుగా crop చేశాను, అయినా దానికి కొంచెం పైన ఉన్న బొమ్మ capture అవుతోంది. దీనిని ఏ విధంగా deal చేయాలి, దయచేసి చెప్పగలరు, —[[వాడుకరి:Vihuu18|Vihuu18]] ([[వాడుకరి చర్చ:Vihuu18|చర్చ]]) 13:26, 17 జూన్ 2026 (UTC) :@[[వాడుకరి:Vihuu18|Vihuu18]] మూల pdf ఫైల్ లో పేజీల పరిమాణం మారుతున్నందున సమస్య వచ్చినట్లుంది. నేను కొంత మేరకు సవరించిన ఫైల్ ఎక్కించాను. అది పనిచేస్తుందేమో ఒకరోజు ఆగి పరిశీలిద్దాం. [[వాడుకరి:Arjunaraoc|అర్జున]] ([[వాడుకరి చర్చ:Arjunaraoc|చర్చ]]) 07:14, 19 జూన్ 2026 (UTC) 1tlbq345rv430oj98uudrrpcy2h5hho 560270 560268 2026-06-19T07:20:28Z Arjunaraoc 364 /* సహాయం, ఆంధ్రులెవరు? పుస్తకం లో */ 560270 wikitext text/x-wiki {{స్వాగతం}} [[వాడుకరి:Rajasekhar1961|Rajasekhar1961]] ([[వాడుకరి చర్చ:Rajasekhar1961|చర్చ]]) 12:09, 15 జూన్ 2026 (UTC) == సహాయం, ఆంధ్రులెవరు? పుస్తకం లో == {{సహాయం చేయబడింది}} <!-- మీ ప్రశ్నలను తెలుగు, లేక ఇంగ్లీషులో "విషయం/ శీర్షిక" పెట్టె లో 'సందేహం' బదులుగా క్లుప్తంగా మీ సందేహం శీర్షిక రాయండి, దాని విస్తరణ ఈ వరుస క్రింద రాయండి. ఆ తరువాత పెట్టె క్రింద 'పేజీని భద్రపరచు ' నొక్కి భద్రపరచండి. ధన్యవాదాలు--> <!-- ఈ వరుస తరువాత మీ సంతకం తేదీ తో చేరుతుంది కావున మార్చవద్దు--> @Rajasekhar1961 గారు https://te.wikisource.org/wiki/%E0%B0%AA%E0%B1%81%E0%B0%9F:%E0%B0%86%E0%B0%82%E0%B0%A7%E0%B1%8D%E0%B0%B0%E0%B1%81%E0%B0%B2%E0%B1%86%E0%B0%B5%E0%B0%B0%E0%B1%81%3F.pdf/13 దీనిని నేను అచ్చు దిద్దడం జరిగినది, ఇందులో '౯' వాడాను, ఇంకా ఒకసారి ఈ లింకేడ్ పేజీలో తప్పులు దిద్దగలరు —[[వాడుకరి:Vihuu18|Vihuu18]] ([[వాడుకరి చర్చ:Vihuu18|చర్చ]]) 12:26, 16 జూన్ 2026 (UTC) :syntax లో 6వ పారాగ్రాఫ్ లో - తా౯జ్యేష్ఠ౯ దగ్గర -[[వాడుకరి:Vihuu18|Vihuu18]] ([[వాడుకరి చర్చ:Vihuu18|చర్చ]]) 12:30, 16 జూన్ 2026 (UTC) ::దిద్దాను. [[వాడుకరి:దేవీప్రసాదశాస్త్రి|గరిమెళ్ళ దేవీప్రసాదశాస్త్రి]] ([[వాడుకరి చర్చ:దేవీప్రసాదశాస్త్రి|చర్చ]]) 09:23, 17 జూన్ 2026 (UTC) ::: ౝ (సరియైన గుర్తు) తో మార్చాను. --[[వాడుకరి:Arjunaraoc|అర్జున]] ([[వాడుకరి చర్చ:Arjunaraoc|చర్చ]]) 07:20, 19 జూన్ 2026 (UTC) == Crop tool సరిగ్గా పనిచేయట్లేదు == {{సహాయం కావాలి}} <!-- మీ ప్రశ్నలను తెలుగు, లేక ఇంగ్లీషులో "విషయం/ శీర్షిక" పెట్టె లో 'సందేహం' బదులుగా క్లుప్తంగా మీ సందేహం శీర్షిక రాయండి, దాని విస్తరణ ఈ వరుస క్రింద రాయండి. ఆ తరువాత పెట్టె క్రింద 'పేజీని భద్రపరచు ' నొక్కి భద్రపరచండి. ధన్యవాదాలు--> <!-- ఈ వరుస తరువాత మీ సంతకం తేదీ తో చేరుతుంది కావున మార్చవద్దు--> https://te.wikisource.org/wiki/%E0%B0%AA%E0%B1%81%E0%B0%9F:%E0%B0%86%E0%B0%82%E0%B0%A7%E0%B1%8D%E0%B0%B0%E0%B1%81%E0%B0%B2%E0%B1%86%E0%B0%B5%E0%B0%B0%E0%B1%81%3F.pdf/52 చాలా రకాలుగా crop చేశాను, అయినా దానికి కొంచెం పైన ఉన్న బొమ్మ capture అవుతోంది. దీనిని ఏ విధంగా deal చేయాలి, దయచేసి చెప్పగలరు, —[[వాడుకరి:Vihuu18|Vihuu18]] ([[వాడుకరి చర్చ:Vihuu18|చర్చ]]) 13:26, 17 జూన్ 2026 (UTC) :@[[వాడుకరి:Vihuu18|Vihuu18]] మూల pdf ఫైల్ లో పేజీల పరిమాణం మారుతున్నందున సమస్య వచ్చినట్లుంది. నేను కొంత మేరకు సవరించిన ఫైల్ ఎక్కించాను. అది పనిచేస్తుందేమో ఒకరోజు ఆగి పరిశీలిద్దాం. [[వాడుకరి:Arjunaraoc|అర్జున]] ([[వాడుకరి చర్చ:Arjunaraoc|చర్చ]]) 07:14, 19 జూన్ 2026 (UTC) f7gx58svzlqf9uyl553io7mu9yrs4t2 104 214218 560322 559635 2026-06-19T10:44:45Z Aryapragathi07 7305 560322 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Aryapragathi07" /></noinclude>{{Center|ii}} (పా౦తములవారు ఉత్తర (పత్యుత్తరముల మూలమున ఈసంప్రదాయములను గురించి చర్చజరిపిరి.దానంజేసీ యీయగస్త్య సంప్రదాయమును గురించి నేనును కొంత యధికపరిశ్రమ జేయవలసీవచ్చినది. అందు నేజేసిన పరిశ్రమను మన యాంధ్రసోదరులకు దెలుప కుతూహాలినై యుండ అస్మత్ప్రియమిత్రులును ఆంధ్రదైనిక పత్రికాస్థాపకులును దేశ బాంధవులును అగు (శీకాశీనాధుని నాగేశ్వరరావు పంతులవారు తమ యాంధ్రపత్రికయొక్క యైదవ సంవత్సరాది సంచికకి విషయమునువ్రాసి ఈయగోరిరి. వారి యపేక్షను బూర్తిజేయనీ విషయము నొకవ్యాసముగ వ్రాసితిని. అద్దాని నాంధ్రపత్రిక అయిదవ సంవత్సరాది సంచికయందు 1914 ఏప్రిల్‌ మాసమున ము(దింపబడె. నవీనమగు నీవిషయమును పలువురు మిత్రులు కోరియుండుటచే గ్రంధరూపమున నీ(గంధమాలయం దైదవగుచ్ఛముగ ముద్రించితిని, ఈవిషయము ప్రాచీన కాలమున సర్వజననిదితమై యుండినను ప్రకృతకాలమువ గగన కుసుమముంబోలియున్నయది. గాన నవీనమగు నా విమర్శమునందు అనేకలోపములుండవచ్చును. పాఠకమహాశయులు వానిని విమర్శించి దెలిపినచో విధేయతతో గైకొనుచున్నాడను. {{left|25-5-14, ఆయుర్వేదాశ్రమం ముదరాస్‌.}} {{right|డి.గోపాలాచార్యులు.}}<noinclude><references/></noinclude> 5ymjzi6rjcgdnvda12dom4hit26636a 560325 560322 2026-06-19T10:47:13Z Aryapragathi07 7305 560325 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Aryapragathi07" /></noinclude>{{center|ii}} (పా౦తములవారు ఉత్తర (పత్యుత్తరముల మూలమున ఈసంప్రదాయములను గురించి చర్చజరిపిరి.దానంజేసీ యీయగస్త్య సంప్రదాయమును గురించి నేనును కొంత యధికపరిశ్రమ జేయవలసీవచ్చినది. అందు నేజేసిన పరిశ్రమను మన యాంధ్రసోదరులకు దెలుప కుతూహాలినై యుండ అస్మత్ప్రియమిత్రులును ఆంధ్రదైనిక పత్రికాస్థాపకులును దేశ బాంధవులును అగు (శీకాశీనాధుని నాగేశ్వరరావు పంతులవారు తమ యాంధ్రపత్రికయొక్క యైదవ సంవత్సరాది సంచికకి విషయమునువ్రాసి ఈయగోరిరి. వారి యపేక్షను బూర్తిజేయనీ విషయము నొకవ్యాసముగ వ్రాసితిని. అద్దాని నాంధ్రపత్రిక అయిదవ సంవత్సరాది సంచికయందు 1914 ఏప్రిల్‌ మాసమున ము(దింపబడె. నవీనమగు నీవిషయమును పలువురు మిత్రులు కోరియుండుటచే గ్రంధరూపమున నీ(గంధమాలయం దైదవగుచ్ఛముగ ముద్రించితిని, ఈవిషయము ప్రాచీన కాలమున సర్వజననిదితమై యుండినను ప్రకృతకాలమువ గగన కుసుమముంబోలియున్నయది. గాన నవీనమగు నా విమర్శమునందు అనేకలోపములుండవచ్చును. పాఠకమహాశయులు వానిని విమర్శించి దెలిపినచో విధేయతతో గైకొనుచున్నాడను. 25-5-14, ఆయుర్వేదాశ్రమం ముదరాస్‌. {{right|డి.గోపాలాచార్యులు.}}<noinclude><references/></noinclude> q6ekgzmmjz2czvrs9uo9pi5xlmeiryu 560326 560325 2026-06-19T10:47:51Z Aryapragathi07 7305 560326 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Aryapragathi07" /></noinclude>{{center|ii}} (పా౦తములవారు ఉత్తర (పత్యుత్తరముల మూలమున ఈసంప్రదాయములను గురించి చర్చజరిపిరి.దానంజేసీ యీయగస్త్య సంప్రదాయమును గురించి నేనును కొంత యధికపరిశ్రమ జేయవలసీవచ్చినది. అందు నేజేసిన పరిశ్రమను మన యాంధ్రసోదరులకు దెలుప కుతూహాలినై యుండ అస్మత్ప్రియమిత్రులును ఆంధ్రదైనిక పత్రికాస్థాపకులును దేశ బాంధవులును అగు (శీకాశీనాధుని నాగేశ్వరరావు పంతులవారు తమ యాంధ్రపత్రికయొక్క యైదవ సంవత్సరాది సంచికకి విషయమునువ్రాసి ఈయగోరిరి. వారి యపేక్షను బూర్తిజేయనీ విషయము నొకవ్యాసముగ వ్రాసితిని. అద్దాని నాంధ్రపత్రిక అయిదవ సంవత్సరాది సంచికయందు 1914 ఏప్రిల్‌ మాసమున ము(దింపబడె. నవీనమగు నీవిషయమును పలువురు మిత్రులు కోరియుండుటచే గ్రంధరూపమున నీ(గంధమాలయం దైదవగుచ్ఛముగ ముద్రించితిని, ఈవిషయము ప్రాచీన కాలమున సర్వజననిదితమై యుండినను ప్రకృతకాలమువ గగన కుసుమముంబోలియున్నయది. గాన నవీనమగు నా విమర్శమునందు అనేకలోపములుండవచ్చును. పాఠకమహాశయులు వానిని విమర్శించి దెలిపినచో విధేయతతో గైకొనుచున్నాడను. 25-5-14, ఆయుర్వేదాశ్రమం ముదరాస్‌. {{right|డి.గోపాలాచార్యులు.}}<noinclude><references/></noinclude> t4pue24mq716t6qjsmeu3swc6b0o714 560327 560326 2026-06-19T10:49:45Z Aryapragathi07 7305 560327 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Aryapragathi07" /></noinclude>{{center|ii}} (పా౦తములవారు ఉత్తర (పత్యుత్తరముల మూలమున ఈసంప్రదాయములను గురించి చర్చజరిపిరి.దానంజేసీ యీయగస్త్య సంప్రదాయమును గురించి నేనును కొంత యధికపరిశ్రమ జేయవలసీవచ్చినది. అందు నేజేసిన పరిశ్రమను మన యాంధ్రసోదరులకు దెలుప కుతూహాలినై యుండ అస్మత్ప్రియమిత్రులును ఆంధ్రదైనిక పత్రికాస్థాపకులును దేశ బాంధవులును అగు (శీకాశీనాధుని నాగేశ్వరరావు పంతులవారు తమ యాంధ్రపత్రికయొక్క యైదవ సంవత్సరాది సంచికకి విషయమునువ్రాసి ఈయగోరిరి. వారి యపేక్షను బూర్తిజేయనీ విషయము నొకవ్యాసముగ వ్రాసితిని. అద్దాని నాంధ్రపత్రిక అయిదవ సంవత్సరాది సంచికయందు 1914 ఏప్రిల్‌ మాసమున ము(దింపబడె. నవీనమగు నీవిషయమును పలువురు మిత్రులు కోరియుండుటచే గ్రంధరూపమున నీ(గంధమాలయం దైదవగుచ్ఛముగ ముద్రించితిని, ఈవిషయము ప్రాచీన కాలమున సర్వజననిదితమై యుండినను ప్రకృతకాలమువ గగన కుసుమముంబోలియున్నయది. గాన నవీనమగు నా విమర్శమునందు అనేకలోపములుండవచ్చును. పాఠకమహాశయులు వానిని విమర్శించి దెలిపినచో విధేయతతో గైకొనుచున్నాడను. 25-5-14, ఆయుర్వేదాశ్రమం మదరాస్‌. {{right|డి.గోపాలాచార్యులు.}}<noinclude><references/></noinclude> nozi6nipta8zemat4pr9k6e3svzff71 104 214223 560311 559701 2026-06-19T10:20:53Z Aryapragathi07 7305 560311 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Aryapragathi07" /></noinclude>{{right|2}} {{center|అగస్త్యవైద్యము.}} వైదికమహాయుగము మొదలు క్రమముగ నభివృద్ధిని బొందిన పై రెండు సంప్రదాయకములను నాయుర్వేదతస్త్రజ్ఞులు వైదిక వైద్యసంప్రదాయములని వాడెదరు. తాన్త్రికయుగమున నాగార్జునాదులచే వృద్ధిని బొందింపంబడిన ఖనిజ వస్తు సమ్మేళనతోఁ గూడిన ధనసంప్రదాయము. వైద్యకపద్ధతులకు తాన్త్రిక సంప్రదాయము లేక రససంప్రదాయమని వాడుకగలదు. ఈ మూడు సంప్రదాయములకన్నను భిన్నముగ దక్షిణ దేశమున విఖ్యాతమగు “అగస్త్యవైద్యము” సంప్రదాయము, అను వైద్యము గలదు. అయ్యది పైమూడు సంప్రదాయములలోఁ జేరినదియా లేక తద్భిన్నమా? ఇయ్యది యేకాలమునుండియారంభమైనది? దీనిమూలప్రవర్తకులు వార్ల పరంపర మొదలగువానిని సంక్షేపముగ వ్రాయుచున్నానను. సకలజనవంద్యులగు శ్రీరామచంద్రులు జననీజనకుల యాజ్ఞంగైకొని పదునాల్గు వత్సరముల కాలమును విదేశములఁ గడపుచు క్రమముగ అగస్త్యాశ్రమమునకు విచ్చేసినటుల శ్రీరామాయణమునంగల వాల్మీకి వాక్యరత్నములు సర్వజనవిదితములు. ఈ వాక్యతతిచే శ్రీరామమూర్తికన్నను మున్ముందు అగస్త్యులు దక్షిణా పథయాత్ర సలిపిరని తెలియుచున్నది. అగస్త్యమహర్షి దక్షి<noinclude><references/></noinclude> j0jg2vkma31zprm61e0q8dyg3qrteey 560313 560311 2026-06-19T10:21:22Z Aryapragathi07 7305 560313 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Aryapragathi07" /></noinclude>{{left|2}} {{center|అగస్త్యవైద్యము.}} వైదికమహాయుగము మొదలు క్రమముగ నభివృద్ధిని బొందిన పై రెండు సంప్రదాయకములను నాయుర్వేదతస్త్రజ్ఞులు వైదిక వైద్యసంప్రదాయములని వాడెదరు. తాన్త్రికయుగమున నాగార్జునాదులచే వృద్ధిని బొందింపంబడిన ఖనిజ వస్తు సమ్మేళనతోఁ గూడిన ధనసంప్రదాయము. వైద్యకపద్ధతులకు తాన్త్రిక సంప్రదాయము లేక రససంప్రదాయమని వాడుకగలదు. ఈ మూడు సంప్రదాయములకన్నను భిన్నముగ దక్షిణ దేశమున విఖ్యాతమగు “అగస్త్యవైద్యము” సంప్రదాయము, అను వైద్యము గలదు. అయ్యది పైమూడు సంప్రదాయములలోఁ జేరినదియా లేక తద్భిన్నమా? ఇయ్యది యేకాలమునుండియారంభమైనది? దీనిమూలప్రవర్తకులు వార్ల పరంపర మొదలగువానిని సంక్షేపముగ వ్రాయుచున్నానను. సకలజనవంద్యులగు శ్రీరామచంద్రులు జననీజనకుల యాజ్ఞంగైకొని పదునాల్గు వత్సరముల కాలమును విదేశములఁ గడపుచు క్రమముగ అగస్త్యాశ్రమమునకు విచ్చేసినటుల శ్రీరామాయణమునంగల వాల్మీకి వాక్యరత్నములు సర్వజనవిదితములు. ఈ వాక్యతతిచే శ్రీరామమూర్తికన్నను మున్ముందు అగస్త్యులు దక్షిణా పథయాత్ర సలిపిరని తెలియుచున్నది. అగస్త్యమహర్షి దక్షి<noinclude><references/></noinclude> dlenwlk0wcl4whu9psvj9tma12pnxfg 106 214257 560191 559739 2026-06-18T14:19:09Z Aravind Bandi 7336 560191 proofread-index text/x-wiki {{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template |రకం=పుస్తకం |శీర్షిక=సర్ప విషయ సర్వస్వ సంగ్రహము |భాష=te |సంపుటి= |రచయిత=దొడ్డిపట్ల సన్యాసిరాజు |అనువాదకులు= |ఎడిటర్= |చిత్రకర్త= |పాఠశాల= |ప్రచురణకర్త=శ్రీమత్తిరిపురసుందరీ ముద్రాక్షరశాల |చిరునామా=ఏలూరు |సంవత్సరం=1895 |ఆధారం= |ISBN= |OCLC= |LCCN= |BNF_ARK= |ARC= |మూలం=pdf |బొమ్మ=7 |పురోగతి=X |పుటలు=<pagelist 1to6=పుస్తక ప్రాథమిక సమాచారం 7=ముఖచిత్రం 8=అవతారిక 9=విషయసూచిక/> |సంపుటాలు= |వ్యాఖ్యలు= |వెడల్పు= |సిఎస్ఎస్= |పేజీ మొదటి వరుస= |పేజీ చివరివరుస= }} 0u82t4huuxqzyzweszq97w6we22qhty 560193 560191 2026-06-18T14:21:39Z Aravind Bandi 7336 560193 proofread-index text/x-wiki {{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template |రకం=పుస్తకం |శీర్షిక=సర్ప విషయ సర్వస్వ సంగ్రహము |భాష=te |సంపుటి= |రచయిత=దొడ్డిపట్ల సన్యాసిరాజు |అనువాదకులు= |ఎడిటర్= |చిత్రకర్త= |పాఠశాల= |ప్రచురణకర్త=శ్రీమత్తిరిపురసుందరీ ముద్రాక్షరశాల |చిరునామా=ఏలూరు |సంవత్సరం=1895 |ఆధారం= |ISBN= |OCLC= |LCCN= |BNF_ARK= |ARC= |మూలం=pdf |బొమ్మ=7 |పురోగతి=X |పుటలు=<pagelist 1to6=పుస్తక ప్రాథమిక సమాచారం 7=ముఖచిత్రం 8=అవతారిక 9=విషయసూచిక 80=- 81=-/> |సంపుటాలు= |వ్యాఖ్యలు= |వెడల్పు= |సిఎస్ఎస్= |పేజీ మొదటి వరుస= |పేజీ చివరివరుస= }} r1ura8nki3ortyzm8i04nmkhgjnyo7a 104 214258 560314 559708 2026-06-19T10:32:12Z Aryapragathi07 7305 560314 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Aryapragathi07" /></noinclude>{{right|3}} {{center|అగస్త్యవైద్యము.}} దక్షిణాపథగమనమును సలిపిన యెంతకాలమునకు రామభద్రుండు అగస్త్యాశ్రమమునకు విచ్చేసెనో యాకాలమును మాత్రము నిర్ణయించుట కష్టతరము. శ్రీరామాయణరచనను గుఱించియు రామ రావణుల యుద్ధమును గుఱించియు కాలమును నిర్ణయించుటలో చరిత్రకారుల యాశయములు పలుతెఱంగులఁ గానంబడినను శ్రీ రాఘవుండును కుంభసంభవుండును సమకాలికు లను విషయము పై కారణములచే సుస్పష్టము. జానకీజాని యగు నా శ్రీరాములు అయోధ్యను వదలి క్రమముగ లంకాపట్టణముఁ జేరునఱకును శోభించు మార్గమున నుండు దండకారణ్యమందక్కడక్కడను తక్కిన మార్గమంతయును నగరరాజముల చేతను పురవరముల చేతను మునిపల్లెలచేతను జనపదములచే తను శోభితమై మిక్కిలి యెక్కుడగు నాగరకతఁ జెందిన దని శ్రీ వాల్మీకి వాక్యములచే నూహింపఁదగును. మరియు రాక్షసరాజ మూర్ధన్యుండగు దశాన్యుని రాజధానియందు పురవీధులను ప్రాకారములను ఉద్యానవనంబులను క్రీడాసరోవరంబులను అంతిపురంబులను అందలి స్త్రీసమాజంబులను వారి క్రీడలను కేవల స్వభావగుణములచే లోకోత్తరముగ శోభిల్లినట్టులు వాల్మీకిచే వర్ణింపంబడిన వాక్యజాలములు సర్వలోకవిదితములు ఈరీతి నాగరకత జెందిన కాలమునం గల మనుజులకు మిథ్యాహార విహారములచే జనించి పలు తెఱంగుల నపాయము<noinclude><references/></noinclude> ks5u9rt9pdf20wkmtbbx8jepxw9kmuj 104 214265 560332 559724 2026-06-19T10:54:18Z Aryapragathi07 7305 560332 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Aryapragathi07" /></noinclude>{{left|4}} {{Center|అగస్త్యవైద్యము.}} లను గలిగించు రోగములకుఁదగు చికిత్సారూపములగు శమనోపాయంబు లుండుననుట స్పష్టము. ఆ శమనోపాయంబులు సుప్రసిద్ధాయుర్వేదీయ వైద్యకచికిత్స లనియె చెప్పకతప్పదు. అనాదికాలమునుండియు ప్రజలయారోగ్యమును బాధీంచు వ్యాధి సామాన్యమును రూపుమాపుటకై యాపరాత్పరుని దయచే ననుగ్రహింపఁబడినది యాయుర్వేదము దక్క వేఱొ౦డు లే దని ఋగ్వేదాదులయం దినేక చికిత్సా ప్రతిపాదక మంత్రరాజంబు లుద్ఘోషించుటచేతను ప్రపంచమునం గల వైద్యకవద్దతులలో నాయుర్వేదీయ సంప్రదాయమే యనాదియని సకలదేశ చరిత్రకారులును వైద్యవిశారదులును తగు ప్రమాణముల నుదహరించుటంజేసియు నాయుర్వేదమే మొట్ట మొదటిది యని యొప్పుకొనకతప్పదు. దక్షిణాపథమున వానరవర్గములోఁ జేరిన కాయచికిత్స శస్త్రచికిత్సలయం దసమానుఁడై సర్వ సైనిక ప్రధాన చికిత్సకత్వమును వహించిన నుషేణుఁడు దశాస్యునిచే ప్రయోగింపండిన శక్త్యాద్యాయుధఘాతములచే మూర్ఛితుఁడైన లక్ష్మణుని మ్మోహరహితునిఁగఁ జేయుటకై సస్యరూపముగ నుపయో౦చిన " సంజీవకరణి " (మృతప్రాయు లగువారి నుజ్జీవింపంజేయు శక్తిగల యోషధుల) నుండియు, శస్త్రచికిత్సాప్రతిపాదక మగు " విశల్యకరణి (శరీరమున గుచ్చుకొనిన బాణముల ములుకులను బైటికి వెడలించు శక్తిగల యోషధులు)<noinclude><references/></noinclude> co0fge2fmgb640zjhpzc5trpgdonrgp 560334 560332 2026-06-19T10:55:15Z Aryapragathi07 7305 560334 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Aryapragathi07" /></noinclude>{{left|4}} {{Center|అగస్త్యవైద్యము.}} లను గలిగించు రోగములకుఁదగు చికిత్సారూపములగు శమనోపాయంబు లుండుననుట స్పష్టము. ఆ శమనోపాయంబులు సుప్రసిద్ధాయుర్వేదీయ వైద్యకచికిత్స లనియె చెప్పకతప్పదు. అనాదికాలమునుండియు ప్రజలయారోగ్యమును బాధీంచు వ్యాధి సామాన్యమును రూపుమాపుటకై యాపరాత్పరుని దయచే ననుగ్రహింపఁబడినది యాయుర్వేదము దక్క వేఱొ౦డు లే దని ఋగ్వేదాదులయం దినేక చికిత్సా ప్రతిపాదక మంత్రరాజంబు లుద్ఘోషించుటచేతను ప్రపంచమునం గల వైద్యకవద్దతులలో నాయుర్వేదీయ సంప్రదాయమే యనాదియని సకలదేశ చరిత్రకారులును వైద్యవిశారదులును తగు ప్రమాణముల నుదహరించుటంజేసియు నాయుర్వేదమే మొట్ట మొదటిది యని యొప్పుకొనకతప్పదు. దక్షిణాపథమున వానరవర్గములోఁ జేరిన కాయచికిత్స శస్త్రచికిత్సలయం దసమానుఁడై సర్వ సైనిక ప్రధాన చికిత్సకత్వమును వహించిన నుషేణుఁడు దశాస్యునిచే ప్రయోగింపండిన శక్త్యాద్యాయుధఘాతములచే మూర్ఛితుఁడైన లక్ష్మణుని మ్మోహరహితునిఁగఁ జేయుటకై సస్యరూపముగ నుపయో౦చిన "సంజీవకరణి" (మృతప్రాయు లగువారి నుజ్జీవింపంజేయు శక్తిగల యోషధుల) నుండియు, శస్త్రచికిత్సాప్రతిపాదక మగు "విశల్యకరణి"(శరీరమున గుచ్చుకొనిన బాణముల ములుకులను బైటికి వెడలించు శక్తిగల యోషధులు)<noinclude><references/></noinclude> t83dqtyc57juv8wlvag482rsxbuypfv 560335 560334 2026-06-19T11:00:25Z Aryapragathi07 7305 560335 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Aryapragathi07" /></noinclude>{{left|4}} {{Center|అగస్త్యవైద్యము.}} లను గలిగించు రోగములకుఁదగు చికిత్సారూపములగు శమనోపాయంబు లుండుననుట స్పష్టము. ఆ శమనోపాయంబులు సుప్రసిద్ధాయుర్వేదీయ వైద్యకచికిత్స లనియె చెప్పకతప్పదు. అనాదికాలమునుండియు ప్రజలయారోగ్యమును బాధీంచు వ్యాధి సామాన్యమును రూపుమాపుటకై యాపరాత్పరుని దయచే ననుగ్రహింపఁబడినది యాయుర్వేదము దక్క వేఱొ౦డు లే దని ఋగ్వేదాదులయం దినేక చికిత్సా ప్రతిపాదక మంత్రరాజంబు లుద్ఘోషించుటచేతను ప్రపంచమునం గల వైద్యకపద్ధతులలో నాయుర్వేదీయ సంప్రదాయమే యనాదియని సకలదేశ చరిత్రకారులును వైద్యవిశారదులును తగు ప్రమాణముల నుదహరించుటంజేసియు నాయుర్వేదమే మొట్ట మొదటిది యని యొప్పుకొనకతప్పదు. దక్షిణాపథమున వానరవర్గములోఁ జేరిన కాయచికిత్స శస్త్రచికిత్సలయం దసమానుఁడై సర్వ సైనిక ప్రధాన చికిత్సకత్వమును వహించిన సుషేణుఁడు దశాస్యునిచే ప్రయోగింపండిన శక్త్యాద్యాయుధఘాతములచే మూర్ఛితుఁడైన లక్ష్మణుని మ్మోహరహితునిఁగఁ జేయుటకై సస్యరూపముగ నుపయో౦చిన "సంజీవకరణి" (మృతప్రాయు లగువారి నుజ్జీవింపంజేయు శక్తిగల యోషధుల) నుండియు, శస్త్రచికిత్సాప్రతిపాదక మగు "విశల్యకరణి"(శరీరమున గుచ్చుకొనిన బాణముల ములుకులను బైటికి వెడలించు శక్తిగల యోషధులు)<noinclude><references/></noinclude> jd9hexiu8u2glerckcv6ju6qkuzho9a 104 214266 560336 559726 2026-06-19T11:05:39Z Aryapragathi07 7305 560336 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Aryapragathi07" /></noinclude>{{right|5}} {{Center|అగస్త్యవైద్యము.}} " సావర్ణ్యకరణి ” (ప్రణప్రదేశములంగల చర్మమునకు యథాపూర్వమగు వర్ణము నిచ్చుశక్తిగల యోషధులు) "సంధానకరణి " (విఱిగిన యెముకలను జతపఱచు శక్తిగల 'యోషధులు) మొదలగువాని కృత్యములు స్వరూపములు మున్నగు నవి స్పష్టముగ శ్రీరామాయణ యుద్ధ కాండము 102-వ సర్గయందు వర్ణింపంబడియుండుట చేత నాయుర్వేదీయ వైద్యక పద్ధతులు పై కాలమునకు ముందునుండియు ప్రచారములోఁ గల వనివ్రాయుట యనవసరము. అగస్త్యాగమనమునకు ముందునార్యభూయిష్ఠమని తలఁచెడి కొందఱి మతముల ననుసరించి దక్షిణాపథమున ఆయుర్వేదీయ వైద్యకమార్గము లున్నవన్న బలువురకు ఆశ్చర్యమును విస్మయమును గలుగకమానదు. ఇయ్యది కేవలభ్రమయని తోచుచున్నది. దశకంఠుండు పులస్త్యబ్రహ్మకు పౌత్రుఁడనియు నొకానొక సమయమున నీశ్వరునింగూర్చి సామవేదములచే స్తోత్రముఁజేసెననియు వీరి మరణానంతరము విభీషణుఁడు ఉత్తర క్రియలం జేయుసమయమున ఆర్యులలో యాగాది క్రతువులం జేసినవారికిఁ జేయురీతిని ఆహితాగ్ని సంస్కారములను జేసెననియు, మతంగ శరభంగాది మునిపల్లెలతోడను మార్గము గూడియున్నదనియు వర్ణితములగు వాల్మీకిపుంగవుని వాగ్గుంభనలు ప్రబలముగఁ గనఁబడుట చేతను అగస్త్యుని యాగమన<noinclude><references/></noinclude> 5z5thd51jaf6q4tivpennq4ec4wttde 560337 560336 2026-06-19T11:06:29Z Aryapragathi07 7305 560337 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Aryapragathi07" /></noinclude>{{right|5}} {{Center|అగస్త్యవైద్యము.}} "సావర్ణ్యకరణి” (ప్రణప్రదేశములంగల చర్మమునకు యథాపూర్వమగు వర్ణము నిచ్చుశక్తిగల యోషధులు) "సంధానకరణి" (విఱిగిన యెముకలను జతపఱచు శక్తిగల యోషధులు) మొదలగువాని కృత్యములు స్వరూపములు మున్నగు నవి స్పష్టముగ శ్రీరామాయణ యుద్ధ కాండము 102-వ సర్గయందు వర్ణింపంబడియుండుట చేత నాయుర్వేదీయ వైద్యక పద్ధతులు పై కాలమునకు ముందునుండియు ప్రచారములోఁ గల వనివ్రాయుట యనవసరము. అగస్త్యాగమనమునకు ముందునార్యభూయిష్ఠమని తలఁచెడి కొందఱి మతముల ననుసరించి దక్షిణాపథమున ఆయుర్వేదీయ వైద్యకమార్గము లున్నవన్న బలువురకు ఆశ్చర్యమును విస్మయమును గలుగకమానదు. ఇయ్యది కేవలభ్రమయని తోచుచున్నది. దశకంఠుండు పులస్త్యబ్రహ్మకు పౌత్రుఁడనియు నొకానొక సమయమున నీశ్వరునింగూర్చి సామవేదములచే స్తోత్రముఁజేసెననియు వీరి మరణానంతరము విభీషణుఁడు ఉత్తర క్రియలం జేయుసమయమున ఆర్యులలో యాగాది క్రతువులం జేసినవారికిఁ జేయురీతిని ఆహితాగ్ని సంస్కారములను జేసెననియు, మతంగ శరభంగాది మునిపల్లెలతోడను మార్గము గూడియున్నదనియు వర్ణితములగు వాల్మీకిపుంగవుని వాగ్గుంభనలు ప్రబలముగఁ గనఁబడుట చేతను అగస్త్యుని యాగమన<noinclude><references/></noinclude> 907pzfumxrhmb8tilx5yh6qv2f0f4yo 560338 560337 2026-06-19T11:06:56Z Aryapragathi07 7305 560338 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Aryapragathi07" /></noinclude>{{right|5}} {{Center|అగస్త్యవైద్యము.}} "సావర్ణ్యకరణి”(ప్రణప్రదేశములంగల చర్మమునకు యథాపూర్వమగు వర్ణము నిచ్చుశక్తిగల యోషధులు) "సంధానకరణి"(విఱిగిన యెముకలను జతపఱచు శక్తిగల యోషధులు) మొదలగువాని కృత్యములు స్వరూపములు మున్నగు నవి స్పష్టముగ శ్రీరామాయణ యుద్ధ కాండము 102-వ సర్గయందు వర్ణింపంబడియుండుట చేత నాయుర్వేదీయ వైద్యక పద్ధతులు పై కాలమునకు ముందునుండియు ప్రచారములోఁ గల వనివ్రాయుట యనవసరము. అగస్త్యాగమనమునకు ముందునార్యభూయిష్ఠమని తలఁచెడి కొందఱి మతముల ననుసరించి దక్షిణాపథమున ఆయుర్వేదీయ వైద్యకమార్గము లున్నవన్న బలువురకు ఆశ్చర్యమును విస్మయమును గలుగకమానదు. ఇయ్యది కేవలభ్రమయని తోచుచున్నది. దశకంఠుండు పులస్త్యబ్రహ్మకు పౌత్రుఁడనియు నొకానొక సమయమున నీశ్వరునింగూర్చి సామవేదములచే స్తోత్రముఁజేసెననియు వీరి మరణానంతరము విభీషణుఁడు ఉత్తర క్రియలం జేయుసమయమున ఆర్యులలో యాగాది క్రతువులం జేసినవారికిఁ జేయురీతిని ఆహితాగ్ని సంస్కారములను జేసెననియు, మతంగ శరభంగాది మునిపల్లెలతోడను మార్గము గూడియున్నదనియు వర్ణితములగు వాల్మీకిపుంగవుని వాగ్గుంభనలు ప్రబలముగఁ గనఁబడుట చేతను అగస్త్యుని యాగమన<noinclude><references/></noinclude> hx3qzpucxg9ikj1sr8zuslm3li3p01f 560339 560338 2026-06-19T11:07:12Z Aryapragathi07 7305 560339 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Aryapragathi07" /></noinclude>{{right|5}} {{Center|అగస్త్యవైద్యము.}} "సావర్ణ్యకరణి” (ప్రణప్రదేశములంగల చర్మమునకు యథాపూర్వమగు వర్ణము నిచ్చుశక్తిగల యోషధులు) "సంధానకరణి"(విఱిగిన యెముకలను జతపఱచు శక్తిగల యోషధులు) మొదలగువాని కృత్యములు స్వరూపములు మున్నగు నవి స్పష్టముగ శ్రీరామాయణ యుద్ధ కాండము 102-వ సర్గయందు వర్ణింపంబడియుండుట చేత నాయుర్వేదీయ వైద్యక పద్ధతులు పై కాలమునకు ముందునుండియు ప్రచారములోఁ గల వనివ్రాయుట యనవసరము. అగస్త్యాగమనమునకు ముందునార్యభూయిష్ఠమని తలఁచెడి కొందఱి మతముల ననుసరించి దక్షిణాపథమున ఆయుర్వేదీయ వైద్యకమార్గము లున్నవన్న బలువురకు ఆశ్చర్యమును విస్మయమును గలుగకమానదు. ఇయ్యది కేవలభ్రమయని తోచుచున్నది. దశకంఠుండు పులస్త్యబ్రహ్మకు పౌత్రుఁడనియు నొకానొక సమయమున నీశ్వరునింగూర్చి సామవేదములచే స్తోత్రముఁజేసెననియు వీరి మరణానంతరము విభీషణుఁడు ఉత్తర క్రియలం జేయుసమయమున ఆర్యులలో యాగాది క్రతువులం జేసినవారికిఁ జేయురీతిని ఆహితాగ్ని సంస్కారములను జేసెననియు, మతంగ శరభంగాది మునిపల్లెలతోడను మార్గము గూడియున్నదనియు వర్ణితములగు వాల్మీకిపుంగవుని వాగ్గుంభనలు ప్రబలముగఁ గనఁబడుట చేతను అగస్త్యుని యాగమన<noinclude><references/></noinclude> icqkvyudtsv6x9y62j5rbid7ru52yhq 560340 560339 2026-06-19T11:09:58Z Aryapragathi07 7305 560340 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Aryapragathi07" /></noinclude>{{right|5}} {{Center|అగస్త్యవైద్యము.}} “సావర్ణ్యకరణి” (ప్రణప్రదేశములంగల చర్మమునకు యథాపూర్వమగు వర్ణము నిచ్చుశక్తిగల యోషధులు) “సంధానకరణి”(విఱిగిన యెముకలను జతపఱచు శక్తిగల యోషధులు) మొదలగువాని కృత్యములు స్వరూపములు మున్నగు నవి స్పష్టముగ శ్రీరామాయణ యుద్ధ కాండము 102-వ సర్గయందు వర్ణింపంబడియుండుట చేత నాయుర్వేదీయ వైద్యక పద్ధతులు పై కాలమునకు ముందునుండియు ప్రచారములోఁ గల వనివ్రాయుట యనవసరము. అగస్త్యాగమనమునకు ముందునార్యభూయిష్ఠమని తలఁచెడి కొందఱి మతముల ననుసరించి దక్షిణాపథమున ఆయుర్వేదీయ వైద్యకమార్గము లున్నవన్న బలువురకు ఆశ్చర్యమును విస్మయమును గలుగకమానదు. ఇయ్యది కేవలభ్రమయని తోచుచున్నది. దశకంఠుండు పులస్త్యబ్రహ్మకు పౌత్రుఁడనియు నొకానొక సమయమున నీశ్వరునింగూర్చి సామవేదములచే స్తోత్రముఁజేసెననియు వీరి మరణానంతరము విభీషణుఁడు ఉత్తర క్రియలం జేయుసమయమున ఆర్యులలో యాగాది క్రతువులం జేసినవారికిఁ జేయురీతిని ఆహితాగ్ని సంస్కారములను జేసెననియు, మతంగ శరభంగాది మునిపల్లెలతోడను మార్గము గూడియున్నదనియు వర్ణితములగు వాల్మీకిపుంగవుని వాగ్గుంభనలు ప్రబలముగఁ గనఁబడుట చేతను అగస్త్యుని యాగమన<noinclude><references/></noinclude> 6cchndgu903sp3kaax7bkycoovnohfz 104 214267 560342 559729 2026-06-19T11:14:58Z Aryapragathi07 7305 560342 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Aryapragathi07" /></noinclude>{{left|6}} {{Center|అగస్త్యవైద్యము,}} మునకు చిరకాలమునకు పూర్వమే యల్ప సంఖ్యాకులగు నార్యులు వచ్చియుండినం గాని పై యార్యసంప్రదాయకచిహ్నలు గలిగియుండవని ఇక్కాలపు చరిత్రకారులు గొందఱునుడువుట చేతను, విమర్శితమగు అగస్త్య సంప్రదాయమందును ఆర్షవైద్యమున ప్రధానప్రమేయములగు వాత పిత్తకఫములనెడి దోషత్రయమునె యాధారపఱుచుకొని ద్రవీడవైద్యగ్రంథము లన్నియుఁ గానంబడుట చేతను, నింక ననేకకారణాంతరముల చేతను నీ దక్షిణ భూభాగము శ్రీ యగస్త్యచరణకమల సంస్పర్శము గలుగుటకు పూర్వమే యార్యభూయిష్టమనుట విశదమగుచున్నది. అల్పసంఖ్యాకులగు నార్యులచే నావృతమగుటచేత నెట్టి యభివృద్ధియు నార్యవిద్యలకుఁ గలిగియుండుట కవకాశములేకుండెను. అగస్త్యమునివరుండు వచ్చినపిదప వారి నిజవిద్యా ప్రభావములన్నిటి చేతను దక్షిణాపథమున భాష మొదలు సమస్తవిద్యలను సంస్కరించుట కారంభించెనని తోచుచున్నది. అందు వైద్యకసంస్కారము సర్వజనుల కత్యంతావశ్యమైన దగుటచే క్రమముగ నార్యవైద్య సాహాయ్యంబున మూలికలయొక్కయు ఖనిజములయొక్కయు జ్ఞానము వినియోరు:లు ప్రక్రియలు మొదలగునవి సంస్కారపూర్వకమగు అభివృద్ధిం గాంచె. పిదప నా ప్రవర్తకుల యొక్క సంఘమును<noinclude><references/></noinclude> i8q4tdo8fv107lg4e6e6yzip4v5cwta 560344 560342 2026-06-19T11:19:11Z Aryapragathi07 7305 560344 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Aryapragathi07" /></noinclude>{{left|6}} {{Center|అగస్త్యవైద్యము.}} మునకు చిరకాలమునకు పూర్వమే యల్ప సంఖ్యాకులగు నార్యులు వచ్చియుండినం గాని పై యార్యసంప్రదాయక చిహ్నలు గలిగియుండవని ఇక్కాలపు చరిత్రకారులు గొందఱు నుడువుట చేతను, విమర్శితమగు అగస్త్య సంప్రదాయమందును ఆర్షవైద్యమున ప్రధానప్రమేయములగు వాత పిత్తకఫములనెడి దోషత్రయమునె యాధారపఱుచుకొని ద్రవీడవైద్యగ్రంథము లన్నియుఁ గానంబడుట చేతను, నింక ననేకకారణాంతరముల చేతను నీ దక్షిణ భూభాగము శ్రీ యగస్త్యచరణకమల సంస్పర్శము గలుగుటకు పూర్వమే యార్యభూయిష్టమనుట విశదమగుచున్నది. అల్పసంఖ్యాకులగు నార్యులచే నావృతమగుటచేత నెట్టి యభివృద్ధియు నార్యవిద్యలకుఁ గలిగియుండుట కవకాశములేకుండెను. అగస్త్యమునివరుండు వచ్చినపిదప వారి నిజవిద్యా ప్రభావములన్నిటి చేతను దక్షిణాపథమున భాష మొదలు సమస్తవిద్యలను సంస్కరించుట కారంభించెనని తోచుచున్నది. అందు వైద్యకసంస్కారము సర్వజనుల కత్యంతావశ్యమైన దగుటచే క్రమముగ నార్యవైద్య సాహాయ్యంబున మూలికలయొక్కయు ఖనిజములయొక్కయు జ్ఞానము వినియోరు:లు ప్రక్రియలు మొదలగునవి సంస్కారపూర్వకమగు అభివృద్ధింగాంచె. పిదప నా ప్రవర్తకుల యొక్క సంఘమును<noinclude><references/></noinclude> jo3pfq0c83tiphqx3sp65nemfdbvd3r 104 214268 560357 559730 2026-06-19T11:33:48Z Aryapragathi07 7305 560357 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Aryapragathi07" /></noinclude>{{right|7}} {{Center|style=font-weight: bold; font-style:italic;అగస్త్య వైద్యము}} పరంపరలను నేర్పఱచి కట్టుఁబాట్లను జేసెను.దానంచేసియె యీ ద్రవిడదేశమున నభివృద్ధిని బొందించిన పై వైద్యక పద్ధతులన్నిటికీని “అగస్త్య వైద్యము" అను నామధేయముచే నిచ్చటి వైద్యలోకంబున వ్యవహారము గలిగె. ఈశ్వరుఁడు పార్వతికిని పార్వతి నందీశునకును నందీశుఁ అగస్త్యసంప్రదాయ పరంపర.డశ్వనీ దేవతలకును వారలు ధన్వంతరికిని ధన్వంతరి యగస్త్యులకును అగస్త్యులు పులస్యులకును అతఁడు తేరయ్యకును వీరు ఊహమునికీని క్రమముగ నీ వైద్యతంత్రము నుపదేశించినట్టు లిందలి గ్రంథముల కాననగును. ఈ సంప్రదాయ ప్రవర్తకులు నలువదియెనిమిది మంది తస్త్రప్రవర్తకులు. యని కొందఱును మఱికొందఱు ఇరువది మంది యనియు ఇంకను కొందఱు పదునెని మిదిమందియనియు భిన్న మతములు సూచించిరి. ఈరీతి భిన్న మతములున్నను పదునెనిమిది మంది యను పక్షమునే అందఱు నంగీకరించినట్టులును ఈతన్త్రప్రవర్తకు లందఱకును సిద్ధులని పేరు గల్గినట్టులును తెలియుచున్నది. నందీశ్వరర్, అగస్త్యర్, మత్స్యముని, పిడినా!శర్, పులస్త్యర్, పుంశుండర్, కరువురార్, తిరుమూలర్,చట్టముని, రోమరుషి,పదు నెనిమిదిమంది సిద్ధులు.<noinclude><references/></noinclude> 4fwx77c032lq9b5t5rkywgichdafo57 560359 560357 2026-06-19T11:34:51Z Aryapragathi07 7305 560359 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Aryapragathi07" /></noinclude>{{right|7}} {{center|style=font-weight:bold; font-style:italic;|అగస్త్య వైద్యము}} పరంపరలను నేర్పఱచి కట్టుఁబాట్లను జేసెను.దానంచేసియె యీ ద్రవిడదేశమున నభివృద్ధిని బొందించిన పై వైద్యక పద్ధతులన్నిటికీని “అగస్త్య వైద్యము" అను నామధేయముచే నిచ్చటి వైద్యలోకంబున వ్యవహారము గలిగె. ఈశ్వరుఁడు పార్వతికిని పార్వతి నందీశునకును నందీశుఁ అగస్త్యసంప్రదాయ పరంపర.డశ్వనీ దేవతలకును వారలు ధన్వంతరికిని ధన్వంతరి యగస్త్యులకును అగస్త్యులు పులస్యులకును అతఁడు తేరయ్యకును వీరు ఊహమునికీని క్రమముగ నీ వైద్యతంత్రము నుపదేశించినట్టు లిందలి గ్రంథముల కాననగును. ఈ సంప్రదాయ ప్రవర్తకులు నలువదియెనిమిది మంది తస్త్రప్రవర్తకులు. యని కొందఱును మఱికొందఱు ఇరువది మంది యనియు ఇంకను కొందఱు పదునెని మిదిమందియనియు భిన్న మతములు సూచించిరి. ఈరీతి భిన్న మతములున్నను పదునెనిమిది మంది యను పక్షమునే అందఱు నంగీకరించినట్టులును ఈతన్త్రప్రవర్తకు లందఱకును సిద్ధులని పేరు గల్గినట్టులును తెలియుచున్నది. నందీశ్వరర్, అగస్త్యర్, మత్స్యముని, పిడినా!శర్, పులస్త్యర్, పుంశుండర్, కరువురార్, తిరుమూలర్,చట్టముని, రోమరుషి,పదు నెనిమిదిమంది సిద్ధులు.<noinclude><references/></noinclude> k483lmm2nmewozxhnxkvxe7t1sbfcbs 560361 560359 2026-06-19T11:37:47Z Aryapragathi07 7305 560361 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Aryapragathi07" /></noinclude>{{right|7}} {{center|style=font-weight:bold; font-style:italic;|అగస్త్య వైద్యము}} పరంపరలను నేర్పఱచి కట్టుఁబాట్లను జేసెను.దానంచేసియె యీ ద్రవిడదేశమున నభివృద్ధిని బొందించిన పై వైద్యక పద్ధతులన్నిటికీని “అగస్త్య వైద్యము" అను నామధేయముచే నిచ్చటి వైద్యలోకంబున వ్యవహారము గలిగె. ఈశ్వరుఁడు పార్వతికిని పార్వతి నందీశునకును నందీశుఁ అగస్త్యసంప్రదాయ పరంపర.డశ్వనీ దేవతలకును వారలు ధన్వంతరికిని ధన్వంతరి యగస్త్యులకును అగస్త్యులు పులస్యులకును అతఁడు తేరయ్యకును వీరు ఊహమునికీని క్రమముగ నీ వైద్యతంత్రము నుపదేశించినట్టు లిందలి గ్రంథముల కాననగును. ఈ సంప్రదాయ ప్రవర్తకులు నలువదియెనిమిది మంది తస్త్రప్రవర్తకులు. యని కొందఱును మఱికొందఱు ఇరువది మంది యనియు ఇంకను కొందఱు పదునెని మిదిమందియనియు భిన్న మతములు సూచించిరి. ఈరీతి భిన్న మతములున్నను పదునెనిమిది మంది యను పక్షమునే అందఱు నంగీకరించినట్టులును ఈతన్త్రప్రవర్తకు లందఱకును సిద్ధులని పేరు గల్గినట్టులును తెలియుచున్నది. నందీశ్వరర్, అగస్త్యర్, మత్స్యముని, పిడినా! శర్, పులస్త్యర్, పుంశుండర్, కరువురార్, తిరుమూలర్,చట్టముని, రోమరుషి,పదు నెనిమిదిమంది సిద్ధులు.<noinclude><references/></noinclude> ka992gpzpmcs1ntewefw20s3mj1qmn3 104 214270 560363 559732 2026-06-19T11:41:27Z Aryapragathi07 7305 560363 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Aryapragathi07" /></noinclude>{{left|8}} {{Center|అగస్త్యవైద్యము.}} భోగర్, బ్రహ్మముని, సుందరర్, వామదేవర్, తేరయ్యర్, కపిలర్, కమలముని, కొంగణర్ అను నీ పదునెనమండ్రును ఈ సంప్రదాయప్రవర్తకు లని యందఱు సంగీకరించినట్టులు ఊహముని మొదలగువారి గ్రంథములచేఁ దెలియుచున్నది. వీరిలో నగస్త్య పులస్త్య ధన్వంతరి నందీశ ప్రభృతి రెండువిధముల సంస్కృత భాషామయములగు వ్యావహా సిద్ధులు రిక నామములు గలవారలు ఆయుర్వేద వైదిక వైద్యముసను తాంత్రిక వైద్యమునను సమర్థులనియు కరు పూర్ చట్టముని తేరయ్యర్ పిడినాక్కి శు పులిప్పాణి భోగర్ మొదలగు ద్రావిడ నామధారులు ద్రవిడదేశజ మగు అగస్త్యసంప్రదాయ రసవైద్యక ప్రవర్తకులనియు వారివారి గ్రంథముల విమర్శనమునుండి తేటపడుచున్నది. మఱియు సాంస్కృతిక తాంత్రిక వైద్య రచనా తులు తెలిసినవారిని "వడ" (ఉత్తరము) సంప్రదాయజ్ఞు లనియు కేవల ద్రవిడదేశ వైద్యక పద్ధతులఁ దెలిసిన వారిని " తెన్ (దక్షిణము) సంప్రదాయజ్ఞులనియు వ్యవహరిం చెదరు. ఈ “ తేజు “ నడ » సంప్రదాయములయందు సమర్థులగు సిద్ధులచే విరచితము లగు గ్రంథములఁ బరికించినచో నా త్రేయ ధన్వంతరి నాగార్జునాది సంప్రదాయ సంమ్మేళన రూపముగ నుండు గ్రంథములం బోలెఁ గాన్పించుచున్నయవి.<noinclude><references/></noinclude> cyzu0wktl57ib77b1k79hwwrg4q7dyx 104 214273 560369 559736 2026-06-19T11:58:33Z Aryapragathi07 7305 560369 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Aryapragathi07" /></noinclude>{{left|6.}} {{Center|వైద్యవత్న, పండిత డీ గోపాలాచార్లు, ఎ.వి.ఎస్., ఎ.ఎమ్.బి, వారిచే}} {{center|style=font-weight: bold; font-style:italic;|అర్క ప్రకాశిక.}} ఇందు ద్రావకములజేయు ప్రక్రియలుమెండు అతిసులభముగ ప్రతి వస్తువునుండి ద్రావకముల దీనికొనవచ్చును. ఆంధ్రజనులు దీనినుండి ద్రావక సంబంధములగు ననేకవిషయముల దెలుసుగొనగలరు. రాగల మేమా సాం తమునకు సిద్ధముగును. <br><br> {{left|త్వరలో వెలువడును.}} {{right|త్వరలో వెలువడును.}} {{center|style=font-weight: bold; font-style:italic;|చరక సంహిత—సుశ్రుత సంహిత.}} <br><br> ఆయుర్వేదవైద్య సంప్రదాయములు యేమాత్రము దెలియక యిచ్చవచ్చినట్లు వ్రాయబడిన తెనుగు టీకటవలెగాక సంప్రదాయ సిద్ధముగ అనేకతడవలు పాఠములు జెస్పియు జదివియు అనేకవ్యాఖ్యతల యభి ప్రాయముల సతుసరించియు అనుభవజన్యమగు స్వాభిప్రాయములను జేర్చియు విపులముగ తేటదెనుగున వ్రాయబడిన ఆంధ్రవ్యాఖ్యతో గూడిన చరక సుశ్రుతములు విస్తారమగు నపోద్ఘాతములతోడను ముద్రణము త్వరలో పూర్తియై ఆంధ్ర సోదరులకరంబు అలంకరించును. అందు సుశ్రుతము యంత్రములు, శస్త్రములు, శారీరకసంబంధమును ప్రసవసంబంధమగు చక్కని ప్రతిమలును జేర్చిన షుమారు మున్నూరు పతిములతోను కూడియుండును.<noinclude><references/></noinclude> 4ifulm4905ic0gfza5ynsvjerd2hrde 104 214292 560269 559923 2026-06-19T07:18:43Z Arjunaraoc 364 న్ ను ౝ గా మార్చు 560269 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>{{gap}}ఐతరేయ బ్రాహ్మణం, సప్తమపంచకా తృతీయాద్యాయః ౧౮, (ఐ ౭_3_౧౮) బ్రాహ్మణం :——" తస్యహ విశ్వామిత్రస్యైకశతంపుత్రా ఆసుః పంచాశదేవజ్యాయాం సోమధుచ్ఛందసః పంచాశత్కనీయాంస స్తద్యేజ్యాయాం సోనతే కుశలం మేనిరే; తాననువ్యా జహారాంతాన్వః ప్రజాభక్షీష్టేతి తఏతేంధ్రాః పుండ్రాః శబరాః పుళిందా మూతిబా ఇత్యుదంతాన్ — {{left margin|5em}}<u>బహవోభవంతి వైశ్వామిత్రా దస్యూనాంభూయిష్ఠాః</u> సాయనభాష్యం :—— విశ్వామిత్రాణాం వృత్తాంతప్రారంభః </div> {{gap}}"మధుచ్ఛందో నామకః కశ్చిత్పుత్రో మధ్యమస్తతోపి జ్యేష్టాః కనిష్టాశ్చప్రత్యేకం పంచాశత్సంఖ్యాకా ఇత్యేవ మేకశతం తస్యపుత్రాః——తేషాం మధ్యేజ్యేష్ఠానాం వృత్తాంతమాహ. {{gap}}"తత్తేష్వేకశతసంఖ్యా కేషుపుత్రేషు మధ్యేయే మధుచ్ఛం దసో జ్యేష్ఠాః పంచాశత్సంఖ్యాకాః సంతితే శునశ్శేఫస్య విశ్వామిత్ర పుత్రత్వం కుశలం నమేనిరఇదం సమీచీనమిత్యేవం నాంగీకృతవంతం తాౝ జ్యేష్ఠానౝ పంచాశత్సంఖ్యా కానను లక్ష్యవిశ్వామిత్రో వ్యాజ హార వ్యాహరణం శాపరూపం వాక్యముక్తవాన్, హే జ్యేష్ఠపుత్రా! యుష్మాకం మదీయా జ్ఞాతిలంఘినాం ప్రజాఃపుత్రాదికా <u>అంతాన్ భక్షీష్ట, చండాలాదిరూపా న్నీచజాతి విశేషాన్ భజతామితి</u> త ఏతే శప్తాః సంతో అంధ్రత్వాది పంచవిధ నీచజాతి విశేషా భవంతి <u>ఇతిశబ్దస్య తత్ప్రదర్శనార్థత్వా దన్యేపి నీచజాతివిశేషాః సర్వేవివక్షితాః</u> ఉద్గతోంత ఉదంతోత్యంత నీచజాతి స్తత్రభవా ఉదంత్యాః తేబహవో నేకవిధా వైశ్వామిత్రా <u>విశ్వామిత్ర సంతతి జాదన్యూనాం తస్కరాణాంమధ్యే భూయిష్ఠా అత్యధికాః</u>” {{gap}}తా౹౹ "ఆ విశ్వామిత్రునకు నూర్గురు పుత్రులుండిరి. అందు మధ్యముడైన మధుచ్ఛందుడు జ్యేష్ఠుడుగా గల చిన్న కొడుకులు యేబదిమంది జ్యేష్ఠులు యేబదిమంది (తనతో తెచ్చిన శునశ్శేపుని జ్యేష్ఠునిగా చేసి వాని యాజ్ఞకు బద్ధులైయుండునట్లు విశ్వామిత్రుడు<noinclude><references/></noinclude> t8trginsqzc0pif6jni9utfjwzsicud 104 214298 560364 559812 2026-06-19T11:47:21Z Aryapragathi07 7305 560364 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Aryapragathi07" /></noinclude>{{right|9}} {{Center|అగ స్త్యవైద్యము.}} అగస్త్య సంప్రదాయ ప్రవర్తకులచే విరచితములగు అగస్త్యవైద్యస్వరూ గ్రంథములయందలి జారణ మారణా ధ్యుపా సము, దానిస్వతంత్రత, యములకును ప్రక్రియా పరిభాషలకును నాగార్జునుఁడు సోమనాథుఁడు మొదలగువారి పారిభాషిక పదములకును ప్రక్రియాభాగములకును జారణ మారణా ద్యుపాయములకును నెట్టిసంబంధము నున్నట్టు గానరాదు. మరియు నీప్రక్రియాది భాగములు నాగార్జునాది రస తంత్ర సుప్రదాయముకన్న సులభతరములుగను గుణాధికములుగను గన్పట్టు చున్నవి. ఆర్షసంప్రదాయమున రోగ నిదాన శారీర శల్య శాలాక్యాది భాగములు ప్రత్యేకముగ నున్న విధముగ స్వతంత్రమువహించిన అగస్త్యసంప్రదాయమున ప్రకృతము బహిరంగముగ దొరకు గ్రంథములయందుఁ గానరావు ఈ గ్రంథములు అర్హ తాంత్రిక చికిత్సామిశ్రములగు గ్రంథములం బోలినవిగను వైదికవైద్య సంప్రదాయములతోడను ద్రవిడదేశజ రసతంత్ర సంప్రదాయములతోడను జేరియున్నట్టు విశేష గ్రంథముల విమర్శనల చేత తెలియుచున్నది. ఈ యుభయ సంప్రదాయములయందలి గ్రంథములను నందలి ప్రక్రియాది భేదములను సూక్ష్మదృష్టిచేఁ జూచిననగస్త్య సంప్రదాయమే యుత్తమమనియు నాగార్జునాది రసతంత్ర సంప్రదాయమునకన్న భిన్నమైనదనియు స్పష్టము.<noinclude><references/></noinclude> gnmly5hp37bl50v8ycfkpdccmnxg1qx 104 214308 560366 559830 2026-06-19T11:54:43Z Aryapragathi07 7305 560366 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Aryapragathi07" /></noinclude>{{right|3}} {{Center|ఆంధ్రీకరి౦పబడీన ఆయుర్వేదాశ్రమ గ్రంథములు.}} {{Center|ద్వితీయ గుచ్భమగు}} {{center|style=font-weight: bold; font-style:italic;|పథ్యా పథ్యము}} ఈ (గంథమునందు (పతిరోగియు నాచరింపcదగిన పథ్యములగు నన్నము, కూరలు, పప్పులు, మాంసరసములు, శరీరవ్యాయామములు, వీనిలో నాచరింపగూాడని యపథ్యములును మఱియు నాయా చికిత్సావసరముల పధ్యా పథ్యములగు వస్తి వమన నిరేక స్వేద (పతిసారణాదిక్రియలయొక్క వివరణమును, రోగములురాకుండ ఆరోగ్యముగనుండుటకై వసంతాది ఋతువులయందు నాయా ఋతుధర్మ ములననుసరించి యాచరింపదగిన యాహార విహారాది హీతాహీతములను బోధించెడు “వివరణ” మను నాంధ్రటీకతోడ ము(ది౦చియున్నది. {{Center|చందాదారులకు పోష్టుఖర్సులుగాక రు. 0-12-0.}} {{Center|ఇతరులకు » » 1~0.0.}} {{Center|మూడవగుచ్ఛమగు}} {{center|style=font-weight: bold; font-style:italic;|ఆయుర్వేదపరిభాష.}} ఇయ్యది హిందూవైద్యులకు జ్ఞాననేత్రము వంటిది. ఈ పుస్తకము చేతనున్న యడల వైద్యశాస్త్రమున ఏ సందేహము గలుగదు. కకషాయ కల్క, తైల, ఘృత, ఆసవ, అరిష్ట, మోదక,రస, రసాయనాదూలు జేయువిధములను వానియందు జేర్పదగు ఓషధులు మొదలగువాని పరిమితిని (అనగా తూనికెను) దెలియ జేయు మానపరిభాపలను , ఆహారము<noinclude><references/></noinclude> fzixfl8ijxqad5t5qjkm3e85fplr9eo 560367 560366 2026-06-19T11:55:22Z Aryapragathi07 7305 560367 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Aryapragathi07" /></noinclude>{{right|3}} {{Center|ఆంధ్రీకరి౦పబడీన ఆయుర్వేదాశ్రమ గ్రంథములు.}} {{Center|ద్వితీయ గుచ్భమగు}} {{center|style=font-weight: bold; font-style:italic;|పథ్యా పథ్యము}} ఈ (గంథమునందు (పతిరోగియు నాచరింపcదగిన పథ్యములగు నన్నము, కూరలు, పప్పులు, మాంసరసములు, శరీరవ్యాయామములు, వీనిలో నాచరింపగూాడని యపథ్యములును మఱియు నాయా చికిత్సావసరముల పధ్యా పథ్యములగు వస్తి వమన నిరేక స్వేద (పతిసారణాదిక్రియలయొక్క వివరణమును, రోగములురాకుండ ఆరోగ్యముగనుండుటకై వసంతాది ఋతువులయందు నాయా ఋతుధర్మ ములననుసరించి యాచరింపదగిన యాహార విహారాది హీతాహీతములను బోధించెడు “వివరణ” మను నాంధ్రటీకతోడ ము(ది౦చియున్నది. {{Center|చందాదారులకు పోష్టుఖర్సులుగాక రు. 0-12-0.}} {{Center|ఇతరులకు " " 1~0.0.}} {{Center|మూడవగుచ్ఛమగు}} {{center|style=font-weight: bold; font-style:italic;|ఆయుర్వేదపరిభాష.}} ఇయ్యది హిందూవైద్యులకు జ్ఞాననేత్రము వంటిది. ఈ పుస్తకము చేతనున్న యడల వైద్యశాస్త్రమున ఏ సందేహము గలుగదు. కకషాయ కల్క, తైల, ఘృత, ఆసవ, అరిష్ట, మోదక,రస, రసాయనాదూలు జేయువిధములను వానియందు జేర్పదగు ఓషధులు మొదలగువాని పరిమితిని (అనగా తూనికెను) దెలియ జేయు మానపరిభాపలను , ఆహారము<noinclude><references/></noinclude> i2gie5mcfcszgzessp0zkp3ik5rappn 104 214315 560365 559841 2026-06-19T11:51:37Z Aryapragathi07 7305 560365 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Aryapragathi07" /></noinclude>{{left|18}} {{Center|అగస్త్యవైద్యము.}} కశక్తుఁడవై ప్రకృతము నాపరిశీలననుండి తెలిసికొనిన విషయములను సుజనులును విద్వత్పక్షపాతులును నగు మహాళయులకు విన్నవించినాఁడు. {{Center|ఆయుర్వేదమార్తాండ భిషఙ్మణి}} {{Center|వైద్యరత్న పండిత డి. గోపాలాచార్యులు ఎ. వి. ఎస్.}} {{Center|వారిచే వినచితమగు}} {{center|style=font-weight:, font-style:italic;|అగస్త్యవైద్యము}} {{Center|సమాప్తము.}}<noinclude><references/></noinclude> gkukyguz0edf9l2620iga3w3ncb7fwm 106 214334 560194 559908 2026-06-18T14:24:48Z Aravind Bandi 7336 560194 proofread-index text/x-wiki {{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template |రకం=పుస్తకం |శీర్షిక=[[బ్రహ్మసూత్రములు]] |భాష=te |సంపుటి= |రచయిత=[[బాదరాయణుడు (వ్యాసుడు)]] |అనువాదకులు=[[మల్లాది సూర్యనారాయణ శాస్త్రి]] |ఎడిటర్= |చిత్రకర్త= |పాఠశాల= |ప్రచురణకర్త=పంచాశరీ ముద్రాశాల (గుంటూరు) |చిరునామా=గుంటూరు |సంవత్సరం=1963 |ఆధారం= |ISBN= |OCLC= |LCCN= |BNF_ARK= |ARC= |మూలం=pdf |బొమ్మ=1 |పురోగతి=X |పుటలు=<pagelist pages="1-234" /> <pagelist 1=ముఖచిత్రం 2=- 234=-/> |సంపుటాలు= |వ్యాఖ్యలు= |వెడల్పు= |సిఎస్ఎస్= |పేజీ మొదటి వరుస= |పేజీ చివరివరుస= }} qpzpkanug6u2ke3xb0svg69xuwnw1le 560195 560194 2026-06-18T14:25:23Z Aravind Bandi 7336 560195 proofread-index text/x-wiki {{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template |రకం=పుస్తకం |శీర్షిక=[[బ్రహ్మసూత్రములు]] |భాష=te |సంపుటి= |రచయిత=[[బాదరాయణుడు (వ్యాసుడు)]] |అనువాదకులు=[[మల్లాది సూర్యనారాయణ శాస్త్రి]] |ఎడిటర్= |చిత్రకర్త= |పాఠశాల= |ప్రచురణకర్త=పంచాశరీ ముద్రాశాల (గుంటూరు) |చిరునామా=గుంటూరు |సంవత్సరం=1963 |ఆధారం= |ISBN= |OCLC= |LCCN= |BNF_ARK= |ARC= |మూలం=pdf |బొమ్మ=1 |పురోగతి=X |పుటలు=<pagelist 1=ముఖచిత్రం 2=- 234=-/> |సంపుటాలు= |వ్యాఖ్యలు= |వెడల్పు= |సిఎస్ఎస్= |పేజీ మొదటి వరుస= |పేజీ చివరివరుస= }} ea1kkm35updwzqclj3p5v8dfquzfjwy 106 214352 560197 559974 2026-06-18T14:28:51Z Aravind Bandi 7336 560197 proofread-index text/x-wiki {{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template |రకం=పుస్తకం |శీర్షిక=[[శార్ఙ్గధర సంహిత (ఆంధ్రతాత్పర్య సహితము)]] |భాష=te |సంపుటి= |రచయిత=శార్ఙ్గధరమిశ్రుడు |అనువాదకులు=- |ఎడిటర్= |చిత్రకర్త= |పాఠశాల= |ప్రచురణకర్త=వావిళ్ల రామస్వామి శాస్త్రులు అండ్ సన్స్, మద్రాసు |చిరునామా=మద్రాసు |సంవత్సరం=1945 |ఆధారం= |ISBN= |OCLC= |LCCN= |BNF_ARK= |ARC= |మూలం=pdf |బొమ్మ=1 |పురోగతి=MS |పుటలు=<pagelist 1=ముఖచిత్రం 2=- 3to4=భూమిక 5to24=విషయ సూచిక /> |సంపుటాలు= |వ్యాఖ్యలు= |వెడల్పు= |సిఎస్ఎస్= |పేజీ మొదటి వరుస= |పేజీ చివరివరుస= }} sgispsi69xwgfbhr0ssmvb05xxrscfb 560199 560197 2026-06-18T14:50:37Z Aravind Bandi 7336 560199 proofread-index text/x-wiki {{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template |రకం=పుస్తకం |శీర్షిక=[[శార్ఙ్గధర సంహిత (ఆంధ్రతాత్పర్య సహితము)]] |భాష=te |సంపుటి= |రచయిత=శార్ఙ్గధరమిశ్రుడు |అనువాదకులు=- |ఎడిటర్= |చిత్రకర్త= |పాఠశాల= |ప్రచురణకర్త=వావిళ్ల రామస్వామి శాస్త్రులు అండ్ సన్స్, మద్రాసు |చిరునామా=మద్రాసు |సంవత్సరం=1945 |ఆధారం= |ISBN= |OCLC= |LCCN= |BNF_ARK= |ARC= |మూలం=pdf |బొమ్మ=1 |పురోగతి=X |పుటలు=<pagelist to=481/> |సంపుటాలు= |వ్యాఖ్యలు= |వెడల్పు= |సిఎస్ఎస్= |పేజీ మొదటి వరుస= |పేజీ చివరివరుస= }} n9er1qihdiqvwoa6jauprppjsjnhgfw 560201 560199 2026-06-18T14:55:32Z Aravind Bandi 7336 560201 proofread-index text/x-wiki {{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template |రకం=పుస్తకం |శీర్షిక=[[శార్ఙ్గధర సంహిత (ఆంధ్రతాత్పర్య సహితము)]] |భాష=te |సంపుటి= |రచయిత=శార్ఙ్గధరమిశ్రుడు |అనువాదకులు=- |ఎడిటర్= |చిత్రకర్త= |పాఠశాల= |ప్రచురణకర్త=వావిళ్ల రామస్వామి శాస్త్రులు అండ్ సన్స్, మద్రాసు |చిరునామా=మద్రాసు |సంవత్సరం=1945 |ఆధారం= |ISBN= |OCLC= |LCCN= |BNF_ARK= |ARC= |మూలం=pdf |బొమ్మ=1 |పురోగతి=X |పుటలు=<pages to=481/> |సంపుటాలు= |వ్యాఖ్యలు= |వెడల్పు= |సిఎస్ఎస్= |పేజీ మొదటి వరుస= |పేజీ చివరివరుస= }} c0uu59s13xb36e3f6rt7kfo41srlcsi 560202 560201 2026-06-18T14:57:49Z Aravind Bandi 7336 560202 proofread-index text/x-wiki {{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template |రకం=పుస్తకం |శీర్షిక=[[శార్ఙ్గధర సంహిత (ఆంధ్రతాత్పర్య సహితము)]] |భాష=te |సంపుటి= |రచయిత=శార్ఙ్గధరమిశ్రుడు |అనువాదకులు=- |ఎడిటర్= |చిత్రకర్త= |పాఠశాల= |ప్రచురణకర్త=వావిళ్ల రామస్వామి శాస్త్రులు అండ్ సన్స్, మద్రాసు |చిరునామా=మద్రాసు |సంవత్సరం=1945 |ఆధారం= |ISBN= |OCLC= |LCCN= |BNF_ARK= |ARC= |మూలం=pdf |బొమ్మ=1 |పురోగతి=X |పుటలు=<పుటలు=1-481/> |సంపుటాలు= |వ్యాఖ్యలు= |వెడల్పు= |సిఎస్ఎస్= |పేజీ మొదటి వరుస= |పేజీ చివరివరుస= }} 19vy1zpvvgybg578k0abafxvo5d1pa5 560203 560202 2026-06-18T14:59:02Z Aravind Bandi 7336 560203 proofread-index text/x-wiki {{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template |రకం=పుస్తకం |శీర్షిక=[[శార్ఙ్గధర సంహిత (ఆంధ్రతాత్పర్య సహితము)]] |భాష=te |సంపుటి= |రచయిత=శార్ఙ్గధరమిశ్రుడు |అనువాదకులు=- |ఎడిటర్= |చిత్రకర్త= |పాఠశాల= |ప్రచురణకర్త=వావిళ్ల రామస్వామి శాస్త్రులు అండ్ సన్స్, మద్రాసు |చిరునామా=మద్రాసు |సంవత్సరం=1945 |ఆధారం= |ISBN= |OCLC= |LCCN= |BNF_ARK= |ARC= |మూలం=pdf |బొమ్మ=1 |పురోగతి=X |పుటలు={{!}}పుటలు=1-481 |సంపుటాలు= |వ్యాఖ్యలు= |వెడల్పు= |సిఎస్ఎస్= |పేజీ మొదటి వరుస= |పేజీ చివరివరుస= }} 3z7nljhi6ux7ny14qlexu327ku2w3tl 560204 560203 2026-06-18T15:01:17Z Aravind Bandi 7336 560204 proofread-index text/x-wiki {{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template |రకం=పుస్తకం |శీర్షిక=[[శార్ఙ్గధర సంహిత (ఆంధ్రతాత్పర్య సహితము)]] |భాష=te |సంపుటి= |రచయిత=శార్ఙ్గధరమిశ్రుడు |అనువాదకులు=- |ఎడిటర్= |చిత్రకర్త= |పాఠశాల= |ప్రచురణకర్త=వావిళ్ల రామస్వామి శాస్త్రులు అండ్ సన్స్, మద్రాసు |చిరునామా=మద్రాసు |సంవత్సరం=1945 |ఆధారం= |ISBN= |OCLC= |LCCN= |BNF_ARK= |ARC= |మూలం=pdf |బొమ్మ=1 |పురోగతి=X |పుటలు=1-481 |సంపుటాలు= |వ్యాఖ్యలు= |వెడల్పు= |సిఎస్ఎస్= |పేజీ మొదటి వరుస= |పేజీ చివరివరుస= }} 5ajmr65mkq0y9k2if002j0x4orxqr6k 560205 560204 2026-06-18T15:08:23Z Aravind Bandi 7336 560205 proofread-index text/x-wiki {{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template |రకం=పుస్తకం |శీర్షిక=[[శార్ఙ్గధర సంహిత (ఆంధ్రతాత్పర్య సహితము)]] |భాష=te |సంపుటి= |రచయిత=శార్ఙ్గధరమిశ్రుడు |అనువాదకులు=- |ఎడిటర్= |చిత్రకర్త= |పాఠశాల= |ప్రచురణకర్త=వావిళ్ల రామస్వామి శాస్త్రులు అండ్ సన్స్, మద్రాసు |చిరునామా=మద్రాసు |సంవత్సరం=1945 |ఆధారం= |ISBN= |OCLC= |LCCN= |BNF_ARK= |ARC= |మూలం=pdf |బొమ్మ=1 |పురోగతి=X |పుటలు=<pages index="1945 SarngadharaSamhita Telugu PDF.pdf" from1 to=481/> |సంపుటాలు= |వ్యాఖ్యలు= |వెడల్పు= |సిఎస్ఎస్= |పేజీ మొదటి వరుస= |పేజీ చివరివరుస= }} nr07j1p2ucambtxpu2ywy04vzr85nkb 560206 560205 2026-06-18T15:10:21Z Aravind Bandi 7336 560206 proofread-index text/x-wiki {{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template |రకం=పుస్తకం |శీర్షిక=[[శార్ఙ్గధర సంహిత (ఆంధ్రతాత్పర్య సహితము)]] |భాష=te |సంపుటి= |రచయిత=శార్ఙ్గధరమిశ్రుడు |అనువాదకులు=- |ఎడిటర్= |చిత్రకర్త= |పాఠశాల= |ప్రచురణకర్త=వావిళ్ల రామస్వామి శాస్త్రులు అండ్ సన్స్, మద్రాసు |చిరునామా=మద్రాసు |సంవత్సరం=1945 |ఆధారం= |ISBN= |OCLC= |LCCN= |BNF_ARK= |ARC= |మూలం=pdf |బొమ్మ=1 |పురోగతి=L |పుటలు=<pages index="1945 SarngadharaSamhita Telugu PDF.pdf" from1 to=481/> |సంపుటాలు= |వ్యాఖ్యలు= |వెడల్పు= |సిఎస్ఎస్= |పేజీ మొదటి వరుస= |పేజీ చివరివరుస= }} 8q11nm6xrkhtfkqteawtxsjyvnfkv3a 560207 560206 2026-06-18T15:11:00Z Aravind Bandi 7336 560207 proofread-index text/x-wiki {{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template |రకం=పుస్తకం |శీర్షిక=[[శార్ఙ్గధర సంహిత (ఆంధ్రతాత్పర్య సహితము)]] |భాష=te |సంపుటి= |రచయిత=శార్ఙ్గధరమిశ్రుడు |అనువాదకులు=- |ఎడిటర్= |చిత్రకర్త= |పాఠశాల= |ప్రచురణకర్త=వావిళ్ల రామస్వామి శాస్త్రులు అండ్ సన్స్, మద్రాసు |చిరునామా=మద్రాసు |సంవత్సరం=1945 |ఆధారం= |ISBN= |OCLC= |LCCN= |BNF_ARK= |ARC= |మూలం=pdf |బొమ్మ=1 |పురోగతి=L |పుటలు=<pagelist="1 to 481"/> |సంపుటాలు= |వ్యాఖ్యలు= |వెడల్పు= |సిఎస్ఎస్= |పేజీ మొదటి వరుస= |పేజీ చివరివరుస= }} lsr0bgn9mf2jha7q9ndk7xdd44aa7n2 560208 560207 2026-06-18T15:12:07Z Aravind Bandi 7336 560208 proofread-index text/x-wiki {{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template |రకం=పుస్తకం |శీర్షిక=[[శార్ఙ్గధర సంహిత (ఆంధ్రతాత్పర్య సహితము)]] |భాష=te |సంపుటి= |రచయిత=శార్ఙ్గధరమిశ్రుడు |అనువాదకులు=- |ఎడిటర్= |చిత్రకర్త= |పాఠశాల= |ప్రచురణకర్త=వావిళ్ల రామస్వామి శాస్త్రులు అండ్ సన్స్, మద్రాసు |చిరునామా=మద్రాసు |సంవత్సరం=1945 |ఆధారం= |ISBN= |OCLC= |LCCN= |BNF_ARK= |ARC= |మూలం=pdf |బొమ్మ=1 |పురోగతి=L |పుటలు=<pagelist="1 - 481"/> |సంపుటాలు= |వ్యాఖ్యలు= |వెడల్పు= |సిఎస్ఎస్= |పేజీ మొదటి వరుస= |పేజీ చివరివరుస= }} tlj1571ujyptuzkgis2xpp5akp2fuz3 560215 560208 2026-06-18T16:23:37Z Vjsuseela 1850 560215 proofread-index text/x-wiki {{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template |రకం=పుస్తకం |శీర్షిక=[[శార్ఙ్గధర సంహిత (ఆంధ్రతాత్పర్య సహితము)]] |భాష=te |సంపుటి= |రచయిత=శార్ఙ్గధరమిశ్రుడు |అనువాదకులు=- |ఎడిటర్= |చిత్రకర్త= |పాఠశాల= |ప్రచురణకర్త=వావిళ్ల రామస్వామి శాస్త్రులు అండ్ సన్స్, మద్రాసు |చిరునామా=మద్రాసు |సంవత్సరం=1945 |ఆధారం= |ISBN= |OCLC= |LCCN= |BNF_ARK= |ARC= |మూలం=pdf |బొమ్మ=1 |పురోగతి=X |పుటలు=<pagelist="1 - 481"/> |సంపుటాలు= |వ్యాఖ్యలు= |వెడల్పు= |సిఎస్ఎస్= |పేజీ మొదటి వరుస= |పేజీ చివరివరుస= }} 9xyhrwajsq3gpirm80lfb7xhzvzuzjs 560220 560215 2026-06-18T16:35:31Z Aravind Bandi 7336 560220 proofread-index text/x-wiki {{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template |రకం=పుస్తకం |శీర్షిక=[[శార్ఙ్గధర సంహిత (ఆంధ్రతాత్పర్య సహితము)]] |భాష=te |సంపుటి= |రచయిత=శార్ఙ్గధరమిశ్రుడు |అనువాదకులు=- |ఎడిటర్= |చిత్రకర్త= |పాఠశాల= |ప్రచురణకర్త=వావిళ్ల రామస్వామి శాస్త్రులు అండ్ సన్స్, మద్రాసు |చిరునామా=మద్రాసు |సంవత్సరం=1945 |ఆధారం= |ISBN= |OCLC= |LCCN= |BNF_ARK= |ARC= |మూలం=pdf |బొమ్మ=1 |పురోగతి=X |పుటలు=<pagelist=/> |సంపుటాలు= |వ్యాఖ్యలు= |వెడల్పు= |సిఎస్ఎస్= |పేజీ మొదటి వరుస= |పేజీ చివరివరుస= }} n8lvw93783ni1ly1ygzzl8zw299i5dn 560221 560220 2026-06-18T16:36:45Z Aravind Bandi 7336 560221 proofread-index text/x-wiki {{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template |రకం=పుస్తకం |శీర్షిక=[[శార్ఙ్గధర సంహిత (ఆంధ్రతాత్పర్య సహితము)]] |భాష=te |సంపుటి= |రచయిత=శార్ఙ్గధరమిశ్రుడు |అనువాదకులు=- |ఎడిటర్= |చిత్రకర్త= |పాఠశాల= |ప్రచురణకర్త=వావిళ్ల రామస్వామి శాస్త్రులు అండ్ సన్స్, మద్రాసు |చిరునామా=మద్రాసు |సంవత్సరం=1945 |ఆధారం= |ISBN= |OCLC= |LCCN= |BNF_ARK= |ARC= |మూలం=pdf |బొమ్మ=1 |పురోగతి=X |పుటలు=<pagelist =/> |సంపుటాలు= |వ్యాఖ్యలు= |వెడల్పు= |సిఎస్ఎస్= |పేజీ మొదటి వరుస= |పేజీ చివరివరుస= }} qk00v6knrxtg7ym5mla9f6387hhwdpd 560222 560221 2026-06-18T16:39:01Z Aravind Bandi 7336 560222 proofread-index text/x-wiki {{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template |రకం=పుస్తకం |శీర్షిక=[[శార్ఙ్గధర సంహిత (ఆంధ్రతాత్పర్య సహితము)]] |భాష=te |సంపుటి= |రచయిత=శార్ఙ్గధరమిశ్రుడు |అనువాదకులు=- |ఎడిటర్= |చిత్రకర్త= |పాఠశాల= |ప్రచురణకర్త=వావిళ్ల రామస్వామి శాస్త్రులు అండ్ సన్స్, మద్రాసు |చిరునామా=మద్రాసు |సంవత్సరం=1945 |ఆధారం= |ISBN= |OCLC= |LCCN= |BNF_ARK= |ARC= |మూలం=pdf |బొమ్మ=1 |పురోగతి=X |పుటలు=<pagelist 1=ముఖచిత్రం/> |సంపుటాలు= |వ్యాఖ్యలు= |వెడల్పు= |సిఎస్ఎస్= |పేజీ మొదటి వరుస= |పేజీ చివరివరుస= }} cn5w2ibue1bwtwgmuw2izk3dn5h7hvg 560223 560222 2026-06-18T16:41:18Z Aravind Bandi 7336 560223 proofread-index text/x-wiki {{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template |రకం=పుస్తకం |శీర్షిక=[[శార్ఙ్గధర సంహిత (ఆంధ్రతాత్పర్య సహితము)]] |భాష=te |సంపుటి= |రచయిత=శార్ఙ్గధరమిశ్రుడు |అనువాదకులు=- |ఎడిటర్= |చిత్రకర్త= |పాఠశాల= |ప్రచురణకర్త=వావిళ్ల రామస్వామి శాస్త్రులు అండ్ సన్స్, మద్రాసు |చిరునామా=మద్రాసు |సంవత్సరం=1945 |ఆధారం= |ISBN= |OCLC= |LCCN= |BNF_ARK= |ARC= |మూలం=pdf |బొమ్మ=1 |పురోగతి=X |పుటలు=<pagelist 1=ముఖచిత్రం 3to4=భూమిక 5 24=విషయసూచిక/> |సంపుటాలు= |వ్యాఖ్యలు= |వెడల్పు= |సిఎస్ఎస్= |పేజీ మొదటి వరుస= |పేజీ చివరివరుస= }} 6vuntkhtvic3p9go1av8m2n3i1tflf0 560224 560223 2026-06-18T16:41:59Z Aravind Bandi 7336 560224 proofread-index text/x-wiki {{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template |రకం=పుస్తకం |శీర్షిక=[[శార్ఙ్గధర సంహిత (ఆంధ్రతాత్పర్య సహితము)]] |భాష=te |సంపుటి= |రచయిత=శార్ఙ్గధరమిశ్రుడు |అనువాదకులు=- |ఎడిటర్= |చిత్రకర్త= |పాఠశాల= |ప్రచురణకర్త=వావిళ్ల రామస్వామి శాస్త్రులు అండ్ సన్స్, మద్రాసు |చిరునామా=మద్రాసు |సంవత్సరం=1945 |ఆధారం= |ISBN= |OCLC= |LCCN= |BNF_ARK= |ARC= |మూలం=pdf |బొమ్మ=1 |పురోగతి=X |పుటలు=<pagelist 1=ముఖచిత్రం 3to4=భూమిక 5to24=విషయసూచిక/> |సంపుటాలు= |వ్యాఖ్యలు= |వెడల్పు= |సిఎస్ఎస్= |పేజీ మొదటి వరుస= |పేజీ చివరివరుస= }} b99261uv6wsbjffsyxukbf98289pws9 106 214353 560216 559978 2026-06-18T16:28:09Z Aravind Bandi 7336 560216 proofread-index text/x-wiki {{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template |రకం=పుస్తకం |శీర్షిక=[[కావ్యాలంకార సంగ్రహము]] |భాష=te |సంపుటి= |రచయిత=[[రామరాజభూషణుఁడు]] |అనువాదకులు=[[సన్నిధానం సూర్యనారాయణ శాస్త్రి]] |ఎడిటర్= |చిత్రకర్త= |పాఠశాల= |ప్రచురణకర్త=ఆంధ్రసారస్వతపరిషత్తు |చిరునామా= |సంవత్సరం=1945 |ఆధారం= |ISBN= |OCLC= |LCCN= |BNF_ARK= |ARC= |మూలం=pdf |బొమ్మ=1 |పురోగతి=X |పుటలు=<pagelist pages="1-760"/> |సంపుటాలు= |వ్యాఖ్యలు= |వెడల్పు= |సిఎస్ఎస్= |పేజీ మొదటి వరుస= |పేజీ చివరివరుస= }} eolvxma90gkykpnbk7x9e0as9svj82n 560217 560216 2026-06-18T16:28:32Z Aravind Bandi 7336 560217 proofread-index text/x-wiki {{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template |రకం=పుస్తకం |శీర్షిక=[[కావ్యాలంకార సంగ్రహము]] |భాష=te |సంపుటి= |రచయిత=[[రామరాజభూషణుఁడు]] |అనువాదకులు=[[సన్నిధానం సూర్యనారాయణ శాస్త్రి]] |ఎడిటర్= |చిత్రకర్త= |పాఠశాల= |ప్రచురణకర్త=ఆంధ్రసారస్వతపరిషత్తు |చిరునామా= |సంవత్సరం=1945 |ఆధారం= |ISBN= |OCLC= |LCCN= |BNF_ARK= |ARC= |మూలం=pdf |బొమ్మ=1 |పురోగతి=MS |పుటలు=<pagelist pages="1-760"/> |సంపుటాలు= |వ్యాఖ్యలు= |వెడల్పు= |సిఎస్ఎస్= |పేజీ మొదటి వరుస= |పేజీ చివరివరుస= }} te79s2q3z7jn2gn0qnk1ilk87lj1492 560219 560217 2026-06-18T16:31:32Z Aravind Bandi 7336 560219 proofread-index text/x-wiki {{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template |రకం=పుస్తకం |శీర్షిక=[[కావ్యాలంకార సంగ్రహము]] |భాష=te |సంపుటి= |రచయిత=[[రామరాజభూషణుఁడు]] |అనువాదకులు=[[సన్నిధానం సూర్యనారాయణ శాస్త్రి]] |ఎడిటర్= |చిత్రకర్త= |పాఠశాల= |ప్రచురణకర్త=ఆంధ్రసారస్వతపరిషత్తు |చిరునామా= |సంవత్సరం=1945 |ఆధారం= |ISBN= |OCLC= |LCCN= |BNF_ARK= |ARC= |మూలం=pdf |బొమ్మ=1 |పురోగతి=X |పుటలు=<pagelist 1=ముఖచిత్రం 2=- 3=- 4=- 5=శీర్షికా పత్రం 7to10=తొలిపలుకు /> |సంపుటాలు= |వ్యాఖ్యలు= |వెడల్పు= |సిఎస్ఎస్= |పేజీ మొదటి వరుస= |పేజీ చివరివరుస= }} 0jg08pynrid7knqw6gymm56hrwmlw88 560225 560219 2026-06-18T16:43:24Z Aravind Bandi 7336 560225 proofread-index text/x-wiki {{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template |రకం=పుస్తకం |శీర్షిక=[[కావ్యాలంకార సంగ్రహము]] |భాష=te |సంపుటి= |రచయిత=[[రామరాజభూషణుఁడు]] |అనువాదకులు=[[సన్నిధానం సూర్యనారాయణ శాస్త్రి]] |ఎడిటర్= |చిత్రకర్త= |పాఠశాల= |ప్రచురణకర్త=ఆంధ్రసారస్వతపరిషత్తు |చిరునామా= |సంవత్సరం=1945 |ఆధారం= |ISBN= |OCLC= |LCCN= |BNF_ARK= |ARC= |మూలం=pdf |బొమ్మ=1 |పురోగతి=X |పుటలు=<pagelist /> |సంపుటాలు= |వ్యాఖ్యలు= |వెడల్పు= |సిఎస్ఎస్= |పేజీ మొదటి వరుస= |పేజీ చివరివరుస= }} 1bz9l8a74p3mu0desefc9temrxquh0a 560277 560225 2026-06-19T09:28:46Z Rajasekhar1961 50 560277 proofread-index text/x-wiki {{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template |రకం=పుస్తకం |శీర్షిక=[[కావ్యాలంకార సంగ్రహము]] |భాష=te |సంపుటి= |రచయిత=[[రచయిత:రామరాజభూషణుడు|రామరాజభూషణుఁడు]] |అనువాదకులు=[[సన్నిధానం సూర్యనారాయణ శాస్త్రి]] |ఎడిటర్= |చిత్రకర్త= |పాఠశాల= |ప్రచురణకర్త=ఆంధ్రసారస్వతపరిషత్తు |చిరునామా= |సంవత్సరం=1945 |ఆధారం= |ISBN= |OCLC= |LCCN= |BNF_ARK= |ARC= |మూలం=pdf |బొమ్మ=1 |పురోగతి=X |పుటలు=<pagelist /> |సంపుటాలు= |వ్యాఖ్యలు= |వెడల్పు= |సిఎస్ఎస్= |పేజీ మొదటి వరుస= |పేజీ చివరివరుస= }} f9e9b0am2x298vm2trphnez819qz4el 106 214356 560226 559985 2026-06-18T17:16:56Z Vjsuseela 1850 560226 proofread-index text/x-wiki {{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template |రకం=పుస్తకం |శీర్షిక=[[ఆంధ్ర మహా సామ్రాజ్యము]] |భాష=te |సంపుటి= |రచయిత=[[నడింపల్లి జగన్నాధరావు|మహారాజశ్రీ తేటు పురాతత్త్వ విశారద ప్రొఫెసర్, నడింపల్లి జగన్నాధరావు పంతులుగారు]] |అనువాదకులు= |ఎడిటర్= |చిత్రకర్త= |పాఠశాల= |ప్రచురణకర్త=శ్రీ రామా బుక్ డిపో, సికింద్రాబాద్ |చిరునామా=సికింద్రాబాద్ |సంవత్సరం=1941 |ఆధారం= |ISBN= |OCLC= |LCCN= |BNF_ARK= |ARC= |మూలం=pdf |బొమ్మ=5 |పురోగతి=X |పుటలు=<pagelist /> |సంపుటాలు= |వ్యాఖ్యలు= |వెడల్పు= |సిఎస్ఎస్= |పేజీ మొదటి వరుస= |పేజీ చివరివరుస= }} qs00ukfli4e521ng3981aci7wjq8c85 560267 560226 2026-06-19T06:39:26Z Aravind Bandi 7336 560267 proofread-index text/x-wiki {{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template |రకం=పుస్తకం |శీర్షిక=[[ఆంధ్ర మహా సామ్రాజ్యము]] |భాష=te |సంపుటి= |రచయిత=[[నడింపల్లి జగన్నాధరావు|మహారాజశ్రీ తేటు పురాతత్త్వ విశారద ప్రొఫెసర్, నడింపల్లి జగన్నాధరావు పంతులుగారు]] |అనువాదకులు= |ఎడిటర్= |చిత్రకర్త= |పాఠశాల= |ప్రచురణకర్త=శ్రీ రామా బుక్ డిపో, సికింద్రాబాద్ |చిరునామా=సికింద్రాబాద్ |సంవత్సరం=1941 |ఆధారం= |ISBN= |OCLC= |LCCN= |BNF_ARK= |ARC= |మూలం=pdf |బొమ్మ=5 |పురోగతి=X |పుటలు=<pagelist 1to4=పై అట్ట 5=ముఖచిత్రం 9=తొలిపలుకు 17to36=అవతారిక 37to39=విషయసూచిక 40=- /> |సంపుటాలు= |వ్యాఖ్యలు= |వెడల్పు= |సిఎస్ఎస్= |పేజీ మొదటి వరుస= |పేజీ చివరివరుస= }} 2ca4jc5onuo6fdl0sjue3ah8qricle6 560292 560267 2026-06-19T09:50:17Z Rajasekhar1961 50 560292 proofread-index text/x-wiki {{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template |రకం=పుస్తకం |శీర్షిక=[[ఆంధ్ర మహా సామ్రాజ్యము]] |భాష=te |సంపుటి= |రచయిత=[[నడింపల్లి జగన్నాధరావు|మహారాజశ్రీ తేటు పురాతత్త్వ విశారద ప్రొఫెసర్, నడింపల్లి జగన్నాధరావు పంతులుగారు]] |అనువాదకులు= |ఎడిటర్= |చిత్రకర్త= |పాఠశాల= |ప్రచురణకర్త=శ్రీ రామా బుక్ డిపో, సికింద్రాబాద్ |చిరునామా=సికింద్రాబాద్ |సంవత్సరం=1941 |ఆధారం= |ISBN= |OCLC= |LCCN= |BNF_ARK= |ARC= |మూలం=pdf |బొమ్మ=5 |పురోగతి=X |పుటలు=<pagelist 1to4=పై అట్ట 5=ముఖచిత్రం 9=తొలిపలుకు 17to36=అవతారిక 37to39=విషయసూచిక 40=- 41=1 /> |సంపుటాలు= |వ్యాఖ్యలు= |వెడల్పు= |సిఎస్ఎస్= |పేజీ మొదటి వరుస= |పేజీ చివరివరుస= }} 90z6lnrhbtuuvomknjv7cijtjs5qsb2 106 214362 560209 560002 2026-06-18T15:33:35Z Rajasekhar1961 50 560209 proofread-index text/x-wiki {{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template |రకం=పుస్తకం |శీర్షిక=[[సంగీతగులేబకావలి]] |భాష=te |సంపుటి= |రచయిత=[[రచయిత:చక్రావధానుల మాణిక్యశర్మ|చక్రావధానుల మాణిక్యశర్మ]] |అనువాదకులు= |ఎడిటర్= |చిత్రకర్త= |పాఠశాల= |ప్రచురణకర్త= |చిరునామా= |సంవత్సరం= |ఆధారం= |ISBN= |OCLC= |LCCN= |BNF_ARK= |ARC= |మూలం=pdf |బొమ్మ=2 |పురోగతి=X |పుటలు=<pagelist /> |సంపుటాలు= |వ్యాఖ్యలు= |వెడల్పు= |సిఎస్ఎస్= |పేజీ మొదటి వరుస= |పేజీ చివరివరుస= }} k0lb6twmmedrg91s9izz15e9hlhn56k 560210 560209 2026-06-18T15:35:04Z Rajasekhar1961 50 560210 proofread-index text/x-wiki {{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template |రకం=పుస్తకం |శీర్షిక=[[సంగీతగులేబకావలి]] |భాష=te |సంపుటి= |రచయిత=[[రచయిత:చక్రావధానుల మాణిక్యశర్మ|చక్రావధానుల మాణిక్యశర్మ]] |అనువాదకులు= |ఎడిటర్= |చిత్రకర్త= |పాఠశాల= |ప్రచురణకర్త=కురుకూరి సుబ్బారావు |చిరునామా=కాకినాడ |సంవత్సరం=1923 |ఆధారం= |ISBN= |OCLC= |LCCN= |BNF_ARK= |ARC= |మూలం=pdf |బొమ్మ=2 |పురోగతి=X |పుటలు=<pagelist /> |సంపుటాలు= |వ్యాఖ్యలు= |వెడల్పు= |సిఎస్ఎస్= |పేజీ మొదటి వరుస= |పేజీ చివరివరుస= }} 98hxy59sznl3gz29k9q05971wo17koi 104 214397 560168 560085 2026-06-18T12:28:40Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* మూల్యాంకన చేసారు */ 560168 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>{{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>వీసెలు రెం డొకయె త్తగు వీసెలు దా నెనిమిదైన వెస మణుగు ధరన్ దేశవ్యవహారంబున వీసెలు నూటఱువదైన వెసఁ బుట్టెఁ డగున్.</poem>|ref=}} {{Center|తులాప్రమాణసూత్రము}} {{Telugu poem|type=ఉ.|lines=<poem>నాలుగు వడ్లు గుంజయగు, నాలుగు గుంజలు రూక, రూకలున్ నాలుగు నొక్కటైన ధరణం, బవిరెం డొకగద్దె, గద్దెలున్ నాలుగు కర్షమాన, మవినాలుగు గూడఁ బలంబు, వీసె నాఁ జాలుఁ దదీయవింశతి, నిజం బవి నూ ఱొకబారువై చనున్.</poem>|ref=}} {{Telugu poem|type=సీ.|lines=<poem>పదియాఱు వీసాలు పరికింపఁ జిన్నంబు పది చిన్నములు గూడఁబడినమాడ పరగ మాడెత్తులు పదియును నెన్మిది పల, మవి రెండైనఁ బావుసేరు పావులు నాల్గెనఁ బాటిగా నొక సేరు <ref>అవి పదియైన దళాయి యండ్రు । ఆ దళాయులు నాలు గమరంగ మణుగగు తనరంగఁ బదిసేర్లు దాళువండ్రు । నాలుగు దాళువల్ నయముతో మణుగుగు నిరువది మణుఁగుల నెనసగుఁ బుట్టి</ref>సేరులు పదియైనఁ జెల్లు ధణెము ధణియాలు నాలుగైన దలపోయ మణుఁగగు మణుఁగు లిర్వదియైన మహిని బుట్టి</poem>|ref=}} {{Telugu poem|type=ఆ.|lines=<poem>వహిని లెక్క యిట్లు వర్ణించి తెలియుఁడీ <ref>మహిత</ref>మఱియు సంజ్ఞ లెన్ని మహిని గల్గు నన్ని సంజ్ఞలకును నాధార మిదియగు గణిత మెఱిఁగినట్టి గణకులకును.</poem>|ref=}}<noinclude><references/></noinclude> rca5wb5kq1efrul6xxgnk5btdjwp2mm 104 214399 560170 560084 2026-06-18T12:36:45Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* మూల్యాంకన చేసారు */ 560170 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>{{Telugu poem|type=క.|lines=<poem><ref>ఇది కొన్నింట లేదు.</ref>ఎత్తుగల లోహములకును నెత్తెడు రసవర్గములకు నిలలోఁ దెలియన్ సత్తగు ధాన్యంబులకును బుత్తడికిని నిర్వ దయ్యెఁ బుట్టికి మణుఁగుల్.</poem>|ref=}} {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem><ref>ఇది మొదలు మూఁడు పద్యములకు బదులుగాఁ గొన్ని ప్రతులలో నీక్రింది పద్యమున్నది. సీ. ఆవాలు నాలుగు భావింప వీసంబు వీసద్వయము జన వెలయుచుండు రెండుజవలు గుంజ రీతితో గుంజలు రెండు వల్లముగఁ గీర్తింపఁబడును వల్లముల్ నాలుగు చెల్లిన మాసంబు దగుఁ దులమున కవి ద్వాదశంబు తెలియంగవలయు నీతీరున లెక్కింపఁ దులము లిర్వదినాల్గు తూఁగు సేరు ఆ. సేరు లెనబనూఱు చెల్లును ధరమీఁద । వహిని బుట్టి యనఁగ వరుసతోడ గణితశాస్త్రసంజ్ఞ గనుఁగొని తెలియుఁ డీ । సన్నఁదూనికలకు సంజ్ఞ లెల్ల.</ref>ఆవాలు నాలు గైనను భావింపఁగ వీస <ref>మెత్తు</ref>మండ్రు పాటిగ ధరలో నా వీసద్వయ మయినను లావుగ జవ యెత్తు తూఁగు లాలిత్యముగన్.</poem>|ref=}} {{Telugu poem|type=గీ.|lines=<poem>రెండు జవలు గుంజ రీతితో గుంజలు రెండు వల్ల మనఁగ నుండు ధరణి వరుసతో మాషంబు వల్లము <ref>లునునైదు</ref>లవినాల్గు వరుసతో మాషంబు దగ్గును దులకు నవియు ద్వాదశంబు.</poem>|ref=}} {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>ఇరువదినాలుగు తులములు చిరకీర్తన! సే రనంగఁ జెన్ను వహించున్ నిరతముగ నెన్న నూ ఱవి ధరణిపయిం బుట్టి యనఁగఁ దద్దయు నమరున్.</poem>|ref=}}<noinclude><references/></noinclude> 4r0thm5utiqzeiucfhq74gstxyx3xy4 104 214401 560181 560091 2026-06-18T13:46:16Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* మూల్యాంకన చేసారు */ 560181 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>{{Telugu poem|type=సీ.|lines=<poem>ఇల వీసములు రెండు గలసినఁ బరకెత్తు పరకలు రెండైనఁ బాతికెత్తు పాతికల్ రెండైన పరగంగ నడ్డిగ (నడ్డుగ) చిన్నాన కవి రెండు చెల్లుచుండు అడ్డుగ లయిదైన సమరంగఁ జవిలె యౌఁ సరి చవిలెలు రెండు ధరణ మగును ధరణంబు లనిరెండు దనరును మాడగా మాడలు మూఁడైన మఱియుఁ దులము తులములు నాఱైనఁ దోరంపుఁ బావగు పావులు నాలుగు పరగ సేరు <ref>ఇక్కడనుండి యీక్రింది పాఠాంతరములు కలవు. (i) సేరు లయిదు గూడఁ జెప్పంగఁ దక్కెడ । తక్కెడలు నెనిమిది ధరణి మణుఁగు మణుఁగులు పదియైన మహిలోనఁ బందుము । పందుములును రెండు పరగుఁ బుట్టి (ii) సేరులు పదియైనఁ జెప్పంగఁ దక్కెడ। తక్కెడలును నాల్గు ధరణి మణుఁగు మణుఁగులు పదియైన మహిలోనఁ బందుము । పందుములును రెండు పరగుఁ బుట్టి</ref>సేరు లైదుగూడఁ జెప్పంగఁ దక్కెడ తక్కెడద్వయమైన ధరణి నెత్తు నెత్తులు నాల్గైన నెసగంగ మణుఁగగు నైదుమణుగులు గూడ నేఁదుమయ్యె నేఁదుముల్ రెండైన నిలఁ బందు మందురు రెండు పందుములైన నిండుపుట్టి</poem>|ref=}} {{Telugu poem|type=ఆ॥|lines=<poem> వహిని బుట్లలెక్క వరుసతో లెక్కింప గణకవర్యులార! కలుగు నిట్లు లెక్క లెల్ల నిట్టి వక్కఱతోఁ జూచి చెప్పవలయు నెపుడు చిత్ర మగును.</poem>|ref=}}<noinclude><references/></noinclude> dcn10ojqwnphcyry8zzgf1bz7ksx1qj 560182 560181 2026-06-18T13:46:42Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 560182 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>{{Telugu poem|type=సీ.|lines=<poem>ఇల వీసములు రెండు గలసినఁ బరకెత్తు పరకలు రెండైనఁ బాతికెత్తు పాతికల్ రెండైన పరగంగ నడ్డిగ (నడ్డుగ) చిన్నాన కవి రెండు చెల్లుచుండు అడ్డుగ లయిదైన సమరంగఁ జవిలె యౌఁ సరి చవిలెలు రెండు ధరణ మగును ధరణంబు లనిరెండు దనరును మాడగా మాడలు మూఁడైన మఱియుఁ దులము తులములు నాఱైనఁ దోరంపుఁ బావగు పావులు నాలుగు పరగ సేరు <ref>ఇక్కడనుండి యీక్రింది పాఠాంతరములు కలవు. (i) సేరు లయిదు గూడఁ జెప్పంగఁ దక్కెడ । తక్కెడలు నెనిమిది ధరణి మణుఁగు మణుఁగులు పదియైన మహిలోనఁ బందుము । పందుములును రెండు పరగుఁ బుట్టి (ii) సేరులు పదియైనఁ జెప్పంగఁ దక్కెడ। తక్కెడలును నాల్గు ధరణి మణుఁగు మణుఁగులు పదియైన మహిలోనఁ బందుము । పందుములును రెండు పరగుఁ బుట్టి</ref>సేరు లైదుగూడఁ జెప్పంగఁ దక్కెడ తక్కెడద్వయమైన ధరణి నెత్తు నెత్తులు నాల్గైన నెసగంగ మణుఁగగు నైదుమణుగులు గూడ నేఁదుమయ్యె నేఁదుముల్ రెండైన నిలఁ బందు మందురు రెండు పందుములైన నిండుపుట్టి</poem>|ref=}} {{Telugu poem|type=ఆ.|lines=<poem>వహిని బుట్లలెక్క వరుసతో లెక్కింప గణకవర్యులార! కలుగు నిట్లు లెక్క లెల్ల నిట్టి వక్కఱతోఁ జూచి చెప్పవలయు నెపుడు చిత్ర మగును.</poem>|ref=}}<noinclude><references/></noinclude> lnqm0kb02jhyupb66tuwzi9273sqnmn 104 214404 560183 560098 2026-06-18T13:55:57Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* మూల్యాంకన చేసారు */ 560183 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>{{Telugu poem|type=సీ.|lines=<poem><ref>ఈ క్రిందిపద్యము కొన్ని ప్రతులలోనే కలదు. సీ. నాల్గుసేబుల యెత్తు నలిఁ బావు సేరగుఁ బావుసేరులు నాల్గు పరగ సేరు సేరులు పదియైన సిద్ధమౌ నొకయెత్తు నెత్తులు నాల్గైన నిలను మణుఁగు మణుఁగులు నై దన మఱి పంచకంబును పంచకంబులు నాల్గు పరగఁ బుట్టి ........................................... వహినిఁ బుట్టిలెక్క వర్ణించి తెలియుఁడీ గణకులయినవారు క్రమముతోడ</ref>విను జొన్నగింజెత్తు వీస మనం జను రెండువీసములైన నిండు పరక పరకలు రెండైనఁ బాతిక <ref>(2) లనిరెండు నడ్డుగదద్{{ZWNJ}}ద్వయం బమర రూక రూకలు పదియైన రూఢిగా మాడయ్యె మాడలు మూడైన వహినిఁ దులము తులము లాఱు..................... గ సేరు సేరు లై దొక్కవీసెను జెలువు మిగులు । వెలయ వీసెలు రెండైన విను దళంబు మహి దళంబులు నాలుగు మణుఁగు మణుఁగు । లవియుఁ బండ్రెండు.......</ref>పాతిక ద్వయ మడ్డి గడ్డిగ ద్వయము రూక రూకలు పది మాడ రూఢి మాడలు మూడు తులము తులములై దు పలము వెలయు పలములు నాలుగు పరువడి సేరగు నొనర సేరులు నైదు నొక్కవీసె</poem>|ref=}} {{Telugu poem|type=గీ.|lines=<poem>వీసె లవి రెండు నొక్కట విన ధటంబు మహి ధటంబులు నాలుగు మణుఁ గనంగఁ బరగు మణుగులు పండ్రెండు బారు వగును మానుగా నిది తూనికమాన మగును.</poem>|ref=}} {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>ఏకస్థానము మొదలుగ నేకైకము దశగుణముల నెక్కిన సంఖ్యా నీకస్థానాఖ్యలకు వి వేకము షటింశక మయి విశ్రుత మయ్యెన్</poem>|ref=}}<noinclude><references/></noinclude> dppveb6birklymxd02r3j8zg46ym5sm 560184 560183 2026-06-18T13:56:59Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 560184 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>{{Telugu poem|type=సీ.|lines=<poem><ref>ఈ క్రిందిపద్యము కొన్ని ప్రతులలోనే కలదు. సీ. నాల్గుసేబుల యెత్తు నలిఁ బావు సేరగుఁ బావుసేరులు నాల్గు పరగ సేరు సేరులు పదియైన సిద్ధమౌ నొకయెత్తు నెత్తులు నాల్గైన నిలను మణుఁగు మణుఁగులు నై దన మఱి పంచకంబును పంచకంబులు నాల్గు పరగఁ బుట్టి ........................................... వహినిఁ బుట్టిలెక్క వర్ణించి తెలియుఁడీ గణకులయినవారు క్రమముతోడ</ref>విను జొన్నగింజెత్తు వీస మనం జను రెండువీసములైన నిండు పరక పరకలు రెండైనఁ బాతిక <ref>లవిరెండు నడ్డుగదద్{{ZWNJ}}ద్వయం బమర రూక రూకలు పదియైన రూఢిగా మాడయ్యె మాడలు మూడైన వహినిఁ దులము తులము లాఱు..................... గ సేరు సేరు లై దొక్కవీసెను జెలువు మిగులు । వెలయ వీసెలు రెండైన విను దళంబు మహి దళంబులు నాలుగు మణుఁగు మణుఁగు । లవియుఁ బండ్రెండు.......</ref>పాతిక ద్వయ మడ్డి గడ్డిగ ద్వయము రూక రూకలు పది మాడ రూఢి మాడలు మూడు తులము తులములై దు పలము వెలయు పలములు నాలుగు పరువడి సేరగు నొనర సేరులు నైదు నొక్కవీసె</poem>|ref=}} {{Telugu poem|type=గీ.|lines=<poem>వీసె లవి రెండు నొక్కట విన ధటంబు మహి ధటంబులు నాలుగు మణుఁ గనంగఁ బరగు మణుగులు పండ్రెండు బారు వగును మానుగా నిది తూనికమాన మగును.</poem>|ref=}} {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>ఏకస్థానము మొదలుగ నేకైకము దశగుణముల నెక్కిన సంఖ్యా నీకస్థానాఖ్యలకు వి వేకము షటింశక మయి విశ్రుత మయ్యెన్</poem>|ref=}}<noinclude><references/></noinclude> 6e9yk37qoyoia9kjyapdryzj3q3wgno 560186 560184 2026-06-18T13:57:34Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 560186 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>{{Telugu poem|type=సీ.|lines=<poem><ref>ఈ క్రిందిపద్యము కొన్ని ప్రతులలోనే కలదు. సీ. నాల్గుసేబుల యెత్తు నలిఁ బావు సేరగుఁ బావుసేరులు నాల్గు పరగ సేరు సేరులు పదియైన సిద్ధమౌ నొకయెత్తు నెత్తులు నాల్గైన నిలను మణుఁగు మణుఁగులు నై దన మఱి పంచకంబును పంచకంబులు నాల్గు పరగఁ బుట్టి ........................................... వహినిఁ బుట్టిలెక్క వర్ణించి తెలియుఁడీ గణకులయినవారు క్రమముతోడ</ref>విను జొన్నగింజెత్తు వీస మనం జను రెండువీసములైన నిండు పరక పరకలు రెండైనఁ బాతిక <ref>లవిరెండు నడ్డుగదద్{{ZWNJ}}ద్వయం బమర రూక రూకలు పదియైన రూఢిగా మాడయ్యె మాడలు మూడైన వహినిఁ దులము తులము లాఱు..................... గ సేరు సేరు లై దొక్కవీసెను జెలువు మిగులు । వెలయ వీసెలు రెండైన విను దళంబు మహి దళంబులు నాలుగు మణుఁగు మణుఁగు । లవియుఁ బండ్రెండు.......</ref>పాతిక ద్వయ మడ్డి గడ్డిగ ద్వయము రూక రూకలు పది మాడ రూఢి మాడలు మూడు తులము తులములైదు పలము వెలయు పలములు నాలుగు పరువడి సేరగు నొనర సేరులు నైదు నొక్కవీసె</poem>|ref=}} {{Telugu poem|type=గీ.|lines=<poem>వీసె లవి రెండు నొక్కట విన ధటంబు మహి ధటంబులు నాలుగు మణుఁ గనంగఁ బరగు మణుగులు పండ్రెండు బారు వగును మానుగా నిది తూనికమాన మగును.</poem>|ref=}} {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>ఏకస్థానము మొదలుగ నేకైకము దశగుణముల నెక్కిన సంఖ్యా నీకస్థానాఖ్యలకు వి వేకము షటింశక మయి విశ్రుత మయ్యెన్</poem>|ref=}}<noinclude><references/></noinclude> 8e2h5suzpwaabrrrkgerjkvaiimq7hc 560187 560186 2026-06-18T13:58:06Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 560187 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>{{Telugu poem|type=సీ.|lines=<poem><ref>ఈ క్రిందిపద్యము కొన్ని ప్రతులలోనే కలదు. సీ. నాల్గుసేబుల యెత్తు నలిఁ బావు సేరగుఁ బావుసేరులు నాల్గు పరగ సేరు సేరులు పదియైన సిద్ధమౌ నొకయెత్తు నెత్తులు నాల్గైన నిలను మణుఁగు మణుఁగులు నై దన మఱి పంచకంబును పంచకంబులు నాల్గు పరగఁ బుట్టి ........................................... వహినిఁ బుట్టిలెక్క వర్ణించి తెలియుఁడీ గణకులయినవారు క్రమముతోడ</ref>విను జొన్నగింజెత్తు వీస మనం జను రెండువీసములైన నిండు పరక పరకలు రెండైనఁ బాతిక <ref>లవిరెండు నడ్డుగదద్{{ZWNJ}}ద్వయం బమర రూక రూకలు పదియైన రూఢిగా మాడయ్యె మాడలు మూడైన వహినిఁ దులము తులము లాఱు..................... గ సేరు సేరు లై దొక్కవీసెను జెలువు మిగులు । వెలయ వీసెలు రెండైన విను దళంబు మహి దళంబులు నాలుగు మణుఁగు మణుఁగు । లవియుఁ బండ్రెండు.......</ref>పాతిక ద్వయ మడ్డి గడ్డిగ ద్వయము రూక రూకలు పది మాడ రూఢి మాడలు మూడు తులము తులములైదు పలము వెలయు పలములు నాలుగు పరువడి సేరగు నొనర సేరులు నైదు నొక్కవీసె</poem>|ref=}} {{Telugu poem|type=గీ.|lines=<poem>వీసె లవి రెండు నొక్కట విన ధటంబు మహి ధటంబులు నాలుగు మణుఁ గనంగఁ బరగు మణుగులు పండ్రెండు బారు వగును మానుగా నిది తూనికమాన మగును.</poem>|ref=}} {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>ఏకస్థానము మొదలుగ నేకైకము దశగుణముల నెక్కిన సంఖ్యా నీకస్థానాఖ్యలకు వి వేకము షటింశక మయి విశ్రుత మయ్యెన్.</poem>|ref=}}<noinclude><references/></noinclude> 2hpntorwc0b338xwmpow6b0ezsw66d9 104 214405 560190 560101 2026-06-18T14:12:10Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* మూల్యాంకన చేసారు */ 560190 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>{{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>ఇమ్ముగను నేకమాదిగఁ దొమ్మిది లెక్కలను వరుసతో నిడి వేగన్ సమ్మతితో నిధులను జే తమ్మున గుణియించి చెప్పు తప్పక ఫలమున్.</poem>|ref=}} గుణకం ౯, ఒడ్డు ౧౨౩౪౫౬౭౮౯, లబ్ధం ౧౧౧౧౧౧౧౧౦౧. {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>రామాంబరనిధిసాగర నామాఋతుగుణరసంబు నగచంద్రులతోఁ బ్రేమమున గిరులఁ బెంచియు సామర్థ్యముతోడఁ జెప్పు చయ్యన ఫలమున్.</poem>|ref=}} గుణకం ౭, ఒడ్డు ౧౭౬౩౬౬౪౯౦౩, లబ్ధం ౧౨౩౪౫౬౫౪౩౨౧. {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>సరసిజ భవరసగుణనిధి పురతురగనిశాకరాద్రిపురశశిసంఖ్యం గరమర్థిఁ దొమ్మిదింటను నిరవుగ గుణియించి చెప్పు మేర్పడ మాకున్.</poem>|ref=}} గుణకం ౯, ఒడ్డు ౧౩౭౧౭౩౯౩౬౯, లబ్ధం ౧౨౩౪౫౬౫౪౩౨౧. {{Telugu poem|type=గీ.|lines=<poem>ఆఱునొక్కట్ల నొడ్డుగా నమరఁ బెట్టి యంతగుణకంబుచేతను నమరిఁ బెంచి సొరిది వర్గించి జనులకుఁ జోద్యముగను హిమకరోపమ లబ్ధంబు నెనయవచ్చు.</poem>|ref=}} గుణకం ౧౧౧౧౧౧, ఒడ్డు ౧౧౧౧౧౧, లబ్ధం ౧౨౩౪౩౫౬౫౪౩౨౧.<noinclude><references/></noinclude> nmxw95qer4bpcmyp1jkmvmuxzbift8s 104 214407 560232 560112 2026-06-18T20:35:58Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* మూల్యాంకన చేసారు */ 560232 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>{{Telugu poem|type=సీ.|lines=<poem>రత్నశైలశరాగ్నిరవిపథగిరినేత్ర గజబాహుపర్వతాకాశయుగము నామసామజనిధివ్యోమరుద్రకరాగ్ని శరతురగంబరజలధివసువు లక్ష్మfదిగ్దంతిరామాంబరపర్వత జలధిచక్షుస్సోమచయము నిల్పి రత్నసంఖ్యను బెంచి ప్రౌఢకుఁ డనఁగను నుగ్గడింపవలయు నొప్పుగాను</poem>|ref=}} {{Telugu poem|type=తే.|lines=<poem>మొదలు ననులోమము విలోమము తుదనుండి పెంచి భాగించి పెద్దలప్రియము గూర్చి భళిభళీ యనిపొగడంగఁ బరగునతఁడు చతురుఁడగువాఁడు సర్వజ్ఞచక్రవర్తి.</poem>|ref=}} గుణకం ౯, ఒడ్దు ౧౨౪౭౦౩౮౨౮౪౦౭౫౩౨౧౧౧౦౯౮౬౪౦౭౨౮౨౭౦౩౫౭౯, లబ్ధం ౧౧౨౨౩౩౪౪౫౫౬౬౭౭౮౮౯౯౮౮౭౭౬౬౫౫౪౪౩౩౨౨౧౧. {{Telugu poem|type=ఆ॥|lines=<poem>శైలగగనచంద్రసామజసోములఁ గరశరేందుశశులుగతులు నిల్పి యగ్నిసంఖ్యఁ బెంచి యమరంగఁ జెప్పుము గణకతిలక మాకుఁ గ్రమముతోడ.</poem>|ref=}} గుణకం ౩, ఒడ్దు ౪౧౧౫౨౧౮౧౦౭, లబ్ధం ౧౨౩౪౫౬౫౪౩౨౧. {{Telugu poem|type=క॥|lines=<poem>నవరసగుణనిధిరాముల నవిరళముగ శైలహిమకరాశ్వాగ్నులఁదాఁ గువలయహితులను నిడియును బ్రవిమలరత్నములఁ బెంప ఫలమెంతయగున్.</poem>|ref=}}<noinclude><references/></noinclude> 8q9xe8f0a6q6l26d96jr8geesjqm08t 104 214409 560233 560108 2026-06-18T20:48:33Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* మూల్యాంకన చేసారు */ 560233 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>గుణకం ౯, ఒడ్డు ౧౩౭౧౭౩౯౩౬౯, లబ్దం ౧౨౩౪౫౬౫౪౩౨౧ {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>రామాగ్నివహ్నిరసఋతు నామభువనభువనములగుణములను నిడి తా నామునిగుణములఁ బెంచిన సామర్థ్యముతోడ ఫలము చయ్యన చెపుమా.</poem>|ref=}} గుణకం ౩౭, ఒడ్డు ౩౩౩౬౬౬౩౩౩, లబ్ధం ౧౨౩౪౫౬౫౪౩౨౧. {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>సోమాంబరనేత్రాంబర రామాంబరవేదగగనరామాంబరముల్ ప్రేమఁ గరగగనచంద్రుల సోమకరేందుల గుణించి సూటిగఁ జెపుమా.</poem>|ref=}} గుణకం ౧౨౧, ఒడ్డు ౧౦౨౦౩౦౪౦౩౦౨౦౧, లబ్ధం ౧౨౩౪౫౬౭౮౭౬౫౪౩౨౧ {{Telugu poem|type=ఆ.|lines=<poem>శశికరాబ్దిశైలచంద్రహయాగ్నీందు గగనదివనిధానకర్మరామ నవగుణాద్రిరంధ్రదినభూమిమితరాశి గ్రహగుణంబు సేయు గణకతిలక.</poem>|ref=}} గుణకం ౯, ఒడ్డు ౧౦౯౭౩౯౩౬౯౦౧౧౩౭౧౭౪౨౧,లబ్ధం ౯౮౭౬౫౪౩౨౧౦౧౨౩౪౫౬౭౮౯. {{Telugu poem|type=క॥.|lines=<poem>తురగహయమునులు పృథ్వీ పరువతవిధ్యంబరాగ్నిభద్వయచంద్రుల్ గిరినయనము లిడి మునివసు కరసంఖ్య గుణింప నెంత గణితవిచారా.</poem>|ref=}}<noinclude><references/></noinclude> m4labv05gob1ixrw9ozc9fiku922lt4 104 214412 560234 560121 2026-06-18T20:56:11Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* మూల్యాంకన చేసారు */ 560234 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>{{Telugu poem|type=|lines=<poem>నవియుఁ దొమ్మిదింట నమరంగఁ బెంచిన ఫలముఁ జెప్పు మాకు సలలితముగ.</poem>|ref=}} గుణకాలు ౯ | ౧౮ | ౨౭ | ౩౬ | ౪౫ | ౫౪ | ౬౩ | ౭౨ |౮౧, ఒడ్డు ౧౨౩౪౫౬౭౮౯, లబ్ధం ౧౧౧౧౧౧౧౧౦౧ ఇట్లాగే తొమ్మిదిదాఁక. {{Telugu poem|type=గీ.|lines=<poem>బాహువేదతర్క బహునిధిచంద్రులఁ లోకబాణములను జోక నిడియుఁ బదియునెనిమిదింటఁ బరగంగ గుణియించి ఫలముఁ జెప్పు మాకు సలలితముగ.</poem>|ref=}} గుణకం ౧౮, ఒడ్డు ౫౩౧౯౬౪౨, లబ్ధ్యం ౯౫౭౫౩౫౫౬. {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>శశిశశికరకరరుద్రుల విశదముగా నిలిపి వాని వేగమె యేకా దశసంఖ్య బెంచి చెప్పుము పశుపతిపాదాబ్జభృంగ పరమశుభాంగా!</poem>|ref=}} గుణకం ౧౧, ఒడ్డు ౧౧౨౨౧౧, లబ్ధం ౧౨౩౪౩౨౧. {{Telugu poem|type=క॥ |lines=<poem>పురశశిగగనాచలములఁ గరినిధినయనేందుసంఖ్యఁ గ్రమమున నిడి తా గిరితురగసంఖ్యఁ బెంచిన వరుసన్ శివుకంఠమాల వచ్చుం బ్రీతిన్.</poem>|ref=}} గుణకం ౭౭, ఒడ్డు ౧౨౯౮౭౦౧౩, లబ్ధం ౧౦౦౦౦౦౦౦౦౦౧. {{Center|<poem>ఇది శ్రీ... సారసంగ్రహ గణితశాస్త్రంబునందుఁ ప్రథమ గుణకారము సమాప్తము.</poem>}} {{Center|———●———}}<noinclude><references/></noinclude> 6xb9uc3vhzasv0piprssm0bao34tm1q 560235 560234 2026-06-18T20:56:56Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 560235 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>{{Telugu poem|type=|lines=<poem>నవియుఁ దొమ్మిదింట నమరంగఁ బెంచిన ఫలముఁ జెప్పు మాకు సలలితముగ.</poem>|ref=}} గుణకాలు ౯ | ౧౮ | ౨౭ | ౩౬ | ౪౫ | ౫౪ | ౬౩ | ౭౨ |౮౧, ఒడ్డు ౧౨౩౪౫౬౭౮౯, లబ్ధం ౧౧౧౧౧౧౧౧౦౧ ఇట్లాగే తొమ్మిదిదాఁక. {{Telugu poem|type=గీ.|lines=<poem>బాహువేదతర్క బహునిధిచంద్రులఁ లోకబాణములను జోక నిడియుఁ బదియునెనిమిదింటఁ బరగంగ గుణియించి ఫలముఁ జెప్పు మాకు సలలితముగ.</poem>|ref=}} గుణకం ౧౮, ఒడ్డు ౫౩౧౯౬౪౨, లబ్ధ్యం ౯౫౭౫౩౫౫౬. {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>శశిశశికరకరరుద్రుల విశదముగా నిలిపి వాని వేగమె యేకా దశసంఖ్య బెంచి చెప్పుము పశుపతిపాదాబ్జభృంగ పరమశుభాంగా!</poem>|ref=}} గుణకం ౧౧, ఒడ్డు ౧౧౨౨౧౧, లబ్ధం ౧౨౩౪౩౨౧. {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>పురశశిగగనాచలములఁ గరినిధినయనేందుసంఖ్యఁ గ్రమమున నిడి తా గిరితురగసంఖ్యఁ బెంచిన వరుసన్ శివుకంఠమాల వచ్చుం బ్రీతిన్.</poem>|ref=}} గుణకం ౭౭, ఒడ్డు ౧౨౯౮౭౦౧౩, లబ్ధం ౧౦౦౦౦౦౦౦౦౦౧. {{Center|<poem>ఇది శ్రీ... సారసంగ్రహ గణితశాస్త్రంబునందుఁ ప్రథమ గుణకారము సమాప్తము.</poem>}} {{Center|———●———}}<noinclude><references/></noinclude> t2xb0o477zu4nt34ekfph178lt7eex3 104 214413 560236 560124 2026-06-18T21:05:52Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* మూల్యాంకన చేసారు */ 560236 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>{{Center|{{p|fs150}}సారసంగ్రహగణితము.</p>}} {{Center|పావులూరి మల్లన (మల్లికార్జున) ప్రణీతము}} {{Center|{{p|fs125}}పరికర్మగణితము</p>}} {{p|ac|fwb}}భాగహారము</p> {{Center|———●———}} {{Telugu poem|type=వ.|lines=<poem>అందుఁ బ్రథమపరికర్మగుణకారంబు చెప్పినతదనంతరంబు ద్వి తీయభాగహారంబు చెప్పెద నది యెట్టి దనిన;</poem>|ref=}} {{Telugu poem|type=క॥ .|lines=<poem>అం దొనర భాజ్యమానము క్రిందను దద్భాగహరము కీడ్పడ నిడి త ద్బృందసదృశాపవర్తన మందినయవి యయ్యె భాగహారఫలంబుల్.<ref>కొన్ని ప్రతులలో నీ క్రింది పద్యము లధికముగానున్నవి. క. ధనము విభజించు పట్లను । గుణకమునకు ధనముమీఁదఁ గొంచెం బైనన్ జను మవ్వల లబ్ధములోఁ । గొనకొని యొకసున్న పెట్టికొనుము మహాత్మా. క. ధన మధికముగా మిగిలినఁ । గొను పైయెక్కంబు ధనము కొంచెం బైనన్ వెనుకటి యెక్కము గైకొను । మన సుగుణోదార భాగహారమునందున్. క. ధర గుణకము పైఁ జిద్రుపలు । పరగిన ధన మెల్లఁ జిదురుపల నధికోనం బరసి భజియింప లబ్ధము । నిరుపోలిక వచ్చునండ్రు నీరజనాభా.</ref></poem>|ref=1}} {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>ఎనిమిదివేలును నూఱును నెనయగఁ దొంబదియు రెండు హేమంబులు సే కొని యఱువదినలువుర కిడ గ నందు నొక్కనికి నెన్ని గణితవిధిజ్ఞా!</poem>|ref=2}} ధనం ౮౧౯౨ జనులు ౬౪ లబ్దం ౧౨౮<noinclude><references/></noinclude> og7ij643x346phj9dshlwemjaey5xjw 560237 560236 2026-06-18T21:06:18Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 560237 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>{{Center|{{p|fs150}}సారసంగ్రహగణితము.</p>}} {{Center|పావులూరి మల్లన (మల్లికార్జున) ప్రణీతము}} {{Center|{{p|fs125}}పరికర్మగణితము</p>}} {{p|ac|fwb}}భాగహారము</p> {{Center|———●———}} {{Telugu poem|type=వ.|lines=<poem>అందుఁ బ్రథమపరికర్మగుణకారంబు చెప్పినతదనంతరంబు ద్వి తీయభాగహారంబు చెప్పెద నది యెట్టి దనిన;</poem>|ref=}} {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>అం దొనర భాజ్యమానము క్రిందను దద్భాగహరము కీడ్పడ నిడి త ద్బృందసదృశాపవర్తన మందినయవి యయ్యె భాగహారఫలంబుల్.<ref>కొన్ని ప్రతులలో నీ క్రింది పద్యము లధికముగానున్నవి. క. ధనము విభజించు పట్లను । గుణకమునకు ధనముమీఁదఁ గొంచెం బైనన్ జను మవ్వల లబ్ధములోఁ । గొనకొని యొకసున్న పెట్టికొనుము మహాత్మా. క. ధన మధికముగా మిగిలినఁ । గొను పైయెక్కంబు ధనము కొంచెం బైనన్ వెనుకటి యెక్కము గైకొను । మన సుగుణోదార భాగహారమునందున్. క. ధర గుణకము పైఁ జిద్రుపలు । పరగిన ధన మెల్లఁ జిదురుపల నధికోనం బరసి భజియింప లబ్ధము । నిరుపోలిక వచ్చునండ్రు నీరజనాభా.</ref></poem>|ref=1}} {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>ఎనిమిదివేలును నూఱును నెనయగఁ దొంబదియు రెండు హేమంబులు సే కొని యఱువదినలువుర కిడ గ నందు నొక్కనికి నెన్ని గణితవిధిజ్ఞా!</poem>|ref=2}} ధనం ౮౧౯౨ జనులు ౬౪ లబ్దం ౧౨౮<noinclude><references/></noinclude> 6t8fwlaeag4qkkhp8rneb5km9gt7fyf 560238 560237 2026-06-18T21:14:10Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 560238 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>{{Center|{{p|fs150}}సారసంగ్రహగణితము.</p>}} {{Center|పావులూరి మల్లన (మల్లికార్జున) ప్రణీతము}} {{Center|{{p|fs125}}పరికర్మగణితము</p>}} {{p|ac|fwb}}భాగహారము</p> {{Center|———●———}} {{Telugu poem|type=వ.|lines=<poem>అందుఁ బ్రథమపరికర్మగుణకారంబు చెప్పినతదనంతరంబు ద్వి తీయభాగహారంబు చెప్పెద నది యెట్టి దనిన;</poem>|ref=}} {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>అం దొనర భాజ్యమానము క్రిందను దద్భాగహరము కీడ్పడ నిడి త ద్బృందసదృశాపవర్తన మందినయవి యయ్యె భాగహారఫలంబుల్.<ref>కొన్ని ప్రతులలో నీ క్రింది పద్యము లధికముగానున్నవి. క. ధనము విభజించు పట్లను । గుణకమునకు ధనముమీఁదఁ గొంచెం బైనన్ జను మవ్వల లబ్ధములోఁ । గొనకొని యొకసున్న పెట్టికొనుము మహాత్మా. క. ధన మధికముగా మిగిలినఁ । గొను పైయెక్కంబు ధనము కొంచెం బైనన్ వెనుకటి యెక్కము గైకొను । మన సుగుణోదార భాగహారమునందున్. క. ధర గుణకము పైఁ జిద్రుపలు । పరగిన ధన మెల్లఁ జిదురుపల నధికోనం బరసి భజియింప లబ్ధము । నిరుపోలిక వచ్చునండ్రు నీరజనాభా. క. సమరాశి నధికరాశిని । సమముగ గుణకంబు నిలిపి స్వర్ణము కొఁలదిం గ్రమ మెఱిఁగియు భాగించిన । కొమరుగ నూహించి మిగిలి కొంచెము గాఁగన్. సీ. భాగహారము (a)సేయఁబడిన యెక్కంబుపై పాతికల్ వీసమై పరగుఁ గాను లేతేర నవిక్రమ మెఱిఁగి యాగుణకంబు లెక్క లన్నియు విరళించి రాశి గలసి రాశి (b) భజించి వెలసిన లబ్ధముల్ పాతికలకు నాల్గుపాళ్లు వీస ములకు షోడశభాగములు కానులకు నఱువదినాల్గు భాగముల్ వరుసతోడ గీ. హెచ్చుగూడిన లబ్ధంబు వచ్చునెఱకు । సంఖ్య లవియెంతటికినైన జగతియందు నఖిలగణితార్థరచనావిహారమతులు । ప్రణుతిసేయంగఁ దగినట్టి గణకులార. (a) సేయుపగిదిని గుణకంబు పైనరపాతిక పరకకాను । (b) భజియింప లబ్ధముల్ పాతికలకు నాల్గుపాళ్లు పరకలకష్టభాగవీస । </ref></poem>|ref=1}} {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>ఎనిమిదివేలును నూఱును నెనయగఁ దొంబదియు రెండు హేమంబులు సే కొని యఱువదినలువుర కిడ గ నందు నొక్కనికి నెన్ని గణితవిధిజ్ఞా!</poem>|ref=2}} ధనం ౮౧౯౨ జనులు ౬౪ లబ్దం ౧౨౮<noinclude><references/></noinclude> n3zofz7jvqa6aabux80fx38b4sqcvcs 104 214414 560239 560126 2026-06-18T21:15:42Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* మూల్యాంకన చేసారు */ 560239 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>{{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>వితతముగ సప్తవింశతి శతములపై నొకటి కనక సంహతి; దీనిన్ బ్రతిగా ముప్పదియేడ్వుర <ref>కతిశయముగఁ గొన్న నొకని కవి యెన్ని యగున్.</ref>కృతమున నిడ నొకని కెన్ని యేర్పడుఁ జెపుమా!</poem>|ref=3}} రాశిధనం ౨౭౦౧ జనులు ౩౭ లబ్ధం ౭౩ {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>నిధిజలనిధిలోకాంబర విధుపరిమిత కనకరాశి విభజించినచో నిధిగిరిభాగము లయ్యెను బుధనుత! యందొకని <ref>పాలు పొసఁగం జెపుమా.</ref>పాలిపురు లెన్ని యగున్.</poem>|ref=4}} రాశి ౧౦౩౪౯ , జనులు ౭౯, లబ్ధం ౧౩౧. {{Telugu poem|type=గీ.|lines=<poem>శశిపయోధిచంద్రజలధిశశాంకుల సంఖ్యగలుగు హేమచయము గూర్చి</poem>|ref=}}<noinclude><references/></noinclude> l6bgbsrx8tynar7newz7vaj5gkdpm37 104 214415 560241 560130 2026-06-18T21:22:40Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* మూల్యాంకన చేసారు */ 560241 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>{{Telugu poem|type=|lines=<poem><ref>యెసగ నొకడుతక్క నెనుబండ్ర గూర్చిన నేకభాగసంఖ్య యెంతవచ్చు</ref>యేకరహితమైన యెనుబండ్రు చేకొన్న నందు నొకని కెన్నియగును జెపుఁడు.</poem>|ref=5}} రాశిధనం ౧౪౧౪౧,, జనులు ౭౯కి లబ్దం ౧౭౯. {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>తురగేందురామశశిగుణ పరిమిత మగుమాడ లర్థిఁ బా లిడుకొని య చ్చెరువుగ ముప్పదితొమ్మం డ్రరయఁగ నందొకనిభాగ మది యెంతయగున్.</poem>|ref=6}} ధనం ౩౧౩౧౭, జనులు ౩౯, లబ్ధం ౮౦౩.<ref>ఇక్కడ నొకశ్లోకమునకుఁ దెలుఁగు లేదు.</ref> {{Telugu poem|type=గీ.|lines=<poem>రాజతర్కనేత్ర రసగుణ పరిమిత కనకసంఖ్యఁ బుణ్యజనము ప్రీతి నిమ్ముగాఁగఁ దెచ్చి తొమ్మండ్రు చేకొన్న నేకభాగసంఖ్య యెంత వచ్చు.</poem>|ref=7}} రాశి ౩౬౨౬౧ జనులు ౯ కి లబ్ధం ౪౦౨౯ వచ్చును. {{Telugu poem|type=గీ.|lines=<poem>చంద్రనేత్ర వహ్ని జలనిధిశరరస భూతగతిగుణాక్షి శీతరశ్మి సంఖ్యహేమచయము శశివేదగతిసంఖ్యఁ బాలుగొన్న నేకభాగమెంత.</poem>|ref=8}} రాశి ౧౨౩౪౫౬౫౪౩౨౧ జనులు ౪౪౧ లబ్ధం ౨౭౯౯౪౯౮౧ {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>పురగజగతి వసులోచన పరిమిత మగుమణులు శూలిభవనంబులకున్ బరగఁ బదుమూఁటి కర్చన వీరచించిన నెన్ని యేకవేశ్మంబునకున్.</poem>|ref=9}} జనులు ౧౩ కి రాశి ౨౮౪౮౩, లబ్ధం ౨౧౯౧.<noinclude><references/></noinclude> fu933vxc7avu0kowdg5ewsbgbobayzz 104 214416 560242 560133 2026-06-18T21:27:42Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* మూల్యాంకన చేసారు */ 560242 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>{{Telugu poem|type=గీ.|lines=<poem><ref>ఇఁకమీఁది భాగహారపద్యములకు సంస్కృతమూలము లేదు. అవి మల్లనరచితములు కావేమో.</ref>చంద్రభూతతర్కజలనిధిబాహులఁ గలుగు హేమచయము గరిమమీఱ జనుల నిధులలోన ననువొందగా నందు నేకభాగసంఖ్య యెంతవచ్చు.</poem>|ref=10}} ధనం ౨౪౬౫౧ జనులు ౯కి లబ్ధం ౨౬౩౬. {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>శరనయనాంబరరాములఁ బరగంగా నిలిపి వానిఁ బంచాస్త్రములన్ గర మర్థితోడ నిచ్చెను నిరవొందఁగ నొకనిభాగ మెంతయు నయ్యెన్.</poem>|ref=11}} ధనం ౩౦౨౫ జనులు ౫కి లబ్ధం ౬౦౫. {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>నీరజరిపురసగుణముల వారిజసంభవసుధాంశువరుసం బంచన్ ఆరయ నొకరికి నే మగుఁ జేరినలబ్ధంబు చెప్పు చెన్నుగ మాకున్.</poem>|ref=12}} ఒడ్డు ౩౬౧, భాగం ౧౯, లబ్ధం ౧౯. {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>గిరిఋతుశరగతిపావక కరశశిమితసంఖ్యఁ గలుగు కనకపుమాడల్ గిరిబాహుశశులఁ గొన్నను బరువడి నొక్కొకని కెన్నిభాగము వచ్చున్.</poem>|ref=13}} ఒడ్డు మాడలు ౧౨౩౪౫౬౭, జనులు ౧౨౭, లబ్ధం ౯౭౨౧.<noinclude><references/></noinclude> c5x8zkhzhunx737bnkrqjnrf9kzuz8h 104 214417 560244 560134 2026-06-18T21:31:28Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* మూల్యాంకన చేసారు */ 560244 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>{{Telugu poem|type=క.|lines=<poem> పురలోచన గిరిరసవసు పరిమితమగు కనకసంఖ్యఁ బంచిన యెడలన్ బురవిధులు నెంత లబ్ధము పరువడితోఁ బంచి చెప్పు బంధునిధానా.</poem>|ref=14}}  ఒడ్డు ౮౬౭౨౩, భాగం ౧౩, లబ్ధం ౬౬౭౧. {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>గుణనాగగతిగజాంబుధి గణితము గలయట్టధనము కడువేడుకతో వెణఁదైన నిధులఁ గొన్నను గుణనిధి యందొకని కెన్ని కొమరుగఁ జెపుమా.</poem>|ref=15}}  ఒడ్డు ౪౮౪౮౩, భాగం ౯, లబ్ధం ౫౩౮౭. {{Telugu poem|type=క॥ |lines=<poem> వెలయఁగ ఋతునగఋతుశర ములసంఖ్యను గలుగుధనము ముదమున బండ్రెం డుల విభజించియుఁ గొనఁ గుల తిలకా యం దొకని కెన్ని తెలుపుము మాకున్.</poem>|ref=16}} మాడలు ౫౬౭౬, జనం ౧౨, పాలు ౪౭౩. {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>యుగరసరసనిధిసంఖ్యలఁ దగుధన మెనమండ్రు గొన్నఁ దజ్జనములలో నొగి నొకనిభాగ మెంతయొ పొగ డొందగ మాకుఁ జెప్పు భూరివివేకా.</poem>|ref=17}} మాడలు ౯౬౬౪, జనం ౮, లబ్ధం ౧౨౦౮. {{Telugu poem|type=గీ.|lines=<poem>శశికరాగ్ని వేదశరశాస్త్ర మునివసు రంధ్ర నాగశైల రసశరాబ్ది రామబాహుచంద్ర హేమంబు శశికరిఁ బాలుగొన్న సంఖ్యభాగ మెంత.</poem>|ref=18}}<noinclude><references/></noinclude> odjx07bkm1vmr3s1yyfuxfkly3pmv5a 106 214433 560178 560158 2026-06-18T13:44:38Z Rajasekhar1961 50 560178 proofread-index text/x-wiki {{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template |రకం=పుస్తకం |శీర్షిక=[[లవకుశ]] |భాష=te |సంపుటి= |రచయిత=[[రచయిత:చక్రావధానుల మాణిక్యశర్మ|చక్రావధానుల మాణిక్యశర్మ]] |అనువాదకులు= |ఎడిటర్= |చిత్రకర్త= |పాఠశాల= |ప్రచురణకర్త= |చిరునామా= |సంవత్సరం=1923 |ఆధారం= |ISBN= |OCLC= |LCCN= |BNF_ARK= |ARC= |మూలం=pdf |బొమ్మ=2 |పురోగతి=X |పుటలు=<pagelist /> |సంపుటాలు= |వ్యాఖ్యలు= |వెడల్పు= |సిఎస్ఎస్= |పేజీ మొదటి వరుస= |పేజీ చివరివరుస= }} hf4u38keauktzh4yr7mv50cs2ak3yk1 104 214434 560167 560159 2026-06-18T12:23:06Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* మూల్యాంకన చేసారు */ 560167 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>{{Telugu poem|type= |lines=<poem>మ్రొక్కి సిగ్గున శశిరేఖ మోము వంచి, గుట్టుతనమునఁ దనకుఁ దా నిట్టులనియె.</poem>|ref=114}} {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>ఎక్కడ ద్వారకనగరం, బెక్కడ యీవిపినభూమి యేగూర్కిడుటల్ యెక్కడ మేల్కొను టెక్కడ, నిక్కము యిది చిత్రమంచు నెమ్మది నెంచున్.</poem>|ref=115}} {{Telugu poem|type=వ.|lines=<poem>ఇట్లు తలంచి మఱియును.</poem>|ref=116}} {{Telugu poem|type=సీ.|lines=<poem>ఎవ్వరు ననుఁ దెచ్చి రివ్వనభూమికి సంనెంతపుణ్యాత్ములో యెంచిచూడ మునినారదునిమాట ముంగొంగుమూటగాఁ దలఁచి యాతనకేను దండమిడుదు నతఁడు చెప్పినమాడ్కి నభిమన్యుఁ గనుఁగొంటి నానోము ఫలియించె నలినగర్భు వ్రాఁత ధారుణియందు వ్యర్థంబు గా దనుపలుకులు దప్పునే తలఁచి చూడ</poem>|ref=}} {{Telugu poem|type=తే.|lines=<poem>నర్దమునఁ దోఁచులిబ్బిచెయ్యబ్బినట్లు, విపినభూముల కేఁగినవిజయసూను సురుచిరం బైనరూపంబుఁ జూడఁగలిగెఁ, బుడమి నేఁజేయుసుకృతంబుఁబొగడవలదె.</poem>|ref=117}} {{Telugu poem|type=వ.|lines=<poem>ఆని యిట్లు తలంచుచు ముసిముసినగవుతో లజ్జానన యై యూరకున్నకోడలిం జూచి సుభద్ర యిట్లనియె.</poem>|ref=118}} {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>ఇలుఁ బాసి వచ్చినా నని, తలఁపకు నీ బావ భీమతనయుం డుండే నిలయము మనయి ల్లనుకో, బలభద్రతనూజ వలదు పలుసంశయముల్.</poem>|ref=119}} {{Telugu poem|type=వ.|lines=<poem>అని సుభద్ర వెండియు నిట్లనియె.</poem>|ref=120}} {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>ఇంచుక శంకింపక రా, త్రించరుఁ డట కేగుదెంచి ధీరాత్మకుఁ డై మంచముతో నిటు దెచ్చెను, పంచాననమధ్య నిన్ను ఫాల్గునికొఱకై.</poem>|ref=121}} {{Telugu poem|type=వ.|lines=<poem>అని చెప్పి మఱియును.</poem>|ref=122}} {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>కూరిమి గలతలిదండ్రులు, లేరని చింతింపవలదు లేమా యెల్లుం డూరికిఁ బోదము నీకున్, గోరికగలవిధముఁ దెల్పు కొంకక నాతోన్.</poem>|ref=123}} {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>అని యివ్విధమునఁ బల్కిన, ఘనవేణి సుభద్ర మోముఁ గని ముద మలరన్ వనజారిరేఖ యెంతో, వినయంబున నిట్టు లనియె వ్రీడానన యై.</poem>|ref=124}} {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>బొత్తిగ బాల్యంబున నా, చిత్తము నీసుతునియందుఁ జేర్చినదానన్ జిత్తము లే దెవ్వరిపై, నత్తా యిది నిశ్చయంబు హరితో డనినన్.</poem>|ref=125}} {{Telugu poem|type=తే.|lines=<poem>వినియు ముదమంది యావేళ విజయుపత్ని, కోడలిగుణంబు లగ్గించి కొడుకుఁ గాంచి రాత్రిరాజుకు రోహిణి రతికి మదనుఁ, డొప్పి నటువలె వీరికి నొప్పె ననుచు.</poem>|ref=126}} {{Telugu poem|type=వ.|lines=<poem>సుభద్ర తనకొడుకు కోడలికిం గలశృంగారంబు మనంబున నెన్నుచుండె నని వైశం పాయనుండు జనమేజయునితో మఱియు నిట్లనియె.</poem>|ref=127}} {{Telugu poem|type=తే.|lines=<poem>ఇందురేఖకు నభిమన్యునందుఁ గలుగు, మోహ మేమని చెప్పు దాముద్దుగుమ్మ జననిజనకులఁ దమ్ముల సఖులనైనఁ, దలఁప దించుక మదిలోన ధరణినాథ.</poem>|ref=128}} {{Telugu poem|type=వ.|lines=<poem>అట్టిసమయంబున ఘటోత్కచుం డక్కడ.</poem>|ref=129}}<noinclude><references/></noinclude> 1dnacxifza58e1bzu014ifuk8vst52t 106 214436 560171 2026-06-18T12:51:09Z Vandanapu Saidhiraj 7301 [[WP:AES|←]]Created page with '' 560171 proofread-index text/x-wiki {{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template |రకం=పుస్తకం |శీర్షిక=శ్రీ కుమార శతకము (1903) |భాష=te |సంపుటి= |రచయిత=రావు భాస్కరరాయనం |అనువాదకులు=దేవుళ్ళపల్లి సుబ్బరాయ శాస్త్రి |ఎడిటర్= |చిత్రకర్త= |పాఠశాల= |ప్రచురణకర్త=చల్లయ్యమ్మరావు బహద్దరు |చిరునామా=పీఠపురం |సంవత్సరం=1903 |ఆధారం= |ISBN= |OCLC= |LCCN= |BNF_ARK= |ARC= |మూలం=_empty_ |బొమ్మ=1 |పురోగతి=X |పుటలు=<pagelist /> |సంపుటాలు= |వ్యాఖ్యలు= |వెడల్పు= |సిఎస్ఎస్= |పేజీ మొదటి వరుస= |పేజీ చివరివరుస= }} bppcnde08ed7ascl5f739nsekjnarly 560172 560171 2026-06-18T13:03:43Z Vandanapu Saidhiraj 7301 560172 proofread-index text/x-wiki {{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template |రకం=పుస్తకం |శీర్షిక=శ్రీ కుమార శతకము (1903) |భాష=te |సంపుటి= |రచయిత=రావు భాస్కరరాయనం |అనువాదకులు=దేవుళ్ళపల్లి సుబ్బరాయ శాస్త్రి |ఎడిటర్= |చిత్రకర్త= |పాఠశాల= |ప్రచురణకర్త=చల్లయ్యమ్మరావు బహద్దరు |చిరునామా=పీఠపురం |సంవత్సరం=1903 |ఆధారం= |ISBN= |OCLC= |LCCN= |BNF_ARK= |ARC= |మూలం=_empty_ |బొమ్మ=1 |పురోగతి=X |పుటలు=<pagelist 1to5="-" 6="పైఅట్ట" 7="-" 8to9="ప్రకట" 10="-" 11="పైఅలో" 12="ప్రవి" 13to16="ఉపోద్ఘా" 17to48="రామాధాటీ శ్లోకాః" 46="-" 47to48="పీఠిక" 49="1" 140to141="-" 142to143="ఉపగ్రం" 144to147="-" /> |సంపుటాలు= |వ్యాఖ్యలు= |వెడల్పు= |సిఎస్ఎస్= |పేజీ మొదటి వరుస= |పేజీ చివరివరుస= }} 7nfd2psb0ibw4l3cofcd9fkthqvrt1y 560173 560172 2026-06-18T13:04:10Z Vandanapu Saidhiraj 7301 560173 proofread-index text/x-wiki {{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template |రకం=పుస్తకం |శీర్షిక=శ్రీ కుమార శతకము (1903) |భాష=te |సంపుటి= |రచయిత=రావు భాస్కరరాయనం |అనువాదకులు=దేవుళ్ళపల్లి సుబ్బరాయ శాస్త్రి |ఎడిటర్= |చిత్రకర్త= |పాఠశాల= |ప్రచురణకర్త=చల్లయ్యమ్మరావు బహద్దరు |చిరునామా=పీఠపురం |సంవత్సరం=1903 |ఆధారం= |ISBN= |OCLC= |LCCN= |BNF_ARK= |ARC= |మూలం=_empty_ |బొమ్మ=1 |పురోగతి=C |పుటలు=<pagelist 1to5="-" 6="పైఅట్ట" 7="-" 8to9="ప్రకట" 10="-" 11="పైఅలో" 12="ప్రవి" 13to16="ఉపోద్ఘా" 17to48="రామాధాటీ శ్లోకాః" 46="-" 47to48="పీఠిక" 49="1" 140to141="-" 142to143="ఉపగ్రం" 144to147="-" /> |సంపుటాలు= |వ్యాఖ్యలు= |వెడల్పు= |సిఎస్ఎస్= |పేజీ మొదటి వరుస= |పేజీ చివరివరుస= }} ph6byfal11a90gp7w4keu9fxfl6h2cm 560175 560173 2026-06-18T13:31:35Z Vandanapu Saidhiraj 7301 560175 proofread-index text/x-wiki {{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template |రకం=పుస్తకం |శీర్షిక=శ్రీ కుమార శతకము (1903) |భాష=te |సంపుటి= |రచయిత=రావు భాస్కరరాయనం |అనువాదకులు=రచయిత:దేవులపల్లి సుబ్బరాయ శాస్త్రి |ఎడిటర్= |చిత్రకర్త= |పాఠశాల= |ప్రచురణకర్త=చల్లయ్యమ్మరావు బహద్దరు |చిరునామా=పీఠపురం |సంవత్సరం=1903 |ఆధారం= |ISBN= |OCLC= |LCCN= |BNF_ARK= |ARC= |మూలం=_empty_ |బొమ్మ=1 |పురోగతి=C |పుటలు=<pagelist 1to5="-" 6="పైఅట్ట" 7="-" 8to9="ప్రకట" 10="-" 11="పైఅలో" 12="ప్రవి" 13to16="ఉపోద్ఘా" 17to48="రామాధాటీ శ్లోకాః" 46="-" 47to48="పీఠిక" 49="1" 140to141="-" 142to143="ఉపగ్రం" 144to147="-" /> |సంపుటాలు= |వ్యాఖ్యలు= |వెడల్పు= |సిఎస్ఎస్= |పేజీ మొదటి వరుస= |పేజీ చివరివరుస= }} m9zo6rws4qdt1ek64fnot108fs7dmgb 560176 560175 2026-06-18T13:32:48Z Vandanapu Saidhiraj 7301 560176 proofread-index text/x-wiki {{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template |రకం=పుస్తకం |శీర్షిక=శ్రీ కుమార శతకము (1903) |భాష=te |సంపుటి= |రచయిత=రావు భాస్కరరాయనం |అనువాదకులు=[[రచయిత:దేవులపల్లి సుబ్బరాయ శాస్త్రి]] |ఎడిటర్= |చిత్రకర్త= |పాఠశాల= |ప్రచురణకర్త=చల్లయ్యమ్మరావు బహద్దరు |చిరునామా=పీఠపురం |సంవత్సరం=1903 |ఆధారం= |ISBN= |OCLC= |LCCN= |BNF_ARK= |ARC= |మూలం=_empty_ |బొమ్మ=1 |పురోగతి=C |పుటలు=<pagelist 1to5="-" 6="పైఅట్ట" 7="-" 8to9="ప్రకట" 10="-" 11="పైఅలో" 12="ప్రవి" 13to16="ఉపోద్ఘా" 17to48="రామాధాటీ శ్లోకాః" 46="-" 47to48="పీఠిక" 49="1" 140to141="-" 142to143="ఉపగ్రం" 144to147="-" /> |సంపుటాలు= |వ్యాఖ్యలు= |వెడల్పు= |సిఎస్ఎస్= |పేజీ మొదటి వరుస= |పేజీ చివరివరుస= }} htx7lssabhsu1lju6h9z4qf1gjm52ln 104 214437 560174 2026-06-18T13:22:44Z శ్రీరామమూర్తి 1517 /* అచ్చుదిద్దారు */ 560174 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{rh|35]|కర్మయోగము|273}}</noinclude>గాని సిద్ధింపవు. సిద్ధించియు నవి యంతటితోనే యాగిపోవును. కాని యొకానొకఁడు స్వార్థబుద్ధిని ద్యజించి కర్మ చేసినయెడల వానిస్థితి యేమియగును? వాని కేమియుఁ బ్రాప్తముకాదా? వానికి నన్నియుఁ బ్రాప్తమగును. స్వార్థ త్యాగముయొక్క ఫలము అన్నిటికంటెను నధికమైనది. నిర పేక్షబుద్ధితో వర్తించునంత ధైర్యము లోకుల కుండదు. స్వార్ధత్యాగమువలన నైహికలాభమును మిగులఁగలదు. భక్తి, సత్యము, స్వార్థత్యాగము అను నీసద్గుణములు నీతినిగురించి ప్రౌఢతతోమాటలాడుటకై నిర్మించిన యర్థరహితములైన పదములు కావు. వీనివలననే మన యంతఃకరణ మత్యంతప్రగల్భతను జెందును. వానిలో నిట్టిసామర్థ్యము మూర్తిమంతముగా నుండును. ఇంతయేల? ఎవఁడైన స్వార్ధహేతువుల నన్నిటిని దూరముగా విడిచినవాఁడై, రాఁబోవుసంగతుల నెంతమాత్రమును విచారింపక స్వర్గ, నరకా (దుఃఖా)దులను లక్ష్యపెట్టక యైదురోజులు - లేక యైదునిమిషము లయినను - నిష్కామకర్మ చేయఁగలిగెనేని వానియందు నీతియొక్క ప్రచండ విగ్రహమగు సామర్థ్యము (యోగ్యత) ఉన్నదని చెప్పవచ్చును. ఇట్లు చేయుట బహు దుస్తరము. ఐనను ఇట్లుచేసినందువలనఁ గలుగు మేలుయొక్క మాహాత్మ్యము మనయంతరాత్మకుఁ జక్కగాఁ దెలియును. ఈ యాత్మసంయమనము నిరోధకశక్తులలో నత్యంతప్రచండ శక్తియొక్క యావిష్కరణము. నాలుగుగుఱ్ఱములరధమును పర్వతముపైనుండి విడిచినయెడల నదియాగక క్రిందికైనఁ బోవును లేక సారథి గుఱ్ఱములను దన సామర్త్యమున నాపి క్రిందకిఁ బోకుండజేయును. ఈ రెండు శక్తులలో నేది గొప్పది ? క్రిందికిఁబోనిచ్చునదియా? లేక పైననిలిపియుంచునదియా ? పైకి నెగురవేయఁబడిన కందుకము (బంతి) ఆకాశమునఁ గొంత దవ్వరిగి క్రిందఁబడును. రెండవ కందుక మెగిరి గోడమీఁదఁబడిన దానిగతికి నిరోధము గలిగియుండుటచే నచ్చట నుష్ణ ముత్పన్నమగును. ఇటులనే యీ యైహికప్రేరణ లన్నియు స్వార్థబుద్ధి ననుసరించి, శీఘ్రముగనో, యాలస్యముగనో లయమైపోయి మఱల మనకుఁ బ్రాప్తింపవు. కాని యాత్మనిగ్రహము చేసిన యెడల మాత్రము అంతశ్శక్తి (సామర్థ్యము)<noinclude><references/></noinclude> pb3y6x0sxih5qqq7zeojy1wqhzkmdj2 104 214438 560177 2026-06-18T13:35:32Z శ్రీరామమూర్తి 1517 /* అచ్చుదిద్దారు */ 560177 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{rh|274|శాస్త్రవిషయములు|}}</noinclude>వికాసమును బొందును, ఇట్టి నిగ్రహము చేతనే యఖండమైన యిచ్ఛాశక్తి ప్రాదుర్భవించును; ఇట్టి నిగ్రహముచేతనే బుద్ధ, క్రైస్తవులు పుట్టుదురు. ఈ గూఢా (ర్థ)ము (రహస్యము) మూర్ఖులకుఁ దెలియదు. ఐనను మనుష్యజాతిని దమయాజ్ఞలో నుంచుకొన నిచ్చించెదరు. ఓపికతోఁ బ్రయత్నము చేసినయెడల సకల జగత్తుపై మన యధికారము చెల్లించుకొనఁగలమనినతత్త్వము వారికిఁ దెలియదు. కొన్ని సంవత్సరము లోపికపట్టి, యధికారము చేయవలయు ననిన మూర్ఖపు ఇచ్ఛను నిరోధించి, యీ యిచ్ఛను సంపూర్ణముగ నశింపఁజేసిన మీ యిచ్ఛా కర్తృత్వశక్తి ప్రబలమై బ్రహ్మాండము నంతను స్వాధీనపఱచుగొని దానిపై నధికారము చేయును. అల్ప ధనము సంపాదించుటకై జనులు మహాప్రయాసపడుచుందురు. అందుకై వారు సజాతీయులను మోసపుచ్చుటకును సంశయింపరు. ఇట్టివారు కొన్ని సంవత్సరములు ఆత్మనిగ్రహము చేయదురేని వారి స్వభావము పని బడినయెడల లక్షలకొలది ధనము తెచ్చియిచ్చునంత సామర్థ్యముకలది యగును. కాని దీర్ఘదృష్టిలేని మృగములవలె మన మందఱము కొన్ని సంవత్సరముల కంటె నధికకాలమును గుఱించి యాలోచనచేయము (దూరదృష్టిలేని వారమై సద్యఃఫలమునే చూతుము). ఈ మనజగత్తు ఒకవర్తులము (చుట్టుగీసినగీటు). (ఈవర్తులముకంటె నావల చూచుధైర్యముమ(న)కు లేదు. కనుకనే మనము నీతిభ్రష్టులమును, దుష్టులమును నగుచున్నాము. ఇదియే మ(న)కుఁగల వ్యంగము (వంక). ఇదియే మ (న)కుఁ గల దౌర్బల్యము. అత్యంతక్షుల్లక మైన కర్మనుగూడ తిరస్కరింపఁగూడదు. విశేష జ్ఞానంలేనివానిది గీర్తికొఱకో పేరుకొఱకో లేక ఇతర స్వార్థము కొఱకో కర్మచేయనిండు. కానికర్మచేయుటకునున్నతములయిన హేతువులెవ్వియో వానిఁ దెలిసికొని, వాని ప్రకారమే మనస్సును ప్రవర్తింపఁజేయుట ప్రతిమానవుని కర్తవ్యము. కర్మాచరణము చేయుటకు మన మధికారులమేకాని దానిఫలమునకు నధికారులముకాము. కర్మఫలము లేక పరిణామ మేమైనఁగానిండు. ఫలచింత మీకెందుకు? ఒకనికి సహాయము<noinclude><references/></noinclude> a4r852bypg4g9rh01wmwz9uhy17a3af 104 214439 560179 2026-06-18T13:45:21Z శ్రీరామమూర్తి 1517 /* అచ్చుదిద్దారు */ 560179 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{rh||కర్మయోగము|275}}</noinclude>చేయఁ దలఁచినపుడు వాడు మనను ముందిట్లిట్లు గౌరవింపవలయు నని యోచించుట యనావశ్యకము. ఫల మేమగునో తెలిసికొనవలయు ననియు, లేక యా ఫలముయొక్క గుణావగుణములను బరీక్షింపవలయు ననియుఁ జింతింవఁగూడదు. ఘనమైన సత్కార్యము చేయఁదలఁచిన యెడల దానిపరిణామ మేమగునో యని కనుఁగొనుటకు నిసుమంతయైన ప్రయత్నము చేయవలదు. నిష్కామకర్మమను నీకర్మచేసెడి యుత్తమపద్ధతిని గుఱించి యింకొక కఠినమైనప్రశ్న యుత్పన్న మగుచున్నది. మనశరీరము నందు నత్యంత చపలత యుండవలెను. మన మెప్పుడు కర్మచేయుచుండవలెను. కర్మచేయకుండ మన మొకనిమిషమైన బ్రతుకఁజాలము. అని చెప్పితిరి. ఇట్లయిన మనకు నిజమైన విశ్రాంతి యెప్పుడు? రెండు చిత్రపటము లున్నవి. అందు నొకదానిలో జీవితమునకై మనము పడు పాటులును, ఆయుష్య ప్రవాహమునందు సుడిగుండమువలె మనము గిరగిర తిరుగుచున్నట్లును జిత్రింపఁబడియున్నది. (ఈపటము సంసారములోనుండు మానవుని పాటులఁ జూపుచున్నది). రెండవపటములో శాంతతయు, సర్వసంగ పరిత్యాగమును జిత్రింపబడి యున్నది. ఇందు మనచుట్టునుండు ప్రతిపదార్థమును శాంతముగను, నిశ్శబ్దముగను. జలనము లేకుండను నున్నది. ఇందు సృష్టిసౌందర్యము, మృగములు, పుష్పములు పర్వతములు తప్ప తుఱియేమియును లేవు. (ఈ రెండు చిత్రములలో నేదిమంచిది ?) ఈ రెంటిలో నొకటియు నిర్దోషమైనదికాదు. ఒకానొక యనధికారి సర్వసంగ పరిత్యాగము చేసి యుత్తమ కల్పనల ననుసరించి యేకాంతమున నుండఁదలఁచినవాఁడు జగత్తురూపమైన సుడిగుండములోఁ బడగానే నాశము జెందును. లోతునీటిలోనుండి చేప సముద్రము పైకి రాఁగానే తునకలైపోవునటులనే యెల్లప్పుడును నేకాంతముననుండి, పనిచేయ యత్నింపనివారు జగత్తులోనికిరాఁగానే నాశము బొందెదరు. అటులనే జగత్తులోనుండి ఎల్లప్పుడును నేదో యొకపనిచేయుచుఁ దిమ్మిని బ్రహ్మి బ్రహ్మినిఁ దిమ్మి చేయువాఁడు ఏకాంతమున జీవింపఁగలఁడా? జీవించియుండెచో యున్మత్తాలయము<noinclude><references/></noinclude> 9z4faowhebp56netk1isoc71gbgjj8j 104 214440 560185 2026-06-18T13:57:08Z శ్రీరామమూర్తి 1517 /* అచ్చుదిద్దారు */ 560185 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{rh|276|శాస్త్రవిషయములు|}}</noinclude>నకే యోగ్యుఁడగును. అత్యంత శాంతమైన నిర్జనప్రదేశము జనులచే నాక్రమింపబడి గజిబిజిగా నున్న స్థలమువలెను. అతిశయకలకల నినాదముగల జనసమర్ధస్థలము ఏకాంతస్థలముగను నెవనికిఁ దోఁచునో వాఁడే పరమ పురుషుఁడు. వానికే యాత్మనిగ్రహముయొక్క రహస్యము తెలిసెను. వాఁడే తనను దాను జయించెను. నానావిధముల జనులచే నిండి మహా కవయుక్తమైన యంగడిలో నాతనిమనసు అరణ్యములోని గుహలో నున్నంత శాంతముగనేయుండి యెడతెగక కర్మచేయుచుండును. ఇదియే కర్మయోగము యొక్క లక్షణము. ఇది మనకు సాధ్యమైన కర్మయొక్క రహస్యము మనచేతఁ జిక్కినదియె. మనము మొదటినుండి ప్రారంభింపవలయును. మనము చేయవలసిన నానావిధములైన కర్మలఁజేయుచుఁ బ్రతిదినము క్రమక్రమముగా నధికాధిక స్వార్ధత్యాగులము కావలయును. మన పాలిటికర్మ మనకుఁ జేయక తప్పదు. ఈ కర్మచేయుటకు మనలఁ బ్రేరేపించుకారణము లెవ్వియో వాని గుర్తెఱుంగవలయును. ప్రథమసంవత్సరమున నీకారణములన్నియు నపవాదము లేకుండ స్వార్థపరములెయై ఉండును. కాని నిష్కామ కర్మయొక్క యభ్యాసముచేత స్వార్థపరత తిన్న తిన్నగాఁ గరగి (తగ్గి) తుదకు స్వార్థత్యాగకర్మయే యెల్లప్పుడును జేయుట తటస్థించును. ఇట్లయినయెడల నాయుష్యనదిలో మునుఁగుచు దేలుచునున్న మనము పూర్ణముగా నిరిచ్చులమగు సుదిన మెన్నడైన రాకపోదు. ఇట్లయిన సకల సామర్థ్యములు మనలో నేకీభవించును; సత్యజ్ఞానము విమలరూపములో మనకు బ్రత్యక్ష మగును. {{c|ఎవనికి వాఁడేపెద్ద.}} సాంఖ్యదర్శనమున సృష్టిలో సత్వ, రజ, స్తమము లనఁబడు మూఁడు శక్తులున్నవని చెప్పఁబడి యున్నది. జడసృష్టిలోఁగూడ వీని రూపములు కనఁబడుచున్నవి. వానికి నాకర్షణశక్తి, ప్రతిసారక (తోసివేయు) శక్తి - యీ రెండింటిని గట్టుబాటులో నుంచుశక్తియనియు నామముల నిడవచ్చును. 'సత్వ' మనగాఁ నాకర్షక, ప్రతిసారక శక్తులను గట్టుబాటులో నుంచునది. 'రజ' స్సన ప్రతిసారకశక్తిః 'తమ' స్సనఁగా<noinclude><references/></noinclude> bqm3uat1e7oevfpm7z9ewrlreuak3sq 104 214441 560188 2026-06-18T14:07:25Z శ్రీరామమూర్తి 1517 /* అచ్చుదిద్దారు */ 560188 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{rh||కర్మయోగము|277}}</noinclude>సంలగ్నమై (కూడి) యుండునది. అజ్ఞానము, సోమరితనము తమోలక్షణములు. చపలత ( క్రియాశక్తి) రజోలక్షణము. రాజసవృత్తియందుఁ బ్రతి పరమాణువు ఆకర్షణస్థలమునుండి దూర దూరముఁ బోవఁ బ్రయత్నించును. ఈ రెండు శక్తులను (ఆకర్షణ, ప్రతిసారక) నొకదానికంటె నొకదానిని నధికము గానీయకుండ సమానముగ నుంచునది సత్వ గుణము. ప్రతి మానవునియందును నీమూఁడు శక్తులు వాసముచేయుచుండును. మనయం దొకప్పుడు తామసగుణము ప్రబలమై ఉండును. అప్పుడు మనము సోమరుల మగుదుము; మనకుఁ గదలుటకుఁ జేతగాక ఉండును. కొన్ని విచారములచేగాని, యలసటచేఁగాని మనము జడులమై పోవుదుము. మఱి యొకసమయమున నీసోమరితనము పోయి మనకుఁ జపలతవచ్చును. ఇంకొకప్పుడు నీరెండును సమానములయి శాంతగుణము ప్రబలి ఉండును. భిన్న ప్రకృతి కలవారియందు భిన్న గుణములు ప్రబలి ఉండును. నిరుత్సాహము, మాంద్యము, అలసట. యివియే యొకనిగుణములై ఉండును, మఱియొకనియందు నుత్సాహము, చుఱుకుదనము, సామర్థ్యము విశేషముగ నుండును. వేఱొకనికి కర్తృత్వ, నిరుద్యోగితలను (కార్యముచేయు సామర్థ్యమును, సోమరితనమును) మితిమీరనీయకసమానముగానుంచు మాధుర్య, శాంతత, నమ్రతాది సద్గుణములే ప్రధానములుగా నుండును. సమస్త ప్రాణికోటుల యందును, వనస్పతులయందును, మనుష్యులయందును - సకల సృష్టి యందును - ఈ త్రిగుణాత్మకములైన మూఁడు శక్తులు బహుప్రకారములుగాఁ గానవచ్చును. 'కర్మయోగము' నందు నీసృష్టియందుఁగల యీ మూఁడు శక్తులను - తత్త్వములను గుఱించియేమి.... {{c|అసంపూర్తి.}}<noinclude><references/></noinclude> ife2ooahj41wctkcar4p5c1r6noumxa 104 214442 560189 2026-06-18T14:08:46Z Vandanapu Saidhiraj 7301 /* అచ్చుదిద్దారు */ 560189 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Vandanapu Saidhiraj" /></noinclude>{{Telugu poem|type=ఉ.|lines=<poem>ద్వారక కేఁగి చిత్తమునఁ దా నొకయోచనఁ బన్ని వేగమే సీరి గృహంబులోపలికి శీఘ్రమె పోయి ముదంబునొందుచున్ నీరజనేత్రి ముందుశయనించిన చిత్తరుచని కెలోపలన్ (?) జేరి శశాంకు రేఖవలె చేడియ యయ్యె నరేంద్రచంద్రమా.</poem>|ref=130}} {{Telugu poem|type=వ.|lines=<poem>అని వైశంపాయనుండు జనమేజయన కిట్లనియె.</poem>|ref=131}} {{Telugu poem|type=ఉ.|lines=<poem>మోమురు గన్నులు న్నొరులు ముక్కును జెక్కులు చాలు దంతము ల్కొమల మైన వెంట్రుకలు గొప్పకుచంబులు కొను పాదముల్ సామజయాన మవ్వగలు చక్కని పల్కులు కుల్కు లన్నిటన్ రామునిపుత్రిగా మెలఁగె రాక్షసమాయల నేమి సెప్పుదున్.</poem>|ref=132}} {{Telugu poem|type=వ.|lines=<poem>ఇట్లు శశి రేఖయా కారంబు ధరించి ఘటోత్కచుడు.</poem>|ref=133}} {{Telugu poem|type=ఉ.|lines=<poem>నిక్కము పెండ్లికూఁతు రని నిర్మలరత్నపుగద్దెఁ జేరి తా దిక్కులు చూడ కాసుదతి దిప్యతరం బగు రాణిముత్తెపున్ ముక్కరవి:ద జూడ్కులిడి ముగ్ధ తెఱంగున మోము నెత్తకన్ యెక్కడ లేనిసిగ్గు కల కెక్కినమాడ్కి శిరంబు వంచుచున్.</poem>|ref=134}} {{Telugu poem|type=వ.|lines=<poem>ఇ టున్నసమయంబున.</poem>|ref=135}} {{Telugu poem|type=సీ.|lines=<poem>బలభద్రుఁ డరుదెంచి బంధుజనాళితోఁ జను దెంచె వైవాహసమయ మనుచు వినుపింప నెఱిఁగి యామనుజేంద్రునకుఁ దెల్పఁ గురురాజు కమ్మల దొరలఁ జూచి యెదురుకో ల్వేళయ్వే నెందుకు తడవింక నని చెప్పి యాదవాంగనలఁ బిలిచి మనలక్ష్మణునిఁ బెండ్లితనయునిఁ గావింపుఁ డని పల్కఁగా విని యజ్ఙముఖులు</poem>}} {{Telugu poem|type=తే.|lines=<poem>శిరము మజ్జన మొనరించి కురులు చలువ, చేలమున నొత్తి తడిమార్చి చిక్కుఁబాపీ వెంటనే సాంకువము వంటి గంటు వేసి, పనులుదీరిన బంగారుపొగఁజుట్టి.</poem>|ref=136}} {{Telugu poem|type=తే.|lines=<poem>బంగరుపుతీఁగెపనిగల్లు నంగరేకఁ, దొడిగి కెంబట్టుజిగి మించుదుప్పటంబు పల్లెవా టంచముగ వేసి మల్లెపూల, సరము లొకకొన్ని శిరమునఁ దుఱిమి మఱియు.</poem>}} {{Telugu poem|type=సీ.|lines=<poem>గోధిపై కస్తూరి గొప్పతిలకమిడీ యాణిముత్తెంబులహార మేసి పద్మరాగంబులు భాసిల్లుకడియము ల్కరములు ధరియించి కనకరత్న ములచేత విలసిల్లు మొల త్రాడు కటిఁ జుట్టి వెలగల్లు నుంగరాల్ వ్రేళ్లఁ దొడిగి యి౦ద్రనీలద్యుతు లిపొందుపోగులజత లంద మమరఁగా శ్రుతులఁ జేర్చి</poem>}} {{Telugu poem|type=తే.|lines=<poem>తరుణులందఱు బంగారుతట్టలందుఁ, జారుకలశంబు లిడి మహాసంతసమున నెదురుకోల్వేళఁ జనుదెంచె నేఁగుఁడంచు, లక్ష్మణునివెంట వెడలిరా రాజముఖులు.</poem>}} {{Telugu poem|type=వ.|lines=<poem>అట్టియెడ సుయోధనుండు తనకుమారుం డయినలక్ష్మిణఁనిసామకేంద్రంబుపైవసింప నియోగించి గంధతైలంబునఁ బ్రకాశించు కరదీపికాసహస్రంబులు వెలుంగఁ బరి</poem>}}<noinclude><references/></noinclude> exi978kkbag85lmkuiwq3t17zdskgpf 560249 560189 2026-06-18T22:33:11Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* మూల్యాంకన చేసారు */ 560249 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>{{Telugu poem|type=ఉ.|lines=<poem>ద్వారక కేఁగి చిత్తమునఁ దా నొకయోచనఁ బన్ని వేగమే సీరి గృహంబులోపలికి శీఘ్రమె పోయి ముదంబునొందుచున్ నీరజనేత్రి ముందుశయనించిన చిత్తరుచని కెలోపలన్ (?) జేరి శశాంకురేఖవలె చేడియ యయ్యె నరేంద్రచంద్రమా.</poem>|ref=130}} {{Telugu poem|type=వ.|lines=<poem>అని వైశంపాయనుండు జనమేజయున కిట్లనియె.</poem>|ref=131}} {{Telugu poem|type=ఉ.|lines=<poem>మోమును గన్నులు న్నొసలు ముక్కును జెక్కులు చౌలు దంతము ల్కోమల మైనవెంట్రుకలు గొప్పకుచంబులు కౌను పాదముల్ సామజయాన మవ్వగలు చక్కనిపల్కులు కుల్కు లన్నిటన్ రామునిపుత్రిగా మెలఁగె రాక్షసమాయల నేమి సెప్పుదున్.</poem>|ref=132}} {{Telugu poem|type=వ.|lines=<poem>ఇట్లు శశిరేఖయాకారంబు ధరించి ఘటోత్కచుడు.</poem>|ref=133}} {{Telugu poem|type=ఉ.|lines=<poem>నిక్కము పెండ్లికూఁతు రని నిర్మలరత్నపుగద్దెఁ జేరి తా దిక్కులు చూడ కాసుదతి దివ్యతరం బగు రాణిముత్తెపున్ ముక్కరమీఁద జూడ్కులిడి ముగ్ధ తెఱంగున మోము నెత్తకన్ యెక్కడ లేనిసిగ్గు తల కెక్కినమాడ్కి శిరంబు వంచుచున్.</poem>|ref=134}} {{Telugu poem|type=వ.|lines=<poem>ఇ ట్లున్నసమయంబున.</poem>|ref=135}} {{Telugu poem|type=సీ.|lines=<poem>బలభద్రుఁ డరుదెంచి బంధుజనాళితోఁ జనుదెంచె వైవాహసమయ మనుచు వినుపింప నెఱిఁగి యామనుజేంద్రునకుఁ దెల్పఁ గురురాజు తమ్ముల దొరలఁ జూచి యెదురుకో ల్వేళయ్యె నెందుకు తడవింక నని చెప్పి యాదవాంగనలఁ బిలిచి మనలక్ష్మణునిఁ బెండ్లితనయునిఁ గావింపుఁ డని పల్కఁగా విని యజ్ఙముఖులు</poem>|ref=}} {{Telugu poem|type=తే.|lines=<poem>శిరము మజ్జన మొనరించి కురులు చలువ, చేలమున నొత్తి తడిమార్చి చిక్కుఁబాసి వెంటనే సాంకువము నంటి గంటు వేసి, పనులుదీరిన బంగారుపాగఁ జుట్టి.</poem>|ref=136}} {{Telugu poem|type=తే.|lines=<poem>బంగరుపుతీఁగెపనిగల్గు నంగరేకఁ, దొడిగి కెంబట్టుజిగి మించుదుప్పటంబు పల్లెవా టంచముగ వేసి మల్లెపూల, సరము లొకకొన్ని శిరమునఁ దుఱిమి మఱియు.</poem>|ref=137}} {{Telugu poem|type=సీ.|lines=<poem>గోధిపై కస్తూరి గొప్పతిలకమిడి యాణిముత్తెంబులహార మేసి పద్మరాగంబులు భాసిల్లుకడియము ల్కరముల ధరియించి కనకరత్న ములచేత విలసిల్లు మొలత్రాడు కటిఁ జుట్టి వెలగల్గు నుంగరాల్ వ్రేళ్లఁ దొడిగి యి౦ద్రనీలద్యుతు లింపొందుపోగులజత లంద మమరఁగా శ్రుతులఁ జేర్చి</poem>|ref=}} {{Telugu poem|type=తే.|lines=<poem>తరుణులందఱు బంగారుతట్టలందుఁ, జారుకలశంబు లిడి మహాసంతసమున నెదురుకోల్వేళఁ జనుదెంచె నేఁగుఁడంచు, లక్ష్మణునివెంట వెడలిరా రాజముఖులు.</poem>|ref=138}} {{Telugu poem|type=వ.|lines=<poem>అట్టియెడ సుయోధనుండు తనకుమారుం డయినలక్ష్మణుని సామజేంద్రంబుపై వసింప నియోగించి గంధతైలంబునఁ బ్రకాశించు కరదీపికాసహస్రంబులు వెలుంగఁ బరి</poem>|ref=}}<noinclude><references/></noinclude> geh8butv6ncddzan7d755voy300p9dl 104 214443 560192 2026-06-18T14:21:05Z Vandanapu Saidhiraj 7301 /* అచ్చుదిద్దారు */ 560192 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Vandanapu Saidhiraj" /></noinclude>{{Telugu poem|type= |lines=<poem>చారికజనంబులు మా_క్తీకతోరణంబుల నొప్పుగొడుగు లనేకంబులు పట్టి నడువ నేలవేల్పులు మోచితంబుగా స్వస్తివాచనంబులు చదువ వందిమాగధబృందంబు లప్పటప్పటికిఁ గైవారంబు లొనరింప వేత్రహస్తలు మహారజితరత్నమయంబునైన బెత్తంబులు పట్టి బరాబరులు గావింప వేశ్యాంగనలు మృదంగతాళదివాద్యంబులు మ్రోయ సూచీముఖకటకాముఖతామ్రచూడపతాకాత్రిముఖాది హస్తభావం బుల నాట్యంబులు సలుప నానాదేశంబులనుండి వచ్చినధారుణీపతులు పుత్తకళ త్రంబులతో పడువఁ గర్ణాది రథికవరులు బాణ బాణాసను లై పెండ్లికుమారునిదంతి కిరుపార్శ్వంబుల రా దుశ్శాసనాదిసోదరులతో దంపతీసమేతంబుగా మహేంద్రుం డునుంబోలెఁ జనుపెంచురారాజునకు నీలాంబరుండు సారణకృతవర్మోద్ధవాదియగు కుమారులతో వారివారికళత్రంబులతో నెదుర్కొనియె నాసమయంబున నుభయ పార్శ్వంబులనా రొండొరులక్షేషమలాభంబు లడుగుచు గంధకలపంబులఁ బూయుచు వారివారికిం దగినయుపచారంబులు గావించుకు సంకర్షణుపత్ని యగురేవతీ దేవి తనపుత్తిని లక్ష్మణున కొసంగుట మనంబున కసమాధానంబుగా నుండుటు జేసి పతియాజ్ఞానుసారంబున దుర్యోధనుకపత్నికి గంధపుష్పతాంబూలంబు లొసంగి పదిలోఁ బదునొకొండుమాడ్కిఁ గుశలంబు లడుగుసమయంబునఁ బౌరజనంబు లొండొరుల మొగంబు వీక్షించుచు నిట్లనిరి.</poem>|ref=139}} {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>దానవభంజనువాక్యము, మానసమున నిడక బలుఁడు మతిహీనుండై మానిని సోదరితోడన్, మేనల్లుని నడవి కనిచి మిక్కిలిసిరికిన్.</poem>|ref=140}} {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>ఆసించి దురాత్ములతోఁ, జేసెను బాంధవము ముందుచే టెఱుఁగక తాఁ జేసినయవివేకమునను, గాసిల్లును నితఁడు ముందు గాండివిచేతన్.</poem>|ref=141}} {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>బలశౌర్యశస్త్రకుశలత, కలిమిన్ బ్రఖాతి నొందుకొం లేయులకన్ చెలి నొసఁగక తాలాంకుఁడు, తులువలకున్ బుత్రి నొసఁగె దురితాత్మకుఁడై.</poem>}} {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>అని యివ్విధమునఁ జౌరులు, ననుకొనఁగా వారువారు నతివేడుకతోఁ జని పచ్చని తోరణములు, గనుపట్టెడు మందిరంబుఁ గని యచ్చోటన్.</poem>|ref=143}} {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>పులుదిండిప్రస్తరంబుల, విలసిల్లెడుభిత్తు లమరి విద్రుమలతలన్ చెలువొందెడుదూలంబులు, తళతళ మనుస్వర్ణ రత్నస్తంభంబులతోన్.</poem>|ref=143}} {{Telugu poem|type=తే.|lines=<poem>తులరహిత మైనముతెంపుతోరణములఁ, జాల రాణించుపరిణయశాలఁ జొచ్చి కళలు దేరెడుచిత్రకంబళులమీఁదఁ, జేరి వసియించి దానంగ చిత్తు లగుచు</poem>|ref=145}} {{Telugu poem|type=వ.|lines=<poem>అట్టిసమయంబున</poem>|ref=146}} {{Telugu poem|type=సీ.|lines=<poem>తొలుత హైడింబుండు తొయ్యలిఁ గొనిపోయి తనవనంబున డించి తత్ క్షణంబ చనుదెంచి శశిరేఖయాకారమును దాల్చి మందిరంబున నుండుమార్గ మెఱిఁగి</poem>}}<noinclude><references/></noinclude> mootj63m1xgjr9pmwi2tes3klwshi6z 560250 560192 2026-06-19T02:40:45Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* మూల్యాంకన చేసారు */ 560250 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>{{Telugu poem|type= |lines=<poem>చారికజనంబులు మౌక్తికతోరణంబుల నొప్పుగొడుగు లనేకంబులు పట్టి నడువ నేలవేల్పులు క్రమోచితంబుగా స్వస్తివాచనంబులు చదువ వందిమాగధబృందంబు లప్పటప్పటికిఁ గైవారంబు లొనరింప వేత్రహస్తలు మహారజితరత్నమయంబునైన బెత్తంబులు పట్టి బరాబరులు గావింప వేశ్యాంగనలు మృదంగతాళాదివాద్యంబులు మ్రోయ సూచీముఖకటకాముఖతామ్రచూడపతాకాత్రిముఖాది హస్తభావం బుల నాట్యంబులు సలుప నానాదేశంబులనుండి వచ్చినధారుణీపతులు పుత్త్రకళ త్రంబులతో నడువఁ గర్ణాదిరథికవరులు బాణబాణాసను లై పెండ్లికుమారునిదంతి కిరుపార్శ్వంబుల రా దుశ్శాసనాదిసోదరులతో దంపతీసమేతంబుగా మహేంద్రుం డునుంబోలెఁ జనుదెంచురారాజునకు నీలాంబరుండు సారణకృతవర్మోద్ధవాదియగు కుమారులతో వారివారికళత్రంబులతో నెదుర్కొనియె నాసమయంబున నుభయ పార్శ్వంబులవా రొండొరులక్షేమలాభంబు లడుగుచు గంధకలపంబులఁ బూయుచు వారివారికిం దగినయుపచారంబులు గావించుతఱి సంకర్షణుపత్ని యగురేవతీ దేవి తనపుత్త్రిని లక్ష్మణున కొసంగుట మనంబున కసమాధానంబుగా నుండుటం జేసి పతియాజ్ఞానుసారంబున దుర్యోధనుపత్నికి గంధపుష్పతాంబూలంబు లొసంగి పదిలోఁ బదునొకొండుమాడ్కిఁ గుశలంబు లడుగుసమయంబునఁ బౌరజనంబు లొండొరులమొగంబు వీక్షించుచు నిట్లనిరి.</poem>|ref=139}} {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>దానవభంజనువాక్యము, మానసమున నిడక బలుఁడు మతిహీనుండై మానిని సోదరితోడన్, మేనల్లుని నడవి కనిచి మిక్కిలిసిరికిన్.</poem>|ref=140}} {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>ఆసించి దురాత్ములతోఁ, జేసెను బాంధవము ముందుచే టెఱుఁగక తాఁ జేసినయవివేకమునను, గాసిల్లును నితఁడు ముందు గాండివిచేతన్.</poem>|ref=141}} {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>బలశౌర్యశస్త్రకుశలత, కలిమిన్ బ్రఖ్యాతి నొందుకౌంతేయులకున్ చెలి నొసఁగక తాలాంకుఁడు, తులువలకున్ బుత్త్రి నొసఁగె దురితాత్మకుఁడై.</poem>|ref=142}} {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>అని యివ్విధమునఁ బౌరులు, ననుకొనఁగా వారువారు నతివేడుకతోఁ జని పచ్చనితోరణములు, గనుపట్టెడు మందిరంబుఁ గని యచ్చోటన్.</poem>|ref=143}} {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>పులుదిండిప్రస్తరంబుల, విలసిల్లెడుభిత్తు లమరి విద్రుమలతలన్ చెలువొందెడుదూలంబులు, తళతళ మనుస్వర్ణరత్నస్తంభంబులతోన్.</poem>|ref=143}} {{Telugu poem|type=తే.|lines=<poem>తులరహిత మైనముత్తెంపుతోరణములఁ, జాల రాణించుపరిణయశాలఁ జొచ్చి కళలు దేరెడుచిత్రకంబళులమీఁదఁ, జేరి వసియించి రానంగచిత్తు లగుచు.</poem>|ref=145}} {{Telugu poem|type=వ.|lines=<poem>అట్టిసమయంబున</poem>|ref=146}} {{Telugu poem|type=సీ.|lines=<poem>తొలుత హైడింబుండు తొయ్యలిఁ గొనిపోయి తనవనంబున డించి తత్ క్షణంబ చనుదెంచి శశిరేఖయాకారమును దాల్చి మందిరంబున నుండుమార్గ మెఱిఁగి</poem>|ref=}}<noinclude><references/></noinclude> 00evekg80lwq4ydklb5ew3i7u6b7kvb 104 214444 560196 2026-06-18T14:26:49Z శ్రీరామమూర్తి 1517 /* అచ్చుదిద్దారు */ 560196 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" /></noinclude>{{p|fs200|ac}}లలితకళలు<ref>'కళ' - దుందుభి, కార్తీకము, పుష్యము; రుధిరోద్గారి, చైత్రము, వైశాఖము : సం. 1, సం. 4, 6, 9, 10 లు.</ref></p> మన పూర్వగ్రంథముల ప్రకారము కళ లఱువదినాలుగు. లోకవ్యవహారమునందుఁ జూడఁ గళ లసంఖ్యములు. వాని నన్నిటితోను మన కిప్పుడు పనిలేదు. వాని నన్నిటికిని వన్నె తెచ్చునవియు, సర్వ జనానందదాయకము లయినవియు నగు నాల్గయిదు కళలను గుఱించి యిచ్చట విచారింతము. చిత్రవిద్య, సంగీతము, కవిత్వము, నాట్యము, శిల్పము, <ref>'శిల్పము' అను పదము అనేకార్థములందుఁ బ్రయుక్తమైనను, ఇచ్చట గృహ నిర్మాణకాది కళ (Architecture) అనునర్థమందే వాడెదము.</ref> అనువానిని మనము విడదీయ వచ్చును. వీనిని బాశ్చాత్యులు 'ఫైన్ ఆర్ట్స్' అందురు. మనము వీనిని 'లలితకళ' లందము. వీనిని లావణ్యకళలు, శృంగారకళలు అనవచ్చును; కాని కవికులగురువైన <ref>'గృహిణీ సచివః సఖీ మిథః ప్రియశిష్యా లలితే కళావిధౌ' [రఘువంశము, 8 వ సర్గము. 67 శ్లోకము] “లలితే సుకుమారే కలానాం గీతాదీనాం విధౌ అనుష్ఠానవిషయే ప్రియశిష్యా" [మల్లినాథః]</ref> కాళిదాసుఁ డిట్టివానినిఁ 'లలితకళ' అన్నందున మన మాపేరే నిల్పుదము. {{c|మనోహరత్వము ముఖ్య ధర్మము.}} లలితకళలవిశేష మేమి? లలితములనఁగా మనోజ్ఞములు, ఆహ్లాద జనకములు. మనసునకు నానందము కలుగఁజేయుట యేయేకళల యొక్క పరమ ప్రయోజనమో యవి లలితకళలు. ఇతర లౌకికకళలు జనులకు జనులకు భోజనాది పదార్థముల నిచ్చుటవలన నుపయోగకర<noinclude><references/></noinclude> gid3wiw58e2daqxf291a9jw83v874n8 104 214445 560198 2026-06-18T14:36:46Z Vandanapu Saidhiraj 7301 /* అచ్చుదిద్దారు */ 560198 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Vandanapu Saidhiraj" /></noinclude>{{Telugu poem|type= |lines=<poem>పంకజనాభుఁ డాపవమాన పౌత్రునిసాహసంబున కాత్మసంతసించి ముసలితోఁ దెల్పక ముసిముసి నగవుతో నీరు చెంచి మధ్యకక్ష్యాంతరమున</poem>}} {{Telugu poem|type=తే.|lines=<poem>శనివరుఁడుఁ గొందతాప్తులుఁ జేరి కొలువఁ గొలువులో నున్న హరిఁ జూచి కురువిభుండు హంసనందనదుశ్శాసనాదు లైన హితులఁ దమ్ములఁ గనుఁగొని యిట్టులనియె.</poem>|ref=147}} {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>బలదేవుఁడు మనకొఱకై, జలజాతునిఁ జాల దూరి సౌభద్రునకుం జెలి నొసఁగ ననుచుఁ బల్కిన, హలిపైఁ గోపించి చనిసహరి తెఱఁ గరయన్.</poem>|ref=148}} {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>తనపూన్కి తప్పినందున, వనమున విహరించు పార్థు వదలినవాఁడై మన తెగలోఁజొచ్చుటకున్, మనమున యోచించు నిశవిమర్మము దెలిసెన్.</poem>|ref=149}} {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>నేను కనుసన్నఁ జేసినఁ, దానును దనతముఁ డిటకుఁ దర్లును రైనన్ నే నేల పిలుతు నీపనిఁ, దా నిఁకఁ దప్పింపఁగలఁడె దామోదరుఁడున్.</poem>|ref=150}} {{Telugu poem|type=తే.|lines=<poem>మతిరహితు లగుచుఁ గౌంతేయు లితని నమ్మి, విఱ్ఱవీగుడు రది మాన్ప వేళగనుక హలీని జేకొని కృష్ణసాత్యకులనెల్ల, వరుసఁ బొలిమేర దాటింపవలయుననుచు.</poem>|ref=151}} {{Telugu poem|type=చ.|lines=<poem>గుసగుసలాడుకౌరవులఁ గోపమునక్ గని కృష్ణుతమ్ముఁడున్ వెస నొఱ నున్నవాలుఁ గొని వేగమె యీధృతరాష్ట్రుపుత్రులన్ వసుమతిఁ గూల్చి వత్తు నన వారిజనాభుఁడు చూచి తమ్ముఁడా యసదృశు లైన పాండుసుతు లాడు. ప్రతిజ్ఞలు నీ వెఱుంగ వే.</poem>|ref=152}} {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>సమరము సేయఁగ నీకున్, సమయముగా దుడుగు మనుచు నై నేయునితోఁ దమకము వల పని వెండియఁఁ, గమలాక్షుం డిట్టు లనియెఁ గలకల నగుచున్.</poem>|ref=153}} {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>సిరిచేత మత్తు లగుచున్, గురుభీష్ములబుద్ధి వినక కుత్సితమకు లై పరతెంచి వీరలందఱు, పరిపరిమార్గములఁ ద్రుళ్లిపడియెద రైనన్.</poem>|ref=154}} {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>ఇంకొకగడియకు లోఁగా, సంకర్షణధార్తరాష్ట్ర సౌబలకర్జుల్ బింకముచెడి భయమున నే, వంకల కేఁగెదరొ చూడు వాసవిశిష్యా.</poem>|ref=155}} {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>అని హరిపల్కినపల్కులు, విని గ్రక్కునఁ గోప మణంచి వేఱక టనకన్ తనచేతివాలు మరలన్, శినివరుఁ డొరయందుఁ జేర్చి చింతిలుచుండెను.</poem>|ref=156}} {{Telugu poem|type=వ.|lines=<poem>అట్టియెడ సుయోధనునిపౌరోహితు అత్యంతసంతోషంబున లక్ష్మణం నుచితపీఠం బున నునిచి మంత్రోచ్చారణోన్ముఖు లగుచు నియతోపకరణంబు లొనరించి కన్యకా మణిని రప్పింపుఁ డనిన విని నీలాంబరుండు సఖిజనంబులతో శుభలగ్నం బేతెంచె సత్వరంబుగాఁ బెండ్లికుమార్తెం దోడ్కొనిరం డవిన వారేఁగి యామాయా శశిరేఖం జేరి యిట్లనిరి</poem>|ref=157}}<noinclude><references/></noinclude> sh4wlnut4q22fll5rrdysftc9k6chil 560251 560198 2026-06-19T02:57:00Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* మూల్యాంకన చేసారు */ 560251 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>{{Telugu poem|type= |lines=<poem>పంకజనాభుఁ డాపవమానపౌత్రునిసాహసంబున కాత్మ సంతసించి ముసలితోఁ దెల్పక ముసిముసినగవుతో నీరు చెంచి మధ్యకక్ష్యాంతరమున</poem>|ref=}} {{Telugu poem|type=తే.|lines=<poem>శనివరుఁడుఁ గొందఱాప్తులుఁ జేరి కొలువఁ గొలువులో నున్నహరిఁ జూచి కురువిభుండు హంసనందనదుశ్శాసనాదు లైన హితులఁ దమ్ములఁ గనుఁగొని యిట్టులనియె.</poem>|ref=147}} {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>బలదేవుఁడు మనకొఱకై, జలజాక్షునిఁ జాల దూరి సౌభద్రునకుం జెలి నొసఁగ ననుచుఁ బల్కిన, హలిపైఁ గోపించి చనినహరితెఱఁ గరయన్.</poem>|ref=148}} {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>తనపూన్కి తప్పినందున, వనమున విహరించుపార్థు వదలినవాఁడై మనతెగలోఁ జొచ్చుటకున్, మనమున యోచించు నితనిమర్మము దెలిసెన్.</poem>|ref=149}} {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>నేను కనుసన్నఁ జేసినఁ, దానును దనతమ్ముఁ డిటకుఁ దర్లుదు రైనన్ నే నేల పిలుతు నీపనిఁ, దా నిఁకఁ దప్పింపఁగలఁడె దామోదరుఁడున్.</poem>|ref=150}} {{Telugu poem|type=తే.|lines=<poem>మతిరహితు లగుచుఁ గౌంతేయు లితని నమ్మి, విఱ్ఱవీగుదు రది మాన్ప వేళగనుక హలిని జేకొని కృష్ణసాత్యకులనెల్ల, వరుసఁ బొలిమేర దాటింపవలయుననుచు.</poem>|ref=151}} {{Telugu poem|type=చ.|lines=<poem>గుసగుసలాడుకౌరవులఁ గోపమునన్ గని కృష్ణుతమ్ముఁడున్ వెస నొఱ నున్నవాలుఁ గొని వేగమె యీధృతరాష్ట్రుపుత్రులన్ వసుమతిఁ గూల్చి వత్తు నన వారిజనాభుఁడు చూచి తమ్ముఁడా యసదృశు లైనపాండుసుతు లాడుప్రతిజ్ఞలు నీ వెఱుంగవే.</poem>|ref=152}} {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>సమరము సేయఁగ నీకున్, సమయముగా దుడుగు మనుచు శైనేయునితోఁ దమకము వల దని వెండియుఁ, గమలాక్షుం డిట్టు లనియెఁ గలకల నగుచున్.</poem>|ref=153}} {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>సిరిచేత మత్తు లగుచున్, గురుభీష్ములబుద్ధి వినక కుత్సితమతు లై పరతెంచి వీరలందఱు, పరిపరిమార్గములఁ ద్రుళ్లిపడియెద రైనన్.</poem>|ref=154}} {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>ఇంకొకగడియకు లోఁగా, సంకర్షణధార్తరాష్ట్రసౌబలకర్జుల్ బింకముచెడి భయమున నే, వంకల కేఁగెదరొ చూడు వాసవిశిష్యా.</poem>|ref=155}} {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>అని హరిపల్కినపల్కులు, విని గ్రక్కునఁ గోప మణఁచి వేఱొక టనకన్ తనచేతివాలు మరలన్, శినివరుఁ డొరయందుఁ జేర్చి చింతిలుచుండెన్.</poem>|ref=156}} {{Telugu poem|type=వ.|lines=<poem>అట్టియెడ సుయోధనునిపౌరోహితు లత్యంతసంతోషంబున లక్ష్మణు నుచితపీఠం బున నునిచి మంత్రోచ్చారణోన్ముఖు లగుచు నియతోపకరణంబు లొనరించి కన్యకా మణిని రప్పింపుఁ డనిన విని నీలాంబరుండు సఖిజనంబులతో శుభలగ్నం బేతెంచె సత్వరంబుగాఁ బెండ్లికుమార్తెం దోడ్కొనిరం డనిన వా రేఁగి యామాయాశశిరేఖం జేరి యిట్లనిరి.</poem>|ref=157}}<noinclude><references/></noinclude> taf437jl1m8p1vaygwckv5w3jrc9xe1 560252 560251 2026-06-19T02:59:22Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 560252 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>{{Telugu poem|type= |lines=<poem>పంకజనాభుఁ డాపవమానపౌత్రునిసాహసంబున కాత్మ సంతసించి ముసలితోఁ దెల్పక ముసిముసినగవుతో నరుదెంచి మధ్యకక్ష్యాంతరమున</poem>|ref=}} {{Telugu poem|type=తే.|lines=<poem>శనివరుఁడుఁ గొందఱాప్తులుఁ జేరి కొలువఁ గొలువులో నున్నహరిఁ జూచి కురువిభుండు హంసనందనదుశ్శాసనాదు లైన హితులఁ దమ్ములఁ గనుఁగొని యిట్టులనియె.</poem>|ref=147}} {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>బలదేవుఁడు మనకొఱకై, జలజాక్షునిఁ జాల దూరి సౌభద్రునకుం జెలి నొసఁగ ననుచుఁ బల్కిన, హలిపైఁ గోపించి చనినహరితెఱఁ గరయన్.</poem>|ref=148}} {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>తనపూన్కి తప్పినందున, వనమున విహరించుపార్థు వదలినవాఁడై మనతెగలోఁ జొచ్చుటకున్, మనమున యోచించు నితనిమర్మము దెలిసెన్.</poem>|ref=149}} {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>నేను కనుసన్నఁ జేసినఁ, దానును దనతమ్ముఁ డిటకుఁ దర్లుదు రైనన్ నే నేల పిలుతు నీపనిఁ, దా నిఁకఁ దప్పింపఁగలఁడె దామోదరుఁడున్.</poem>|ref=150}} {{Telugu poem|type=తే.|lines=<poem>మతిరహితు లగుచుఁ గౌంతేయు లితని నమ్మి, విఱ్ఱవీగుదు రది మాన్ప వేళగనుక హలిని జేకొని కృష్ణసాత్యకులనెల్ల, వరుసఁ బొలిమేర దాటింపవలయుననుచు.</poem>|ref=151}} {{Telugu poem|type=చ.|lines=<poem>గుసగుసలాడుకౌరవులఁ గోపమునన్ గని కృష్ణుతమ్ముఁడున్ వెస నొఱ నున్నవాలుఁ గొని వేగమె యీధృతరాష్ట్రుపుత్రులన్ వసుమతిఁ గూల్చి వత్తు నన వారిజనాభుఁడు చూచి తమ్ముఁడా యసదృశు లైనపాండుసుతు లాడుప్రతిజ్ఞలు నీ వెఱుంగవే.</poem>|ref=152}} {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>సమరము సేయఁగ నీకున్, సమయముగా దుడుగు మనుచు శైనేయునితోఁ దమకము వల దని వెండియుఁ, గమలాక్షుం డిట్టు లనియెఁ గలకల నగుచున్.</poem>|ref=153}} {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>సిరిచేత మత్తు లగుచున్, గురుభీష్ములబుద్ధి వినక కుత్సితమతు లై పరతెంచి వీరలందఱు, పరిపరిమార్గములఁ ద్రుళ్లిపడియెద రైనన్.</poem>|ref=154}} {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>ఇంకొకగడియకు లోఁగా, సంకర్షణధార్తరాష్ట్రసౌబలకర్జుల్ బింకముచెడి భయమున నే, వంకల కేఁగెదరొ చూడు వాసవిశిష్యా.</poem>|ref=155}} {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>అని హరి పల్కినపల్కులు, విని గ్రక్కునఁ గోప మణఁచి వేఱొక టనకన్ తనచేతివాలు మరలన్, శినివరుఁ డొరయందుఁ జేర్చి చింతిలుచుండెన్.</poem>|ref=156}} {{Telugu poem|type=వ.|lines=<poem>అట్టియెడ సుయోధనునిపౌరోహితు లత్యంతసంతోషంబున లక్ష్మణు నుచితపీఠం బున నునిచి మంత్రోచ్చారణోన్ముఖు లగుచు నియతోపకరణంబు లొనరించి కన్యకా మణిని రప్పింపుఁ డనిన విని నీలాంబరుండు సఖిజనంబులతో శుభలగ్నం బేతెంచె సత్వరంబుగాఁ బెండ్లికుమార్తెం దోడ్కొనిరం డనిన వా రేఁగి యామాయాశశిరేఖం జేరి యిట్లనిరి.</poem>|ref=157}}<noinclude><references/></noinclude> hezs3b49qwi5018q6wb43watoqdpp9v 104 214446 560200 2026-06-18T14:50:57Z Vandanapu Saidhiraj 7301 /* అచ్చుదిద్దారు */ 560200 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Vandanapu Saidhiraj" /></noinclude>{{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>పనితా సౌభద్రునిపై, మనసుంచకు లక్ష్మణుండు మగఁ డని నుదుటన్ వనజభవుఁ డిడినలిఖితముఁ, బనివడి తప్పింప మఱియు భవునకు పళమే.</poem>|ref=158}} {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>సిరిఁ బాసి విపినభూములఁ, బరచేసులమాడ్కిఁ దిరుగు పార్థాత్మజుని న్వరియింప నీకుఁ జెల్లునె, సరసీరుహనేత్రి వినుము సంతోషమునన్.</poem>|ref=159}} {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>విపులముగ నీవుచేసిన, లేప మేమనిచెప్పవచ్చు ధనపతిసుతుతో నుపమింకఁదగినలక్ష్మణుఁ, డపురూపపుమగఁడు దొరకెనమ్మ నీకున్.</poem>|ref=160}} {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>పురుహూతసన్నిభుం డగు, కురురాజున కరయ ముద్దుగోఁడల వైతో కరిరాజగమన మమ్మన్, మరువకు మామీఁదఁ గూర్మి మానకు మమ్మా.</poem>|ref=161}} {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>అబ్బుర మగుభాగ్యము నీ, కబ్బును అ త్తింటి కీవు నరిగితఱి నీ యబ్బలు చూడఁగ వత్తురు, నిబ్బర మగుబుద్ధి గలిగి యేలుము మగనిన్.</poem>|ref=162}} {{Telugu poem|type=వ.|lines=<poem>అని యివ్విధంబున లతాంగులు కాలోచితానులోపంబు లాడిన విని మాయాశశిరేఖ యిట్లనియె.</poem>|ref=163}} {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>ధృతరాష్ట్రసుతుఁడు మామై, యతనిసుతుం డీశుఁ డైన నాహా సేఁడీ యతిశయ మెన్నఁగ మీకున్, మతి చాలదు సుదతులార మఱి యేమందున్.</poem>|ref=164}} {{Telugu poem|type=తే.|lines=<poem>పతియు ననుఁగూడి భూమిపైబ్రతికెనేని, మదనసౌఖ్యంబుతో మినుమదిఁదలంపఁ జూడవచ్చినఁ గన్నెత్తిచూడ నేను, ముసలిపాదంబులోన యో ముగుదలార.</poem>|ref=165}} {{Telugu poem|type=తే.|lines=<poem>తాలధరుఁడైన హరుఁడైన ధాతయైనఁ, దొడరి నాయింటి వాఁకిలి ద్రొక్కగలరే నేఁడుమొదలుగు నాకు మాఱాడిరేని, అత్తమామల ధరణీపై నట్టె రాతు.</poem>|ref=166}} {{Telugu poem|type=వ.|lines=<poem>అని పల్కి మఱియును.</poem>|ref=167}} {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>మీకందఱకున్ బుద్ధులు, జోకతో నేఁ జెప్పఁగలను సుందరులారా నాకడ వదరితీరేనిన్, జీకొట్టెద నంచుఁ బల్కఁ జెలి కఠినో క్తుల్.</poem>|ref=168}} {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>చెలులందఱు విని భీతిన్, పలుతెఱఁగులఁ జింత నొంది పల్కిరి తల్లీ అలుకవహించుట నీకున్, వల దిఁక కల్యాణ వేళ వచ్చెను లెమ్మా.</poem>|ref=169}} {{Telugu poem|type=తే.|lines=<poem>బలుఁడు తడపైనఁ గోపించు జలజగంధి, యనిన విని మాయశశి రేఖ యాత్మఁ గనలి బలుఁడు కోపింప నాకేమిభయ మటంచు, వెడలెఁ గలకంఠులందఱు వెంటనడువ.</poem>}} {{Telugu poem|type=వ.|lines=<poem>ఇ ట్లరుగు సమయంబున.</poem>|ref=171}} {{Telugu poem|type=సీ.|lines=<poem>ఎన్నఁడు మగవారి నెఱుఁగ దన్నట్లుగా ముక్కు నేలను జూడ మోము వాంచి పెనుకొండ తలమీఁదఁ బెట్టిన చందాన శిర మెత్తనేర దాసరసిజాక్షి చరణనూపురములు చప్పుడు గాకుండ గట్టిగా ఁ గాళులు పట్టి నడుచుఁ దిలమాత్రమైనను దేహంబు జూపక కనకాంబరము మేనఁ గప్పుకొనుచు</poem>}} {{Telugu poem|type=తే.|lines=<poem>మందయాసంబుతో వచ్చు సుందరాంగిఁ, గరయుగంబులు పట్టుచుఁ గంజముఖులు</poem>}}<noinclude><references/></noinclude> f73u7j0p2wcgf0rpi37jgllzse39e0h 560253 560200 2026-06-19T03:07:54Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* మూల్యాంకన చేసారు */ 560253 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>{{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>వనితా సౌభద్రునిపై, మనసుంచకు లక్ష్మణుండు మగఁ డని నుదుటన్ వనజభవుఁ డిడినలిఖితముఁ, బనివడి తప్పింప మఱియు భవునకు వశమే.</poem>|ref=158}} {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>సిరిఁ బాసి విపినభూములఁ, బరదేసులమాడ్కిఁ దిరుగు పార్థాత్మజుని న్వరియింప నీకుఁ జెల్లునె, సరసీరుహనేత్రి వినుము సంతోషమునన్.</poem>|ref=159}} {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>విపులముగ నీవు చేసిన, తప మేమని చెప్పవచ్చు ధనపతిసుతుతో నుపమింపఁదగినలక్ష్మణుఁ, డపురూపపుమగఁడు దొరకెనమ్మా నీకున్.</poem>|ref=160}} {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>పురుహూతసన్నిభుం డగు, కురురాజున కరయ ముద్దుగోఁడల వైతో కరిరాజగమన మమ్మున్, మరువకు మామీఁదఁ గూర్మి మానకు మమ్మా.</poem>|ref=161}} {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>అబ్బుర మగుభాగ్యము నీ, కబ్బును అత్తింటి కీవు నరిగినతఱి నీ యబ్బలు చూడఁగ వత్తురు, నిబ్బర మగుబుద్ధి గలిగి యేలుము మగనిన్.</poem>|ref=162}} {{Telugu poem|type=వ.|lines=<poem>అని యివ్విధంబున లతాంగులు కాలోచితానులోపంబు లాడిన విని మాయాశశిరేఖ యిట్లనియె.</poem>|ref=163}} {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>ధృతరాష్ట్రసుతుఁడు మామై, యతనిసుతుం డీశుఁ డైన నాహా నేఁ డీ యతిశయ మెన్నఁగ మీకున్, మతి చాలదు సుదతులార మఱి యేమందున్.</poem>|ref=164}} {{Telugu poem|type=తే.|lines=<poem>పతియు ననుఁ గూడి భూమిపై బ్రతికెనేని, మదనసౌఖ్యంబుతో మిమ్ము మదిఁ దలంపఁ జూడవచ్చినఁ గన్నెత్తిచూడ నేను, ముసలిపాదంబులాన యో ముగుదలార.</poem>|ref=165}} {{Telugu poem|type=తే.|lines=<poem>తాలధరుఁడైన హరుఁడైన ధాతయైనఁ, దొడరి నాయింటివాఁకిలి ద్రొక్కగలరె నేఁడుమొదలుగ నాకు మాఱాడిరేని, అత్తమామల ధరణిపై నట్టె రాతు.</poem>|ref=166}} {{Telugu poem|type=వ.|lines=<poem>అని పల్కి మఱియును.</poem>|ref=167}} {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>మీకందఱకున్ బుద్ధులు, జోకతొ నేఁ జెప్పఁగలను సుందరులారా నాకడ వదరితిరేనిన్, జీకొట్టెద నంచుఁ బల్కఁ జెలి కఠినోక్తుల్.</poem>|ref=168}} {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>చెలులందఱు విని భీతిన్, పలుతెఱఁగులఁ జింత నొంది పల్కిరి తల్లీ అలుక వహించుట నీకున్, వల దిఁక కల్యాణవేళ వచ్చెను లెమ్మా.</poem>|ref=169}} {{Telugu poem|type=తే.|lines=<poem>బలుఁడు తడవనఁ గోపించు జలజగంధి, యనిన విని మాయశశిరేఖ యాత్మఁ గనలి బలుఁడు కోపింప నా కేమిభయ మటంచు, వెడలెఁ గలకంఠులందఱు వెంటనడువ.</poem>|ref=170}} {{Telugu poem|type=వ.|lines=<poem>ఇ ట్లరుగుసమయంబున.</poem>|ref=171}} {{Telugu poem|type=సీ.|lines=<poem>ఎన్నఁడు మగవారి నెఱుఁగ దన్నట్లుగా ముక్కు నేలను జూడ మోము వాంచి పెనుకొండ తలమీఁదఁ బెట్టిన చందాన శిర మెత్తనేర దాసరసిజాక్షి చరణనూపురములు చప్పుడు గాకుండ గట్టిగాఁ గాళులు పట్టి నడుచుఁ దిలమాత్రమైనను దేహంబు జూపక కనకాంబరము మేనఁ గప్పుకొనుచు</poem>|ref=}} {{Telugu poem|type=తే.|lines=<poem>మందయానంబుతో వచ్చు సుందరాంగిఁ, గరయుగంబులు పట్టుచుఁ గంజముఖులు</poem>|ref=}}<noinclude><references/></noinclude> lmwde3u14ojdve1rgl822f1s1lihptd 104 214447 560211 2026-06-18T15:53:27Z శ్రీరామమూర్తి 1517 /* అచ్చుదిద్దారు */ 560211 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{rh||కర్మయోగము|279}}</noinclude>ములు. లలితకళలు కేవల మానందదాయకములు. చక్కని ప్రతిమను చూచుటవలనఁగాని, రసవంతమైన కావ్యమును వినుటవలనఁ గాని, పఠించినందువలనఁ గాని కడుపు నిండదు, దప్పి తీరదు. ఎండబాధ తప్పదు. కాని యేమి జరుగును? వీనినన్నిఁటిని మఱచునట్లు అంతరాత్మకు నిర్హేతుకమైన యానందవిశేషము కలుగును. కావున మనోహరత్వ మనునది లలిత కళలయొక్క ముఖ్యధర్మము. పై సంగతియే యింకొకవిధముగఁ జెప్పవలయునన్న లలితకళా విషయములనుచూచుటవలనఁగాని వినుటవలనగాని గల్గుఆనందం సవ్యాజముగనుండగూడదు. నిర్హేతుకముగనుండవలయును. ఆయానందమునకు స్వలాభమునకు సంబంధముండఁగూడదు. నీకుఁగుమారుఁడు పుట్టెను; నీకు ధనమిత్తును అనిన మాటలు వినగనే నానందము కల్గును. కాని యది సవ్యాజము. ఆత్మలాభముతోఁ గూడుకొనినది. చిత్రపటము చూచినపుడు గల్గు ఆనందము గాని, పాట వినినపుడు గలుగు ఆనందము గాని తన్ను మఱిపించునది. ఆ యానందసమయమున మానవుడు తన్మయఁడగును. 'నాకది లాభికరమా, నష్టముఁ గల్గఁజేయునదియా, యన్న యాలోచన అప్పు డుండనే యుండదు. 'అహం' అనుగుర్తు అప్పుడు లోపించు నని చెప్పవచ్చును. {{c|మనోహరత్వము : ఉపయోగత్వము.}} లలితకళలు మనోహరత్వముకలిగియుండియు నితరవిషయములఁగూడ నుపయోగకరములుగ నుండవచ్చును. శిల్పకళావిజయ మనఁదగు తాజమహల్ వంటి రమ్యహర్మ్యములు జనులకువాసయోగ్యములుకావా? కాని నివాసయోగ్యత యను గుణమువేఱు; మనోహరత్వ మను గుణమువేఱు అనినమాట మాత్రము మనము మఱువఁగూడదు. అందలి అంగణములు, శాలలు, గదులు, మంటపములు, లోపలికి గాలి వెలుతురు వచ్చుటకుఁగల వీళ్ళు, బావులు, కోనేరులు మొదలయినవి వాసయోగ్యతకు, అనగా గృహత్వమునకు సంబంధించినవి. వానికిని మనోహరత్వమునకును సంబంధములేదు. కాని యందలి వేఱు వేఱు అవయవ<noinclude><references/></noinclude> ewovjrun9awd35xr0horaaoqrc029oi 560212 560211 2026-06-18T15:54:45Z శ్రీరామమూర్తి 1517 560212 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{rh||లలితకళలు|279}}</noinclude>ములు. లలితకళలు కేవల మానందదాయకములు. చక్కని ప్రతిమను చూచుటవలనఁగాని, రసవంతమైన కావ్యమును వినుటవలనఁ గాని, పఠించినందువలనఁ గాని కడుపు నిండదు, దప్పి తీరదు. ఎండబాధ తప్పదు. కాని యేమి జరుగును? వీనినన్నిఁటిని మఱచునట్లు అంతరాత్మకు నిర్హేతుకమైన యానందవిశేషము కలుగును. కావున మనోహరత్వ మనునది లలిత కళలయొక్క ముఖ్యధర్మము. పై సంగతియే యింకొకవిధముగఁ జెప్పవలయునన్న లలితకళా విషయములనుచూచుటవలనఁగాని వినుటవలనగాని గల్గుఆనందం సవ్యాజముగనుండగూడదు. నిర్హేతుకముగనుండవలయును. ఆయానందమునకు స్వలాభమునకు సంబంధముండఁగూడదు. నీకుఁగుమారుఁడు పుట్టెను; నీకు ధనమిత్తును అనిన మాటలు వినగనే నానందము కల్గును. కాని యది సవ్యాజము. ఆత్మలాభముతోఁ గూడుకొనినది. చిత్రపటము చూచినపుడు గల్గు ఆనందము గాని, పాట వినినపుడు గలుగు ఆనందము గాని తన్ను మఱిపించునది. ఆ యానందసమయమున మానవుడు తన్మయఁడగును. 'నాకది లాభికరమా, నష్టముఁ గల్గఁజేయునదియా, యన్న యాలోచన అప్పు డుండనే యుండదు. 'అహం' అనుగుర్తు అప్పుడు లోపించు నని చెప్పవచ్చును. {{c|మనోహరత్వము : ఉపయోగత్వము.}} లలితకళలు మనోహరత్వముకలిగియుండియు నితరవిషయములఁగూడ నుపయోగకరములుగ నుండవచ్చును. శిల్పకళావిజయ మనఁదగు తాజమహల్ వంటి రమ్యహర్మ్యములు జనులకువాసయోగ్యములుకావా? కాని నివాసయోగ్యత యను గుణమువేఱు; మనోహరత్వ మను గుణమువేఱు అనినమాట మాత్రము మనము మఱువఁగూడదు. అందలి అంగణములు, శాలలు, గదులు, మంటపములు, లోపలికి గాలి వెలుతురు వచ్చుటకుఁగల వీళ్ళు, బావులు, కోనేరులు మొదలయినవి వాసయోగ్యతకు, అనగా గృహత్వమునకు సంబంధించినవి. వానికిని మనోహరత్వమునకును సంబంధములేదు. కాని యందలి వేఱు వేఱు అవయవ<noinclude><references/></noinclude> m29gr3p1ez348qelb2f0yeea5g177g5 104 214448 560213 2026-06-18T16:05:49Z శ్రీరామమూర్తి 1517 /* అచ్చుదిద్దారు */ 560213 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{rh|280|శాస్త్రవిషయములు|}}</noinclude>ముల కూర్పు, ఒకదానికి మఱియొక దానికిని గల సంబంధము, స్తంభముల, గోడల, కమానుల (Arches) వైఖరి, ఇవన్నియు నొక విధముగా రచింపఁబడుటచే గృహమునకుగలిగిన రమ్యత యనునది శిల్పకళలోని మనోహరత్వమునకు, ఇంపునకుఁ, జక్కఁదనమునకుఁ గారణము. తాజమహ లంతయిల్లు తాజమహలుయొక్క చక్కదనములో నూఱవవంతు లేకుండ గట్టవచ్చును. ఆరెంటికిని గలభేదమే శిల్పకళా విశేషము. గొప్ప మందిరములలోవలెనే చిన్నగుడిసెలు కట్టుటయందుఁ గూడ శిల్పచమత్కారము చూపవచ్చును. ఇంటి గోడకు నొక చివరన ద్వారముపెట్టి వెలుపల మఱియొక చివరన అరుఁగు వేయుటకంటె నడుమ ద్వారము పెట్టి దానికి రెండువైపులను రెండు అరుఁగులు వేయుటలోను శిల్ప భేదము లేదా ? ఇట్లితరకళలలోను, కళాత్వమును, లౌకికోపయోగి తను విడఁదీయవలయును. కొన్నిఁటిలో కళాత్వము అనఁగా మనోహరత్వము హెచ్చుగానుండవచ్చును; మఱికొన్నిఁటిలో దీనికి వ్యతిరేకముగ నుండవచ్చును. శివాజీపటము చక్కఁగ జిత్రింపఁబడనిది యొకటి కలదనుకొనుఁడు. మిక్కిలి చక్కగ వ్రాయఁబడినది నగ్నస్త్రీపటము మఱి యొకటి కల దనుకొనుఁడు. మొదటిదానియందు మనోహరత్వము తక్కువ యున్నను, జనులకు స్వదేశాభిమానాదులు బోధించుట కది యెక్కువగా నుపయోగ పడును. రెండవది పరిపూర్ణ కళకు గుఱియైనను చిత్రపటమునకు నితరవిధముగ నుపయోగకారి కాకపోవచ్చును; నష్టము చేయునదిగఁ గూడ నుండవచ్చును. {{c|రెండును జంటగా బెరిగెను.}} ఇట్లు కేవలానందజనకములగు లలితకళలకును, కేవలోపయోగకరములగు నితరకళలకును భేదమున్నను, అనాదికాలమునుండియు నీ రెండుకళలునుజంటగా నభివృద్ధియగుచున్నవేగాని వేఱువేఱుగఁబెరుఁగుట లేదు. ఒక్క చిత్రకళను దీసికొనుఁడు. ఇది నేతపని, మందిర నిర్మాణము, ఘటనిర్మాణము మొదలయిన నిత్యోపయోగకరము లయిన కళ<noinclude><references/></noinclude> 40pmi3yuuvamrcpqstq6acb92l1s1f9 104 214449 560214 2026-06-18T16:17:36Z శ్రీరామమూర్తి 1517 /* అచ్చుదిద్దారు */ 560214 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{rh|36]|లలితకళలు|281}}</noinclude>లతోబాటు పెరిగినది. మానవుఁడు మొదట చలినుండి తన దేహమును రక్షించుకొనుటకు బట్టలు నేయుట నేర్చెను. పేక పడుగు పోసి యొక గట్టిబట్ట నేసిన నతనికిఁ జాలును. కాని చక్కఁదనమునందు మానవునికిఁ గల సహజాభిలాషవలనఁ గొంతకాలమునకు నాబట్టకు నంచువేయవలయునన్న బుద్ధి పుట్టెను. అదియే వస్త్రసంబంధమైన చిత్రకళకుఁ బ్రారంభము. క్రమముగా పట్టంచులు, జరీఅంచులు, రుద్రాక్షంచులు, పూలయంచులు, వేఱువేఱు అద్దకములు, అల్లికలు ఉద్భవించెను. వీని యన్నిఁటియందును మొదటి ముతకబట్టలోఁగల శీతనివారణత్వమను సుగుణమున్నను మనోహరత్వ మనుగుణమే యిన్నిభేదములకుఁ గారణ మైనది. ఇట్లె గృహనిర్మాణమనునది మొదట మానవనివాసమునకై పుట్టి మనోహరత్వము కొఱ కసంఖ్యరూపములను దాల్చినది. మత సంబంధమైన గృహాదికములలో ననఁగా గుళ్లుకట్టుటలోఁ జిత్రవిద్య యభివృద్ధి చెందినట్లు అన్యవిధముగ నభివృద్ధిఁ జెందియుండలేదు. బౌద్ధ యుగమునందలి చక్కని స్తూపములును, దక్షిణదేశమునందలి భవ్య దేవాలయములును, ఐరోపా దేశమందలి విఖ్యాతక్రైస్తవ ప్రార్థనా మందిరములును ఇందులకు నిదర్శనములు. ఇట్లే అచ్చనిసంగీతము మనస్సును హరించునది యైనను, శృంగారవీరభక్తిరసములతోఁ గలిసియే, అనఁగా ఆయా యుపయోగములకు లోనై యభివృద్ధిఁ జెందినది. చక్కని యాలాపమును, వీణాదికముల మంజులధ్వనులును కేవల సంగీత మని చెప్పవచ్చును. కాని మానవుని తల్లీనువిఁ------ణము సంగీతమునందుఁ గల దని యెఱిఁగి దానిని జనులు వేఱువేఱు పనులకు నుపయోగపఱుప సాగిరి. కామాతురులు దీనిని పచ్చిశృంగారమునకు సాయముగఁ దీసికొనిరి. ఇందుకు క్షేత్రీయపదములును శృంగార జావళీలును దృష్టాంతములు. భక్తులు దైవభక్తిపారవశ్యకతఁ జెందుటకై సంగీతము నాశ్రయించిరి. రామదాసుకీర్తనలు, త్యాగరాయకృతులు ఇట్టివి. దక్షిణదేశమునం దిప్పుడు సంగీతశాస్త్రము నభ్యసించువారు త్యాగరాయకృతులను తప్పక నభ్యసింపవలయును గదా? ఇటు సంగీతము భక్తిని, భక్తి సంగీతమును పెంపుచేసెను వీరరసోత్పత్తికిఁగూడ I<noinclude><references/></noinclude> dwix27q6othdb030ybg9ucclj7ueq2n 104 214450 560218 2026-06-18T16:30:26Z శ్రీరామమూర్తి 1517 /* అచ్చుదిద్దారు */ 560218 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{rh|282|శాస్త్రవిషయములు|}}</noinclude>సంగీతము నాశ్రయించుచున్నారు. వీరగీతములును, సైన్యసంబంధమైన బ్యాండును ఇట్టివి. {{c|రెండవ విశేషము.}} లలితకళలలోని రెండవ విశేషము అవి విశ్వజనీనములగుట — అనఁగా నందఱికిని ఆనందము కలుగఁజేయునవిగా నుండుట. ఇంకొక విశేషము. అవి ఏకకాలమందుఁ బెక్కుజనులకు నానందము కలుగఁ జేయిను. చక్కని మందిరములను జూచి గ్రామమందలి జనులందఱును సంతసింతురు. చక్కని పాట విని వేలకొలఁది జనులు ఏకకాలమందు తన్మయు లగుదురు. హరిశ్చంద్రుఁడు భార్యాపుత్రాదులను అమ్ముచున్నట్టు ఆడఁబడిన నాటకమును జూచి ప్రేక్షకు లందఱును ఏకకాలమునందుఁ గన్నీరు విడుతురు! వేఱు ఆనందముల సమాచార మిట్లుకాదు. ఒక్కనికే యది కల్గును. గారె తినినందున గల్గు నానందము తినువానికే కల్గును. ఆయొక్కగారె పెక్కుమంది తినుటకు వీలులేదు. అందఱకు నేకపదార్థమువలన నానందము కలుగుటకును వీలు లేదు. లలితకళలయెడఁ గల యీ విషయమువలన నింకొక చిత్రము గలుగుచున్నది. ఒక కళావిషయమును ఎంతమంది చూరఁగొన్నను అదిగాని, దానివలన నితరులకు గల్గు ఆనందముగాని తగ్గదు. ధనధాన్యాదులను పెక్కుజను లనుభవించుటవలన నవి తగ్గును “నా ధనధాన్యాదులు తగ్గనున్నవే" యనినచింత యజమానునికిఁ గల్గును. ఇం దట్టి తఱుగు లేదు. కావున 'నీ కళ నాది, యితరులది కాదు', అని యెవరును అనుకొనుటకు వీలులేదు కళలు, కనులు చెవులు గలవా రందఱి సొత్తనియే చెప్పవలెను. {{c|ఈకళలు అనుకరణములు.}} లలితకళ లనుకరణములుగ నుండునేగాని మూలములుగ (అసళ్లుగ) నుండవు ఒకానొకసుందరియొక్క చిత్రపటము కళావిషయ మనిపించు కొనునుగాని, ప్రత్యక్ష మా సుందరి వచ్చి నిలిచిన నది లలితకళా విషయము కాదు. బుద్ధుని విగ్రహము శిల్పకళ, కాని బుద్ధుఁడు కాఁడు.<noinclude><references/></noinclude> qi07a5bd7xv5zvkeh1japhk45wn0z4d 104 214451 560227 2026-06-18T17:51:06Z శ్రీరామమూర్తి 1517 /* అచ్చుదిద్దారు */ 560227 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{rh||లలితకళలు|283}}</noinclude>యుద్ధముయొక్క రసవంతమైన వర్ణనము కావ్య మగునేగాని ఆయుద్ధము కావ్యము కాఁజాలదు. కావుననే 'యుద్ధస్య కథా రమ్యా' అనినాఁడు; యుద్ధము రమ్యమనలేదు. {{c|భిన్నకళలలోని యనుకరణమార్గములు.}} అనుకరణమునుగుఱించి చిత్రకారుఁడును, కవియు పెట్టుకొనవలసిన గుఱియొక్కటియే. సృష్టియందుఁ గానవచ్చెడు వస్తువులుగాని, మనోవికారములుగాని ప్రత్యక్షముగఁ గనులకుఁ గానవచ్చుచున్నవా యేమి యన్నట్లుభయులును వర్ణములతోఁ జిత్రింపవలయును. ఒకఁడు కజ్జల రూపవర్ణములతోడను, మఱియొకఁడు శబ్దరూపవర్ణములతోడను వ్రాయవలెను. ఇంతియ భేదము. పటమును జూచి పురుషుఁడే యన్న భ్రాంతి గలుగునట్లు చిత్రించినవాఁడు చిత్రకారుఁడు. వినుచున్న ప్రసంగము నిజమైనదియాయేమి యన్న భ్రాంతి క్షణమైనను కలుగునట్లు వర్ణించువాఁడు కవి. కవిని గుర్తింపవలసిన గుర్తులనేకము లున్నవి. అందు నిది యొకటి. {{c|చిత్ర విద్య.}} చిత్రవిద్యయందలి యనుకరణమును గుఱించి యీ క్రింది కథ గమనింపఁ దగినది. నల్గురు చిత్రకారులు పోటీకి నాల్గుపటములఁ జిత్రించిరి. వానిని రాజు చూడవచ్చెను. మొదటివాఁడు 'గులాబి పుష్పములు జిత్రించెను. వానిని నిజమైనవిగా భ్రమించి తుమ్మెదలు రసపానమునకై వానిపై వ్రాలెను. రెండవవాఁడు ద్రాక్షపండ్లగుత్తిని చిత్రించెను పక్షులు వానిపైఁ గూర్చుండి తినఁబోయెను. మూఁడవవాఁడు కుక్కప్రతిమను చేసెను. దానిఁజూచి మఱియొక కుక్క మొఱుఁగసాగెను : రాజు నాల్గవవానిఁ జూచి 'నీచిత్రపటమేది' యని యడుగఁగా. 'ఈతెరవెనుక నున్నది. దేవరవారే తెరఁ దొలఁగించి చూడవచ్చు' ననెను. రాజు తెరను కదిలింపఁబోయి, యది తెర కాదనియు, తెరవలె వ్రాసిన పట మనియు దెలిసికొనెను:<noinclude><references/></noinclude> 54w0nyw9zivasbp02n9pwdqj5kbicaa 104 214452 560228 2026-06-18T18:01:45Z శ్రీరామమూర్తి 1517 /* అచ్చుదిద్దారు */ 560228 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{rh|284|శాస్త్రవిషయములు|}}</noinclude>మొదటివాఁడు కీటకముల వంచించెను. అంతకంటె నెక్కుడు తెలివిగల పక్షులను రెండవవాఁడు మోసపుచ్చెను. అంతకంటె నధిక జ్ఞానముగల మృగమును మూడవవాఁడే మార్చెను; మానవుఁడనైన నన్నే నీవు భ్రమింపఁజేసితివి; కావున నీవే నల్గురిలో శ్రేష్ఠుడవు' అని రాజు చెప్పెనఁట : {{c|నాటకమందలి యనుకరణము.}} కవికంటెను, చిత్రకారుని కంటెను లోకానుకరణమునందు నటుని పని యెక్కువ కష్టసాధ్యమని తోఁచెడిని. 'ఆంగికాభినయమును' గుఱించి నేనిదివరకు వ్రాసినదానిలోనుండి కొంచెము భాగ మెత్తి వ్రాసెదను.<ref>ఆంధ్రవిజ్ఞాన సర్వస్వము, 3-వ సంపుటము.</ref> నేత్ర ముఖ హస్త పాదాదికముల వ్యాపారములవలన మనోవ్యాపారములఁ దెలియఁజేయుట ఆంగికాభినయము. లోకమునందు జనులు కోపమువచ్చినప్పు డొకవిధముగను, ప్రేమ యధికమైనప్పు డొకవిధముగను, విషాదము కలిగినపు డొకవిధముగను ముఖవికాసమును హస్తపాదవిక్షేపములను జేయుట మనము చూచుచున్నాము. ఒకని బహిరింద్రియవ్యాపారములనుబట్టి యతని మనోవ్యాపారములను మనము కొంతవఱకుఁ గనుఁగొనఁగలము. లోకమందలి యీ శారీరక వ్యాపారములను నటులు చక్కఁగ ననుకరణముఁ జేసినఁగాని ప్రేక్షకులకు నానందము కలుగనేరదు. ఇంతియ కాదు. ఈ యంగవ్యాపారములు లోకము ననుసరించి బాలురకు, తరుణులకు, వృద్ధులకు, గొప్పవారికి, భృత్యులకు వేఱువేఱుగ నుండవలెను. గంభీరుఁడైన నాయకుఁడు దుఃఖసమయమున బాలునివలె బావురు మని యేడ్చిన బాగుండునా ? ఒక్క పురుషుఁడే యొక్క భావమునే భిన్నభిన్నవ్యక్తులయెడఁ గనఁబఱుచునపుడు భిన్నాభినయములఁ జూపవలయును. ఒకానొక పురుషుఁడు ప్రేయసినిఁ బ్రేమించునప్పుడును, సోదరినిఁ బ్రేమించునప్పుడును, పుత్రునిఁ బ్రేమించునప్పుడును, ఒక్కవిధమైన యభినయమే చూపుటకు వీలు లేదుగద :<noinclude><references/></noinclude> 1wk3v7lmq3jje4uk2tfz2t5k4h0w1z5 104 214453 560229 2026-06-18T18:15:35Z శ్రీరామమూర్తి 1517 /* అచ్చుదిద్దారు */ 560229 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{rh||లలితకళలు|285}}</noinclude>నాటకమునందు ఆంగికాభినయ ప్రాధాన్యముఁ జూపుటకు రెండు ఉదాహరణములఁ జూపెదను. శాకుంతల ప్రధమాంకమందలి యీ క్రింది భాగము చూడుఁడు : - శకుంతలాః —— (శృంగారలజ్జాం రూపయతి) సఖ్యౌ :— (ఉభయోరాకారం విదిత్వా జనాంతికం) హలా ! శకుంతలే ! యద్యత్రాద్య తాతః సన్నిహితో భవేత్. శకుంతలా:— (సరోషం) తతః కిం భవేత్? సఖ్యౌ : — ఇమం జీవితసర్వస్వేనావ్యతిథివిశేషం కృతార్థం కరిష్యతి<ref>చదువరుల సౌకర్యార్థమై ప్రాకృతమీయక, సంస్కృత ఛాయయే యీయఁబడినది. అర్థము :-</div> శకుంతల : - (శృంగారలజ్జ నభినయించుచున్నది.)</div> సఖులు : — (ఇరువురియాకారమునుం గని, జనాంతికము.) సఖీ శకుంతలా, నాయన యిపు డిచట నుండిన ?</div> శకుంతల : - (రోషముతో) ఉండిన నేమి ?</div> సఖులు : - జీవితసర్వస్వ మేని యిచ్చి యీ యతిథిని కృతార్థునిఁ జేయుదురు. [వే. వెం]</ref> ఇచ్చట శకుంతల మొదట కూర్చుండియున్నది. మాటలాడుట లేదు. కాని యామె అనురాగవ్యంజకములగు “ఉర్వీలేఖన, చింతన, ముఖావనమన, నఖకర్తన, వస్త్రాంగులీయకస్పర్శాది"కము లయిన యంగచేష్టలవలన శృంగారలజ్జను అభినయించినందున సఖుల కామె భావము తెలిసెను. అట్లే నాయికా నాయకులయాకార మనఁగా పరస్పర స్నిగ్దావలోకనమువలన వారిభావమును సఖు లెఱింగిరి. కావున దుష్యంత శకుంతల వేషములను వేసికొనినవారు వారి భావము ప్రేక్షకులకుఁ దెలియునట్లు అభినయింపవలెను. లేనియెడల నీభాగము ప్రేక్షకులకు రమ్యముగ నుండదు.<noinclude><references/></noinclude> sh5534l6ajvjprb8n4zn61yb31g89h2 560230 560229 2026-06-18T18:17:49Z శ్రీరామమూర్తి 1517 560230 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{rh||లలితకళలు|285}}</noinclude>నాటకమునందు ఆంగికాభినయ ప్రాధాన్యముఁ జూపుటకు రెండు ఉదాహరణములఁ జూపెదను. శాకుంతల ప్రధమాంకమందలి యీ క్రింది భాగము చూడుఁడు : - శకుంతలాః —— (శృంగారలజ్జాం రూపయతి) సఖ్యౌ :— (ఉభయోరాకారం విదిత్వా జనాంతికం) హలా ! శకుంతలే ! యద్యత్రాద్య తాతః సన్నిహితో భవేత్. శకుంతలా:— (సరోషం) తతః కిం భవేత్? సఖ్యౌ : — ఇమం జీవితసర్వస్వేనావ్యతిథివిశేషం కృతార్థం కరిష్యతి<ref>చదువరుల సౌకర్యార్థమై ప్రాకృతమీయక, సంస్కృత ఛాయయే యీయఁబడినది. అర్థము :-</div> శకుంతల : - (శృంగారలజ్జ నభినయించుచున్నది.)</div> సఖులు : — (ఇరువురియాకారమునుం గని, జనాంతికము.) సఖీ శకుంతలా, నాయన యిపు డిచట నుండిన ?</div> శకుంతల : - (రోషముతో) ఉండిన నేమి ?</div> సఖులు : - జీవితసర్వస్వ మేని యిచ్చి యీ యతిథిని కృతార్థునిఁ జేయుదురు. [వే. వెం]</ref> ఇచ్చట శకుంతల మొదట కూర్చుండియున్నది. మాటలాడుట లేదు. కాని యామె అనురాగవ్యంజకములగు “ఉర్వీలేఖన, చింతన, ముఖావనమన, నఖకర్తన, వస్త్రాంగులీయకస్పర్శాది"కము లయిన యంగచేష్టలవలన శృంగారలజ్జను అభినయించినందున సఖుల కామె భావము తెలిసెను. అట్లే నాయికా నాయకులయాకార మనఁగా పరస్పర స్నిగ్దావలోకనమువలన వారిభావమును సఖు లెఱింగిరి. కావున దుష్యంత శకుంతల వేషములను వేసికొనినవారు వారి భావము ప్రేక్షకులకుఁ దెలియునట్లు అభినయింపవలెను. లేనియెడల నీభాగము ప్రేక్షకులకు రమ్యముగ నుండదు.<noinclude><references/></noinclude> frl5vsueqag8oib545u3lqi7hzo3fae 104 214454 560231 2026-06-18T18:32:10Z శ్రీరామమూర్తి 1517 /* అచ్చుదిద్దారు */ 560231 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{rh|286|శాస్త్రవిషయములు|}}</noinclude>శాకుంతలమునందలి యింకొక ప్రసంగము చూడుఁడు. శకుంతల : - అనసూయే! అభినవకుశసూచ్యా పరిక్షతం మే చరణం. కురవక శాఖాపరిలగ్నం చ వల్కలం తావత్పరిపాలయతం మాం యావదేనమ్ మోచయామి. (రాజాస మవలోకయంతీ సవ్యాజం విలంబ్యసహ సఖీభ్యాం నిష్క్రాంతా). <ref>అర్థము : - </div> శకుంతల : - అనసూయ! సూదివంటి క్రొత్తదర్భపుడక నాపాదమునం గ్రుచ్చుకొన్నది. నాచీర కురువకవృక్షముయొక్క కొమ్మం జిక్కుకొన్నది. దీనిం దీసికొనువఱకు నిలిచి నన్ను వెంటఁ గొని పొండు. (అని మిషపెట్టి రాజుం జూచుచు నాలస్యముచేసి సఖులతో వెడలి పోవుచున్నది.) [కం. వీ.]</ref> ఇచ్చట శకుంతల కాలికి దర్భాంకురము గ్రుచ్చుకొనెననియు, పయ్యెద చెట్టుకొమ్మకుఁ బట్టుకొనె ననియు సాకులు కల్పించుకొని కొంతకాలయాపనము చేసి యితరులకుఁ దెలియనట్లుగ రాజును జూచును. పైనిజూపిన యభినయముకంటె నిది యెక్కుడు కష్టము. ఇచ్చట కాలికి దర్భ గ్రుచ్చుకొనినట్లును కొంగు చెట్టుకుఁ బట్టుకొనినట్లును అభినయము చేయుటయే గాక యాచేష్టలన్నియు రాజును జూచుటకై కల్పింపఁబడిన వ్యాజములు (సాకులు) అని ప్రేక్షకులకు నభినయము వలననే బోధపడునట్లు నటింపవలెను. ఇది యభినయములోని యభినయము. ఉత్తరరామచరితమందలి యీక్రింది ప్రసంగము చూడుఁడు:- <poem> {{left margin|5em}} సీతా : - ఏతే ఖలు తత్కాలకృత గోదానమంగలా శ్చత్వారో భ్రాతరః। వివాహదీక్షితా యు· యయ్. అహో జ్ఞానామి తస్మి న్నేవ ప్రదేశే తస్మిన్నేవ కాలే వర్తే ॥ </poem><noinclude><references/></noinclude> akc90m8zhvvgmbnyqzf724w11ab26yc 104 214455 560240 2026-06-18T21:18:50Z శ్రీరామమూర్తి 1517 /* అచ్చుదిద్దారు */ 560240 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{rh||లలితకళలు|287}}</noinclude>లక్ష్మణః : - ఇయ మార్యా। ఇయమప్యార్యా మాండవీ । ఇయం వధూః శ్రుతకీర్తిః । సీతా : - వత్స, ఇయమప్యపరా కా? లక్ష్మణః :- (సలజ్జాస్మితమ్ అవవార్య స్వగతమ్) అయే ఊర్మిళాం పృచ్ఛ త్యార్యా । భవతు। అన్యతః సంచారయామి (ప్రకాశం) అర్యే దృశ్యతాం ద్రష్టప్యమేతత్ । అయంచ భగవాన్ భార్గవః <ref>సీతః — నిజముగా వీరిప్పుడే గోదానమంగళ కార్యమును నెఱవేర్చిన నలుగురన్నదమ్ములు. మీరు వివాహదీక్షను గైకొనినవారు. ఆహా ! ఆ ప్రదేశమునందే యాకాలమునందే నే విప్పు డున్నట్లున్నది.</div> లక్ష్మణుఁడు: - ఈమె వదినెగారు. ఈమె మాండవీ వదినెగారు. ఈమె మఱఁదలు శ్రుతకీర్తి.</div> సీత :- వత్సా : ఇదిగో యింకొకతె యున్నదే ఈమె యెవరు?</div> లక్ష్మణుఁడు :- (సిగ్గుపడి నవ్వుచు, మొగము త్రిప్పి, తనలో) - ఆహా ! మావదినెగారు నన్ను ఊర్మిళనుగుఱించి యడుగుచున్నారు. సరే మంచిది. ఆమెను ఇంకొక వైపునకుఁ ద్రిప్పెదను (ప్రకాశముగ). ఇదుగో మీరు చూడఁ దగినది చూడుఁడు. ఇతఁడు భగవంతుండగు భార్గవుఁడు.</ref> ఇచ్చట లక్ష్మణుఁడు తమ నల్గురి యన్నదమ్ముల వివాహకాలపుఁ బటముఁ జూపుచు సీత, మాండవి, శ్రుతకీర్తులఁ బటమునఁ జూపి పేర్కొనెను. తన భార్యయైన ఊర్మిళ పటమును సిగ్గుచేఁ జూపక యూరకుండెను. అంత సీత ఊర్మిళపటముఁ జూపి కేరడమునకు 'ఇదుగో యిచ్చట నింకొక యామె యున్నదే. ఈమె యెవరు' అని యడిగెను. అంత లక్ష్మణుఁడు 'వదినెగారు ఊర్మిళను గుఱించి యడుగుచున్నా' రని మనసులో ననుకొని ముసిముసినవ్వులు నవ్వి యామాటను తప్పించి<noinclude><references/></noinclude> lkppvtsrxz6urbhl5137qn2f7sm8zvl 104 214456 560243 2026-06-18T21:30:42Z శ్రీరామమూర్తి 1517 /* అచ్చుదిద్దారు */ 560243 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{rh|288|శాస్త్రవిషయములు|}}</noinclude>వివాహకథలోని తరువాతి భాగమగు పరశురామగర్వభంగ ప్రకరణమునకుఁ బోవును. ఇచ్చట కేరడి మాడినప్పటి సీతముఖవికాసమును, లక్ష్మణుని మనోభావముఁ దెల్పు ముసిముసి నగవులను నటులు చూపలేక పోయినయెడల నీ కథాభాగమందలి స్వారస్యమంతయు వ్యర్థమగునవియు, నట్టి యభినయము లేని నాటకప్రదర్శనము రసములేని పిప్పి వంటి దనియుఁ జెప్పవలసియుండును. ̺{{c|కళయన ననుకరణమని మరువఁగూడదు.}} కళలలోని యనుకరణము మూలమును ఎంతసమీపించిన దాని యోగ్యత యంత హెచ్చు ననుమాట వాస్తవమైనను, కళను కళగ ననుభవించుటకు నయ్యది యనుకరణమన్న జ్ఞానముచూచువారికిఁగాని, వినువారికిఁగాని యత్యంతావశ్యక మనిన మాటమరచిపోఁగూడదు. లేని యెడలఁ గళవలనమనకుఁ గలుగవలసిన యానందము కలుగనేరదు. ప్రపంచమునందు ముదుసలివానిని, కృశోదరుని, గుండె బాదుకొనుచు దుఃఖించువానిని చూచిన నెవరికిని ఆనందము గలుగదు. కాని యట్టివారి పటము, చిత్రకారుఁడు సరిగ దింపి చూపినయెడల మనకొకవిధమైన సంతోషము జనించును. రవివర్మ దింపిన శకుంతలా జననమనుపటములోని విశ్వామిత్రుని పెడమూతిఁ జూచిన మన కెంతయు నానందము జనించును. నిజముగ విశ్వామిత్రుని నాయవస్థలోఁ జూచినయెడల, మనకు నానందమునకుబదులు అసూయగలిగి వానిని ఒకచెంపదెబ్బపెట్టి యుందుమేమో ? గాడిద, పంది మొదలయినప్రాణులు మనకు రోత పుట్టించునవియైనను వాని పటములు మనకు నుల్లాసము కలిగించును. పటముల వలెనె కావ్యములును, అవి ప్రత్యక్షములు కావనిన జ్ఞానము మనకు గలదు గనుకనే కరుణా, భయానక, భీభత్స, రౌద్రరసాదులుగల వర్ణనములను మరలమరలఁ జదువుచున్నారము. వినుచున్నారము.<ref>కావుననే మనసాహిత్యశాస్త్రకారులు 'కావ్యవ్యాపారము లోకోత్తరమనియు, అరమణీయములయిన శోకాదులనుగూడఁ బ్రయోగించి, అలౌకికమైన యాహ్లాదమును పుట్టించుననియు, కావ్యవ్యాపారమువలనఁ బుట్టిన</ref> నాటకాదులలో నీవిషయము మఱింత స్పష్టపడును. నక్షత్రకుఁడు తనపని<noinclude><references/></noinclude> sq42rr3q09163ik2sjl5i3wg0jknusw 560245 560243 2026-06-18T21:44:30Z శ్రీరామమూర్తి 1517 560245 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{rh|288|శాస్త్రవిషయములు|}}</noinclude>వివాహకథలోని తరువాతి భాగమగు పరశురామగర్వభంగ ప్రకరణమునకుఁ బోవును. ఇచ్చట కేరడి మాడినప్పటి సీతముఖవికాసమును, లక్ష్మణుని మనోభావముఁ దెల్పు ముసిముసి నగవులను నటులు చూపలేక పోయినయెడల నీ కథాభాగమందలి స్వారస్యమంతయు వ్యర్థమగునవియు, నట్టి యభినయము లేని నాటకప్రదర్శనము రసములేని పిప్పి వంటి దనియుఁ జెప్పవలసియుండును. ̺{{c|కళయన ననుకరణమని మరువఁగూడదు.}} కళలలోని యనుకరణము మూలమును ఎంతసమీపించిన దాని యోగ్యత యంత హెచ్చు ననుమాట వాస్తవమైనను, కళను కళగ ననుభవించుటకు నయ్యది యనుకరణమన్న జ్ఞానముచూచువారికిఁగాని, వినువారికిఁగాని యత్యంతావశ్యక మనిన మాటమరచిపోఁగూడదు. లేని యెడలఁ గళవలనమనకుఁ గలుగవలసిన యానందము కలుగనేరదు. ప్రపంచమునందు ముదుసలివానిని, కృశోదరుని, గుండె బాదుకొనుచు దుఃఖించువానిని చూచిన నెవరికిని ఆనందము గలుగదు. కాని యట్టివారి పటము, చిత్రకారుఁడు సరిగ దింపి చూపినయెడల మనకొకవిధమైన సంతోషము జనించును. రవివర్మ దింపిన శకుంతలా జననమనుపటములోని విశ్వామిత్రుని పెడమూతిఁ జూచిన మన కెంతయు నానందము జనించును. నిజముగ విశ్వామిత్రుని నాయవస్థలోఁ జూచినయెడల, మనకు నానందమునకుబదులు అసూయగలిగి వానిని ఒకచెంపదెబ్బపెట్టి యుందుమేమో ? గాడిద, పంది మొదలయినప్రాణులు మనకు రోత పుట్టించునవియైనను వాని పటములు మనకు నుల్లాసము కలిగించును. పటముల వలెనె కావ్యములును, అవి ప్రత్యక్షములు కావనిన జ్ఞానము మనకు గలదు గనుకనే కరుణా, భయానక, భీభత్స, రౌద్రరసాదులుగల వర్ణనములను మరలమరలఁ జదువుచున్నారము. వినుచున్నారము.<ref>కావుననే మనసాహిత్యశాస్త్రకారులు 'కావ్యవ్యాపారము లోకోత్తరమనియు, అరమణీయములయిన శోకాదులనుగూడఁ బ్రయోగించి, అలౌకికమైన యాహ్లాదమును పుట్టించుననియు, కావ్యవ్యాపారమువలనఁ బుట్టిన స్వాదము, ఇతరరుచులకంటె విలక్షణమనియు, కవు-------- జెప్పేరి. "అయంహి లోకోత్తరస్య కావ్యవ్యాపారస్య -------- యోజ్యా అరమణీయా అపి శోకాదయః పదారా----------- జనయన్తి, విలక్షణోహి కమనీయః కావ్యవ్యా---------- ణా న్తరజా దనుభవాత్"</div> [పండితరాయల రసగంగాధరమ్. 1 వ అధ్యాయము]</ref> నాటకాదులలో నీవిషయము మఱింత స్పష్టపడును. నక్షత్రకుఁడు తనపని<noinclude><references/></noinclude> htfow3roz2da5e2ugimg1z6w7239qnk 104 214457 560246 2026-06-18T21:44:59Z శ్రీరామమూర్తి 1517 /* అచ్చుదిద్దారు */ 560246 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{rh|37]|లలితకళలు|289}}</noinclude>చక్కఁగఁ జేసినకొలఁదిని చప్పట్లు కొట్టుదుము. ప్రపంచములో షాహుకారుగుమాస్తా, యెవడయిన నొకగృహస్థుని నప్పుకొఱ కట్లెబాధించిన యెడల మనము వానిని కొట్టిపంపుదుమేమో! భార్యాపుత్రులను హరిశ్చంద్రుఁ డమ్మగాజూచి, సభవారు కన్నీరు పెడుదురు గాని చప్పట్లు కూడఁ గొట్టెదరు. అనఁగా నది యనుకరణమన్న జ్ఞాన మాయానందమునకు మూలమని భావము. లేనియెడల నొకసారి కన్నీరుపెట్టినవాఁ డెవఁడును ఆయాటకు మరల రాకుండ వలయును. దుఃఖాది ప్రసంగములు చక్కగఁ బ్రదర్శించెడి నాటకములకుఁగూడ నసంఖ్యజనులు వచ్చుటయేయి౦దుకు నిదర్శనము. కావునఁ జిత్రము చూచునప్పుడుగాని కావ్యాదులు వినునప్పుడుగాని వానివలన రసానుభవము గలుగుటకు. సామాజికునకు, నవియనుకరణము లన్నజ్ఞానము ఉండవలయును. అట్లే కళల యందును మూలమును సమీపించు గుణ ముండవలయును. ఈ రెంటిలోనేదితగ్గినను కళను కళగా ననుభవించుటకు వీలులేదు. ఇందుకుఁ గొన్ని యుదాహరణములఁ గైకొందము. మన్నుతోటి సీతాఫలము, అరటిపండు మొదలయిన ఫలములు చేసి పైని రంగుపూసి యమ్మెదరు; అవి కొన్ని సమయములందుఁ జిత్రకారుని ప్రతిభవలన మూలఫలములవలెనే యుండును. పెక్కుసారులు వానిని మనము చూచి నిజమైన ఫలములేయని తలంచి తలవంచిపోవుట కలుగును. కాని యవి తలఁచికొని కృత్రిమఫలములని తెలిసినతోడనే మన కొకవిధమైన యాశ్చర్యమును, ఆనందమును కలిగి వానిని కొంత తడవు పరీక్షించిచూచి సంతసించెదము.<noinclude><references/></noinclude> hvolh8w1nxocscabic1iy69w0pdiy3a 560247 560246 2026-06-18T21:45:55Z శ్రీరామమూర్తి 1517 /* సమస్యాత్మకం */ 560247 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="2" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{rh|37]|లలితకళలు|289}}</noinclude>చక్కఁగఁ జేసినకొలఁదిని చప్పట్లు కొట్టుదుము. ప్రపంచములో షాహుకారుగుమాస్తా, యెవడయిన నొకగృహస్థుని నప్పుకొఱ కట్లెబాధించిన యెడల మనము వానిని కొట్టిపంపుదుమేమో! భార్యాపుత్రులను హరిశ్చంద్రుఁ డమ్మగాజూచి, సభవారు కన్నీరు పెడుదురు గాని చప్పట్లు కూడఁ గొట్టెదరు. అనఁగా నది యనుకరణమన్న జ్ఞాన మాయానందమునకు మూలమని భావము. లేనియెడల నొకసారి కన్నీరుపెట్టినవాఁ డెవఁడును ఆయాటకు మరల రాకుండ వలయును. దుఃఖాది ప్రసంగములు చక్కగఁ బ్రదర్శించెడి నాటకములకుఁగూడ నసంఖ్యజనులు వచ్చుటయేయి౦దుకు నిదర్శనము. కావునఁ జిత్రము చూచునప్పుడుగాని కావ్యాదులు వినునప్పుడుగాని వానివలన రసానుభవము గలుగుటకు. సామాజికునకు, నవియనుకరణము లన్నజ్ఞానము ఉండవలయును. అట్లే కళల యందును మూలమును సమీపించు గుణ ముండవలయును. ఈ రెంటిలోనేదితగ్గినను కళను కళగా ననుభవించుటకు వీలులేదు. ఇందుకుఁ గొన్ని యుదాహరణములఁ గైకొందము. మన్నుతోటి సీతాఫలము, అరటిపండు మొదలయిన ఫలములు చేసి పైని రంగుపూసి యమ్మెదరు; అవి కొన్ని సమయములందుఁ జిత్రకారుని ప్రతిభవలన మూలఫలములవలెనే యుండును. పెక్కుసారులు వానిని మనము చూచి నిజమైన ఫలములేయని తలంచి తలవంచిపోవుట కలుగును. కాని యవి తలఁచికొని కృత్రిమఫలములని తెలిసినతోడనే మన కొకవిధమైన యాశ్చర్యమును, ఆనందమును కలిగి వానిని కొంత తడవు పరీక్షించిచూచి సంతసించెదము.<noinclude><references/></noinclude> m7qgqzwx73gtai2gxwn3dheeioxdhu4 104 214458 560248 2026-06-18T21:58:32Z శ్రీరామమూర్తి 1517 /* సమస్యాత్మకం */ 560248 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="2" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{rh|290|శాస్త్రవిషయములు|}}</noinclude>పగటిభాగపతులనువారు క్రొత్తగ నొకగ్రామమునకు వచ్చినప్పుడు గొల్లవానివేషమో, బైరాగివేషమో వేసికొనివచ్చి, ఆవేషమునకుఁ దగిన కథ నల్లి కొని మాటలుచెప్పి గ్రామస్థులను కొంతకాలమే మార్చెదరు. కొంతకాలమునకు తరువాత వాఁడు పగటిభాగవతుఁడని తెలియును. అప్పుడు వాని పనితనము మెచ్చఁబడును. నిజము తెలియకపూర్వము కొందఱు వానియొద్దకుఁగూడ రారు, అట్టివారే వాఁడు మారువేషగాఁడని తెలిసినతోడనే వానిఁ జుట్టుకొని వానిప్రతిమాటకును సంతసించుచుందురు. ఒకసారి బొంబాయిపట్టణమున నొకనాటకము చూచుటకు నేను వెళ్ళియుంటిని. అందొక యద్భుతమైన తెర కలదు. అందు బొంబాయిలోని యొకవీధి చిత్రింపఁబడినది. చిత్రకారుని యప్రతిమకౌశల మెట్టిదియో గాని, ఆతెర మొదట దింపినప్పుడును, మరలఁ బైకిలేపినప్పుడును మాత్రము దానిని తెర యనుకొంటిమేగాని మిగిలినయరగంటకాల మొకవీధిని చూచుచున్నామనియే సభాసదులు తలంచిరి. ఇంకొక విశేషము - తెరవాలినప్పుడు చూచితిమి గాన, మనస్సు అది తెరయేయని చెప్పును. కాని కనులు మాత్రము అది వీధియనియె గ్రహించును. ఇట్లు కనులకును మనసునకును అరగంటసేపు వాదము జరిగెను. ఆ కాలమున నా చిత్రకళానైపుణ్యమును మేము చూరఁగొన్నట్టు మఱి యే కాలమునందును అనుభవింపలేదు. పశుపక్ష్యాదులవలె ధ్వనులఁ చేయువారు కలరు. వారొకప్పుడు కుక్కవలె మొరుగుదురు. అందుపైఁ గుక్కలెన్నియో మొరగ --------- కాకులవలె నరవగనె కాకులన్నియు కావుకావు అనుచు కాకులు కూడి వచ్చును. మనమందఱము పొట్టవిరుగునట్లు నవ్వుదుము. --------- కుక్కలు, కాకులు గ్రహించినవి, మనమును గ్రహించి --------- కుక్కలును, కాకులును మూలములుగ గ్రహించినవి. -------- హించితిమి. అందువలననె మనకు, ఆనందమును ------------ మన మెచ్చటనో యుండి ధ్వనిమాత్రము విని ---------------- యరపు అనియు భ్రమపడియున్న యెడల -------------- యుండదు.<noinclude><references/></noinclude> 5ipaj7xadv8qxah7pvx4ryp8uaasbrn 104 214459 560254 2026-06-19T03:46:55Z Vandanapu Saidhiraj 7301 /* అచ్చుదిద్దారు */ 560254 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Vandanapu Saidhiraj" /></noinclude>{{Telugu poem|type= |lines=<poem>మెల్లమెల్లనఁ దోడైచ్చి యుల్ల మలరు, బలునిచెంగటఁ గైతవపణఁతి నునిచి.</poem>|ref=172}} {{Telugu poem|type=వ.|lines=<poem>అవ్విద్రుమాధర లత్యంతముదంబునఁ గల్యాణంబులు పాడ ననేకవాద్యంబులు మ్రోయ బ్రాహ్మణోత్తములు స్వస్తివాచనంబులు చదువుచు సస్వయగోత్రనామంబు లుగడింప శకునికృతవర్మసైంధవాది బాంధవు లిరుగడల నిలువంబడి వధూవరుల మధ్యంబునఁ దెరఁబట్టి రాసమయంబున నీలాంబరుండు లక్ష్మణునకుఁ గన్యాదానంబుఁ గావించె నప్పుడు.</poem>|ref=173}} {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>అప్పద్మనయనరూపముఁ జెప్పఁగ విని లక్ష్మణుండు చెలఁగుచు మదిలో నెప్పుడు తీతురొ తెర యం, కెప్పుడు శశిరేఖమోము నేఁ జూచెదనో.</poem>|ref=174}} {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>అని లక్ష్మణుఁ డివ్విధమున మనమునఁ జింతించినపుడు మహిగీర్వాణుల్ మును బట్టిన తెర వంచుచుఁ, గనుగొను డొండోరు లటంచు గ్రక్కునఁ దెలుపస్.</poem>}} {{Telugu poem|type=వ.|lines=<poem>ఆసమయంబున.</poem>|ref=176}} {{Telugu poem|type=సీ.|lines=<poem>చూడ లక్ష్మణున కాసుదతి కుందేలుగా గంతులు వైచుచుఁ గానఁబడియే వెంబడి నతఁ డాత్మ వెఱగుంది చూడఁగా పిండి బొక్కుచు గండుపిల్లియయ్యె నగచుచుఁ దరవంచి వాఁడు వీక్షింపఁగాఁ గొక్కరింపుచు పండుక్రోఁతియయ్యె నిది చిత్ర మని యెంచి పదిలంబుగాఁ జూడ రోమముల్ పెరిగి భల్లూకమయ్యే</poem>}} {{Telugu poem|type=తే.|lines=<poem>మదిని భ్రమజెందితినోయంచు మఱియుఁజూడ, మినుకు కోఱలసర్పమై మీఁదికెగసె నపుడు భయమున రెప్పలల్లార్చుగొనుచుఁ, బండ్ల నిగిలించి విలపించెఁ బెండ్లికొడుకు.</poem>}} {{Telugu poem|type=వ.|lines=<poem>ఆసమయంబున.</poem>|ref=178}} {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>ధరణీసురులును రాజులు, సరసిజముఖు లొకరి కొకరు నరసోక్తులతో సురవైరిమాయ నెఱుఁగక, పరిపరిమార్గముల వారు పలుకుచు నగుచున్.</poem>|ref=179}} {{Telugu poem|type=వ.|lines=<poem>వీక్షించుచుండి రని చెప్పి వైశంపాయనుండు వెండియు నిట్లనియె.</poem>|ref=180}} {{Telugu poem|type=సీ.|lines=<poem>పెండ్లికొడుకుచూడఁ బెక్కురూపంబులై కనిపించుఁ దక్కిన జనులకెల్ల ముద్దుమొగంబుతో ముసిముసినవుతోఁ గాటుక ద్యుతిలొప్పు కనులతోడఁ బవవడంపుమోవితో ఫాలంబుపై మించు కస్తూరితిలకంపుఁ గాంతితోడఁ బొదలు ముంగురులతో నెదమీఁద రాణించు బిగువు పాలిండ్లతో వగలతోడ</poem>}} {{Telugu poem|type=తే.|lines=<poem>వజ్రమణిమయ భూషణావళులతోడఁ, జాల రుచు లీనుబంగారుచేలతోడ సిగ్గు తలకెక్క వంచిన శిరముతోడ, మరునిరాచిల్కవిధముగా మగువ తోఁచె.</poem>|ref=181}} {{Telugu poem|type=వ.|lines=<poem>ఆసమయంబున.</poem>|ref=182}} {{Telugu poem|type=సీ.|lines=<poem>లలనామణులు నవ్వ లక్ష్మణుఁ డొక్కింత ధీరత్వమున మోముఁ ద్రిప్పిచూడ మును బెక్కురూపులై గనిపించు హైడింబుఁ డత్యుగ్రశార్దూల మగుచుఁ దోఁచెఁ</poem>}}<noinclude><references/></noinclude> e2jhv41x6fgez7fqcp5cvsh3r4i5d1k 560258 560254 2026-06-19T05:14:40Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* మూల్యాంకన చేసారు */ 560258 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>{{Telugu poem|type= |lines=<poem>మెల్లమెల్లనఁ దోడ్తెచ్చి యుల్ల మలరు, బలునిచెంగటఁ గైతవపణఁతి నునిచి.</poem>|ref=172}} {{Telugu poem|type=వ.|lines=<poem>అవ్విద్రుమాధర లత్యంతముదంబునఁ గల్యాణంబులు పాడ ననేకవాద్యంబులు మ్రోయ బ్రాహ్మణోత్తములు స్వస్తివాచనంబులు చదువుచు నన్వయగోత్రనామంబు లుగ్గడింప శకునికృతవర్మసైంధవాదిబాంధవు లిరుగడల నిలువంబడి వధూవరుల మధ్యంబునఁ దెరఁబట్టి రాసమయంబున నీలాంబరుండు లక్ష్మణునకుఁ గన్యాదానంబుఁ గావించె నప్పుడు.</poem>|ref=173}} {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>అప్పద్మనయనరూపముఁ, జెప్పఁగ విని లక్ష్మణుండు చెలఁగుచు మదిలో నెప్పుడు తీతురొ తెర యిం, కెప్పుడు శశిరేఖమోము నేఁ జూచెదనో.</poem>|ref=174}} {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>అని లక్ష్మణుఁ డివ్విధమున, మనమునఁ జింతించినపుడు మహిగీర్వాణుల్ మును బట్టినతెర వంచుచుఁ, గనుగొను డొండొరు లటంచు గ్రక్కునఁ దెలుపన్.</poem>|ref=175}} {{Telugu poem|type=వ.|lines=<poem>ఆసమయంబున.</poem>|ref=176}} {{Telugu poem|type=సీ.|lines=<poem>చూడ లక్ష్మణున కాసుదతి కుందేలుగా గంతులు వైచుచుఁ గానఁబడియె వెంబడి నతఁ డాత్మ వెఱగంది చూడఁగా పిండి బొక్కుచు గండుపిల్లి యయ్యె వగచుచుఁ దెరవంచి వాఁడు వీక్షింపఁగాఁ గొక్కరింపుచు పండుక్రోఁతి యయ్యె నిది చిత్ర మని యెంచి పదిలంబుగాఁ జూడ రోమముల్ పెరిగి భల్లూక మయ్యె</poem>|ref=}} {{Telugu poem|type=తే.|lines=<poem>మదిని భ్రమ జెందితినో యంచు మఱియుఁ జూడ, మినుకు కోఱలసర్పమై మీఁది కెగసె నపుడు భయమున రెప్ప లల్లార్చుగొనుచుఁ, బండ్ల నిగిలించి విలపించెఁ బెండ్లికొడుకు.</poem>|ref=177}} {{Telugu poem|type=వ.|lines=<poem>ఆసమయంబున.</poem>|ref=178}} {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>ధరణీసురులును రాజులు, సరసిజముఖు లొకరి కొకరు సరసోక్తులతో సురవైరిమాయ నెఱుఁగక, పరిపరిమార్గముల వారు పలుకుచు నగుచున్.</poem>|ref=179}} {{Telugu poem|type=వ.|lines=<poem>వీక్షించుచుండి రని చెప్పి వైశంపాయనుండు వెండియు నిట్లనియె.</poem>|ref=180}} {{Telugu poem|type=సీ.|lines=<poem>పెండ్లికొడుకు చూడఁ బెక్కురూపంబులై కనిపించుఁ దక్కిన జనులకెల్ల ముద్దుమొగంబుతో ముసిముసినగవుతోఁ గాటుకద్యుతి లొప్పు కనులతోడఁ బవవడంపుమోవితో ఫాలంబుపై మించు కస్తూరితిలకంపుఁగాంతితోడఁ బొదలు ముంగురులతో నెదమీఁద రాణించు బిగువుపాలిండ్లతో వగలతోడ</poem>|ref=}} {{Telugu poem|type=తే.|lines=<poem>వజ్రమణిమయభూషణావళులతోడఁ, జాల రుచు లీనుబంగారుచేలతోడ సిగ్గు తలకెక్క వంచినశిరముతోడ, మరునిరాచిల్కవిధముగా మగువ తోఁచె.</poem>|ref=181}} {{Telugu poem|type=వ.|lines=<poem>ఆసమయంబున.</poem>|ref=182}} {{Telugu poem|type=సీ.|lines=<poem>లలనామణులు నవ్వ లక్ష్మణుఁ డొక్కింత ధీరత్వమున మోముఁ ద్రిప్పిచూడ మును బెక్కురూపులై గనిపించు హైడింబుఁ డత్యుగ్రశార్దూల మగుచుఁ దోఁచెఁ</poem>}}<noinclude><references/></noinclude> 076o7sz0csc17dfl60f0ml4bokut442 104 214460 560255 2026-06-19T04:04:29Z Vandanapu Saidhiraj 7301 /* అచ్చుదిద్దారు */ 560255 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Vandanapu Saidhiraj" /></noinclude>{{Telugu poem|type= |lines=<poem>దోఁచిన భీతిల్లి రాచవారలఁ జూచి పెద్దయెలుంగుతోఁ బెండ్లికొడుకు అబ్బబ్బ యిది గండుబెబ్బులి యగుఁ గాని పిన్నది కాదు నాకన్నులాన</poem>}} {{Telugu poem|type=తే.|lines=<poem>యింటిమరుఁగునఁ దెంచి వా రిటకుఁ దెచ్చి, దీనివాతికి ననుఁద్రోయఁ బూనినారు పెండ్లికూఁతురు గా దీది పెద్దమెకము, కన్నులకుఁ దోఁచుచున్నదోయన్నలారు.</poem>|ref=183}} {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>పులివాతఁ దప్పిపోయినఁ, దలిదండ్రుల నొల్ల బంధుకతి నే నొల్లన్ హరిణిపత్రి గొల్లన్, బలుసా కొకయింత మెక్కి బ్రతికెద ననుచున్.</poem>|ref=184}} {{Telugu poem|type=వ.|lines=<poem>అని మఱియు నిట్లనియె.</poem>|ref=185}} {{Telugu poem|type=నీ.|lines=<poem>తలఁచి చూడఁగఁ బెండ్లి తలమీఁద నున్నది యీసారి తప్పింపుఁ డింత చాలు మీభాగ్య మిఁకపెండ్లిమేరకు రా నింక యెక్కడి శశిరేఖ యేటిపెండ్లి త్రొక్కిచంపును గాని తొలఁగ దీ బెబ్బులి నవ్వుచు నున్నారు క్రొవ్వుబట్టి నామాట మీకును నవ్వునుగాఁ దోఁచె మాయబ్బసాక్షిగా మగువగాదు</poem>}} {{Telugu poem|type=తే.|lines=<poem>పెక్కురూపంబులై తోఁచెఁ బెండ్లికూఁతు, రిచట లే దని తలఁచెద నిపుడు నాకు అంతకులగుంపు గూడితి రైననేమి, యింకనైనను దొలఁగి పోనిండు నన్ను.</poem>|ref=186}} {{Telugu poem|type=వ.|lines=<poem>అని పలికిన లక్ష్మణునకు రాచకుమారు లిట్లనిరి.</poem>|ref=187}} {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>నగకుచ మోముఁ గనుంగొని, దిగు లొందుచు నోరుఁ దెఱచి దీనోక్తులతో మృగ మని పల్కుచు సారెకు, నిగిలించుట రాజు కొడుక యిది మగతనమే.</poem>|ref=188}} {{Telugu poem|type=వ.|lines=<poem>అని మఱియు నిట్లనిరి.</poem>|ref=189}} {{Telugu poem|type=వ.|lines=<poem>చక్కని బంగరుబొమ్మిది, దక్కునె యవలక్షణుసకుఁ దననిర్భాగ్యం బిక్కరణి నున్న దనుచున్ పక్కున నగి రొకరి కొకరు బాంధవులెల్లన్.</poem>|ref=190}} {{Telugu poem|type=వ.|lines=<poem>అట్టిసమయంబున.</poem>|ref=191}} {{Telugu poem|type=ఉ.|lines=<poem>భాష సుతుండు సౌబలుఁడు పల్కిరి లక్ష్మణ ముద్దు చేడియన్ గానక నిందచేసెదవు గాదిలి బాంధవు లాప్తు లార్యులున్ మానిని గాదు వ్యాఘ్ర మని మాటికిఁ బక్కెద వేమిచేటురా ఛీ నినుఁ గూడి మాకుఁ గడుసిగ్గును గల్గెను బంధురాజిలోన్.</poem>|ref=192}} {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>మామకుఁ దలపంపులుగా, మామదికిన్ సిగ్గువొడమ మగువలు నవ్వం గోమలిఁ గాదని పలుకుట, సామజపురనాధపుత్ర, సహజమె నీకున్.</poem>|ref=193}} {{Telugu poem|type=తే.|lines=<poem>పలువురము మేము నీచుట్టునిలచియుండ మిన్నుఁదూఁటుగనొనరించి నిన్నుమ్రింగఁ బెద్దపులి యెట్లు వచ్చెరా పెండ్లికొడుక, కలవరించెదు నిద్దురకన్ను లగుట.</poem>|ref=194}} {{Telugu poem|type=వ.|lines=<poem>కావున.</poem>|ref=195}} {{Telugu poem|type=సీ.|lines=<poem>ఇంకొక్కసారి నీ వీక్షింపు మని వానికన్నులు నీటితోఁ దిన్నగాను దుడిచి లక్ష్మణుఁ పట్టి పడఁతివంకకుఁ ద్రిప్ప సంధునివిధముగా నాతం డున్న</poem>}}<noinclude><references/></noinclude> pbe3ju54dpfx1ct363qbjzeowqvsn4i 560259 560255 2026-06-19T05:21:54Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* మూల్యాంకన చేసారు */ 560259 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>{{Telugu poem|type= |lines=<poem>దోఁచిన భీతిల్లి రాచవారలఁ జూచి పెద్దయెలుంగుతోఁ బెండ్లికొడుకు అబ్బబ్బ యిది గండుబెబ్బులి యగుఁ గాని పిన్నది కాదు నాకన్నులాన</poem>|ref=}} {{Telugu poem|type=తే.|lines=<poem>యింటిమరుఁగునఁ బెంచి వా రిటకుఁ దెచ్చి, దీనివాతికి ననుఁ ద్రోయఁ బూనినారు పెండ్లికూఁతురు గా దిది పెద్దమెకము, కన్నులకుఁ దోఁచుచున్న దో యన్నలార.</poem>|ref=183}} {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>పులివాతఁ దప్పిపోయినఁ, దలిదండ్రుల నొల్ల బంధుతతి నే నొల్లన్ హలపాణిపుత్త్రి నొల్లన్, బలుసా కొకయింత మెక్కి బ్రతికెద ననుచున్.</poem>|ref=184}} {{Telugu poem|type=వ.|lines=<poem>అని మఱియు నిట్లనియె.</poem>|ref=185}} {{Telugu poem|type=నీ.|lines=<poem>తలఁచి చూడఁగఁ బెండ్లి తలమీఁద నున్నది యీసారి తప్పింపుఁ డింత చాలు మీభాగ్య మిఁక పెండ్లిమేరకు రా నింక యెక్కడి శశిరేఖ యేటిపెండ్లి త్రొక్కిచంపును గాని తొలఁగ దీ బెబ్బులి నవ్వుచు నున్నారు క్రొవ్వుబట్టి నామాట మీకును నవ్వునుగాఁ దోఁచె మాయబ్బసాక్షిగా మగువగాదు</poem>|ref=}} {{Telugu poem|type=తే.|lines=<poem>పెక్కురూపంబులై తోఁచెఁ బెండ్లికూఁతు, రిచట లే దని తలఁచెద నిపుడు నాకు అంతకులగుంపు గూడితి రైననేమి, యింకనైనను దొలఁగి పోనిండు నన్ను.</poem>|ref=186}} {{Telugu poem|type=వ.|lines=<poem>అని పలికిన లక్ష్మణునకు రాచకుమారు లిట్లనిరి.</poem>|ref=187}} {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>నగకుచమోముఁ గనుంగొని, దిగు లొందుచు నోరుఁ దెఱచి దీనోక్తులతో మృగ మని పల్కుచు సారెకు, నిగిలించుట రాజుకొడుక యిది మగతనమే.</poem>|ref=188}} {{Telugu poem|type=వ.|lines=<poem>అని మఱియు నిట్లనిరి.</poem>|ref=189}} {{Telugu poem|type=వ.|lines=<poem>చక్కని బంగరుబొమ్మిది, దక్కునె యవలక్షణుసకుఁ దననిర్భాగ్యం బిక్కరణి నున్న దనుచున్ పక్కున నగి రొకరి కొకరు బాంధవులెల్లన్.</poem>|ref=190}} {{Telugu poem|type=వ.|lines=<poem>అట్టిసమయంబున.</poem>|ref=191}} {{Telugu poem|type=ఉ.|lines=<poem>భానుసుతుండు సౌబలుఁడు పల్కిరి లక్ష్మణ ముద్దుచేడియన్ గానక నింద చేసెదవు గాదిలి బాంధవు లాప్తు లార్యులున్ మానిని గాదు వ్యాఘ్ర మని మాటికిఁ బల్కెద వేమిచేటురా ఛీ నినుఁ గూడి మాకుఁ గడుసిగ్గును గల్గెను బంధురాజిలోన్.</poem>|ref=192}} {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>మామకుఁ దలపంవంపులుగా, మామదికిన్ సిగ్గువొడమ మగువలు నవ్వం గోమలిఁ గాదని పలుకుట, సామజపురనాథపుత్త్ర సహజమె నీకున్.</poem>|ref=193}} {{Telugu poem|type=తే.|lines=<poem>పలువురము మేము నీచుట్టు నిలచియుండ మిన్నుఁ దూఁటుగ నొనరించి నిన్ను మ్రింగఁ బెద్దపులి యెట్లు వచ్చెరా పెండ్లికొడుక, కలవరించెదు నిద్దురకన్ను లగుట.</poem>|ref=194}} {{Telugu poem|type=వ.|lines=<poem>కావున.</poem>|ref=195}} {{Telugu poem|type=సీ.|lines=<poem>ఇంకొక్కసారి నీ వీక్షింపు మని వానికన్నులు నీటితోఁ దిన్నగాను దుడిచి లక్ష్మణుఁ పట్టి పడఁతివంకకుఁ ద్రిప్ప నంధునివిధముగా నాతఁ డున్న</poem>}}<noinclude><references/></noinclude> 6qdd1rx3zw5cl3i6vtytkzq998answ1 560260 560259 2026-06-19T05:22:44Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 560260 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>{{Telugu poem|type= |lines=<poem>దోఁచిన భీతిల్లి రాచవారలఁ జూచి పెద్దయెలుంగుతోఁ బెండ్లికొడుకు అబ్బబ్బ యిది గండుబెబ్బులి యగుఁ గాని పిన్నది కాదు నాకన్నులాన</poem>|ref=}} {{Telugu poem|type=తే.|lines=<poem>యింటిమరుఁగునఁ బెంచి వా రిటకుఁ దెచ్చి, దీనివాతికి ననుఁ ద్రోయఁ బూనినారు పెండ్లికూఁతురు గా దిది పెద్దమెకము, కన్నులకుఁ దోఁచుచున్న దో యన్నలార.</poem>|ref=183}} {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>పులివాతఁ దప్పిపోయినఁ, దలిదండ్రుల నొల్ల బంధుతతి నే నొల్లన్ హలపాణిపుత్త్రి నొల్లన్, బలుసా కొకయింత మెక్కి బ్రతికెద ననుచున్.</poem>|ref=184}} {{Telugu poem|type=వ.|lines=<poem>అని మఱియు నిట్లనియె.</poem>|ref=185}} {{Telugu poem|type=సీ.|lines=<poem>తలఁచి చూడఁగఁ బెండ్లి తలమీఁద నున్నది యీసారి తప్పింపుఁ డింత చాలు మీభాగ్య మిఁక పెండ్లిమేరకు రా నింక యెక్కడి శశిరేఖ యేటిపెండ్లి త్రొక్కిచంపును గాని తొలఁగ దీ బెబ్బులి నవ్వుచు నున్నారు క్రొవ్వుబట్టి నామాట మీకును నవ్వునుగాఁ దోఁచె మాయబ్బసాక్షిగా మగువగాదు</poem>|ref=}} {{Telugu poem|type=తే.|lines=<poem>పెక్కురూపంబులై తోఁచెఁ బెండ్లికూఁతు, రిచట లే దని తలఁచెద నిపుడు నాకు అంతకులగుంపు గూడితి రైననేమి, యింకనైనను దొలఁగి పోనిండు నన్ను.</poem>|ref=186}} {{Telugu poem|type=వ.|lines=<poem>అని పలికిన లక్ష్మణునకు రాచకుమారు లిట్లనిరి.</poem>|ref=187}} {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>నగకుచమోముఁ గనుంగొని, దిగు లొందుచు నోరుఁ దెఱచి దీనోక్తులతో మృగ మని పల్కుచు సారెకు, నిగిలించుట రాజుకొడుక యిది మగతనమే.</poem>|ref=188}} {{Telugu poem|type=వ.|lines=<poem>అని మఱియు నిట్లనిరి.</poem>|ref=189}} {{Telugu poem|type=వ.|lines=<poem>చక్కని బంగరుబొమ్మిది, దక్కునె యవలక్షణుసకుఁ దననిర్భాగ్యం బిక్కరణి నున్న దనుచున్ పక్కున నగి రొకరి కొకరు బాంధవులెల్లన్.</poem>|ref=190}} {{Telugu poem|type=వ.|lines=<poem>అట్టిసమయంబున.</poem>|ref=191}} {{Telugu poem|type=ఉ.|lines=<poem>భానుసుతుండు సౌబలుఁడు పల్కిరి లక్ష్మణ ముద్దుచేడియన్ గానక నింద చేసెదవు గాదిలి బాంధవు లాప్తు లార్యులున్ మానిని గాదు వ్యాఘ్ర మని మాటికిఁ బల్కెద వేమిచేటురా ఛీ నినుఁ గూడి మాకుఁ గడుసిగ్గును గల్గెను బంధురాజిలోన్.</poem>|ref=192}} {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>మామకుఁ దలపంవంపులుగా, మామదికిన్ సిగ్గువొడమ మగువలు నవ్వం గోమలిఁ గాదని పలుకుట, సామజపురనాథపుత్త్ర సహజమె నీకున్.</poem>|ref=193}} {{Telugu poem|type=తే.|lines=<poem>పలువురము మేము నీచుట్టు నిలచియుండ మిన్నుఁ దూఁటుగ నొనరించి నిన్ను మ్రింగఁ బెద్దపులి యెట్లు వచ్చెరా పెండ్లికొడుక, కలవరించెదు నిద్దురకన్ను లగుట.</poem>|ref=194}} {{Telugu poem|type=వ.|lines=<poem>కావున.</poem>|ref=195}} {{Telugu poem|type=సీ.|lines=<poem>ఇంకొక్కసారి నీ వీక్షింపు మని వానికన్నులు నీటితోఁ దిన్నగాను దుడిచి లక్ష్మణుఁ పట్టి పడఁతివంకకుఁ ద్రిప్ప నంధునివిధముగా నాతఁ డున్న</poem>}}<noinclude><references/></noinclude> s2g7t1lxk5rl25b0y7izllv3pfr2upv 104 214461 560256 2026-06-19T04:20:15Z Vandanapu Saidhiraj 7301 /* అచ్చుదిద్దారు */ 560256 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Vandanapu Saidhiraj" /></noinclude>{{Telugu poem|type= |lines=<poem>బంధువులెల్ల నిర్బంధంబు సేయఁగాఁ గడుభీతి మూసిన కనులు దెఱచి గడగడవడఁకుచుఁ గ్రక్కునఁజూడఁగా దనుజనాథుఁడు ఘోరదంష్ట్ర లొప్ప</poem>}} {{Telugu poem|type=తే.|lines=<poem>జడలు దాల్చుచుఁ గనుబొమల్ ముడిగొనంగ, వదనగహ్వరమున నివ్వులుదిరిపడఁగ శూల మొకచేతఁ బూని యాభీలమైన, భూతమై తోఁచెఁ గురుపతిపుత్రునకును.</poem>}} {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>ఆసమయంబున లక్ష్మణు, గా సేమని విన్నవింతుఁ గరిపురనాథా మూసిన కన్నులు దెరువక, గోసియుఁ దలచీర వీడ గొబ్బున వ్రాలెన్.</poem>|ref=197}} {{Telugu poem|type=వ.|lines=<poem>ఇట్లు వ్రాలి.</poem>|ref=198}} {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>సొలసి తెలిపింది యచ్చటఁ, గలవారలఁ జూచి మీకుఁ గరు ణింతైనం గలుగదు ఎక్కడిమూర్ఖులో, తొలగరు రవ్వంతయైనఁ ద్రోనొసఁగ రయో.</poem>|ref=199}} {{Telugu poem|type=వ.|lines=<poem>పద నగు శూలముఁ గైకొని, యద భూతం బెదురువచ్చె నని భయపడుచుం బెదవులు దడుపుచుఁ గాళ్లున్, గుదివడఁ దనవారిఁ జూచి గొబ్పునఁ బలికెన్.</poem>|ref=200}} {{Telugu poem|type=సీ.|lines=<poem>మది భయంకర మైనవదనగహ్వర మొప్పు దంష్ట్రాద్వయంబుతో దయ్య మిపుడు నేతెంచె మీమొగ మేమిచూచెదరింక మాటు కేఁ గెద నన్న మార్గమీడరు ఇంకెన్నటికిఁ బెండ్లి నేనొల్ల మీయాన యీగండ మొకటి యీడేర్చరయ్య నీలాంబరుఁడు మిమ్మ నెరనమ్మి నిలువగాఁ డరమే దయ్యము వెంటఁ దగిలినపుడు</poem>}} {{Telugu poem|type=తే.|lines=<poem>పదిపదం డని మూపులు పట్టిత్రోచి, బెబ్బరింపుచు జనులెల్ల భీతిఁ బొందఁ దండ్రులందఱు దిగుతోంది తత్తరింప, లలసబృందంబులో దూరే లక్ష్మణుండు.</poem>|ref=201}} {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>దూరినలక్ష్మీణంవెంబడి, నారాక్షసభూత మరుగ నరచుచు వాఁడున్ సారెకు నయ్యలఁ బేర్కొను, సీరిని బలుమారు దిట్టు శిర మెదఁ డట్టున్.</poem>|ref=202}} {{Telugu poem|type=ఉ.|lines=<poem>ఆతఱి భీమనందనుఁడు నాసురమాయ సృజింప సర్పముల్ మూతులు జూపుచు స్వీడలి మూరెడు మూరెడు జిహ్వ లార్చుచున్ భూతలనిర్జరో త్తములబృందములన్ వెనఁ జొచ్చి వారికిన్ భీతి జనింపఁగా నపుడు భీషణ మైనఫణంబు లెత్తుచున్.</poem>|ref=203}} {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>బుసకొట్టుచు వెంబడిరా, వసుధామరు లవనిమీఁదఁ వ్రాలుచు భీతిన్ వెన లేచి గోఁచు లూడఁగఁ, బసిబాలుర నీడ్చుకొనుచుఁ బరువిడి రంతన్.</poem>|ref=204}} {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>పరువెత్తలేక కొందఱు, ధరణీసురవరులు లేచి తత్తరపడుచున్ శిరమునఁ జుట్టిన శాల్వలు, నరుదెంచెడు సర్పములకు నడ్డం బిడుచున్.</poem>|ref=205}} {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>జరుగుచునుండఁగ మీఁదికిఁ, బరతెంచిన భీతిఁ బొంది బ్రాహ్మణు లని రో కురుపతి! నీ వెంబడిరా, నురగంబుల బారిఁ ద్రోయ నుచితమె నీకున్</poem>|ref=206}} {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>పరిణయముఁ జూచువేడుక, నరుదెంచితి మింతెకాని యహికాటులతోఁ బొరిఁబొరిఁ జచ్చెద మని మే, మెఱిఁగిన నీటి కేలవత్తు మిధపురనాథా.</poem>|ref=207}} శశిరేఖ -5<noinclude><references/></noinclude> cwny2lqm43za1e2ijm86ti8yxjfm6z7 560263 560256 2026-06-19T06:08:30Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* మూల్యాంకన చేసారు */ 560263 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>{{Telugu poem|type= |lines=<poem>బంధువులెల్ల నిర్బంధంబు సేయఁగాఁ గడుభీతి మూసిన కనులు దెఱచి గడగడ వడఁకుచుఁ గ్రక్కునఁ జూడఁగా దనుజనాథుఁడు ఘోరదంష్ట్ర లొప్ప</poem>|ref=}} {{Telugu poem|type=తే.|lines=<poem>జడలు దాల్చుచుఁ గనుబొమల్ ముడిగొనంగ, వదనగహ్వరమున నిప్పు లుదిరిపడఁగ శూల మొకచేతఁ బూని యాభీలమైన, భూతమై తోఁచెఁ గురుపతిపుత్త్రునకును.</poem>|ref=196}} {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>ఆసమయంబున లక్ష్మణు, గా సేమని విన్నవింతుఁ గరిపురనాథా మూసిన కన్నులు దెరువక, గోసియుఁ దలచీర వీడ గొబ్బున వ్రాలెన్.</poem>|ref=197}} {{Telugu poem|type=వ.|lines=<poem>ఇట్లు వ్రాలి.</poem>|ref=198}} {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>సొలసి తెలివంది యచ్చటఁ, గలవారలఁ జూచి మీకుఁ గరు ణింతైనం గలుగదు ఎక్కడిమూర్ఖులొ, తొలఁగరు రవ్వంతయైనఁ ద్రో వొసఁగ రయో.</poem>|ref=199}} {{Telugu poem|type=వ.|lines=<poem>పద నగు శూలముఁ గైకొని, యదె భూతం బెదురువచ్చె నని భయపడుచుం బెదవులు దడుపుచుఁ గాళ్లున్, గుదివడఁ దనవారిఁ జూచి గొబ్పునఁ బలికెన్.</poem>|ref=200}} {{Telugu poem|type=సీ.|lines=<poem>మది భయంకర మైనవదనగహ్వర మొప్పు దంష్ట్రాద్వయంబుతో దయ్య మిపుడు నేతెంచె మీమొగ మేమి చూచెద రింక మాటు కేఁగెద నన్న మార్గమిడరు ఇంకెన్నటికిఁ బెండ్లి నేనొల్ల మీయాన యీగండ మొకటి యీడేర్చరయ్య నీలాంబరుఁడు మిమ్మ నెరనమ్మి నిలువగాఁ దరమె దయ్యము వెంటఁ దగిలినపుడు</poem>|ref=}} {{Telugu poem|type=తే.|lines=<poem>పదపదం డని మూపులు పట్టి త్రోచి, బెబ్బరింపుచు జనులెల్ల భీతిఁ బొందఁ దండ్రులందఱు దిగులొంది తత్తరింప, లలనబృందంబులో దూరె లక్ష్మణుండు.</poem>|ref=201}} {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>దూరినలక్ష్మణువెంబడి, నారాక్షసభూత మరుగ నరచుచు వాఁడున్ సారెకు నయ్యలఁ బేర్కొను, సీరిని బలుమారు దిట్టు శిర మెదఁ దట్టున్.</poem>|ref=202}} {{Telugu poem|type=ఉ.|lines=<poem>ఆతఱి భీమనందనుఁడు నాసురమాయ సృజింప సర్పముల్ మూతులు జూపుచు న్వెడలి మూరెఁడుమూరెఁడు జిహ్వ లార్చుచున్ భూతలనిర్జరోత్తములబృందములన్ వెసఁ జొచ్చి వారికిన్ భీతి జనింపఁగా నపుడు భీషణ మైనఫణంబు లెత్తుచున్.</poem>|ref=203}} {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>బుసకొట్టుచు వెంబడిరా, వసుధామరు లవనిమీఁదఁ వ్రాలుచు భీతిన్ వెస లేచి గోఁచు లూడఁగఁ, బసిబాలుర నీడ్చుకొనుచుఁ బరువిడి రంతన్.</poem>|ref=204}} {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>పరువెత్తలేక కొందఱు, ధరణీసురవరులు లేచి తత్తరపడుచున్ శిరమునఁ జుట్టిన శాల్వలు, నరుదెంచెడు సర్పములకు నడ్డం బిడుచున్.</poem>|ref=205}} {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>జరుగుచునుండఁగ మీఁదికిఁ, బరతెంచిన భీతిఁ బొంది బ్రాహ్మణు లని రో కురుపతి! నీవెంబడి రా, నురగంబులబారిఁ ద్రోయ నుచితమె నీకున్.</poem>|ref=206}} {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>పరిణయముఁ జూచువేడుక, నరుదెంచితి మింతెకాని యహికాటులతోఁ బొరిఁబొరిఁ జచ్చెద మని మే, మెఱిఁగిన నిట కేల వత్తు మిభపురనాథా.</poem>|ref=207}}<noinclude><references/></noinclude> qd1x1nypsu19b9w5fyqjqxfiibr3qom 104 214462 560257 2026-06-19T04:20:48Z Vandanapu Saidhiraj 7301 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '66 శశిరేఖాపరిణయము క. అని వాపోవుచు నుండఁగ, ఘనవృశ్చికసమునయములు కాకోదరముల్ దనుజునిమాయక్" బొడమినఁ గనుఁగొని భీతాత్మ లగుచు గంతులంగొను చ్చు. 208 క. పరువిడినఁ బెక్కుమృగములు, కురుసేవ...' 560257 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Vandanapu Saidhiraj" /></noinclude>66 శశిరేఖాపరిణయము క. అని వాపోవుచు నుండఁగ, ఘనవృశ్చికసమునయములు కాకోదరముల్ దనుజునిమాయక్" బొడమినఁ గనుఁగొని భీతాత్మ లగుచు గంతులంగొను చ్చు. 208 క. పరువిడినఁ బెక్కుమృగములు, కురుసేవల సంచరింపఁ గురుపతికర్ణుల్ వెఱగందుచుండఁ గైతఐ, పరిణయపు బుత్తి గానఁబడ దెవ్వరికిక్. వ. ఇవ్విధంబున మాయాశశిరేఖ మాయమైపోయిన. 209 210 సీ. మఱియు ఘటోత్కచుమాయచే సింగముల్ పులులు సాళువములు భూతములును గరులు భల్లూకముల్' కాలసర్పంబులు కోటిసంఖ్యలు కూడి గుంపు లగుచుఁ కలిసిన నచ్చోటఁ గలవారలందఱు దిగులొంది వెడలిపోఁ చెరువు. లేక వాపోవుచుండఁగా వరపన్న గంబులు గట్టిగాఁ గాళ్లకుఁ జుట్టుకొనిన తే. వాటి విడిపించుకొన లేక నోటి తాళ, వాద్యములచేత వసుధపై వ్రాలిలేచి యార్భటింపుచు వనటతో నవనిసురులు, కొండ క్రమమీఁదఁ బడినట్టు లుండిరపుడు. సీ. వేండ్రమా లేళ్లును మండ్రగబ్బలు కొన్ని గుట్టిన నెద నెద గొట్టు వారు విలపించి పాదముల్ విదలించుకొనువారు ఇండ్లలోపల గంతులేయువారు బెబ్బులుల్ గలసిన బొబ్బలు వెట్టుచు గొబ్బున నొండొరుల్ దొబ్బువారు ఎదురైన కౌరవయింతుల కడ్డమై మెడఁ బట్టుకొని చాల మిడుకు వారు తే. బుజూచి యేడ్చుచున్న, పడుచుమగువలఁగని మీఁదఁబడెడువారు దుప్పులను జూచి కన్నులు గప్పుకొనుచు, నొండు దెనఁ బోక యూరక యుండిరపుడు. సీ. గాటంపుమృగములఁ గని భీతినొందుచుఁ దమవారలను డించి తర్లువారు మోటు మొద్దులభంగి మొలచీర లూడిన వారిజాక్షులలోన దూరుతారు తత్తరింపఁగఁ జూచి దారపుత్రాదులు గోడ చాటునఁ జేర్చి గొణుగువారు ఇండ్లలో నుండక పెండ్లిఁ జూడఁగ వచ్చి యెలులపా లై తిమం చేడ్చువారు తే. కడిఁది మెకములఁ గనుఁగొని కంప మొందు, వనితలకు భీతిమాన్పుచు వగచువారు పెద్దభూతంబులను గాంచి దద్దరిల్లు, పుత్రులను జూచి యాత్మలో బొగులువారు. వ. ఇ ట్లున్న సమయంబున. ఉ. కోరలుగల్గు భూతములు గొప్ప మొకంబులు పన్నగ కౌరవకాంతలం గదిసి గర్జన చేసిన బొబ్బరింపుచుకో పౌరులఁ జేరి మీూ రయినఁ బాముల గాములఁ దోలి మమ్ములక్ గారవ మొప్ప బ్రోవుఁ డని కాళ్లకు మ్రొక్కుచు విన్నవింపఁగాన్. చ. పెద పెదమండ్రగబ్బలును బేరులు పేరులు వృశ్చికంబులం బుదబుదమంచుఁ దాఁ బొడమి బోఁటుల కాళ్లకుఁ బ్రాక నప్పు డా సుదతులు చీరలుం బెఱికి సూడు నెఱుంగక గంతు లేయుచుకో ఎదురగువారిఁ బట్టుకొని యేడ్చుచు నుండి రదేమిచెప్పుదున్, 214 215 216<noinclude><references/></noinclude> 7a8yagan18ju76thg4tfyhjr8gp8kxq 104 214463 560278 2026-06-19T09:29:15Z Rajasekhar1961 50 /* పాఠ్యం లేనిది */ 560278 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="0" user="Rajasekhar1961" /></noinclude><noinclude><references/></noinclude> i1sx6d49oqeeqt1mtaminthjqpvy6i2 104 214464 560279 2026-06-19T09:29:32Z Rajasekhar1961 50 /* పాఠ్యం లేనిది */ 560279 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="0" user="Rajasekhar1961" /></noinclude><noinclude><references/></noinclude> i1sx6d49oqeeqt1mtaminthjqpvy6i2 104 214465 560280 2026-06-19T09:29:52Z Rajasekhar1961 50 /* పాఠ్యం లేనిది */ 560280 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="0" user="Rajasekhar1961" /></noinclude><noinclude><references/></noinclude> i1sx6d49oqeeqt1mtaminthjqpvy6i2 104 214466 560281 2026-06-19T09:31:47Z Rajasekhar1961 50 /* పాఠ్యం లేనిది */ 560281 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="0" user="Rajasekhar1961" /></noinclude><noinclude><references/></noinclude> i1sx6d49oqeeqt1mtaminthjqpvy6i2 560282 560281 2026-06-19T09:32:58Z Rajasekhar1961 50 /* అచ్చుదిద్దబడని */ 560282 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Rajasekhar1961" /></noinclude> శ్లో. రసప్రధానా శ్శబ్దార్థాః గుణాలంకార వృత్తయః రీరియ శ్చేయతీ శాస్త్రప్రమేయం కావ్యపద్ధతిః. రామరాజభూషణుఁ డీ శ్లోకము నీ క్రింది విధమున ననువదించి యున్నాఁడు. గీ. అసదృశ రసప్రధాన శబ్దార్థములును, రీతులును, వృత్తులును, నలంకృతులు, గుణము, లాదియగు లక్షణంబుల నలరుఁ గావ్య సరణి యందు రలంకారసార విధులు, (కావ్యాలంకార సంగ్రహము-ప్ర. ఆ. ౨ం పద్యము,) రసము, శబ్దార్థములు, రీతులు, వృత్తులు, అలంకారములు, యీ సాహిత్యశాస్త్ర ప్రమేయము, అనఁగా నీ శా స్త్రమునఁ జర్చనీయములగు విషయము లివ్వి. గుణములు, అనునవి సూక్ష్మముగా విచారింప నిందలి యొక్కొక్క విషయము గూడ సముద్రమువలె నగాధమైనది. ఎట్లన, రసమున నేమి ? తబాశ్రయమేమి? సామాజికులు దాని నె ట్లాస్వాదింతురు ? క్యా మున నది యెట్లు వ్యక్తమగును? రసము లెన్ని? అవి యెట్లు పురము ల పెను? శాంతము రససూ? భక్తి రససూ? భావనూ? రస భావము లకు భేదమేమి? వత్సలరన మనునది కలదు; శృంగార మొక్క టే రసము ; శాంతమే రసము ; కరుణమే రసము; రసాలంబనములగు నాయికా నాయక భేదవిభేదములు ! శబ్దము లెన్ని విధములు? నాని శక్తులకు అభిధా, లక్షణా, వ్యంజనా ప్రస్తావము; వ్యంజన యంగీ కార్యసూ? కాదా? అర్థ భేదము ! ఈ రీతులకును రసములకును గల సంబంధ బాంధవ్యము లేమి ? అవి యెన్ని? వృత్తి యన నేమి? ఆవి యెన్ని ?<noinclude><references/></noinclude> 60195tn322np82l7n3fvkmqym8yvfyg 104 214467 560283 2026-06-19T09:35:23Z Rajasekhar1961 50 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'నిందలి దోషములు సూపుచు, సంస్కృతగ్రంథములనుండి నిర్దుష్టము లయిన లక్ష్యలక్షణముల నుబాహరించుచు, సంస్కృత సాహిత్య గ్రంథములలో నున్న సర్వవిషయములను సంగ్రహముగా నా యా స్థలములందుఁ...' 560283 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Rajasekhar1961" />(3) 15</noinclude>నిందలి దోషములు సూపుచు, సంస్కృతగ్రంథములనుండి నిర్దుష్టము లయిన లక్ష్యలక్షణముల నుబాహరించుచు, సంస్కృత సాహిత్య గ్రంథములలో నున్న సర్వవిషయములను సంగ్రహముగా నా యా స్థలములందుఁ జేర్చుచు వివరణము ' ను వ్రాసినచో లెన్న యని - తోఁచినది, దీనివలన నిందలి దోషములును, నిర్దుష్ట లక్ష్యలక్షణము లును, క్రొత్తవిషయములును దెలియును, కేవలము నూతనగ్రంథ మే యగులో నరసభూపాలీయ దోషము లట్లే మిగిలియుండును. లోకమున కవి తెలియకయే యుండును. మరొక రైనను దానికి వివరణమో -టీకయో వ్రాయవలసియేయున్నది. ఉదాహరణ ప్రత్యుదాహరణము లచే సూత్రార్థము సుస్పష్టముగువిధమున నీ గ్రంథదోషముల నెఱిఁగి సాధువులయిన లక్ష్యలక్షణములను దెలిసికొన్నచో విద్యార్థుల కెం తేని మేలగునుగదా! మరియు మన భారతీయ సిద్ధాంత ములతో పాటు పాశ్చాత్య సాహిత్య సిద్ధాంతములను గూడఁ జేర్చినచో సముచిత మనియెంచి నా కుపలబ్ధములయిన వాని నిందుఁ జేర్చుకొంటిని. నేనును నిందు నాటక ప్రకరణమును వ్రాయలేదు. ఏలన, సాహిత్యదర్పణ, ప్రతాపరుద్రీయములందలి నాటక ప్రకరణములు -చిన్నవి. ఇప్పుడు పాశ్చాత్య నాటకములు గూడ వచ్చినవి. కావునఁ బాశ్చాత్య భారతీయ నాటక లక్షణములను చర్చించుచుఁ బ్రత్యేక ముగా 'రూపక మీమాంస అను పేర నొక గ్రంధమును వ్రాయవలె నని అభిలాష గలదు. కాని యారోగ్యము ససిగా లేదు, అనారోగ్య స్థితిలో నుండియే దీని నెట్లో ముగించితిని. భగవంతుఁడు నా కాయువును, ఆరోగ్యమును బ్రసాదించినచో దానినిఁ గూడ రచించి వాగ్దేవి నారాధింతును, పాశ్చాత్య సాహిత్యకారు లెవ్వరును మన సాహిత్యకారులవలె సాహిత్యదర్పణాదులవంటి యా యా విషయవిభాగములు<noinclude><references/></noinclude> jm71sb85e3hpe4ff2vmdmxnearlf07l 104 214468 560286 2026-06-19T09:44:50Z Rajasekhar1961 50 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'అవతారిక. దేశాభ్యుదయమునకు దేశచరిత్ర లావశ్యకములు. అయ్యవి దేశభాషలందుండు టత్యావశ్యకము. కాలచక్ర పరి భ్రమణము ననుసరించి యొక కాలంబున నవనవోనే న్మేషములతోఁ దనరారినవన్నియుఁ దరువా...' 560286 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Rajasekhar1961" /></noinclude>అవతారిక. దేశాభ్యుదయమునకు దేశచరిత్ర లావశ్యకములు. అయ్యవి దేశభాషలందుండు టత్యావశ్యకము. కాలచక్ర పరి భ్రమణము ననుసరించి యొక కాలంబున నవనవోనే న్మేషములతోఁ దనరారినవన్నియుఁ దరువాతికాలంబుల రూపఱినామ రూపక్రి యలు దొల్లింటివలె లేక యొదిగియుండుటఁ బ్రకృతిస్వభావము. ప్రాచీన కాలమునఁ బ్రపంచచరిత్రయం దగ్రస్థానము వహించి విరాజిల్లిన సామ్రాజ్యములు నశించి నామరూప రహితంబు లగుటయేగాక కాలప్రభావంబున విస్మృతిపథంబున నుండెనని ప్రాచీన ప్రపంచచరిత్ర నొక్కించుక సింహానలోకనము గావిం చినచోఁ దెలియకపోదు. అట్టివానిలో మన యాంధ్ర మహా సామ్రాజ్య మొకటియై యున్నది. పూర్వ మాంధ్రు లొక ప్రత్యేక పరిపాలకుఁ దెగవారుగ నుండి భరతఖండమునం దొక భాగమును బరిపాలించియుండిరని గాని, కాలక్రమమున దాదాపుగ భరతఖండము నంతయును లోఁబఱచుకొని యాంధ్రమహాసామ్రాజ్యము నెలకొల్పి పాటలీ పుస్త్రము (Patna) ను బ్రధాన రాజధానిగఁ జేసికొని పరిపాలన సల్పియుండిరనిగాని చరిత్ర పరిశోధకులగు నే కొలఁదిమందికో తప్ప నితరుల కెవరికిని అనఁగాఁ బ్రజాసామాన్యమున కేరికిని నే టికిఁగూడఁ దెలియదనియే జెప్పనొప్పును. ఇచటి విద్యావిధా నమునందును. దేశచరిత్రలఁ జదువు విద్యార్థులకు గ్రీసు, రోము,<noinclude><references/></noinclude> e7jdfh0upwppq1iac2rtau4fxqd7y6q 104 214469 560287 2026-06-19T09:46:15Z Rajasekhar1961 50 /* పాఠ్యం లేనిది */ 560287 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="0" user="Rajasekhar1961" /></noinclude><noinclude><references/></noinclude> i1sx6d49oqeeqt1mtaminthjqpvy6i2 104 214470 560288 2026-06-19T09:46:35Z Rajasekhar1961 50 /* పాఠ్యం లేనిది */ 560288 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="0" user="Rajasekhar1961" /></noinclude><noinclude><references/></noinclude> i1sx6d49oqeeqt1mtaminthjqpvy6i2 104 214471 560289 2026-06-19T09:46:58Z Rajasekhar1961 50 /* పాఠ్యం లేనిది */ 560289 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="0" user="Rajasekhar1961" /></noinclude><noinclude><references/></noinclude> i1sx6d49oqeeqt1mtaminthjqpvy6i2 104 214472 560290 2026-06-19T09:47:18Z Rajasekhar1961 50 /* పాఠ్యం లేనిది */ 560290 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="0" user="Rajasekhar1961" /></noinclude><noinclude><references/></noinclude> i1sx6d49oqeeqt1mtaminthjqpvy6i2 104 214473 560291 2026-06-19T09:49:38Z Rajasekhar1961 50 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'ఆంధ్రమహాసామ్రాజ్యము ప్రథమాశ్వాసము ఆంధ్రులు—ఆంధ్రదేశము. ఆంధ్రదేశవాసు లాంధ్రులు. ఆంధ్రవంశ నృపుల చేఁ బరిపాలింపఁబడిన భూభాగ మాంధ్రదేశ మనంబడును. అట్టి భూ భాగమేదియైనదియు, ద...' 560291 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Rajasekhar1961" /></noinclude>ఆంధ్రమహాసామ్రాజ్యము ప్రథమాశ్వాసము ఆంధ్రులు—ఆంధ్రదేశము. ఆంధ్రదేశవాసు లాంధ్రులు. ఆంధ్రవంశ నృపుల చేఁ బరిపాలింపఁబడిన భూభాగ మాంధ్రదేశ మనంబడును. అట్టి భూ భాగమేదియైనదియు, దానికాపేరెట్లు కలిగినదియు, నెంత కాలముక్రిందట నేర్పడినదియుఁ, దెలిసికొను టావశ్యకము. ఆంధ్రదేశమును ద్రిలింగ దేశమనియుఁ, దెలుఁగు దేశమనియుఁ బిలుచుచుండిరి. ఆంధ్రుల భావ యాంధ్రము. ఆంధ్రభాషకు తెలుఁగుభాషయని వ్యవహరించుచుండిరి. ఆంధ్రమునకుఁ “ద్రిలింగ”, “తెలుఁగు” అను పర్యాయపదము లెట్లుకల్గి నదియు విచారింపవలసియున్నది. శైలాకృతినుండిన యనంతుని ధరించిన దేశముగాన, 'అనంత' దేశమను బేరుకలిగినదనియు, 'ఇదందుఁ, డింద్రుఁ<noinclude><references/></noinclude> lyl2i5zhxziu7wnyqd1hblzvb59j1yv 104 214474 560293 2026-06-19T09:51:54Z Rajasekhar1961 50 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '' 560293 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Rajasekhar1961" /></noinclude><noinclude><references/></noinclude> 2cy340v2owepr5vzzfapdpx4u3fxnsy 560294 560293 2026-06-19T09:52:07Z Rajasekhar1961 50 /* పాఠ్యం లేనిది */ 560294 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="0" user="Rajasekhar1961" /></noinclude><noinclude><references/></noinclude> i1sx6d49oqeeqt1mtaminthjqpvy6i2 104 214475 560295 2026-06-19T09:52:31Z Rajasekhar1961 50 /* పాఠ్యం లేనిది */ 560295 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="0" user="Rajasekhar1961" /></noinclude><noinclude><references/></noinclude> i1sx6d49oqeeqt1mtaminthjqpvy6i2 104 214476 560296 2026-06-19T09:52:50Z Rajasekhar1961 50 /* పాఠ్యం లేనిది */ 560296 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="0" user="Rajasekhar1961" /></noinclude><noinclude><references/></noinclude> i1sx6d49oqeeqt1mtaminthjqpvy6i2 104 214477 560297 2026-06-19T09:53:12Z Rajasekhar1961 50 /* పాఠ్యం లేనిది */ 560297 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="0" user="Rajasekhar1961" /></noinclude><noinclude><references/></noinclude> i1sx6d49oqeeqt1mtaminthjqpvy6i2 104 214478 560298 2026-06-19T09:53:49Z Rajasekhar1961 50 /* పాఠ్యం లేనిది */ 560298 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="0" user="Rajasekhar1961" /></noinclude><noinclude><references/></noinclude> i1sx6d49oqeeqt1mtaminthjqpvy6i2 104 214479 560299 2026-06-19T09:57:02Z Rajasekhar1961 50 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'నిర్మాణమును జరగియుండెనని చెప్పఁ బడియుండుటచే నయ్యవి క్రీ. పూ. 3077_76 సంవత్సరమున జరగియుండెననియు స్పష్టమగుచున్నది. ఇదివఱలో నితరాధారములచేఁ గనుఁగొనిన కాలనిర్లయములన్నియు నిటుల...' 560299 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Rajasekhar1961" />{{rh||తృతీయాశ్వాసము.|431}}</noinclude>నిర్మాణమును జరగియుండెనని చెప్పఁ బడియుండుటచే నయ్యవి క్రీ. పూ. 3077_76 సంవత్సరమున జరగియుండెననియు స్పష్టమగుచున్నది. ఇదివఱలో నితరాధారములచేఁ గనుఁగొనిన కాలనిర్లయములన్నియు నిటుల భారతమునఁ జెప్పఁబడిన కాలనిర్ణయములతో నన్ని విధముల సరిపోవుచున్నవి. మహాభారతయుద్ధము కురుపాండవులకుఁ గురుక్షేత్రమున జరిగినదనుట నిర్వివాదాంశము. మహాభారత యుద్ధకాలమున నాంధ్రదేశ మొకప్రత్యేకపు దేశముగను, నాంధ్రులొక ప్రత్యేక పరిపాలకపుఁ దెగవారుగను బేర్కొనఁబడి యుండెను. మహాభారతయుద్ధము క్రీ. పూ. 3139 సంవత్సరమున జరగియుండె నని తెలిసికొనియుంటిమి. కావున క్రీ. పూ. 3140 సంవత్సరమునకుఁ బూర్వమునుండియు భరతఖండమున నాంధ్రదేశ మొక ప్రత్యేక రాజ్యముగ నుండెననియు, నాంధ్రులొక ప్రత్యేక పరిపాలకపుఁ దెగవారుగనుండి ప్రఖ్యాతి వడసియుండిరనియు స్పష్టముగఁ జెప్పునొప్పుచున్నది. {{c|---:0:---}}<noinclude><references/></noinclude> 4s9fdryz96z49swyfx261i1vr7d1cck 104 214480 560300 2026-06-19T09:57:21Z శ్రీరామమూర్తి 1517 /* అచ్చుదిద్దారు */ 560300 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{rh||లలితకళలు|291}}</noinclude>లలితకళలను జూపునపుడుగాని వినునపుడుగాని, భావోద్రేకముచే మనస్సును స్వాధీనమునందుంచుకొనలేక పోయినయెడల నవి యానందము నిచ్చుటకు మారుగా దుఃఖకోపాదులకుఁ గారణమగును. కావునఁ గళల యంతరార్ధమును తెలిసికొనఁ గోరు రసికుఁ డెప్పుడును మనోనిగ్రహము గలవాఁడుగ నుండవలయును; ఒకగొల్లవాని కథ యిందుకు దృష్టాంతముగఁ దీసికొనవచ్చును. ఒకచోట వీధినాటక మాడుచుండిరి. భామవచ్చి కృష్ణుని నెంతకాలమో వేడుకొనుచుండెను. కధాకలాప సంప్రదాయము ననుసరించి కృష్ణుఁడు పెడమూతి పెట్టుకొని యెంతసేపటికి నామె మాట వినకుండెను. ఈ సమాచారమంతయు నొక గొల్లవాఁడు చూచిచూచి దిగ్గునలేచి, కృష్ణునియొద్దకుఁ బోయి "ఆయమ్మ జాముసేపటినుండి బ్రతిమాలుచుండ మొద్దువలెఁ గూర్చుండెదవేల? లేచి వెళ్లుతావా? దుడ్డుకర్రతో వీపు మెత్తచేతునా?" అని యరచెనఁట : ఇట్లే రాజమహేంద్రమున నొక నాయుఁడుగారుండిరి. వారికి శివునిపై భక్తి, విష్ణువుపైఁగోపము మెండు. ఒకసారి గయోపాఖ్యాన మను నాటకమాడుచుండిరి. అర్జునుఁడు కృష్ణుని నిందించు కధాభాగము వచ్చినప్పుడు నాయుఁడుగా రాత్మస్వరూపమును మరిచి సామాజికులలోనుండి లేచి "అట్లేతిట్టు నల్లవానిని. నీకు వీఁడేమి ఉపకారము చేసినాడు. శివుఁడు పాశుపతమిచ్చి కాచినాఁడు కాని వీఁడు వట్టిమాటలు చెప్పి కాలము గడిపినాఁడు" మొదలైన మాటలు పెద్దగ నావేశముతోఁ జెప్పిరఁట. ఇట్లు జరుగుటకుఁ గారణమేమి? భావోద్రేకమువలన నిది నాడు గొల్లవాడును, నాయుఁడుగారును మరచుటయె. అందువలన వారు నాటకమును ఒకకళగా ననుభవింప లేకపోయిరి. వాస్తవ ప్రపంచమేయని భ్రమపడిరి. భావోద్రేక మనేక కారణములవలనఁ గలుగును. కొంతకాలము క్రిందటనె పుత్రునిఁ గోలుపోయినవాఁడు కావ్యములలోని పుత్రదుఃఖవర్ణనములను ఇతరులవలెఁ గేవల కావ్యరసాస్వాదనపరుండై వినజాలఁడు. అతనికి దుఃఖము పొరలివచ్చి, కొంతసే పాతఁడు కావ్య విషయమును మరచిపోవును. ఇట్లె వ్యభిచారాది దుర్గుణప్రవృత్తిగల వాఁడు నాయికవిషయమైన శృంగారాదివర్ణనలను, తననాయికయందె<noinclude><references/></noinclude> d85kojypc7p2a5mvzwg7quchy8mlavb 104 214481 560304 2026-06-19T10:07:39Z శ్రీరామమూర్తి 1517 /* అచ్చుదిద్దారు */ 560304 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{rh|292|శాస్త్రవిషయములు|}}</noinclude>యారోపించుకొని యున్మత్తుఁడు కావచ్చును. కావుననే శృంగారాతిరేకముగల కావ్యాదులు తరుణవయస్కులచేతఁ బడినందునఁ బెక్కు పర్యాయములు సంఘమునకు ననర్ధము వాటిల్లుచున్నది. ఇందువలననే లలితకళలకుఁ గర్తలైన కవి, చిత్రకారాదులకును తద్భోక్తలైన రసికులకును మనశ్శాంతి అనగా మనోనిగ్రహము, ఇంద్రియనిగ్రహము అను గుణము లత్యంతావశ్యకములు. 'కవి' లక్షణము చెప్పునప్పుడు ఇతర లక్షణములతోఁ బాటు అప్పకవి 'ప్రశాంతుడు' 'శుచి' 'కరుణామతి'గా నున్నవాఁడే కవియని చెప్పియున్నాఁడు [1.147]. కవి రసికుఁడుగ నుండవలెననియు, రసికుఁ డనగా వ్యభిచారియనియు నిటీవలివారు విపరీతార్థములను కల్పించుకొనుట యెంతయు శోచనీయము. {{c|అనుకరణమునకు మితి}} మానవుఁ డెంత బుద్ధికుశలత కలవాఁడైనను సృష్టిసౌందర్యమును సంపూర్తిగ నెన్నఁడును అనుకరింపనేరఁ డనినమాట మనము మరువఁగూడదు. అట్లుగాకున్నచో త్రిభువనవిధాతయైన బ్రహ్మదేవునకును, కుండలఁ జేయు కుమ్మరివానికిని పోటీ ఎప్పుడో వచ్చియుండును. సృష్టిలోని వస్తుజాలమును మనము పంచేంద్రియములచేత గ్రహింతుము; మనస్సుచేత భావింతుము. చిత్రకారాదులు తమకౌశలమునుజూపి యొక్కొక్క యింద్రియమునే మోసపుచ్చఁ గలుగుదురు గాని, ---కిని నేకసమయావచ్ఛేదమున మోహముఁ బట్టింపనేరరు. మనము మామిడిపండు స్వరూపమును రూపరసగంధస్పర్శములను నాలుగు విషయముల ద్వారమునఁ దెలిసికొందుము. చిత్రకారుఁడు రూపమునుమాత్రముం జూపి కనులకుఁ కొంతకాలముమాత్రము భ్రమ గలిగింపవచ్చును. కాని మిగిలిన యింద్రియముల నెట్లు సంతృప్తి చేయగలఁడు ? గ్రుడ్డివాఁడొకఁడు మన్నుతోఁ జేయబడిన మామిడిపండును చేతితోఁ దాకి యది మామిడిపండని భ్రమపడునా? సృష్టితోఁ బోటీ పెట్టుకొనుటకుఁ జిత్రకారాదులకుఁ బెక్కు ఇబ్బందులు కలవు. ప్రపంచములో మనకుఁ గనఁబడువస్తువులెల్లను స్థూలములు. ఎత్తు, వెడల్పు,<noinclude><references/></noinclude> thdgv1xenhooqhf5q0pxwvwbrtbvr9s 106 214482 560307 2026-06-19T10:17:19Z Rajasekhar1961 50 [[WP:AES|←]]Created page with '' 560307 proofread-index text/x-wiki {{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template |రకం=పుస్తకం |శీర్షిక=రామాభ్యుదయము |భాష=te |సంపుటి= |రచయిత=[[రచయిత:అయ్యలరాజు రామభద్రుడు]] |అనువాదకులు= |ఎడిటర్= |చిత్రకర్త= |పాఠశాల= |ప్రచురణకర్త= |చిరునామా= |సంవత్సరం= |ఆధారం= |ISBN= |OCLC= |LCCN= |BNF_ARK= |ARC= |మూలం=_empty_ |బొమ్మ=1 |పురోగతి=X |పుటలు=<pagelist /> |సంపుటాలు= |వ్యాఖ్యలు= |వెడల్పు= |సిఎస్ఎస్= |పేజీ మొదటి వరుస= |పేజీ చివరివరుస= }} h2xbs3c413xfkgx7x6t8ocl61scc2xw 560312 560307 2026-06-19T10:21:16Z Rajasekhar1961 50 560312 proofread-index text/x-wiki {{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template |రకం=పుస్తకం |శీర్షిక=రామాభ్యుదయము |భాష=te |సంపుటి= |రచయిత=[[రచయిత:అయ్యలరాజు రామభద్రుడు]] |అనువాదకులు= |ఎడిటర్= |చిత్రకర్త= |పాఠశాల= |ప్రచురణకర్త= |చిరునామా= |సంవత్సరం=1917 |ఆధారం= |ISBN= |OCLC= |LCCN= |BNF_ARK= |ARC= |మూలం=_empty_ |బొమ్మ=1 |పురోగతి=X |పుటలు=<pagelist /> |సంపుటాలు= |వ్యాఖ్యలు= |వెడల్పు= |సిఎస్ఎస్= |పేజీ మొదటి వరుస= |పేజీ చివరివరుస= }} ce1anefdct96ygq8gkndse127lovx3f 560345 560312 2026-06-19T11:21:19Z Rajasekhar1961 50 560345 proofread-index text/x-wiki {{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template |రకం=పుస్తకం |శీర్షిక=రామాభ్యుదయము |భాష=te |సంపుటి= |రచయిత=[[రచయిత:అయ్యలరాజు రామభద్రుడు]] |అనువాదకులు= |ఎడిటర్= |చిత్రకర్త= |పాఠశాల= |ప్రచురణకర్త=[[వేదిక:వావిళ్ల రామస్వామి శాస్త్రులు అండ్ సన్స్|వావిళ్ళ రామస్వామిశాస్త్రులు అండ్ సన్స్]] |చిరునామా=చెన్నై |సంవత్సరం=1917 |ఆధారం= |ISBN= |OCLC= |LCCN= |BNF_ARK= |ARC= |మూలం=_empty_ |బొమ్మ=1 |పురోగతి=X |పుటలు=<pagelist /> |సంపుటాలు= |వ్యాఖ్యలు= |వెడల్పు= |సిఎస్ఎస్= |పేజీ మొదటి వరుస= |పేజీ చివరివరుస= }} ajwemjbgnc8mhemyqri97vxypjnqy80 560352 560345 2026-06-19T11:26:29Z Rajasekhar1961 50 560352 proofread-index text/x-wiki {{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template |రకం=పుస్తకం |శీర్షిక=రామాభ్యుదయము |భాష=te |సంపుటి= |రచయిత=[[రచయిత:అయ్యలరాజు రామభద్రుడు]] |అనువాదకులు= |ఎడిటర్= |చిత్రకర్త= |పాఠశాల= |ప్రచురణకర్త=[[వేదిక:వావిళ్ల రామస్వామి శాస్త్రులు అండ్ సన్స్|వావిళ్ళ రామస్వామిశాస్త్రులు అండ్ సన్స్]] |చిరునామా=చెన్నై |సంవత్సరం=1917 |ఆధారం= |ISBN= |OCLC= |LCCN= |BNF_ARK= |ARC= |మూలం=djvu |బొమ్మ=1 |పురోగతి=X |పుటలు=<pagelist /> |సంపుటాలు= |వ్యాఖ్యలు= |వెడల్పు= |సిఎస్ఎస్= |పేజీ మొదటి వరుస= |పేజీ చివరివరుస= }} azl7dsizq6zwwhqr1lomrtctkp5t5b9 560354 560352 2026-06-19T11:28:42Z Rajasekhar1961 50 560354 proofread-index text/x-wiki {{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template |రకం=పుస్తకం |శీర్షిక=రామాభ్యుదయము |భాష=te |సంపుటి= |రచయిత=[[రచయిత:అయ్యలరాజు రామభద్రుడు]] |అనువాదకులు= |ఎడిటర్= |చిత్రకర్త= |పాఠశాల= |ప్రచురణకర్త=[[వేదిక:వావిళ్ల రామస్వామి శాస్త్రులు అండ్ సన్స్|వావిళ్ళ రామస్వామిశాస్త్రులు అండ్ సన్స్]] |చిరునామా=చెన్నై |సంవత్సరం=1917 |ఆధారం= |ISBN= |OCLC= |LCCN= |BNF_ARK= |ARC= |మూలం=djvu |బొమ్మ=1 |పురోగతి=X |పుటలు=<pagelist 7=3 /> |సంపుటాలు= |వ్యాఖ్యలు= |వెడల్పు= |సిఎస్ఎస్= |పేజీ మొదటి వరుస= |పేజీ చివరివరుస= }} oroj41n96nsgs38u3q35kmi8gtse4c7 560355 560354 2026-06-19T11:29:31Z Rajasekhar1961 50 560355 proofread-index text/x-wiki {{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template |రకం=పుస్తకం |శీర్షిక=రామాభ్యుదయము |భాష=te |సంపుటి= |రచయిత=[[రచయిత:అయ్యలరాజు రామభద్రుడు]] |అనువాదకులు= |ఎడిటర్= |చిత్రకర్త= |పాఠశాల= |ప్రచురణకర్త=[[వేదిక:వావిళ్ల రామస్వామి శాస్త్రులు అండ్ సన్స్|వావిళ్ళ రామస్వామిశాస్త్రులు అండ్ సన్స్]] |చిరునామా=చెన్నై |సంవత్సరం=1917 |ఆధారం= |ISBN= |OCLC= |LCCN= |BNF_ARK= |ARC= |మూలం=djvu |బొమ్మ=1 |పురోగతి=X |పుటలు=<pagelist 3to6="విసూ" 7=3 /> |సంపుటాలు= |వ్యాఖ్యలు= |వెడల్పు= |సిఎస్ఎస్= |పేజీ మొదటి వరుస= |పేజీ చివరివరుస= }} qnjrros7g022hkkzccz60evlzskcw3c 560356 560355 2026-06-19T11:30:31Z Rajasekhar1961 50 560356 proofread-index text/x-wiki {{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template |రకం=పుస్తకం |శీర్షిక=రామాభ్యుదయము |భాష=te |సంపుటి= |రచయిత=[[రచయిత:అయ్యలరాజు రామభద్రుడు]] |అనువాదకులు= |ఎడిటర్= |చిత్రకర్త= |పాఠశాల= |ప్రచురణకర్త=[[వేదిక:వావిళ్ల రామస్వామి శాస్త్రులు అండ్ సన్స్|వావిళ్ళ రామస్వామిశాస్త్రులు అండ్ సన్స్]] |చిరునామా=చెన్నై |సంవత్సరం=1917 |ఆధారం= |ISBN= |OCLC= |LCCN= |BNF_ARK= |ARC= |మూలం=djvu |బొమ్మ=1 |పురోగతి=X |పుటలు=<pagelist 1="ముఖచిత్రం" 2="ప్రవి" 3to6="విసూ" 7=3 /> |సంపుటాలు= |వ్యాఖ్యలు= |వెడల్పు= |సిఎస్ఎస్= |పేజీ మొదటి వరుస= |పేజీ చివరివరుస= }} 2v3ur1zhprqylzjr6s5co38zn70u4ln 104 214483 560308 2026-06-19T10:18:43Z శ్రీరామమూర్తి 1517 /* అచ్చుదిద్దారు */ 560308 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{rh||లలితకళలు|293}}</noinclude>లావు ఉబ్బు అను వివిధప్రమాణములచే నవి మనకుఁ గానిపించును. కాగితముమీఁదగాని బట్టమీఁదగాని పటములను దింపువారందు నొక కొల్తను లేక రెండుకొల్తలను పొడుగు, వెడల్పును చూపఁగలరు, కాని లావుగనున్న మనుష్యునియొక్క స్థూలతయను మూడవకొల్త యెట్లు చూపఁగలరు ? ఇంటిపటము దింపునపుడు ఒకవైపు భాగమునే చూపఁగలరు గాని మిగిలినవైపుల భాగముల నెట్లు చూపఁగలరు? కవులు కవి సమయముల నేర్పఱచు కొనినట్లు, వీనినన్నిటినిఁ జూపుటకు చిత్రకారులుగూడ కొన్నిసమయముల నేర్పఱచుకొని, కొంతవఱ కీలోపములను తొలగించుచున్నా రనుమాట వాస్తవమే. కాని యట్టిసమయములన్నియు స్వాభావికములని చెప్పుటకు వీలులేదు. మన్నుతోడను, శిలలతోడను, ధాతువులతోడను విగ్రహములు నిర్మించువారు పటములు వ్రాయువారికంటె సృష్టిని ఎక్కవగ ననుకరింపవచ్చును. కాని వారైనను పూర్తిగ ననుకరింపలేరు. మన్నుతో మనుష్యుని పోలిన విగ్రహ మొకటి పరిపూర్ణమైనది, చేయఁబడియె ననుకొందము. అందు ఒడ్డు పొడుగు లావు ఎత్తు అనునవి యన్నియు మనుష్యున కుండవలసినవి సరిగా నున్నను. దానిని జేతతాకినతోడనే యది మనుష్యశరీరముగాదని పిల్లవాండ్రుగూడ గ్రహింపఁగలరు. ఇందింకొక విశేషము కలదు. అనుకరణము మూలమును ఎంతసమీపించునో అనుకరణక్షేత్ర మంత తగ్గును. పటములమీఁది బొమ్మలకున్న శిలాది విగ్రహములు మూలమును ఎక్కుడుగ సమీపించునుగద ? కాని పటముపై సృష్ఠిలోని యెన్నివింతలను చిత్రింప వచ్చునో యన్నివింతలను మన్నుతోడనుగాని, శిలాలోహాదులతోగాని చూపుటకు వీలులేదు. శిలాలోహాదులతో మనుష్య మృగపక్ష్యాదుల రూపములను మాత్రము చూపవచ్చును. సూర్యాస్తమయ మందలి ఆకాశపుశోభ, ఉద్యానసౌందర్యము, సముద్రతరంగముల యుల్లాసము మొదలైన వానిని పటములలోఁ జూపినట్లు శిలాదులలోఁ జూపుటకు వీలులేదు. ముఖవికాసాది చమత్కారములును అట్లే. శిల్పచాతుర్యమెంతది యైనను సృష్టితోఁ బోలనేరదని చూపుకథ యొకటి పాశ్చాత్యులలోఁ గలదు. సైప్రస్ దేశమున పిగ్మేరియన్ అను చిత్ర<noinclude><references/></noinclude> 87gk53i25vrvtgnqgvksyoenf7fukaw 104 214484 560315 2026-06-19T10:32:23Z Vihuu18 7318 /* అచ్చుదిద్దారు */ 560315 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Vihuu18" /></noinclude>మరచి పాశ్చాత్య గురువు లనుగ్రహించిన తెలిసియు తెలియని హేత్వాభాసములచే వ్యర్ధవాదములను జేయుచు మేకలలో బెంచబడి స్వరూపమును మరచి తాను మేకననుకొనెడి సింహమువలె భ్రాంతులై తమ నిజస్వరూపమును తెలిసికొనలేకుండిరి.<br> {{gap}}“అంధ్ర” “ఆంధ్ర” అను పదములు స్వల్ప మార్పులతో గూడియున్నందున అన్నియు ఏకోచ్చారణ గలపై గ్రంధములలో ఏకార్ధమున యుపయోగింపబడినవి. ఆంధ్రదేశము ఆంధ్రజనులు చెప్పబడినచోట్ల పురాణములలో సైతము కొన్నిచోట్ల “ఆంధ్ర” యనుయ కొన్నిచోట్ల “అంధ్ర”యనియు యేకార్ధమున బ్రయోగింపబడినది. అంత మాత్రమున మనమా రెండు జాతుల నేకముగా నెంచరాదు. “అంధ్ర” లేక “ఆంధ్ర” యను జాతియొకటి విలోమ సంకరజాతులలో సృష్ట్యాది నుండియు నున్నటుల మనుస్మృతి చెప్పుచున్నది.<br> {{center|శ్లో॥ మత్స్యఘాతో సిపాదానాం త్వష్టిస్త్వా యోగవస్యచ<br>మేదాంధ్రచుంచు మద్గూనా మారణ్య పశుహింసనమ్॥}}{{right|(మను ౧౦-౪౮)}} {{gap}}తా॥ నిషాదులకు చేపలుపట్టుటయు, అయోగవునకు వడ్రంగమును, మేదులు, ఆంధ్రులు, చుంచులు, మద్గులు, వీరి కారణ్యమృగములను హింసించుటయు వృత్తి.<br> {{gap}}పై శ్లోకమునందు చెప్పబడిన ఆంధ్రాదిజాతులు విలోమజాతులైన చండాలాదులకు విలోమసాంకర్యమున జనించిన అత్యంత హీనజాతులు. ఇట్టి బాహ్యనీచ జాతుల సాంకర్యమును పొంది వారిలో నైక్యమై తమ కులగోత్రములను పోగొట్టుకొని వారితో వివాహాది సంపర్కరములను బొందిన విశ్వామిత్ర సంతానము కొన్నికోట్లు లేక లక్షల సం॥రములకు తిరిగి ఆర్యులుగామారి బ్రాహ్మణకులములో గాని చాతుర్వర్యములలో దేనిలోగాని చేరినటు లెచ్చటను ప్రమాణ వాక్యము గానరాదు. లేక వారొక ముఠాగా నేర్పడి పాశ్చాత్యపండితులు వ్రాసినటుల వింధ్యపర్వతములను దాటి దిగువ రాజ్యస్థాపనలు చేసినటుల యొక్క వాక్యమైనను యెచ్చటను చూపజాలరు. ఇది కేవలము పాశ్చాత్య పండితుల యూహయేగాని అన్యముకాదు. దానినే<noinclude><references/></noinclude> im8m2vkcsgg1qltzwgsjqclbxp4jiq5 104 214485 560321 2026-06-19T10:39:57Z శ్రీరామమూర్తి 1517 /* అచ్చుదిద్దారు */ 560321 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{rh|294|శాస్త్రవిషయములు|}}</noinclude>కర్మ నిపుణుఁ డొక డుండెను. ఆతఁ డతిసుందరమైన స్త్రీ విగ్రహ మొకటి సృష్టించెను. దానిచక్కదనమునకు నాతఁడే యాశ్చర్యపడి దానిని మోహించెను. కాని ప్రాణములేని శిలను మోహించి ప్రయోజనమేమి? అందుకాతఁ డావిగ్రహమునకుఁ బ్రాణముఁ బోయవలసినదిగా వీనస్ అనఁబడు రతీదేవినిఁ గోరెను. వీనస్‌దేవత యా విగ్రహమునకుఁ బ్రాణముఁబోయగా నాతఁడు దానినిపెండ్లియాడెనఁట. ఎంత సౌందర్యముగ కళలను నిర్మించినను అది సృష్టికంటెఁ దక్కువదిగ నుండును గనుకఁ దత్‌కర్తకు సంతుష్టియుండనేరదనియు, అంత కంటెను జక్కనికళను నిర్మింపవలె ననుకోరిక కలుగుచుండుననుటకును నీకథ దృష్టాంతము. తమతమ ప్రియలయొక్క గాని, ప్రియులయొక్కగాని పటములనుజూచి, ప్రేమోద్రేకముచేత వానిని నిజమైన స్త్రీలుగను పురుషులుగను ఎంచి భ్రమపడినట్లు మనకవులును, పాశ్చాత్యకవులును పెక్కుతావుల వర్ణించియున్నారు కాని కవిశేఖరుఁడైన షేక్సుపియ రొకనాటకమున నిజమైనస్త్రీని ఆమె ప్రతిమగఁజూపి యద్భుతమైన కథానకమును కల్పించినాఁడు. ఒకరాజు నిష్కారణముగఁ దనభార్యయెడల సంశయము కలవాఁడై, యామెను చంపుమని తనమంత్రిని ఆజ్ఞాపించెను. ఆమంత్రి దూరదృష్టికలవాఁడగుటచే ఆమెను దాచియుంచి చంపితినని రాజుతోఁజెప్పెను. కొంతకాలమునకు రాజు పశ్చాత్తప్తుఁడై భార్యకై విలపింపసాగెను. అంత నామంత్రి తనయింట రాణిగారి ప్రతిమ యొకటి యత్యద్భుతమైనది కలదని చెప్పి రాణి నొకగద్దెమీదఁ బ్రతిమవలె నిలువఁబెట్టి, రాజునకుఁ జూపెను. అప్పుడె దానికి రంగు వేయఁబడినందున నంటిన రంగు తగులునని రాజును సమీపమునకు మొదటఁ బోనీయలేదు: రాజు 'ఈ ప్రతిమకుఁ బ్రాణమున్న నెంత బాగుగనుండు' నని యనగాఁ దాను ఆప్రతిమను నడిపింపఁగలననియు, మాటలాడునట్లు చేయఁగలననియుఁ జెప్పి, మంత్రి యామెచే నట్లుచేయించి, క్రమక్రమముగా నామెరాణియే యనిరాజునకుఁదెల్పి వారిరువురినిఁ గల్పెనుః ప్రత్యక్షముగ మానవునిఁ<noinclude><references/></noinclude> rytqe4bmoobzmvm8uztdjo6jl4ki8kx 102 214486 560323 2026-06-19T10:46:02Z Rajasekhar1961 50 [[WP:AES|←]]Created page with '{{రచయిత |ఇంటిపేరు = అయ్యలరాజు |అసలుపేరు = రామభద్రుడు |పేరు_మొదటి_అక్షరం = అ |పుట్టిన_యేడు = |గిట్టిన_యేడు = |వివరణ = |బొమ్మ= |వికీపీడియా_లంకె = అయ్యలరాజు రామభద్రుడు |వికీవ్యాఖ్య_లం...' 560323 wikitext text/x-wiki {{రచయిత |ఇంటిపేరు = అయ్యలరాజు |అసలుపేరు = రామభద్రుడు |పేరు_మొదటి_అక్షరం = అ |పుట్టిన_యేడు = |గిట్టిన_యేడు = |వివరణ = |బొమ్మ= |వికీపీడియా_లంకె = అయ్యలరాజు రామభద్రుడు |వికీవ్యాఖ్య_లంకె = |కామన్సు లంకె= }} ==రచనలు== * [[రామాభ్యుదయము]] (ముద్రణ: 1917) {{small scan link|రామాభ్యుదయము.djvu}} 32j4tuut1at8s3e9rwjmebk5i1kgk78 104 214487 560328 2026-06-19T10:52:31Z Vihuu18 7318 /* అచ్చుదిద్దారు */ 560328 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Vihuu18" /></noinclude>మనవారును యనుసరించిరి. అట్లు వారి వాదమున కనుకూలమైన యొక్క వాక్యమైనను దొరుకకపోగా ఒకసారి ఆర్య సాంప్రదాయము నుండి భ్రష్టమైన వాడు తిరిగి చాతుర్వర్ణ్యములలో చేరుటకు వీలులేకుండునట్లు శాస్త్రములు ధర్మనిర్ణయము చేసియున్నవి. రాజు ప్రజలు నాధర్మములను బహు కఠిన నియమములతో నాచరణలో పెట్టుచుండిరి. ఇట్టిస్థితిలో చండాలాదులైన వారికటెనీచమైన “అంధ్రాది” జాతులు తిరిగి ఆర్యసాంప్రదామున జేరి నాలుగువర్ణములలోను కలిసి పోయిరనుట యసంగతము. విచారణలేని నిర్ణయం.<br> {{gap}}హైందవ హూణవిద్యాధికులు పాశ్చాత్యుల ననుకరించుచు వారు చెప్పిన దానికంతయు తలలూగింపుచు వారి పొరబాటభిప్రాయములను మన దేశ భాషలలోనికి దెచ్చి మనజాతులచరిత్రలలో నెక్కించి తమజాతి నత్యంత నీచజాతిగా వ్రాసికొనుటకు సిగ్గుపడకుండుట శోచనీయము. పాశ్చాత్యగురువుల ననుసరించుటయే వీరి తాత్పర్యముగా దోచుచున్నది ఆంధ్ర యను పేరున నీచజాతులలోను యుండవచ్చును ఉత్తమజాతులలోను యుండవచ్చును. ఆ రెంటికిని మూలములు వేరుగా నుండుననుట కెట్టి సంశయమును లేదు. ఈ విషయము లోగడ చర్చింపబడినది. ప్రతివిషయమును మూలములోనికి పోయి విమర్శించుకొని సత్యనిర్ణయ మొనరింపవలయును గాని కేవలము నామసాదృశ్యముచే రెంటిని యేకము చేయుట బహు అన్యాయము. విచారణలేకనే కేవలము తమ యూహలకు యొక జాతిచరిత్రను బలిచేసి నీచపర్యవసానమునకు దెచ్చుట సహింపకూడని విషయము. మన ఆంధ్రదేశములో ప్రతి కుటుంబమునకు యొక యింటిపేరుండుట ప్రసిద్ధముగదా? ఒకే యింటి పేరు బ్రాహ్మణ, క్షత్రియ, వైశ్య, శూద్ర కుటుంబమునకును గలిగి యుండుట గలదు. అదే యింటిపేరున చండాలకుటుంబములు గూడా గలవు. ఇంటిపేరు సాదృశ్యమున యీ కుటుంబములన్నియు చండాల కుటుంబములనుండియే యుత్పన్నమైనవని చెప్పుట తెలివి హీనతయే గదా!<br> {{gap}}ఆంధ్రదేశమున గల చాతుర్వర్ణ్యముల వారికిని ఆంధ్రాది నీచజాతులవారే మూల పురుషులైన యెడల నాలుగువేదములకు భాష్య<noinclude><references/></noinclude> 0hy4mwj4njf6mpca7fidlp0l6qj3079 104 214488 560329 2026-06-19T10:53:11Z Vihuu18 7318 /* అచ్చుదిద్దబడని */ 560329 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Vihuu18" /></noinclude>18 ముల రచించి ప్రపంచమునకు వేదార్థభిక్ష పెట్టిన శ్రీ విద్యారణ్య స్వామియు, ఆంధ్రదేశమున తురకలను జొరనీయక దక్షణ దేశమున గల ఆంధ్రాదిజాతుల విజ్ఞానమును మతమును కాపాడి పాలించిన శ్రీ కృష్ణ దేవరాయలాది విజయనగర సామ్రాట్టులును, కుబేరునిమీరిన ఐశ్వర్యాదులతో తులదూగుచు తమకృషి. వ్యాపారాదివృత్తులచే దేశము నైశ్వర్యవంతముగ నొనర్చిన వైశ్యకులో తంసులును, తమ శౌర్య . పరాక్రమములచే రాజులకండగా నిలిచి యుద్ధములందు పోరాడి మ్లేచ్ఛు లాదిగాగల శత్రువులను దునుమాడి మన సాంప్రదాయములను నిలు పుటయే గాక రాజులు నశించి దేశ మరాజక ముగా నున్న సమయమున సాహసోపేతులై నిలిచి దేశపరిపాలనను తను చేతులలోకి తీసుకొని ప్రజలను ధర్మమార్గమున కాపాడుచు ఆర్యసంస్కృతిని కాపాడిన ఆంధ్ర దేశములోని మన కమ్మ, కాపు, వెలమ, రెడ్డి మొదలుగా గల వీర జాతివారలును, శాపోపహతులై నీచజాతులుగా మారిపోయి చౌర్య హింసాదులచే జీవించుచు పర్వతారణ్యముల నివసించుచుండిన అంధ్రాది నీచజాతుల సంతానమని చెప్పుచు వ్రాయబడిన చరిత్రలను అసలు మొదటిరకమైన ఆర్యజాతీయులుగా నుండిన ఆంధ్రదేశ వాసు ర్వర్ణ్యముల వారంగీకరింతురా? ఆంధ్రుల యుత్పత్తిని నిర్ణ యించుటకు పరిశోధకులమని చెప్పెడి యే యొక రిద్దరు వ్యక్తులో చేరి పాశ్చాత్య చరిత్రల నాధారముగా గొని నిర్ణయింపవలసిన విషయము. కాదు. ఇది పవిత్రమైన ఆంధ్ర దేశములోని ఆర్యజాతి కంతకును సంబం ధించిన విషయము. 'కొన యీ విషయమును నిర్ణయించుటకు ఆంధ్రుల నందరను నాహ్వనించి గొప్ప సభలు జరిపి అట్టి సభలలో పండితులు తమ అభి ప్రాయములను నచ్చజెప్పి తీర్మానించవలసిన విషయము గాన ఆంధ్రులచరిత్రను వ్రాయదలచినవారు అట్టి నిర్ణయము జరుగువరకు డవలయునని మా మనవి ... జాతులయుత్పత్తినిగురించి మనుస్మృతియందు ద్విజు తమ సవర్ణ భార్యలయందు గలిగించిన పుత్రులు ఉపన యనాది సంస్కారములు లేని యెడల వ్యాత్యులవ బడుదురు. (మను ౧౦-౨౦)<noinclude><references/></noinclude> ady5y0106tqvd82jubw03vaqi9aagq2 560341 560329 2026-06-19T11:11:02Z Vihuu18 7318 /* అచ్చుదిద్దారు */ 560341 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Vihuu18" /></noinclude>ముల రచించి ప్రపంచమునకు వేదార్థభిక్ష పెట్టిన శ్రీ విద్యారణ్య స్వామియు, ఆంధ్రదేశమున తురకలను జొరనీయక దక్షణదేశమునగల ఆంధ్రాదిజాతుల విజ్ఞానమును మతమును కాపాడి పాలించిన శ్రీకృష్ణదేవరాయలాది విజయనగర సామ్రాట్టులును, కుబేరునిమీరిన ఐశ్వర్యాదులతో తులదూగుచు తమకృషి వ్యాపారాదివృత్తులచే దేశము నైశ్వర్యవంతముగ నొనర్చిన వైశ్యకులోత్తంసులును, తమ శౌర్య పరాక్రమములచే రాజులకండగా నిలిచి యుద్ధములందు పోరాడి మ్లేచ్ఛులాదిగాగల శత్రువులను దునుమాడి మన సాంప్రదాయములను నిలుపుటయే గాక రాజులు నశించి దేశ మరాజకముగానున్న సమయమున సాహసోపేతులై నిలిచి దేశపరిపాలనను తమచేతులలోకి తీసుకొని ప్రజలను ధర్మమార్గమున కాపాడుచు ఆర్యసంస్కృతిని కాపాడిన ఆంధ్రదేశములోని మన కమ్మ, కాపు, వెలమ, రెడ్డి మొదలుగాగల వీరజాతివారలును, శాపోపహతులై నీచజాతులుగా మారిపోయి చౌర్యహింసాదులచే జీవించుచు పర్వతారణ్యముల నివసించుచుండిన అంధ్రాది నీచజాతుల సంతానమని చెప్పుచు వ్రాయబడిన చరిత్రలను అసలు మొదటిరకమైన ఆర్యజాతీయులుగా నుండిన ఆంధ్రదేశవాసులైన చాతుర్వర్ణ్యముల వారంగీకరింతురా? ఆంధ్రుల యుత్పత్తిని నిర్ణయించుటకు పరిశోధకులమని చెప్పెడి యే యొక రిద్దరు వ్యక్తులో చేరి పాశ్చాత్య చరిత్రల నాధారముగా గొని నిర్ణయింపవలసిన విషయము కాదు. ఇది పవిత్రమైన ఆంధ్రదేశములోని ఆర్యజాతి కంతకును సంబంధించిన విషయము. కాన యీవిషయమును నిర్ణయించుటకు ఆంధ్రుల నందరను నాహ్వనించి గొప్ప సభలుజరిపి అట్టి సభలలో పండితులు తమ అభిప్రాయములను నచ్చజెప్పి తీర్మానించవలసిన విషయము గాన ఆంధ్రులచరిత్రను వ్రాయదలచినవారు అట్టి నిర్ణయము జరుగువరకు వేచియుండవలయునని మా మనవి__<br> {{center|జాతులయుత్పత్తినిగురించి మనుస్మృతియందు}} {{gap}}ద్విజులు తమ సవర్ణభార్యలయందు గలిగించిన పుత్రులు ఉపనయనాది సంస్కారములు లేనియెడల వ్యాత్యులనబడుదురు.{{right|(మను ౧౦-౨౦)}}<noinclude><references/></noinclude> 9bd2h2bvdwh6uf6ibv08y5t9584hey6 104 214489 560330 2026-06-19T10:53:34Z Vihuu18 7318 /* అచ్చుదిద్దబడని */ 560330 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Vihuu18" /></noinclude>19 శ్లో॥ వ్రాత్యాత్తు జాయతే విప్రా పాపాత్మా భర్ణకంటకః| ఆనంత్య వాటధానౌచ పుష్పధ శైశాఖ ఏవ చ ॥ (మను ౧౦-౨౦) తా॥ వ్రాత్యుడగు బ్రాహ్మణునివలన పాపాత్ముండగు భూర్ణ కంటకుడు పుట్టుచున్నాడు వానికి దేశదేశములనుబట్టి అనంత్యుడు వాటధానుడు, పుష్పధుడు, శైఖుడు నను నామములు.... శ్లో॥ ఝల్లోమల్ల శ్చ రాజన్యా ద్వాత్యాన్నిచ్ఛిని రేవచ| నటశ్చకరణ శ్చైవ ఖసోద్రవిడ ఏవ | (మను ౧౦-౨౨) తాః వ్రాత్యుడగు క్షత్రియునివలన సవర్ణ యందు బుట్టిన వాడు ఝల్ల, మల్ల, నిచ్చివి 'నట, కరణ' ఖస, ద్రవిడులను నామములను దేశ భేదముచే బొందుదురు. శ్లో॥ వైశ్యాత్తు జయతే | 3 వ్రాత్యా త్సుధన్వాచార ఏవ చ ) కారూశశ్చ విజన్మాచ మైత్ర స్సాత్వత ఏవ చ (మను ౧౧-౨3) తా॥ వ్రాత్యుఁడగు వైశ్యునివలన సవర్ణ స్త్రీయందు బుట్టిన వాడు దేశ భేదమున సుధన్వాచార్యుడు, కారూశుడు, విజన్ముడు, సాత్వతుడునను నామముల (దేశభేదముచే) బొందుదురు. " 'అవంత్య ' " యనున దొక నీచజాతి. అవంతి దేశములోని వారందరు ఆవంత్యులు. నామసాదృశ్యముచే జూచిన ఆవంత్యులందరు చండాల జాతీయులలో నీచులని చెప్పవలసివచ్చును. అవంత్యుడను పేరు దేశమువలన వచ్చినదని మనువే చెప్పుచున్నాడు. అనగా అవంతి దేశములో కాపురమున్న వ్రాత్య బాహ్మణ సంతానమైన పాపుడగు భూర్ణకంటకయను జాతికి ", అవంతు! " లను పేరు వచ్చినట్లు స్పష్టపడుచున్నది. అటులనే వ్రాత్యక్షత్రియునికి పుట్టినవాడు ఝల్లుడు.. వీని జాతి 'ఝల్లజాతి' ఈజాతి యే దేశములో నివసించిన నా దేశనామ మాజాతికి కలిగినట్లు మనువు చెప్పుచున్నాడు. ఈ జాతినల్ల దేశమునకు పేరువచ్చి యుండ లేదు. ఎందువలన ననగా దేశములోని ప్రజల నాశ్ర యించి గ్రామములకు బయట నివసించుచు వీరు జీవించి రేగాని, దేశ ములో ప్రఖ్యాతివహించి రాజ్యము చేసిగాని, లేక దేశమంతయు తమ జాతీయులచే నాక్రమింపజేసి గాని యుండినటుల ప్రమాణ మేమియు లేదు. వీరు దరిద్రులై దొంగతనము, హింస మొదలైన పాపవృత్తు<noinclude><references/></noinclude> k4lulbbstkv9c6h7qnnxx0135ms71jc 560362 560330 2026-06-19T11:38:04Z Vihuu18 7318 /* అచ్చుదిద్దారు */ 560362 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Vihuu18" /></noinclude>{{center|శ్లో॥ వ్రాత్యాత్తు జాయతే విప్రా పాపాత్మా భర్ణకంటకః<br>ఆవంత్య వాటధానౌచ పుష్పధశ్శైఖ ఏవచ॥ (మను ౧౦-౨౦)}} {{gap}}తా॥ వ్రాత్యుడగు బ్రాహ్మణునివలన పాపాత్ముండగు భూర్జకంటకుడు పుట్టుచున్నాడు__వానికి దేశదేశములనుబట్టి అవంత్యుడు, వాటధానుడు, పుష్పధుడు, శైఖుడు నను నామములు__ {{center|శ్లో॥ ఝల్లోమల్లశ్చరాజన్యా ద్ర్వాత్యాన్నిచ్ఛివి రేవచ<br>నటశ్చకరణశ్చైవ ఖసోద్రవిడ ఏవచ॥ (మను ౧౦-౨౨)}} {{gap}}తా॥ వ్రాత్యుడగు క్షత్రియునివలన సవర్ణయందు బుట్టినవాడు ఝల్ల, మల్ల, నిచ్ఛివి 'నట, కరణ' ఖస, ద్రవిడులను నామములను దేశ భేదముచే బొందుదురు. {{center|శ్లో॥ వైశ్యాత్తు జయతే వ్రాత్యా త్సుధన్వాచార ఏవచ<br>కారూశశ్చ విజన్మాచ మైత్ర స్సాత్వతఏవచ॥ (మను ౧౦-౨3)}} {{gap}}తా॥ వ్రాత్యుఁడగు వైశ్యునివలన సవర్ణ స్త్రీయందు బుట్టిన వాడు దేశభేదమున సుధన్వాచార్యుడు, కారూశుడు, విజన్ముడు, సాత్వతుడునను నామముల (దేశభేదముచే) బొందుదురు.<br> {{gap}}“అవంత్య” యనున దొక నీచజాతి. అవంతి దేశములోని వారందరు ఆవంత్యులు. నామసాదృశ్యముచే జూచిన ఆవంత్యులందరు చండాల జాతీయులలో నీచులని చెప్పవలసివచ్చును. అవంత్యుడను పేరు దేశమువలన వచ్చినదని మనువే చెప్పుచున్నాడు. అనగా అవంతి దేశములో కాపురమున్న వ్రాత్యబ్రాహ్మణ సంతానమైన పాపుడగు భూర్ణకంటకయను జాతికి “అవంత్యు” లను పేరు వచ్చినట్లు స్పష్టపడుచున్నది. అటులనే వ్రాత్యక్షత్రియునికి పుట్టినవాడు ఝల్లుడు. వీని జాతి 'ఝల్లజాతి' ఈజాతి యే దేశములో నివసించిన నా దేశనామ మాజాతికి కలిగినట్లు మనువు చెప్పుచున్నాడు. ఈ జాతివల్ల దేశమునకు పేరువచ్చి యుండలేదు. ఎందువలన ననగా దేశములోని ప్రజల నాశ్రయించి గ్రామములకు బయట నివసించుచు వీరు జీవించిరేగాని, దేశములో ప్రఖ్యాతివహించి రాజ్యముచేసిగాని, లేక దేశమంతయు తమ జాతీయులచే నాక్రమింపజేసి గాని యుండినటుల ప్రమాణమేమియు లేదు. వీరు దరిద్రులై దొంగతనము, హింస మొదలైన పాపవృత్తు<noinclude><references/></noinclude> iyzh8q16lklb59xxdrt08gpcogt9ojs 104 214490 560331 2026-06-19T10:54:01Z Vihuu18 7318 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '20 లతో జీవించుచు ప్రజలవలన తరిమివేయబడి నాయా దేశములలో జే యచ్చటి ప్రజల నాశ్రయించి వారికి కృషి వాణిజ్యాదులందు సేవ జేయుచు వారి దయకు పాత్రులై యేదేశమందు జేరియుండిరో నాదే శపు నామ...' 560331 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Vihuu18" /></noinclude>20 లతో జీవించుచు ప్రజలవలన తరిమివేయబడి నాయా దేశములలో జే యచ్చటి ప్రజల నాశ్రయించి వారికి కృషి వాణిజ్యాదులందు సేవ జేయుచు వారి దయకు పాత్రులై యేదేశమందు జేరియుండిరో నాదే శపు నామమున వీరు పిలువబడిరని మనువు చెప్పుచున్నాడు. ఈఝల?' జాతియే “మల్ల” దేశములో (కొండ ప్రదేశములలో) మల్లుడనుచండాలు 3 ని, దేశముల నట్టి చండాలురనియు, మరొక దేశ మున "కరణ” చండాలుడనియు, భాస్సాదేశమున ఖసుడను చండా లజాతియనియు, ( ద్రవిడ దేశమున “ద్రవిడు”డ నెడి చండాల జాతీయనియు పేరు గలిగినదని మనువు స్పష్టముగా జెప్పుచున్నాడు. అట్లుగాక మన చరిత్రకారులు తర్కము ప్రకారము చూచిన ఆ వంత్యులను చండాల జాతీయు లాక్రమించిన దేశమునకు అవంతి దేశమనియు, ఆవంతులం దరు విలోమ సంకరజాతీయులనియు, అటులనే ఖస దేశవాను లందరు ఖసులనబడు హీనజాతి సంతానమనియు ద్రవిడ దేశములోని చాతుర్వర్ణ్యముల వారును వలన యుత్సన్ను లైన హీన జాతీయుల చండాల జాతీయుల వారనియు, అటులనే కారుశుడను సంతానమే కారూశ దేశములోని చాతుర్వర్ణ్య ములుననియు, (కారూశమనగా అస్సాము) చెప్పవలసి వచ్చును. ఆంధ్ర లేక ఆంధ్ర" పుండ్ర, శబర్, " మూతిబా, అను హీన జాతీయుల సంతానమే నాయా నామధేయ ములుగల దేశములందు నివసించుచుండిన చాతుర్వర్ణ్వముల వారలని చెప్పవలసి వచ్చును ఈ ప్రకారము చూచిన దాదాపు భారతదేశ మంతయు చండాలాది హీనజాతుల సంతానమని చెప్పవలసివచ్చును... ఇది పొర బాటభిప్రాయము. అవంత్య, ఖస, ద్రవిడ, మొదలైన నామ ములచే పిలువబడుచుండిన హీనజాతులు నాయా నామములుగల దేశములందు నివసించుచుండినందున నాయా దేశ నామములుగల ఛండాల జాతులను నామములు వారికి రూఢమైనటు లెంచవలయును. గాని నా దేశములో నివసించిన వారినందరిని నీచజాతి సంభవులుగా గాని, నీచజాతి సంపర్కముగలవారుగా గాని యెంచరాదు. సృష్టి ప్రారంభమున పుట్టినది ఆర్యజాతి. అది వృద్ధియగుచుండగా ఆర్య<noinclude><references/></noinclude> drkiqrw6fspni5xcichzbv3xjmnqnpj 560368 560331 2026-06-19T11:56:52Z Vihuu18 7318 /* అచ్చుదిద్దారు */ 560368 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Vihuu18" /></noinclude>లతో జీవించుచు ప్రజలవలన తరిమివేయబడి నాయా దేశములలో జేరి యచ్చటి ప్రజల నాశ్రయించి వారికి కృషి వాణిజ్యాదులందు సేవ జేయుచు వారి దయకు పాత్రులై యేదేశమందు జేరియుండిరో నాదేశపు నామమున వీరు పిలువబడిరని మనువు చెప్పుచున్నాడు. ఈ 'ఝల్ల' జాతియే “మల్ల” దేశములో (కొండప్రదేశములలో) మల్లుడనుచండాలుడనియు నిచ్ఛవి, నటదేశముల నట్టి చండాలురనియు, మరొకదేశమున “కరణ” చండాలఁడనియు, ఖాస్సాదేశమున ఖసుడను చండాలజాతియనియు, ద్రవిడదేశమున “ద్రవిడు”డనెడి చండాలజాతియనియు పేరు గలిగినదని మనువు స్పష్టముగా జెప్పుచున్నాడు. అట్లుగాక మన చరిత్రకారులు తర్కము ప్రకారము చూచిన ఆవంత్యులను చండాల జాతీయు లాక్రమించిన దేశమునకు అవంతిదేశమనియు, ఆవంతులందరు విలోమ సంకరజాతీయులనియు, అటులనే ఖసదేశవానులందరు ఖసులనబడు హీనజాతి సంతానమనియు ద్రవిడదేశములోని చాతుర్వర్ణ్యముల వారును ద్రవిడులను చండాల జాతీయుల వలన యుత్పన్నులైన వారనియు, అటులనే కారుశుడను హీనజాతీయుల సంతానమే కారూశదేశములోని చాతుర్వర్ణ్యములుననియు, (కారూశమనగా అస్సాము) చెప్పవలసి వచ్చును. “అంధ్ర లేక ఆంధ్ర” పుండ్ర, శబర, పుళింద, మూతిబా, అను హీన జాతీయుల సంతానమే నాయా నామధేయములుగల దేశములందు నివసించుచుండిన చాతుర్వర్ణ్వముల వారలని చెప్పవలసి వచ్చును ఈ ప్రకారము చూచిన దాదాపు భారతదేశమంతయు చండాలాది హీనజాతుల సంతానమని చెప్పవలసివచ్చును_ ఇది పొరబాటభిప్రాయము. అవంత్య, ఖస, ద్రవిడ, మొదలైన నామములచే పిలువబడుచుండిన హీనజాతులు నాయా నామములుగల దేశములందు నివసించుచుండినందున నాయాదేశ నామములుగల ఛండాల జాతులను నామములు వారికి రూఢమైనటు లెంచవలయును. గాని నా దేశములో నివసించిన వారినందరిని నీచజాతి సంభవులుగా గాని, నీచజాతి సంపర్కముగలవారుగా గాని యెంచరాదు. సృష్టి ప్రారంభమున పుట్టినది ఆర్యజాతి. అది వృద్ధియగుచుండగా ఆర్య<noinclude><references/></noinclude> 2gr8bpcm9rhstwj6tgxzmtlogvqsddy 104 214491 560347 2026-06-19T11:22:47Z Rajasekhar1961 50 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'PKINTED BY V. RRAMASWAMY SASTRULU & SONS AT THE AUDI SARASWATY NILAYA PRESS, 69, Malayaperumall Street, Madras.—1916 ,' 560347 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Rajasekhar1961" /></noinclude>PKINTED BY V. RRAMASWAMY SASTRULU & SONS AT THE AUDI SARASWATY NILAYA PRESS, 69, Malayaperumall Street, Madras.—1916 ,<noinclude><references/></noinclude> c051azmmo73a8n3t5pvlas1wemgzdkd 560349 560347 2026-06-19T11:23:59Z Rajasekhar1961 50 560349 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Rajasekhar1961" /></noinclude>{{c|PRINTED BY}} {{c|V. RRAMASWAMY SASTRULU & SONS}} {{c|AT THE AUDI SARASWATY NILAYA PRESS,}} {{c|69, Malayaperumall Street, Madras.—1916.}}<noinclude><references/></noinclude> mp1uszddzhxv5xfq0i2qyaduss8s8b8 560350 560349 2026-06-19T11:24:39Z Rajasekhar1961 50 560350 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Rajasekhar1961" /></noinclude>{{c|PRINTED BY}} {{c|{{larger|V. RRAMASWAMY SASTRULU & SONS}}}} {{c|AT THE AUDI SARASWATY NILAYA PRESS,}} {{c|69, Malayaperumall Street, Madras.—1916.}}<noinclude><references/></noinclude> i3lyqgepj0kn1bome4xzvo2r39bc2ue 104 214492 560351 2026-06-19T11:25:50Z Rajasekhar1961 50 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '{{Css image crop |Image = రామాభ్యుదయము.djvu |Page = 1 |bSize = 521 |cWidth = 446 |cHeight = 596 |oTop = 2 |oLeft = 2 |Location = center |Description = }}' 560351 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Rajasekhar1961" /></noinclude>{{Css image crop |Image = రామాభ్యుదయము.djvu |Page = 1 |bSize = 521 |cWidth = 446 |cHeight = 596 |oTop = 2 |oLeft = 2 |Location = center |Description = }}<noinclude><references/></noinclude> t8u8r2rbod6o9k8rwjkn2oqv3csgzp0 104 214493 560353 2026-06-19T11:27:08Z Rajasekhar1961 50 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with ' వృతి 1-కి రు, ఆ ఆం ధృఫారతీము === ఆది, సభొౌపన్వములు గల సంపుటము 69 [1 122 ఆరణ్యపర్వ్రముగల సంపుటము l | . క [1 10 విరాటోదో్యోగపర్వములు గల సంపుటము. రి" మ (| 11 శాంతిపర్వము ,, సఖ ry ఆనుశొసనిక అక్ష మేధ...' 560353 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Rajasekhar1961" /></noinclude> వృతి 1-కి రు, ఆ ఆం ధృఫారతీము === ఆది, సభొౌపన్వములు గల సంపుటము 69 [1 122 ఆరణ్యపర్వ్రముగల సంపుటము l | . క [1 10 విరాటోదో్యోగపర్వములు గల సంపుటము. రి" మ (| 11 శాంతిపర్వము ,, సఖ ry ఆనుశొసనిక అక్ష మేధ ఆశ్శమవాస మౌసల మహో పృ wa స్వరారోహూణ పర్వ ములుగల సంఫుటము న 1 12 ఆదిసంచకము, ఒకు సంపుటము 04 ర్‌ 0 తక్కిన యుద్ధపంచకము శండుసంపుటములు అచ్చగుచున్నని కకుంతీలాపరిణయ ము, కృప్లక వికృతేము 49 ఆం ధ్మభారతీవిమర్శనము, శ్రీమల్లాది. సూర్య వారాయణళో సి గారిది 4, (2a) లర కోవిజయము (రొనణదమొ యము), సటీక, పిండి ప్రోలు, లత్మణక విక్సృతము కృృవ్యనాయనిజయము, కుమార, ధూర్జటి కృతెము, వక్కానికూర్చు 66 స్యరరానూయణము, చక్క-నికూర్సు 39 నిర్వచనో త్తరరామాయణము, మేలు ప్ప తి ప ఉఊ_త్తరరామాయణము , కంకంటి. పాపరాజ ప్రణీతము, చక్కనికూర్పు రంగచాభరామాయణము, ద్విపద, చక్కని కొ, క్రకూర్సు క గోపీ నాధరామాయణ ము, శ్రీవ ద్రామూయణమునకు 'సరిరైమైన పద్యకాన్యము మొల్ల రామాయణము, చిన్న మైజున పెద్దక్షగములతో చక్కగ ముద్రితము ద ది అచ్చ తనుం రామాయణము, సుద్ధ ప్రతి oi ల్‌ | ఆంధ భాగనకేము, పోతేనామాశ్య ప్ర భతేము, ఇదివలికో ము దృితేమైన పృతులకన్న అన్సి విధముల పాగుగనున్నది, మేలుప్కతి, ,, డిటో Tr అత్యు తేమ పతి, 2 సంపుటములు 940 వీరభద్ర విజయము, బమ్మెర. పోతనామాత్య ప్రణీతము స్‌ జాలకం టాం పట్లు. ఇ పంకా కనను i Riot Pam hp వప జ Mo as న్‌ా ఇ ఫ్‌ ౧ 4 శ్‌! (అటాక్‌ మ బ్రాం Sieh ప్రజ? వావిళ్ల రానుస్వామిశాస్తులు అండ్‌ సన్స్‌, చెన్నపురి. ఈ, 0 8 అ = 60 అ యి జా డా శమ G5 హజ్‌ మనీ KD ఆం ఇధి ఆం ఇదా ౧0౨<noinclude><references/></noinclude> hq5wl95lzachhr5cbanv9qs7mgkau0x 104 214494 560358 2026-06-19T11:34:30Z Rajasekhar1961 50 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'డని పిలువఁబడినటులనే 'అనంతం' దేశ మాంధ్రదేశమని పిలునఁబడుచున్న దనియుఁ గొందఱిమతమై యున్నది. వారలు “శ్లో॥ అనంతం ధారయచ్ఛ్యేషా దేశశ్మైలాకృతిం తతః అనంతధ్రస్య ఏవాంధ్రః పుణే ణేంద...' 560358 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Rajasekhar1961" />2 ఆంధ్రమహాసామ్రాజ్యము.</noinclude>డని పిలువఁబడినటులనే 'అనంతం' దేశ మాంధ్రదేశమని పిలునఁబడుచున్న దనియుఁ గొందఱిమతమై యున్నది. వారలు “శ్లో॥ అనంతం ధారయచ్ఛ్యేషా దేశశ్మైలాకృతిం తతః అనంతధ్రస్య ఏవాంధ్రః పుణే ణేంద్రవస్మృతః॥ అను శ్లోకమును బ్రమాణముగఁ జూపించుచున్నారు. దీనిం బట్టి, యనంతుఁడు శై లాకృతిని ధరించెననియు, నాశై లముండు భూభాగమే యాంధ్రదేశమని పేర్కొనఁబడి యుండెననియుఁ గన్పట్టుచున్నది. ప్రకృతకాలమునఁ 'దిరుపతి', 'అహోబలము” 'శ్రీశైలము' లను మహాపుణ్యక్షేత్రములను గలిగిన పర్వత పంక్తియే శేషశైలము, శేషాచలమని పిలునఁబడుచున్నది. ఈ శేషశైలమే శైలాకృతిగ నుండిన యనంతుఁడనియు, ఫణ ప్రదేశము విష్ణ్వావతారమని పేరొందిన వేంక టేశ్వరనిలయమగు తిరుపతి క్షేత్రమనియు, మధ్యప్రదేశము నృసింహ క్షేత్రమగు నహోబల క్షేత్రమనియుఁ బృచ్ఛభాగము శ్రీశైల క్షేత్ర మనియుఁ జెప్పెదరు. ఈ క్షేత్రములుగల పర్వతపంక్తిఁ జూడ నొక సర్పాకృతిగ నుండినటులను, దిరుపతికడ సప్పర్వత మొక సర్పముయొక్క ఫణాకృతిగ నుండినటులను గన్పట్టును. "అనం తుఁడు”, “శేషుఁడు' అనునవి సర్పమునకు నామములు. సర్పా కృతిగ నుండుటచే నీ పర్వతపం క్తిని శేషాచలమని. బేర్కొను చుండిరి. అనంతుఁడే యిటులు శై లాకృతినొందియుం డెననియు, నావిధి శైలాకృతినొందిన యనంతుని ధరించిన భూభాగము ‘అనంతధ్ర' దేశమైయుండెననియు, నిదంద్రుఁ డింద్రుఁడని పేర్కొనఁ<noinclude><references/></noinclude> t0qzg8lp2yl8omx7ixzc3umlavecjjy 104 214495 560360 2026-06-19T11:37:12Z Rajasekhar1961 50 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'బడినటులనే యీ యనంతధ్ర దేశమే యాంధ్రదేశమని పేర్కొనఁ బడియుండెననియుఁ జెప్పుచున్నారు. మనుష్యులు వసింపశక్యముగాని యంధకార బంధురం బగుటచే నౌ త్తరాహులీ దేశమును “ఆంధ్ర దేశము” (అంధ +...' 560360 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Rajasekhar1961" />ప్ర థ మా శ్వా స ము. 3</noinclude>బడినటులనే యీ యనంతధ్ర దేశమే యాంధ్రదేశమని పేర్కొనఁ బడియుండెననియుఁ జెప్పుచున్నారు. మనుష్యులు వసింపశక్యముగాని యంధకార బంధురం బగుటచే నౌ త్తరాహులీ దేశమును “ఆంధ్ర దేశము” (అంధ + రక్=ఆంధ్ర—దృష్ట్యుపఘాతే యని ధాతువు) అని వ్యవహరిం చుచు వచ్చిరనియు, కేవల మక్షరత త్త్వము నాధారముఁగ దీసి కొని శ్రీ పాఁడి వేంకటస్వామిపాఠీగారు చెప్పియుండిరి. అదియునుంగాక కృష్ణా గోదావరీనదుల మధ్యనుండు ప్రదేశము మాత్రమే యాంధ్ర దేశమని చెప్పియుండిరి. ప్రాచీనకాలమున నాగరకులు వసింప శక్యముగాని యంధకార బంధుర మైన మహారణ్యమధ్యమునందుఁ దొలుత వీరు నివసించియుండుటచే నౌత్తరాహులైన యార్యులు వీరి దేశము నాంధ్ర దేశమనియు, వీరి నాంధ్రులనియుఁ బిలిచి రని చెప్పుమాట యు క్తియు క్తముగనే యున్నదని శ్రీ చరిత్ర చిలుకూరి వీరభద్రరావు పంతులుగారు చెప్పి వీరభద్రరావుపంతులుగారు చెప్పి యున్నారు. భరతఖండమునంగల వివిధభాగములకు నాయాభాగములఁ దొల్గొలఁ బ్రత్యేక రాజ్యవిభాగములుగాఁ గావించికొని పరిపాలన మొనర్చిన రాజనామములఁ బట్టి ప్రత్యేక నామములు ‡ (See-ఆంధ్రాక్షరతత్వము - page 42 by Mr. P. Venkata swami Pathi) (* See ఆంధ్రుల చరిత్ర. Vol. I page 12.)<noinclude><references/></noinclude> 564rw2ch9ef7ivh8mz01fw37tfvgzzk