వికీసోర్స్ tewikisource https://te.wikisource.org/wiki/%E0%B0%AE%E0%B1%8A%E0%B0%A6%E0%B0%9F%E0%B0%BF_%E0%B0%AA%E0%B1%87%E0%B0%9C%E0%B1%80 MediaWiki 1.47.0-wmf.7 first-letter మీడియా ప్రత్యేక చర్చ వాడుకరి వాడుకరి చర్చ వికీసోర్స్ వికీసోర్స్ చర్చ దస్త్రం దస్త్రంపై చర్చ మీడియావికీ మీడియావికీ చర్చ మూస మూస చర్చ సహాయం సహాయం చర్చ వర్గం వర్గం చర్చ ద్వారము ద్వారము చర్చ రచయిత రచయిత చర్చ పుట పుట చర్చ సూచిక సూచిక చర్చ TimedText TimedText talk మాడ్యూల్ మాడ్యూల్ చర్చ Event Event talk 102 33899 560422 559215 2026-06-19T16:13:17Z Rajasekhar1961 50 /* రచనలు */ 560422 wikitext text/x-wiki {{రచయిత |ఇంటిపేరు = దీవి |అసలుపేరు = గోపాలాచార్యులు |పేరు_మొదటి_అక్షరం = ద |పుట్టిన_యేడు = 1872 |గిట్టిన_యేడు = 1920 |వివరణ = |బొమ్మ= Divi gopalacharlu.png |వికీపీడియా_లంకె = దీవి గోపాలాచార్యులు |వికీవ్యాఖ్య_లంకె = |కామన్సు లంకె= }} ==రచనలు== * ఆయుర్వేదాంగ శల్యతంత్రము * '' ఆయుర్వేదము '' - [[ఆంధ్రపత్రిక సంవత్సరాది సంచిక 1910]] * హిందూవిశ్వవిద్యాలయము ఆయుర్వేదము(1916) - [[సూచిక:హిందూ విశ్వవిద్యాలయం ఆయుర్వేదం ప్రశస్తి.pdf]] * రసప్రదీపిక (1916) - [[సూచిక:రసప్రదీపిక.pdf]] * [[అగస్త్యవైద్యము]] {{small scan link|AgastyaVidyamu.pdf}} rqcuep06vp6324ihmpc2xkhuop3y02p 104 180673 560383 498209 2026-06-19T12:36:26Z Sreekanth.Jayanti 5492 560383 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>సామంతులను సార్వభౌముని తత్ప్రవణులం జేసెను. మఱియు శిలాశాసనాధ్యాకరముల వలన తెలియవచ్చునట్లు ఆది మహామాధ్వమతాచార్య సార్వభౌమ వ్యాసరాయల విభవకాలమును. మాధ్వమతమును నాకర్షికమగు ఒక గొప్ప వైష్ణవమతము. వ్యాస రాయ మహిమయు ' వాచామగోచరము. ' కావున ఆకాలము, యూరపులో 'రినేషన్స్' 'రిఫర్మేషన్' అను మహాసంస్కృతులు వ్యాపించిన కాలమును ఒకింత పోలినది క్రొత్త మతాల పర్షణవలన పూర్వపు' శైవమునకును తన్ను చక్కఁబెట్టుకొను పోటీ యుత్సాహమును కొంత వర్ధిల్లును. ఇందును అందునుం గూడ కవివీరుల. రచనలు పుట్టకుండ.నా? శ్రీకృష్ణదేవరాయఁడు మనసు కరగిన మహాభక్తుఁడు. తీర్థయాత్రలు గావించినవాఁడు. దక్షిణభారతమున పెక్కు దేవాలయములలో గోపురమండప ప్రాకారాదికములు కట్టించినవాఁడు. ఆభరణములు సమర్పించినవాఁడు. నిత్యోత్సవ విశేషోత్సవములకు ఏర్పాటులు గావించినవాఁడు. అన్నింటికిని చాలునట్లు, ఎప్పటికిని విలువక అన్నియు జరుగఁగలయట్లు భూదానాదికము లొసంగినవాడు. నిష్ఠతో ఆహ్నకానష్ఠానములం బాటిఁచు ననాతన ధర్మశీలుఁడు. క్రొత్తవైష్ణవవుఁ గఱకు గలవాఁడు. మహాకవి. కావున ఆయనకు "మున్నేఁ గళింగదేశ విజిగీషా మనీషం దండెత్తిపోయి, విజయవాటిం గొన్ని వాసరంబు లుండి శ్రీకాకుళ నికేతనుఁడగు నాంధ్రమధుమథను సేవింపం బోయి హరివానరోపవానం బచ్చటఁ గావింపఁ నప్పుణ్యరాత్ర చతుర్థయామంబునఁ గలలో ఆదేవుఁడు పళపళపళన ప్రత్యక్షమై తనకు__అనఁగా తానే యైన నిజేష్టదేవత యగు వేంకటేశునికి -అంకితముగా దేశభాష లందు లెస్సయైన తెనుంగున ఆముక్తమాల్యద పెండ్లికథం జెప్పి తనకు మాలాకార సుదాన దత్త మాలాధారణ జుగుప్సం బాపు మన్న స్వప్నవృత్తాంతము విశ్వసనీయము కాని వట్టికల్పనగాదని తలంపఁదగును. కావున కడు భక్తిపురస్సరముగాను దేవుని చెప్పుఁగోరు వినూతనోత్సా హముతోను అష్టదిగ్గజముల మించు పూనికతోను, వస్తువు క్రొత్తమార్గమున క్రొత్త మెఱంగుతో నుఁడవలయు నను తత్పరతతోను రాయఁడు ఇందులకు కడంగినాఁ డనుటకు సందియము లేదు. అట్లే క్రొత్త మార్గమున ప్రకాశించునదిగానే తనకు మఱి సాటియే లేనిదిగానే తోడై యున్న భగవదనుగ్రహమున అది కుదిరినది. ఇదే ఆ కథ - సంగ్రహము పాండ్యదేశమున శ్రీవిలుబుత్తూ రను నగరంబు నెలంగు, అందలి మేడలు ఆపిన మంటును, వీథులు మగరానెలకట్టులై పార్శ్వముల కొబ్బరిచెట్లతో సూత్ర<noinclude><references/></noinclude> 8pdkvhpjj4vj02zdbg7mp69cphwa8gt 104 185099 560384 503193 2026-06-19T12:40:28Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దారు */ 560384 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>{{Telugu poem|type=|lines=<poem>దేశకాలము లెన్నఁ దివిరె నంభోభర్త కరువలి తనయిచ్చఁ దిరుగఁదొడఁగె ధనపతి సంతతత్యాగ మీఁ దలపెట్టె నీశానుఁ డిఁకభూతి కేన యనియె</poem>|ref=}} {{Telugu poem|type=తే.|lines=<poem>నఖిలలోకైకనాథునియాజ్ఞవలన నిరుపమానందవిహరణగరిమ మెఱయ వారియుల్లాసమునకు భావమునఁ బొంగి యజుఁ డగస్త్యునియెదుటఁ బ్రత్యక్షమగుచు.</poem>|ref=138}} {{Telugu poem|type=ఉ.|lines=<poem>ఏ నజుఁడన్ మునీంద్ర! పరమేశుఁడు నీకు నభీప్సితంబు న న్నీ నియమించి పంచె వరమెయ్యది వేఁడు మటన్న నభ్రగం గానదిఁ దెచ్చి యిచ్చట నఖండగతిం బ్రవహింపఁజేయవే దాన మనోరథంబు ఫలితం బగు నాకుఁ బయోజసంభవా.</poem>|ref=139}} {{Telugu poem|type=ఉ.|lines=<poem>నావుడుఁ దమ్మిచూలి గగనంబుఁ గనుంగొనఁగా సువర్ణశో భావిభవంబుతో బహుళభంగమహాముఖరత్వసంపదన్ దేవనదీఝురంబు సనుడెంచినఁ గాంచి విరించి తద్గుణ శ్రీ వెలయన్ సువర్ణముఖరీప్రథ దానికిఁ గల్గఁజేయుచున్.</poem>|ref=140}} {{Telugu poem|type=శా.|lines=<poem>అంతర్ధానము సేసె సంయమికులాధ్యక్షుండు సంతోషిత స్వాంతుం డయ్యె వహించె నగ్గిరి యగస్త్యగ్రావవిఖ్యాతి నా శాంతంబుల్ పగులంగ మ్రోయుచు నభం బాద్యంతమున్ శీకరా క్రాంతంబై మెఱయ సువర్ణముఖరీగంగానదీరత్నమున్.</poem>|ref=141}} {{Telugu poem|type=వ.|lines=<poem>పవనాశనభవనభువనం బొరయుచుం బ్రవహింపం దొడంగె; నప్పుడు హరినఖరముఖవినిర్దళితకుంభికుంభగళితముక్తాఫలం బులు నిజగర్భశుక్తిముక్తముక్తాఫలంబులుఁ గాలపరి పక్వసమాగతమరణచమరీమృగనీలవాలంబులు శైవా</poem>|ref=}}<noinclude><references/></noinclude> 5lmembeh5q4a1d5fntsoecc7q1aphhf 104 185100 560387 503194 2026-06-19T12:50:35Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దారు */ 560387 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>{{Telugu poem|type=|lines=<poem>లంబులు వళక్షచామరజాలంబులు డిండీరికాధవళితకల్లో లంబులుఁ గుసుమశరపరితాపపరవశవశానిమిత్తమత్తవేదండ భండనక్రీడాఖండితదండకాండంబులు బిసకాండంబులుఁ బ్రవాహవేగంబునం గూలి తేలు పుష్పితరసాలసాల శాఖాకదంబంబును గాదంబాడంబరంబునుం గలిగి కరి గిరివజ్రపాతమహానినదంబునం బెకలిపడు కొండలచప్పు ళ్లకు నప్పటప్పటికిఁ బెదరి యుప్పరం బెగయు జల పక్షుల పక్షవిశేషంబులం బరఁగు తుంపరలపరంపరల నిలింప దంపతులకు రతిలంపటంబున మోములు చెమరింపకుండ నింపు సేసి పూర్వదుర్వాసనాసక్తు లై ముక్తులు గాక లోకంబుల వారు రారో యని <ref>వీఱు</ref>చీరుతెఱంగున నభంగభంగపరంపరా ఘోషంబున నుద్రేకించి యరుణధరణీభాగయోగంబున శోణ భద్రాకారంబును శ్వేతభూతలసమేతస్రోతంబులవలన క్షీర తరంగిణీశృంగారంబును నీలక్షోణీతలప్రవాహశ్రేణివలనఁ గృష్ణవేణీవిలాసంబును నడ్డంబుగ నుండుకొండలఁ దాఁకి తిరిగితిరిగి యరుగుదెంచుటం జేసి పునఃపునఃప్రవాహమోహ నంబునుం దనరఁ దనయందు నివి మొదలయిన తీర్థంబులు గల వని యవనీజనంబులకుఁ దెలుపు మెలపున వెలుంగుచు యోగీశ్వరభావస్వభావంబుసుంబోలె యమందబిందుసముద యంబును నిరంతరనాదప్రసాదమేదురహృదయంబును సంసార వారాకరతరణకారణకళాప్రకాశంబును లంఘితాలంఘ్య విషయప్రదేశంబును యథేచ్ఛవ్యాపారజీవనంబును లోకైక పాననంబును నై, వాసుదేవలీలావిలాసంబునుంబోలె మత్స్య</poem>|ref=}}<noinclude><references/></noinclude> a5vwxiu85yhsp5bsfvsmo5fcd9c0yb7 104 185101 560389 503195 2026-06-19T13:09:51Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దారు */ 560389 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>{{Telugu poem|type=|lines=<poem>కచ్ఛపాద్యవతారవిహారంబును శంఖచక్రశోభితాకారంబును బర్వతోత్పాటనపాటవాటోపంబును వినిర్మూలితపలాశకలా పంబును నపారగోరక్షణహేతుభూతంబును విదళితనరక సంజాతజననఖేదసన్నిపాతంబును నై, మహాదేవవిభ్రమవిహా రంబునుంబోలె నిరవశేషీకృతార్జునకరసమూహంబును మథిత మన్మథసముత్సాహంబును గగనతరంగిణీసంగతసముత్తుంగ పురభంగురప్రభావంబును నిజాశ్లేషనిమగ్నశివాభాగంబును నై భిల్లవల్లభులపల్లియలపై వెల్లి వొడిచినం దల్లడపడి వెడలు నెడ నిఱుపేదనడుములకు నెడరు వొడము నను వడువునఁ బుడమి నడుగిడ నోడు పడంతులవెఱ పుడుపు నెపంబున నుప నాథు లెత్తుకొని గుత్తంపుంజనుగుబ్బలయొత్తునఁ జిత్తంబులు చిత్తజాయత్తంబు లై తత్తఱపడఁ గొండనెత్తంబుల కెక్కిన మక్కువలం గలసి మెలసి వినోదించుటకు నివాసం బగుచు రాజహంసరథాంగసంకులంబునకుఁ బ్రతిఘటించు నుభయ తటాటవికరిఘటబృంహితంబు లసహ్యంబు లగుటయు గహ్వ రంబులనుండి మ్రోయు సింహనాదంబులం బ్రోది సేయు తరంగ తురంగగళగళారావంబు నొండొండ రోదసీకుహరంబులు నిండం జండతరంబులైన దురితంబులపై దండు వెడలుచందం బునఁ గనుపట్టుచు వేంకటాచలాలంకారం బై పరశురామే శ్వరక్రీడారంగంబునకు రంగవల్లిక యై కాళహస్తిపురలక్ష్మీ బాలికామణికి మణిమాలిక యై యోంకారపుటభేదనభాగ్య దేవతాలలామం బై పరస్పరవీచీకరోత్క్షిప్తశీకరమౌక్తికాక్షత జాలంబుల వారాకరవరుం బరిణయం బయ్యె. ఘట</poem>|ref=}}<noinclude><references/></noinclude> 4e2nvr0s7qbbw1i7pnbwem97y8kk1u5 104 185102 560394 503196 2026-06-19T13:42:14Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దారు */ 560394 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>{{Telugu poem|type=|lines=<poem>సూతియుఁ దత్తటినీతటంబుల శివలింగప్రతిష్ఠలు సేయుచు దక్షిణకైలాసంబుఁ జేరం జనుదెంచి.</poem>|ref=142}} {{Telugu poem|type=శా.|lines=<poem>లోపాముద్రయుఁ దాను హేమముఖరీలోలోర్మిడోలాంతర వ్యాపారంబులఁ దేలి భూతియును రుద్రాక్షంబులుం బూని వి ద్యాపుంరూపములో యనంగ నతిశాంతాకారులై దివ్యలిం గోపాంతంబున నిల్చి తాపసజనం బోహో యనన్ భక్తితోన్.</poem>|ref=143}} {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>పంచేంద్రియపథముల వ ర్తించుమనోధ్వగుని శివుని తెఱవునఁ బో బో ధించిరి వంచించిరి ప్రా పంచికసౌఖ్యములఁ బరమపరవశు లగుచున్.</poem>|ref=144}} {{Telugu poem|type=తే.|lines=<poem>ఎట్టకేలకుఁ జూపు బహిర్గతంబు గాఁగ నిట్లని వినుతించెఁ గలశభవుఁడు దేహ ముప్పొంగ వాక్యప్రవాహసరణి దివ్యమును లెల్ల <ref>విని</ref>నిది యుపదేశ మనఁగ.</poem>|ref=145}} {{Telugu poem|type=దండకము.|lines=<poem>శ్రీమన్మహాదేవ! దేవాదిదేవా! నిమగ్నీకృతా జాండభాండప్రకాశా! మహేశా! మహాయోగిపుంయోగ నిద్రాసమున్నిద్రితానందరూపా! భవార్ణోనిధానాంతరా పన్నరత్నాంతరీపా! జగద్దీప! నిర్లేప! బ్రహ్మాండపిండాండ బాహ్యాంతరాళంబులం బూర్ణమై సూక్ష్మసూక్ష్మార్థమై స్వార్థ మైయున్న నిన్నున్ మహామాయచే జీవునిం జేసి మహ్యాది తత్త్వాత్మకంబైన దేహంబు గేహంబుగా నిల్పి త్రైగుణ్యమున్</poem>|ref=}}<noinclude><references/></noinclude> 0ez0oddqhae5465q3w02ln10bx85o86 104 185103 560407 503197 2026-06-19T14:27:16Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దారు */ 560407 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>{{Telugu poem|type=|lines=<poem>గణ్యమున్ బుద్ధ్యహంకారచిత్తంబులున్ జ్ఞానకర్మేంద్రియం బుల్ షడంతర్విరోధుల ఘనక్లేశముల్ పాశముల్ కోశ ముల్ జన్మనాశాద్యవస్థల్ వృథా నీకుఁ గల్పించి సత్కర్మ దుష్కర్మబంధంబులం జిక్కి తా మైహికాముష్మికానంద దుఃఖంబులం బొంది ని న్నాత్మ భావించుచో నిన్నియున్ లేమి యూహింపఁగా లేక లోకుల్ దమోంధీకృతాలోకులై పోవఁ బ్రోవం గృపామూర్తిపై కాలదిగ్భాగకైలాస శైలంబునన్ దివ్యలింగాకృతిన్ భూమిఁ బ్రత్యక్షమై వేద వేదాంతవిద్యాదితర్కోక్తులం గంఠశోషంబుగా వాదముల్ సేయుచున్ బుద్ధివైదగ్ధి నే దర్శనం బిచ్చకున్ వచ్చు దానిం బ్రతిష్ఠించుచున్ మంత్రశాస్త్రార్థచింతాపరిశ్రాంతిమైఁ గొంతకాలంబు నానావిధారాదనల్ సేయుదున్ సిద్ధ నీరేజ కూర్మాసనాభ్యాసనాడీసదాశోధనాయాసముం బొంది యాధారజాలంధరోడ్డీనబంధంబులం బట్టునం గుండలీశక్తి వక్త్రం బవక్రంబుగాఁ జేసి షట్చక్రికావీథిఁ జేతస్సమేతం బుగా వాయువున్ గ్రోలుచుం, దన్మనోగందవాహంబులన్ బ్రహ్మరంధ్రోపరివ్యాపకం బైన సంవిస్మయాకాశదేశాంత రోద్యత్పరబ్రహ్మచంద్రోదయజ్యోత్స్నఁ దాదాత్మ్యముం బొందఁగాఁ జేయుచుం బుత్రపుత్రీకళత్రంబులన్ శత్రు మిత్రంబులన్ శీతవాతాతపాది వ్యవస్థాదిభేదంబు ఖేదంబు మోదంబు కృత్యం బకృత్యంబు హేయం బహేయంబునున్ లేక లోకంబు లెల్లం బరబ్రహ్మరూపంబుగాఁ జూచుచున్ స్వేచ్ఛఁ గ్రీడించువారల్ దుదిం బొందు లాభంబు నీవై హరిబ్రహ్మకీటాంతజంతువ్రజంబుల్ వినోదంబుగా నిన్ను</poem>|ref=}}<noinclude><references/></noinclude> kw31lo3a7yid7r8fzjtzw0516qci1n7 104 185107 560408 503215 2026-06-19T14:35:38Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దారు */ 560408 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>{{Telugu poem|type=|lines=<poem>దర్శించినన్ ముక్తులం జేయుచున్ సత్యమై నిత్యమై జ్ఞానమై జ్ఞేయమై జ్ఞాతవై యున్న నిన్నుం బ్రశంసింప నే నెంతవాఁడన్ మదీయాపరాధంబు లేపట్టునన్ బట్టకే పూర్ణకారుణ్యదృష్టిం న్ననుం జూడవే భక్తవత్సానుగచ్ఛ న్మరున్నైచికీ! భక్తలీలావనీకల్పకా! భక్తసంతానచింతా మణీ! భక్తసంతోషవారాశిచంద్రోదయా! భక్తకోటీవిప ద్గోత్రవజ్రాయుధా! భక్తసందోహసంతాపహా! భక్తసంకల్ప సంసిద్ధిరూపా! నమస్తే నమస్తే నమః.</poem>|ref=146}} {{Telugu poem|type=మ.|lines=<poem>అని కీర్తించి తపస్వికేసరి యఖండానందదుగ్ధార్ణవం బునఁ గ్రీడించుచు ఫాలభాగమున మోడ్పుం గేలు గీలించి యం గనయుం దాను బ్రదక్షిణంబులు నమస్కారంబులుం బెక్కు లీ శునకుం జేసి సువర్ణపర్వతధనుశ్శుద్ధాంతకాంతామణిన్.</poem>|ref=147}} {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>జ్ఞానప్రసూనకలికన్ మానస మత్యంతభక్తిమగ్నంబుగఁ గ న్గొనల బాష్పోదకములు సోనలుగాఁ గురియఁ గుంభజుఁడు దర్శించెన్.</poem>|ref=148}} {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>ఆపిమ్మట నక్కడఁ గల తాపసబృందంబుతోడ దంపతు లాశై లోపాంతహేమముఖరీ ద్వీపవతీతటశిలాప్రదేశమునందున్.</poem>|ref=149}} {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>కూర్చుండి మునుల కభవునిఁ గూర్చి తపం బాచరింపఁ గోరిక లపుడీ</poem>|ref=}}<noinclude><references/></noinclude> jrzy5lfnlo8kdllv9w3p8i1oupe7orw 104 185108 560411 503216 2026-06-19T14:44:37Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దారు */ 560411 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>{{Telugu poem|type=|lines=<poem>డేర్చిన విధంబు వీనులఁ జేర్చి వినఁగ వినయగరిమఁ జెప్పఁగ వారున్.</poem>|ref=150}} {{Telugu poem|type=సీ.|lines=<poem>నీ వీశుమహిమంబు నిశ్చయింపఁగ నిశ్చ యించు నీమహిమ మీ హేమవర్ణ నీవు శంకరపాదనీరేజములఁ గొల్వఁ గొలుచు నీపదము లీ కులవధూటి నీవు సర్వేశ్వరునిత్యంబు భావింప భావించు నిన్ను నీపరమసాధ్వి నీవు శివైక్యంబు నిర్వహింపఁగ నిర్వ హించు నీయైక్య మీయిందువదన</poem>|ref=}} {{Telugu poem|type=తే.|lines=<poem>శైవచూడామణివి నీవు నీవెలంది ప్రథమగణనీయ యగుఁ బతివ్రతలలోనఁ గాన మీకు <ref>నసాధ్యంబు గలదె</ref>నసాధ్యము ల్గలవె జగతి మానవశంబయ్య మీయనుభావ మెన్న?</poem>|ref=151}} {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>నీతపము కల్పధరణీ జాతము తత్ఫలము నీదు సాధ్వీవిలస త్పాతివ్రత్యము లోక వ్రాతమునకు మిమ్ముఁ బొగడ వశమే మాకున్?</poem>|ref=152}} {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>శితికంఠుఁ డద్రికన్యా పతియై సుఖి యయ్యె భువనభవనంబునఁ ద త్ప్రతిగా లోపాముద్రా పతివై సుఖివైతి వీవు పరమమునీంద్రా.</poem>|ref=153}}<noinclude><references/></noinclude> fey9aozfnjhauz6olczb4g5bz9easi4 104 185109 560412 503217 2026-06-19T14:54:18Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దారు */ 560412 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>{{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>మీ కిరువురకే దొరయుం గాక భవత్సదృశు లెన్నఁ గలరే నానా లోకంబుల? మీమహిమము మీకే తెలియు న్వశంబె మిమ్ముం బొగడన్?</poem>|ref=154}} {{Telugu poem|type=చ.|lines=<poem>అన విని కుంభజుండు వినయంబున నిట్లను మీ రనుగ్రహిం చినఁ దృణమైన మేరువగుఁ జిత్తము వేఱొకరీతి నున్న న య్యనిమిషశైలమైనఁ దృణ మౌ నటుగాన ఫలించె నాతపం బనఘచరిత్రులార! నను నాదరణంబున మీరు గన్గొనన్.</poem>|ref=155}} {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>అది యట్లుండఁగ<ref>నిండిన</ref>నిం డీ నది యిక్కడ నుత్తరంబునకు నభిముఖమై నదియును శివునకుఁ గృహమై నదియుం దలపోయ నిదియ యవిముక్తంబున్.</poem>|ref=156}} {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>కీటం బయినను నీనది నీటం <ref>దొరగుటయు</ref>దోఁగుటయుఁ గాలనియతి మృతం బై యాటవికాధిపు పుక్కిటి నీటం <ref>దోఁచును</ref>దోఁగును బురాణ నిశ్చయ మెందున్.</poem>|ref=157}} {{Telugu poem|type=ఉ.|lines=<poem>ఏమని చెప్ప నిచ్చటియహీనమహత్త్వము దోమ చచ్చినన్ సామజపూజఁ గాంచు మఱి సామజ మీల్గిన సామజారియై నేమముఁబొందుఁ గాముకుఁడు చెల్వకుఁగా మరుచేతఁ జచ్చినన్ గామునిఁ జంపుఁ దా మగుడఁ గామినితో నొడఁగూడి <ref>యుండినన్</ref>యుండియున్.</poem>|ref=158}}<noinclude><references/></noinclude> 5p40sx0elucui2sxmycetwu0xfvh5zy 104 185110 560415 503218 2026-06-19T15:22:02Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దారు */ 560415 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>{{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>ఇటువంటిచోట నెప్పుడు నుటజంబుల నధివసించియుండెడు మీ యు త్కటభాగ్యం బేమని చె ప్పుట దేవుం డెఱుఁగు మౌనిపుంగవులారా!</poem>|ref=159}} {{Telugu poem|type=తే.|lines=<poem>పోయి వచ్చెద దక్షిణపుణ్యతీర్థ రాజములు చూడ న న్ననుగ్రహము సేసి యనుపుఁ డనుటయు వారలు ననుపఁ దపసి యిందువదనయుఁ దాను నిజేచ్ఛఁ జనియె.</poem>|ref=160}} {{Telugu poem|type=మ.|lines=<poem>అనఁగా వీరనృసింహయాదవుఁడు మాయాజంగమాకారభ ర్గునకుం గ్రమ్మఱ మొక్కి భక్తనిధి! నాకుం జెప్పవే విశ్వనా థునియారాధన సేసి యగ్గిరిని జంతుశ్రేణిలో మున్ను గో రినయర్థంబులు గాంచి రెవ్వరన గౌరీనాథుఁడున్ రాజుతోన్.</poem>|ref=161}} {{Telugu poem|type=శా.|lines=<poem>పాశక్లేశగుణేషణేంద్రియ తను ప్రత్యర్థితాపోర్మికా కోశాదివ్యతిరిక్తమూర్తి! త్రిజగత్కూలంకషాకార! మా యాశృంగారవతీవిలాసవిభవవ్యావిద్ధ <ref>ముక్తాంత</ref>ముగ్ధాంతవే ళాకర్మావహ! తారకాక్షరమహాలాపోపదేశప్రదా.</poem>|ref=162}} {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>శాంతాకార యిదంతా హంతాచింతావిదూర యపవర్గరమా కాంతాకాంత దిగంతా భ్రాంతాభ్రాంతాంతతాండవాభినయకరా.</poem>|ref=163}}<noinclude><references/></noinclude> 2wtxl4qensumdq894or4s966l1pjwzh 104 185113 560437 503224 2026-06-19T19:34:04Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దారు */ 560437 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>{{Telugu poem|type=|lines=<poem>గరతలయుగళి వక్త్రములు <ref>కప్పుగ</ref>గప్పుక విన్న పంబులకొఱకు దిక్పతులు సేరఁ బూర్వదేవతలు కింకుర్వాణు లై తన కనుసన్న వలసిన పనులుసేయ</poem>|ref=}} {{Telugu poem|type=తే.|lines=<poem>గరుడగంధర్వభుజగకిన్నరపిశాచ భటులు చావడి ముంగటి బట్టబయలఁ జటులతరవృత్తిఁ గోటులసంఖ్య లెసఁగ నబ్జగర్భుండు గొలువున్న యవసరమున.</poem>|ref=4}} {{Telugu poem|type=మ.|lines=<poem>నవలావణ్యరసాలయంబు గుణరత్నస్థాన మాస్యక్షపా ధవబింబోదయ మున్నతస్తనగిరీంద్రవ్యక్తి వాచాసుధా భవదేశంబు వళీతరంగము తనూభద్రప్రభాఫేనదీ ప్తివిలాసం బగుతత్కళత్రము సుధాబ్ధింబోలి సద్భక్తితోన్.</poem>|ref=5}} {{Telugu poem|type=మ.|lines=<poem>చెలికత్తె ల్గయిదండఁ బట్టఁగ సురస్త్రీ లెందఱైన న్గెలం కుల సేవింపఁగ వజ్రనిర్మితతులాకోటిద్వయంబున్ ఝళం ఝళనాదంబుల నీన మానికపుఁగెంజాయ ల్దువాళించు పా వలు పాదంబుల మెట్టి ప్రాణవిభుఁ గొల్వం గొల్వుమోసాలకున్.</poem>|ref=6}} {{Telugu poem|type=సీ.|lines=<poem>బ్రహ్మకుఁ బట్టంపురాణివాసం బయ్యు రాజసక్రీడాభిరతులఁ బోక జగదేకసౌందర్యసౌభాగ్య యయ్యును నణుమాత్రమును గర్వగుణము లేక</poem>|ref=}}<noinclude><references/></noinclude> hu4tig4lx5m39ai01lrl2e8l76unrre 104 185114 560440 503225 2026-06-19T19:45:24Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దారు */ 560440 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>{{Telugu poem|type=|lines=<poem>సంపూర్ణయౌవనసంపద గలిగియు మదవికారస్ఫూర్తి పొదలనీక వ్యాహారసింహాసనారూఢ యయ్యును బహువిధవ్యాహృతిఁ బ్రౌఢ గాక</poem>|ref=}} {{Telugu poem|type=తే.|lines=<poem>మగనిముందఱఁ దన మహామహిమ లెల్లఁ గానఁబడకుండ నడఁకువ గలిగి కించి దవనతాననయై పొలుపారఁ గన్ను గండుమీలకు నిలుకడఁ గఱపి కదియ.</poem>|ref=7}} {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>ఏతెంచునపుడు పాదుక <ref>లాతరి</ref>లాతలికక్ష్యాంతరమున నటు విడిచి కరా నీతవిపంచీమదశుక పోతస్ఫటికాక్షసూత్రపుస్తక యగుచున్.</poem>|ref=8}} {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>పరిజనుల ననిపి నాథుని పరిసరమున కేఁగి యతనిపంపున మణిపిం జరిత ధగద్ధగితం బగు సరిగద్దియ నుండునట్టి సమయమునందున్.</poem>|ref=9}} {{Telugu poem|type=సీ.|lines=<poem>మోముపున్నమచందమామ వెన్నెలఁ గాయ డెందంపుఁ గెందమ్మి డిందుపడెనొ వాలుఁజూ పనియెడు వేలుపుఱేని కై దువచాయగుట్టుగ ట్టనియఁబడెనొ కొప్పనుచీఁకటి గుంపు గప్పుకొనంగఁ దలఁపుఁదెర్వరిత్రోవఁ దప్పి పడెనొ</poem>|ref=}}<noinclude><references/></noinclude> chzit7t8i9j97hnle5y6cww2pyj8gbe 104 185115 560447 503226 2026-06-19T19:56:01Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దారు */ 560447 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>{{Telugu poem|type=|lines=<poem>రాయంచనడపుల రాయిడిఁ దాల్మితా మరతూఁడు దుమురుగా మరలఁబడెనొ</poem>|ref=}} {{Telugu poem|type=తే.|lines=<poem>నలువ తనుఁ గొల్వవచ్చిన పలుకుఁ జెలువ చెలువ మరయుచు వలరాజు చిలుకుములికిఁ దలఁకి మిన్నక యొకకొంత తడవు నిలిచె మునులు దమతమ మొగములు గనుఁగొనంగ.</poem>|ref=10}} {{Telugu poem|type=తే.|lines=<poem>అదియుఁ దాఁ గాంచి సభ్యు లాహ్లాదమందఁ దగవుఁ దలపోసి చిత్తంబు బిగియఁబట్టి స్వస్వరూపవికారైకసౌఖ్యదృష్టి మఱుఁగు పెట్టుచు నొకకొన్ని మాటలాడి.</poem>|ref=11}} {{Telugu poem|type=తే.|lines=<poem>సరససల్లాపములఁ బ్రొద్దు చాలఁబోయె ననుచు వేల్పుల మునులు నెయ్యమున ననిపి తాను వాణియు లోని సౌధంబుమీఁది కరిగి యచ్చట నిట్లని యానతిచ్చె.</poem>|ref=12}} {{Telugu poem|type=శా.|lines=<poem>వాచాగోచర మప్రతర్క్యము వినిర్ద్వంద్వం బసాధారణం బాచోద్యం బతిలోక మప్రతిమపర్యాయంబు వర్ణింపఁగా నీచెల్వం బిది నిక్క మ ట్లయినఁ గానీ నాకు నీవంక వాం ఛాచాపల్యము దీఱనేరదు మనోజక్రీడలం గోమలీ.</poem>|ref=13}} {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>నాకోరిక లీడేరఁగఁ గైకొనవలె నీవు ప్రమదగౌరవకృతభా షాకృతులు నూటి నటువలెఁ గైగొంటివయేని చెప్పఁ<ref>గలవే యనినన్</ref>గల దే మనినన్.</poem>|ref=14}}<noinclude><references/></noinclude> kx1v13u6a0eybif7rdv6ceq6gvli6po 104 185116 560460 503227 2026-06-20T01:32:16Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దారు */ 560460 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>{{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>తనపాతివ్రత్యమునకు ననుకూలము గాఁగ మగనియాజ్ఞకు లోనై కనుపట్టె వాణి శతవా గ్వనజానన లగుచు నలువవడిఁ దేరంగన్.</poem>|ref=15}} {{Telugu poem|type=ఉ.|lines=<poem>అందున కెంతయుం బ్రమదమండుచుఁ బుష్పితవల్లులందు నిం దిందిరశాబకంబు పువుఁదేనియల్ గ్రోలెడురీతి నూర్వురన్ బొంది సుధాధరగ్రహణభూరిసుఖంబుల నొందుచున్ శతా నందుఁ డనంగ నొప్పెసఁగె నాఁడు మొద ల్కథల న్విధాతయున్.</poem>|ref=16}} {{Telugu poem|type=శా.|lines=<poem>ఆరామంబులఁ గేలిశైలముల సౌధాగ్రంబులన్ స్వర్ణదీ తీరోపాంతనికుంజపుంజములలో దేశంబుఁ గాలంబు నా చారంబు న్వివరింపఁగా మఱచి హృజ్జాతాంధకారాంధుఁడై నీరేజాసనుఁ డిచ్ఛ నుండె శతవాణీభోగనిర్మగ్నతన్.</poem>|ref=17}} {{Telugu poem|type=సీ.|lines=<poem></poem>|ref=}} మ్రొక్కిన నొకలేమ మో మెఱ్ఱఁగాఁ జేయుఁ దిట్టుఁ గూరిమి నొక్కతీఁగఁబోఁడి తలపట్టుకొను నొక్కతరుణీలలామంబు హుమ్మని యదలించు నొక్కయింతి పట్టకు మని యానపెట్టు నొక్కవధూటి యేడుచు నొక్కపూర్ణేందువదన ముసుఁగు పెట్టుచు నొక్కముద్దియ పవళించు సిగ్గు లే దను నీకుఁ జెలువ యొకతె {{Telugu poem|type=తే.|lines=<poem>మఱియుఁ గోపించి వలసినమాడ్కి నుండు వారిజాక్షులఁ దగినట్లు గారవించి</poem>|ref=}}<noinclude><references/></noinclude> gs8pzqaty4ww816io9poamqmw2ldiwy 560461 560460 2026-06-20T01:32:39Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 560461 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>{{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>తనపాతివ్రత్యమునకు ననుకూలము గాఁగ మగనియాజ్ఞకు లోనై కనుపట్టె వాణి శతవా గ్వనజానన లగుచు నలువవడిఁ దేరంగన్.</poem>|ref=15}} {{Telugu poem|type=ఉ.|lines=<poem>అందున కెంతయుం బ్రమదమండుచుఁ బుష్పితవల్లులందు నిం దిందిరశాబకంబు పువుఁదేనియల్ గ్రోలెడురీతి నూర్వురన్ బొంది సుధాధరగ్రహణభూరిసుఖంబుల నొందుచున్ శతా నందుఁ డనంగ నొప్పెసఁగె నాఁడు మొద ల్కథల న్విధాతయున్.</poem>|ref=16}} {{Telugu poem|type=శా.|lines=<poem>ఆరామంబులఁ గేలిశైలముల సౌధాగ్రంబులన్ స్వర్ణదీ తీరోపాంతనికుంజపుంజములలో దేశంబుఁ గాలంబు నా చారంబు న్వివరింపఁగా మఱచి హృజ్జాతాంధకారాంధుఁడై నీరేజాసనుఁ డిచ్ఛ నుండె శతవాణీభోగనిర్మగ్నతన్.</poem>|ref=17}} {{Telugu poem|type=సీ.|lines=<poem>మ్రొక్కిన నొకలేమ మో మెఱ్ఱఁగాఁ జేయుఁ దిట్టుఁ గూరిమి నొక్కతీఁగఁబోఁడి తలపట్టుకొను నొక్కతరుణీలలామంబు హుమ్మని యదలించు నొక్కయింతి పట్టకు మని యానపెట్టు నొక్కవధూటి యేడుచు నొక్కపూర్ణేందువదన ముసుఁగు పెట్టుచు నొక్కముద్దియ పవళించు సిగ్గు లే దను నీకుఁ జెలువ యొకతె</poem>|ref=}} {{Telugu poem|type=తే.|lines=<poem>మఱియుఁ గోపించి వలసినమాడ్కి నుండు వారిజాక్షులఁ దగినట్లు గారవించి</poem>|ref=}}<noinclude><references/></noinclude> ffxmcg7cnqvqi1jsarxg9n834xd9f4k 560462 560461 2026-06-20T01:33:54Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 560462 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>{{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>తనపాతివ్రత్యమునకు ననుకూలము గాఁగ మగనియాజ్ఞకు లోనై కనుపట్టె వాణి శతవా గ్వనజానన లగుచు నలువవడిఁ దేరంగన్.</poem>|ref=15}} {{Telugu poem|type=ఉ.|lines=<poem>అందున కెంతయుం బ్రమదమందుచుఁ బుష్పితవల్లులందు నిం దిందిరశాబకంబు పువుఁదేనియఁ గ్రోలెడురీతి నూర్వురన్ బొంది సుధాధరగ్రహణభూరిసుఖంబుల నొందుచున్ శతా నందుఁ డనంగ నొప్పెసఁగె నాఁడు మొద ల్కథల న్విధాతయున్.</poem>|ref=16}} {{Telugu poem|type=శా.|lines=<poem>ఆరామంబులఁ గేలిశైలముల సౌధాగ్రంబులన్ స్వర్ణదీ తీరోపాంతనికుంజపుంజములలో దేశంబుఁ గాలంబు నా చారంబు న్వివరింపఁగా మఱచి హృజ్జాతాంధకారాంధుఁడై నీరేజాసనుఁ డిచ్ఛ నుండె శతవాణీభోగనిర్మగ్నతన్.</poem>|ref=17}} {{Telugu poem|type=సీ.|lines=<poem>మ్రొక్కిన నొకలేమ మో మెఱ్ఱఁగాఁ జేయుఁ దిట్టుఁ గూరిమి నొక్కతీఁగఁబోఁడి తలపట్టుకొను నొక్కతరుణీలలామంబు హుమ్మని యదలించు నొక్కయింతి పట్టకు మని యానపెట్టు నొక్కవధూటి యేడుచు నొక్కపూర్ణేందువదన ముసుఁగు పెట్టుచు నొక్కముద్దియ పవళించు సిగ్గు లే దను నీకుఁ జెలువ యొకతె</poem>|ref=}} {{Telugu poem|type=తే.|lines=<poem>మఱియుఁ గోపించి వలసినమాడ్కి నుండు వారిజాక్షులఁ దగినట్లు గారవించి</poem>|ref=}}<noinclude><references/></noinclude> 36cwbletqapd000hyu3hga24spcqv9y 104 185117 560463 503228 2026-06-20T02:06:42Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దారు */ 560463 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>{{Telugu poem|type=|lines=<poem>రతిసుఖంబులఁ జొక్కు నోరంతప్రొద్దు నజుఁడు మన్మథరాజ్యసింహాసనమున.</poem>|ref=18}} {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>తరుణీశతకము బింబా ధరమాధుర్యంబు లానుతఱిఁ దమలోనన్ బరమేష్ఠి నాల్గు<ref>మొగములు</ref>మోములు వరుసలు వెట్టుకొనుఁ జెప్ప వశమే కూర్మిన్.</poem>|ref=19}} {{Telugu poem|type=సీ.|lines=<poem>అధరపల్లవ మాన నంగంబు మఱచు దం తక్షతంబునఁ గొంత తలంపు గలుగుఁ బరిరంభణంబునఁ బరవశుఁడగు నఖం బులు నాటఁ జెనకినఁ దెలివి నొందు బహుబంధరతికిఁ <ref>లోపడి</ref>లోఁబడి చొక్కు గళరవ శ్రవణంబుచేత <ref>నెచ్చరిక</ref>హెచ్చరిక నొందు సురతాంతసుఖమున సోలుఁ దాంబూలంబు సేయింప నించుక సేద దేఱు</poem>|ref=}} {{Telugu poem|type=తే.|lines=<poem>జలకమాడును దివ్యవస్త్రములు గట్టు దివ్యగంధంబు లలఁదును దివ్యపుష్ప మాలికలు దాల్చు నమృతంబులు గ్రోలు మగుడ బాలికాసంగసౌఖ్యాబ్ధి నోలలాడు.</poem>|ref=20}} {{Telugu poem|type=ఉ.|lines=<poem>తోరపుఁగోరిక ల్నగవుతోడిమొగంబును జిక్కువడ్డ శృం గారపుఁగొప్పు క్రొంజెమటగాఱెడు గండము సందడించు ని ట్టూరుపు గాడ్పు వేడుకల నుబ్బెడు దేహము సోలు చూపు నొ ప్పారుట గాని నల్వ కొకయప్పుడు నూఱట లేదు కూటమిన్.</poem>|ref=21}}<noinclude><references/></noinclude> 0su3pabdw2zx6h0pod9mqmugfa8pp6f 104 185118 560464 503229 2026-06-20T03:24:18Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దారు */ 560464 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>{{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>ఈమాడ్కి నిదియ పనిగాఁ గామాంధుం డగుచు నున్న కార్యము లెల్లన్ బో మొత్తి పుణ్యపాపము లేమియుఁ దలఁపక సుఖించునెడ వారలకున్.</poem>|ref=22}} {{Telugu poem|type=శా.|lines=<poem>క్రూరు ల్ధూర్తులు దోషకారులు జగద్ద్రోహు ల్మహాభీషణా కారు ల్ధర్మవిరోధు లన్యరమణీకామాంధకారాంధు లా చారభ్రష్టులు లోకకంటకులు శస్త్రవ్యగ్రబాహు ల్కృపా దూరు ల్ముప్పదివేలరక్కసులు దోడ్తోఁ బుట్టుచుం దండ్రితోన్.</poem>|ref=23}} {{p|ac|fwb}}బ్రహ్మకొడుకుల దుష్టచేష్టలు</p> {{Telugu poem|type=సీ.|lines=<poem>చెఱపట్టి తెత్తుమో శ్రీమహాలక్ష్మిని బిండి గావింతుమో వెండికొండ మ్రింగుదుమో పట్టి మిహిరమండలమును ద్రావుదుమో సముద్రంబు లెల్లఁ <ref>3,4 పాదములు తార్మారుగ నున్నవి.</ref>బన్నగకులసార్వభౌము నాడింతుమో పెకలింతుమో ధాత్రిఁ బెకలిపడఁగఁ దన్నుదుమో మృత్యుదంష్ట్రలు నిఱుగంగ సరగునఁ జెఱుతుమో జమునిలజ్జ</poem>|ref=}} {{Telugu poem|type=తే.|lines=<poem>నేడుకొండలుఁ బెఱికి వేటాడి కడిమి గగనమండల మొరయంగ నెగురవైచి బంతులాడి చరింతుమో పనుపు మమ్ముఁ దండ్రి! వలసిన పనికన్నఁ దమ్మిచూలి.</poem>|ref=24}}<noinclude><references/></noinclude> qa9vsfch6mvuuow72bpy1i6gkj62r7v 104 185119 560522 503231 2026-06-20T10:07:16Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దారు */ 560522 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>{{Telugu poem|type=వ.|lines=<poem>నెమ్మనంబున నుమ్మలించి కమ్మవిల్తుని యలరమ్ములం జిమ్మచీఁకట్లు గ్రమ్ముటం జేసి దుర్మదులుఁ గ్రూరకర్ములను కొడుకులంగంటినే యని కటకటంబడి భువనంబులకు వెక్కసులగు రక్కసుల దిక్కుఁ గనుంగొని గగనకర్పరపరివేధితుంగశృంగ శృంగాటకంబును నుదీచ్యవాచీప్రాచీప్రతీచీసమీచీన పరిఖీభూతగంగాగౌతమీసముద్రముద్రితదుర్గంబును నిరర్దళనానామృగసంకులమధ్యంబును నగు వింధ్యంబునకుం బొం డని నియమించిన.</poem>|ref=25}} {{Telugu poem|type=ఉ.|lines=<poem>మించినవేడ్క రక్కసులు మీసలు దీటుచు దిక్కుడుంగముల్ <ref>చించుచుఁ బాఱ</ref>చించుక పాఱ నార్చుచు మషీమలినాంగవినీలిమచ్ఛటా వంచితభాను లై కయిదువ ల్జళిపించుచు లోకమెల్ల భ క్షించెద మంచు వింధ్యగిరిఁ జేరఁగ వచ్చిరి దండ్రిపంపునన్.</poem>|ref=26}} {{Telugu poem|type=ఉ.|lines=<poem>అందొక దుర్గమస్థలమునందు నివాసము సేసి జంతురా శిం దెగటార్చి మ్రింగుచు ఋషిప్రమదావళిఁ బట్టుకొంచు సం క్రందనముఖ్యదేవనగరంబులఁ గాల్చుచు నాత్మబోధ ని ష్ఠం దపమాచరించుమునిసంహతి డెందము గందఁజేయుచున్.</poem>|ref=27}} {{Telugu poem|type=మ.|lines=<poem>పురుషుం డన్న వధించి కాంత యనిన న్భోగించి యర్థంబులన్ సరగం జేకొని మత్తచిత్తు లగుచున్ సర్వంబు నేకంబు సే సిరి వర్ణాశ్రమధర్మము ల్బుధులు గాసిం బెట్టి చార్వాకమా ర్ధరతుల్వోలె శరీరసౌఖ్యవరతం బ్రత్యక్షసిద్ధాంతు లై.</poem>|ref=28}}<noinclude><references/></noinclude> 63ztzuka7ok28l3x8nzb9q7lpjcjxmf 560528 560522 2026-06-20T10:29:39Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 560528 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>{{Telugu poem|type=వ.|lines=<poem>నెమ్మనంబున నుమ్మలించి కమ్మవిల్తుని యలరమ్ములం జిమ్మచీఁకట్లు గ్రమ్ముటం జేసి దుర్మదులుఁ గ్రూరకర్ములను కొడుకులంగంటినే యని కటకటంబడి భువనంబులకు వెక్కసులగు రక్కసుల దిక్కుఁ గనుంగొని గగనకర్పరపరివేధితుంగశృంగ శృంగాటకంబును నుదీచ్యవాచీప్రాచీప్రతీచీసమీచీన పరిఖీభూతగంగాగౌతమీసముద్రముద్రితదుర్గంబును నిరర్దళనానామృగసంకులమధ్యంబును నగు వింధ్యంబునకుం బొం డని నియమించిన.</poem>|ref=25}} {{Telugu poem|type=ఉ.|lines=<poem>మించినవేడ్క రక్కసులు మీసలు దీటుచు దిక్కుడుంగముల్ <ref>చించుచుఁ బాఱ</ref>చించుక పాఱ నార్చుచు మషీమలినాంగవినీలిమచ్ఛటా వంచితభాను లై కయిదువ ల్జళిపించుచు లోకమెల్ల భ క్షించెద మంచు వింధ్యగిరిఁ జేరఁగ వచ్చిరి దండ్రిపంపునన్.</poem>|ref=26}} {{Telugu poem|type=ఉ.|lines=<poem>అందొక దుర్గమస్థలమునందు నివాసము సేసి జంతురా శిం దెగటార్చి మ్రింగుచు ఋషిప్రమదావళిఁ బట్టుకొంచు సం క్రందనముఖ్యదేవనగరంబులఁ గాల్చుచు నాత్మబోధ ని ష్ఠం దపమాచరించుమునిసంహతి డెందము గందఁజేయుచున్.</poem>|ref=27}} {{Telugu poem|type=మ.|lines=<poem>పురుషుం డన్న వధించి కాంత యనిన న్భోగించి యర్థంబులన్ సరగం జేకొని మత్తచిత్తు లగుచున్ సర్వంబు నేకంబు సే సిరి వర్ణాశ్రమధర్మము ల్బుధుల గాసిం బెట్టి చార్వాకమా ర్గరతుల్వోలె శరీరసౌఖ్యపరతం బ్రత్యక్షసిద్ధాంతు లై.</poem>|ref=28}}<noinclude><references/></noinclude> op9fa1w11m08yvw4jose18atbr39g50 104 185120 560531 503232 2026-06-20T10:37:46Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దారు */ 560531 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>{{Telugu poem|type=మ.|lines=<poem>కులశీలంబులు <ref>జాతినీతులు</ref>జాతిభీతులు ననుక్రోశత్రపాహేయశం కలు దూరంబులు సేసి యిచ్చల సమగ్రస్ఫూర్తి వర్తించువా రల యై పోయిరి కాని రక్కసు <ref>లపార</ref>లసారక్రూరసంసారమో హలతాబద్ధులు గాక యున్న నపవర్గానందముం జెందరే.</poem>|ref=29}} {{Telugu poem|type=శా.|lines=<poem>భాండాగారము లెల్ల నన్యధనము ల్బందీగృహప్రాప్తితా చండాలావధికాంత లాత్మకులయోషారత్నముల్ సత్క్రియల్ చండక్రీడలు సర్వజంతువులు భోజ్యశ్రేణి కాదంబరీ భాండవ్రాతము పేయమై దనరఁ బాపస్వాంతులై త్రిమ్మరన్.</poem>|ref=30}} {{Telugu poem|type=శా.|lines=<poem>ఆబాధల్ పడలేక భూరమణి శోకాక్రాంతయై మూర్ధ్నవీ థీబద్ధారుణపాణిపద్మములతో దేవా! జగంబెల్ల ర క్షాబుద్ధిన్ వివరింపు నీసుతులచేఁ <ref>గాలంజుమీ</ref>గాలెంజుమీ యంచు భా షాబద్దుం డగు బ్రహ్మదేవుఁ గని విజ్ఞాపించె ఘోషించుచున్.</poem>|ref=31}} {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>ఆయార్తనాదమునకుం దోయజగర్భుండు కరుణతో భూదేవిన్ డాయంగఁ బిలిచి యోడకు మీ యీనిమిషమున నీకు మెచ్చొనరింతున్.</poem>|ref=32}} {{p|ac|fwb}}బ్రహ్మకు నుగ్రుఁ డను కొడుకు కలుగుట</p> {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>అని కొడుకులపైఁ బుట్టిన కినుక సహింపంగ లేక కెరలినఁ గోపం బున నుగ్రుం డనుతనయుఁడు జనియించె సమస్తభూతజాలము బెగడన్.</poem>|ref=33}}<noinclude><references/></noinclude> fwhblpdp44sozxsab8jn44f2of6v6se 104 185121 560534 503233 2026-06-20T10:48:10Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దారు */ 560534 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>{{Telugu poem|type=చ.|lines=<poem>అతనికి నుగ్రసింహరథ మస్త్రచయంబును వజ్రకంచుకా న్వితముగ నిచ్చి నాసుతులు నీసహజన్ము లటంచుఁ జూడ కు ద్ధతగతి నందఱం దునిమి దైవతకోటులు నింగిఁ బొంగ భూ సతికిఁ బ్రయం బొనర్పు మని సారసగర్భుడు పంప నాతఁడున్.</poem>|ref=34}} {{p|ac|fwb}}బ్రహ్మపంపున నుగ్రుఁడు తన యన్నలగు రక్కసులఁ జంపుట</p> {{Telugu poem|type=ఉ.|lines=<poem>కోవన నార్చినం దెసలఁ గుంజరము ల్సెదరెం ధమర్గుణా రావమునం గలంగె జలరాశి వడంకె రథాంగతీవ్రసం రావమునం గులక్షితిధరంబులు రథ్యమృగేంద్రసాంద్రహే షావలి వ్రక్కలయ్యె హరిదంతము లేమని చెప్ప నత్తఱిన్.</poem>|ref=35}} {{Telugu poem|type=తే.|lines=<poem>తన్ను ధరణికిఁ బొమ్మన్న ధాత నోటి మాట నోరనె యుండ భూమండలంబుఁ జేరఁ జనుదెంచె సింగంపుఁదేరిజోదు వింధ్యగిరి నున్న రాక్షసవితతిమీఁద.</poem>|ref=36}} {{Telugu poem|type=శా.|lines=<poem>ఆఘోరాసురు లంతయుం దెలిసి గంధానేకపానేకవా హౌఘస్యందనబృందము ల్గొలువఁ జిత్తాయత్తమై కార్ముకా మోఘాస్త్రంబులు దాల్చి హేమరథము ల్మోదంబుతో నెక్కి గం గౌఘం బెత్తిన ధూళిచే నడుసుగా నత్యంతగర్వాంధులై.</poem>|ref=37}} {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>బలములు దీర్చిరి నడిచిరి బలవంతుం డైన యుగ్రుపై నేచి బలా బలచింత లేక రాక్షస బలములు రఘురాముమీఁదఁ బైకొనురీతిన్.</poem>|ref=38}} {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>ముందటఁ గాలుబలంబు పి ఱుందం దురగంబు లాపిఱుందం గరులున్</poem>|ref=}}<noinclude><references/></noinclude> 2yc90qa7kdd00xndomodsewj9m5f2ew 560535 560534 2026-06-20T10:48:42Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 560535 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>{{Telugu poem|type=చ.|lines=<poem>అతనికి నుగ్రసింహరథ మస్త్రచయంబును వజ్రకంచుకా న్వితముగ నిచ్చి నాసుతులు నీసహజన్ము లటంచుఁ జూడ కు ద్ధతగతి నందఱం దునిమి దైవతకోటులు నింగిఁ బొంగ భూ సతికిఁ బ్రయం బొనర్పు మని సారసగర్భుఁడు పంప నాతఁడున్.</poem>|ref=34}} {{p|ac|fwb}}బ్రహ్మపంపున నుగ్రుఁడు తన యన్నలగు రక్కసులఁ జంపుట</p> {{Telugu poem|type=ఉ.|lines=<poem>కోవన నార్చినం దెసలఁ గుంజరము ల్సెదరెం ధమర్గుణా రావమునం గలంగె జలరాశి వడంకె రథాంగతీవ్రసం రావమునం గులక్షితిధరంబులు రథ్యమృగేంద్రసాంద్రహే షావలి వ్రక్కలయ్యె హరిదంతము లేమని చెప్ప నత్తఱిన్.</poem>|ref=35}} {{Telugu poem|type=తే.|lines=<poem>తన్ను ధరణికిఁ బొమ్మన్న ధాత నోటి మాట నోరనె యుండ భూమండలంబుఁ జేరఁ జనుదెంచె సింగంపుఁదేరిజోదు వింధ్యగిరి నున్న రాక్షసవితతిమీఁద.</poem>|ref=36}} {{Telugu poem|type=శా.|lines=<poem>ఆఘోరాసురు లంతయుం దెలిసి గంధానేకపానేకవా హౌఘస్యందనబృందము ల్గొలువఁ జిత్తాయత్తమై కార్ముకా మోఘాస్త్రంబులు దాల్చి హేమరథము ల్మోదంబుతో నెక్కి గం గౌఘం బెత్తిన ధూళిచే నడుసుగా నత్యంతగర్వాంధులై.</poem>|ref=37}} {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>బలములు దీర్చిరి నడిచిరి బలవంతుం డైన యుగ్రుపై నేచి బలా బలచింత లేక రాక్షస బలములు రఘురాముమీఁదఁ బైకొనురీతిన్.</poem>|ref=38}} {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>ముందటఁ గాలుబలంబు పి ఱుందం దురగంబు లాపిఱుందం గరులున్</poem>|ref=}}<noinclude><references/></noinclude> gkhlo74qs2zb0s5ao7s4vl18p2tc3o2 560536 560535 2026-06-20T10:49:57Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 560536 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>{{Telugu poem|type=చ.|lines=<poem>అతనికి నుగ్రసింహరథ మస్త్రచయంబును వజ్రకంచుకా న్వితముగ నిచ్చి నాసుతులు నీసహజన్ము లటంచుఁ జూడ కు ద్ధతగతి నందఱం దునిమి దైవతకోటులు నింగిఁ బొంగ భూ సతికిఁ బ్రియం బొనర్పు మని సారసగర్భుఁడు పంప నాతఁడున్.</poem>|ref=34}} {{p|ac|fwb}}బ్రహ్మపంపున నుగ్రుఁడు తన యన్నలగు రక్కసులఁ జంపుట</p> {{Telugu poem|type=ఉ.|lines=<poem>కోవన నార్చినం దెసలఁ గుంజరము ల్సెదరెం ధమర్గుణా రావమునం గలంగె జలరాశి వడంకె రథాంగతీవ్రసం రావమునం గులక్షితిధరంబులు రథ్యమృగేంద్రసాంద్రహే షావలి వ్రక్కలయ్యె హరిదంతము లేమని చెప్ప నత్తఱిన్.</poem>|ref=35}} {{Telugu poem|type=తే.|lines=<poem>తన్ను ధరణికిఁ బొమ్మన్న ధాత నోటి మాట నోరనె యుండ భూమండలంబుఁ జేరఁ జనుదెంచె సింగంపుఁదేరిజోదు వింధ్యగిరి నున్న రాక్షసవితతిమీఁద.</poem>|ref=36}} {{Telugu poem|type=శా.|lines=<poem>ఆఘోరాసురు లంతయుం దెలిసి గంధానేకపానేకవా హౌఘస్యందనబృందము ల్గొలువఁ జిత్తాయత్తమై కార్ముకా మోఘాస్త్రంబులు దాల్చి హేమరథము ల్మోదంబుతో నెక్కి గం గౌఘం బెత్తిన ధూళిచే నడుసుగా నత్యంతగర్వాంధులై.</poem>|ref=37}} {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>బలములు దీర్చిరి నడిచిరి బలవంతుం డైన యుగ్రుపై నేచి బలా బలచింత లేక రాక్షస బలములు రఘురాముమీఁదఁ బైకొనురీతిన్.</poem>|ref=38}} {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>ముందటఁ గాలుబలంబు పి ఱుందం దురగంబు లాపిఱుందం గరులున్</poem>|ref=}}<noinclude><references/></noinclude> b160j5ixo3z0xp76ck2cvqgu7m8k7kp 104 185122 560537 503234 2026-06-20T11:08:26Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దారు */ 560537 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>{{Telugu poem|type=|lines=<poem>స్యందనము లందుపిఱుఁదం గ్రందుకొనఁగ <ref>నిలిచి నడువఁగా</ref>నిలిపి నడుపఁగా వెఱఁగయ్యెన్.</poem>|ref=39}} {{Telugu poem|type=మ.|lines=<poem>గరళం బుద్ధతి నారగింపఁ జనునుగ్రవ్యగ్రవిస్ఫూర్తి సా గర మాపోశన మెత్తుకుంభజుని రేఖన్ ధ్వాంతసంతానసు స్థిరతం దీర్చు దినేంద్రుచందమున నాసేనం గనుంగొంచు భీ కరవేగంబునఁ దాఁకె నుగ్రుఁ డపు డుగ్రంబైన రూపంబునన్.</poem>|ref=40}} {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>చదిపెం గాలుబలంబులఁ గదిమెన్ గుఱ్ఱంపుపౌఁజు గగ్గులకాఁడై చెదరంగ గంధగజముల మదమడఁచెం జండనీకమండలిఁ దాఁకెన్.</poem>|ref=41}} {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>విడువక పట్టిన మునుమున్ గడదేఱిచి బలము రెండుగా నొనరించెన్ వడి నా రెంటికి నడుమన వెడలెన్ మఱిసోమసూర్యవీథులు గాఁగన్.</poem>|ref=42}} {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>చెదరినసేనల నన్నిటిఁ గుదురుకొనం దోలి చుట్టుకొని వడి నేసెన్ మదకరుల హరుల భటులను గదనంబున మడిసి చాపకట్టుగఁ గూలన్.</poem>|ref=43}} {{Telugu poem|type=శా.|lines=<poem>ఆయోధాగ్రణిచేత నిట్లు తమసైన్యంబు ల్పటాపంచలై పాయల్వాఱియు నేటుపోటుల భయభ్రాంతంబు లయ్యున్ సమి ద్భూయుక్తాంగములయ్యుఁ దమ్ము శరణంబు ల్వేఁడియుం</poem>|ref=}}<noinclude><references/></noinclude> e3jctsnf8lc8ocf7j7xofud5ew59lz8 560538 560537 2026-06-20T11:09:44Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 560538 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>{{Telugu poem|type=|lines=<poem>స్యందనము లందుపిఱుఁదం గ్రందుకొనఁగ <ref>నిలిచి నడువఁగా</ref>నిలిపి నడుపఁగా వెఱఁగయ్యెన్.</poem>|ref=39}} {{Telugu poem|type=మ.|lines=<poem>గరళం బుద్ధతి నారగింపఁ జనునుగ్రవ్యగ్రవిస్ఫూర్తి సా గర మాపోశన మెత్తుకుంభజుని రేఖన్ ధ్వాంతసంతానసు స్థిరతం దీర్చు దినేంద్రుచందమున నాసేనం గనుంగొంచు భీ కరవేగంబునఁ దాఁకె నుగ్రుఁ డపు డుగ్రంబైన రూపంబునన్.</poem>|ref=40}} {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>చదిపెం గాలుబలంబులఁ గదిమెన్ గుఱ్ఱంపుపౌఁజు గగ్గులకాఁడై చెదరంగ గంధగజముల మదమడఁచెం జండనీకమండలిఁ దాఁకెన్.</poem>|ref=41}} {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>విడువక పట్టిన మునుమున్ గడదేఱిచి బలము రెండుగా నొనరించెన్ వడి నా రెంటికి నడుమన వెడలెన్ మఱిసోమసూర్యవీథులు గాఁగన్.</poem>|ref=42}} {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>చెదరినసేనల నన్నిటిఁ గుదురుకొనం దోలి చుట్టుకొని వడి నేసెన్ మదకరుల హరుల భటులను గదనంబున మడిసి చాపకట్టుగఁ గూలన్.</poem>|ref=43}} {{Telugu poem|type=శా.|lines=<poem>ఆయోధాగ్రణిచేత నిట్లు తమసైన్యంబు ల్పటాపంచలై పాయల్వాఱియు నేటుపోటుల భయభ్రాంతంబు లయ్యున్ సమి ద్భూయుక్తాంగములయ్యుఁ దమ్ము శరణంబు ల్వేఁడియుం దూలఁగా</poem>|ref=}}<noinclude><references/></noinclude> ozts63wlwhm98ru8gvjcwt53ntiujjz 104 185123 560539 503235 2026-06-20T11:16:23Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దారు */ 560539 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>{{Telugu poem|type=|lines=<poem>సాయంసూర్యసమానవక్త్రములతో సక్రోదులై రక్కసుల్.</poem>|ref=44}} {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>విఱిగిపఱచు సైన్యంబుల వెఱపెల్లను దీర్చి చటులవిక్రమగరిమల్ మెఱయంగ నుగ్రుఁ దాఁకిరి యుఱవడి నార్పులును బొబ్బ లుఱుములఁ దెగడన్.</poem>|ref=45}} {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>ఆ తుములమునకుఁ దెమలక భూతలము దలంక నలువపుత్రుం డెదుర యాతెఱఁగున నసురులు ని ర్ఘాతసదృశశరపరంపరలు వడిఁ గురియన్.</poem>|ref=46}} {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>ఏసిన శరములు దుమురుగఁ జేసి యరణ్యంబు దావశిఖి వొదివినయ ట్లాసురసైన్యము వీరా గ్రేసరుఁ డుగ్రుండు విశిఖకీలలఁ బొదివెన్.</poem>|ref=47}} {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>తా నేసిన శరములు దా వానలమునఁ బడ్డమిడుతలట్లు శరనిధిన్ సోనలుగా వర్షించిన వానలక్రియ వారిమీఁద వమ్మె పోవన్.</poem>|ref=48}} {{Telugu poem|type=శా.|lines=<poem>క్రోధాగ్ని ప్రభరీతి శోణరుచి దృక్కోణంబులం జిందఁగా వేధోండంబు గలంగ నార్చి శరము ల్వేవేగ కోదండవి ద్యాధౌరేయత మీఱ నేసె మనుజాహారౌఘదేహాస్రధా రాదౌతక్షితిధూళిపాళిగ మృగేంద్రస్యందనుం డుద్ధతిన్.</poem>|ref=49}}<noinclude><references/></noinclude> o7emah312mo9plf08z7pu85ux2um4co 106 185581 560442 559742 2026-06-19T19:46:52Z Rajasekhar1961 50 560442 proofread-index text/x-wiki {{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template |రకం=పుస్తకం |శీర్షిక=[[లక్ష్మణరాయ వ్యాసావళి]] |భాష=te |సంపుటి= |రచయిత=[[రచయిత:కొమర్రాజు వెంకట లక్ష్మణరావు]] |అనువాదకులు= |ఎడిటర్= |చిత్రకర్త= |పాఠశాల= |ప్రచురణకర్త= |చిరునామా=విజయవాడ |సంవత్సరం=1965 |ఆధారం= |ISBN= |OCLC= |LCCN= |BNF_ARK= |ARC= |మూలం=pdf |బొమ్మ=1 |పురోగతి=X |పుటలు=<pagelist 1="ముఖచిత్రం" 5to6="విసూ" 7=1 /> |సంపుటాలు= |వ్యాఖ్యలు= |వెడల్పు= |సిఎస్ఎస్= |పేజీ మొదటి వరుస= |పేజీ చివరివరుస= }} qwjzdcdis7nba1q85ca0pohzr7a2uzm 106 214053 560421 559613 2026-06-19T16:11:55Z Rajasekhar1961 50 560421 proofread-index text/x-wiki {{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template |రకం=పుస్తకం |శీర్షిక=[[అగస్త్యవైద్యము]] |భాష=te |సంపుటి= |రచయిత=[[రచయిత:దీవి గోపాలాచార్యులు]] |అనువాదకులు= |ఎడిటర్= |చిత్రకర్త= |పాఠశాల= |ప్రచురణకర్త= |చిరునామా= |సంవత్సరం= |ఆధారం= |ISBN= |OCLC= |LCCN= |BNF_ARK= |ARC= |మూలం=pdf |బొమ్మ=2 |పురోగతి=X |పుటలు=<pagelist 2to4="శీర్షిక" 5="బొమ్మ" 6to7="ప్రకట" 8="1" 45="బొమ్మ" 46="ప్రకట" 47="6" 47to56="roman" 49="విసూ" 57to118="highroman" 57="6" 6="తొలిపే" 7="అతప" 1="-" 4="-" /> |సంపుటాలు= |వ్యాఖ్యలు= |వెడల్పు= |సిఎస్ఎస్= |పేజీ మొదటి వరుస= |పేజీ చివరివరుస= }} 60efr68xb7a4beplsz1hpsrmcs89wis 104 214258 560380 560314 2026-06-19T12:32:52Z Aryapragathi07 7305 560380 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Aryapragathi07" /></noinclude>{{right|3}} {{center|అగస్త్యవైద్యము.}} దక్షిణాపథగమనమును సలిపిన యెంతకాలమునకు రామభద్రుండు అగస్త్యాశ్రమమునకు విచ్చేసెనో యాకాలమును మాత్రము నిర్ణయించుట కష్టతరము. శ్రీరామాయణరచనను గుఱించియు రామ రావణుల యుద్ధమును గుఱించియు కాలమును నిర్ణయించుటలో చరిత్రకారుల యాశయములు పలుతెఱంగులఁ గానంబడినను శ్రీ రాఘవుండును కుంభసంభవుండును సమకాలికు లను విషయము పై కారణములచే సుస్పష్టము. జానకీజాని యగు నా శ్రీరాములు అయోధ్యను వదలి క్రమముగ లంకాపట్టణముఁ జేరునఱకును శోభించు మార్గమున నుండు దండకారణ్యమందక్కడక్కడను తక్కిన మార్గమంతయును నగరరాజముల చేతను పురవరముల చేతను మునిపల్లెలచేతను జనపదములచే తను శోభితమై మిక్కిలి యెక్కుడగు నాగరకతఁ జెందిన దని శ్రీ వాల్మీకి వాక్యములచే నూహింపఁదగును. మరియు రాక్షసరాజ మూర్ధన్యుండగు దశాన్యుని రాజధానియందు పురవీధులను ప్రాకారములను ఉద్యానవనంబులను క్రీడాసరోవరంబులను అంతిపురంబులను అందలి స్త్రీసమాజంబులను వారి క్రీడలను కేవల స్వభావగుణములచే లోకోత్తరముగ శోభిల్లినట్టులు వాల్మీకిచే వర్ణింపంబడిన వాక్యజాలములు సర్వలోకవిదితములు ఈరీతి నాగరకత జెందిన కాలమునం గల మనుజులకు మిథ్యాహార విహారములచే జనించి పలు తెఱంగుల నపాయము<noinclude><references/></noinclude> 26obc2t7yd2rjv8ofb33mqmhrnq8gwy 560381 560380 2026-06-19T12:33:15Z Aryapragathi07 7305 560381 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Aryapragathi07" /></noinclude>{{right|3}} {{center|అగస్త్యవైద్యము.}} దక్షిణాపథగమనమును సలిపిన యెంతకాలమునకు రామభద్రుండు అగస్త్యాశ్రమమునకు విచ్చేసెనో యాకాలమును మాత్రము నిర్ణయించుట కష్టతరము. శ్రీరామాయణరచనను గుఱించియు రామ రావణుల యుద్ధమును గుఱించియు కాలమును నిర్ణయించుటలో చరిత్రకారుల యాశయములు పలుతెఱంగులఁ గానంబడినను శ్రీ రాఘవుండును కుంభసంభవుండును సమకాలికు లను విషయము పై కారణములచే సుస్పష్టము. జానకీజాని యగు నా శ్రీరాములు అయోధ్యను వదలి క్రమముగ లంకాపట్టణముఁ జేరునఱకును శోభించు మార్గమున నుండు దండకారణ్యమందక్కడక్కడను తక్కిన మార్గమంతయును నగరరాజముల చేతను పురవరముల చేతను మునిపల్లెలచేతను జనపదములచే తను శోభితమై మిక్కిలి యెక్కుడగు నాగరకతఁ జెందిన దని శ్రీ వాల్మీకి వాక్యములచే నూహింపఁదగును. మరియు రాక్షసరాజ మూర్ధన్యుండగు దశాన్యుని రాజధానియందు పురవీధులను ప్రాకారములను ఉద్యానవనంబులను క్రీడాసరోవరంబులను అంతిపురంబులను అందలి స్త్రీసమాజంబులను వారి క్రీడలను కేవల స్వభావగుణములచే లోకోత్తరముగ శోభిల్లినట్టులు వాల్మీకిచే వర్ణింపంబడిన వాక్యజాలములు సర్వలోకవిదితములు ఈరీతి నాగరకత జెందిన కాలమునం గల మనుజులకు మిథ్యాహార విహారములచే జనించి పలు తెఱంగుల నపాయము<noinclude><references/></noinclude> t236s8exlvuz3lplz5ylu47l4bc8s6t 104 214265 560382 560335 2026-06-19T12:34:06Z Aryapragathi07 7305 560382 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Aryapragathi07" /></noinclude>{{left|4}} {{Center|అగస్త్యవైద్యము.}} లను గలిగించు రోగములకుఁదగు చికిత్సారూపములగు శమనోపాయంబు లుండుననుట స్పష్టము. ఆ శమనోపాయంబులు సుప్రసిద్ధాయుర్వేదీయ వైద్యకచికిత్స లనియె చెప్పకతప్పదు. అనాదికాలమునుండియు ప్రజలయారోగ్యమును బాధీంచు వ్యాధి సామాన్యమును రూపుమాపుటకై యాపరాత్పరుని దయచే ననుగ్రహింపఁబడినది యాయుర్వేదము దక్క వేఱొ౦డు లే దని ఋగ్వేదాదులయం దినేక చికిత్సా ప్రతిపాదక మంత్రరాజంబు లుద్ఘోషించుటచేతను ప్రపంచమునం గల వైద్యకపద్ధతులలో నాయుర్వేదీయ సంప్రదాయమే యనాదియని సకలదేశ చరిత్రకారులును వైద్యవిశారదులును తగు ప్రమాణముల నుదహరించుటంజేసియు నాయుర్వేదమే మొట్ట మొదటిది యని యొప్పుకొనకతప్పదు. దక్షిణాపథమున వానరవర్గములోఁ జేరిన కాయచికిత్స శస్త్రచికిత్సలయందసమానుఁడై సర్వ సైనిక ప్రధాన చికిత్సకత్వమును వహించిన సుషేణుఁడు దశాస్యునిచే ప్రయోగింపండిన శక్త్యాద్యాయుధఘాతములచే మూర్ఛితుఁడైన లక్ష్మణుని మ్మోహరహితునిఁగఁ జేయుటకై సస్యరూపముగ నుపయో౦చిన "సంజీవకరణి" (మృతప్రాయు లగువారినుజ్జీవింపంజేయు శక్తిగల యోషధుల) నుండియు, శస్త్రచికిత్సాప్రతిపాదక మగు "విశల్యకరణి"(శరీరమున గుచ్చుకొనిన బాణముల ములుకులను బైటికి వెడలించు శక్తిగల యోషధులు)<noinclude><references/></noinclude> 10tgmcvlsa41lha60n8noj7swmfef3x 104 214266 560379 560340 2026-06-19T12:32:21Z Aryapragathi07 7305 560379 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Aryapragathi07" /></noinclude>{{right|5}} {{Center|అగస్త్యవైద్యము.}} “సావర్ణ్యకరణి” (ప్రణప్రదేశములంగల చర్మమునకు యథాపూర్వమగు వర్ణము నిచ్చుశక్తిగల యోషధులు) “సంధానకరణి”(విఱిగిన యెముకలను జతపఱచు శక్తిగల యోషధులు) మొదలగువాని కృత్యములు స్వరూపములు మున్నగు నవి స్పష్టముగ శ్రీరామాయణ యుద్ధ కాండము 102-వ సర్గయందు వర్ణింపంబడియుండుట చేత నాయుర్వేదీయ వైద్యక పద్ధతులు పై కాలమునకు ముందునుండియు ప్రచారములోఁ గలవనివ్రాయుట యనవసరము. అగస్త్యాగమనమునకు ముందునార్యభూయిష్ఠమని తలఁచెడి కొందఱి మతముల ననుసరించి దక్షిణాపథమున ఆయుర్వేదీయ వైద్యకమార్గము లున్నవన్న బలువురకు ఆశ్చర్యమును విస్మయమును గలుగకమానదు. ఇయ్యది కేవలభ్రమయని తోచుచున్నది. దశకంఠుండు పులస్త్యబ్రహ్మకు పౌత్రుఁడనియు నొకానొక సమయమున నీశ్వరునింగూర్చి సామవేదములచే స్తోత్రముఁజేసెననియు వీరి మరణానంతరము విభీషణుఁడు ఉత్తర క్రియలం జేయుసమయమున ఆర్యులలో యాగాది క్రతువులం జేసినవారికిఁ జేయురీతిని ఆహితాగ్ని సంస్కారములను జేసెననియు, మతంగ శరభంగాది మునిపల్లెలతోడను మార్గము గూడియున్నదనియు వర్ణితములగు వాల్మీకిపుంగవుని వాగ్గుంభనలు ప్రబలముగఁ గనఁబడుట చేతను అగస్త్యుని యాగమన<noinclude><references/></noinclude> 6fh2rag7f46ojbp1j71gf8bawj5dywp 104 214267 560377 560344 2026-06-19T12:29:56Z Aryapragathi07 7305 560377 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Aryapragathi07" /></noinclude>{{left|6}} {{Center|అగస్త్యవైద్యము.}} మునకు చిరకాలమునకు పూర్వమే యల్ప సంఖ్యాకులగు నార్యులు వచ్చియుండినం గాని పై యార్యసంప్రదాయక చిహ్నలు గలిగియుండవని ఇక్కాలపు చరిత్రకారులు గొందఱు నుడువుట చేతను, విమర్శితమగు అగస్త్య సంప్రదాయమందును ఆర్షవైద్యమున ప్రధానప్రమేయములగు వాత పిత్తకఫములనెడి దోషత్రయమునె యాధారపఱుచుకొని ద్రవీడవైద్యగ్రంథము లన్నియుఁ గానంబడుట చేతను, నింక ననేకకారణాంతరముల చేతను నీ దక్షిణ భూభాగము శ్రీ యగస్త్యచరణకమల సంస్పర్శము గలుగుటకు పూర్వమే యార్యభూయిష్టమనుట విశదమగుచున్నది. అల్పసంఖ్యాకులగు నార్యులచే నావృతమగుటచేత నెట్టి యభివృద్ధియు నార్యవిద్యలకుఁ గలిగియుండుట కవకాశములేకుండెను. అగస్త్యమునివరుండు వచ్చినపిదప వారి నిజవిద్యా ప్రభావములన్నిటి చేతను దక్షిణాపథమున భాష మొదలు సమస్తవిద్యలను సంస్కరించుట కారంభించెనని తోచుచున్నది. అందు వైద్యకసంస్కారము సర్వజనుల కత్యంతావశ్యమైన దగుటచే క్రమముగ నార్యవైద్య సాహాయ్యంబున మూలికలయొక్కయు ఖనిజములయొక్కయు జ్ఞానము వినియోరు:లు ప్రక్రియలు మొదలగునవి సంస్కారపూర్వకమగు అభివృద్ధింగాంచె. పిదప నా ప్రవర్తకుల యొక్క సంఘమును<noinclude><references/></noinclude> cgowhuosbe1svdvc588ppx6ohpqnyj4 560378 560377 2026-06-19T12:30:55Z Aryapragathi07 7305 560378 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Aryapragathi07" /></noinclude>{{left|6}} {{Center|అగస్త్యవైద్యము.}} మునకు చిరకాలమునకు పూర్వమే యల్ప సంఖ్యాకులగు నార్యులు వచ్చియుండినం గాని పై యార్యసంప్రదాయక చిహ్నలు గలిగియుండవని ఇక్కాలపు చరిత్రకారులు గొందఱు నుడువుట చేతను, విమర్శితమగు అగస్త్య సంప్రదాయమందును ఆర్షవైద్యమున ప్రధానప్రమేయములగు వాత పిత్తకఫములనెడి దోషత్రయమునె యాధారపఱుచుకొని ద్రవీడవైద్యగ్రంథము లన్నియుఁ గానంబడుట చేతను, నింక ననేకకారణాంతరముల చేతను నీ దక్షిణ భూభాగము శ్రీ యగస్త్యచరణకమల సంస్పర్శము గలుగుటకు పూర్వమే యార్యభూయిష్టమనుట విశదమగుచున్నది. అల్పసంఖ్యాకులగు నార్యులచే నావృతమగుటచేత నెట్టి యభివృద్ధియు నార్యవిద్యలకుఁ గలిగియుండుట కవకాశములేకుండెను.అగస్త్యమునివరుండు వచ్చినపిదప వారి నిజవిద్యా ప్రభావములన్నిటి చేతను దక్షిణాపథమున భాష మొదలు సమస్తవిద్యలను సంస్కరించుట కారంభించెనని తోచుచున్నది. అందు వైద్యకసంస్కారము సర్వజనుల కత్యంతావశ్యమైన దగుటచే క్రమముగ నార్యవైద్య సాహాయ్యంబున మూలికలయొక్కయు ఖనిజములయొక్కయు జ్ఞానము వినియోరు:లు ప్రక్రియలు మొదలగునవి సంస్కారపూర్వకమగు అభివృద్ధింగాంచె. పిదప నా ప్రవర్తకుల యొక్క సంఘమును<noinclude><references/></noinclude> 5areirl5g19yegapt1vj10ep3dwbjs1 104 214268 560376 560361 2026-06-19T12:29:24Z Aryapragathi07 7305 560376 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Aryapragathi07" /></noinclude>{{right|7}} {{center|style=font-weight:bold; font-style:italic;|అగస్త్య వైద్యము}} పరంపరలను నేర్పఱచి కట్టుఁబాట్లను జేసెను.దానంచేసియె యీ ద్రవిడదేశమున నభివృద్ధిని బొందించిన పై వైద్యక పద్ధతులన్నిటికీని “అగస్త్య వైద్యము" అను నామధేయముచే నిచ్చటి వైద్యలోకంబున వ్యవహారము గలిగె. ఈశ్వరుఁడు పార్వతికిని పార్వతి నందీశునకును నందీశుఁ అగస్త్యసంప్రదాయ పరంపర.డశ్వనీ దేవతలకును వారలు ధన్వంతరికిని ధన్వంతరి యగస్త్యులకును అగస్త్యులు పులస్యులకును అతఁడు తేరయ్యకును వీరు ఊహమునికీని క్రమముగ నీ వైద్యతంత్రము నుపదేశించినట్టు లిందలి గ్రంథముల కాననగును. ఈ సంప్రదాయ ప్రవర్తకులు నలువదియెనిమిది మంది తస్త్రప్రవర్తకులు. యని కొందఱును మఱికొందఱు ఇరువది మంది యనియు ఇంకను కొందఱు పదునెని మిదిమందియనియు భిన్న మతములు సూచించిరి. ఈరీతి భిన్న మతములున్నను పదునెనిమిది మంది యను పక్షమునే అందఱు నంగీకరించినట్టులును ఈతన్త్రప్రవర్తకు లందఱకును సిద్ధులని పేరు గల్గినట్టులును తెలియుచున్నది. నందీశ్వరర్, అగస్త్యర్, మత్స్యముని, పిడినా! శర్, పులస్త్యర్, పుంశుండర్, కరువురార్, తిరుమూలర్,చట్టముని, రోమరుషి,పదు నెనిమిదిమంది సిద్ధులు.<noinclude><references/></noinclude> nnqrptkn089vl1urut7z0xwh24gyjhf 104 214270 560373 560363 2026-06-19T12:26:53Z Aryapragathi07 7305 560373 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Aryapragathi07" /></noinclude>{{left|8}} {{Center|అగస్త్యవైద్యము.}} భోగర్, బ్రహ్మముని, సుందరర్, వామదేవర్, తేరయ్యర్, కపిలర్, కమలముని, కొంగణర్ అను నీ పదునెనమండ్రును ఈ సంప్రదాయప్రవర్తకు లని యందఱు సంగీకరించినట్టులు ఊహముని మొదలగువారి గ్రంథములచేఁ దెలియుచున్నది. వీరిలో నగస్త్య పులస్త్య ధన్వంతరి నందీశ ప్రభృతి రెండువిధముల సంస్కృత భాషామయములగు వ్యావహా సిద్ధులు రిక నామములు గలవారలు ఆయుర్వేద వైదిక వైద్యముసను తాంత్రిక వైద్యమునను సమర్థులనియు కరు పూర్ చట్టముని తేరయ్యర్ పిడినాక్కి శు పులిప్పాణి భోగర్ మొదలగు ద్రావిడ నామధారులు ద్రవిడదేశజ మగు అగస్త్యసంప్రదాయ రసవైద్యక ప్రవర్తకులనియు వారివారి గ్రంథముల విమర్శనమునుండి తేటపడుచున్నది. మఱియు సాంస్కృతిక తాంత్రిక వైద్య రచనా తులు తెలిసినవారిని "వడ" (ఉత్తరము) సంప్రదాయజ్ఞు లనియు కేవల ద్రవిడదేశ వైద్యక పద్ధతులఁ దెలిసిన వారిని " తెన్ (దక్షిణము) సంప్రదాయజ్ఞులనియు వ్యవహరిం చెదరు. ఈ “ తేజు “ నడ » సంప్రదాయములయందు సమర్థులగు సిద్ధులచే విరచితము లగు గ్రంథములఁ బరికించినచో నా త్రేయ ధన్వంతరి నాగార్జునాది సంప్రదాయ సంమ్మేళన రూపముగ నుండు గ్రంథములం బోలెఁ గాన్పించుచున్నయవి.<noinclude><references/></noinclude> 1a3tkeglr202jqnlnk2qji38zwu4lw3 560374 560373 2026-06-19T12:28:23Z Aryapragathi07 7305 560374 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Aryapragathi07" /></noinclude>{{left|8}} {{Center|అగస్త్యవైద్యము.}} భోగర్, బ్రహ్మముని, సుందరర్, వామదేవర్, తేరయ్యర్, కపిలర్, కమలముని, కొంగణర్ అను నీ పదునెనమండ్రును ఈ సంప్రదాయప్రవర్తకు లని యందఱు సంగీకరించినట్టులు ఊహముని మొదలగువారి గ్రంథములచేఁ దెలియుచున్నది. వీరిలో నగస్త్య పులస్త్య ధన్వంతరి నందీశ ప్రభృతి రెండువిధముల సంస్కృత భాషామయములగు వ్యావహా సిద్ధులు రిక నామములు గలవారలు ఆయుర్వేద వైదిక వైద్యముసను తాంత్రిక వైద్యమునను సమర్థులనియు కరు పూర్ చట్టముని తేరయ్యర్ పిడినాక్కి శు పులిప్పాణి భోగర్ మొదలగు ద్రావిడ నామధారులు ద్రవిడదేశజ మగు అగస్త్యసంప్రదాయ రసవైద్యక ప్రవర్తకులనియు వారివారి గ్రంథముల విమర్శనమునుండి తేటపడుచున్నది. మఱియు సాంస్కృతిక తాంత్రిక వైద్య రచనా తులు తెలిసినవారిని "వడ" (ఉత్తరము) సంప్రదాయజ్ఞు లనియు కేవల ద్రవిడదేశ వైద్యక పద్ధతులఁ దెలిసిన వారిని "తెన్" (దక్షిణము) సంప్రదాయజ్ఞులనియు వ్యవహరిం చెదరు. ఈ “ తేజు " “ నడ " సంప్రదాయములయందు సమర్థులగు సిద్ధులచే విరచితము లగు గ్రంథములఁ బరికించినచో నా త్రేయ ధన్వంతరి నాగార్జునాది సంప్రదాయ సంమ్మేళన రూపముగ నుండు గ్రంథములం బోలెఁ గాన్పించుచున్నయవి.<noinclude><references/></noinclude> 1tkwrc5jez3r2pic7v2dmndu13jd329 560375 560374 2026-06-19T12:28:44Z Aryapragathi07 7305 560375 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Aryapragathi07" /></noinclude>{{left|8}} {{Center|అగస్త్యవైద్యము.}} భోగర్, బ్రహ్మముని, సుందరర్, వామదేవర్, తేరయ్యర్, కపిలర్, కమలముని, కొంగణర్ అను నీ పదునెనమండ్రును ఈ సంప్రదాయప్రవర్తకు లని యందఱు సంగీకరించినట్టులు ఊహముని మొదలగువారి గ్రంథములచేఁ దెలియుచున్నది. వీరిలో నగస్త్య పులస్త్య ధన్వంతరి నందీశ ప్రభృతి రెండువిధముల సంస్కృత భాషామయములగు వ్యావహా సిద్ధులు రిక నామములు గలవారలు ఆయుర్వేద వైదిక వైద్యముసను తాంత్రిక వైద్యమునను సమర్థులనియు కరు పూర్ చట్టముని తేరయ్యర్ పిడినాక్కి శు పులిప్పాణి భోగర్ మొదలగు ద్రావిడ నామధారులు ద్రవిడదేశజ మగు అగస్త్యసంప్రదాయ రసవైద్యక ప్రవర్తకులనియు వారివారి గ్రంథముల విమర్శనమునుండి తేటపడుచున్నది. మఱియు సాంస్కృతిక తాంత్రిక వైద్య రచనా తులు తెలిసినవారిని "వడ" (ఉత్తరము) సంప్రదాయజ్ఞు లనియు కేవల ద్రవిడదేశ వైద్యక పద్ధతులఁ దెలిసిన వారిని "తెన్" (దక్షిణము) సంప్రదాయజ్ఞులనియు వ్యవహరిం చెదరు. ఈ “తేజు" “నడ" సంప్రదాయములయందు సమర్థులగు సిద్ధులచే విరచితము లగు గ్రంథములఁ బరికించినచో నా త్రేయ ధన్వంతరి నాగార్జునాది సంప్రదాయ సంమ్మేళన రూపముగ నుండు గ్రంథములం బోలెఁ గాన్పించుచున్నయవి.<noinclude><references/></noinclude> tp2t2c0xwr29qjral392dobhg7yydvl 104 214273 560370 560369 2026-06-19T11:59:28Z Aryapragathi07 7305 560370 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Aryapragathi07" /></noinclude>{{left|6.}} {{Center|వైద్యవత్న, పండిత డీ గోపాలాచార్లు, ఎ.వి.ఎస్., ఎ.ఎమ్.బి, వారిచే}} {{center|style=font-weight: bold; font-style:italic;|అర్క ప్రకాశిక.}} ఇందు ద్రావకములజేయు ప్రక్రియలుమెండు అతిసులభముగ ప్రతి వస్తువునుండి ద్రావకముల దీనికొనవచ్చును. ఆంధ్రజనులు దీనినుండి ద్రావక సంబంధములగు ననేకవిషయముల దెలుసుగొనగలరు. రాగల మేమా సాం తమునకు సిద్ధముగును. <br><br> {{left|త్వరలో వెలువడును.}} {{right|త్వరలో వెలువడును.}} {{center|style=font-weight: bold; font-style:italic;|చరక సంహిత—సుశ్రుత సంహిత.}} <br><br> ఆయుర్వేదవైద్య సంప్రదాయములు యేమాత్రము దెలియక యిచ్చవచ్చినట్లు వ్రాయబడిన తెనుగు టీకటవలెగాక సంప్రదాయ సిద్ధముగ అనేకతడవలు పాఠములు జెస్పియు జదివియు అనేకవ్యాఖ్యతల యభి ప్రాయముల సతుసరించియు అనుభవజన్యమగు స్వాభిప్రాయములను జేర్చియు విపులముగ తేటదెనుగున వ్రాయబడిన ఆంధ్రవ్యాఖ్యతో గూడిన చరక సుశ్రుతములు విస్తారమగు నపోద్ఘాతములతోడను ముద్రణము త్వరలో పూర్తియై ఆంధ్ర సోదరులకరంబు అలంకరించును. అందు సుశ్రుతము యంత్రములు, శస్త్రములు, శారీరకసంబంధమును ప్రసవసంబంధమగు చక్కని ప్రతిమలును జేర్చిన షుమారు మున్నూరు పతిములతోను కూడియుండును.<noinclude><references/></noinclude> 2gbhvsfedpkcs7wcu6sk20j45ry9waf 560371 560370 2026-06-19T12:25:06Z Aryapragathi07 7305 560371 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Aryapragathi07" /></noinclude>{{left|6.}} {{Center|వైద్యవత్న, పండిత డీ గోపాలాచార్లు, ఎ.వి.ఎస్., ఎ.ఎమ్.బి. వారిచే}} {{center|style=font-weight: bold; font-style:italic;|అర్క ప్రకాశిక.}} ఇందు ద్రావకములజేయు ప్రక్రియలుమెండు అతిసులభముగ ప్రతి వస్తువునుండి ద్రావకముల దీనికొనవచ్చును. ఆంధ్రజనులు దీనినుండి ద్రావక సంబంధములగు ననేకవిషయముల దెలుసుగొనగలరు. రాగల మేమా సాం తమునకు సిద్ధముగును. <br><br> {{left|త్వరలో వెలువడును.}} {{right|త్వరలో వెలువడును.}} {{center|style=font-weight: bold; font-style:italic;|చరక సంహిత—సుశ్రుత సంహిత.}} <br><br> ఆయుర్వేదవైద్య సంప్రదాయములు యేమాత్రము దెలియక యిచ్చవచ్చినట్లు వ్రాయబడిన తెనుగు టీకటవలెగాక సంప్రదాయ సిద్ధముగ అనేకతడవలు పాఠములు జెస్పియు జదివియు అనేకవ్యాఖ్యతల యభి ప్రాయముల సతుసరించియు అనుభవజన్యమగు స్వాభిప్రాయములను జేర్చియు విపులముగ తేటదెనుగున వ్రాయబడిన ఆంధ్రవ్యాఖ్యతో గూడిన చరక సుశ్రుతములు విస్తారమగు నపోద్ఘాతములతోడను ముద్రణము త్వరలో పూర్తియై ఆంధ్ర సోదరులకరంబు అలంకరించును. అందు సుశ్రుతము యంత్రములు, శస్త్రములు, శారీరకసంబంధమును ప్రసవసంబంధమగు చక్కని ప్రతిమలును జేర్చిన షుమారు మున్నూరు పతిములతోను కూడియుండును.<noinclude><references/></noinclude> fios7sw2xx8dfg6eamgg1fxfb22gh5h 104 214298 560372 560364 2026-06-19T12:26:06Z Aryapragathi07 7305 560372 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Aryapragathi07" /></noinclude>{{right|9}} {{Center|అగ స్త్యవైద్యము.}} అగస్త్య సంప్రదాయ ప్రవర్తకులచే విరచితములగు అగస్త్యవైద్యస్వరూ గ్రంథములయందలి జారణ మారణా ధ్యుపా సము, దానిస్వతంత్రత, యములకును ప్రక్రియా పరిభాషలకును నాగార్జునుఁడు సోమనాథుఁడు మొదలగువారి పారిభాషిక పదములకును ప్రక్రియాభాగములకును జారణ మారణా ద్యుపాయములకును నెట్టిసంబంధము నున్నట్టు గానరాదు. మరియు నీప్రక్రియాది భాగములు నాగార్జునాది రస తంత్ర సుప్రదాయముకన్న సులభతరములుగను గుణాధికములుగను గన్పట్టు చున్నవి. ఆర్షసంప్రదాయమున రోగ నిదాన శారీర శల్య శాలాక్యాది భాగములు ప్రత్యేకముగ నున్న విధముగ స్వతంత్రమువహించిన అగస్త్యసంప్రదాయమున ప్రకృతము బహిరంగముగ దొరకు గ్రంథములయందుఁ గానరావు ఈ గ్రంథములు అర్హ తాంత్రిక చికిత్సామిశ్రములగు గ్రంథములం బోలినవిగను వైదికవైద్య సంప్రదాయములతోడను ద్రవిడదేశజ రసతంత్ర సంప్రదాయములతోడను జేరియున్నట్టు విశేష గ్రంథముల విమర్శనల చేత తెలియుచున్నది. ఈ యుభయ సంప్రదాయములయందలి గ్రంథములను నందలి ప్రక్రియాది భేదములను సూక్ష్మదృష్టిచేఁ జూచిననగస్త్య సంప్రదాయమే యుత్తమమనియు నాగార్జునాది రసతంత్ర సంప్రదాయమునకన్న భిన్నమైనదనియు స్పష్టము.<noinclude><references/></noinclude> 9k9eg0hmqxmg1b98oifx9fn1g6vvzfm 104 214310 560385 559835 2026-06-19T12:42:35Z Aryapragathi07 7305 560385 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Aryapragathi07" /></noinclude>{{Center|తృతీయ ప్రకరణము.}} {{Center|చికిత్సకు పూర్వము ఆచరింపదగిన నియమములు.}} ఈ వ్యాధి గ్రామదేవతమున్నగు క్షుద్రదేవతలయొక్క క్రూరేక్షణమున జనించినదియని పిచ్చి నమ్మకములచేతను కొందరును, విరోధులగువారు జేయు క్షుద్రప్రయోగములు (శాతపతులు) మొదలగు నాభిచారికములవలన గలిగినదని మరికొందరును, దలంచి సకాలమున చికిత్స జేయకయుందురు. మరికొందరు నిర్లక్ష్యముచేతను వెనువెంట దగుచికిత్స జేయకయున్నారు. ఇంకకొందరు సమయమునకు దగువైద్యుని సాహాయ్యము బొందలేని స్థితిలోనున్నారు. ఇట్టివారి ననేకుల నిష్పటికీని మనము చూచుచున్నారము. అటుగాక కలరావ్యాధి సోకినదని తెలిసినతోడనే రోగికి ఏమాత్రమైనను భయమును కల్గించక ధైర్యమును జెప్పవలెను. రోగిధరించు దుస్తులు పడక మొదలగువానిని ముందు చతుర్థప్రకరణమున జెప్పబోవు ప్రకారము శుభపర చియుంచవలెను.వెంటనేతగుచికిత్సకునకు దెలుపవలెను. ఒక వేళ చికిత్సకుడు అచ్చటలేక సమయమునకు తటస్థపడకున్నచో రోగియొక్క లక్షణముల బట్టి వ్యాధి యేస్థితియందున్నదియును పైగనబరచిన లక్షణములనుండీ తెలిసికొనవలెను. పిదప నీప్రకరణమున జెప్పిన విధముగ మందులను వానిమోతాదులను అనుపానక్రమములను గమనించి మిక్కిలి జాగ్రత్తతో నుపయోగించవలెను. 3<noinclude><references/></noinclude> iejbl4qgdvwjgp04czbpchyjx86po89 560386 560385 2026-06-19T12:42:54Z Aryapragathi07 7305 560386 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Aryapragathi07" /></noinclude>{{Center|తృతీయ ప్రకరణము.}} {{Center|చికిత్సకు పూర్వము ఆచరింపదగిన నియమములు.}} ఈ వ్యాధి గ్రామదేవతమున్నగు క్షుద్రదేవతలయొక్క క్రూరేక్షణమున జనించినదియని పిచ్చి నమ్మకములచేతను కొందరును, విరోధులగువారు జేయు క్షుద్రప్రయోగములు (శాతపతులు) మొదలగు నాభిచారికములవలన గలిగినదని మరికొందరును, దలంచి సకాలమున చికిత్స జేయకయుందురు. మరికొందరు నిర్లక్ష్యముచేతను వెనువెంట దగుచికిత్స జేయకయున్నారు. ఇంకకొందరు సమయమునకు దగువైద్యుని సాహాయ్యము బొందలేని స్థితిలోనున్నారు. ఇట్టివారి ననేకుల నిష్పటికీని మనము చూచుచున్నారము. అటుగాక కలరావ్యాధి సోకినదని తెలిసినతోడనే రోగికి ఏమాత్రమైనను భయమును కల్గించక ధైర్యమును జెప్పవలెను. రోగిధరించు దుస్తులు పడక మొదలగువానిని ముందు చతుర్థప్రకరణమున జెప్పబోవు ప్రకారము శుభపర చియుంచవలెను.వెంటనేతగుచికిత్సకునకు దెలుపవలెను. ఒక వేళ చికిత్సకుడు అచ్చటలేక సమయమునకు తటస్థపడకున్నచో రోగియొక్క లక్షణముల బట్టి వ్యాధి యేస్థితియందున్నదియును పైగనబరచిన లక్షణములనుండీ తెలిసికొనవలెను. పిదప నీప్రకరణమున జెప్పిన విధముగ మందులను వానిమోతాదులను అనుపానక్రమములను గమనించి మిక్కిలి జాగ్రత్తతో నుపయోగించవలెను. 3<noinclude><references/></noinclude> s5pixev316jgomgyw376wgw27bxinw4 104 214313 560392 559839 2026-06-19T13:39:11Z Aryapragathi07 7305 560392 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Aryapragathi07" /></noinclude>{{left| ౨౬}} {{Center|మషూచీ కలరా.}} వీనిని ప్రత్యేకము ఒకతులమువంతున గ్రహించి చూర్ణముచేసి ఖల్వమునవైచి నిమ్మపండ్లరసమునుబోయుచు మెత్తనగువరకు నూరి రెండుగురిగింజలంత మాత్రలజేసి నీడనెండించి భద్రముగ నుంచునది. ఈ మాత్రలను ఘంటకొకసారి నీళ్లతోజేర్చి యిచ్చినచో వాంతి భేది నిలుచును. {{center|రసభస్మోపయోగక్రమము.}} ఇంగిలీకమునుండి తీయబడిన రసముచే వండబడిన రసభస్మమును భాండవకర్పూరమును సహజముగ నాంధ్రదేశమునగల వైద్యులు మిక్కిలి నేర్పుతో వాడుట సర్వజన విదితము. ఈ రసభస్మమును కలరాయం దుపయోగించుట యుచితము. మనవారలు వ్యాధిబలాబలములను రోగిప్రకృతిని చక్కగగమనించి తగిన ప్రమాణమును గల్పించి యుపయోగింపక తమకు దోచినట్లల్ల నుపయోగించుటచే నయ్యది విపరీతముగ పరిణమించును. దానం జేసి పండ్లూడుట నోరు పుండగుట మున్నగు బాధలుగల్గుచున్నవి.ఆటుగాక రోగియొక్కయు వ్యాధియొక్కయు బలాబలముల జక్కగగమనించి.కలరావ్యాధియందు ఒక యవ (౧ గ్రై ను) మొదలు పదియన (౧౦ గ్రైను) ల పరిమితివరకు మోతాదుల గల్పించి.మాత్రలుగా జేసి యామాత్రలను మంచిగోధుమపిండితోనైనను లేక శుంఠి మిడియములతోనైనను చక్కగ మాటుబెట్టి రెండు: గంటల కొకతూరి యుపయోగింపవలెను.<noinclude><references/></noinclude> 7jzzz8rpxmyd4cv8j8kycav2ni06w0a 560393 560392 2026-06-19T13:39:49Z Aryapragathi07 7305 560393 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Aryapragathi07" /></noinclude>{{left| ౨౬}} {{Center|మషూచీ కలరా.}} వీనిని ప్రత్యేకము ఒకతులమువంతున గ్రహించి చూర్ణముచేసి ఖల్వమునవైచి నిమ్మపండ్లరసమునుబోయుచు మెత్తనగువరకు నూరి రెండుగురిగింజలంత మాత్రలజేసి నీడనెండించి భద్రముగ నుంచునది. ఈ మాత్రలను ఘంటకొకసారి నీళ్లతోజేర్చి యిచ్చినచో వాంతి భేది నిలుచును. {{center|రసభస్మోపయోగక్రమము.}} ఇంగిలీకమునుండి తీయబడిన రసముచే వండబడిన రసభస్మమును భాండవకర్పూరమును సహజముగ నాంధ్రదేశమునగల వైద్యులు మిక్కిలి నేర్పుతో వాడుట సర్వజన విదితము. ఈ రసభస్మమును కలరాయం దుపయోగించుట యుచితము. మనవారలు వ్యాధిబలాబలములను రోగిప్రకృతిని చక్కగగమనించి తగిన ప్రమాణమును గల్పించి యుపయోగింపక తమకు దోచినట్లల్ల నుపయోగించుటచే నయ్యది విపరీతముగ పరిణమించును.దానం జేసి పండ్లూడుట నోరు పుండగుట మున్నగు బాధలుగల్గుచున్నవి.ఆటుగాక రోగియొక్కయు వ్యాధియొక్కయు బలాబలముల జక్కగగమనించి.కలరావ్యాధియందు ఒక యవ (౧ గ్రై ను) మొదలు పదియన (౧౦ గ్రైను) ల పరిమితివరకు మోతాదుల గల్పించి.మాత్రలుగా జేసి యామాత్రలను మంచిగోధుమపిండితోనైనను లేక శుంఠి మిడియములతోనైనను చక్కగ మాటుబెట్టి రెండు: గంటల కొకతూరి యుపయోగింపవలెను.<noinclude><references/></noinclude> m2epdgp9ah52rm0kg8o2hi5oto7cqno 104 214314 560397 559840 2026-06-19T13:54:40Z Aryapragathi07 7305 560397 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Aryapragathi07" /></noinclude>{{Center|మషూచి కలరా.}} {{Center|దలంచి మనసున కొంచెమైన భయమును దిగులును}} {{Center|ఉంచుకొనక ధైర్యముకల్గి యుండవలెను.}} {{Center|స్వాస్థ్య పరిపాలనము.}} "ధైర్యం సర్వార్థసాధకమ్ " అను నార్యోక్తి ననుసరించి ధైర్యమునవలంబించిన వారికి నెట్టిక్రూరములగు శారీరకమానసికాదివ్యాధులునుగూడ చెంత జేరవు. సాంక్రామికములగు నిట్టివ్యాధులువ్యాపించి వానిప్రభావమును జూపునపుడు వారబారినుండి యాయువును పరిపాలించుకొనుటకై పూజ్యులగు శ్రీచర కాచార్యులు జనపదోద్ధ్వంసనీయమున * చూపిన హితాహితములును యుత్తమనిధులునునగు కొన్నిటి నిందు బొందుచెదను. ఇ౦దు మనుజసామాన్యమునకును జేరియుండు సామాన్యభావములగు సాంక్రామికవ్యాధులుగల దేశమును ఆ ప్రదేశమునందలి నీళ్లు పాలు గాలి. ఈ నాలిగింటిని ముఖ్యముగు విడువదగినవని నిరూపించియున్నారు. మరియు నా ప్రదేశమందలి పదార్థసామ్యమును విడుచుటయు. సాంక్రామికములు వ్యాపించుటకు పూర్వము సంగ్రహింపఁబడిన పదముల నుపయోగించుకొనుటయు నుచితమని కనబరచియున్నారు.మరియు సత్యవంతుడుగను భూతదయ గలవాడుగను భక్తిగలవాడుగను సద్వ్యాపారముల నాచరించువాడుగను<noinclude><references/></noinclude> j4ww6ur50onxz21vb1w9d0jpf6p1nlk 106 214353 560401 560277 2026-06-19T14:13:20Z Aravind Bandi 7336 560401 proofread-index text/x-wiki {{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template |రకం=పుస్తకం |శీర్షిక=[[కావ్యాలంకార సంగ్రహము]] |భాష=te |సంపుటి= |రచయిత=[[రచయిత:రామరాజభూషణుడు|రామరాజభూషణుఁడు]] |అనువాదకులు=[[సన్నిధానం సూర్యనారాయణ శాస్త్రి]] |ఎడిటర్= |చిత్రకర్త= |పాఠశాల= |ప్రచురణకర్త=ఆంధ్రసారస్వతపరిషత్తు |చిరునామా= |సంవత్సరం=1945 |ఆధారం= |ISBN= |OCLC= |LCCN= |BNF_ARK= |ARC= |మూలం=pdf |బొమ్మ=1 |పురోగతి=X |పుటలు=<pagelist 1=పై అట్ట 5=శీర్షిక 7to10=తొలిపలుకు 11=మలిపలుకు/> |సంపుటాలు= |వ్యాఖ్యలు= |వెడల్పు= |సిఎస్ఎస్= |పేజీ మొదటి వరుస= |పేజీ చివరివరుస= }} t7y0kmd250m0y65spfwgouhda0yq0n8 560402 560401 2026-06-19T14:15:15Z Aravind Bandi 7336 560402 proofread-index text/x-wiki {{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template |రకం=పుస్తకం |శీర్షిక=[[కావ్యాలంకార సంగ్రహము]] |భాష=te |సంపుటి= |రచయిత=[[రచయిత:రామరాజభూషణుడు|రామరాజభూషణుఁడు]] |అనువాదకులు=[[సన్నిధానం సూర్యనారాయణ శాస్త్రి]] |ఎడిటర్= |చిత్రకర్త= |పాఠశాల= |ప్రచురణకర్త=ఆంధ్రసారస్వతపరిషత్తు |చిరునామా= |సంవత్సరం=1945 |ఆధారం= |ISBN= |OCLC= |LCCN= |BNF_ARK= |ARC= |మూలం=pdf |బొమ్మ=1 |పురోగతి=X |పుటలు=<pagelist 1=పై అట్ట 5=శీర్షిక 7to10=తొలిపలుకు 11=మలిపలుకు 757to759=-/> |సంపుటాలు= |వ్యాఖ్యలు= |వెడల్పు= |సిఎస్ఎస్= |పేజీ మొదటి వరుస= |పేజీ చివరివరుస= }} 06jcj7if1ttun4teiruamhijibox6cl 106 214356 560431 560292 2026-06-19T16:47:08Z Rajasekhar1961 50 560431 proofread-index text/x-wiki {{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template |రకం=పుస్తకం |శీర్షిక=[[ఆంధ్ర మహా సామ్రాజ్యము]] |భాష=te |సంపుటి= |రచయిత=[[రచయిత:నడింపల్లి జగన్నాథరావు|నడింపల్లి జగన్నాధరావు పంతులుగారు]] |అనువాదకులు= |ఎడిటర్= |చిత్రకర్త= |పాఠశాల= |ప్రచురణకర్త=శ్రీ రామా బుక్ డిపో, సికింద్రాబాద్ |చిరునామా=సికింద్రాబాద్ |సంవత్సరం=1941 |ఆధారం= |ISBN= |OCLC= |LCCN= |BNF_ARK= |ARC= |మూలం=pdf |బొమ్మ=5 |పురోగతి=X |పుటలు=<pagelist 1to4=పై అట్ట 5=ముఖచిత్రం 9=తొలిపలుకు 17to36=అవతారిక 37to39=విషయసూచిక 40=- 41=1 /> |సంపుటాలు= |వ్యాఖ్యలు= |వెడల్పు= |సిఎస్ఎస్= |పేజీ మొదటి వరుస= |పేజీ చివరివరుస= }} pm1ns5d0oe6qu2x8wdpzn75904uuj7p 104 214462 560396 560257 2026-06-19T13:46:37Z Vandanapu Saidhiraj 7301 /* అచ్చుదిద్దారు */ 560396 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Vandanapu Saidhiraj" /></noinclude>{{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>అని వాపోవుచు నుండఁగ, ఘనవృశ్చికసమునయములు కాకోదరముల్ దనుజునిమాయక్" బొడమినఁ గనుఁగొని భీతాత్మ లగుచు గంతులంగొనుచున్.</poem>|ref=208}} {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>పరువిడినఁ బెక్కుమృగములు, కురుసేవల సంచరింపఁ గురుపతికర్ణుల్ వెఱగందుచుండఁ గైతఐ, పరిణయపుంబుత్తి గానఁబడ దెవ్వరికిన్.</poem>|ref=209}} {{Telugu poem|type=వ.|lines=<poem>ఇవ్విధంబున మాయాశశిరేఖ మాయమైపోయిన.</poem>|ref=210}} {{Telugu poem|type=సీ.|lines=<poem>మఱియు ఘటోత్కచుమాయచే సింగముల్ పులులు సాళువములు భూతములును గరులు భల్లూకముల్ కాలసర్పంబులు కోటిసంఖ్యలు కూడి గుంపు లగుచుఁ గలిసిన నచ్చోటఁ గలవారలందఱు దిగులొంది వెడలిపోఁ చెరువు. లేక వాపోవుచుండఁగా వరపన్నగంబులు గట్టిగాఁ గాళ్లకుఁ జుట్టుకొనిన</poem>}} {{Telugu poem|type=తే.|lines=<poem>నాటి విడిపించుకొన లేక నోటి తాళ, వాద్యములచేత వసుధపై వ్రాలిలేచి యార్భటింపుచు వనటతో నవనిసురులు, కొండ క్రమమీఁదఁ బడినట్టు లుండిరపుడు.</poem>}} {{Telugu poem|type=సీ.|lines=<poem>వేండ్రమా తేళ్లును మండ్రగబ్బలు కొన్ని గుట్టిన నెదనెద గొట్టువారు విలపించి పాదముల్ విదలించుకొనువారు ఇండ్లలోపల గంతులేయువారు బెబ్బులుల్ గలసిన బొబ్బలు వెట్టుచు గొబ్బున నొండొరుల్ దొబ్బువారు ఎదురైన కౌరవయింతుల కడ్డమై మెడఁ బట్టుకొని చాల మిడుకువారు</poem>}} {{Telugu poem|type=తే.|lines=<poem>ఎలుఁగుసింగంబులనుజూచి యేడ్చుచున్న, పడుచుమగువలఁగని మీఁదఁబడెడువారు దుప్పులను జూచి కన్నులు గప్పుకొనుచు, నొండుదెనఁ బోక యూరకయుండిరపుడు.</poem>}} {{Telugu poem|type=సీ.|lines=<poem>గాటంపుమృగములఁ గని భీతినొందుచుఁ దమవారలను డించి తర్లువారు మోటుమొద్దులభంగి మొలచీర లూడిన వారిజాక్షులలోన దూరుఖారు తత్తరింపఁగఁ జూచి దారపుత్రాదులు గోడ చాటునఁ జేర్చి గొణుగువారు ఇండ్లలో నుండక పెండ్లిఁ జూడఁగ వచ్చి యెలులపా లై తిమం చేడ్చువారు</poem>}} {{Telugu poem|type=తే.|lines=<poem>కడిఁదిమెకములఁ గనుఁగొని కంప మొందు, వనితలకు భీతిమాన్పుచు వగచువారు పెద్దభూతంబులను గాంచి దద్దరిల్లు, పుత్రులను జూచి యాత్మలో బొగులువారు.</poem>}} {{Telugu poem|type=వ.|lines=<poem>ఇ ట్లున్నసమయంబున.</poem>|ref=214}} {{Telugu poem|type=ఉ.|lines=<poem>కోరలుగల్గు భూతములు గొప్ప మొకంబులు పన్నగంబులున్ కౌరవకాంతలం గదిసి గర్జన చేసిన బొబ్బరింపుచున్ పౌరులఁ జేరి మీూ రయినఁ బాముల గాములఁ దోలి మమ్ములన్ గారవ మొప్ప బ్రోవుఁ డని కాళ్లకు మ్రొక్కుచు విన్నవింపఁగాన్.</poem>|ref=215}} {{Telugu poem|type=చ.|lines=<poem>పెద పెదమండ్రగబ్బలును బేరులు పేరులు వృశ్చికంబులున్ బుదబుదమంచుఁ దాఁ బొడమి బోఁటుల కాళ్లకుఁ బ్రాక నప్పు డా సుదతులు చీరలుం బెఱికి సూడు నెఱుంగక గంతు లేయుచున్ ఎదురగువారిఁ బట్టుకొని యేడ్చుచు నుండి రదేమిచెప్పుదున్.</poem>|ref=216}}<noinclude><references/></noinclude> csdrfbt7pqy29963qsj4ctpn9ovrnms 560449 560396 2026-06-19T20:26:16Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* మూల్యాంకన చేసారు */ 560449 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>{{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>అని వాపోవుచు నుండఁగ, ఘనవృశ్చికసముదయములు కాకోదరముల్ దనుజునిమాయన్ బొడమినఁ, గనుఁగొని భీతాత్ము లగుచు గంతులుగొనుచున్.</poem>|ref=208}} {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>పరువిడినఁ బెక్కుమృగములు, కురుసేనల సంచరింపఁ గురుపతికర్ణుల్ వెఱగందుచుండఁ గైతవ, పరిణయపుంబుత్త్రి గానఁబడ దెవ్వరికిన్.</poem>|ref=209}} {{Telugu poem|type=వ.|lines=<poem>ఇవ్విధంబున మాయాశశిరేఖ మాయమైపోయిన.</poem>|ref=210}} {{Telugu poem|type=సీ.|lines=<poem>మఱియు ఘటోత్కచుమాయచే సింగముల్ పులులు సాళువములు భూతములును గరులు భల్లూకముల్ కాలసర్పంబులు కోటిసంఖ్యలు కూడి గుంపు లగుచుఁ గలిసిన నచ్చోటఁ గలవారలందఱు దిగులొంది వెడలిపోఁ దెరువు లేక వాపోవుచుండఁగా వరపన్నగంబులు గట్టిగాఁ గాళ్లకుఁ జుట్టుకొనిన</poem>|ref=}} {{Telugu poem|type=తే.|lines=<poem>నాటి విడిపించుకొనలేక నోటితాళ, వాద్యములచేత వసుధపై వ్రాలి లేచి యార్భటింపుచు వనటతో నవనిసురులు, కొండ తమమీఁదఁ బడినట్టు లుండిరపుడు.</poem>|ref=211}} {{Telugu poem|type=సీ.|lines=<poem>వేండ్రమౌ తేళ్లును మండ్రగబ్బలు కొన్ని గుట్టిన నెదనెద గొట్టువారు విలపించి పాదముల్ విదలించుకొనువారు ఇండ్లలోపల గంతులేయువారు బెబ్బులుల్ గలసిన బొబ్బలు వెట్టుచు గొబ్బున నొండొరుల్ దొబ్బువారు ఎదురైన కౌరవయింతుల కడ్డమై మెడఁ బట్టుకొని చాల మిడుకువారు</poem>|ref=}} {{Telugu poem|type=తే.|lines=<poem>ఎలుఁగుసింగంబులను జూచి యేడ్చుచున్న, పడుచుమగువలఁ గని మీఁదఁ బడెడువారు దుప్పులను జూచి కన్నులు గప్పుకొనుచు, నొండుదెసఁ బోక యూరకయుండిరపుడు.</poem>|ref=212}} {{Telugu poem|type=సీ.|lines=<poem>గాటంపుమృగములఁ గని భీతినొందుచుఁ దమవారలను డించి తర్లువారు మోటుమొద్దులభంగి మొలచీర లూడిన వారిజాక్షులలోన దూరువారు తత్తరింపఁగఁ జూచి దారపుత్రాదులు గోడచాటునఁ జేర్చి గొణుగువారు ఇండ్లలో నుండక పెండ్లిఁ జూడఁగ వచ్చి యెలులపా లైతిమం చేడ్చువారు</poem>|ref=}} {{Telugu poem|type=తే.|lines=<poem>కడిఁదిమెకములఁ గనుఁగొని కంప మొందు, వనితలకు భీతిమాన్పుచు వగచువారు పెద్దభూతంబులను గాంచి దద్దరిల్లు, పుత్రులను జూచి యాత్మలో బొగులువారు.</poem>|ref=213}} {{Telugu poem|type=వ.|lines=<poem>ఇ ట్లున్నసమయంబున.</poem>|ref=214}} {{Telugu poem|type=ఉ.|lines=<poem>కోరలు గల్గుభూతములు గొప్పమెకంబులు పన్నగంబులున్ కౌరవకాంతలం గదిసి గర్జన చేసిన బొబ్బరింపుచున్ పౌరులఁ జేరి మీ రయినఁ బాముల గాములఁ దోలి మమ్ములన్ గారవ మొప్ప బ్రోవుఁ డని కాళ్లకు మ్రొక్కుచు విన్నవింపఁగాన్.</poem>|ref=215}} {{Telugu poem|type=చ.|lines=<poem>పెదపెదమండ్రగబ్బలును బేరులు పేరులు వృశ్చికంబులున్ బుదబుదమంచుఁ దాఁ బొడమి బోఁటుల కాళ్లకుఁ బ్రాక నప్పు డా సుదతులు చీరలుం బెఱికి సూడు నెఱుంగక గంతు లేయుచున్ ఎదురగువారిఁ బట్టుకొని యేడ్చుచు నుండి రదేమి చెప్పుదున్.</poem>|ref=216}}<noinclude><references/></noinclude> dr7i8et30lf6j7xvhr64y0oaxbvsa4b 106 214482 560470 560356 2026-06-20T04:15:29Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 560470 proofread-index text/x-wiki {{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template |రకం=పుస్తకం |శీర్షిక=[[రామాభ్యుదయము]] |భాష=te |సంపుటి= |రచయిత=[[రచయిత:అయ్యలరాజు రామభద్రుడు|అయ్యలరాజు రామభద్రుడు]] |అనువాదకులు= |ఎడిటర్= |చిత్రకర్త= |పాఠశాల= |ప్రచురణకర్త=[[వేదిక:వావిళ్ల రామస్వామి శాస్త్రులు అండ్ సన్స్|వావిళ్ళ రామస్వామిశాస్త్రులు అండ్ సన్స్]] |చిరునామా=చెన్నై |సంవత్సరం=1917 |ఆధారం= |ISBN= |OCLC= |LCCN= |BNF_ARK= |ARC= |మూలం=djvu |బొమ్మ=1 |పురోగతి=X |పుటలు=<pagelist 1="ముఖచిత్రం" 2="ప్రవి" 3to6="విసూ" 7=3 /> |సంపుటాలు= |వ్యాఖ్యలు= |వెడల్పు= |సిఎస్ఎస్= |పేజీ మొదటి వరుస= |పేజీ చివరివరుస= }} ah4tsx4g126bulnzdwaf2azvasxm1za 104 214491 560474 560350 2026-06-20T05:03:44Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దారు */ 560474 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>{{c|PRINTED BY}} {{c|{{larger|V. RRAMASWAMY SASTRULU & SONS}}}} {{c|AT THE AUDI SARASWATY NILAYA PRESS,}} {{c|69, Malayaperumall Street, Madras.—1916.}}<noinclude><references/></noinclude> r6zyyish9dc5fcx618al03jkatp3rf6 104 214492 560473 560351 2026-06-20T04:40:38Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దారు */ 560473 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>{{Center|శ్రీరస్తు}} {{Center|శ్రీరామచంద్ర పరబ్రహ్మణే నమః}} {{p|ac|fwb|fs200}}రామాభ్యుదయము</p> {{p|ac|fwb}}అయ్యలరాజు రామభద్రకవిప్రణీతము</p> {{Css image crop |Image = రామాభ్యుదయము.djvu |Page = 1 |bSize = 521 |cWidth = 169 |cHeight = 192 |oTop = 391 |oLeft = 191 |Location = center |Description = }} {{Center|చెన్నపురి:}} {{p|ac|fwb}}వావిళ్ల రామస్వామిశాస్త్రులు అండ్ సన్స్{{ZWNJ}}వారిచేఁ</p> {{Center|బ్రకటితము}} {{Center|1917}} {{Center|''All Rights Reserved''}}<noinclude><references/></noinclude> daqhu9im28ww9jwto4kc7d33nv4jbwk 104 214496 560388 2026-06-19T13:06:13Z శ్రీరామమూర్తి 1517 /* అచ్చుదిద్దారు */ 560388 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{rh||లలితకళలు|295}}</noinclude>జూచి, యది ప్రతిమయనుకొనుట యసంభవమని కొంద ఱనుకొనవచ్చును. కాని యిది యసంభవముకాదని ప్రత్యక్షానుభవమువలనఁ జెప్పవచ్చును. స్యాండో యను నింగ్లీషుమల్లు డీదేశమునకు వచ్చి తన కౌశలముఁ జూపునప్పుడు నేనొకసారి చూడ వెళ్ళితిని. స్యాండో పంచప్రాణములను, బిగించుకొని శరీరములోని కండలన్నిఁటిని ఉబ్బించి, ఒకచిన్న గుండ్రని బల్లమీద నిలిచియుండగా తెరయెత్తఁబడెను. అందుఁ జలన మెంత మాత్రమును లేదు. అది విగ్రహమా మనుష్యుఁడా యన్న సంశయము సామాజికులకుఁ గలిగెను. తరువాతఁ గ్రిందిబల్ల మాత్రము తిరిగి వీపువైపుభాగము సామాజకుల వైపునకువచ్చెను. అంతటితో నది విగ్రహమేయనియు, బల్ల యంత్రముతోఁ ద్రిప్పఁబడుచున్నదనియు, అందుచే విగ్రహముయొక్క ముందుభాగము, వెనుకభాగము మనవైపునకు దిరుగుచున్నవనియు సామాజికులు నిశ్చయపఱుచుకొనిరి. ఇంతలో మరల బల్ల తిరిగి ముఖాదికములు గలభాగము మావైపునకు వచ్చెను. అంత స్యాండో ఊపిరిని బిగబట్టుటమాని, కండల యుబ్బుతగ్గించి, మానవునివలె నకస్మాత్తుగనై మాకెంతయు నాశ్చర్యముఁ గలిగించెను కావున మానవునిఁజూచి బొమ్మయనుకొనుటయుఁ గొన్ని సమయములందుఁ బొసఁగును. పై కథానకములవలనఁ జిత్రకారాదులు నేర్చుకొనవలసిన విషయ మొకటియు, రసికులును కళావిమర్శకులును తెలిసికొనవలసిన విషయ మొకటియు గలవు. చిత్రకారులకు, కవులకుఁ దృష్టియుండఁ గూడదు. సృష్ట్యనుకరణమును ఎక్కుడెక్కుడుగఁ జేయుటకు వారు యత్నింపవలెను. అట్లయినఁగాని కళలు పరమావథిఁ జెందనేరవు. రసికులు వీనిని కళలని, అనుకరణములని, శిల్పుల నేర్పరితనమని వానిని అనుభవింపవలెను. సహృదయత, తన్మయత్వము కొంతవఱకు నుండవలసినదే. అదిలేనిదే యే కళాసౌందర్యమును మనము గ్రహింప నేరము. కాని కళయొక్క కళాత్వము లోపించునంత తన్మయత్వముఁ జెందిన యెడలఁ గొన్ని యెడలఁ నాభాసమునకుఁ గారణమగునని మాత్రము మరువరాదు.<noinclude><references/></noinclude> 3fv795z3bvawnws4xs3zu2u5jvhok77 104 214497 560390 2026-06-19T13:19:05Z శ్రీరామమూర్తి 1517 /* అచ్చుదిద్దారు */ 560390 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{rh|296|శాస్త్రవిషయములు|}}</noinclude> {{c|సంగీతమున ననుకరణ మప్రధానము}} ఇంతవఱకు ననుకరణమునుగుఱించి యీయఁబడిన యుదాహరణములలోఁ జిత్ర విద్యకును, కవిత్వమునకును సంబంధించినవే కలవు. కాని సంగీతమునకు సంబంధించిన యుదాహరణములు లేవని చదువరులు గమనించియుందురు. సంగీతమునందు నితరకళలకంటె సృష్ట్యనుకరణము మిక్కిలి తక్కువ. కోకిలాదిపక్షులవలె మధురధ్వని కొందఱు గాయకులకుఁ గల్గినను, అందఱు గాయకులయొక్క మనోహరధ్వనులును వీణాదికముల మంజులధ్వనులును సృష్టిలోని మధురధ్వనుల యనుకరణమని చెప్పుటకు వీలులేదు. ఏధ్వనికాధ్వనియె స్వతంత్ర మనియు, విశిష్ట మాధుర్యము కలదియనియుఁ జెప్పవలయును. వేఱు వేఱు మానవుల ముఖవర్చస్సు లెట్లు వేఱు వేఱో యట్లే గాయకుల గాత్రములును వేఱువేఱు దేని మాధుర్యము దానిదేయగును; గాని యన్యధ్వనియొక్క యనుకరణ మనుటకు వీలుండదు. అన్నదమ్ముల ముఖములలోఁ గొంతపోలిక యున్నను భేదముకూడ నున్నట్లు. కొందఱు గాయకుల ధ్వనులలో సామ్యమున్నను వైశిష్ట్యముగూడ నుండును. కావునఁ గొందఱు పాశ్చాత్యులు లలితకళలను అనుకరణ ప్రధానకళలు, అననుకరణ ప్రధానకళలు అని రెండుభాగములుగ విభాగించి, సంగీతమును రెండవ వర్గములోఁ జేర్చిరి. కాని పాశ్చాత్యవిమర్శకుల కందఱకును మూలపురుషుఁడని చెప్పఁదగిన అరిస్టాటల్ మా సంగీతమును గూడ అనుకరణ ప్రధానకళలలోనే చేర్చెను. ఉల్లాసము, విచారము, ఔత్సుక్యము, క్రోధము, రోషము మొదలైన అనుభావములను మనస్సునందుఁ బుట్టించుటకు నావశ్యకమైన ధ్వనిని అనుకరించి యట్టిభావములను సంగీతము మానవుల మనస్సునందుఁ బుట్టించును గావున నీ కళయందుఁగూడ ననుకరణము కలదని యాతని భావముగఁ గానవచ్చుచున్నది. ఈ యీస్వరమేళనము, ఈ యీరాగము, ఈ యీతాళము ఈయీ భావోద్బోధనకును, భావోద్రేకములకును అనుకూలములని సంగీతమందలి యుద్గ్రంథములు చెప్పవచ్చును; శిష్యులు గురువుల ననుసరించి యాయారాగాలాపముల నేర్చుకొనవచ్చును; వాని<noinclude><references/></noinclude> pldljrxe5ymu11opbeghob30q0anbvc 104 214498 560391 2026-06-19T13:32:01Z శ్రీరామమూర్తి 1517 /* అచ్చుదిద్దారు */ 560391 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{rh|38]|లలితకళలు|297}}</noinclude>సాయమున సామాజికులలో నాయాభావములను పుట్టింపవచ్చును. కాని యదియంతయు సృష్టిలో నెచ్చటనో యున్న ధ్వనుల యనుకరణమని చెప్పుటకు వీలులేదు. ఇందువలన సంగీతమునందును గానమునందును సృష్ట్యనుకరణము ప్రధానముకాదని తాత్పర్యము. {{c|మఱి యొక విభాగము}} మఱికొందఱు దృశ్యములు శ్రావ్యములు అని లలితకళలను ద్వివిధముగ విభజించిరి. కనులతోఁజూడ సంతోషముఁ గలిగించునవి దృశ్యకళలు, శిల్పము, చిత్రవిద్య, ప్రతిమానిర్మాణము అనునవి యిట్టివి. సంగీతము, కవిత్వము శ్రావ్యకళలు : విని సంతోషింపవలసినవి. నాట్యకళ యీరెంటికిని సంబంధించినది. అది కొంతవఱకు దృశ్యకళ, కొంతవఱకు శ్రావ్యకళ. దృశ్యకళకును శ్రావ్యకళకునుగల ముఖ్యభేదము దృశ్యకళా విషయమునంతను ఏకసమయావచ్ఛేదముగ (ఒక్క పెట్టున) ననుభవింపవచ్చును. ఒకానొక రమ్యమందిరమునుగాని, చక్కని పుదుచ్చేరి బొమ్మనుగాని, రవివర్మ పటమునుగాని, అంతయు నేకకాలమునందుఁ జూచి సంతసింపవచ్చును. శ్రావ్యకళావిషయములను ఒక్కసారి వినుటకు వీలులేదు. క్రమముగా నొకభాగము తరువాత మఱియొక భాగమును విని యానందింపవలెను. అంతయు నొకసారి గ్రహించి యానందించుట యసంభవము. కావున వీనిని కాలమునకు సంబంధించిన కళలనియు, పూర్వపువానిని స్థలమునకు (ఆకాశమునకు Space) సంబంధించిన కళలనియుఁ జెప్పవచ్చును. {{c|ప్రతిభయెకారణము}} లలితకళావిర్భావమునకుఁ గర్తయొక్క ప్రతిభావిశేషమే ముఖ్య హేతువు. అన్నికళలకును గురుబోధ, శాస్త్రాభ్యాసము, అనుభవము ఆవశ్యకములయినను అవి యితరకళలకు ముఖ్యహేతువులు: లలితకళలకు సహకారహేతువులని చెప్పవలెను. మొదటఁ గర్తకు నొకానొక కళయెడల నైసర్గికప్రేమ యుండవలయును. శాస్త్రాభ్యాసాదులు దానిని అభివృద్ధిచేయునేగాని, లేనిప్రతిభను పుట్టింపనేరవు. రంగులు కలుపుట నేర్చుకొనినందున చిత్రకారుఁడు కాఁడు; వృత్తలక్షణములు తెలిసి<noinclude><references/></noinclude> 7z4j1tlymyqscep3khgx6tcx3ywfk3y 104 214499 560395 2026-06-19T13:43:13Z శ్రీరామమూర్తి 1517 /* అచ్చుదిద్దారు */ 560395 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{rh|298|శాస్త్రవిషయములు|}}</noinclude>కొన్నందున కవి కాఁడు. ఈ లలితకళావిషయము లెంతెంత యసామాన్యములుగను, అనన్యసాధ్య విషయములుగను ఉండునో వాని కంతంత ఘనత, యోగ్యత యెక్కువ. గౌహర్‌జాన్‌పాట కా మనోహరత్వమేమి? ఇతరులు నేర్చిన సంగీత విద్య యామెయే నేర్చెను గదా ? రవివర్మపటమున కాచక్కఁదనమేల? ఆయననేర్చిన చిత్రవిద్య అందఱు నేర్చునదే. కాళిదాసు కవిత్వమున నంతరస మెందుకు నుండవలె ? ఆయన నేర్చిన ఛంద స్సందఱు నేర్చునదే. ఆయా కళలలోని యాధిక్యతకు నాయా గ్రంథకర్తల ప్రతిభావిశేషములే కారణములు. ఆ ప్రతిభావిశేషముయొక్క రూపము ఇట్టిదని ఆయాగ్రంథకర్తలకే తెలియదు. వారు దానిని ఇతరులకు నేర్పఁజాలరు. ఇట్లు లలితకళల కర్తలకు నాయాకళలు ప్రదర్శించుటయందుఁ జాలవఱకు స్వాతంత్ర్య ముండవలెను. శాస్త్రనియమము లన్న శృంఖలలను గట్టిపఱిచి కళాజ్ఞునికి స్వాతంత్ర్య మీయనియెడల ప్రతిభాయుతములగు కళలు అభివృద్ధిఁ జెందనేరవు. శాస్త్రములెప్పుడును దిగ్దర్శకములుగ నుండునేగాని ప్రతిభచేయుపనిఁ జేయఁజాలవు. కావున వానినే ప్రధానములుగఁ జేసి కర్తప్రతిభకు స్వాతంత్ర్యము లేకుండ జేసిన యెడల, నూతనకళావిశేషము లావిర్భవింపనేరవు. చిత్రకళయందు ఈరంగే ఉపయోగింపవలెను. కా లింతపొడుగే వేయవలయును; రాజు చేతులో గోరువంకపిట్టే ఉండవలయును అనిన నిర్బంధములఁ బెట్టి పటము జిత్రింపుమని చిత్రకారునితోనన్న వాఁడేమి చేయఁగలఁడు? అయ్యవారుకు బదులు కోతినిచేసిపెట్టును. అట్లే కవిత్వమునందును జూడుఁడు. కవికి స్వాతంత్ర్యము ఈయక ఇన్ని వర్ణనము లున్న గాని కవిత్వముకాదు. స్త్రీముఖము ఇట్లే వర్ణింపవలెను, సముద్రమును అట్లె వర్ణింపవలెను అను నియమముల బలపఱచినయెడల, క్రొత్తకావ్యము పేరిట ప్రాతకావ్యముల క్రొత్తకూర్పులు బయల్పడును. క్రమక్రమముగా నిజమైన కవిత్వము చచ్చి, అనుకరణములు హెచ్చును. మన దేశమునందు శిలాలోహప్రతిమలు చేయువిద్య యొకప్పుడు అభివృద్ధిగ నుండి క్రమముగా క్షీణించుటకు నిదియే కారణము. విష్ణువిగ్రహము<noinclude><references/></noinclude> 3gflmc4y1zuj2fc5xbyrh15io44ky4g 104 214500 560398 2026-06-19T13:57:05Z శ్రీరామమూర్తి 1517 /* అచ్చుదిద్దారు */ 560398 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{rh||లలితకళలు|299}}</noinclude>చేయవలెననిన కాళ్లు ఇంతపెద్దవి, ముక్కు ఇంతపెద్దది, చేతులింత పొడుగువి - అని అందఱు దేవతలకు, మనుష్యులకు, పశువులకు - పక్షులకు - కొలతలు వేసి అందుకు భేదముగాఁ జేసినయెడల దోషము; పనికిరాదు అన్నందున ఆవిద్య అంతవఱకే నిల్చియుండుట తటస్థించినది. ఇట్లే యితరకళలను గుఱించియని యెఱుఁగునది. {{c|భావానుకరణము}} ఇదివఱకుఁ జిత్రకారునకు నావశ్యకమైన రూపానుకరణమును గుఱించి మాత్రము ఎక్కువగా జెప్పఁబడినది. కాని చిత్రకారుఁడు రూపానుకరణమునుమాత్రము చేసినఁజాలదు. ఆతఁడు భావానుకరణముఁగూడఁ జేయవలయును. చిత్రకారునకేమి కవికేమి శరీరమును చిత్రించుట యెంతయావశ్యకమో మనసును చిత్రించుటయు నంతకంటె నావశ్యకము, కఠినమైనపని. మానవుండనగా గేవల శరీరవిశిష్టుఁడు కాఁడు. మనశ్శరీరసంయోగమున్నఁగాని సంపూర్ణమానవత్వము సిద్దింపదు. పూర్ణమానవునిఁ జిత్రింపవలయునన్న నాతని శరీరమువలెనే యాతనిమనస్సును, అనగా భావములు. గుణములు, శీలము మొదలయిన వానినిగూడఁ జిత్రింపవలెను. రూపములేని భావాదుల నెటుచిత్రింప వచ్చునని చదువరు లడుగవచ్చును. కాని శరీరము మనసుసకును, మనస్సు శరీరమునకును బింబప్రతిబింబసదృశములు. అట్లే మనమాటలును మనహృద్గతము దెలుపును. కావునఁ జిత్రకారునకును కవికిని మనస్సును జిత్రించుట యొకకష్టమైన పనికాదు. హర్ష, -------------- వీడ్రా, మోహ, ధృతి, దైన్య, చింతా, గర్వ, త్రాస, వితర్క, అసూయాది చిత్తవృత్తులలో నొక్కొక్కటి యొక్కొక్క విధముగా మానవ శరీరముపైఁ బ్రతిబింబించును. కోపముతోనున్నవానిని, చింతాక్రాంతుని, సంశయగ్రస్తుని, మనముచూడగనే గుర్తింపలేమా ? దేనివలన గుర్తించదము ? ఆతనిశరీరేంద్రియస్థితినిబట్టియు; ముఖవికారములనుబట్టియు, ఒక్కొక్క వికారమునకు ముఖమొక్కొక్క విధముగ మాఱును. చిత్రకారుఁ డీభేదముల నన్నిటిని స్వానుభవమువలన లోకములోఁజూచి నేర్చుకొని, తనచిత్రకర్మయందు వీనిని అనుసరించి మనసులోని<noinclude><references/></noinclude> 8vtw6w9hnccpsygqi0clh43gtfctmy0 104 214501 560399 2026-06-19T14:01:55Z Vandanapu Saidhiraj 7301 /* అచ్చుదిద్దారు */ 560399 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Vandanapu Saidhiraj" /></noinclude>{{Telugu poem|type=సీ.|lines=<poem>మఱికొంద రంగనల్ మండ్రగబ్బలఁ జూచి యబ్బబ్బ యని దొబ్బులాడువారు ఇంటికంబంబుల కెగఁ బ్రాకి భూమిపై దెబ్బునఁ బడీ నోరుఁ దెఱచువారు అమ్మక్క యిదియేమి యన్యాయ మని వచ్చి దుప్పి మెకముఁ గాచి తొలఁగువారు ఎదురగునేలాటిహీనజాతుల నైన వేగఁ బ్రోవుమటంచు వేఁడువారు</poem>}} {{Telugu poem|type=తే.|lines=<poem>అట్టిమగువల వీక్షించి యవనిపతులు, చేతులుకు గాళ్లుఁ దెమలింపఁ జేష్ట లుడిగి చిత్రముననుండుప్రతిమలచెలువు దోఁప, మేను లెఱుఁగక నుండిరి దీనులగుచు.</poem>}} {{Telugu poem|type=వ.|lines=<poem>ఆసమయంబున.</poem>|ref=218}} {{Telugu poem|type=చ.|lines=<poem>అనుజసమేతుఁడై చెలఁగునంబుజనాభుని వారివారిఁ బె ల్చనవిడి రాక్షసేశ్వరుఁడు సౌబలకర్ణసుయోధనాదులన్ మునుమిడి వారివారలను మూలలదూరినయాద వాదులన్ పనివడి ధారుణీపతుల బ్రాహ్మణకోటుల వైశ్యశూద్రులన్</poem>|ref=219}} {{Telugu poem|type=వ.|lines=<poem>నానావిధంబుల బాధించుఘటోత్క చునిమాయలు నివారించుసామర్థ్యంబు గోవిందు నకుఁ గలిగియు నర్జునుపైఁ బష్పాతంబునను గౌరవులకు గర్వభంగంబు గావలయు ననుతలంపునం జేసి మానియై యుండె నప్పుడు కర్ణళకునిదుశ్శాసనజయదథకృపా శ్వత్థామ మొదలగురథికులం జూచి దుర్యోధనుఁ డిట్లనియె.</poem>|ref=220}} {{Telugu poem|type=సీ.|lines=<poem>మీ రివ్విధంబున ధీరత్వ మెడఁబాసి వెలవెలఁ బోవఁగా విహిత మగునె యిది పాండుసుతులకు హితులైనవారలు గావించుకార్య మై కానఁబడియె నిండ్లలోపల నున్న నిది పనిగా దింక బాణ బాణాసన పాణు లగుచు తెరిపికేఁగిన మన తెరువు రా రెవ్వరు పదపదమని చెప్పి భటులఁ జూచి</poem>}} {{Telugu poem|type=తే.|lines=<poem>కాల్బలంబుల రథములఁ గరిహయాది, పరికరముతోడ రండని పనిచి తాను రవితనూజుండుఁ దక్కి సరథిక వరులంఁ, బరిణయపుశాల వెలువడి బయలుదేరి.</poem>|ref=221}} {{Telugu poem|type=వ.|lines=<poem>ఉండి రని వైశంపాయనుడు చెప్పిన.</poem>|ref=222}} {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>పురుహూతనాన్నిభుం డగు, కరిపురపరిపాలకుండు కలకల నగుచున్ పరమునిఁ గనుఁగొని యవ్వలి, చరితము వినిపింపు తపసిచంద్రమ నాకున్.</poem>|ref=223}} {{Telugu poem|type=పంచచామరము.|lines=<poem>సరోజనాభ చక్రహస్త సన్మునీంద్రసన్నుతా ధరాతనూజ బాహుపర్వతామరేంద్రయాయుధా పురారిమిత్ర నీరదాంగ పుండరీకలోచనా ధరాధరుండు నిన్నుఁ గొల్చి ధన్యుఁ డయ్యె మాధవా.</poem>|ref=224}} {{Telugu poem|type=గద్య.|lines=<poem>ఇది శ్రీమత్సూర్యనారాయణ కరుణాకటాక్షవీక్షణాలంకార సుస్థి రామృతవాక్య జనితకవిత్వరత్నాకరవంశవయ్యపారావార రాకాసుధాక రాంజనేయాఖ్యతనూజ అప్పప్పనామధేయప్రణీతం బైనశశిరేఖాపరిణయం బనుమహాప్రబంధంబునందు</poem>}} తీయాశ్వాసము.<noinclude><references/></noinclude> exenfen05z5v6ivow211h587kjlmjm9 560450 560399 2026-06-19T20:34:00Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* మూల్యాంకన చేసారు */ 560450 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>{{Telugu poem|type=సీ.|lines=<poem>మఱికొంద రంగనల్ మండ్రగబ్బలఁ జూచి యబ్బబ్బ యని ద్రొబ్బులాడువారు ఇంటికంబంబుల కెగఁబ్రాకి భూమిపై దెబ్బునఁ బడి నోరుఁ దెఱచువారు అమ్మక్క యిది యేమి యన్యాయ మని వచ్చి దుప్పి మెకముఁ గాచి తొలఁగువారు ఎదురగునేలాటిహీనజాతుల నైన వేగఁ బ్రోవుమటంచు వేఁడువారు</poem>|ref=}} {{Telugu poem|type=తే.|lines=<poem>అట్టిమగువల వీక్షించి యవనిపతులు, చేతులును గాళ్లుఁ దెమలింపఁ జేష్ట లుడిగి చిత్రముననుండుప్రతిమలచెలువు దోఁప, మేను లెఱుఁగక నుండిరి దీనులగుచు.</poem>|ref=217}} {{Telugu poem|type=వ.|lines=<poem>ఆసమయంబున.</poem>|ref=218}} {{Telugu poem|type=చ.|lines=<poem>అనుజసమేతుఁడై చెలఁగునంబుజనాభుని వారివారిఁ బె ల్చనవిడి రాక్షసేశ్వరుఁడు సౌబలకర్ణసుయోధనాదులన్ మునుమిడి వారివారలను మూలలదూరినయాదవాదులన్ పనివడి ధారుణీపతుల బ్రాహ్మణకోటుల వైశ్యశూద్రులన్.</poem>|ref=219}} {{Telugu poem|type=వ.|lines=<poem>నానావిధంబుల బాధించుఘటోత్కచునిమాయలు నివారించుసామర్థ్యంబు గోవిందు నకుఁ గలిగియు నర్జునుపైఁ బక్షపాతంబునను గౌరవులకు గర్వభంగంబు గావలయు ననుతలంపునం జేసి మౌనియై యుండె నప్పుడు కర్ణశకునిదుశ్శాసనజయద్రథకృపా శ్వత్థామ మొదలగురథికులం జూచి దుర్యోధనుఁ డిట్లనియె.</poem>|ref=220}} {{Telugu poem|type=సీ.|lines=<poem>మీ రివ్విధంబున ధీరత్వ మెడఁబాసి వెలవెలఁ బోవఁగా విహిత మగునె యిది పాండుసుతులకు హితులైనవారలు గావించుకార్య మై కానఁబడియె నిండ్లలోపల నున్న నిది పనిగా దింక బాణబాణాసనపాణు లగుచు తెరిపికేఁగిన మనతెరువు రా రెవ్వరు పదపదమని చెప్పి భటులఁ జూచి</poem>|ref=}} {{Telugu poem|type=తే.|lines=<poem>కాల్బలంబుల రథములఁ గరిహయాది, పరికరముతోడ రండని పనిచి తాను రవితనూజుండుఁ దక్కినరథికవరులుఁ, బరిణయపుశాల వెలువడి బయలుదేరి.</poem>|ref=221}} {{Telugu poem|type=వ.|lines=<poem>ఉండి రని వైశంపాయనుడు చెప్పిన.</poem>|ref=222}} {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>పురుహూతసన్నిభుం డగు, కరిపురపరిపాలకుండు కలకల నగుచున్ పరమునిఁ గనుఁగొని యవ్వలి, చరితము వినిపింపు తపసిచంద్రమ నాకున్.</poem>|ref=223}} {{Telugu poem|type=పంచచామరము.|lines=<poem>సరోజనాభ చక్రహస్త సన్మునీంద్రసన్నుతా ధరాతనూజ బాహుపర్వతామరేంద్రయాయుధా పురారిమిత్ర నీరదాంగ పుండరీకలోచనా ధరాధరుండు నిన్నుఁ గొల్చి ధన్యుఁ డయ్యె మాధవా.</poem>|ref=224}} {{Telugu poem|type=గద్య.|lines=<poem>ఇది శ్రీమత్సూర్యనారాయణ కరుణాకటాక్షవీక్షణాలంకార సుస్థిరామృతవాక్య జనితకవిత్వరత్నాకరవంశపయఃపారావారరాకాసుధాక రాంజనేయాఖ్యతనూజ అప్పప్పనామధేయప్రణీతం బైనశశిరేఖాపరిణయం బనుమహాప్రబంధంబునందు తృతీయాశ్వాసము.</poem>}}<noinclude><references/></noinclude> f260dygdt707yo8omjrollxt8x1l7fc 104 214502 560400 2026-06-19T14:08:58Z శ్రీరామమూర్తి 1517 /* అచ్చుదిద్దారు */ 560400 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{rh|300|శాస్త్రవిషయములు|}}</noinclude>భావములను ముఖముపైఁ గనఁబఱుపవలెను. చిత్రముయొక్క ముఖమును మనస్సునకు నద్దముగఁ జేయవలయును. చిత్రకారునికౌశలము గానవచ్చునది యీభావానుకరణమునందే తెలివిగల చిత్రకారుఁడు ఒక రెండుగీట్లు కూర్చుటవలననే వేఱు వేఱు భావములను చిత్రముఖముపైఁ జూపఁగలడు. ఇచ్చట నటునకును చిత్రకారునకును పోటీగలదు. నటుఁడు మనోవికారములను ప్రత్యక్షముగ దనముఖమునందుఁ జూపవలయును. చిత్రకారుఁడు చిత్రమునందు రేఖలతోఁ జూపవలయును. శ్రీయుత బళ్లారి రాఘవాచార్యులుగారు చంద్రహాసనాటకమునందు దుష్టబుద్ధి వేషమును, విజయనగరపతన నాటకమునందు పఠాన్ రుస్తుం వేషమునువేసి, మనస్సులోనికి దుర్మార్గపు టాలోచనలు వచ్చినప్పుడు నటించెడి కనుల చూపునకుఁ బ్రేక్షకు లంతయానందమునేల పొందెదరు? ఆచూపు మనస్సుయొక్క ప్రతిబింబముగనుక, అట్లే పటములనుగుఱించి యెఱంగునది. పటములలో నీభేదము చూడవలయునన్న రవివర్మచేఁ <ref>మృతప్రాయమైయున్న హైందవచిత్రకళకుఁ బ్రాణముపోసి యది దేశమునందు నింటింటను ప్రవేశించునట్లు చేసిన రాజారవివర్మ పటముల పేరెత్తగనే మొగము చిట్లించుకొనటయు, అందుఁ జిత్రకళానైపుణి లేదనుటయు, బంగాళివారు గీసినవి యెట్టిపిచ్చిగీట్లయినను అందుఁ జిత్రవిద్య ప్రతిభయున్నదని మెచ్చుకొనుటయుఁగొందఱు యువకుల --------ఫ్యాషన్' అయినట్లు కానఁబడుచున్నది. కాని యిది పెడత్రోవ; రవివర్మయొక్క యన్ని పటములును చిత్రవిద్యయొక్క యత్యున్నతదశను జూపునవి కావనుట యెంతనిజమో, వానిలోఁగొన్ని చిత్రవిద్యాపరమావధినిఁ జూపుననుటయు నంతే నిజము. రవివర్మపటములఁ జూడవలయునన్న నచ్చుపడి వచ్చువానిఁ జూచిన బ్రయోజనములేదు. ఇందుఁ బెక్కులాతని పటములఁజూచి యితరులు వ్రాసినవి. కొన్ని యాతఁడు వ్రాసినవి యున్నను, లక్షలకొలది ప్రతులు ఒక్క రాతిమీద నుండియే యచ్చుపడినందునఁ బ్రతులలో మూలములోని సౌందర్య మందలి నూఱవవంతయినను రాదు. ఈ యాథునికచిత్రవిద్యా విశార<noinclude><references/></noinclude> d28gf31kad157r1mrljkp5g7siowbi2 560404 560400 2026-06-19T14:15:27Z శ్రీరామమూర్తి 1517 560404 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{rh|300|శాస్త్రవిషయములు|}}</noinclude>భావములను ముఖముపైఁ గనఁబఱుపవలెను. చిత్రముయొక్క ముఖమును మనస్సునకు నద్దముగఁ జేయవలయును. చిత్రకారునికౌశలము గానవచ్చునది యీభావానుకరణమునందే తెలివిగల చిత్రకారుఁడు ఒక రెండుగీట్లు కూర్చుటవలననే వేఱు వేఱు భావములను చిత్రముఖముపైఁ జూపఁగలడు. ఇచ్చట నటునకును చిత్రకారునకును పోటీగలదు. నటుఁడు మనోవికారములను ప్రత్యక్షముగ దనముఖమునందుఁ జూపవలయును. చిత్రకారుఁడు చిత్రమునందు రేఖలతోఁ జూపవలయును. శ్రీయుత బళ్లారి రాఘవాచార్యులుగారు చంద్రహాసనాటకమునందు దుష్టబుద్ధి వేషమును, విజయనగరపతన నాటకమునందు పఠాన్ రుస్తుం వేషమునువేసి, మనస్సులోనికి దుర్మార్గపు టాలోచనలు వచ్చినప్పుడు నటించెడి కనుల చూపునకుఁ బ్రేక్షకు లంతయానందమునేల పొందెదరు? ఆచూపు మనస్సుయొక్క ప్రతిబింబముగనుక, అట్లే పటములనుగుఱించి యెఱంగునది. పటములలో నీభేదము చూడవలయునన్న రవివర్మచేఁ <ref>మృతప్రాయమైయున్న హైందవచిత్రకళకుఁ బ్రాణముపోసి యది దేశమునందు నింటింటను ప్రవేశించునట్లు చేసిన రాజారవివర్మ పటముల పేరెత్తగనే మొగము చిట్లించుకొనటయు, అందుఁ జిత్రకళానైపుణి లేదనుటయు, బంగాళివారు గీసినవి యెట్టిపిచ్చిగీట్లయినను అందుఁ జిత్రవిద్య ప్రతిభయున్నదని మెచ్చుకొనుటయుఁగొందఱు యువకుల --------ఫ్యాషన్' అయినట్లు కానఁబడుచున్నది. కాని యిది పెడత్రోవ; రవివర్మయొక్క యన్ని పటములును చిత్రవిద్యయొక్క యత్యున్నతదశను జూపునవి కావనుట యెంతనిజమో, వానిలోఁగొన్ని చిత్రవిద్యాపరమావధినిఁ జూపుననుటయు నంతే నిజము. రవివర్మపటములఁ జూడవలయునన్న నచ్చుపడి వచ్చువానిఁ జూచిన బ్రయోజనములేదు. ఇందుఁ బెక్కులాతని పటములఁజూచి యితరులు వ్రాసినవి. కొన్ని యాతఁడు వ్రాసినవి యున్నను, లక్షలకొలది ప్రతులు ఒక్క రాతిమీద నుండియే యచ్చుపడినందునఁ బ్రతులలో మూలములోని సౌందర్య మందలి నూఱవవంతయినను రాదు. ఈ యాథునికచిత్రవిద్యా విశార</ref><noinclude><references/></noinclude> awn8x7bs35e5a7l24hjqin1x0hhwdud 560405 560404 2026-06-19T14:16:08Z శ్రీరామమూర్తి 1517 560405 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{rh|300|శాస్త్రవిషయములు|}}</noinclude>భావములను ముఖముపైఁ గనఁబఱుపవలెను. చిత్రముయొక్క ముఖమును మనస్సునకు నద్దముగఁ జేయవలయును. చిత్రకారునికౌశలము గానవచ్చునది యీభావానుకరణమునందే తెలివిగల చిత్రకారుఁడు ఒక రెండుగీట్లు కూర్చుటవలననే వేఱు వేఱు భావములను చిత్రముఖముపైఁ జూపఁగలడు. ఇచ్చట నటునకును చిత్రకారునకును పోటీగలదు. నటుఁడు మనోవికారములను ప్రత్యక్షముగ దనముఖమునందుఁ జూపవలయును. చిత్రకారుఁడు చిత్రమునందు రేఖలతోఁ జూపవలయును. శ్రీయుత బళ్లారి రాఘవాచార్యులుగారు చంద్రహాసనాటకమునందు దుష్టబుద్ధి వేషమును, విజయనగరపతన నాటకమునందు పఠాన్ రుస్తుం వేషమునువేసి, మనస్సులోనికి దుర్మార్గపు టాలోచనలు వచ్చినప్పుడు నటించెడి కనుల చూపునకుఁ బ్రేక్షకు లంతయానందమునేల పొందెదరు? ఆచూపు మనస్సుయొక్క ప్రతిబింబముగనుక, అట్లే పటములనుగుఱించి యెఱంగునది. పటములలో నీభేదము చూడవలయునన్న రవివర్మచేఁ <ref>మృతప్రాయమైయున్న హైందవచిత్రకళకుఁ బ్రాణముపోసి యది దేశమునందు నింటింటను ప్రవేశించునట్లు చేసిన రాజారవివర్మ పటముల పేరెత్తగనే మొగము చిట్లించుకొనటయు, అందుఁ జిత్రకళానైపుణి లేదనుటయు, బంగాళివారు గీసినవి యెట్టిపిచ్చిగీట్లయినను అందుఁ జిత్రవిద్య ప్రతిభయున్నదని మెచ్చుకొనుటయుఁగొందఱు యువకుల --------ఫ్యాషన్' అయినట్లు కానఁబడుచున్నది. కాని యిది పెడత్రోవ; రవివర్మయొక్క యన్ని పటములును చిత్రవిద్యయొక్క యత్యున్నతదశను జూపునవి కావనుట యెంతనిజమో, వానిలోఁగొన్ని చిత్రవిద్యాపరమావధినిఁ జూపుననుటయు నంతే నిజము. రవివర్మపటములఁ జూడవలయునన్న నచ్చుపడి వచ్చువానిఁ జూచిన బ్రయోజనములేదు. ఇందుఁ బెక్కులాతని పటములఁజూచి యితరులు వ్రాసినవి. కొన్ని యాతఁడు వ్రాసినవి యున్నను, లక్షలకొలది ప్రతులు ఒక్క రాతిమీద నుండియే యచ్చుపడినందునఁ బ్రతులలో మూలములోని సౌందర్య మందలి నూఱవవంతయినను రాదు. ఈ యాథునికచిత్రవిద్యా విశార</ref><noinclude><references/></noinclude> cl5sbpof7u3s4mwm4e1lt3k1e3iqpoi 560429 560405 2026-06-19T16:39:07Z శ్రీరామమూర్తి 1517 560429 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{rh|300|శాస్త్రవిషయములు|}}</noinclude>భావములను ముఖముపైఁ గనఁబఱుపవలెను. చిత్రముయొక్క ముఖమును మనస్సునకు నద్దముగఁ జేయవలయును. చిత్రకారునికౌశలము గానవచ్చునది యీభావానుకరణమునందే తెలివిగల చిత్రకారుఁడు ఒక రెండుగీట్లు కూర్చుటవలననే వేఱు వేఱు భావములను చిత్రముఖముపైఁ జూపఁగలడు. ఇచ్చట నటునకును చిత్రకారునకును పోటీగలదు. నటుఁడు మనోవికారములను ప్రత్యక్షముగ దనముఖమునందుఁ జూపవలయును. చిత్రకారుఁడు చిత్రమునందు రేఖలతోఁ జూపవలయును. శ్రీయుత బళ్లారి రాఘవాచార్యులుగారు చంద్రహాసనాటకమునందు దుష్టబుద్ధి వేషమును, విజయనగరపతన నాటకమునందు పఠాన్ రుస్తుం వేషమునువేసి, మనస్సులోనికి దుర్మార్గపు టాలోచనలు వచ్చినప్పుడు నటించెడి కనుల చూపునకుఁ బ్రేక్షకు లంతయానందమునేల పొందెదరు? ఆచూపు మనస్సుయొక్క ప్రతిబింబముగనుక, అట్లే పటములనుగుఱించి యెఱంగునది. పటములలో నీభేదము చూడవలయునన్న రవివర్మచేఁ <ref>మృతప్రాయమైయున్న హైందవచిత్రకళకుఁ బ్రాణముపోసి యది దేశమునందు నింటింటను ప్రవేశించునట్లు చేసిన రాజారవివర్మ పటముల పేరెత్తగనే మొగము చిట్లించుకొనటయు, అందుఁ జిత్రకళానైపుణి లేదనుటయు, బంగాళివారు గీసినవి యెట్టిపిచ్చిగీట్లయినను అందుఁ జిత్రవిద్య ప్రతిభయున్నదని మెచ్చుకొనుటయుఁగొందఱు యువకుల --------ఫ్యాషన్' అయినట్లు కానఁబడుచున్నది. కాని యిది పెడత్రోవ; రవివర్మయొక్క యన్ని పటములును చిత్రవిద్యయొక్క యత్యున్నతదశను జూపునవి కావనుట యెంతనిజమో, వానిలోఁగొన్ని చిత్రవిద్యాపరమావధినిఁ జూపుననుటయు నంతే నిజము. రవివర్మపటములఁ జూడవలయునన్న నచ్చుపడి వచ్చువానిఁ జూచిన బ్రయోజనములేదు. ఇందుఁ బెక్కులాతని పటములఁజూచి యితరులు వ్రాసినవి. కొన్ని యాతఁడు వ్రాసినవి యున్నను, లక్షలకొలది ప్రతులు ఒక్క రాతిమీద నుండియే యచ్చుపడినందునఁ బ్రతులలో మూలములోని సౌందర్య మందలి నూఱవవంతయినను రాదు. ఈ యాథునికచిత్రవిద్యా విశారదుని చిత్రనైపుణిఁ జూడవలయునన్న బరోడానగరమునందు గాయక్వారు మహారాజుయొక్క సౌధమునందును ట్రావెన్కోరు రాజమందిరమందును, మఱి యితర రాజమందిరములందును ఉన్న చిత్రకారునిచేతి అసలు పటములఁజూడవలెను. బరోడాలోని చిత్రములఁ జూచుభాగ్యము నాకు లభించినందున నందుఁగొన్ని యప్రతీకములని నొక్కిచెప్పగలను. నేను నా వ్యాసమునందుఁ దరుచుగ రవివర్మపటములనే యుదాహరించుటకుఁ గారణము నేను ఉదాహరించినవన్నియు నుత్తమోత్తమములని కాదు. మనదేశమునందు నిప్పుడు సాధారణముగాఁ బ్రతివానికిని లభ్యమైనవి యీపటములు. కావున నిష్టమున్న చదువరు లాయాపటములఁ జూడవచ్చును. గనుక వీనినే ఉదాహరించెదను. ఇట్లే బంగాళీచిత్రకారుల పటములలోఁగొన్ని, భావాద్యను కరణమునకు మంచి యుదాహరణము లనుటకు సందేహములేదు. కాని వారువ్రాసెడి పిచ్చిగీట్లును పెక్కులు గలవు. వాని నన్నిటిని 'ఆహాహాః' యని పొగడుటయు, రవివర్మాదుల మంచిపటముల నిందించుటయు బంగాళీవారిలోఁ గొందఱుకంకణము కట్టుకొని చేసెడిపని. బంగాళీవారిలో నొక సద్గుణమును, ఒక దుర్గుణమును కలవు. అవి బంగాళివారియందభిమానము, ఇతరులయెడ నసూయ - అనునవి. తమవా రెట్టి పిచ్చిపుస్తకము వ్రాసినను దానిని కొనియాడుట, తమ వారెట్టి బొమ్మదింపినను దానిని కొండనుచేయుట, ఇతరు లాపనులను చేసినసు వెక్కిరించుట వారియందు బాగుగఁ గానవచ్చును. ఇందుకొఱకై కొన్నిపత్రికలుగూడఁ బుట్టినవి. వ్రాతలనుబట్టి చూడ మాడర్ను రివ్యూ కూడ నిట్టిదే యని చెప్పవలెను కావున బంగాళీవారి వ్రాతలఁ జూచి మనవారు భ్రమపడుట తప్పు. బంగాళీల పటములేమి, రవివర్మ పటములేమి వానివాని యోగ్యతనుబట్టి మంచిచెడ్డలనిర్ణయింపక రవివర్మ పటములన్ని చెడ్డవి, బంగాళీవారి గీట్లన్ని మంచివి అని తలంచుట, పక్షాభిమానమగును గాని, కళాభిమానము కాదు.</ref><noinclude><references/></noinclude> ssdk953h94sm1cirg6b2ywqyxhy8in5 0 214503 560403 2026-06-19T14:15:23Z Vandanapu Saidhiraj 7301 [[WP:AES|←]]Created page with '{{తలకట్టు | శీర్షిక = [[../]] | రచయిత = రత్నాకరం అప్పప్ప కవి | అనువాదం= | విభాగము = చతుర్థాశ్వాసము | ముందరి = [[../తృతీయాశ్వాసము/]] | తదుపరి = [[../పంచమాశ్వాసము/]] | వివరములు = |సంవత్సరం = 1954 }} <pages index="...' 560403 wikitext text/x-wiki {{తలకట్టు | శీర్షిక = [[../]] | రచయిత = రత్నాకరం అప్పప్ప కవి | అనువాదం= | విభాగము = చతుర్థాశ్వాసము | ముందరి = [[../తృతీయాశ్వాసము/]] | తదుపరి = [[../పంచమాశ్వాసము/]] | వివరములు = |సంవత్సరం = 1954 }} <pages index="శశిరేఖాపరిణయము.pdf" from=68 to=88 /> d6jnn6g2yxikqnh7w3k84k10n9mjwbg 560406 560403 2026-06-19T14:17:25Z Vandanapu Saidhiraj 7301 560406 wikitext text/x-wiki {{తలకట్టు | శీర్షిక = [[../]] | రచయిత = రత్నాకరం అప్పప్ప కవి | అనువాదం= | విభాగము = చతుర్థాశ్వాసము | ముందరి = [[../తృతీయాశ్వాసము/]] | తదుపరి = [[../పంచమాశ్వాసము/]] | వివరములు = |సంవత్సరం = 1954 }} <pages index="శశిరేఖాపరిణయము.pdf" from=68 to=91 /> mnj101b0njys087ddgvyb3uwbiuex5s 0 214504 560409 2026-06-19T14:37:27Z రవిచంద్ర 146 ఏడుకొండలవాడి లలితగీతం 560409 wikitext text/x-wiki రచన: ఏడిద కామేశ్వరరావు <poem> ఒక పిలుపులో పిలిచితే పలుకుతావట నా పలుకులో కులుకుతావట ఆపదమొక్కులస్వామీ నీ సన్నిధె నా పెన్నిధి|| కొండంత దేవుడవని కొండంత ఆశతో నీ కొండచేరవచ్చితిని అండచేర్చి కాపాడరా|| అభయహస్తమున్నదట అభయమూర్తినీవెయట అభయదానమిచ్చి నాకు భవతరణపధమ్ము చూపు|| వడ్డికాసువాడవట వడ్డీవడ్డీ గుంజుదువట అసలులేనివారమయ్య వెతలుబాపికావవయ్య|| </poem> ow1ddlj94uvw4k220jfisvd2i7sh466 104 214505 560410 2026-06-19T14:39:25Z Vandanapu Saidhiraj 7301 /* అచ్చుదిద్దారు */ 560410 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Vandanapu Saidhiraj" /></noinclude>{{Center|style=font-size:160%;|చతుర్థాశ్వాసము}} {{Css image crop |Image = శశిరేఖాపరిణయము.pdf |Page = 47 |bSize = 450 |cWidth = 57 |cHeight = 15 |oTop = 90 |oLeft = 207 |Location = center |Description = }} {{Telugu poem|type={{Css image crop |Image = శశిరేఖాపరిణయము.pdf |Page = 68 |bSize = 450 |cWidth = 52 |cHeight = 160 |oTop = 51 |oLeft = 71 |Location = center |Description = }}|lines=<poem> లలితమిత్రవిందా బాలామణిల క్షణాది మానితవనితా లోల జనార్దన మునిజన పాలా కారుణ్యశీల భర్మసుచేలా.</poem>|ref=1}} {{Telugu poem|type=వ.|lines=<poem>అవధరింపుము సూతుండు శౌనకాదిమహామునులకుం జెప్పినట్లు వైశంపాయనుండు జనమేజయుఁన కి ట్లనియె.</poem>|ref=2}} {{Telugu poem|type=చ.|lines=<poem>కురుపతి కర్ణుఁడున్ శకుని కుంభసంభవుఁ డాది వీరు లా పరిణయమందిరం బెడలి బాణశరాసనశూలపాణులై పురబహిరంగ ణంబునను భూరిపరాక్రమ మొప్ప నిల్చినన్ గెరలి ఘటొక్కచుం డరిగె ఘీంకృతి సేయుచు నభ్రవీథికిన్.</poem>|ref=3}} {{Telugu poem|type=వ.|lines=<poem>అని చెప్పి వైశంపాయనుండు మఱియు నిట్లనియె.</poem>|ref=4}} {{Telugu poem|type=చ.|lines=<poem>సురపనవర్తియై దనుజసోముఁడు మాయ సృజింప సంతలో సరిమురి నీల మేఘములు నంబరమెల్లను గప్పెఁ గప్పినం చెరిప యొకింత లేక నలుదిక్కులుచూచినఁ గన్నుమూసినన్ బొరిఁబొరి నొక్కటై పరగె భూరితమం బదియేమి చెప్పుదును.</poem>|ref=5}} {{Telugu poem|type= |lines=<poem>జడుపువొడ ముఱుము మించులు, పిడుగులు పడగండ్లు నీళ్లు పెద పెద శిలలున్ గడుపడి దొరఁగించుచు న, వ్వడముడిసుతుఁ డార్చె దనుజవైరులు బెదరన్.</poem>|ref=6}} {{Telugu poem|type= |lines=<poem>పార్థివేశ్వర విను పదినూఱుకోటులు గూబలు గుంపులై కూసినట్లు చెఱువు నిండిననాఁడు చెలరేఁగి కప్పలు పరిపరిధ్వనులతోఁ బలికినట్లు పైకిమోరలు సాచి భైరవాశ్వంబులు మొఱపెట్టి మొఱ పెట్టి మొఱగునట్లు నాకటిపెల్లున నతిభీషణంబుగా రోషించి బెబ్బులు ల్రోప్పినట్లు</poem>}} {{Telugu poem|type= |lines=<poem>ఎలులు కోరిందలోఁ జిక్కియేడ్చినట్లు, కొదమసింగంబు లందంద కూసినట్లు డాసి యాఁబోతులును ఱంకె వేసినట్లు, నడరి మార్జాలశతము గాట్లాడినట్లు.</poem>|ref=7}}<noinclude><references/></noinclude> i5enmcgeg5yz43qriq3l4e2w5up56l7 560452 560410 2026-06-19T21:18:27Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* మూల్యాంకన చేసారు */ 560452 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>{{Center|style=font-size:160%;|చతుర్థాశ్వాసము}} {{Css image crop |Image = శశిరేఖాపరిణయము.pdf |Page = 47 |bSize = 450 |cWidth = 57 |cHeight = 15 |oTop = 90 |oLeft = 207 |Location = center |Description = }} {{Telugu poem|type={{Css image crop |Image = శశిరేఖాపరిణయము.pdf |Page = 68 |bSize = 450 |cWidth = 52 |cHeight = 160 |oTop = 51 |oLeft = 71 |Location = left |Description = }}|lines=<poem> లలితమిత్రవిందా బాలామణిలక్షణాది మానితవనితా లోల జనార్దన మునిజన పాలా కారుణ్యశీల భర్మసుచేలా.</poem>|ref=1}} {{Telugu poem|type=వ.|lines=<poem>అవధరింపుము సూతుండు శౌనకాదిమహామునులకుం జెప్పినట్లు వైశంపాయనుండు జనమేజయుఁన కి ట్లనియె.</poem>|ref=2}} {{Telugu poem|type=చ.|lines=<poem>కురుపతి కర్ణుఁడున్ శకుని కుంభసంభవుఁ డాదివీరు లా పరిణయమందిరం బెడలి బాణశరాసనశూలపాణులై పురబహిరంగణంబునను భూరిపరాక్రమ మొప్ప నిల్చినన్ గెరలి ఘటొత్కచుం డరిగె ఘీంకృతి సేయుచు నభ్రవీథికిన్.</poem>|ref=3}} {{Telugu poem|type=వ.|lines=<poem>అని చెప్పి వైశంపాయనుండు మఱియు నిట్లనియె.</poem>|ref=4}} {{Telugu poem|type=చ.|lines=<poem>సురపథవర్తియై దనుజసోముఁడు మాయ సృజింప నంతలో నరిమురి నీలమేఘములు నంబరమెల్లను గప్పెఁ గప్పినం దెరిప యొకింత లేక నలుదిక్కులు చూచినఁ గన్ను మూసినన్ బొరిఁబొరి నొక్కటై పరగె భూరితమం బదియేమి చెప్పుదున్.</poem>|ref=5}} {{Telugu poem|type= |lines=<poem>జడుపువొడ ముఱుము మించులు, పిడుగులు పడగండ్లు నీళ్లు పెదపెదశిలలున్ గడువడి దొరఁగించుచు న, వ్వడముడిసుతుఁ డార్చె దనుజవైరులు బెదరన్.</poem>|ref=6}} {{Telugu poem|type= |lines=<poem>పార్థివేశ్వర విను పదినూఱుకోటులు గూబలు గుంపులై కూసినట్లు చెఱువు నిండిననాఁడు చెలరేఁగి కప్పలు పరిపరిధ్వనులతోఁ బలికినట్లు పైకిమోరలు సాచి భైరవాశ్వంబులు మొఱపెట్టి మొఱపెట్టి మొఱగునట్లు నాకటిపెల్లున నతిభీషణంబుగా రోషించి బెబ్బులు ల్రొప్పినట్లు</poem>|ref=}} {{Telugu poem|type= |lines=<poem>ఎలులు కోరిందలోఁ జిక్కి యేడ్చినట్లు, కొదమసింగంబు లందంద కూసినట్లు డాసి యాఁబోతులును ఱంకె వేసినట్లు, నడరి మార్జాలశతము గాట్లాడినట్లు.</poem>|ref=7}}<noinclude><references/></noinclude> edya781ytmpsqkhshzgl1icmfdnmgt7 560453 560452 2026-06-19T21:19:38Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 560453 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>{{Center|style=font-size:160%;|చతుర్థాశ్వాసము}} {{Css image crop |Image = శశిరేఖాపరిణయము.pdf |Page = 47 |bSize = 450 |cWidth = 57 |cHeight = 15 |oTop = 90 |oLeft = 207 |Location = center |Description = }} {{Telugu poem|type={{Css image crop |Image = శశిరేఖాపరిణయము.pdf |Page = 68 |bSize = 450 |cWidth = 52 |cHeight = 160 |oTop = 51 |oLeft = 71 |Location = left |Description = }}|lines=<poem> లలితమిత్రవిందా బాలామణిలక్షణాది మానితవనితా లోల జనార్దన మునిజన పాలా కారుణ్యశీల భర్మసుచేలా.</poem>|ref=1}} {{Telugu poem|type=వ.|lines=<poem>అవధరింపుము సూతుండు శౌనకాదిమహామునులకుం జెప్పినట్లు వైశంపాయనుండు జనమేజయుఁన కి ట్లనియె.</poem>|ref=2}} {{Telugu poem|type=చ.|lines=<poem>కురుపతి కర్ణుఁడున్ శకుని కుంభసంభవుఁ డాదివీరు లా పరిణయమందిరం బెడలి బాణశరాసనశూలపాణులై పురబహిరంగణంబునను భూరిపరాక్రమ మొప్ప నిల్చినన్ గెరలి ఘటొత్కచుం డరిగె ఘీంకృతి సేయుచు నభ్రవీథికిన్.</poem>|ref=3}} {{Telugu poem|type=వ.|lines=<poem>అని చెప్పి వైశంపాయనుండు మఱియు నిట్లనియె.</poem>|ref=4}} {{Telugu poem|type=చ.|lines=<poem>సురపథవర్తియై దనుజసోముఁడు మాయ సృజింప నంతలో నరిమురి నీలమేఘములు నంబరమెల్లను గప్పెఁ గప్పినం దెరిప యొకింత లేక నలుదిక్కులు చూచినఁ గన్ను మూసినన్ బొరిఁబొరి నొక్కటై పరగె భూరితమం బదియేమి చెప్పుదున్.</poem>|ref=5}} {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>జడుపువొడ ముఱుము మించులు, పిడుగులు పడగండ్లు నీళ్లు పెదపెదశిలలున్ గడువడి దొరఁగించుచు న, వ్వడముడిసుతుఁ డార్చె దనుజవైరులు బెదరన్.</poem>|ref=6}} {{Telugu poem|type=సీ.|lines=<poem>పార్థివేశ్వర విను పదినూఱుకోటులు గూబలు గుంపులై కూసినట్లు చెఱువు నిండిననాఁడు చెలరేఁగి కప్పలు పరిపరిధ్వనులతోఁ బలికినట్లు పైకిమోరలు సాచి భైరవాశ్వంబులు మొఱపెట్టి మొఱపెట్టి మొఱగునట్లు నాకటిపెల్లున నతిభీషణంబుగా రోషించి బెబ్బులు ల్రొప్పినట్లు</poem>|ref=}} {{Telugu poem|type=తే.|lines=<poem>ఎలులు కోరిందలోఁ జిక్కి యేడ్చినట్లు, కొదమసింగంబు లందంద కూసినట్లు డాసి యాఁబోతులును ఱంకె వేసినట్లు, నడరి మార్జాలశతము గాట్లాడినట్లు.</poem>|ref=7}}<noinclude><references/></noinclude> cvg26nwqe5kdcyncwyb9d46e1ny38x7 104 214506 560413 2026-06-19T14:55:21Z Vandanapu Saidhiraj 7301 /* అచ్చుదిద్దారు */ 560413 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Vandanapu Saidhiraj" /></noinclude>{{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>మారుతిసుతుఁ డీలాగున, భూరికరధ్వనుల నభము పూరటిలంగా వైరులు కంపుము నొందఁగ, సీరియు భయమంద సకలసేనలు చెదరన్.</poem>|ref=8}} {{Telugu poem|type=సీ.|lines=<poem>ఒకచోట ఱావాన లుర్విపై వర్షించు వర్షించి దుందుభివాడ్యంబు మొసఁగు నొక చోటఁ బిడుగుల నుగ్రుఁడై యడరించు నగరించి భేరివాద్యంబు సేయు నొక చోటఁ జలితేళ్లు ప్రకటంబుగా రాల్చు రాల్చి భీషణశంఖరవ మొసంగు నొక చోట మిక్కిలి యురగముల్ దొరగించుఁ దొరగించి మేఘంబు కరణి నార్చు</poem>}} {{Telugu poem|type=తే.|lines=<poem>దనుజనాథునిసాహసధైర్యములకు, సమరభోజనుఁ డాత్మలో సంతసించి గాసిపడి తాను జేసినకార్యమునకు, సధికతరమైనఫలకాల మనుచుఁ దలఁచి.</poem>|ref=9}} {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>సరిగమపదములు పొడుచు, తరికిటతైఫై యటంచుఁ దాళము లిడుచున్ పరిపరివిధముల నాడుచు, నరుదుగ నాట్యంబు చేసె నమరులు పొగడన్.</poem>|ref=10}} {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>ఆసమయంబునఁ గౌరవు, లాసురమాయాప్రభావ మారా యని వా రీసున బాణవరంపర, వేసిరి నలుదిక్కులందు నిభపురనాథా.</poem>|ref=11}} {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>ఆదియెల్లం గని దనుజుఁడు, రదనంబులు బెట్టు గీటి రాద్రోద్రేశం బొదవఁగఁ గార్మక మెక్కిడి, ప్రదరంబులు నారిఁ గూర్చి పౌరుషమతియై.</poem>|ref=12}} {{Telugu poem|type=సీ.|lines=<poem>దుర్యోధనుని నూలుతూపులు నొప్పించి యువరాజు నాల్గింట జవ మణంచి శకుని షడ్వింశతిసాయకంబుల నొంచి సైంధవు నారింట సాధుఁ జేసి నలినా ప్తసుతు నూఱునారసంబుల నొంచి దుర్ముఖు వైదింటఁ దూల నేసి కృపునిఁ బదేనింటఁ గృపిపుత్తునారింట భూరిశ్రవుని రెంటఁ బొంక మణఁచి</poem>}} {{Telugu poem|type=తే.|lines=<poem>పరిణయముఁ జూచువేడుక నరుగుదెంచు, రాజపుత్రులఁ దక్కి నరథికవరుల నూఱునిన్నూఱుమున్నూఱునారసంబు, లేదు పెరిగినవిధముగా నేసె నతఁడు.</poem>|ref=13}} {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>తురగంబులపైఁ దురగము, లరదంబులమీఁద రథము లతిచిత్రముగాఁ గరిఘటలమీఁదఁ గరులన్, బొరిఁబొరిఁ దొరఁగించి వానిఁ బోలియంజేసెన్.</poem>|ref=14}} {{Telugu poem|type=శ.|lines=<poem>ఆరక్షోవిభుమాయలం బొడముపంచాస్యము లొక్కుమ్మడిన్ రారాజద్విరదేంద్రపజ్కి చెదరన్ శాస్త్రయిబుగా రొప్పుచున్ గ్రూరాభీలనఖంబులన్ జిదిపిన న్కుంభంబులున్ భగ్నమై వీరవ్రాతము తల్లడిల్లఁ గరులుక్ విశ్వంభర గూలినన్.</poem>|ref=15}} {{Telugu poem|type=వ.|lines=<poem>మఱికొన్నిమృగంబులు కాల్బలంబులం గదిసి శిరంబులు బగులింపుచుఁ గంఠంబుల నొక్కుచు నరంబులఁ ద్రేంచుచుఁ గరంబుల నమలుచు నురంబులఁ జీల్చుచు నుద రంబుల వచ్చుచు నూరువులు ఖండించుతఱి హైడింబుం డనేకశరపరంపరలఁ బర గించిన మొగ్గుగ జంబులును జేడ్పడతురంగంబులును దుత్తుమురైనరథంబులును ధరంబొరలో సైన్యంబులుపై గొడుగులు పుండరీకంబులు చామరంబులు శైశాల</poem>}}<noinclude><references/></noinclude> 36yer8nprdhk8wmc8sq91h3q5d9bkxo 560458 560413 2026-06-19T22:16:26Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* మూల్యాంకన చేసారు */ 560458 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>{{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>మారుతిసుతుఁ డీలాగున, భూరితరధ్వనుల నభము పూరటిలంగా వైరులు కంపము నొందఁగ, సీరియు భయమంద సకలసేనలు చెదరన్.</poem>|ref=8}} {{Telugu poem|type=సీ.|lines=<poem>ఒకచోట ఱావాన లుర్విపై వర్షించు వర్షించి దుందుభివాద్యంబు మొసఁగు నొకచోటఁ బిడుగుల నుగ్రుఁడై యడరించు నగరించి భేరివాద్యంబు సేయు నొకచోటఁ జలితేళ్లు ప్రకటంబుగా రాల్చు రాల్చి భీషణశంఖరవ మొసంగు నొకచోట మిక్కిలి యురగముల్ దొరగించుఁ దొరగించి మేఘంబుకరణి నార్చు</poem>|ref=}} {{Telugu poem|type=తే.|lines=<poem>దనుజనాథునిసాహసధైర్యములకు, సమరభోజనుఁ డాత్మలో సంతసించి గాసిపడి తాను జేసినకార్యమునకు, నధికతరమైనఫలకాల మనుచుఁ దలఁచి.</poem>|ref=9}} {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>సరిగమపదములు పాడుచు, తరికిటతైథ యటంచుఁ దాళము లిడుచున్ పరిపరివిధముల నాడుచు, నరుదుగ నాట్యంబు చేసె నమరులు పొగడన్.</poem>|ref=10}} {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>ఆసమయంబునఁ గౌరవు, లాసురమాయాప్రభావ మౌరా యని వా రీసున బాణవరంపర, వేసిరి నలుదిక్కులందు నిభపురనాథా.</poem>|ref=11}} {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>అదియెల్లం గని దనుజుఁడు, రదనంబులు బెట్టు గీటి రౌద్రోద్రేకం బొదవఁగఁ గార్ముక మెక్కిడి, ప్రదరంబులు నారిఁ గూర్చి పౌరుషమతియై.</poem>|ref=12}} {{Telugu poem|type=సీ.|lines=<poem>దుర్యోధనుని నూఱుతూపుల నొప్పించి యువరాజు నాల్గింట జవ మణంచి శకుని షడ్వింశతిసాయకంబుల నొంచి సైంధవు నారింట సాధుఁ జేసి నలినాప్తసుతు నూఱునారసంబుల నొంచి దుర్ముఖు నైదింటఁ దూల నేసి కృపునిఁ బదేనింటఁ గృపిపుత్త్రు నారింట భూరిశ్రవుని రెంటఁ బొంక మణఁచి</poem>|ref=}} {{Telugu poem|type=తే.|lines=<poem>పరిణయముఁ జూచువేడుక నరుగుదెంచు, రాజపుత్రులఁ దక్కినరథికవరుల నూఱునిన్నూఱుమున్నూఱునారసంబు, లేదు పెరిగినవిధముగా నేసె నతఁడు.</poem>|ref=13}} {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>తురగంబులపైఁ దురగము, లరదంబులమీఁద రథము లతిచిత్రముగాఁ గరిఘటలమీఁదఁ గరులన్, బొరిఁబొరిఁ దొరఁగించి వానిఁ బొలియంజేసెన్.</poem>|ref=14}} {{Telugu poem|type=శ.|lines=<poem>ఆరక్షోవిభుమాయలం బొడముపంచాస్యమ్ము లొక్కుమ్మడిన్ రారాజద్విరదేంద్రపఙ్క్తి చెదరన్ రౌద్రంబుగా రొప్పుచున్ గ్రూరాభీలనఖంబులన్ జిదిపిన న్కుంభంబులున్ భగ్నమై వీరవ్రాతము తల్లడిల్లఁ గరులున్ విశ్వంభరన్ గూలినన్.</poem>|ref=15}} {{Telugu poem|type=వ.|lines=<poem>మఱికొన్నిమృగంబులు కాల్బలంబులం గదిసి శిరంబులు బగులింపుచుఁ గంఠంబుల నొక్కుచు నరంబులఁ ద్రెంచుచుఁ గరంబుల నమలుచు నురంబులఁ జీల్చుచు నుద రంబుల వ్రచ్చుచు నూరువులు ఖండించుతఱి హైడింబుం డనేకశరపరంపరలఁ బర గించిన మ్రొగ్గుగజంబులును జేడ్పడతురంగంబులును దుత్తుమురైనరథంబులును ధరంబొరలు సైన్యంబులునై గొడుగులు పుండరీకంబులు చామరంబులు శైవాల</poem>|ref=}}<noinclude><references/></noinclude> p570ugbp48fycyjkm3vtxm84ecx4hkf 104 214507 560414 2026-06-19T15:10:00Z Vandanapu Saidhiraj 7301 /* అచ్చుదిద్దారు */ 560414 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Vandanapu Saidhiraj" /></noinclude>{{Telugu poem|type= |lines=<poem>తతులు దుందుభులు మకరంబులు బాణంబులు మీనంబులు గజంబులు శైలంబులు బాణాననంబు లురగంబులు రుధిరంబుప్రవాహంబు లై సముద్రంబునకు సామ్యం బుగా నుండె నప్పుడు.</poem>|ref=16}} {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>జనకులవనవాసస్థితిఁ దనమది నిడి దానవుండు కద్దయుఁ గోపం బినుమడిఁ బొడమిన వాఁడుం, గను లెఱ్ఱగఁజేసి ప్రళయకాలునిమాడ్కిన్.</poem>|ref=17}} {{Telugu poem|type=చ.|lines=<poem>అగణితసాయకప్రతతు లాకురుసైన్యముఁ దాఁక నేసిసన్ జగడము మాని కాల్బలము సందుల గొందులఁ దూరి మిక్కిలిన్ దగఁగొనఁ బాఱువారు శరతాపము నొందుదు మూల్గువారు ప న్నగములు కాళ్లకు న్బెనఁగ నాట్యముఁ ద్రొక్కుచు నేడ్చువారు నై.</poem>|ref=18}} {{Telugu poem|type=వ.|lines=<poem>ఆట్టినమయంబున.</poem>|ref=19}} {{Telugu poem|type=సీ.|lines=<poem>శరము లుఱముఁ దూరఁ గరములు ముకుళించి హాసుయోధన ప్రోవు మనెడువారు పులికాటులకు నొచ్చి భూమిపైఁ బొరలుచుఁ గొనబ్రాణములఁ దన్నుకొనెడువారు భల్లూకనఖఘాతబాధ కోర్వఁగలేక బెట్టు రారాజును దిట్టువారు చలితేళ్లు మీటిన సళుపుల కళుకుచు నిది యేటిపెండ్లి యం చేడ్చువారు</poem>}} {{Telugu poem|type=తే.|lines=<poem>పరుపులిడువారిఁ గని భీతిఁ బరచువారు, నెలులఁ గనుఁగొని మాటున కేఁగువారు నరదముల క్రింద దూరుచు సణఁగువారు, దిక్కు తెలియక యందంద తిరుగువారు.</poem>}} {{Telugu poem|type=సీ.|lines=<poem>శిరములు తెగిపడ్డ ధరణిపైఁ బడువారు చరణముల్ దునిసిన నొరుగువారు. నూరువుల్ విఱిగిన సుర్విఁ బ్రాఁకెడు వారు నడుములు రెండైన మడియువారు నుఱములు పగిలిన గొరగొర మనువారు భుజములు తుం డైనఁ బొగలువాదు డొక్కలు చీలినఁ బక్క పోయినవారుఁ బిక్కలు తునియలై బెడువారుఁ</poem>}} {{Telugu poem|type=తే.|lines=<poem>జాల నెత్తురు నదులలోఁ దేలువారు, మొనసి మాంసపురొండలో మునుఁగువారు బడయపోటులఁ బ్రాణముల్ విడుచువారు, నొండొరులఁబట్టి యేడ్చుచు నుండువారు.</poem>}} {{Telugu poem|type=వ.|lines=<poem>అట్టిసమయంబున.</poem>|ref=22}} {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>ఆకురుసేన న్గొందఱు, రాకొమరులు భూరిరోషరసమానసులై భీకర మగుమృగములపైఁ, దాఁకిరి రారాజుమదికి ధైర్యము వొడమన్.</poem>|ref=23}} {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>కొన్నిఁటి యోరలుచెక్కుచుఁ, గొన్నింటి శీర్షములు పచ్చి కూరాస్త్రములం గొన్నిఁటి గళములు ద్రుంచిన, నన్నిఁటి వీక్షించి రాక్షసాధిపుఁ డలుకన్.</poem>|ref=24}} {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>అలకురుసైన్యముమీఁదన్, మలమూత్రముతోడ మఱియు మాంసాస్థులతో మొలపొడుగు గురిసె నప్పుడు, కలహాశనుఁ డాడె మింటఁ గలకల నగుచున్.</poem>|ref=25}} {{Telugu poem|type=వ.|lines=<poem>అని వైశంపాయనుండు మఱియు నిట్లనియె.</poem>|ref=26}} {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>శరముల మృగములతోడన్, కరిపాఠముతోడ మండ్రగబ్బలతోడన్</poem>}}<noinclude><references/></noinclude> 7fbs7pnu7657wpg8jn3whgakpka1rm6 560459 560414 2026-06-19T22:31:51Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* మూల్యాంకన చేసారు */ 560459 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>{{Telugu poem|type= |lines=<poem>తతులు దుందుభులు మకరంబులు బాణంబులు మీనంబులు గజంబులు శైలంబులు బాణాననంబు లురగంబులు రుధిరంబుప్రవాహంబు లై సముద్రంబునకు సామ్యం బుగా నుండె నప్పుడు.</poem>|ref=16}} {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>జనకులవనవాసస్థితిఁ దనమది నిడి దానవుండు తద్దయుఁ గోపం బినుమడిఁ బొడమిన వాఁడుం, గను లెఱ్ఱగఁజేసి ప్రళయకాలునిమాడ్కిన్.</poem>|ref=17}} {{Telugu poem|type=చ.|lines=<poem>అగణితసాయకప్రతతు లాకురుసైన్యముఁ దాఁక నేసినన్ జగడము మాని కాల్బలము సందుల గొందులఁ దూరి మిక్కిలిన్ దగఁగొనఁ బాఱువారు శరతాపము నొందుచు మూల్గువారు ప న్నగములు కాళ్లకు న్బెనఁగ నాట్యముఁ ద్రొక్కుచు నేడ్చువారు నై.</poem>|ref=18}} {{Telugu poem|type=వ.|lines=<poem>అట్టినమయంబున.</poem>|ref=19}} {{Telugu poem|type=సీ.|lines=<poem>శరము లుఱముఁ దూరఁ గరములు ముకుళించి హాసుయోధన ప్రోవు మనెడువారు పులికాటులకు నొచ్చి భూమిపైఁ బొరలుచుఁ గొనబ్రాణములఁ దన్నుకొనెడువారు భల్లూకనఖఘాతబాధ కోర్వఁగలేక బెట్టు రారాజును దిట్టువారు చలితేళ్లు మీటిన సళుపుల కళుకుచు నిది యేటిపెండ్లి యం చేడ్చువారు</poem>|ref=}} {{Telugu poem|type=తే.|lines=<poem>పరుపులిడువారిఁ గని భీతిఁ బరచువారు, నెలులఁ గనుఁగొని మాటున కేఁగువారు నరదములక్రింద దూరుచు నణఁగువారు, దిక్కు తెలియక యందంద తిరుగువారు.</poem>|ref=20}} {{Telugu poem|type=సీ.|lines=<poem>శిరములు తెగిపడ్డ ధరణిపైఁ బడువారు చరణముల్ దునిసిన నొరుగువారు నూరువుల్ విఱిగిన నుర్విఁ బ్రాఁకెడువారు నడుములు రెండైన మడియువారు నుఱములు పగిలిన గొరగొర మనువారు భుజములు తుం డైనఁ బొగలువారు డొక్కలు చీలినఁ బక్కపోయినవారుఁ బిక్కలు తునియలై బెండువారుఁ</poem>|ref=}} {{Telugu poem|type=తే.|lines=<poem>జాల నెత్తురు నదులలోఁ దేలువారు, మొనసి మాంసపురొంపిలో మునుఁగువారు బడియపోటులఁ బ్రాణముల్ విడుచువారు, నొండొరులఁబట్టి యేడ్చుచు నుండువారు.</poem>|ref=21}} {{Telugu poem|type=వ.|lines=<poem>అట్టిసమయంబున.</poem>|ref=22}} {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>ఆకురుసేన న్గొందఱు, రాకొమరులు భూరిరోషరసమానసులై భీకర మగుమృగములపైఁ, దాఁకిరి రారాజుమదికి ధైర్యము వొడమన్.</poem>|ref=23}} {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>కొన్నిఁటి యోరలు చెక్కుచుఁ, గొన్నిఁటి శీర్షములు వ్రచ్చి కూరాస్త్రములం గొన్నిఁటి గళములు ద్రుంచిన, నన్నిఁటి వీక్షించి రాక్షసాధిపుఁ డలుకన్.</poem>|ref=24}} {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>అలకురుసైన్యముమీఁదన్, మలమూత్రముతోడ మఱియు మాంసాస్థులతో మొలపొడుగు గురిసె నప్పుడు, కలహాశనుఁ డాడె మింటఁ గలకల నగుచున్.</poem>|ref=25}} {{Telugu poem|type=వ.|lines=<poem>అని వైశంపాయనుండు మఱియు నిట్లనియె.</poem>|ref=26}} {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>శరముల మృగములతోడన్, కరివ్రాతముతోడ మండ్రగబ్బలతోడన్</poem>|ref=}}<noinclude><references/></noinclude> lh1wc1tz5so4i3j91i5sq9t2so1nq3x 104 214508 560416 2026-06-19T15:50:57Z Rajasekhar1961 50 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '10 అగస్త్యవైద్యము, చికిత్సా సామాన్యమునకు ప్రధానాంగమగు గుణపాఠ ములయందు పై ఒక వై ద్యులకన్న నీదేశజులు గుణపాఠములు, ఓషధి జ్ఞానము. "కేవలము ద్రవిడదేశమందలి యనేక మూలి కలను భిన్న భిన...' 560416 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Rajasekhar1961" /></noinclude>10 అగస్త్యవైద్యము, చికిత్సా సామాన్యమునకు ప్రధానాంగమగు గుణపాఠ ములయందు పై ఒక వై ద్యులకన్న నీదేశజులు గుణపాఠములు, ఓషధి జ్ఞానము. "కేవలము ద్రవిడదేశమందలి యనేక మూలి కలను భిన్న భిన్న రోగముల కుపయోగించుచు వాని మహిమ లను " గుణపాఠము " లను గ్రంథములుగ రచించిరి. ఈ గుణ పాఠములు ఆర్యసంప్రదాయమందలి గుణపాఠములయందు రస వీర్య విపాక ప్రభానగుణములను భేదోపాయములచే బోధింపఁబడు ప్రకారము లేక కేవలము ఆయావస్తువు లాయా రోగములం బోఁగొట్టునని మాత్రము గనఁబడుచున్నవి. వీనిని జూడ ద్రవిడదేశజులు వస్తుగుణములను నిరూపించునపుడు ఆర్ష ‘సంప్రదాయకమార్గములకన్న భిన్నమగు నేమార్గముల చేతఁ గని పెట్టికో తగినన్ని గ్రంథములు ప్రకృతము దొరకక పోవుట చేత వస్తుగుణనిరూపణమును గుఱించి విశేషముగ వ్రాయఁ జాలకున్నాడను కపకా ప్రాభివృద్ధి. కేవల చికిత్సా గ్రంథములు మాత్రము ఎక్కువగా నున్నట్టు పైనఁ దెలిపియుంటిని. వానిలో వైదిక వైద్య ప్రక్రియాభాగములను వదలి. - కేవలము రసతంత్ర సంప్రదాయములను గుఱించి ఇంచుక పరి కించిన నయ్యవి నాగార్జునాది రసతంత్రములవలె మహారస ఘులు సాధారణరసములు ఉపరనములు లోహములు రత్న ులు అను భేదములచే వివరించినట్టు కనఁబడకున్నను ఖనిజ<noinclude><references/></noinclude> 9vl96w19nljxi111t2lik6kvm2rrc2o 104 214509 560417 2026-06-19T15:52:16Z Rajasekhar1961 50 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'వస్తు సామాన్యమును వదలక చెప్పినట్లు తోఁచుచున్న ది. మరియు నాగార్జునాది రసతంత్రములకన్న రములు, లవణ ములు, రజద్రవములు (ద్రావకములు), విష సంయోగ ములు, పాషాణములు, రసకర్పూరములు, రసముల...' 560417 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Rajasekhar1961" />అగస్త్యవైద్యము. 11</noinclude>వస్తు సామాన్యమును వదలక చెప్పినట్లు తోఁచుచున్న ది. మరియు నాగార్జునాది రసతంత్రములకన్న రములు, లవణ ములు, రజద్రవములు (ద్రావకములు), విష సంయోగ ములు, పాషాణములు, రసకర్పూరములు, రసముల వికార మగు సౌవీరము వాని భేదములు, వాని విభాగములును, రస వాద ప్రక్రియాభాగములును విపులముగ వర్ణితములు. ఇట్టి విభాగములతోఁ గూడిన గ్రంథములు పెక్కులు గలవు. పై బేర్కొ నంబడిన యగ స్యసంప్రదాయమందలి ప్రక్రి యలలో గొన్నిటి నిచట వ్రాయుచున్నాడు. యోగవిహితమగు భాగ భేదముతో కూడిన వికారలవణ ములు మొదలగువానిని సంయోగము చేసి యా సముదాయమును పాతాళయంత్ర మున నునిచి అయ్యది నియమిత కాలము వఱకు భూమియం దుంచి పిడప దానిని భూమినుండి పైకిఁ దీసీ యంత్రమును విప్పిన నందుండి పైనఁ జెప్పింబడిన తెరలవణముల సముదాయము ద్రవరూపముగఁ బరిణమించును. ఈ ద్రవమునే " జయనీరు అని యీ సంప్రదాయజ్ఞులు వాడెదరు. ఇట్టి జయనీరుల చేత శంఖపాషాణము మొదలగు పాషాణ వర్గములను రసవర్గములో జేరిన రసము సౌవీరము ఇంగిలీకము మొదలగు వానిని " చుఱుకు " అను సంస్కారముచే నిప్పునందుంచిన ధూను<noinclude><references/></noinclude> t5n3ydhtu8edtzrvy83462lbuujvaje 104 214510 560418 2026-06-19T15:54:04Z Rajasekhar1961 50 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'రూపమును బొందక స్థిరముగనుండునట్లు చేయుదురు. ఈరీతి ప్రక్రియలచేత సిద్ధమగు శంఖపాషాణాదులను రోగములయందు స్వల్ప ప్రమాణము చేత నుపయోగించెదరు. ఔషధ యోగముల యందును జేర్చుచుందురు. భ...' 560418 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Rajasekhar1961" />12 అగస్త్యవైద్యము.</noinclude>రూపమును బొందక స్థిరముగనుండునట్లు చేయుదురు. ఈరీతి ప్రక్రియలచేత సిద్ధమగు శంఖపాషాణాదులను రోగములయందు స్వల్ప ప్రమాణము చేత నుపయోగించెదరు. ఔషధ యోగముల యందును జేర్చుచుందురు. భాగ భేదముల తోడం గూడిన యుప్పులు మొదలగు వానిం జేర్చి యోగోక్తమగు నోషధిరస ములతో భావన చేసి పిదప నగ్నిచే పచ నము చేయుదురు. ఈరీతి సంస్కారముచేత సిద్ధమగు సము దాయమును “ ముప్పు ” అని యీ సంప్రదాయపరులు వాడు దురు. ప్రాయికముగ దీనిని రోగములయందును గంధ కాది భస్మములను గించెదరు. జేయుటయందును పరిమాణభేదములచే వినియో ఆది సంప్రదాయమున ననేక పుటముల చేఁగాని నిశ్చంద్రికమును తళుకు లేకుండుటను ) అభ్రకభస్మము. . బొందని వజ్రాభ్రకమును నీసంప్రదాయము వారు "కుక్క. పొగాకు లేకనాయి పొహిలై " అను మూలికారసము చేత నూతి 10, 12 పుటములు వేసే నిశ్చంద్రిక మగు సింధూరమును జేసెదరు. ఇది నాగార్జునాది తంత్రముల ముందలి ప్రక్రియలచేఁ జేయఁబడిన యభక సింధూరమునకన్న పెక్కు_మణుంగులు గుణాధిక్యమని నామతము.<noinclude><references/></noinclude> c0tb6xzijuw3mknfrubz6ew4qz235jf 104 214511 560419 2026-06-19T16:05:34Z శ్రీరామమూర్తి 1517 /* అచ్చుదిద్దారు */ 560419 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{rh||లలితకళలు|301}}</noinclude>{{Css image crop |Image = లక్ష్మణరాయ వ్యాసావళి.pdf |Page = 307 |bSize = 377 |cWidth = 209 |cHeight = 431 |oTop = 71 |oLeft = 43 |Location = center |Description = }} 1. శాంతము. 2. ఉల్లాసము. 3. విచారము. 4. ఆలోచన 5. నవ్వు. 6. వ్యసనము. 7. ఆశ్చర్యము, 8. తిరస్కారము -అతృప్తి. 9 . దుఃఖము. 10. దుఃఖము-భయము. "తెలివిగల చిత్రకారులు ఒకటిరెండుగేట్లు కూర్చుటవలననే వేఱువేఱుభావములను చిత్రముపైఁ జూప గలఁడు" "తెలివిగల చిత్రకారులు {{right|[చూడు పుట 300]}} [ ఈపటముల దిమ్మల విచ్చిన శ్రీయుత పా. వే. రాజమన్నారుగారికి వందనములు. - సం.}<noinclude><references/></noinclude> q4ad32g3g94x8x6hhqe4l5j2pgvtx7n 560420 560419 2026-06-19T16:08:27Z శ్రీరామమూర్తి 1517 560420 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{rh||లలితకళలు|301}}</noinclude>{{Css image crop |Image = లక్ష్మణరాయ వ్యాసావళి.pdf |Page = 307 |bSize = 377 |cWidth = 209 |cHeight = 431 |oTop = 71 |oLeft = 43 |Location = center |Description = }} 1. శాంతము. 2. ఉల్లాసము. 3. విచారము. 4. ఆలోచన 5. నవ్వు. 6. వ్యసనము. 7. ఆశ్చర్యము, 8. తిరస్కారము -అతృప్తి. 9 . దుఃఖము. 10. దుఃఖము-భయము. "తెలివిగల చిత్రకారులు ఒకటిరెండుగేట్లు కూర్చుటవలననే వేఱువేఱుభావములను చిత్రముపైఁ జూప గలఁడు" {{right|[చూడు పుట 300]}} [ ఈపటముల దిమ్మల విచ్చిన శ్రీయుత పా. వే. రాజమన్నారుగారికి వందనములు. - సం.}<noinclude><references/></noinclude> 47xyu3u5s8pnzpmsgw9s4usyicn06wn 104 214512 560423 2026-06-19T16:14:12Z శ్రీరామమూర్తి 1517 /* అచ్చుదిద్దారు */ 560423 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{rh|302|శాస్త్రవిషయములు|}}</noinclude>{{Css image crop |Image = లక్ష్మణరాయ వ్యాసావళి.pdf |Page = 308 |bSize = 377 |cWidth = 167 |cHeight = 507 |oTop = 44 |oLeft = 110 |Location = center |Description = }} [c|ఈ పటముల దిమ్మ నిచ్చిన శ్రీయుత పా. వే. రాజమన్నారుగారికి వందనములు - సం] {{c|అమరావతిస్తూపము. పటము - 1}}<noinclude><references/></noinclude> fqqj71atuzt0mb91tenp59wovcqzdv3 560424 560423 2026-06-19T16:14:59Z శ్రీరామమూర్తి 1517 560424 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{rh|302|శాస్త్రవిషయములు|}}</noinclude>{{Css image crop |Image = లక్ష్మణరాయ వ్యాసావళి.pdf |Page = 308 |bSize = 377 |cWidth = 167 |cHeight = 507 |oTop = 44 |oLeft = 110 |Location = center |Description = }} {{c|[ఈ పటముల దిమ్మ నిచ్చిన శ్రీయుత పా. వే. రాజమన్నారుగారికి వందనములు - సం]}} {{c|అమరావతిస్తూపము. పటము - 1}}<noinclude><references/></noinclude> g1ejapxq29b4di6r26xmilteft2z6ke 104 214513 560425 2026-06-19T16:18:21Z శ్రీరామమూర్తి 1517 /* అచ్చుదిద్దారు */ 560425 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{rh||లలితకళలు|303}}</noinclude>{{Css image crop |Image = లక్ష్మణరాయ వ్యాసావళి.pdf |Page = 309 |bSize = 377 |cWidth = 344 |cHeight = 410 |oTop = 65 |oLeft = 17 |Location = center |Description = }} {{c|అమరావతిస్తూపము. 2 - వ పటము [చూడు పుట 303]}}<noinclude><references/></noinclude> i18u9phdtv3gkmr0ol0k9bxvk9s4sj0 104 214514 560426 2026-06-19T16:20:04Z శ్రీరామమూర్తి 1517 /* పాఠ్యం లేనిది */ 560426 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="0" user="శ్రీరామమూర్తి" /></noinclude><noinclude><references/></noinclude> ayztjahdx3h8u5dx34xf7xa8j87pkng 560427 560426 2026-06-19T16:21:03Z శ్రీరామమూర్తి 1517 560427 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="0" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{rh|304|శాస్త్రవిషయములు|}}</noinclude><noinclude><references/></noinclude> oiovzxxsqcrd1ykg1i8r69lg7i9gnfk 104 214515 560428 2026-06-19T16:33:51Z శ్రీరామమూర్తి 1517 /* అచ్చుదిద్దారు */ 560428 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{rh||లలితకళలు|305}}</noinclude>జిత్రింపఁబడిన 'వినయము', 'గర్వము' అను స్త్రీలపటములఁ జూడనగు. రెండుపటములును చక్కని స్త్రీలవే. కాన భేదమంతయు ముఖవికాసములలోనె యున్నది. 'గర్వము' అను స్త్రీయొక్క ముఖమునందు దుని చిత్రనైపుణిఁ జూడవలయునన్న బరోడానగరమునందు గాయక్వారు మహారాజుయొక్క సౌధమునందును ట్రావెన్కోరు రాజమందిరమందును, మఱి యితర రాజమందిరములందును ఉన్న చిత్రకారునిచేతి అసలు పటములఁజూడవలెను. బరోడాలోని చిత్రములఁ జూచుభాగ్యము నాకు లభించినందున నందుఁగొన్ని యప్రతీకములని నొక్కిచెప్పగలను. నేను నా వ్యాసమునందుఁ దరుచుగ రవివర్మపటములనే యుదాహరించుటకుఁ గారణము నేను ఉదాహరించినవన్నియు నుత్తమోత్తమములని కాదు. మనదేశమునందు నిప్పుడు సాధారణముగాఁ బ్రతివానికిని లభ్యమైనవి యీపటములు. కావున నిష్టమున్న చదువరు లాయాపటములఁ జూడవచ్చును. గనుక వీనినే ఉదాహరించెదను. ఇట్లే బంగాళీచిత్రకారుల పటములలోఁగొన్ని, భావాద్యను కరణమునకు మంచి యుదాహరణము లనుటకు సందేహములేదు. కాని వారువ్రాసెడి పిచ్చిగీట్లును పెక్కులు గలవు. వాని నన్నిటిని 'ఆహాహాః' యని పొగడుటయు, రవివర్మాదుల మంచిపటముల నిందించుటయు బంగాళీవారిలోఁ గొందఱుకంకణము కట్టుకొని చేసెడిపని. బంగాళీవారిలో నొక సద్గుణమును, ఒక దుర్గుణమును కలవు. అవి బంగాళివారియందభిమానము, ఇతరులయెడ నసూయ - అనునవి. తమవా రెట్టి పిచ్చిపుస్తకము వ్రాసినను దానిని కొనియాడుట, తమ వారెట్టి బొమ్మదింపినను దానిని కొండనుచేయుట, ఇతరు లాపనులను చేసినసు వెక్కిరించుట వారియందు బాగుగఁ గానవచ్చును. ఇందుకొఱకై కొన్నిపత్రికలుగూడఁ బుట్టినవి. వ్రాతలనుబట్టి చూడ మాడర్ను రివ్యూ కూడ నిట్టిదే యని చెప్పవలెను కావున బంగాళీవారి వ్రాతలఁ జూచి మనవారు భ్రమపడుట తప్పు. బంగాళీల పటములేమి, రవివర్మ పటములేమి వానివాని యోగ్యతనుబట్టి మంచిచెడ్డలనిర్ణయింపక రవివర్మ పటములన్ని చెడ్డవి, బంగాళీవారి గీట్లన్ని మంచివి అని తలంచుట, పక్షాభిమానమగును గాని, కళాభిమానము కాదు.<noinclude><references/></noinclude> p1p1im1vxr1ywyg0g3bcczif0qrb9u9 560430 560428 2026-06-19T16:39:48Z శ్రీరామమూర్తి 1517 560430 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{rh||లలితకళలు|305}}</noinclude>జిత్రింపఁబడిన 'వినయము', 'గర్వము' అను స్త్రీలపటములఁ జూడనగు. రెండుపటములును చక్కని స్త్రీలవే. కాన భేదమంతయు ముఖవికాసములలోనె యున్నది. 'గర్వము' అను స్త్రీయొక్క ముఖమునందు<noinclude><references/></noinclude> prcd08xgb77jtwqw3u13ypql9fkdgyg 102 214516 560432 2026-06-19T16:52:39Z Rajasekhar1961 50 [[WP:AES|←]]Created page with '{{రచయిత |ఇంటిపేరు = నడింపల్లి |అసలుపేరు = జగన్నాథరావు |పేరు_మొదటి_అక్షరం = న |పుట్టిన_యేడు = |గిట్టిన_యేడు = |వివరణ = |బొమ్మ= |వికీపీడియా_లంకె = నడింపల్లి జగన్నాథరావు |వికీవ్యాఖ్య_...' 560432 wikitext text/x-wiki {{రచయిత |ఇంటిపేరు = నడింపల్లి |అసలుపేరు = జగన్నాథరావు |పేరు_మొదటి_అక్షరం = న |పుట్టిన_యేడు = |గిట్టిన_యేడు = |వివరణ = |బొమ్మ= |వికీపీడియా_లంకె = నడింపల్లి జగన్నాథరావు |వికీవ్యాఖ్య_లంకె = |కామన్సు లంకె= }} ==రచనలు== * [[సత్యశోధన]] (1999) 2aseljlivf0svq1sj9qyq3lvzsywl3q 560438 560432 2026-06-19T19:38:25Z Rajasekhar1961 50 /* రచనలు */ 560438 wikitext text/x-wiki {{రచయిత |ఇంటిపేరు = నడింపల్లి |అసలుపేరు = జగన్నాథరావు |పేరు_మొదటి_అక్షరం = న |పుట్టిన_యేడు = |గిట్టిన_యేడు = |వివరణ = |బొమ్మ= |వికీపీడియా_లంకె = నడింపల్లి జగన్నాథరావు |వికీవ్యాఖ్య_లంకె = |కామన్సు లంకె= }} ==రచనలు== * [[ఆంధ్ర మహా సామ్రాజ్యము]] (1941) {{small scan link|1941 Andhra Maha Samrajyamu Telugu PDF.pdf}} 0xldibzkhpvj73tb9d29xfknq8q5p92 104 214517 560433 2026-06-19T18:11:46Z శ్రీరామమూర్తి 1517 /* అచ్చుదిద్దారు */ 560433 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{rh|306|శాస్త్రవిషయములు|}}</noinclude>నాకంటె నెక్కుడు చక్కనివారున్నారా? యన్నభావము స్పష్టముగ గోచర మగును. వినయము అను స్త్రీ ముఖము అణకువను, సౌశీల్యమును తోపఁజేయును. ఈపటములలోఁ గేవలరూపానుకరణమునకును, రూపానుకరణమూలముననే చూపఁబడిన భావానుకరణమునకును గల భేదమును కనుఁగొనవచ్చును. ఒక ముఖవికాసమేగాక హస్తపాదాదివిన్యాసమువలనఁ గూడ భావానుకరణముఁ జూపవచ్చును. తలనెత్తుట, మెడవంకరఁబెట్టుట, తర్జని జూపుట మొదలయిన పెక్కుఅవస్థాభేదములవలన నెన్నియో మనో భావములఁ జూపవచ్చును. ఇట్లే గుణానుకరణమును క్రియానుకరణమును, రూపానుకరణము ననుసరించి చేయవచ్చును. రవివర్మదింపినది మోహినీపట మొకటికలదు. అందు మోహిని ఉయ్యాల యూగుచున్నట్టు చూపఁబడినది. చిత్రపటమునందు నూగుక్రియఁ జూపుటయెట్లు? అందు వలన నామె పయిటయు, వెంట్రుకలును ఎక్కువగా నెగురుచున్నట్టు చూపబడినది. అందుమూలముగా నామె వెనుకకు ముందునకు నెక్కువ వేగముతో నూగుచున్నట్లు సూచింపఁబడినది. శాంతుడు, భ క్తియుతుఁడు, దుష్ప్రభావముగలవాడు, కామాతురుఁడు మొదలయిన గుణవిశిష్టపురుషుల భేదములను కావ్యములందు వలెనే పటములందును చిత్రింపవచ్చును. అట్లే నిశ్చలుఁడగువానిని, పరుగెత్తు చున్నవానిని. మాటలాడుచున్న వానిని, శాపముపెట్టుచున్న వానిని వీడీ యీక్రియలఁ జేయుచున్నాఁడని తెలియునట్లుగఁ జిత్రింపవచ్చును. ఇవన్నియు నొక విధములైన భావానుకరణములే. ఇట్లు భావములను చక్కగ ననుకరింపగనేర్చిన చిత్రకారుఁడు, ఒకవ్యక్తి మనోభావమునే గాక తన చిత్రకౌశలముచేఁ గవి చెప్పఁగలిగినన్ని కథలు, చరిత్రలు చిత్రముల మూలమునఁ జెప్పఁగలడు; కవి పుట్టించు భావములన్నియు రసములన్నియుఁ బుట్టింపఁగలఁడు. ఇందునకు నుదాహరణము లొకటిరెండు మన పూర్వచిత్రములలో నుండి యిచ్చెదను. అమరావతిస్తూపమున శిలలమీదను, అజంతలో శిలలమీదను గోడల మీదరంగులతోను హిందూబౌద్ధపురాణములలోని కథ లనేకములు<noinclude><references/></noinclude> guxqegr9gdcxjh4orro063s1gnogzo2 104 214518 560434 2026-06-19T18:24:32Z శ్రీరామమూర్తి 1517 /* అచ్చుదిద్దారు */ 560434 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{rh|308|శాస్త్రవిషయములు|}}</noinclude>గూర్చుండినట్లును, ఒక యువకుడు భూమిమీఁద నాసనమువేసికొని కూర్చుండినట్లును, ఒక వీరుఁడు తన కేదియో చూపి వీరావేశ సంభాషణము కావించుచున్నట్టును, రాజు ఈసంభాషణము వినుచున్నటును జూపఁబడినది. రెండవగడిలో ఈసంభాషణముయొక్క ఫలము చూపఁబడినది. రాజొక ఏనుఁగునెక్కి తొందరగా శత్రువులమీదికిఁ బోవుచున్నాడు. అతనివెంట నిద్దఱుస్త్రీలుమాత్రమున్నారు శస్త్రములుకూడ లేవు. ఆతనివెంట సైన్యము వచ్చుచున్నది. ఆకాశమునుండి దేవ గంధర్వులు పుష్పమాలలు వేయుచున్నారు. మూడవగడిలో వాయువేగమున పరుగిడుచున్న యశ్వముల నెక్కి శత్రువులు పాఱిపోవుచున్నట్లు చూపఁబడినది. <ref>ఆంధ్రవిజ్ఞానసర్వస్వము. సంపుటము 3. పుట 1422.</ref>" ఈప్రకారముగాఁ జిత్రకారుఁడు రూపలేఖనముచేతనే, శరీరవ్యాపారములు, మానసికవ్యాపారములు, ఆధ్యాత్మికతత్వములు, భారతములు, భాగవతములు వర్ణించి చెప్పఁగలఁడు. ఆహా! రూపానుకరణ ప్రభావము! {{c|కావ్యము, చిత్రము}} రమణీయార్థ ప్రతిపాదకశబ్ద మెట్లుకావ్యమగునో, అట్లే రమణీయార్థ ప్రతిపాదకరూపము చిత్రమగును. రమణీయార్థ ప్రతిపాదకత్వము రెంటికిని సామాన్యమే. అయినను రమణీయార్థము మాత్రము కావ్యమగును. తత్సాధనమైన శబ్దము కావ్యమున కక్కరలేదని చెప్పుటకు వీలులేదు. కావుననే దండి మొదలయిన వారలు శబ్దార్థములు రెండును కావ్య మన్నారు దానినే పండితరాయ జగన్నాధులు రమణీయార్థ ప్రతిపాదకమైన శబ్దము కావ్యమన్నారు. కావ్యము వలయునన్న శబ్దము తప్పదు. అట్లే చిత్రము కావలయునన్న రమణీయార్ధం ప్రతిపాదక రూపము తప్పదు. చిత్రమునందు రూపసామ్య మక్కరలేదు. రమ్యార్ధమే కావలెననియు, సంగీతమునందు నాదమక్కరలేదు. రమ్యార్ధమే కావలెననియు చెప్పుట అసంభవమైన కోరికనిగోరుట. నాదౌచిత్యమునువిడిచి సంగీతానందములేదు; రూపౌచిత్యమునుఁ<noinclude><references/></noinclude> 3y3ubxc958rzqa3ubrlhkkvffrqvrwq 560435 560434 2026-06-19T18:25:16Z శ్రీరామమూర్తి 1517 560435 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{rh|308|శాస్త్రవిషయములు|}}</noinclude>గూర్చుండినట్లును, ఒక యువకుడు భూమిమీఁద నాసనమువేసికొని కూర్చుండినట్లును, ఒక వీరుఁడు తన కేదియో చూపి వీరావేశ సంభాషణము కావించుచున్నట్టును, రాజు ఈసంభాషణము వినుచున్నటును జూపఁబడినది. రెండవగడిలో ఈసంభాషణముయొక్క ఫలము చూపఁబడినది. రాజొక ఏనుఁగునెక్కి తొందరగా శత్రువులమీదికిఁ బోవుచున్నాడు. అతనివెంట నిద్దఱుస్త్రీలుమాత్రమున్నారు శస్త్రములుకూడ లేవు. ఆతనివెంట సైన్యము వచ్చుచున్నది. ఆకాశమునుండి దేవ గంధర్వులు పుష్పమాలలు వేయుచున్నారు. మూడవగడిలో వాయువేగమున పరుగిడుచున్న యశ్వముల నెక్కి శత్రువులు పాఱిపోవుచున్నట్లు చూపఁబడినది. <ref>ఆంధ్రవిజ్ఞానసర్వస్వము. సంపుటము 3. పుట 1422.</ref>" ఈప్రకారముగాఁ జిత్రకారుఁడు రూపలేఖనముచేతనే, శరీరవ్యాపారములు, మానసికవ్యాపారములు, ఆధ్యాత్మికతత్వములు, భారతములు, భాగవతములు వర్ణించి చెప్పఁగలఁడు. ఆహా! రూపానుకరణ ప్రభావము! {{c|కావ్యము, చిత్రము}} రమణీయార్థ ప్రతిపాదకశబ్ద మెట్లుకావ్యమగునో, అట్లే రమణీయార్థ ప్రతిపాదకరూపము చిత్రమగును. రమణీయార్థ ప్రతిపాదకత్వము రెంటికిని సామాన్యమే. అయినను రమణీయార్థము మాత్రము కావ్యమగును. తత్సాధనమైన శబ్దము కావ్యమున కక్కరలేదని చెప్పుటకు వీలులేదు. కావుననే దండి మొదలయిన వారలు శబ్దార్థములు రెండును కావ్య మన్నారు దానినే పండితరాయ జగన్నాధులు రమణీయార్థ ప్రతిపాదకమైన శబ్దము కావ్యమన్నారు. కావ్యము వలయునన్న శబ్దము తప్పదు. అట్లే చిత్రము కావలయునన్న రమణీయార్ధం ప్రతిపాదక రూపము తప్పదు. చిత్రమునందు రూపసామ్య మక్కరలేదు. రమ్యార్ధమే కావలెననియు, సంగీతమునందు నాదమక్కరలేదు. రమ్యార్ధమే కావలెననియు చెప్పుట అసంభవమైన కోరికనిగోరుట. నాదౌచిత్యమునువిడిచి సంగీతానందములేదు; రూపౌచిత్యమునుఁ<noinclude><references/></noinclude> mcxe4b696pnyo0k3knrowp0p2pu21po 560436 560435 2026-06-19T18:25:50Z శ్రీరామమూర్తి 1517 560436 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{rh|308|శాస్త్రవిషయములు|}}</noinclude>గూర్చుండినట్లును, ఒక యువకుడు భూమిమీఁద నాసనమువేసికొని కూర్చుండినట్లును, ఒక వీరుఁడు తన కేదియో చూపి వీరావేశ సంభాషణము కావించుచున్నట్టును, రాజు ఈసంభాషణము వినుచున్నటును జూపఁబడినది. రెండవగడిలో ఈసంభాషణముయొక్క ఫలము చూపఁబడినది. రాజొక ఏనుఁగునెక్కి తొందరగా శత్రువులమీదికిఁ బోవుచున్నాడు. అతనివెంట నిద్దఱుస్త్రీలుమాత్రమున్నారు శస్త్రములుకూడ లేవు. ఆతనివెంట సైన్యము వచ్చుచున్నది. ఆకాశమునుండి దేవ గంధర్వులు పుష్పమాలలు వేయుచున్నారు. మూడవగడిలో వాయువేగమున పరుగిడుచున్న యశ్వముల నెక్కి శత్రువులు పాఱిపోవుచున్నట్లు చూపఁబడినది. <ref>ఆంధ్రవిజ్ఞానసర్వస్వము. సంపుటము 3. పుట 1422.</ref>" ఈప్రకారముగాఁ జిత్రకారుఁడు రూపలేఖనముచేతనే, శరీరవ్యాపారములు, మానసికవ్యాపారములు, ఆధ్యాత్మికతత్వములు, భారతములు, భాగవతములు వర్ణించి చెప్పఁగలఁడు. ఆహా! రూపానుకరణ ప్రభావము! {{c|కావ్యము, చిత్రము}} రమణీయార్థ ప్రతిపాదకశబ్ద మెట్లుకావ్యమగునో, అట్లే రమణీయార్థ ప్రతిపాదకరూపము చిత్రమగును. రమణీయార్థ ప్రతిపాదకత్వము రెంటికిని సామాన్యమే. అయినను రమణీయార్థము మాత్రము కావ్యమగును. తత్సాధనమైన శబ్దము కావ్యమున కక్కరలేదని చెప్పుటకు వీలులేదు. కావుననే దండి మొదలయిన వారలు శబ్దార్థములు రెండును కావ్య మన్నారు దానినే పండితరాయ జగన్నాధులు రమణీయార్థ ప్రతిపాదకమైన శబ్దము కావ్యమన్నారు. కావ్యము వలయునన్న శబ్దము తప్పదు. అట్లే చిత్రము కావలయునన్న రమణీయార్ధం ప్రతిపాదక రూపము తప్పదు. చిత్రమునందు రూపసామ్య మక్కరలేదు. రమ్యార్ధమే కావలెననియు, సంగీతమునందు నాదమక్కరలేదు. రమ్యార్ధమే కావలెననియు చెప్పుట అసంభవమైన కోరికనిగోరుట. నాదౌచిత్యమునువిడిచి సంగీతానందములేదు; రూపౌచిత్యమునుఁ<noinclude><references/></noinclude> ilrk1fleomyrnhyxfli4osxvmk2aana 104 214519 560439 2026-06-19T19:44:11Z Rajasekhar1961 50 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with ' విషయసూచిక -:X:- చారిత్రక విషయములు 1. ఆంధ్రబ్రాహ్మణులలోని నియోగి, పైదిక భేదకాల నిర్ణయము 2. శ్రీనాథుని గ్రంథములు కాలనిర్ణయము 3. కృష్ణరాయల కొన్ని దిగ్విజయయాత్రలు 4. కృష్ణరాయల నిధ...' 560439 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Rajasekhar1961" /></noinclude> విషయసూచిక -:X:- చారిత్రక విషయములు 1. ఆంధ్రబ్రాహ్మణులలోని నియోగి, పైదిక భేదకాల నిర్ణయము 2. శ్రీనాథుని గ్రంథములు కాలనిర్ణయము 3. కృష్ణరాయల కొన్ని దిగ్విజయయాత్రలు 4. కృష్ణరాయల నిధనకాలము 5. చాళుక్యులు దాక్షిణాత్యులే 6. ఏకశిలానగర మోరుగల్లే భాషా విషయములు 1. 'త్రిలింగము' నుండి 'తెలుఁగు' పుట్టెనా ? లేక 'తెలుఁగు' నుండి 'త్రిలింగము' పుట్టెనా ? 2. యుద్ధమల్లుని బెజవాడ శాసనము (అఱవమందలి అను ధ్వని తెనుఁగున నుండుట) 3. ద్రావిడభాషలలోని ఉత్తమపురుషవాచక సర్వనామము శాస్త్ర విషయములు 1. దేశ భాషలలో శాస్త్రపఠనము 2. ప్రకృతి శాస్త్రములు 3. రసాయన శాస్త్రము<noinclude><references/></noinclude> oitzrzr5oe3jcuqtbnx0hui3ttm1vkt 560446 560439 2026-06-19T19:55:58Z Rajasekhar1961 50 560446 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Rajasekhar1961" /></noinclude>{{Center| {{p|fs150}}విషయసూచిక</p> }} {{c|--:X:--}} {{Center| {{p|fs100}}చారిత్రక విషయములు</p> }} {{dotted TOC page listing| |{{sc|[[లక్ష్మణరాయ వ్యాసావళి/ఆంధ్రబ్రాహ్మణులలోని నియోగి, వైదిక భేదకాల నిర్ణయము|1. ఆంధ్రబ్రాహ్మణులలోని నియోగి, వైదిక భేదకాల నిర్ణయము]]}} |{{DJVU page link|1|10}} }} 2. శ్రీనాథుని గ్రంథముల కాలనిర్ణయము 3. కృష్ణరాయల కొన్ని దిగ్విజయయాత్రలు 4. కృష్ణరాయల నిధనకాలము 5. చాళుక్యులు దాక్షిణాత్యులే 6. ఏకశిలానగర మోరుగల్లే భాషా విషయములు 1. 'త్రిలింగము' నుండి 'తెలుఁగు' పుట్టెనా ? లేక 'తెలుఁగు' నుండి 'త్రిలింగము' పుట్టెనా ? 2. యుద్ధమల్లుని బెజవాడ శాసనము (అఱవమందలి అను ధ్వని తెనుఁగున నుండుట) 3. ద్రావిడభాషలలోని ఉత్తమపురుషవాచక సర్వనామము శాస్త్ర విషయములు 1. దేశ భాషలలో శాస్త్రపఠనము 2. ప్రకృతి శాస్త్రములు 3. రసాయన శాస్త్రము<noinclude><references/></noinclude> qcp4hp4w0jtuzd858be35dt1vqbzdxk 560448 560446 2026-06-19T19:57:47Z Rajasekhar1961 50 560448 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Rajasekhar1961" /></noinclude>{{Center| {{p|fs150}}విషయసూచిక</p> }} {{c|--:X:--}} {{Center| {{p|fs100}}చారిత్రక విషయములు</p> }} {{dotted TOC page listing| |{{sc|[[లక్ష్మణరాయ వ్యాసావళి/ఆంధ్రబ్రాహ్మణులలోని నియోగి, వైదిక భేదకాల నిర్ణయము|1. ఆంధ్రబ్రాహ్మణులలోని నియోగి, వైదిక భేదకాల నిర్ణయము]]}} |{{DJVU page link|1|6}} }} 2. శ్రీనాథుని గ్రంథముల కాలనిర్ణయము 3. కృష్ణరాయల కొన్ని దిగ్విజయయాత్రలు 4. కృష్ణరాయల నిధనకాలము 5. చాళుక్యులు దాక్షిణాత్యులే 6. ఏకశిలానగర మోరుగల్లే {{Center| {{p|fs100}}భాషా విషయములు</p> }} 1. 'త్రిలింగము' నుండి 'తెలుఁగు' పుట్టెనా ? లేక 'తెలుఁగు' నుండి 'త్రిలింగము' పుట్టెనా ? 2. యుద్ధమల్లుని బెజవాడ శాసనము (అఱవమందలి అను ధ్వని తెనుఁగున నుండుట) 3. ద్రావిడభాషలలోని ఉత్తమపురుషవాచక సర్వనామము {{Center| {{p|fs100}}శాస్త్ర విషయములు</p> }} 1. దేశ భాషలలో శాస్త్రపఠనము 2. ప్రకృతి శాస్త్రములు 3. రసాయన శాస్త్రము<noinclude><references/></noinclude> 9wxy50l1tvsngyi19tth5d4nh6c1fqi 104 214520 560441 2026-06-19T19:45:38Z Rajasekhar1961 50 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with ' 4. పంచాంగము 5. మేరుప్రదేశము 6. రాజరాజు కాలమున తెలుఁగు దేశమందు సౌరమాన వ్యవహారముండెనా ? 7. కర్మయోగము 8. లలితకళలు -:0:-' 560441 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Rajasekhar1961" /></noinclude> 4. పంచాంగము 5. మేరుప్రదేశము 6. రాజరాజు కాలమున తెలుఁగు దేశమందు సౌరమాన వ్యవహారముండెనా ? 7. కర్మయోగము 8. లలితకళలు -:0:-<noinclude><references/></noinclude> ttzpfp28j4cm8sjn14ynxegde28w1n1 0 214521 560443 2026-06-19T19:48:48Z Rajasekhar1961 50 [[WP:AES|←]]Created page with '{{తలకట్టు | శీర్షిక = [[లక్ష్మణరాయ వ్యాసావళి]] | రచయిత = | అనువాదం= | విభాగము =ముఖపత్రం | ముందరి = | తదుపరి =[[../Foreword|Foreword]] | వివరములు = |సంవత్సరం=1930 }} <pages index="లక్ష్మణరాయ వ్యాసావళి.pdf" from=1 to=6 /> {{PD-India}}' 560443 wikitext text/x-wiki {{తలకట్టు | శీర్షిక = [[లక్ష్మణరాయ వ్యాసావళి]] | రచయిత = | అనువాదం= | విభాగము =ముఖపత్రం | ముందరి = | తదుపరి =[[../Foreword|Foreword]] | వివరములు = |సంవత్సరం=1930 }} <pages index="లక్ష్మణరాయ వ్యాసావళి.pdf" from=1 to=6 /> {{PD-India}} niwn6irb5hkofihimd1h7qb384op3e5 560444 560443 2026-06-19T19:50:01Z Rajasekhar1961 50 560444 wikitext text/x-wiki {{తలకట్టు | శీర్షిక = [[లక్ష్మణరాయ వ్యాసావళి]] | రచయిత = కొమర్రాజు వెంకట లక్ష్మణరావు | అనువాదం= | విభాగము =ముఖపత్రం | ముందరి = | తదుపరి =[[../Foreword|Foreword]] | వివరములు = |సంవత్సరం=1965 }} <pages index="లక్ష్మణరాయ వ్యాసావళి.pdf" from=1 to=6 /> {{PD-India}} lxxfm3hd7ncu3v29qsda9yj5aw3fbry 560445 560444 2026-06-19T19:51:08Z Rajasekhar1961 50 560445 wikitext text/x-wiki {{తలకట్టు | శీర్షిక = [[లక్ష్మణరాయ వ్యాసావళి]] | రచయిత = కొమర్రాజు వెంకట లక్ష్మణరావు | అనువాదం= | విభాగము = | ముందరి = | తదుపరి =[[లక్ష్మణరాయ వ్యాసావళి/Foreword/]] | వివరములు = |సంవత్సరం=1965 }} <pages index="లక్ష్మణరాయ వ్యాసావళి.pdf" from=1 to=6 /> {{PD-India}} rzxayfiql3ev3hgm466g6zdit8t3dnq 104 214522 560451 2026-06-19T21:04:23Z శ్రీరామమూర్తి 1517 /* అచ్చుదిద్దారు */ 560451 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{rh||లలితకళలు|307}}</noinclude>కనులకు గట్టినట్లు చిత్రింపఁబడినవి. అందు నమరావతిస్తూపమునందలి యొక చిన్న స్థంభముమీదఁ జెక్కఁబడిన కథయొక్కపట మీసంచికలో నీయఁబడినది. స్తంభమునకుఁ బైని యొక శాసనమును, దానిక్రింద మకరతోరణమును, దానిక్రింద కమలమును, దానిక్రింద గథయు, దాని క్రింద మరలఁ బద్మమును చెక్కఁబడియున్నవి. క్రిందిభాగము కొంత పగిలిపోయినది. రెండుకమలముల మధ్య గల కథ యెద్దియని మనము పరీక్షింపగా నందలి ప్రతిమల హావభావాదికముల వలన నీకథ గోచరించును: --- "పైభాగమున నొకరాజు సింహాసనముమీద నాసీనుఁ డై యున్నాఁడు. చారుడొకఁడు చేతులుజోడించుకొని యేదియోవార్త చెప్పుచున్నాఁడు. ఆతనియెదుటి భాగమునందు సైనికులు కోటను సంరక్షణ చేయుచున్నట్టున్నారు. అంతకుఁ గ్రిందిభాగమునఁ గోటద్వారములో నుండి సైనికులు లోపలికిఁ జొఱఁబడుచున్నట్లున్నది. అందు నేనుఁగులు, గుఱ్ఱములు, పదాతులుగూడ నున్నారు. క్రింద నొకఁడు శత్రుఁడుకాఁబోలును సాష్టాంగముపడి శరణుఁజొచ్చినట్లు కానవచ్చుచున్నది. ఈవార్తయె పైని చారుఁడు రాజుతోఁ జెప్పుచుండెఁ గాబోలు. స్తంభము యొక్క క్రిందిభాగము పగులకున్న యెడల నీ కథయొక్క తదుపరి వృత్తాంతము మనకుఁ దెలిసియుండును.”<ref>విజ్ఞానసర్వస్వము, 3-వ సంపుటము 1419 వ పుట.</ref> ఇంకొకపటముఁ జూడుఁడు. ఇదియు నమరావతిలోనిదే. ఈ బండపై భాగము కొంత పగిలినది. ఆపగిలిపోయిన వృత్తమునందు “ఒక బౌద్ధబోధకుడు స్త్రీపురుషుల కేదియో బోధించుచున్నట్లును, వారందఱును భక్తిశ్రద్ధలతో వినుచున్నట్లును, వారిపైని దేవగంధర్వులు పూజాద్రవ్యములు గొనివచ్చి యర్పించుచున్నట్టును గానవచ్చుచున్నది. బోధకుని తల లేనందున నీతఁడు బుద్ధుఁడో, బోధిసత్త్వుఁడో మఱియెవ్వఁడో తెలిసికొనుటకు వీలు లేకుండనున్నది. వైవృత్తమునకును క్రింది కమలమునకును నడుమనున్న పటములు మూఁడుగళ్లుగా విభజింపఁబడి యున్నవి. మొదటిగడిలో నొకరాజు సింహాసనముమీదఁ<noinclude><references/></noinclude> 9v9bq6l8fjh5t81t55yp7w33jxqtbg0 104 214523 560454 2026-06-19T21:27:28Z శ్రీరామమూర్తి 1517 /* అచ్చుదిద్దారు */ 560454 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{rh|39]|లలితకళలు|309}}</noinclude>విడిచి చిత్రవిద్యలేదు; శబ్దౌచిత్యమును విడిచి కావ్యములేదు. దీనికి వేఱప్రమాణ మక్కరలేదు. చెవిటివానికి సంగీతము, గ్రుడ్డివానికి చిత్రము, పిచ్చివానికిఁ గావ్యము సున్న అని చెప్పినఁ జాలును. రూపానుకరణము చిత్రలేఖనమునందును, శబ్దానుకరణము కావ్యమునందును ముఖ్యసాధనములనుటకు మనుచరిత్రమునుండి యొక నుదాహరణము నిచ్చెదను. పెద్దన వరూధినిరూప మిట్లు వర్ణించెను : - <poem> {{left margin|5em}} సీ. తతనితంచాధోగధవళాంశుకములోని యంగదట్టపుకావిరంగువలన శశికాంతమణిపీఠి జాజువాఱఁగఁ గాయ లుత్తుంగకుచపాళి నత్తమిల్లఁ దరుణాంగుళీధూతతంత్రీస్వనంబుతో జిలిబిలి పాట ముద్దులు నటింప నాలాపగతిఁజొక్కు నరమోడ్పు కనుదోయి రతిపారవశ్యవిభ్రమముఁ దెలుప తే. బ్రౌఢిఁబలికించు గీత ప్రబంథములకుఁ గమ్రకరపంకరుహరత్న కటకఝణఝు ణధ్వనిస్ఫూర్తి తాళమానములఁ దెలుప నింపుదళుకొత్త వీణ వాయింపుచుండి. {{right|మను. ఆ. 2. స. 31.}} </poem> ఇఁక ప్రవరాస్యుని శీలమును పవిత్రప్రవర్తనమును కవి యీలాగు చిత్రించి యున్నాడు. <poem> {{left margin|5em}} శా. ప్రాంచద్భూషణబాహుమూలరుచితోఁ బాలిండ్లు వొంగారఁబై యంచుల్ మ్రోవఁగఁగౌఁగిలించి యధరం దాసింప హా శ్రీహరీ యంచున్ బ్రాహ్మణుఁ డోరమోమిడి తదీయాంసద్వయంబంటి పొ మ్మంచుంద్రోచెఁ గలంచునే సతులమాయల్ ధీరచిత్తంబులన్. {{right|[మను. ఆ. 2. ప. 86. ]}} </poem><noinclude><references/></noinclude> e99bdel4kf0vh8nv51cenyn7w23neaw 104 214524 560455 2026-06-19T21:41:54Z శ్రీరామమూర్తి 1517 /* అచ్చుదిద్దారు */ 560455 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{rh|310|శాస్త్రవిషయములు|}}</noinclude>ఒకానొక పురుషునియొక్క పరస్త్రీపరాఙ్ముఖత యింతకంటె నెక్కుఁడుగఁ గనులకుగట్టునట్టు ఎవరైనను వర్ణింతురని తోపదు. ఒక యమాయికుఁడైన శుద్ధ శ్రోత్రియ పవిత్రబ్రాహ్మణుండు, లోకమునందు మనమచ్చటచ్చట నరుదుగఁ జూచునట్టివాఁడు, కనుల యెదుటఁగట్టినట్టు కానవచ్చుచున్నాఁడు. ఈపద్యమందలి 'శ్రీహరీ' యను పదము శబ్దానుకరణములో శబ్దానుకరణము. మనవారు దుఃఖ మతిశయంచినప్పుడును, అన్యాయ కార్యము జరిగినప్పుడును 'హరి! హరీ! శివ! శివా! యనుట సర్వవిదితమే. ఇఁక నీరూపమును ఈశీలమును మనకు బోధించుటకునై చిత్రకారుఁ డేమిచేయునో చూడుఁడు. పైని వరూధినిని వర్ణించిన పద్యము వలన మన మనస్సులో నుద్భవించు నూహలే సరిగ నుద్భవింపఁజేయ వలయి నన్న చిత్రకారుఁ డాపద్యమందిలి వర్ణనమును తూచాతప్పకుండ ననుకరించి పటమువ్రాయవలెను. లేఁతమామిడిచెట్టుక్రింద నున్న చంద్రకాంతపీఠము, దానిమీఁదఁ గూర్చున్న కిన్నరస్త్రీ. ఆమె లోనంగట్టిన యెఱ్ఱనిపావడ, పైనిగట్టిన తెల్ల సెల్లా, వీణ, ఆమె యుత్తుంగకుచపాళిని నత్తమిల్లువీణబుర్రకాయలు, తరుణాంగుళీధూతతంత్రి, అరమోడ్పుకనుదోయి - చక్కఁగఁ జిత్రించినఁగాని పద్యార్థమును చిత్రార్థమును ఒక్కటి గానేరవు; ఇంతియగాదు. పైవర్ణనమువలన వరూధిని లోపలగట్టిన పావడయొక్క యెఱ్ఱతన మధికముగ నుండెననియు. పైని గట్టిన తెల్లశాలువ మిక్కిలి సన్నగనుండె ననియు, అందుచే బావడయెరుపురంగువలనఁ దెల్లనిచంద్రకాంతశిల కొంత జాజువారెననియు గోచరించునట్లు పట ముండవలెను. ఇందు దేని యనుకరణము తక్కువయైనను పద్యమునకు సమానమైన చిత్రమని చెప్పుటకు వీలులేదు. ఇఁకబ్రవరుని వైరాగ్యముఁదెల్పు రెండవపద్యమునందలి భావము బోధించుటకు చిత్రకారుఁడు వ్రాయు పటముఁగూడ నందలివర్ణనములకు సరిపోవునదిగ నుండవలెను. వరూధిని "ప్రాంచద్భూషణబాహు<noinclude><references/></noinclude> n8s4633ft2jroqkc62trwiok6dbx5wc 107 214525 560456 2026-06-19T21:47:06Z శ్రీరామమూర్తి 1517 [[WP:AES|←]]Created page with 'ఈ పుస్తకలోని పేజీలు 306, 308, 307, 309, 310 ఈ విధముగా వచ్చుచున్నవి. --~~~~' 560456 wikitext text/x-wiki ఈ పుస్తకలోని పేజీలు 306, 308, 307, 309, 310 ఈ విధముగా వచ్చుచున్నవి. --[[వాడుకరి:శ్రీరామమూర్తి|శ్రీరామమూర్తి]] ([[వాడుకరి చర్చ:శ్రీరామమూర్తి|చర్చ]]) 21:47, 19 జూన్ 2026 (UTC) 914b0rr8n1yfxh4eunk7rra9zbn7tpk 104 214526 560457 2026-06-19T21:59:35Z శ్రీరామమూర్తి 1517 /* అచ్చుదిద్దారు */ 560457 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{rh||లలితకళలు|311}}</noinclude>మూలరుచితోఁ బాలిండ్లు బొంగారఁ గౌఁగలించి యధరంబాసించు"టయుఁ, ప్రవరుఁడు ‘ఓర మోమిడి...... అంసద్వయంబంటి పొమ్మంచుం' ద్రోచుటయుఁ గనులకుఁ గట్టినట్టు లిఖింప వలదా? 'శ్రీహరీ' యను మాటలుగూడ మనకువినిపించునట్లు చిత్రమును వ్రాయవలెను. అనఁగా నట్టిమనఃస్థితిలో నుండు మానవుని ముఖాదివికాసములను, హస్తాదివిక్షేపములను సరిగ ననుసరించి చిత్తరువు వ్రాయవలెను. లోకానుకరణ మెంత మాత్రము తప్పినను, ఉద్దిష్టమనోభావములు గోచరింపవు. ఔచిత్యాభానమైనదని రసికులు మెచ్చరు. {{c|నూతన సంప్రదాయము.}} ఇట్లు సారూప్యప్రభావ మెచ్చట జూచినను చిత్రవిద్యలోఁ గానవచ్చుచుండ, పౌరస్త్యపాశ్చాత్యపండితు లొప్పుకొనియుండఁ బశ్చిమ దేశమునందుఁ జిత్రవిద్యనుగుఱించి యొక క్రొత్త సంప్రదాయము బయలు దేరినది. వీరు చిత్రరచనయందు ననుకరణము అముఖ్యమందురు. భావానుకరణమును అనుకరణము అనఁగూడ దందురు. దానిని సత్యము (truth) అనవలెనందురు. చిత్రీకరణము అనుకరణము (imitation) కాదు. ఇది ప్రతిసృష్టి (recreation) లేక ప్రాతినిధ్యము (representation) అని యేమేమో చెప్పుదురు. వీరు చెప్పువానిలోఁ గొంతసత్యము లేకపోలేదు. కాని యా సత్యము రూపసామ్యసిద్ధాంతమునకుఁ వ్యతిరేకమైనది కాదు. వీరి సిద్దాంతములో నుండి మన హైందవ చిత్రకారులు గ్రహింపవలసిన విషయములను మఱియొకసారి చర్చించెదను. ప్రస్తుతము రూపసామ్యము చిత్రమున కక్కరలేదనిన వాదమును మాత్రము కొంత ఖండించెదను. మనదేశమందలి కొందఱు యువకులు పాశ్చాత్యులలోని యీ నూతన సిద్ధాంతములను గ్రహించి అవి నూతనముగా దాము గ్రహించినవనిచెప్పక, ఈసిద్ధాంతములే మన హిందువుల గ్రంధములలోని సిద్ధాంతములని చెప్పుచున్నారు. ఆ విషయము నిజముకాదని మన గ్రంథములలోని కొన్ని ప్రమాణములనుగూడ జూపెదను.<noinclude><references/></noinclude> 2zhp8zb8kt5brdyp8nj20548bdr1dnv 104 214527 560465 2026-06-20T03:42:55Z Vandanapu Saidhiraj 7301 /* అచ్చుదిద్దారు */ 560465 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Vandanapu Saidhiraj" /></noinclude>{{Telugu poem|type= |lines=<poem>ధరపైఁ బొరలంచు నుండిరి, గురిసెడు మలమూత్ర మందుఁ గ్రుంకుచు సేనల్.</poem>|ref=27}} {{Telugu poem|type=వ.|lines=<poem>ఆసమయంబునందు.</poem>|ref=28}} {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>ధృతరాష్ట్రుసుతులు రథికులు, ధృతి శరములు బాఱపైచి దుర్వాసనకున్ మతిరోసి పరువు లెత్తిరి, శ్రీతికల పరిపాల యేమిచెప్పుదు నేనున్.</poem>|ref=28}} {{Telugu poem|type=వ.|lines=<poem>ఇట్లు తనసైన్యంబు పలాయితం బగుట గని సుయోధనుండు కర్ణశకునిదుశ్శాసనాది రథికులం గూర్చుకొని యోచించుచున్న రాజుం జూచి మటోక్కచుం డిట్లనియె.</poem>|ref=30}} {{Telugu poem|type=చ.|lines=<poem>ఇనతనయాదివాక్యములె యిఁగితమంచుఁ దలంచి పాండురా నయులు సింహవిక్రములు దైవతనాధసమానమూర్తులన్ జైనకఁగ లేక జూదమునఁ జేకొని సంపద వారలేపురన్ వనులకుఁ బంపి నీవిపుడు వాసవిపుత్తున కిచ్చుచేడియన్.</poem>|ref=31}} {{Telugu poem|type=చ.|lines=<poem>కొడుకుకుఁ బెండ్లిచేసికొనుకోరిక మిక్కిలి మాననంబునన్ బొడమి సురేంద్రునిం దెగడుభోగముతోఁ జనుదెంచునిన్ను నీ కొడుకుల బంధులన్ హితులఁ గూరిమితముల నాప్తమంత్రులన్ మెడలం దెగంగ నేసి రణమేదినికి నృలిచేసి పిమ్మటన్ .</poem>|ref=32}} {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>సింధురపురమునకుం జని, యంధునిఁ బాపాత్తు నంబి కాత్మజు వేగన్ బంధించి తెచ్చి నేఁ , సింధువునన్ ముంచిముంచి సిగఁ దెగవైతున్.</poem>|ref=33}} {{Telugu poem|type=సీ.|lines=<poem>అనుచు ఘటోత్కచుం డవనిపై కేతెంచి కురుపతి మకుటంబుఁ గూలఁ దన్ని శకునిచెపు ల్వట్టి చంపలు వెనఁ గొట్టి హంసనందను నెత్తి నదరఁ గొట్టి సింధురాజును దుస్సనేను నర్థము చంపి భూరిశ్రవుని నేలఁ బొరలఁ దన్ని కృపగురుపుత్రుల కోపంబు లణఁగించి తక్కిన రథికుల నుక్కణంచి</poem>}} {{Telugu poem|type=తే.|lines=<poem>మఘవసుతుపత్ని చెప్పినమాటఁ దలఁచి, కౌరవులఁ జంపనొల్లక గగనవీధి కెగసి శరములు బరపిన నింద్రజిత్తు, మాయయుద్ధంబుగా నుండె మనుజనాథ.</poem>|ref=34}} {{Telugu poem|type=వ.|lines=<poem>ఆసమయంబున.</poem>|ref=35}} {{Telugu poem|type=చ.|lines=<poem>అతిరథు లెల్ల కార్ముకము లస్త్రములున్ ధరవైచి పల్కి రో క్షితిపతి నీకు మాకు నిఁక శేమము లే దది యెట్టు లన్న యా పతగకులాధిపధ్వజుని పల్మరు గేలి యొనర్చినందు కీ గతి మనకున్ లభించె విను కౌరవనాయక యంచుఁ బల్కఁగాన్.</poem>|ref=36}} {{Telugu poem|type=వ.|lines=<poem>విని సుయోధనుండు దీనాననుం డగుచు రాధేయం జూచి కర్ణా ! మనపరిణామంబు దక్కు నుపాయం బరయు మని రహస్యంబుగాఁ జెప్పినం గనికృపాచార్యుం డిట్ల నియె.</poem>|ref=37}} {{Telugu poem|type=సీ.|lines=<poem>ఎప్పటి గుసగుస లెందుకు రాజేంద్ర సకలసైన్యంబులు చచ్చుపనికి మాయయేనుఁగులచే మడిసె నీయేనుఁగుల్ మాయగుఱ్ఱములచే మడిసె హరులు</poem>}}<noinclude><references/></noinclude> 9yem9e455trrbu2gomtgao06jlhnosv 560467 560465 2026-06-20T04:05:20Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* మూల్యాంకన చేసారు */ 560467 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>{{Telugu poem|type= |lines=<poem>ధరపైఁ బొరలుచు నుండిరి, గురిసెడు మలమూత్రమందుఁ గ్రుంకుచు సేనల్.</poem>|ref=27}} {{Telugu poem|type=వ.|lines=<poem>ఆసమయంబునందు.</poem>|ref=28}} {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>ధృతరాష్ట్రుసుతులు రథికులు, ధృతి శరములు బాఱవచి దుర్వాసనకున్ మతిరోసి పరువు లెత్తిరి, క్షితితలపరిపాల యేమి చెప్పుదు నేనున్.</poem>|ref=28}} {{Telugu poem|type=వ.|lines=<poem>ఇట్లు తనసైన్యంబు పలాయితం బగుట గని సుయోధనుండు కర్ణశకునిదుశ్శాసనాది రథికులం గూర్చుకొని యోచించుచున్న రాజుం జూచి ఘటోత్కచుం డిట్లనియె.</poem>|ref=30}} {{Telugu poem|type=చ.|lines=<poem>ఇనతనయాదివాక్యములె యింగితమంచుఁ దలంచి పాండురా ట్తనయులు సింహవిక్రములు దైవతనాథసమానమూర్తులన్ జెనకఁగ లేక జూదమునఁ జేకొని సంపద వారలేవురన్ వనులకుఁ బంపి నీవిపుడు వాసవిపుత్త్రున కిచ్చుచేడియన్.</poem>|ref=31}} {{Telugu poem|type=చ.|lines=<poem>కొడుకుకుఁ బెండ్లిచేసికొనుకోరిక మిక్కిలి మానసంబునన్ బొడమి సురేంద్రునిం దెగడుభోగముతోఁ జనుదెంచునిన్ను నీ కొడుకుల బంధులన్ హితులఁ గూరిమితమ్ముల నాప్తమంత్రులన్ మెడలం దెగంగ నేసి రణమేదినికి న్బలిచేసి పిమ్మటన్.</poem>|ref=32}} {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>సింధురపురమునకుం జని, యంధునిఁ బాపాత్ము నంబికాత్మజు వేగన్ బంధించి తెచ్చి నేఁ డీ, సింధువునన్ ముంచిముంచి సిగఁ దెగవైతున్.</poem>|ref=33}} {{Telugu poem|type=సీ.|lines=<poem>అనుచు ఘటోత్కచుం డవనిపై కేతెంచి కురుపతి మకుటంబుఁ గూలఁ దన్ని శకునిచెవు ల్వట్టి చంపలు వెసఁ గొట్టి హంసనందను నెత్తి నదరఁ గొట్టి సింధురాజును దుస్ససేను నర్ధము చంపి భూరిశ్రవుని నేలఁ బొరలఁ దన్ని కృపగురుపుత్త్రుల కోపంబు లణఁగించి తక్కిన రథికుల నుక్కణంచి</poem>|ref=}} {{Telugu poem|type=తే.|lines=<poem>మఘవసుతుపత్ని చెప్పినమాటఁ దలఁచి, కౌరవులఁ జంపనొల్లక గగనవీథి కెగసి శరములు బరపిన నింద్రజిత్తు, మాయయుద్ధంబుగా నుండె మనుజనాథ.</poem>|ref=34}} {{Telugu poem|type=వ.|lines=<poem>ఆసమయంబున.</poem>|ref=35}} {{Telugu poem|type=చ.|lines=<poem>అతిరథు లెల్ల కార్ముకము లస్త్రములున్ ధరవైచి పల్కి రో క్షితిపతి నీకు మాకు నిఁక క్షేమము లే దది యెట్టు లన్న యా పతగకులాధిపధ్వజుని పల్మరు గేలి యొనర్చినందు కీ గతి మనకున్ లభించె విను కౌరవనాయక యంచుఁ బల్కఁగాన్.</poem>|ref=36}} {{Telugu poem|type=వ.|lines=<poem>విని సుయోధనుండు దీనాననుం డగుచు రాధేయుం జూచి కర్ణా! మనపరిణామంబు దక్కు నుపాయం బరయు మని రహస్యంబుగాఁ జెప్పినం గని కృపాచార్యుం డిట్ల నియె.</poem>|ref=37}} {{Telugu poem|type=సీ.|lines=<poem>ఎప్పటి గుసగుస లెందుకు రాజేంద్ర సకలసైన్యంబులు చచ్చుపనికి మాయయేనుఁగులచే మడిసె నీయేనుఁగుల్ మాయగుఱ్ఱములచే మడిసె హరులు</poem>|ref=}}<noinclude><references/></noinclude> 50zvcm1sgx22ayz89hdnroduaez1o83 104 214528 560466 2026-06-20T03:57:26Z Vandanapu Saidhiraj 7301 /* అచ్చుదిద్దారు */ 560466 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Vandanapu Saidhiraj" /></noinclude>{{Telugu poem|type= |lines=<poem>మాయబెబ్బులులతో మాయమై రందఱు కొరగానియోచనల్ గూడ దిచట పాండునందనులకుఁ బరమాప్తఁ డైనట్టి పుండరీకాక్షుని భూరిమహిమ</poem>}} {{Telugu poem|type=తే.|lines=<poem>కర్ణునకు నీకుఁ దెలియక గర్వమెత్తి, గేలి చేసిన చే టది యేలదప్పున్ దొలుత మిన్నేటి కొడుకును గలశజుండు, వలదు వలదంచుఁ జెప్పిన వారి దూఱి.</poem>}} {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>కరిపురవల్లభ నీ వీ, దురితాత్ముఁడు చెప్పినట్టి దుర్నీతులతో నరుదెంచి సకలసేనల, గురుకులజుల నీగి తింక గుసగుసలేలా.</poem>|ref=39}} {{Telugu poem|type=సీ.|lines=<poem>శేషశాయిని గేలిచేసినప్పుడె నీకుఁ జేటుమూడెను వేఱె చెప్పనేల వక్రమానసుఁడ వీ వొక్కఁడు చక్కగాఁ గొఱవితోఁ దలగోఁకుకొందురయ్య మిన్నుఁజూచిన ముల్కిమించులు గనిపించు మన్నుఁ జూచినఁ బాము లెన్నొతోఁచు బెగడి దిక్కులుచూడ బెబ్బులుల్ గనుపించుఁ గావునఁ బాచికల్ గావు నేఁడు</poem>}} {{Telugu poem|type=తే.|lines=<poem>నిలువ శక్యముగా దింక నీకు మాకుఁ, బ్రాణములు దక్క నొక్కింత బాహుబలము లేదు విను కర్ణుఁ డాప్తఁడై రేపు మాపు, నీకుఁ గఱసిన దుర్నీతి నింతపుట్టె.</poem>|ref=40}} {{Telugu poem|type=చ.|lines=<poem>అన నిని కర్ణుఁ డాకృపునియాగ్రహ మొప్పఁగఁ జూచి వీనులన్ వినఁ జవిగానివాక్యములు విప్రకులాధమ యింకఁ బల్కితే నినరుచు లీనుఖడ్గమున నిందఱు జూడఁగ నీదుకంఠముం దునిమెద నంచుఁ బల్కవిని ద్రోణతనూజుఁడు క్రోధమూర్తియై.</poem>|ref=41}} {{Telugu poem|type=ఉ.|lines=<poem>ఏమిర కర్ణ కౌరవుల యెంగిలికూడు భుజించి మత్తుఁడై భూమియు మిన్నుఁ గన్పడక పొంగెద చింతియె కాక భూరిసం గ్రామమునందు శత్రుఘసకాండము సోఁకినఁ బారు నీకు సి ద్గేమియు లేక ప్రేలెదపు యించుక చెంచావు గొప్పుకొంచెముల్.</poem>|ref=42}} {{Telugu poem|type=సీ.|lines=<poem>నీజల్లుకూఁతలు నిశ్చయం బని యెంచి రాజ్యమదాంధుఁ డీరాజరాజు కుక్కశౌర్యము నమ్మి కొదమసింగంబుల బెదిరించు విధముగా విదితయశుల రణపండితులఁ బాండురాజనందనులతోఁ బగఁ బూనె నది గాక పద్మనాభు సరకుసేయక గేలి సలిపితి రిఁక మీఁద బ్రతుకు మార్గం బేది వెతుకు మనిన</poem>}} {{Telugu poem|type=తే.|lines=<poem>ద్రోణి నీక్షించి యిట్లనుఁ దరణీసుతుఁడు తావిగలమంచిమృతముచేఁ దప్తమైన మండిగెలు లడ్డు లొబ్బట్లు మడుఁగుఁబూలుఁ మొదలుగాఁగలభక్ష్యముల్ ముదముఁజెంద.</poem>|ref=43}} {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>బరు లుబ్బఁగఁ బృష్ఠోష్ఠము, పర్యంతము మెక్కి పెక్కు పలుకులు పలికే ధరణీబృందారకులకుఁ, దరమే సంగ్రామవిధము ధరణీస్థలిలో</poem>|ref=44}} {{Telugu poem|type=ఉ.|lines=<poem>పౌరులు పూజనీయు అని భావమునందుఁ దలంచి మిక్కిలిన్ దూరము నోర్చికొంటి విను ద్రోణతనూభవ నన్నుఁ గూర్చి మీ</poem>}}<noinclude><references/></noinclude> cn3svjnavg3us56qw10zschxiydzj9x 560468 560466 2026-06-20T04:13:03Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* మూల్యాంకన చేసారు */ 560468 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>{{Telugu poem|type= |lines=<poem>మాయబెబ్బులులతో మాయమై రందఱు కొరగానియోచనల్ గూడ దిచట పాండునందనులకుఁ బరమాప్తుఁ డైనట్టి పుండరీకాక్షుని భూరిమహిమ</poem>|ref=}} {{Telugu poem|type=తే.|lines=<poem>కర్ణునకు నీకుఁ దెలియక గర్వమెత్తి, గేలి చేసిన చే టది యేల దప్పుఁ దొలుత మిన్నేటి కొడుకును గలశజుండు, వలదు వలదంచుఁ జెప్పిన వారి దూఱి.</poem>|ref=38}} {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>కరిపురవల్లభ నీ వీ, దురితాత్ముఁడు చెప్పినట్టి దుర్నీతులతో నరుదెంచి సకలసేనల, గురుకులజుల నీగి తింక గుసగుసలేలా.</poem>|ref=39}} {{Telugu poem|type=సీ.|lines=<poem>శేషశాయిని గేలి చేసినప్పుడె నీకుఁ జేటుమూడెను వేఱె చెప్పనేల వక్రమానసుఁడ వీ వొక్కఁడు చక్కగాఁ గొఱవితోఁ దలగోఁకుకొందురయ్య మిన్నుఁ జూచిన ముల్కిమించులు గనిపించు మన్నుఁ జూచినఁ బాము లెన్నొ తోఁచు బెగడి దిక్కులు చూడ బెబ్బులుల్ గనుపించుఁ గావునఁ బాచికల్ గావు నేఁడు</poem>|ref=}} {{Telugu poem|type=తే.|lines=<poem>నిలువ శక్యముగా దింక నీకు మాకుఁ, బ్రాణములు దక్క నొక్కింత బాహుబలము లేదు విను కర్ణుఁ డాప్తుఁడై రేపు మాపు, నీకుఁ గఱపిన దుర్నీతి నింతపుట్టె.</poem>|ref=40}} {{Telugu poem|type=చ.|lines=<poem>అన విని కర్ణుఁ డాకృపునియాగ్రహ మొప్పఁగఁ జూచి వీనులన్ వినఁ జవిగానివాక్యములు విప్రకులాధమ యింకఁ బల్కితే నినరుచు లీనుఖడ్గమున నిందఱు జూడఁగ నీదుకంఠముం దునిమెద నంచుఁ బల్కవిని ద్రోణతనూజుఁడు క్రోధమూర్తియై.</poem>|ref=41}} {{Telugu poem|type=ఉ.|lines=<poem>ఏమిర కర్ణ కౌరవుల యెంగిలికూడు భుజించి మత్తుఁడై భూమియు మిన్నుఁ గన్పడక పొంగెద వింతియె కాక భూరిసం గ్రామమునందు శత్రుఘనకాండము సోఁకినఁ బారు నీకు సి గ్గేమియు లేక ప్రేలెదవు యించుక నెంచవు గొప్పకొంచెముల్.</poem>|ref=42}} {{Telugu poem|type=సీ.|lines=<poem>నీజల్లుకూఁతలు నిశ్చయం బని యెంచి రాజ్యమదాంధుఁ డీరాజరాజు కుక్కశౌర్యము నమ్మి కొదమసింగంబుల బెదిరించు విధముగా విదితయశుల రణపండితులఁ బాండురాజనందనులతోఁ బగఁ బూనె నది గాక పద్మనాభు సరకుసేయక గేలి సలిపితి రిఁకమీఁద బ్రతుకుమార్గం బేది వెతుకు మనిన</poem>|ref=}} {{Telugu poem|type=తే.|lines=<poem>ద్రోణి నీక్షించి యిట్లనుఁ దరణిసుతుఁడు తావిగలమంచిఘృతముచేఁ దప్తమైన మండిగెలు లడ్డు లొబ్బట్లు మడుఁగుఁబూలుఁ మొదలుగాఁగలభక్ష్యముల్ ముదముఁజెంద.</poem>|ref=43}} {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>బరు లుబ్బఁగఁ బృష్ఠోష్ఠము, పర్యంతము మెక్కి పెక్కు పలుకులు పలికే ధరణీబృందారకులకుఁ, దరమే సంగ్రామవిధము ధరణీస్థలిలో.</poem>|ref=44}} {{Telugu poem|type=ఉ.|lines=<poem>పౌరులు పూజనీయు లని భావమునందుఁ దలంచి మిక్కిలిన్ దూరము నోర్చికొంటి విను ద్రోణతనూభవ నన్నుఁ గూర్చి మీ</poem>|ref=}}<noinclude><references/></noinclude> spjt3upqfe87up3b30rgrey8l9zxvga 104 214529 560469 2026-06-20T04:13:36Z Vandanapu Saidhiraj 7301 /* అచ్చుదిద్దారు */ 560469 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Vandanapu Saidhiraj" /></noinclude>{{Telugu poem|type= |lines=<poem>రారడికారు లాడినఁ గరాసినిఁ ద్రుంచెద నంచుఁ బల్కినన్ ధారుణినిర్జరో త్తముఁడు తద్దయు రోషక పాయి తాక్షుఁ డై.</poem>|ref=45}} {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>ఒఱ నున్నవాలుఁ బెఱికిన, గురుపుత్తుని మోముఁ జూచి కోపము వల దీ తఱి యని చెప్పుచు నాతని, కరమిడీ ఖడ్గంబుఁ గొనియెఁ గ్రక్కునఁ గృపుడున్.</poem>|ref=46}} {{Telugu poem|type=ప.|lines=<poem>ఆసమయంబున రారా జంగరాజుం గదిసి యిరుగేలం బట్టి యనేకవిధంబులఁ బ్రా ర్థింప నాతనిం జూచి కుంభసంభవసంభవుం డి ట్లనియె.</poem>|ref=47}} {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>విడువిడు వానిం బట్టకు, కడుమదమున మన్ను మిన్నుఁ గానఁడు నృపతీ! మెడపోసరమున నున్నాఁ, డుడుగునె నాదెబ్బ తాఁకి యడిగినభంగిన్.</poem>|ref=48}} {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>అనుతఱి శిలలున్ బిడుగులు, ఘన మగుళూర్పములఁ జెరుగుగతి ధారుణీపై దనుజుఁడు వర్షించినచో, జననాథునిఁ జూచి కృపుఁడు చెయ్యనఁ బలికెన్.</poem>|ref=49}} {{Telugu poem|type=తే.|lines=<poem>బయల నిల్చిన మనకింక బ్రతుకవశమె, చూడఁ జూడుగ నెప్పటిచోటె మేలు ధనువు లస్త్రంబు లన్నియుఁ దునుకలయ్యె, బిరుదుమగలకు లేదు సో బిక మరియ.</poem>}} {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>అనవిని కర్ణుఁడు శకునియు, జనపతి మొదలైనరథికజనములు భీతిన్ గునగునఁ బర్విడి శోభన, ఘనభవనముఁ జొచ్చి రంత కౌరవనాథా.</poem>|ref=51}} {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>క్రూరమృగంబులబాధకుఁ, బౌరులు కౌరవులు చాల భయవిహ్వలులై జీరుచు పరువులు పాఱఁగ, సీరాయుధుఁ డాప్తి నొంది చిడిముడిపడుచున్.</poem>|ref=52}} {{Telugu poem|type=చ.|lines=<poem>అనుకులమాయగాఁ దెలిసి యంగజభంగసమానమూర్తియై ముసలము దివ్యనూ హలము మూఁపునఁ దాలిచి పండ్లు దీడుచుం బనగలమందిరం బెడలి సర్వతగహ్వరసీమనుండి బ ల్వెసఁ డినుదెంచుసింహ మన విశ్రమ మొప్పఁగ వచ్చి యచ్చటన్.</poem>|ref=53}} {{Telugu poem|type=చ.|lines=<poem>పగతుఁ డగోచరుం డగుటఁ బల్మరు దిక్కులు చూచునంతలో గగనమునందు రక్కసుఁడు గర్జన సేయఁగ నాలకించి తా నగములు ప్రక్కలించుకుశాయుధుఁడో యన వేగ సీరమున్ నోగతుదఁ గేలఁ బట్టుకొని నూఱువిధంబులు వీచె రాముఁడున్.</poem>|ref=54}} {{Telugu poem|type=సీ.|lines=<poem>ఆసభుయుబున హైడింబుఁడుగ్రుఁడై పెళపెళధ్వనులతోఁ బిడుగు లవనిఁ దొరఁగించి వెంటనే తోరంపుశిఖంబు లెడసందు లేకుండ నేసి మఱియు నిగనిగద్యుతు లొల్కునిప్పులవర్షంబు గురిపించి వెండియుఁ గోప మొదప హలసాధనునిమీఁద మలమూత్రపంకంబు నించిన నచ్చోట నిల్వలేక</poem>}} {{Telugu poem|type=తే.|lines=<poem>పరిణయపుశాలలో దూరి పద్మనాభు, నగరిలోఁ జొచ్చి నాఁ గేలు జగతి వైచి పిదప రోఁకలి గోడకుఁ బెట్టి హరిని, జూచి గోవింద యిదియేమిచోద్య మనుచు.</poem>}} {{Telugu poem|type=వ.|lines=<poem>అని మఱియును.</poem>|ref=56}}<noinclude><references/></noinclude> r98fmtmr97ka10q4kd8xnh6k64tnhm7 560475 560469 2026-06-20T08:12:29Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* మూల్యాంకన చేసారు */ 560475 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>{{Telugu poem|type= |lines=<poem>రారడికారు లాడినఁ గరాసినిఁ ద్రుంచెద నంచుఁ బల్కినన్ ధారుణినిర్జరోత్తముఁడు తద్దయు రోషకషాయితాక్షుఁ డై.</poem>|ref=45}} {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>ఒఱ నున్నవాలుఁ బెఱికిన, గురుపుత్త్రుని మోముఁ జూచి కోపము వల దీ తఱి యని చెప్పుచు నాతని, కరమిడి ఖడ్గంబుఁ గొనియెఁ గ్రక్కునఁ గృపుడున్.</poem>|ref=46}} {{Telugu poem|type=వ.|lines=<poem>ఆసమయంబున రారా జంగరాజుం గదిసి యిరుగేలం బట్టి యనేకవిధంబులఁ బ్రా ర్థింప నాతనిం జూచి కుంభసంభవసంభవుం డి ట్లనియె.</poem>|ref=47}} {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>విడువిడు వానిం బట్టకు, కడుమదమున మన్ను మిన్నుఁ గానఁడు నృపతీ! మెడపోసరమున నున్నాఁ, డుడుగునె నాదెబ్బ తాఁకి యుడిగినభంగిన్.</poem>|ref=48}} {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>అనుతఱి శిలలున్ బిడుగులు, ఘన మగుశూర్పములఁ జెరుగుగతి ధారుణిపై దనుజుఁడు వర్షించినచో, జననాథునిఁ జూచి కృపుఁడు చయ్యనఁ బలికెన్.</poem>|ref=49}} {{Telugu poem|type=తే.|lines=<poem>బయల నిల్చిన మనకింక బ్రతుకవశమె, చూడఁ జూడంగ నెప్పటిచోటె మేలు ధనువు లస్త్రంబు లన్నియుఁ దునుకలయ్యె, బిరుదుమగలకు లేదు పో బింక మరయ.</poem>|ref=50}} {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>అన విని కర్ణుఁడు శకునియు, జనపతి మొదలైనరథికజనములు భీతిన్ గునగునఁ బర్విడి శోభన, ఘనభవనముఁ జొచ్చి రంత కౌరవనాథా.</poem>|ref=51}} {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>క్రూరమృగంబులబాధకుఁ, బౌరులు కౌరవులు చాల భయవిహ్వలులై జీరుచు పరువులు పాఱఁగ, సీరాయుధుఁ డార్తి నొంది చిడిముడిపడుచున్.</poem>|ref=52}} {{Telugu poem|type=చ.|lines=<poem>అసురులమాయగాఁ దెలిసి యంగజభంగసమానమూర్తియై ముసలము దివ్యమౌ హలము మూఁపునఁ దాలిచి పండ్లు దీడుచుం బసగలమందిరం బెడలి పర్వతగహ్వరసీమనుండి బ ల్వెసఁ జనుదెంచుసింహ మన విక్రమ మొప్పఁగ వచ్చి యచ్చటన్.</poem>|ref=53}} {{Telugu poem|type=చ.|lines=<poem>పగతుఁ డగోచరుం డగుటఁ బల్మరు దిక్కులు చూచునంతలో గగనమునందు రక్కసుఁడు గర్జన సేయఁగ నాలకించి తా నగములు వ్రక్కలించుకుశాయుధుఁడో యన వేగ సీరమున్ నొగతుదఁ గేలఁ బట్టుకొని నూఱువిధంబుల వీచె రాముఁడున్.</poem>|ref=54}} {{Telugu poem|type=సీ.|lines=<poem>ఆసమయంబున హైడింబుఁ డుగ్రుఁడై పెళపెళధ్వనులతోఁ బిడుగు లవనిఁ దొరఁగించి వెంటనే తోరంపువిశిఖంబు లెడసందు లేకుండ నేసి మఱియు నిగనిగద్యుతు లొల్కునిప్పులవర్షంబు గురిపించి వెండియుఁ గోప మొదవ హలసాధనునిమీఁద మలమూత్రపంకంబు నించిన నచ్చోట నిల్వలేక</poem>|ref=}} {{Telugu poem|type=తే.|lines=<poem>పరిణయపుశాలలో దూరి పద్మనాభు, నగరిలోఁ జొచ్చి నాఁగేలు జగతి వైచి పిదప రోఁకలి గోడకుఁ బెట్టి హరిని, జూచి గోవింద యిది యేమిచోద్య మనుచు.</poem>|ref=55}} {{Telugu poem|type=వ.|lines=<poem>అని మఱియును.</poem>|ref=56}}<noinclude><references/></noinclude> lbiofoyfhjcxa8akttwfqbur3wbo53t 104 214530 560471 2026-06-20T04:26:08Z Vandanapu Saidhiraj 7301 /* అచ్చుదిద్దారు */ 560471 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Vandanapu Saidhiraj" /></noinclude>{{Telugu poem|type=సీ.|lines=<poem>ఇందిరేశ్వర నీకు నేమని వివరింతుఁ బులులు సింహంబులు భూతములును మండ్రగబ్బలు వేళ్లు మఱియు సర్పంబులు జగతిపై నెరపినచంద మయ్యెఁ గూత లార్భటులతోఁ గుధరముల్ వాపోయెఁ గాని కూఁతురి పెండ్లి కాకపోయ నదిగాక శశిరేఖ యరయంగ లేదాయె నెచ్చోట డాఁ గెనో యెఱుఁగ నేను</poem>}} {{Telugu poem|type=తే.|lines=<poem>మొదట లక్ష్మణం డిగిలించి మొఱలువెట్ట నపుడె నామది కనుమానమయ్యె నంతఁ జీర లెఱుఁగక బారిరి చెలులు భీతి, బ్రాహ్మణోత్తము లందందఁ బరువులిడిరి.</poem>|ref=57}} {{Telugu poem|type=వ.|lines=<poem>ఆసమయంబున.</poem>|ref=58}} {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>అనిసేయుటకై కొందఱు, జనవతు లచ్చోటి కేఁగి సంయమపురికిన్ జని రనిచెప్పుచు వెండియు, వనజాక్షునిఁ జూచి ముసలి వగచుచుఁ బలికెన్.</poem>|ref=59}} {{Telugu poem|type=సీ.|lines=<poem>పెండ్లిఁ జూడగఁ బిన్నపెద్ద లందఱు వచ్చి గుండ్లు పైఁబడి నేలఁ గూలి చనిరి కాల్బలంబులు చచ్చెఁ గరు లన్నీ హతమయ్యెఁ దురగముల్ తేరులు తునకలయ్యె ధనువు లింతింతలై ధరమీఁదఁ బడిపోయె శస్త్రాస్త్రములపొళ్లు జగతి నిండె పరశుపెట్టినఖడ్గప్రాసంబు లన్నియుఁ బేరులేకుండఁగా బెంచులయ్యే</poem>}} {{Telugu poem|type=తే.|lines=<poem>రుధిరనదములుబాఱియంబుధులఁజొచ్చె, మెదడురక్తంబుమెక్కుచుఁ బదియునైదు కోట్లభూతంబు లందంద గుంపులుగుచుఁ, దిరుగు చున్నవి పురిచుట్టు సరసిజాక్ష.</poem>|ref=60}} {{Telugu poem|type=సీ.|lines=<poem>కయ్యమొనర్ప నే నొయ్యనఁ జని నాల్గుదిక్కులు చూడ నాదృక్కులకును వైరి దృశ్యుఁడు గాక వారిదంబున డాఁగి యొక చోట భాషించు నొకటఁ దిట్టు నొకచోటఁ దిరుగు నొండొకచోట ఘోషించు నొకచోట నేడ్చును నొకట నవ్వు నాజి వాని జయింప నలవిగా దదిగాక నశనిపాతంబులు వస్త్రములును</poem>}} {{Telugu poem|type=తే.|lines=<poem>శిలలు దొరఁగింప నచ్చోటుఁ దొలఁగి నేను, త్రాసమును బొంది వచ్చితి వాసుదేవ! యలసుయోధను గతియేమొ తెలియదాయె, యింతపని నేయు టెవ్వఁడు హేతువేమి.</poem>}} {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>తెలిసిన దాఁచకు మదిలో, వలమురిధర యీవిధంబు వాస్తవ మొప్పన్ దెలుపు మటం చని వేఁడిన, బలరామునిఁ జూచి శౌరి పకపక నగుచున్.</poem>|ref=62}} {{Telugu poem|type=తే.|lines=<poem>ఎఱిఁగి చేసినవని కేల యింత వగపు, కర్ణ శూలంబు లైనట్టి కాఱు లఱచి తోడఁబుట్టును యిలు వెళ్లఁ దోలినట్టి, చేటు వాటిల్లెఁ బో నీకు సీరపాణి.</poem>|ref=63}} {{Telugu poem|type=తే.|lines=<poem>తూర్పు మాగాణిఁబాలించుదొరతనూజు, పడఁతియిలుబాసినివేళఁ గొడుకుతోడఁ గదలి పాండవు లుండినకానసంబుఁ, తెర వెఱుంగక యడవిలో నరిగి యరిగి.</poem>|ref=64}} {{Telugu poem|type=తె.|lines=<poem>సురఁటివీవులపుట్టువునుతునిపట్టి, కోన కేఁగిన నాకఁడు కుశల మడిగి పట్టణము వాసి మీరిట్టె భయము లేక, ధీరులై వచ్చు హేతువుఁ దెల్పుఁ డనిన.</poem>|ref=65}} {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>నీవాడిన వాక్యము లా, దేవారికి విన్నవింప దిక్కులు బ్రీలన్ దేవసమూహము బెదరన్, పావనసుతుఁ డార్చె మేరు పర్వత మదరన్.</poem>|ref=66}}<noinclude><references/></noinclude> 9nlfcedjg8fbilh2ye0u74unhjejr3o 560476 560471 2026-06-20T08:18:49Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* మూల్యాంకన చేసారు */ 560476 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>{{Telugu poem|type=సీ.|lines=<poem>ఇందిరేశ్వర నీకు నేమని వివరింతుఁ బులులు సింహంబులు భూతములును మండ్రగబ్బలు తేళ్లు మఱియు సర్పంబులు జగతిపై నెరసినచంద మయ్యెఁ గూత లార్భటులతోఁ గుధరముల్ వాపోయెఁ గాని కూఁతురిపెండ్లి కాకపోయె నదిగాక శశిరేఖ యరయంగ లేదాయె నెచ్చోట డాఁగెనో యెఱుఁగ నేను</poem>|ref=}} {{Telugu poem|type=తే.|lines=<poem>మొదట లక్ష్మణుఁ డిగిలించి మొఱలువెట్ట, నపుడె నామది కనుమానమయ్యె నంతఁ జీర లెఱుఁగక బారిరి చెలులు భీతి, బ్రాహ్మణోత్తము లందందఁ బరువులిడిరి.</poem>|ref=57}} {{Telugu poem|type=వ.|lines=<poem>ఆసమయంబున.</poem>|ref=58}} {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>అని సేయుటకై కొందఱు, జనపతు లచ్చోటి కేఁగి సంయమపురికిన్ జని రని చెప్పుచు వెండియు, వనజాక్షునిఁ జూచి ముసలి వగచుచుఁ బలికెన్.</poem>|ref=59}} {{Telugu poem|type=సీ.|lines=<poem>పెండ్లిఁ జూడగఁ బిన్నపెద్ద లందఱు వచ్చి గుండ్లు పైఁబడి నేలఁ గూలి చనిరి కాల్బలంబులు చచ్చెఁ గరు లన్ని హతమయ్యెఁ దురగముల్ తేరులు తునకలయ్యె ధనువు లింతింతలై ధరమీఁదఁ బడిపోయె శస్త్రాస్త్రములపొళ్లు జగతి నిండె పరశుపట్టిసఖడ్గప్రాసంబు లన్నియుఁ బేరులేకుండఁగా బెంచులయ్యె</poem>|ref=}} {{Telugu poem|type=తే.|lines=<poem>రుధిరనదములు బాఱి యంబుధులఁ జొచ్చె, మెదడు రక్తంబు మెక్కుచుఁ బదియునైదు కోట్లభూతంబు లందంద గుంపులగుచుఁ, దిరుగుచున్నవి పురిచుట్టు సరసిజాక్ష.</poem>|ref=60}} {{Telugu poem|type=సీ.|lines=<poem>కయ్య మొనర్ప నే నొయ్యనఁ జని నాల్గుదిక్కులు చూడ నాదృక్కులకును వైరి దృశ్యుఁడు గాక వారిదంబున డాఁగి యొకచోట భాషించు నొకటఁ దిట్టు నొకచోటఁ దిరుగు నొండొకచోట ఘోషించు నొకచోట నేడ్చును నొకట నవ్వు నాజి వాని జయింప నలవిగా దదిగాక నశనిపాతంబులు నస్త్రములును</poem>|ref=}} {{Telugu poem|type=తే.|lines=<poem>శిలలు దొరఁగింప నచ్చోటుఁ దొలఁగి నేను, త్రాసమును బొంది వచ్చితి వాసుదేవ! యలసుయోధను గతియేమొ తెలియదాయె, యింతపని సేయు టెవ్వఁడు హేతువేమి.</poem>|ref=61}} {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>తెలిసిన దాఁచకు మదిలో, వలమురిధర యీవిధంబు వాస్తవ మొప్పన్ దెలుపు మటం చని వేఁడిన, బలరామునిఁ జూచి శౌరి పకపక నగుచున్.</poem>|ref=62}} {{Telugu poem|type=తే.|lines=<poem>ఎఱిఁగి చేసినపని కేల యింత వగపు, కర్ణశూలంబు లైనట్టి కాఱు లఱచి తోడఁబుట్టును యిలు వెళ్లఁదోలినట్టి, చేటు వాటిల్లెఁ బో నీకు సీరపాణి.</poem>|ref=63}} {{Telugu poem|type=తే.|lines=<poem>తూర్పుమాగాణిఁ బాలించుదొరతనూజు, పడఁతి యిలు బాసి నిశివేళఁ గొడుకుతోడఁ గదలి పాండవు లుండినకాననంబుఁ, తెర వెఱుంగక యడవిలో నరిగి యరిగి.</poem>|ref=64}} {{Telugu poem|type=తె.|lines=<poem>సురఁటివీవులపుట్టువుసుతునిపట్టి, కోన కేఁగిన నాతఁడు కుశల మడిగి పట్టణము వాసి మీ రిట్టె భయము లేక, ధీరులై వచ్చు హేతువుఁ దెల్పుఁ డనిన.</poem>|ref=65}} {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>నీవాడిన వాక్యము లా, దేవారికి విన్నవింప దిక్కులు వ్రీలన్ దేవసమూహము బెదరన్, పావనసుతుఁ డార్చె మేరుపర్వత మదరన్.</poem>|ref=66}}<noinclude><references/></noinclude> 4ccq8759m1qh2imufh23xw8n1ujb9vg 0 214531 560472 2026-06-20T04:30:24Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 [[WP:AES|←]]Created page with '{{తలకట్టు | శీర్షిక = [[రామాభ్యుదయము]] | రచయిత = అయ్యలరాజు రామభద్రుడు | అనువాదం= | విభాగము = | ముందరి = | తదుపరి = [[రామాభ్యుదయము/పీఠిక|పీఠిక]] | వివరములు = |సంవత్సరం = 1917 }} <pages index="రామాభ్యుద...' 560472 wikitext text/x-wiki {{తలకట్టు | శీర్షిక = [[రామాభ్యుదయము]] | రచయిత = అయ్యలరాజు రామభద్రుడు | అనువాదం= | విభాగము = | ముందరి = | తదుపరి = [[రామాభ్యుదయము/పీఠిక|పీఠిక]] | వివరములు = |సంవత్సరం = 1917 }} <pages index="రామాభ్యుదయము.djvu" from=1 to=1 /> an6xa9k9cf2vd2prphtl24547oqz7qp 104 214532 560477 2026-06-20T08:43:06Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'రామా శ్రీ ర స్తు. ద రా మా భ్యు ద య ము. పీఠిక. శ్రీరామాకుచహార నా యక మణిశ్రీఁ జేయుసాకారశృం కారం బై తగుమచ్చ వక్షమున భూకాంతాస్థితి౯ దెల్ప ఖ్యారూఢి న్విలసిల్లు వేంకటనగాధ్యక్షుండ...' 560477 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>రామా శ్రీ ర స్తు. ద రా మా భ్యు ద య ము. పీఠిక. శ్రీరామాకుచహార నా యక మణిశ్రీఁ జేయుసాకారశృం కారం బై తగుమచ్చ వక్షమున భూకాంతాస్థితి౯ దెల్ప ఖ్యారూఢి న్విలసిల్లు వేంకటనగాధ్యక్షుండు రక్షించు గొ బ్బూరీతిమ్మనృపాలసిం హునరసింహోర్వీశ చూడామణిన్ . 5. పలుకు వెలంది యే యువిదపజ్జలఁ గోడఱికంబు సేయు నే -కలికి కనుంగుటూడిగపుఁగత్తియపిండు శచీము ఖామరీ కుల మగజాత యే చెలువకుం జెలి యయ్యలమేలుమంగ భా సిలుసిరు లుంచు గొబ్బురినృసింహనృపాలుని మందిరంబునన్. ౪. ఆయతధర్మ బోధము నిరంతరశాస్త్రవివేకముక్ జగ ర్గేయపటు ప్రతాపమునుఁ గీర్తియు నూర్జితబాహుశ క్తియుక్ బాయక యుండఁ జేసి నిరపాయముగాఁ గరుణించి విష్ణుపం చాయుధి యేలుఁ గావుత మహామహు గొబ్బురి నారసింహుసిన్. వ. అలరులపాన్పు పచ్చడము నైనవరత్నమయాతపత్రమై కొలువు హజార మై యలముకుందుని యిచ్చకు వచ్చినట్ల నే యలరుననంతకుండలి సహస్ర ముఖంబులు నాకు సూక్తిమం డలి కృప చేసి ప్రోచుఁ గృతినాయకుఁ గొబ్బురినారసింహునిస్ 5. పసిఁడి మెఱుంగు టెక్క లిరుఁబక్కి యల నురటులవలె న్సము ల్లసదసమానిలాంకురములం బొరియించుచు సేద దేర్ప రా తనులు జయింప నేగు నెడ కార్జికి వారున మై భజించి సొం పెసఁగెడుపుల్గురాయఁడు జయోన్నతు లిచ్చు నృసింహశౌరికిన్ .. సౌ 1 2 3.<noinclude><references/></noinclude> iju5pbktco4h2zvn68s5fndqgq60u5r 104 214533 560478 2026-06-20T08:43:18Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'రామా భు ద య ము శా. లంకారి౯ జలరాశిలంఘన జవాలం కారజంఘు నిరా తంకు న్నిశ్చలు నిర్భయు న్ని పుణు సీతాశోకలుంటాకని శ్శంక ప్రాభవు రామచంద్ర చరణాబ్దాతద్వయీసర్వదా కైంకర్య ప్రియు నాంజ...' 560478 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>రామా భు ద య ము శా. లంకారి౯ జలరాశిలంఘన జవాలం కారజంఘు నిరా తంకు న్నిశ్చలు నిర్భయు న్ని పుణు సీతాశోకలుంటాకని శ్శంక ప్రాభవు రామచంద్ర చరణాబ్దాతద్వయీసర్వదా కైంకర్య ప్రియు నాంజనేయు నగదంకార ప్రభుం గొల్చెదన్. చ. వినుసిక దేవర న్నలువ వేల్పుల ముప్పదిమూఁడుకోటులం బనిఁగొని ముజ్జగంబు మనుపం గలవీరుఁడు వేత్రపాణి వె న్ను నిదళవాయి సూత్రవతి నోములపంట కనుంగొనుం జయం బని మొనల ఘటించుచు దయామతి గొబ్బురి నారసింహునిన్. ఉ.పాలును నీరు నేగుపఱు పం గలమావుల వేదవీధి వా హ్యాళి యొనర్చు నేయలికులాలక తా సితవర్ణ యయ్య నే బాల సువర్ణరూపమున భానీలు నానలుమోము వేల్ను ప్రో యాలు ప్రవీణ మామకమహాకృతినాథుఁ గృతార్థుఁ యన్. గీ, వ్యాసవల్మీక భవ కాళిదాసభాస, చోరభవభూతి బాణమయూరదండి మాఘభారవిబిల్హణమల్హణాది, పూర్వవిద్వత్కవి వ్రాతముల భజించి. 6 ry S గీ. శబ్దశాసనసుకవి కంజలి యొనర్చి, యుభయకవిమిత్రునకు హస్తయుగళి మోడ్చి శంభుదాసుని సోము భాస్కరుఁ దలంచి, యాంధవాగ్భాగవతక ర్త నభినుతించి. 10 9 11 క. పరవస్తువంశరత్నా, కరకౌస్తుభమణి ప్రభావఖని యయి నాకుం బరవగురు నయినముమ్మడి, నరదాచార్యాం నన జవందారుఁడ నై. వ. ఇ ట్లభీష్టదేవతాగుతునమస్కరణంబురు బురాతనాద్యతనసుకు విస్మరణంబును గావించి యే నొక్క మహా ప్ర బంధనిర్మాణంబునకుం బ్రారంభించి యున్న సమయంబున నతుల వితరణగుణ ప్ర థావిధూతమందారుండును, సరస్వతీమనోభండారచోరుండును, బ్రతి పక్షభూపాలహృ వయభల్లుండును, న ప్రతికమల్లుండును, ధనళకీర్తిచ్ఛవిచ్ఛటాచ్ఛాదిత బ్రహ్మాండుండును, హత్తుమువ్వురగండుండును, జిరత్న నూత్న రాజరత్న గాధాధరికరణ నిపుణచారిత్రుండును, గాశ్యపగోత్ర పవిత్రుండును, నిఖిలగుణరత్నరత్నాకరుండును, నష్టది. గ్రాజభీకరుండును, నిరంతరా రాధి లేందిరా నేతృకుండును, గొబ్బూరికులజలధిజై వాతృకుండును, సరసభాజనకృత సభా జన భోజన పల్లి నారాయణాచార్య కైంకర్యపరా యణుండును, దాటకానారాయణుండును, నవ క్ర వి క్ర మజితసింహుండును నగు గొబ్బూరినారసింహుం డొక్కనాఁడు వైదికతార్కిక శాబ్ది కాలం కారికలా క్షణిక జ్యో తిషిక పౌరాణిక సామాజిక సకలభాషా ప్రగల్భవిద్వత్కవిరంజితంబును, నందివై తాళిక వైణిక గాయకన ర్తకాగ్రామ్య పరిహాసక విలాసినీ భాసితంబును నగు సభాభవనంబునఁ జతు రుపాయచతురస్వతంత్రు లగుమం సంత్రులును, సుగుణసింధువు లగుబంధువులును, నవార్య<noinclude><references/></noinclude> dqzdf3u0q176rc7srxcnclh4iovadx7 104 214534 560479 2026-06-20T08:43:30Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'పీఠిక. 9 శౌర్యకృతకృత్యులగుభృత్యులును గొలువంగొలుపు చెంగలుసకొలనుంబోలి కలకల నగుచుఁ జెలువు మిగులం చేరోలగం బుండి సాహిత్యగోష్ఠీ గరిష్ఠుం డై కృపారసశీతీల కటాక్షంబుల నన్నుం గన...' 560479 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>పీఠిక. 9 శౌర్యకృతకృత్యులగుభృత్యులును గొలువంగొలుపు చెంగలుసకొలనుంబోలి కలకల నగుచుఁ జెలువు మిగులం చేరోలగం బుండి సాహిత్యగోష్ఠీ గరిష్ఠుం డై కృపారసశీతీల కటాక్షంబుల నన్నుం గనుంగొని యిట్లనియె. చ. క్షితిపతి యెవ్వఁ డైన నగుఁ గీర్తియ సొము నృపాలకోటికిం గృతిపతి యైనవాఁడె కృతకృత్యుఁడు గాన నొనర్పు సప్తసం తతులకు నెక్కుడండ్రు కృతి దాశరధీర్ధకథాసుధాచమ 12 13 త్కృతకృతి రామభద్ర చెవికిం జవి కొల్పు భవత్క విత్వముఁల్. వ. అని బహూకరించి కర్పూరతాంబూల పురస్సరంబుగా నగ్రహాగ ప్రత్యగ్రహారాధరణ సమీచీనాంబరంబు లొసంగి గారవించిన నేనును మహాప్రసాదం బని యంగీకరించి మదీయకృతికన్యకాహారవల్లికి సఫలంబుగా ననుగుణ నాయకరత్నంబు గొబ్బూరి వార సింహనృపాలుండు గలిగి నని హర్షించి రచియింపం బూనితిఁ దదీయవంశావతారం బెట్టి దనిన. క. మిత్ర బ్రహ్మము పొల్చు జ, గత్తియనయనముఁ జిత్ప్రకాశకమును మూ ర్తిత్రికయాన్వితమును సమ,య శ్రీయ కారణమహామహత్వము నగుచున్. క. హాళిం గొనియాడం దగు, హేళిఁ బ్రసన్నోదయుం ద్రయీమధుపాళీ కేళీసంకీలితకం, కేళిగుళుచ్ఛస్వరూప ఘృణిరింఛోళిస్ 14 15 16 గీ. పలుకుటిల్లాలి సిమోము బాపనయ్య, పొడము నెల నయ్యు సంపత్తి పువ్వుఁబోఁడి కాటప ట్టన్యు నేవేల్పు మేటిచేత, నలరు నెత్తిమ్మి యాకాఁకవెలుఁగు చెలఁగు. 17 చ. సమధిక భక్త పోషణవశంకరశంకరమూర్తిభేద మే యములునిరూప మెవ్వఁ డమ్బుతాంబుధితుంగ రంగ రంగదా శ్రీమున కఫమశిక్షణ విచక్షణవక్షిణవీక్షణ స్వరూ పమునఁ దనర్చు నాభువనబాంధవు నెన్నెద సప్తసైంధవున్ . శా. ఆ నాళీక వనావన ప్రనణుఁ డార్యస్తోత్ర పాత్రుండు సం జ్ఞానామాంగనయందుఁ గాంచె నునువు న్సొజన్యధన్యు న్బుధా ధీను స్వర్ణ విభేదనిర్ణ య విధాధి స్థానభూయిష్ఠని ని తాము నమశిక్షాదక్షు దీక్షానిధిన్. క. ఆవైవస్వతీసుతుఁడు మ, హీనరకుల సార్వభౌముఁ డిక్ష్వాకుఁడు త త్పాపనవంశమున సుధాం, ధోవిభువిభవుండు దశరథుం డుదయించెన్. క. ఆదశరథునకుఁ గౌసల్యాదేవికి రాముఁ డుదయ మై మించె నవా క్యాచార్య శౌర్యధైర్యన, యాదరణగుణాభిరాముఁ డైజగ మెన్షన్. 18 19 20 21<noinclude><references/></noinclude> bz7xf5tmw266qf634q15xz141qk3qiv 104 214535 560480 2026-06-20T08:43:42Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '6 రామాభ్యుదయ ము క. ఆరఘుపతిఐంశ సుధా, నీరధిఁ గలికాలచోళకృపచంద్రుఁడు దు ర్వారరణభిన్న విమతా, కారుఁ డుదారుఁడు జనించెఁ గలియుగ వేళన్. ఉ. ఆకలికాలచోళఐసుధాధిపువంశమునందు నార్తర కుళలు...' 560480 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>6 రామాభ్యుదయ ము క. ఆరఘుపతిఐంశ సుధా, నీరధిఁ గలికాలచోళకృపచంద్రుఁడు దు ర్వారరణభిన్న విమతా, కారుఁ డుదారుఁడు జనించెఁ గలియుగ వేళన్. ఉ. ఆకలికాలచోళఐసుధాధిపువంశమునందు నార్తర కుళలుండు బంధుజనకల్పకళాఖి జనించె రంగరా జాకరుణాధురంధరున కాత్మజుఁ డై పొగ డొందెఁ దిమ్మరా జాకులభ ర్తకుం దనయుఁ డయ్యెను గొండనృపాలుఁ డున్నతిన్. శా. ఆరాజన్యునియందు 'నేగు రుదయం బైరిద్ధసత్యవ్రతో దారు లిమవిభుండు వెంగళధరాధారాగ్రగణ్యుండు గొ బ్బూరీష్ వరచంద్రుఁడుం దిరుమలాఖ్యుం డాబళేశుండు మం దారతారుహపంచకంబు కలశోదన్వంతునందుంబలెన్. సి. తక్కుమార పంచకంబునందుఁ దిమ్మరాజానుజుండు. ఉ. బెబ్బులితోలు పచ్చడముఁ బెద్ద నిసీ యని నవ్వి కయ్యపుం బబ్బము లాచరించుమనిఁ బాఱఁగఁ బట్టి ఐడంకు గుబ్బ పే రు బృడఁగించి పాల్కడలి నోర్చి హసించు హళహళిం దగ గొబ్బురి వెంగళ క్షితి పకుంజరు మంజులకీ ర్తిమంజరుల్, చ. ఆలయనముండు వెంగళధరాధిపచంద్రుఁ డుదా తధీరతా కులగిరి 'రామరాజు 'పెడకొండనృపాలుని కన్యకామణిం గులసతిఁ గా వరించెఁ దగ గోపమదేవిని చత్కుమారుఁడు జ్జ్వలజయశాలి చిన్న నర సక్షితిపాలక నూళి రాజిలున్, సీ. కంఠీరవాకుంకకటుపరా క్రమభిన్న, పరసామజుఁడు పిన్ననరసరాజు బంధుసాధు సుహృద్వసుంధరాసురరాజ, సరసాదరుఁడు పిన్ననరసరాజు కొంచభిద్భర్గ భార్గవవి క్రమాదిత్య, నరసాహసుఁడు పిన్న నరసరాజు పృథుతిరై శ్వర్యగాంభీర్య రేఖాజిత, హరసాగరుఁడు పిన్న నరసరాజు గీ. స్మర సదృశవిగ్రహుఁడు పిన్న నరసరాజు, సరసబాహార్గకుఁడు పిన్న నరసరాజు సురసరిద్దురుమతి పిన్న నరసరాజు, ధరసమున్నతధృతి పిన్న నరసరాజు. క. వెంగళ విభుసంతతి యీ, భంగిజా భాసిల్లె నానృపతితముఁడు భ వ్యాంగుఁడు గొబ్బూరయ్య పతంగులో తంస మతనిఁ దరమే పొగడన్. 22 23 24 25 26 27 గీ. పాదములు గల్గి నడక చొప్పడక యుండుఁ, గదల లేవు విపక్షముల్ కఠినభావ ముడుగ వేల సురాద్రుల గొడవి యనుచుఁ, బుడమి గొబ్బూరి రాజు మూపున ఐపించె. , భావుకకీర్తి గొబ్బురినృపాలకుమారులు ధన్యు లామర గ్రాననిభుండుఁ గొండపధరావర శేఖరుఁడు న్సముల్ల స 28 29<noinclude><references/></noinclude> ca2599d4l8tz95gq2krtg6z2wwyvv4v 104 214536 560481 2026-06-20T08:43:53Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'పీ ఠిక. 7 దీవిజితాహి నాయకుఁడు తిమమహీపతి పిన్న రంగప్ప థ్వీవరుఁడో వుడు వేంకటరాజును దిమ్మ ధీరుఁడున్. బపార్థివుడు గీ. ధరణి గొబ్బూరిరాజు సంతాన మిట్లు, చిగురుఁ గొమ్మయుఁ జేనయై చె...' 560481 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>పీ ఠిక. 7 దీవిజితాహి నాయకుఁడు తిమమహీపతి పిన్న రంగప్ప థ్వీవరుఁడో వుడు వేంకటరాజును దిమ్మ ధీరుఁడున్. బపార్థివుడు గీ. ధరణి గొబ్బూరిరాజు సంతాన మిట్లు, చిగురుఁ గొమ్మయుఁ జేనయై చెలఁగె నతని యనుజమణియైన తిరుమల మనుజవిభుని, శుభచరిత్రంబు పొగడ శేషునకుఁ దర మె. చ. గురుతర బాహువి క్ర ముఁడు గొబ్బురివంశ వరుండు నైనయా తిరుమలరాజు రాజిలు సుదీర్ఘ విరోధివరూధినీశిర స్సరసిజవాటికాసమద సామజమై బహుదిగ్విలాసినీ తరుణనఖక్షతద్యుతివిధాయి నిజాశ్వఖురాంకకోటియై, గీ. ధీరుఁడా మేటిగొబ్బూరితిరుమలయ్య, రమణఁ గోనేటిపిన కొండరాజు తనయ రంగమాంబ ఐరించె వారాశికన్య, నజ్జనాభుండుబలె హర్ష మానహిల్ల . క. ఆరంగాంబకుఁ దీరుమల, శౌరికి సుతు లైరి కొండ జనపతి రంగ క్షారమణ గ్రామణిక, స్తూరీరంగక్షితీక చూడామణియున్ . ప. అం దగ్రజుండు. క. కొండమనుజాధినాథుఁడ, ఖండపరాక్రముఁడు పుణ్య ఖనిసకలకలా కుండలి విభుఁ డసిధారా, దండితరిపునృపతి యతనిఁ దరమే పొగడన్. క. ఇది గొబ్బూరీతిరుమల, త్రిదశాధీశ్వరుని సంతతి సమున్నతసం పదఁ దామరతంపర యై, పొదలెం దశదిశలఁ గీర్తి పూర్వము పర్వన్. న. తదనుజుండు. మ. కలనం గవ్వడి నైనఁ గా దను భుజా గర్వాతిదుర్వార బలభిత్పుత్ప్రనసంతకంతులఁ దృణప్రాయంబుగాఁ జూచు మం జులసౌందర్యకళావి శేషమున రాజు ల్లేరు గొబ్బూరియా బళరాజన్యునిఁబోలువారు హిమనత్పర్యంతభూమండలిన్ . ఉ. కో నెటి చిన్న తిమ్మన్న పకుంజరు నాత్మజ వెంగళాంబఁ జం ద్రాననఁ బెండ్లి యై కనియె నౌబళభూవిభుఁ డౌబళేశ్వరు ధీనిధిఁ గొండభూమివిభుఁ దిమ్మనృపు న్నగసేంద్రు ఖడ్గధా రానిహతాహిత ప్రకర రామధరానకు లక్ష్మణాధిపున్. వ. ఏతత్కుమారా గ్ర జుండు. ఉ. అల్లుఁడు రామరాజనుఁగు టల్లుఁడు గొబ్బురి యౌబళేశుఁడా హల్లకహారిఁ గన్నఘనునల్లుఁడు పోషణబుద్ధి గట్టురా జల్లు డు వింటి నేర్పున సమంచితరూపమునందుఁ జందమా మల్లుఁడు దేవకీరమణీయల్లుఁడు శత్రు సమిజ్జయంబునన్. 31 33 34 35 36 48 37 38 39 40 41 42 43<noinclude><references/></noinclude> 9zyz4z9kcgpo9kvy9jncp32tx5qhron 104 214537 560482 2026-06-20T08:44:05Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '8 రామాభ్యుదయ ము క. ఈరీతి నౌబశేశను, హీరమణుని వంశ మమరె నీయిందఱిలో ధీరుఁడు సర్వజ్యేష్ఠుఁ డు, దారుఁడు గొబ్బూరితిమ్మధరణిపుఁ డలరున్. ఉ. గొబ్బురితిమభూవిభునిఘోరత రాసిని ద్రవ్వి వై...' 560482 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>8 రామాభ్యుదయ ము క. ఈరీతి నౌబశేశను, హీరమణుని వంశ మమరె నీయిందఱిలో ధీరుఁడు సర్వజ్యేష్ఠుఁ డు, దారుఁడు గొబ్బూరితిమ్మధరణిపుఁ డలరున్. ఉ. గొబ్బురితిమభూవిభునిఘోరత రాసిని ద్రవ్వి వైరు లా గుబ్బుగ నేగి వేల్పువెల గుబ్బెతలం గన గూడి పై ఁ బయిం జుబ్బునఁ జూఱ లాడుటకుఁ జొత్తురు తన్మధురాధరామృతం బబ్బక పొంచి యజ్వజను లవ్వల నువ్విళు లూరుచుండఁగన్, చ. కపటము లేదు సంగరముఖు బుర నోట హుళిక్కి యెట్టివో: గృపణవిధంబు నా స్త్రీ నహి కిల్బిషనర్తనమిల్ల కల్ల యె ల్లపుడురు సున్న భిన్నత యహంకరణం బెటువంటిదో కదా కుపితవిరోధిహర్త యగు గొబ్బురితి మనృపాలమౌళికిన్.. 44 45 46 సీ. పలుకుటింతికిఁ క్రొత్త తెలిపిమ్మిగద్దియ, యువిరించికి వింత యంచతేరు భవురకు నుండ రెండవ వెండిగుబ్బలి, పద్మాక్షురకు మాఱు పాపపాన్పు మిగులు ఁ గుప్పసము పన్నగలోక భర్తకు, వేఱక్క వెలిమావు వేల్పుదొరకుఁ గుముదినీ విభున కెక్కుడుఁ జుక్క త్రొక్కుడు, నిలకు నొండొక్క రేయెండపిండు గీ. నగుచు జగముల వారి కాయాయియుచిత, రూపములఁ దాల్చి తన ప్రాపుఁ జూప నేర్చి మించి యఖిలద్యుతుల నాక్రమించి భళిర, వెలయు గొబ్బూరితిమభూవిభునికీర్తి. 47 క. ఆతిమవిభుఁకుం బ్ర, ఖ్యాత శ్రీ యోబమాంబ యా త్తేశ్వరియై సీతాశాతోదరికిం, బాతివ్రత్య ప్రసిద్ధిఁ బ్రతియై మించెన్ . 48 న. తన్మందగమనామం దా "కవల్లీ జననంబునకు రత్నాకరస్థానం బగుసోమముశంబును మేటి యగు నార్వీటిబుక భూపాలసుత్రామకామరాజవ్యమూర్ధన్య శ్రీ రంగ రాజరాజతా భవం బెట్టి దనిన. సీ దుర్వార తరగర్వభూత్వహాహితఘో), సంగరార్జునుఁడు శ్రీ రంగరాజు సకలవిద్వ న్వేదశాస్త్రా క్తిగుుభనా, భుగువసభుఁడు శ్రీరంగవిభుఁడు ధనుర స్త్రశ స్త్ర విద్యాసారసాహిత్య, సంగీతహారి శ్రీరంగశౌరి గురువృద్ధబుధబంధుశరణాగతారాంత, రంగికకృపుఁడు శ్రీరంగనృపుఁడు గీ. ప్రతిభఁ బన్న గరాజు శ్రీరంగరాజు, ప్రకటతర కాంతిరాజు శ్రీరంగరాజు ప్రౌఢి ననభోజరాజు శ్రీరంగరాజు, ప్రథితధనరాజరాజు శ్రీ రంగరాజు, క. శ్రీరంగరాజసుతులు ధ, రారంగత్కీర్తు లళియ రామాధిపుఁడుక్ ధీరుఁడు తిరుమలవిభుఁడు ను, దారుఁడు శ్రీ వేంకటా ద్రి ధరణీధవుఁడున్, గీ. ఆతిపవిత్రత మూర్తిత్రయం బనంగ, నతులతరదీ ప్తినహ్ని త్రయం బనంగ రామరాజును దిరుమల రాజు వేంకటాద్రి రాజును మనిరి విఖ్యాతమహిమ. 49 50 51 52 52<noinclude><references/></noinclude> 4p24vbxg53cpolo8q4g9hswbd27t8a0 104 214538 560483 2026-06-20T08:44:16Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '. అందు పీఠిక. 6 £3 ఉత్సాహ, రామరా జనూనభోగ రమ్యమానదూతను శ్రామరాజరాజు భీకరప్రతీపభూపసం గ్రామరాజమౌళిన మ్రరాజరాజిమిత్ర గో శ్రీమరాజహృత్కృపాసమగ్ర చిత్తుఁ డెత్తటిన్. ఉ. ఆపటుకీర్తి...' 560483 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>. అందు పీఠిక. 6 £3 ఉత్సాహ, రామరా జనూనభోగ రమ్యమానదూతను శ్రామరాజరాజు భీకరప్రతీపభూపసం గ్రామరాజమౌళిన మ్రరాజరాజిమిత్ర గో శ్రీమరాజహృత్కృపాసమగ్ర చిత్తుఁ డెత్తటిన్. ఉ. ఆపటుకీర్తి రామనసుధాధిపచంద్రుఁడు కృష్ణ రాయభా శ్రీపతిసార్వభౌమదుహితృ ప్రియుఁ డై వితత ప్రతాపసం తాపితశత్రుఁడై యలసదాశివరాయ నిరంతరాయని ద్యాపురరాజ్యలక్ష్మీకి నిదానము దా నయి మించె నెంతయున్. శా. రామజోణివిభుండు కృష్ణమనుజేంద్ర గ్రా మణికా భీమసం గ్రామేంద్రాత్మ జూఁ బెద్దతిమవిభుని వ్రాచూరితిమాధిపుణా శ్రీమంతుం బినకొండభూవరవరున్ శ్రీరంగరాజన్యను ముం గాంచెఁ గుమారరత్నముల మందారోపమోదారులన్. వ. అందు. D శ్రీ. జనియించె నేరాజు కై వాకృకాన్వయాం, భోరాశిన వకల్పభూజ మనఁగఁ గప్పము లొనియె నేఘనుఁడు కేరళచోళ, పాండ్యలాటాంగ భూపతుల చేత దిశ్కరికమఠాహిధిక్కారియై లీల, నేలె నేవిభుఁడు మహీపురంధ్రి దనియిందె నేనృపోత్తముడు భూదేవసం, తతుల సంతతమహాదానగరము తే. నతఁ డభయదాన సంరక్షితాజిరంగ, భీతభూతల నేత వాగ్ధూతధాత యసమసమరో గ్ర చండ బాహార్లకుండు, రమ్యగుణశాలి పెదతిమ్మ రాజమౌళి. మ. ఆరరే యయ్య రామరాజు పెదతిమ్మాధీశు బాహాభయం కరకాజేయకధార బోరనఁ గడంకం డ్రైవ్వువీరారిమ ల్లరకు న్నట్టి యగుం దదీయబలధూళుల్ సంగడా లౌ వియ చ్చరకాంతాననపాళి వి నరడి కాశ్చర్యంబు చర్చింపఁగన్. ప లేదనుజుండు. క. రాచూరితీమవిభునిక, రాచూరిం దెగి నిరంతరము నమరమృగీ లోచనల మదనశాస్త్రా, లోచనలం దవిలి వర్తిలుదు రభియాతుల్. మ. పినకొండక్షితినాథు నెన్నఁ దగుగాంభీర్యాంబురాశిం గరా కృత ప్రతివీరబాహు జవరు శీతాంశుబింబాననా జనపుం శ్రీ తుశరాసను యవనపాంచాలాంగ నేపాళభూ. ఫనికాయార్పితదర్పితద్విపమదాంధీః పంకిల ప్రాంగణున్, 2 54 55 56 57 59 59 60 61 62<noinclude><references/></noinclude> 4tckruooxeme0l0u4ljj9cde7s1ic1r 104 214539 560484 2026-06-20T08:44:30Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '10 మా భ్యు ద య ము క, పరిపంథినృపాలకసం, హరుఁ డగుపిన కొండ విభున కైశ్వర్యమున సరి గా రెవ్వరు గౌరీ, శ్వరుఁడును నరదిగిన పౌరుషమువాఁడె సుమీ. క. శ్రీరంగరాజురామ, క్షారమణుసిరంగరాజు మహి రహ...' 560484 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>10 మా భ్యు ద య ము క, పరిపంథినృపాలకసం, హరుఁ డగుపిన కొండ విభున కైశ్వర్యమున సరి గా రెవ్వరు గౌరీ, శ్వరుఁడును నరదిగిన పౌరుషమువాఁడె సుమీ. క. శ్రీరంగరాజురామ, క్షారమణుసిరంగరాజు మహి రహి కెక్కె ధారాధరి ఖేచరమం, దారాధ్యకారి దానధారానిధి యై. ప ఏతాదృశ కుమారజనకుం డయి రామరాజశేఖరుం డలరుఁ దదనుజుండు. క. ఘృణీదినమణి గుణి యాదిమ, ఫణి ధరణీధరణసరణి ప్రతిభట జ సృణి వికరణజితచింతా, మణి తిరుమలభూమిపాలమణి వినుతింపన్. క. కృపణాలనుఁ డాతిరుమల, నృపుఁ డలరఘునాధరాణ్మణి శ్రీరంగా ధిపురామధరణిపురిపు, ద్విపకేసరి వేంకటాఖ్యవిభునిం గనియెన్. వ. అందు ని చ. స్థిరయశుఁడుజ్ సువర్ణనగధీరుఁడు రఘునాధరాజ శే ఖరుకర కాండకుండలితకార్ముకకుండలి చండి మ్రోగ ని ర్భరరిపుమండలేశ్వరుల ప్రాణసమీరమే క్రోలు సంగరాం తరమున జాతిధర్మమె కదా యది యందు జగంబు లెంచఁగన్. మ, కదనో గ్రారిచమూరఱో వ జతమరిఖద్యోతకీటాయితా రిదురంతా సీలతౌస్ఫులింగుఁ డయి ధాత్రీరక్షణోదారసా రదయారంగదపాంగవీక్షణుఁడు శ్రీరంగక్షమాజాని స ర్వదిశా వారిణకర్ణ చామరితభాస్వత్కీర్తి యైవర్తిలున్. చ. సరసుఁడు శుద్ధసాత్త్వికుఁడు సత్యవచో నిపుణుండు ధర్మత త్పరుఁడు సమిద్ధనంజయుఁడు బంధునిధానము మానకొర వే శ్వరుఁడు సమగ్ర భోగజీతవాసవుఁ డా శ్రీ తకల్పశాఖి యా తిరుమలరాజు రామజగతీపతి చంద్రుఁడు రాజమాత్రుఁడే. చ. పరమదయాగుణంబు ప్రజపట్టును గుట్టును నోర్పు నేర్పు కా తరళరణాగతోద్ద "ద్ధరణ ధైర్యము శౌర్యము నీతి యీతి త స్కరపరిహారముజ్ శుభవిచారము గల్గినధర్యుఁ డంచు మా తిరుమలరాజు వేంకటపతి న్నుతియింపఁ దగుం జగంబులన్. వ. ఇట్టిపుత్ర సంతానంబు గాంచి తిరుమలరాజు రాజిలుఁ దదవరజుండు. మ. తనదుర్వారతీర ప్రతాపశిఖిచేతం బుట్టు వీరాహితా పనిరాట్పట్టణభిస్తే పాళి గొని తేవజ్ నన్నె గావించు నౌ ర నిజశ్రీ కరకీర్తిదర్పణము శ్రీరంగ క్షమానాథనం దనరత్నం బగువేంకటాద్రి జయపదాదర్శనార్థం బనన్,<noinclude><references/></noinclude> s54by3ythh3dbfedfj1ls1yal1l0due 104 214540 560485 2026-06-20T08:44:42Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'పీఠిక. క. ఆవేంకటా ద్రివిభునకు, గ్రావాధిపధైర్యనిధికిఁ గలిగిరి రంగ వరమణియును దురితత, మోవిభుఁ డగురామరాజు మొదలగుతనయుల్ . వ. అందు సీ. అరిపురం ధ్రీ మందహాసచంద్రిక కిన, చ్ఛాయ యెవ్వా...' 560485 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>పీఠిక. క. ఆవేంకటా ద్రివిభునకు, గ్రావాధిపధైర్యనిధికిఁ గలిగిరి రంగ వరమణియును దురితత, మోవిభుఁ డగురామరాజు మొదలగుతనయుల్ . వ. అందు సీ. అరిపురం ధ్రీ మందహాసచంద్రిక కిన, చ్ఛాయ యెవ్వాని తేజః జః ప్రశస్తి నవజయ శ్రీ నటీనటనలీలకు నీల, మణియష్టి యెవ్వానిమహిత హేతి యహితవీర ప్రతాపారుణా సమయసూ, చకతమం బెవ్వాని సైన్యర జము దిగ్వధూకుంతల దేశంబులకు ముత్తి, యపుసేస లెవ్వానివివులకీర్తు 11 75 76 7 79 80 గీ. లతఁడు లోభినృపాలవేశ్యాభుజంగుఁ, డతుల కారుణ్యరసపూరి తాంతరంగుఁ ఉంగనామోహనాంగుఁ డుదగ్ర రుచిప, తంగుఁ డ వ్వేంకటా ద్రీం ద్రు రంగ విభుఁడు.77 క. రంగాననీశ్వరుండు తు, రంగారోహణ పటుత్వరవిసూనుఁడు సా రంగాక్షీమదనుఁడు చతు, రంగాధిక రాజ్యలక్షణాఢ్యుం డలరున్. వ. 'ఏతాదృశతనూజరత్నంబులం గాంచి వేంకటాద్రి రాజన్యుండు మించునంత, క. ఆరామరాజు తిరుమల, శౌరియు శ్రీ వేంకటాద్రి జనపతి ముగురుజ్ గారాపుందోఁబుట్టువు,లై రాజిల సాధ్వి యోబమాంబ దనర్చున్. మ. ప్రభురత్నం బగుతిమ భూవిభుతపః ప్రారబ్ధపుణ్యోదయం బభిరామాకృతి నొందె నొక్కొ యనఁగా నాయోబమాజ్ఞాననా శుభగర్భాబ్ధి జనించి రానరసరాజు జగ్గభూభర్తకా స్తుభచింతామణులుంబలె సహజతేజో దానధౌ రేయులై . చ, ఇరవుగ వేంకటాద్రిమను జేం ద్రుభుజంబుల ప్రాపుదా పునజా నర సవసుంధరావలయ నాథుఁడు జగ్గనృపాలచంద్రుఁడుకో హరి కిరుఁ గేలుదామరలయందును జక్రము పాంచజన్యము దొరయుగతిం బ్రతాపపరదుర్జయకీర్తులు గాంచి రున్నతిన్ . వ. అం దనుజుం డగుజగ్గ ధా శ్రీకళత్రుని చరిత్రం బెట్టి దనిన. ఉ. గుబ్బలి అనిఁ దాలిమి నగు న్ని జభూరివిభూతిసంపన ឌ గిబ్బనయా ళిజోదు నడఁకించు మురాంతకునంతవాఁడె పో నిబ్బర పుంగృప న్మతి ఫణి ప్రభుఁ గెల్వ గ నోపు బాపురే గొబ్బురిజగ్గభూపతి యకుంఠపరా క్రమళ క్రజుం డిలన్. మ. నిజధాటీతురగీఖురాంకితము లై నిత్యంబు నెవ్వానిది గ్విజయ శ్రీ డభయద్రుతారుల కెఱింగించుం గులక్ష్మాధర ప్రజముల్" సాక్షులువోలె నట్టిరణదుర్వార ప్రతాపాధికుం డు జగత్ఫూజ్యుఁడు జగ్గరాజు కృతి పుణ్యుం డెన్న సామాన్యుఁడే. 81 82 83 84<noinclude><references/></noinclude> 38xbd0jwwebmaawn4jrm47j09ovfkea 104 214541 560486 2026-06-20T08:44:55Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'పీఠిక. మనిరి గొబ్బూరినర సేం ద్రువనుఁగుఁదనయు, అతిపవిత్రత ధరణి వేదాంతసరణి. నిరూప ముల్ చ. పలుకు శిలాక్షరంబు నయపాలన రూపము నిలువు దయామయంబు మహనీయము లానడక లంపఁగాఁ దలఁపు మురారిని...' 560486 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>పీఠిక. మనిరి గొబ్బూరినర సేం ద్రువనుఁగుఁదనయు, అతిపవిత్రత ధరణి వేదాంతసరణి. నిరూప ముల్ చ. పలుకు శిలాక్షరంబు నయపాలన రూపము నిలువు దయామయంబు మహనీయము లానడక లంపఁగాఁ దలఁపు మురారినిర్మలపన ప్రవణం బితరు ల్సమానులే యలనరసక్షితీం ద్ర తనయా గ్రణికిక్గా బెద తిమ్మ శౌరికిన్ ?. ఉ. ఆ పెదతిమ్మభూవర కులాగ్రణి కందనవోలిభర్త సం తాపితశాత్రవుఁడు తనతమ్ముఁడు ధర్మయుతుండు కొండవీ టీపురదుర్గ రక్షణపటిష్ఠమతిం జినతిమశౌరి యా జ్ఞాపరిపాలన ప్రథను సంధిల రాజ్యము చేయ రంజిలున్, ఉ. మూపు నసుంధరాభరణము ద్రకుఁ బ్రాపు నీరు ల ణింపఁగా నోపు మెఱుంగుఁజూపు విన యోదయ మాధురి గుల్కు ఁ బల్కు ల క్ష్మీ పరిణామవైఖరికి మే లగునవ్వుల మోమహో! ధరి శ్రీపతు లెవ్వ రీడు జగతిం బినతిమనృపాలశాంకిన్?. సీ. ఘోటీ పరంపరా ధాటీపలాయితీ, వైరివర్గమునకు వనద మగుచుఁ గదనరంగంబున నెదిరించుపగతుర, సతులకన్నులకును జలద మగుచు శరణాగతాహితధరణీతలాధీశ, వరులకు నిత్యజీవనద మగుచు 13 హతులకు ముక్తిక న్యాదాన మిచ్చుచో, నలరి ధారాధరం బగుచు మించు గీ. బహువిధఘనాకృతులు చూపి గహి నహిందు, శాత్రవలలాటపట్టి కాంచక్కురంగ నాభికలితాం ఫ్రీ నరసభూనాథుపట్టి, చిన్న తిమనృపాలుకౌక్షేయకంబు. సీ. చోటీతను స్నిగ్ధ పోటీర చర్చాము, చర్చి కాహరణ ప్రశస్తిన లరి కోసలీ పేశలహాసలీలాసము, ల్లాపాపనయజయశ్లాఘ మెఱసీ యాంధ్రీ వినీలనీ రంధ్రీ భవత్కేళ, పాళ ప్రసఐకాంతిఁ బరిభవించి చోళీ పయో ధర పాళీ మనోహార, హారప్రభాస్ఫూర్తి నపహరించి గీ. పరఁగెఁ జెలు పొంది గొబ్బూరి నరసరాజ, కృతతపఃఫలరూప మై కృష్ణపాదాబ్జ భజనలో చిష్ణు మూర్తి, కృష్ణ విభుదో ప్రతా పవర్ధిష్ణుకీ వర్తి. ఉ. ఆదర మొప్ప నిత్యమహిమాఢ్యతఁ జక్రము పంపు చేయ స త్యోదితహర్ష కేళివిజయోత్సుక బుద్ధిఁ జైలంగు చుక్ బుధా హ్లాదకర ప్ర సన్న హృదయాంబుజుఁడై పొగ డోలదు సంతత శ్రీ దళుకొత్తు గొబ్బురినృసింహుని కృష్ణుఁడు కృష్ణుఁడే కదా!. 'చ. నరసనృపాలచంద్రు రఘునాథుఁడు తారఘునాథుఁడే యగుకో ద్రుర భరతశుభాగ మోత్సుకత బంధుర భూతన యాదరంబునం శయిల్లో 94 95 96 97 98 99 100<noinclude><references/></noinclude> fa7lkodto82lv93jykdj5pxzw8g98sm 104 214542 560487 2026-06-20T08:45:07Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '14 రామాభ్యుదయము దరు దొనరించునీలలలితాంగదశోభితబాహువి క్రమ స్ఫురణను మిత్ర వంళ పరిపోషణశక్తిని సామ్య మొందుటన్. ఉ. కోపము చూపినం బగఱకుం దల చూపఁగ రాదు సుప్ర సా దోపగతిం గనుంగొనిన న...' 560487 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>14 రామాభ్యుదయము దరు దొనరించునీలలలితాంగదశోభితబాహువి క్రమ స్ఫురణను మిత్ర వంళ పరిపోషణశక్తిని సామ్య మొందుటన్. ఉ. కోపము చూపినం బగఱకుం దల చూపఁగ రాదు సుప్ర సా దోపగతిం గనుంగొనిన నొందు సిరు ల్శరణార్థి కోటికి౯ గోపమునుం బ్రసాదము నకుంఠితముల్ నృపు లీడు వెత్తురే పాపనృపాలచంద్రునకుఁ బాపవిదూరునికిం గళాధృతిన్. క. ఆపన్నగ నాథుఁడు మతి, నాపన్న గణాదరమున హరికిం బ్రతియై పాప న్నగపతిధృతి యా, పాపన్న గరిష్ఠకీర్తిఁ బ్రబలు౯ జగతిన్. ఉ. రం గననవ్య 'మై సుధ తెఱం గన శోభిలి వినొలంకుచే రం గలదిందుదీప్తి నెదురం గనకోదరుకంబుకంఠిదూ ఱంగ ననంగుజాతిపగఱం గనలం గమికించి ఠీవి మీ ఱంగ నటించుగొబ్బురిపుర ప్రభురంగనకీర్తి రంజిలున్. క. ఇట్టికుమారులఁ గని చే,పట్టె జయేందిర నృసింహ పార్థివుఁ డాజి నట్టించె వై రిశిరములు, ఘోట్టాణక కోరఘోరఖుర పుటపటలిన్. మ. తన చేయించుననంతియాగములచేతం దేవతల్ దృప్తులై ననజాతాహితు త్రోనఁ బోవమిఁ గృశత్వం బేది యారాజు న ర్ధన మొందం గని దానవార్ధి యభివృద్ధం బై నిజాక్షీణదా సనిధానాంబు నగు౯ వితీర్ణిఁ దగు నెన్న న్నారసింహాధిపున్. 101 102 103 104 105 106 సీ. ఉప్పుతోఁ దొమ్మిదియును బెట్టి కృపణర, క్షణము గావించు 'నేగుణసముద్రుఁ డడుగుమాత్ర నె పెక్కు వడుగుల కిచ్చికీ, ర్తనఁ బొందు నేపుణ్యజనవిభుండు నెలకట్టడలు చేసి నిఖిలబుధ త్రాణ, మొనరించు నేపురుషో త్తముండు వర్షాశనంబు లవ్వారిగా నొసఁగు యో, గ్యద్విజ శ్రేణి కేఘనుఁడు కరుణ గీ. నరుణకిరణ ప్రతాపుఁ డేధరణివిభుఁడు, సనయవినయ ప్రభావుఁ డేయనఘమూర్తి యతఁడు గొబ్బూరితిమ్మ రాజా గ్ర సుతుఁడు, సర సగుణహారి గొబ్బూరిసర సశౌరి. 107 సీ. మరలఁ దేనీ వజ్రమాతంగ హయములఁ, గలయనీ పదియాఱుకళలకొడుకు నూర్మికాచకచకద్యుతుల మిన్నందనీ, చెలఁగనీ గంగతో గలసిమెలసి సన ధరింపంగనీ శంఖసంఘంబుల, మురియనీ నూ కికంబులు ధరించి మగుడంగ నీననీ తెగుదారి మ్రాఁకుల, బ్రబలనీ వెన్నునిపాన్పు చెలిమిఁ బ్రతిఘటింపంగఁజాలు నే పాలకడలి, శూరమణి యైనగొబ్బూరి నారసింహ రాజసింహభుజాబల ప్రభన మైన, గీర్తించిన ప్రవాహవిస్ఫూర్తితోడ, ఉ. సంగరభూమి శత్రునృపసంఘము గెల్చి ధృతిం దదీయస 108.<noinclude><references/></noinclude> lnj16v8jyaj9teni3g62vw61o9h1vdl 104 214543 560488 2026-06-20T08:45:21Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'పీఠిక. ప్తాంగముల హరించి సరసాగ్రణి యై నరసక్షమాధి పుం డంగమనోజ్ఞ కుంతలసమంచితిమం జులలాటభూమియో షం గదియించెఁ దా భుజభుజంగ నిరంతర భోగ కేళికిన్. సీ. ఒకని పై నొక్కఁ డోర్వక చాడి చెప్...' 560488 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>పీఠిక. ప్తాంగముల హరించి సరసాగ్రణి యై నరసక్షమాధి పుం డంగమనోజ్ఞ కుంతలసమంచితిమం జులలాటభూమియో షం గదియించెఁ దా భుజభుజంగ నిరంతర భోగ కేళికిన్. సీ. ఒకని పై నొక్కఁ డోర్వక చాడి చెప్పిన, మనవి గాఁ దలపోసి మనుప నేర్చు నన్యనిందాధృతి యాత్మ గుణస్తుతి, కలనైనఁ గలుగుట కానివావి పలికినచో బొంకు పగతురయెడఁ గొంకు, మఱచియుఁ దనయందుఁ బొరయనీయఁ డనుచితోక్తియు నితరాంగ నాసక్తియు, నాచరింపఁడు నవ్వులాటకైనఁ 15 109 గీ. బుత్రీకులఁ గాంచె నిధులుంచె బుధులయిండ్లు, నిలిపె నల్లిండ్లు దేవళంబులు నమర్చిఁ గాన్యపతీయయ్యె వనతటాకము లొనర్చె, నెనయె గొబ్బూరినారసింహునకునృపులు!. శ్రీమణీయగొబ్బురినృసింహునిశత్రులశోణితంబుఁ ద 5. ద్భూరినిరూఢ దాన జలము దదరి ప్రమదాంజనా శ్రులుజ్ నీరధిసంగసౌఖ్యమున నిచ్చలు వర్తిలు శోణజహ్నుక న్యారవిజానదీమిషమునం జని యార ! విచిత్ర మెయ్యెడన్. క. పోరను గొబ్బురినరసని, ధారాక్రూర మగు నేకతేరివారి యరి శ్రీ రాజి నేత్రములకును, ధారా క్రియ నిడు న సకతరవారి యహో!, మ. హరికిం బ్రీతి ఘటీల్ల గొబ్బురినృసింహ్మలేలాధీశుఁ డా దర మొప్పం జనచేయు సంతతమహాదానాంబుధారల్ నిరం తరవృత్తిం బ్రవహించి పెన్నదులచందం బొంది వర్తిల్లఁ గూ ర్చి రసజ్ఞస్థితి నిచ్చఁ బెండ్లికొడుకుం జేయుం గదా వారిధిన్. పంచచామరము. హరి౯- హరిత్తు రంగుని దయామహస్సమృద్ధిఁ గే సరి౯ సరిత్కళత్రు శౌర్యచారిమ్ గభీరిమ మర మరుద్దుకుం దనూరమ న్మృతిం జయించి గొ బ్బురీపురీనృసింహశౌరి పొల్చు శౌర్యహారి యై. *. షష్ఠ్యంతములు, క. ఏతాదృశ గుణమణికి౯, శాతాసిని వారి తారి జనవరఘృణి సీతాపతిసేవాకృతి, కాతతనయ వినయశుభగుణా లంకృతికిన్. క. లాటీకుచహారత్క, ర్ణాటీవలో జచంద్ర నత్కరహాటీ చోటీ కబరీభర పరి, పాటీ సుమద సమకీర్తి పరిణాహునకు. క. ఓబాంబాపుత్రునకు భు, జాబల విధ్వససకలశ త్రునకు న్నా నాబంధుసింధుశరధికి, నాబుధగురుభాస్కరాయుర యజయనిధికిన్". 111 112 113 114 115 116 117<noinclude><references/></noinclude> kxr2a7rx6ianazfo18lpukc35y7wtjh 104 214544 560489 2026-06-20T09:39:28Z Vandanapu Saidhiraj 7301 /* అచ్చుదిద్దారు */ 560489 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Vandanapu Saidhiraj" /></noinclude>{{Telugu poem|type=వ.|lines=<poem>ఇట్లు సింహనాదంబు సేసి యప్పుడు.</poem>|ref=67}} {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>నిటల భ్రూకుటి ముడివడఁ, పటపట మని వండ్లు కొరికి పటిుకో పముతో నిటవచ్చి యిందు రేఖన్, కుటిలాలక నెత్తుకొనుచు గొబ్బున నేఁగెన్.</poem>|ref=68}} {{Telugu poem|type=వ.|lines=<poem>ఇట్లేఁగి తనవనంబున శశిరేఖం డించి తక్షణంబ.</poem>|ref=69}} {{Telugu poem|type=తే.|lines=<poem>మరలఁ జనుదెంచి మగుపయై మాయతోడ, లక్ష్మణుని భీతిఁ బొందించి రాజసుతుల గర్వభంగంబు గావింప గగనవీథి, కెగసి మిక్కిలి యు గ్రుఁడై యింత చేసె.</poem>|ref=70}} {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>అని యివ్విధమునఁ జెప్పిన, విని నల్లనిపలువతాల్పు విస్మయమతితో వనరుహనేత్రునిఁ గనుఁగొని, మనసోదరి యిట్లుసేయ మంచిదె తనకున్.</poem>|ref=71}} {{Telugu poem|type=తే.|lines=<poem>ఆబ్జరేఖను ఇవ్వలే దంటిఁగాని, యిల్లు నెడబాసిపొ మ్మంచు నెవ్వ రనిరి కొడుకుతో లేనికొండెముల్ కొన్ని చెప్పి, మనకు నవమాన మొనరింపఁ దనకు మేలె</poem>}} {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>అని దుక్కి వాలుదాలుపు, మనమునఁ గోపంబు వాడమి మఱి యేమనకన్ మునిబోలె నుండి వెండియుఁ, దనతమ్మునిఁ జూచి లేచి తానిట్లనియెన్.</poem>|ref=73}} {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>దిట్టయయి తాను పంపిన, బెట్టిదుఁ డగురక్కసుండు బెదరక యెదుట న్నెట్టుకొని కయ్య మొసఁగినఁ, గొట్టుడు జముపురముఁ జేర గోగణరక్షా.</poem>|ref=74}} {{Telugu poem|type=వ.|lines=<poem>కావున నాచూడ్కులకు దృశ్యుండుగాక నదృశ్యుం డగుటంజేసి రక్కసుని సామ ర్థ్యంబు చెల్లె నని చెప్పి వెండియు సుభద్ర నుద్దేశించి హలాయుధుం డిట్లనియె.</poem>|ref=75}} {{Telugu poem|type=సీ.|lines=<poem>తా నెంతచేసినఁ దనతనూజునకు నా పట్టినిత్తునె వట్టిభ్రమలుగాక దాసవేశ్వరుఁ డున్నకోనకు నే నేఁగి యిందు రేఖను దెచ్చి యిభపురేంద్రు సుతున కిచ్చెదఁ గాక సుదతి సౌభద్రు నకిచ్చిన జనులెల్లహీనుఁ డనరె వనజాక్ష నేఁబోయి వనితఁ జెచ్చెద నంచు ముసలంబు నాఁ గేలి మూఁపుఁజేర్చి</poem>}} {{Telugu poem|type=తే.|lines=<poem>పైనమై పోవురామునిఁ బారఁ జూచి, మొదటఁ గోపంబు పొడమిన మది నడించి పిన్ననగ గొప్ప జనులెల్ల సన్నుతింపఁ, జుట్టు కైదుపజోదు తా నిట్టులనియె.</poem>|ref=76}} {{Telugu poem|type=చ.|lines=<poem>చెల్లెలి దక్రమం బనుచుఁ జెప్పెద వించుకనీతి లేక యీ కల్లలు పల్కినన్ జనులం కాపురుషుం డనఁ బోరె రేవతీ వల్లభ కూటికై గృహమువాఁకిలిఁ గాచితి పంచు దూరుటన్ ఇల్లును వెళ్లిపొ మ్మనుట కించుక భేదము లేదు చూడఁగన్.</poem>|ref=77}} {{Telugu poem|type=తే.|lines=<poem>తోడఁబుట్టువు పుత్రునిఁ దోడుకొనుచు, విపినభూముల కరిగినవిధము దెలిసి యించుకైనను వగవ శాయింతియందు, నెగ్గు గలదని చెప్పుకో సిగ్గు గాదె.</poem>|ref=78}} {{Telugu poem|type=వ.|lines=<poem>అని మఱియు గోవిందుఁడిట్లను వీరపత్నియు, వీరమాశయు నగుసుభద్ర మనయందుఁ గల కృపాతిశయంబున యాదవాదికౌరవులనెల్లఁ జంపవల దాని సెల వొసంగుటం వేసి రక్షించెం గాళ లేకున్న లోకవిద్రావణుం డగు రావణునకు సమానవిక్రముం</poem>}}<noinclude><references/></noinclude> ek6kufdnj3vid7zvc1lrocqluumj1cz 104 214545 560490 2026-06-20T09:39:33Z శ్రీరామమూర్తి 1517 /* అచ్చుదిద్దారు */ 560490 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{rh|312|శాస్త్రవిషయములు|}}</noinclude>{{c|అనుకరణముసున్నయేని చిత్రముసున్న.}} చిత్రకళకు ననుకరణము (సాదృశ్యము, సామ్యము, సారూప్యము. రూపాచిత్యము) అక్కరలేదనువారి యర్థ మేమి? జాత్యనుకరణ మక్కరలేదనియా? వ్యక్తనుకరణ మక్కరలేదనియా? జాత్యనుకరణ మక్కరలేదను నెడ, ఆవుబొమ్మ దింపుమని యడుగగా గోదెపటము వ్రాసినను, సింహపటము వ్రాయఁబోయి శునకపటము దింపినను, అయ్యవారిని చేయఁబోయి కోతిని జేసినను తప్పనిచెప్పరాదు. ఆ వ్రాసిన పటమునందుఁ జిత్రకారునకు నీపోలికలు తప్ప యింక నేవియైన విశేషములు, భావములు తట్టిన నవి యాతఁడు పటమునందు జూపించినఁ జాలునని వీరు చెప్పగలరా? అప్పుడు చచ్చుటకు సిద్ధముగనున్న వానిని వ్రాసి దుస్ససేనునితోఁ బోరాడివచ్చిన భీముఁడనుకొనుమనిన వీ రొప్పెదరా? రావణుని ధిక్కరించుచున్న సీత చక్కని అలంకారములు ధరించినట్లుగాని, పకపకా నవ్వుచున్నట్టుగాని చూపవచ్చునా? కూడనియెడలఁ బటములు ప్రపంచములోని పదార్థములకు ఆచారములకు ననుకరణములు కావనుటయందు నర్థమేమి? ప్రతికృతిశబ్దమునకు సంస్కృతమున ప్రతిబింబము అని యర్ధమున్నందున అనుసరణము, అనుకరణము అనుపదములఁదీసి బ్రతికృతి అనుపదముఁ బెట్టిన ప్రయోజనములేదు. ఇఁక వ్యక్త్యనుకరణము వలదందురేని ఔరంగజేబుపటము వ్రాసి శివాజి అనినను, క్లెవు పటమువ్రాసి క్రిందకృష్ణరాయలు అని పేరువ్రాసినను వీరు ఒప్పుకొనవలసినదే. లోకములో తండ్రిపోలిక కుమారునియందుఁ గానవచ్చును. అంతపోలికమూలమునకును చిత్రపటమునకును ఉండినఁ జాలునా? అదియుఁజాలదు. అట్లయినఁ దండ్రిపటముఁజూపి కొడుకని చెప్పుట తటస్తించునే? ఆపోలికఁ జూపుచు నిద్దరికిఁ గలభేదముఁ జూవుట చిత్రకారుని కౌశల్యలక్షణమని భాగవతమందలి ఉషాపరిణయకథాభాగము వలన స్పష్టమగుచున్నది. ప్రద్యుమ్నునిఁ జూచి ఉష మొదట యితఁడేనా యని సంశయించినదఁట. తరువాత ననిరుద్ధునిఁ జూచి యితఁడే యని నిశ్చయించినదఁట. అనగాఁ బితాపుత్రులకుఁగల సామ్యము, భేదము రెండును చిత్రమునందుఁ జూపబడినవని భావము. కావునఁ జిత్ర<noinclude><references/></noinclude> 3evj4chxfn8trgpz56ovfthd639stzc 104 214546 560491 2026-06-20T09:52:31Z Vandanapu Saidhiraj 7301 /* అచ్చుదిద్దారు */ 560491 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Vandanapu Saidhiraj" /></noinclude>{{Telugu poem|type= |lines=<poem>డీముటోత్కచుని జయించుట యింద్రాదులు కసాధ్యం బడియుమంగాక రేవెల్లు రేకం దెచ్చుట కీవు చనిన సౌభద్రునకుఁ బులికిఁ గండం గనినవిధం బగుట నిశ్చ యం బనంతరంబు బ్రతికివచ్చుట క సాధ్యంబు గానుండు నని చెప్పి దామోదరుండు వెండియు నిట్లనియె.</poem>|ref=79}} {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>కాననభూములఁ బత్నియు, సూనుఁడువిహరించువిధము సురముని దెలుపన్ వాసరపతిటెక్కెమువాఁ, దీనినపులివోలె వచ్చు నెఱుఁగవె యతనిన్.</poem>|ref=80}} {{Telugu poem|type=వ.|lines=<poem>ఆదియునుం గాక.</poem>|ref=81}} {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>వనసూకరంబు కొఱకై, మినుసిగదయ్యంబుతోడ మిక్కిలికయ్యం బోనరిచి పాశుపతాస్త్రంబును బడసినపార్థుఁ బోలుభూపతి గలఁడే.</poem>|ref=82}} {{Telugu poem|type=తే.|lines=<poem>అధనంజయు జంటగా నరుగుదెంచు, బకహిడింబులఁ ద్రుంచినబాహుబలుఁడు వసుధ వినుచూలి సంతోషవార్థిఁ దేలి, వరధనంజయు జంటయై వచ్చినట్లు.</poem>|ref=83}} {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>ధృతరాష్ట్రుపుత్ర కానన, వితతిన్ గుమలించి వరుస విజయాసలుఁ డీ క్షితి కెల్ల ధర్మ సూనునిఁ, బతిఁగా నొనరించు సురలు బ్రస్తుతి సేయన్.</poem>|ref=84}} {{Telugu poem|type=వ.|lines=<poem>కావున.</poem>|ref=85}} {{Telugu poem|type=సీ.|lines=<poem>ఉరుమృగేంద్రస్నేహమొల్లక గోమాయువులను జేకొనువానిచెలువు దోఁప వినతాత్మజుని మేటివిశ్వాసమును మాని చెలిమి కాకులతోడఁ జేసినటుల భండనరిపుకాండఖండనుం డగుపార్థు వియ్య మందక నీవు వెఱ్ఱి వగుచుఁ జెడుగుమనుజులతోడఁ జేసినవియ్యంబు కొనసాఁగునే వట్టికోర్కె గాక</poem>}} {{Telugu poem|type=తే.|lines=<poem>ఆదూరాత్మకు లీపురి కరుగుదెంచు, ఫలము యాదవులకుఁ గొంత ప్రాప్తమయ్యె ననిన విని రాముఁ డౌను కా దనక శిరము, పంచి తర్జని నాసీపై నుంచియుండె.</poem>|ref=86}} {{Telugu poem|type=వ.|lines=<poem>ఆసమయంబున.</poem>|ref=87}} {{Telugu poem|type=సీ.|lines=<poem>ఆసదాగతిపౌత్రుఁ డతిరౌద్రమూర్తి యై శసమాయఁ జేసిన దానఁజేసి పుడమి కుమ్మరసానపోలికే దిద్దిరఁ దిరిగె నంబరమెల్ల ధరణిఁ బడిన విధమయ్యె మెఱుపులు విస్తారముగఁ దోఁచెఁ దోఁడనే పిడుగులు దొరఁగె నపుడు ప్రజలెల్ల దిగులొంది ప్రళయకాలం బని చిత్రరూపంబుల చెలువుదోఁప</poem>}} {{Telugu poem|type=తే.|lines=<poem>దీనులై యున్నవారలఁ దేరి చూచి, దానవేశ్వరుఁ డావేళ దశసహస్ర కింకరులఁ బంప వా రతిబింక మమర, బలునియిలుజొచ్చి రందఱు పార్థిమేద్ర </poem>|ref=88}} {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>బకవైరినుతునిబలగము, ప్రకటంబుగఁ జేసినట్టిపరు లేమందున్ సకలపదార్థము లన్నియు, మకరాలయమందు వైచి మఱి యాపురిలోన్.</poem>|ref=89}} {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>చరియించురాక్షసులలో, ఖరకరుఁ డనురక్కనుండు కడుకోపమున గురుపతీతమ్మునిఁ గనుఁగొని, దురితాత్ముఁడ వీవు గున్ను ద్రు పదాత్మజకున్.</poem>|ref=90}}<noinclude><references/></noinclude> 1deymmka5a7ho6um88qvg7ner4zndbq 104 214547 560492 2026-06-20T09:52:57Z శ్రీరామమూర్తి 1517 /* అచ్చుదిద్దారు */ 560492 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{rh||లలితకళలు|313}}</noinclude>కళయందు జాత్యనుకరణముఁ బూర్తిగనుండవలెను. వ్యక్త్యనుకరణము బూర్తిగనుండవలెను. తమ్మూలమున భావాధికముల ననుకరింపవలెను. రూపము ప్రధానముగాక, బోధయే, మతబోధయే ప్రధానమైన చిత్రములలోఁగూడ సాధ్యమైనంతవరకు రూపసామ్యము సాధింపవలెను. లేని యెడలఁ జిత్రకారుని యుద్దేశము చూపరులకు బోధపడనేరదు. హిందువుల యభిప్రాయప్రకారము గోవు మిక్కిలి పవిత్రమైన జంతువు. వారిమతమున ముప్పదిమూడుకోట్లదేవతలు దానిశరీరమునందు వాసముచేయుదురు. ఈభావము బోధించుటకునై ఆవు పటిమొకటి చిత్రించి విక్రయించెదరు. చదువరులు చూచియుందురు. ఇందు రూపము ప్రధానముకాదుగదా. దానిపవిత్రత యను భావముఁ దెల్పుటయే ప్రధానముగదా యని తలచి, ఆవురూపమును, ఆవో లేడియో యని సంశయము కలుగునట్లు ఆపుపటమును, దేవతలో రాక్షసులో యన్నట్లు దేవతలపటములను దింపినయెడలఁ జిత్రకారుని యుద్దేశము సఫలమగునా? కావున రూపానుకరణము చిత్రలేఖనమునకు ముఖ్యము. {{c|ప్రాతినిధ్యము}} చిత్రములు మూలములకు ప్రతినిధులే (representatives) కాని పోలికలుకావు, అనుకరణములు కావు అని కొందఱు చెప్పెదరు. వీరి మతమునఁ జిత్రీకరణమనినఁ బ్రాతినిధ్యము (representation); కాని యామతమును సరియైనదిగాదు. బ్రాతినిధ్యమునకు (అనఁగా నేర్పఱచుకొనిన గుర్తునకును) సామ్యమునకును గలభేదము తెల్పెదను. అ ఆ ఇ ఈ లు అనునవి కొన్నిధ్వనులకు గుర్తులుగ నేర్పఱుపఁబడినవి. ఇవి కొన్ని కలిసి శబ్దములకు దానియర్ధమునకు గుర్తుగ నేర్పడును. ఈ యక్షరములకును వానికిసంబంధించిన ధ్వనులకుగాని అర్దమునకు గాని ఏమియుఁబోలికలేదు. చదువువచ్చినవారు 'కృష్ణుడు' అనునక్షరములు కాగితముమీఁదఁ జూచినతోడనే వారికి ఆధ్వనియు, దానికి సంబంధించిన యర్థమును స్ఫురించును. ఇట్లు అక్షరము ధ్వనికిని, ధ్వని అర్ధమునకును ప్రతినిధులు. గుర్తులు, పట మట్టిదికాదు, 'కృష్ణుఁడు' అను<noinclude><references/></noinclude> lykkx6xdymfiv68tqt3a1q5p33w7zug 104 214548 560493 2026-06-20T09:53:19Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'రామా య రా మా భ్యు ద య ము ప్ర థ మాశ్వాస ము. కథా ప్రారం భము. వ. అభ్యుదయ పరంపరాభివృద్ధిగా నాయొనర్పం బూనిన రామాభ్యుదయ ప్రబంధంబు నకు ఁ గథా క్రమం బెట్టి దనిన. * అయోధ్యాపురవర్ణనము. శి క....' 560493 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>రామా య రా మా భ్యు ద య ము ప్ర థ మాశ్వాస ము. కథా ప్రారం భము. వ. అభ్యుదయ పరంపరాభివృద్ధిగా నాయొనర్పం బూనిన రామాభ్యుదయ ప్రబంధంబు నకు ఁ గథా క్రమం బెట్టి దనిన. * అయోధ్యాపురవర్ణనము. శి క. మనుకులము రాచవారల, మనుకుల కిర వగుచుఁ గలిమిమగునను నెల వై తనరు నయోధ్యానగరము, తనరుచిర శ్రీ రసజ్ఞతతి రసజతతి మృతియింపన్. క. ఘనజాలంబును మించిన, ఘనసాలము మణులఘృణులు కమలాప్తునకు౯ దినమును నప్పురే మధ్యం, దినమునఁ బరి వేషలక్ష్మీఁ దిరముగఁ జేయున్. క. పురిపరిఘాసాలము లం, బురుహభవాండములు గడిచి పోవఁగఁ జాలు దెరువునఁ బొమడ్డంబును, నొరయిక గా నెదురు చుక్క యును గాకున్నన్. సీ. ఖరకరహరిఖురాగతసింధుపంకంబు, గంగాతరంగశీకరము లుడుపఁ గరికర్ణపుటమరుద్దతి వీఁక విను వాఁక, పూవు పుప్పొడిధూళిఁ బోవఁ ద్రోయ డగ్గఱి పెం పెక్కునగ్గలపుంజుక్క, నిగ్గులు ముత్యాలముగ్గు గాఁగ వాలు గాఁ గై వ్రాలు వేలుపు పూబంతి, చాలు మే లై నవాసనలు గుప్ప 118 119 120 121 గీ. నెపుడుఁ జేయనిశృంగార మెనయు చుండఁ, గొమరు మీఱినరత్నశృంగములయొఱపు నెట్టుకొని మించుజూళువాట్టుతోడి, జోడుకోడియ లవ్వీటి మేడగములు, ఉ. సోరనగండ్లకన్న ములు సొచ్చి లతాంగులకన్నుఁ బ్రామి బం గారమువంటి యంగలతి కాతతికాంతులు దొంగిలించె నాఁ గారు మెఱుంగురంగు లెసఁగ దమిఁ జోరులతీరునం జను వారిదముల్ నిజోగ్రతరవారి నెదిర్చిన వారి నొందుచున్. సీ. నెలజాతిచాలునిగ్గులలోనిమిన్నేటి, రాయంచగముల నార్భటులవలన హీర కాంతులలోనియిం ద్ర కరీం ద్రంబుఁ, బ్రకటదా నాంబుసౌరభమువలనఁ బచ్చని డాలులో పలి ప్రొద్దు బాబాల, రత్నకింకిణులయారవమువలన ముత్యాల ముగ్గులో మొనయుస_పర్షులఁ, దమయంగ సంగ సౌఖ్యములవలన 122 123<noinclude><references/></noinclude> gn8imk7kytiwqzmnyzmf4dzf3kutu9c 104 214549 560494 2026-06-20T09:53:32Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'ప్రథమాశ్వాసము. 17 125 గీ. నమరు లాధోరణుఁడు నూతుఁ డల్ల తపసి, యింతులను నేర్పుమై నేర్పరింతు రన్న నన్నగరి నున్న మేడల నున్న తత్వ, మచట మణులున్నతత్త్వంబు నడుగ నేల? 124 క. పురిసౌధరాజు లొఱయ...' 560494 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>ప్రథమాశ్వాసము. 17 125 గీ. నమరు లాధోరణుఁడు నూతుఁ డల్ల తపసి, యింతులను నేర్పుమై నేర్పరింతు రన్న నన్నగరి నున్న మేడల నున్న తత్వ, మచట మణులున్నతత్త్వంబు నడుగ నేల? 124 క. పురిసౌధరాజు లొఱయజ్, శరదంబు లమిత్రవృత్తి సంధిలఁ దటిదు త్కరకోపాగ్నిక్ ణంబులఁ, బురికొని గర్జిల్లుఁ జాపములు గై కొనుచున్ . మ. ఆనిశంబుజ్ బురిహాలికుల్ పయిరు సేయం గొండ్ర వేల్పండునూ తనధాన్యంబులు రాశి కెక్కి తనుఁ జెందం గందబృందంబు దా ర్కొని యా యొప్పులకుప్పలం గని చెలంగు న్నింగి ముట్టక్' ఘనుల్ మును దార్ వెంచిన వారివంగడముపై మోహంబు వాటింపరే ? 126 క. చెఱ కొకటి గలుగఁ గా మరు, చెఱకు లో నైతి మనుచుఁ జెఱకులగమి నే తఱిఁ గన గానుఁగు లాడుదు, రెఱిఁగి ప్రజల్ సుగుణు లన్న రేంద్రునివీటన్. 127 మ. పొలు పొందం బురి సింహమధ్యలు ధనురూవి భ్రమల్ మిన నే త్రీలు కుంభ స్తనపాళికల్" మకరచిత్ర శ్రీలసద్దండ భా గలు నైమించిన వారకన్యలు త్రిలోకఖ్యాతసౌభాగ్యరా సులు దా రై యతులాకృతి స్మైఱయుటల్ చోద్యంబు గాదే మహిన్ ? క. లతకూనలకొనులసం, గతి గైకొని రోమరాజి పాం ధతతి గెలువ మీనాంకుని, కత యప్పురి న ప్రయోజకతఁ జూప స్టైన్. మ. ప్రక టేందిందిర వేణి వెన్ను బలమై భాసిల్లు త్రొవ్వాడివా లికచూపుల్ విరిదూపు లై బొమలు కేళీకార్జరీతి దగ మకరాంకస్థితిఁ జెక్కుటద్దముల విన్నాణంబు గాఁ జూపి పాం ధకులస్వాంతముఁ గుండఁ జేయుదురు కాంతల్ వీట నభ్రాంతమున్. మ. ఆలతారాపతి తారకాసతుల నిత్యం బందఱం బొందుల గలయం గానమిఁ గుంది కుంది బహుళాకారంబుల న్వారి ని చ్చలు నవ్వారి గఁ గూడె నాఁగ నవనాసామౌక్తికాసక్తిచే “నలు నొప్పు! బురి రమ్యహర్మ్య విహర న్నారీముఖాంభోజముల్ . క. నెలతాల యిండ్లఁ బురి వె, న్నెలరేలం గరఁగి తొరఁగు నీరలవంబుల్ చలదేతత్కే తుపటాం, చలచాలిత మైనచుక్క చా లనఁ జాలున్. క. కరికలభంబులు నిర్జర, సరిదంబులు పీల్చి చిమ్మి శ్రము మఱఁ జేయం గ రథంబు నిలిపి యప్పురి, తెరువున నడి ప్రొద్దు ప్రొద్దు తిరమై నిలుచున్ . క. పరిఘాతరంగడోలలఁ, బరఁగఁగ సమకట్టుపట్టు పగ్గము అనే న ప్పురణరణమణీకిరణో, త్కరములు ఫణిరాజకన్యకల నలరించున్ . చ. 'నెలఁతీలు మిన్నుఁ దన్ను తెలి మేడలఁ. క్రీడలు సల్పుచుండి C 3 128 129 130 131 132 133 134<noinclude><references/></noinclude> 5iafwo01tfqsazeumea3p8ff7wln9bj 104 214550 560495 2026-06-20T09:53:44Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '18 రామాభ్యుదయము న్నెల విలుగా నమర్చి హరి నీలపుఁ బేరున నారి గూర్చి రం జిలు చెవినల్ల గల్వవిరి చేకొని తూపుఁగ దార్చి కూర్చు నె చెలులకుఁ గంతుపువ్వు విలు చెల్వముఁ దెల్పుదు రప్పుర...' 560495 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>18 రామాభ్యుదయము న్నెల విలుగా నమర్చి హరి నీలపుఁ బేరున నారి గూర్చి రం జిలు చెవినల్ల గల్వవిరి చేకొని తూపుఁగ దార్చి కూర్చు నె చెలులకుఁ గంతుపువ్వు విలు చెల్వముఁ దెల్పుదు రప్పురంబునన్. మ, జిలుఁగుంజీఁకటి నీలకుట్టిమరుచి శ్రీ దొట్టి రెట్టింప జా రలతాంగు ల్కుహనారతిం బతుల నిద్ర ల్పుచ్చి ప్ర్రాపింతు రా వలరా జాత్మ సహాయ్యఁడు జరణము ల్వాల్గన్నులు రాగ ము జ్జ్వలదీపంబును రేయి నెచ్చెలియుఁగా సంకేతభూభాగముల్ . చ. ఆలహరియాన నాంబుజమునందు జనించుటఁ జేసి మేము ము ఖ్యులము తదీయనాభికమలోద్భవుఁ డావిధి మాకు నెవ్విధి౯ దెలిసిన నీడు గాఁ గలఁడె దిగ్గుడుమా కని శ్రేణి సేయుచుం బొలుతురు విప్రపుంగవులు ప్రోలున వేదరహస్య వేను లై. . క. అనయము నిజప్రచారం, బనయము గా కుండ నచట నతిశౌర్యమునక్ మనసరియే కేసరి యని, మనసరి రాకొమరుమూఁక మను మనురీతిన్. 135 136 137 138 సీ. ఆరయ రాజాను గ్రహము గల్గుఁ గా కేమి, కలువలదళముల గెలుప నోపు మిత్ర బలంబునమ్మిక గల్గుఁ గా కేమి, తమ్మితావు లెదిర్చి క్రమ్మ నోపు ఘనపరిగ్రహ సమగ్రత గల్గుఁ గాకేమి, యలకలాపికలావు లడఁప నోపుఁ దనవారి ప్రాపు దాపును గల్గుఁ గా కేమి, యంచలగతి మాన్చి మించ నోపు గీ. నక్షీ ముఖగంధకచబంధయానవిభవ, గరిమ లౌరౌర ! యని విటా గ్రణులు సారెఁ బొగడఁ బొగడొందు నెందు నప్పురమునందు, నంగజునిదండు నా వెలయాండ్ర పిండు. క. అన్నగరి న్వెలనవలా, చన్నుఁగనల్ సదృశవస్తుసంఘము లిలలో నెన్ని కల వెన్ని చూడఁగ, నన్నిటికిని మేలిబంతు లై చూపట్టున్. చ. ధను లగుకోడెకాండ్రకును దంగెటి జున్నులు కోరి నిండుజ వ్వనమునఁ జేరు పేద తెరువర్లకు నందని మ్రానిపండ్లు డా సినగతి దక్కి యేరికిని జిక్కని చక్కని మాయలేళ్లు మో హనమధురాధర స్తనదృగంచలభాసను అవ్విలాసినుల్ • క. దళపత్రంబులు గల వని, యలరుచుఁ దమకన్నఁ బెద్ద లాయన్నులక 140 141 న్ను అనక పగ లూ నెం ద, ము లయో ! కడపటఁ బ్రదోషములఁ గుంద నొకో!142 ఆ. విరహిణీజనంబు వీఁడె పో నొప్పించు, వసులమూట యిట్టివానిఁ బట్టి పగలు తీ ర్త మంచుఁ దొగ ఱవిఁ బొంతురు, నగరిసౌధశృంగనలినముఖులు. గీ. నారదాకృతిఁ గుంభజచారిమంబు, నాశుక ప్రౌఢిమముఁ దాల్చి యతిశయిల్లి యతులగతిఁ బొల్చు నప్పురి నజ్ఞముఖులు, కచకుచాభోగములు సూక్తీకలకలములు. గీ. తఱి యెఱిఁగి యన్యవాహినీతతులఁ గ్రమ్మి, దేవమణి జన్మ భూము లై తేజరిల్లి 143<noinclude><references/></noinclude> 6n2fs9prd60bytjmxvnfrtyd6zfjsrt 104 214551 560496 2026-06-20T09:53:56Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'క. ప్రథమాశ్వాసము. 19 భువనవిదితఘనాన ర్తములఁ దనర్చి, సైంధవాకృతిఁ దెల్పు నా సైంధవములు. 145 తురు నారుల, నాకుంచితధరు లగుచు నసమశర క్రీ డాకౌశలం బెలర్పఁగఁ, బ్రాకటముగ వీటి మేటిభటులుక్...' 560496 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>క. ప్రథమాశ్వాసము. 19 భువనవిదితఘనాన ర్తములఁ దనర్చి, సైంధవాకృతిఁ దెల్పు నా సైంధవములు. 145 తురు నారుల, నాకుంచితధరు లగుచు నసమశర క్రీ డాకౌశలం బెలర్పఁగఁ, బ్రాకటముగ వీటి మేటిభటులుక్ విటులున్. [[వాడుకరి:దేవీప్రసాదశాస్త్రి|గరిమెళ్ళ దేవీప్రసాదశాస్త్రి]] ([[వాడుకరి చర్చ:దేవీప్రసాదశాస్త్రి|చర్చ]]) పుష్పలావి కాదివర్ణనము. 146 147 సీ. బాల ! నీ మోమున వ్రేలక యున్నె యీ, పద్మముల్ దునిమినపాతకంబు ? కలకంఠి ! నీకన్ను ఁగఁ గప్ప కున్నె యీ, కువలయసంతతి కోయునఘము ? కొమ్మ ! నీ మెడఁ జుట్టుకొనకున్నె యీపోక, పూఁబొత్తి చిదిమిన భూరికలుష మెలనాగ నీపదంబులఁ బెద్ధ కున్నె యీ, పల్లవంబులు గిల్లుపాప మొకట గీ. నని విటాలి నిజాంగమోహనత లెంచి, మరులుకొని త్రస్తరులు వల్కి విరులుకొనఁగ మొలకనవ్వులకు దొలఁకఁ గలిగి, పుష్పలావిక లప్పురిఁ బొల్తు రెపుడు. సీ. గోప్యంబుగా నేను గోరంట వలె నన్న, జాతులే పచరింపఁ జను నెనాతి? మరువము నొందించుమా నన్నుఁ జేపట్టి, నట్టివే రేటికి ఐనరుహాక్షి ? పొగడ వలతు నన్నుఁ బోరచి సేయకే, కుముదంబు చూపి యోకోమలాంగి ! దండఁ గోరితి నింతె దయసేయు మిప్పు డీ, నన వద్దు నాకుఁ గన్యాలలామ ! గీ, యనుచు నీగతి నరోక్తు లాడ వినుచు, హావభానవిలాసంబు లలరఁ గనుచు నాత్మవిటకోటిఁ దేలింప నగుచు నగుచు, నలరు లమ్ముడు రవ్వీట నలరుఁబోండ్లు. 148 ఉ. ఈయెలదోఁటకెంజిగురు లీయెలయింపులచిల్క బోద లీ కోయిలపిండు లీతళుకు ఁ క్రొవ్విరు లీయెలదేఁటి మూఁక ము న్నాయిగురుంగ టారిదొర కబ్బినఁ దాఁ గను విచ్చి చూడఁగా నాయళికాక్షుఁ డోపఁ గలఁడా ? యనఁగాఁ దగి యొప్పు నప్పురిన్. సీ. సరసులా యివి కవి జాలంబుఁ బోషించు, సరసులు గాక యో సరసిజాక్షి? మల్లులా యివి చైత్ర మహిభర్త యేలిన, మల్లులు గాక యో మండగమన చిగురులా యివి ననశ్రీహస్తమణిమరీ, చిగురులు గాక యో యిగురుఁబోఁడి ? మంజరులా యివి మధుపగీతము లైన, మంజరుల్ గాక యో మంజులాంగి ? గీ యనుచుఁ గుచములు లికుచములను జయింపం ముంప నలిశాబక చయములను లతలఁ దనుకోమలతలు గెల్వఁగ వినోద వనుల మింతురు వీటిజన్వనులు మెఱసి. చ. వలపులవింటివానిదళవాయి వసంతునిజోడుకోడె పా టులఁ బడ కుండఁ గుండలి కుటుంబము నాఁ కలిఁ దీర్చుచందనా చలగృహమేధి యెఫ్ట్లు వడ చల్లని చల్లని గాడు వీటఁ జె 149 150<noinclude><references/></noinclude> dxxxcs5hr0uq8c2tsv2nw6i04k8wtng 104 214552 560497 2026-06-20T09:54:10Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '20 రామాభ్యుదయము ల్వలరతితాంతకాంతు లయలంతలు మానుచుఁ బ్రాణబంధుఁ డై. చ. రుచిరవిలా సహాలిక సరోజముఖి పరిపాలితంబు లై ప్రచురతర ప్రమానండుర సాలరసాప గాఝర ప్రచయముల న్మనోరధము పండఁగఁ బం...' 560497 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>20 రామాభ్యుదయము ల్వలరతితాంతకాంతు లయలంతలు మానుచుఁ బ్రాణబంధుఁ డై. చ. రుచిరవిలా సహాలిక సరోజముఖి పరిపాలితంబు లై ప్రచురతర ప్రమానండుర సాలరసాప గాఝర ప్రచయముల న్మనోరధము పండఁగఁ బండిన పుష్పమంజరుల్ రుచి దళు కొత్త ముత్తెపుసరు ల్లనుపట్టు విచిత్ర వైఖరిన్ . 151 152 ఐ. మఱియు నప్పురంబు కప్పురంబులప్ప లుప్పతిలో తెలియిసుకతిప్పలుకు ని సంద్ర చంద్ర కాంతకృతసౌధ సౌపానమార్గచ్ఛవిచ్ఛటలు తరంగమాలికాచకచకలును వివిధవిహర ణోద్భటవీరభటహ స్తవిన్య స్తభేట ఖడ్గపందోహంబులు జరకకమకపాఠీన గ్రాహంబులు నై విజయలక్ష్మీ జన్మ వాసంబును విన్ఫురద్వాహినీ విలాసంబును నగుచు సమ్ము నను కరించి దయంబు యసమససుధాసుధాశ నానవిరితా చరితాధ్వరహవిర్భు గావిర్భనద్ధూమసము ఘనాఘనోదయంబురు దివ్య దేవాలయ విచిత్ర వాది త్రోర్జితారవంబులు గర్జితారినంబులును విపణివిరచితాబ్ధ నాగమణిగణంబు లింద్ర గోపకలాపంబులును విహరమాణహరణలో చ నాక టాక్ష వీక్షా విలాసంబులు తళుకారుతోలు కాఱు మెఱుపుల యెఱపులును నగుచు నచ్చో నృప కుమారకదానధారావృష్టికి ననుగుణం బగుటకుం బలె రంజిల్లున తెఱంగునుం గాక జోక బంధుపై ంధవింబులు లా యంబులకుం బాసిన ననియు ను వెన్నుఁ డెక్కు టెక్క పక్కె రయెక్కిరింత పెద్దనాయ సని మను హేషామిసం బునం శ్రేణించు ఐవకవిర్యదచ్ఛ ఫేవచ్ఛలంబన 'సెలవిఁ బాఱ నవ్వి నటియించు శత్రు జిత్వరాపరా • భూతమాతరిశ్వంబు లగు విశ్వంబులవలనను శ్రీడాలం పబత్వంబున నితాంత దీర్ఘశుండాదండంబులు స్వాచి సా౦చి తుహినరోచికి న నేక రాహుశం కాతంకంబు సంకురింపం జేయునున్నతోద్దండ వేదం శంబులవలనను బంధురగంధసింధురగండమండలీ నిరర్గళగళద్దానధారాబహుపరిచయంబున నరుచి వొడమి వింతవింతవలపు గొలుపు పొలుపు గలకళావతీ విమలపదనకమలంబులఁ జేరం జని తేదీయ నాసా చంపక ప్రసూన వాసనానిలంబు లొయ్యనం బొరయ వెఱచి యసమకుసుమర సవసరంబులు వెస మెసవి విసవిస నగుచుఁ బ్ర సవసాయక ధనుష్టంకారశంకా కారిసాహం కారఝంకా రంబులఁ బాంధహృదయంబులనియించి మించుదర్బాంధపుష్పందయంబులకు భవనంబు లగును పసనంబులవలనను సరణ శిఖర సరణి పరిణద్ధ నా నా మణికిరణజాలంబులు క్రధను ఐనియు గోపురాగ్ర సముద గ్రరు చిజా గ్రన్నీ లమణిభృణి ప్రచారంబు కాలమేఘమా లికానిభవం బనియుఁ బ్రమోద స్ఫూర్తి నర్తించు క్రీడా మయూరంబుల విహారంబులం బ్రకాశించుకుట్టిన ప్రదేశంబుల వలనను నితాంతిసురుతాంతతాంతకృతాంతశుద్ధాంత కాంతాకాంత స్తనాంత స్వేదసలిలార్ధ మృగమదా మోదసారంబులు చూఱగొని పటీర కోటర కుటీరత రమ్య భోగినీ వితానానుభూతంబు లగుచు నారామలేరులతాలతాంగు లకు నట్టువునిచందంబున నర్తనంబులు గఱపుచు సజ్జను విధంబున సుమనస్సంగంబునం<noinclude><references/></noinclude> 2gkmhonexhp810yo0w2qjojk1uso3uy 104 214553 560498 2026-06-20T09:54:21Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'ప్రథమాశ్వాసము. 21 బంగంబులు సహించి యుల్లసిల్లి యెల్ల తావులం దావులు వెద చల్లు శీతవాతపోతం బులవలనను మిగిలి యనపరతేబుధ ప్రకాశం బయ్యును సుభిక్షా కారణం బయి సంపూర్ణ రాజమండలం బయ్య...' 560498 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>ప్రథమాశ్వాసము. 21 బంగంబులు సహించి యుల్లసిల్లి యెల్ల తావులం దావులు వెద చల్లు శీతవాతపోతం బులవలనను మిగిలి యనపరతేబుధ ప్రకాశం బయ్యును సుభిక్షా కారణం బయి సంపూర్ణ రాజమండలం బయ్యును బ్రకటపద్మాకరం బయి సౌభాగ్యంబులకు యో గ్యధామంబును సౌఖ్యంబులకు ముఖ్యస్థలంబును సకలవిద్యావిలాసంబులకు జన్మా వాసంబును బుణ్యంబులకు శరణ్యంబును బుధులకు నవనిధులదాఁ పురంబును విపుల విజయలక్ష్మికిఁ గాపురంబును నుదగ్ర గోపుర శ్రీ చుంబితగోపురంబును ధరాపురం శ్రీ రత్ననూపురంబును నగునాపురంబున కధీశ్వరుండు. * అయోధ్యాధిపదశరథవర్ణనము. 4- సీ. తనయాజ్ఞ యాదిత్యతనయాగమారూఢి, ఖలశిక్ష సుజనరక్షయు నొనర్పఁ దనవాసి నిజనిశాతనవానిఁ గని గానీ, విపులదైన్యముఁ బొందు రిపుల మనుపఁ 153 దనమతి ధర్మచింతన మతి స్థైర్యచా, తుర్యధుర్యతకల్మి, దూఁ కొనంగఁ దనభోగగతి పురాతనభోగధరతిల్ప, కల్పితానల్ప సౌఖ్యములఁ బ్రబల గీ. నీతి పారగ భూతి నిరీతిరీతి, నేక హేళిని సామ్రాజ్య మేలు మేలు పంక్తిరథుఁ డాత్మ ధాటి కాపటుతురంగ, పటలఖురటం కదళితారిపం క్తిరథుఁడు. 154 మ. సుకృతుల్ దుష్టియు మంత్రపాలవిజయాశోకుల్ జయం తార్థసా ధక సిద్ధార్థసుమంత్రు లాత్మ సదివాధ్యక్షుల్ నిజాంగంబుఁ బా' యక కొల్వం దగి యష్టమూర్తి యుతుఁ డౌనా శంభుఁడో నాఁగ న వ్యకళాధుర్యుఁడు మించుఁ బం రథుఁడైశ్వర్యం బవార్యంబుగన్. క. ఆలోకనిర స్తతమో, జాలుఁడు ఐసునందితార్యచక్రుఁడు భూ పాలుఁడు ద్వాదశనుండల, పాలనమున నాత్మవంళపతిగతి నగురిన్. గీ. ఆలదళస్యందనుఁడు త్రిశక్తులను బోలెఁ, బరమసౌశీల్యఁ గౌసల్య భవ్యచరితం గైకయీ దేవి యువతిలో కైకమాన్యఁ, గులపవిత్ర సుమిత్రఁ జే ఁజేకొనియెఁ చేను. 157 క. తరుణుల నకృత్రిమోక్తి, స్వరసరసపద క్రమ ప్రసన్నత గలము వ్వురఁ గూడి త్రయీ యుతబం, ధురధర్మములీల దశరథుఁడు రంజిల్లెన్. క. దిశ్చ యజయశీలుం డై, ప్రక్చందనభోగయుతనిజ శ్రీ సుఖస మ్యక్చర్య నిట్టు లాభూ, భుక్చంద్రుఁడు ప్రాజ్యరాజ్యమునఁ బొల్చుతఱిన్. వ. అంత * వసంత ర్తువర్ణనము. 4 మ. జనితాశేషవియోగినీని చయనిశ్వాసంబు సంసూచితా పనిజోద గ్ర విలాసమ త్తమధుప వ్రాతుభాయాస మా ర్తినితాంతాకులకీరకోకిలకులార్థి స్తోమను గ్రాస మిం 155 156 158 159 160<noinclude><references/></noinclude> jrmblq7t8byoiln581y9apc1mfxxmme 104 214554 560499 2026-06-20T09:54:32Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'రామాభ్యుదయము 161 162 163 పొనరించె నధుమాస మష్టకకుబంతోల్లాస మై యయ్యెడన్. గీ. కాలకంఠ సమిద్ధసఖ్యంబు మెఱయ, నతులతర వైఖరి సువర్ణ గతులు దొరయ నలశుకాదుల కర్షయఫలదుఁ డగుచుఁ జేరి మాధవుఁ డుపన...' 560499 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>రామాభ్యుదయము 161 162 163 పొనరించె నధుమాస మష్టకకుబంతోల్లాస మై యయ్యెడన్. గీ. కాలకంఠ సమిద్ధసఖ్యంబు మెఱయ, నతులతర వైఖరి సువర్ణ గతులు దొరయ నలశుకాదుల కర్షయఫలదుఁ డగుచుఁ జేరి మాధవుఁ డుపనన శ్రీ దిలిర్ప. గీ. మాధనపర ప్ర సాదసామగ్రి వలన, యామ్యదిక్కాంత నికట నాగజీర్ణ పర్ణచిత్ర పరిష్కార పటలిసడలి, యనిలడింభక గర్భిణి యగుట దెలిపె. సీ. దక్షిణాశానధూతనయుఁడై వనలక్ష్మి, పెంపునఁ బొదరిండ్లఁ బెరిగి పెరిగి తేఁటిబోటులజోలపాటలఁ బాటిల్లి, తీఁ గాయుయ్యాలలఁ దూఁగి తూగ్రి కమలాకరంబులకమ్మపూఁదేనియ, యానుదుఁ జల్లు పోరాడి యాడి కమలధూళీ పాళికా కేళికలఁ బొల్చి, మందమందవిహార మొంది యొంది గీ. యాగమస్థితి యెఱిఁగి బాల్యంబురిటీని, మల్లులఁ బెనంగి పాంధులనుర్మ మెఱిఁగి సాము చేయుచు మాధనస్వామి యాజ్ఞఁ, గంతుజోడై మెలంగు లేగాడ్పుఁ గుఱ్ఱ. 164 క. బలుమంచుమించుదొర వో, నలయరుణాంశువులు పర్వునాకృతితోఁ చె చె జలిత చనులేఱిఁ దరువులఁ దలిరులజొంపముల కెంపు ధగధగ లెసఁగన్. చ. అలరె పనీ వధూటి మధుఁ డజాపతిఁ జేరి తుషార బాష్పధా ర లుడిపి పద్మ రాగహరిరత్న విభూషణముల్ ధరించుబా గొలయగఁ బల్ల వాళికులయోగమునం గడు నుల్ల పిల్లును త్కళికల మించె హర్ష పులకంబులు దాల్చినభాతి నంతటన్- క. పసగలరాగాంకురములు, ససిగొన మాధవిగృహీతసాధ్విపన శ్రీ యసమారుగశిశుగర్భిణి, ప్రసవావసరంబు గానఁబడఁగా నమరెన్. 165 166 167 సీ. భూరికాంతారకేదారముల్ సమకట్టి, కోడెగాడ్పులజంట గూడఁ గట్టి పెలుచఁ గా తాకుబెల్లులు పెల్లగిల దున్ని, తలిరాకుడాలునీ రలవరించి కలికాంకురంబుల మొలక దారులు నాటి, వెలిగ జాదుల సొంపు కలుపు తిగిచి కాపుగా సుకుమారకలకంఠి నియమించి, యాయాతరులఁ బ్రోది సేయనేర్చి గీ. నమ్మిక వసంతుఁ డను పేరికమ్మతీఁడు, నెఱయ నెల్లెడ నలరాజుకఱవు దీఱ సౌర! యామని వచ్చి నాహా! యటంచు, జగములేనియంగఁ బుష్పరుంజరులు పండె. గీ. ఆలవసంతధరాకాంతుఁ డరుగు జీర, రాచిలుక చాలు పచ్చతోరణము అమర సాంద్ర గతిఁ గట్టు మేల్కట్టు చంద్ర కాని, యంశుకంబులు నాఁబూచెఁ గింశుకములు, క. తలఁప నుదాహరణాకృతిఁ, గళికల రంజిల్లి సరసకవికావ్యమునుం బలె నెడల మత్తకోకిల, కలన న్మధువేళ వినని కాయం బలరెన్. క. తరుణీమానమదాంధ, ద్విరదమణీఘృణులు విరహిదేహా స్రవహ స్వరదై తదంష్ట్రలో యన, నరుణాంశుకకింగుకంబు లామని నచరెస్, ఉ. ఆక్రమమొప్పఁ జై త్రుఁడు మదాళిమదావళపంక్తి మీఱ హే 170 171<noinclude><references/></noinclude> k7iy55jisq9shdrlppao221zn3zoq31 104 214555 560500 2026-06-20T09:54:43Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'ప్రథమాశ్వాసము. గోరి శ్రీక్రియ నూత్న పల్లవతతి ధరియించి యుదగ్ర వైఖరికొ విక్రమశాలు. లై నతరువీరుల పౌజులు దీర్చి పాంథజై శ్రీక్రమ యాత్ర పూ నె వలరాయనికిం దళవాయిచందమై, సీ. కేళికా...' 560500 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>ప్రథమాశ్వాసము. గోరి శ్రీక్రియ నూత్న పల్లవతతి ధరియించి యుదగ్ర వైఖరికొ విక్రమశాలు. లై నతరువీరుల పౌజులు దీర్చి పాంథజై శ్రీక్రమ యాత్ర పూ నె వలరాయనికిం దళవాయిచందమై, సీ. కేళికామణిసౌధజాలయాతాయాత, వాతపోతములుమై వ్రాలఁ యలరారు నెలణాల నెలవుల నెత్తావి సావిపూఁ బాన్పులచక్కి ఁజేరి రణితముహుర్ముహుర్మణికసంగతబంధ, సాతత్యవై యాత్య సరణి మీఱి తలిరాకుఁ గొఱుకుఫుల్డులఠీవి కెమోవి, పలు సోకు గొతుకుఁ బల్కులను దేఱి గీ. ప్రమదజలరాశిఁ దేలి పుంభావ కేళి మగల దాసి కళామర్మ మగలఁ జేసి రాహిమాత్యయమందుఁ జోద్యంబు గాఁగఁ బ్రియలు బహుకంపపులక సీతి యలఁ దగిలి. ~*~ దశరథుఁడు భార్యలతో వనవిహారము సల్పుట. ఈ 23 172 173 వ. ఇట్టియఖిలాశా దేశ ప్రకాశకరవాసనావిలాసమ యం బగువసంత సమయంబునం బ్రచుర రుచిర రేఖాక ళావిదగ్ధ ముగ్ధ మోహనాళీ సహస్ర సహితజాయా శ్రీ య సమన్వితంబుగా దళ రథాన నీ పతిలకంబు నీ పతిల కాళో కా 'కామ్ర సరళా మ్రాతక వకుళవం జులఖర్జూర భూర్జము ఖనిని లోర్వరాజరాజరాజివిరాజితంబును బింజరీభూతమం జరీపుం జగుం జూకుం జగుంజదళినీ సం జాతమంజులా నూన గానమాధురీ సుధారంజితాశాంగ నా జనంబును నిజసరోవరారవిందకం దళస్యందిమకరందధారాసందోహసంవర్ధి తా పారకేదారంబును న నభ్రంలిహాద భ్ర తరసాల బాలరసాలశాఖిశాఖోపరిపరిభ్ర మద మర జలన వా భ్రవిభ్రమాయ తసమ్మ దో దాత్త చి త్తమయూరశాబనృత్తంబును సరసకిసలయచయఫలాది కాస్వాదిక మ్రకలకంఠకీరశారీ సుధామాధురీవిక స్వరస్వరాలా పలీలా కోలాహలా కులంబును నగుచుం బ్రత్యక్ష సురభి ప్రభావంబుకలిమి నా నాగమారూఢద్విజ న జంబులకునభీష్ట ఫలాహారంబులం దుష్టి గా పుచు నిలింపతరువితానంబు నిజావనీ జసం తౌనంబు గావున 'సంతానంబు లయ్యెనని శకుం తరవకై తవంబున శ్రేణింపుచుఁ బ్రళ స్తవన్తునిరసచైత్రరథంబును నామోదరసమోది తాఖిలజనమనోరథంబును నయి దర్బాంధపొంథజిగి సాధురీణమన్న ధరథంబుల చందం బున విక్రమంబులఠీవులు గలమావులును బ్రకటబాణాసనశిలీముఖంబులును మొదలగుతదనుగు ణపరికరంబులం బొదలుచుఁ గోటులసంఖ్య లగు తేటి తెరువరులతృష్ణ వారం బానీయశా లిక లగుళతుుద్ర రసలసద్ధాక్షా ఫలగుళుచ్ఛమాలికలం బ్రబలి సంతతాధిష్ఠితమలయపవ నం బగునుపవనంబు చొచ్చి నెచ్చెలులకు విచ్చలవిడిఁ బుష్పాపచయవినోదంబు ప్రోది నొందింపుచుఁ దత్తద్విశేషంబు లాతయో పామణు లకుం దెలుపుచు విహరింపం దొడంగె నవ్విధంబున . క. ప్రియ యిందు ధూమగతిఁ జెందు యథావిధిఁ దేంట్లు యత్ర ధూమ స్తత్రా గ్నియన న్వినుటకు నిచో, నె యగంబులు నన్నల రుచులు నిగిడెం గంటే!. గావిం 174 175<noinclude><references/></noinclude> t703jncfhsqnfiuyodc0yxahwnfr0br 104 214556 560501 2026-06-20T09:54:55Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '24 రామాభ్యుదయ ము క. ఇనుఁడు ప్రతిబింబమిషమున, పనితా! తనుఁ గొలఁకుమేడ వాడం గూడ వనజిని యామోదస్థితి, ననుదినమును నలరుఁ జూడ నది సరవి గదా!. క. ఈచంచరీక మిందుము, భీ! చూచితె తమ్మికంటికిని అ...' 560501 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>24 రామాభ్యుదయ ము క. ఇనుఁడు ప్రతిబింబమిషమున, పనితా! తనుఁ గొలఁకుమేడ వాడం గూడ వనజిని యామోదస్థితి, ననుదినమును నలరుఁ జూడ నది సరవి గదా!. క. ఈచంచరీక మిందుము, భీ! చూచితె తమ్మికంటికిని అప్పవలె గాచుకొని యున్నయది లీ, లాచలనీలగ రుదంచలక్షేపమునన్. గీ. హరిచరణావతి ప్రవదరుణకిరణ, లవము ల ల భ్రంకషా మ్ర పల్లసమునందు 176 177 జాతిపడి ఐచ్చి చంపకచ్ఛటల నీల్లు, నరుల జీవింపఁ జేయు లతాంగి! కంటె?. 178 మ. కమలం బొక్కటి త్రిపుఁ గేలఁ గొని శృంగారార్థమై నాదువ క్రము మునుం బోలు ని యందు వే బడిసి పోఁగా వైచుభాతి న్నిజా క్రమునం దత్తఱి నోర్తు కంట రజ మొల్కం గినఁ బల్కం బరా గము పైఁపం దగుఁ బద్మ క్షేత్ర యను నా కాల్లంటి క న్నుఁదుచున్. మ. స్మరదంతావళరీతి బృంహితగతి ఝంకారము ల్మీఱ నీ సరసీవాటి మించం జొచ్చి విశృంఖల క్రమము తేఁటు ల్పొరిం బొరిఁ శ్రీ డాగతిఁ బుష్కరంబులర సంబుల్ చల్లుఁ బోరాడుఁ బ లరు నాకంఠము గాఁగఁ గ్రోలు మధుకాలాపా! విలోకించితే.! చ. సలిపిరి డోలికానిహృతి సాటికి భేటికి నింతు లిద్ద అం దుల నొకక న్నె తన్ని నొకతొయ్యలియుయ్యెలతీ ఁ గపగ్గ మ వ్వెలఁదియుఁ దన్ని న న్నెలఁతవేనలిఁ జూడక త్రాడు దన్నువా రలతేలఁ దన్ను వారలదిరా మదిరాక్షి నెలంగి రత్తఱిస్. 179 180 181 గీ. కాన మున్నెందు నిప్పు డీకానయందు, సకీయ! కనుఁగొంటె యీమహాశ్చర్య చర్య ? తావిగ్రమ్మించు నీయెలమావి యొక్క, కలికిచే నంటఁ దానును గలికి యయ్యె. క. పనితామణి! యొకచోద్యము, కనుఁగొంటే షట్పదములు గలమంజరు లిం దు నవీనాగమరూఢిక్, ఘనపద్యాన్వితము లగురుఁ గానంబడియెన్. మ. వనితా! చూచితె కొన్ని భూరుహము లీవామే క్షణ ల్వింతఁ గాఁ గనిస న్నవ్వినఁ దన్నఁ బై సుమిసిన గద్దించినం గూర్చి పా డిన మూర్కొన్నను ముట్టిన స్సరసగోష్ఠిం బల్కిన గౌఁగిలిం చిన నంతంతఁ దలిర్చుఁ గేవలతపస్వి శ్రేణిచందంబునతో. చ. ఆలయెలదోఁట చేరి విభుఁ డందలిచం ద్రశిలావిశాలశా లల వలిగాడ్పుకందునకొలంకు కెలంకుల సావిమావి శ్రీ వల వలమానగుంజనళివారనితాంతలతాంతకుంజశీ తెల సమభూతలంబుల 'ముదం బొదవ న్విహరించుమించుగళా, వ. ఇత్తె ఱంగున, 183 184 185 186<noinclude><references/></noinclude> hc22v6yd22bfjt12awtg8b77zb649pm 104 214557 560502 2026-06-20T09:55:08Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'ప్రథమాశ్వాసము. క. బ్రీడావతులుం దానును, శ్రీ డాగతి నిట్లు ననిఁ జరించెడు స మా ట్చూడామణీకడఁ దగి 85, జాడం జేడెలు విహారసరసత్వమునన్. *~ పుష్పాపచయ కేళీ వర్ణనము. ୪ 25 187 సీ. నుదతి ! మొల్లలు...' 560502 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>ప్రథమాశ్వాసము. క. బ్రీడావతులుం దానును, శ్రీ డాగతి నిట్లు ననిఁ జరించెడు స మా ట్చూడామణీకడఁ దగి 85, జాడం జేడెలు విహారసరసత్వమునన్. *~ పుష్పాపచయ కేళీ వర్ణనము. ୪ 25 187 సీ. నుదతి ! మొల్లలు దెచ్చి నూడిదె యిచ్చినఁ, బలు దెఱంగులు నవ్వఁ బాడి యగునె కొమ్మ ! సంపఁగిమొగ్గ గొమ్మ ర మ్మని పిల్చి, న్యాయంబె యిది నాకు నాసఁ జూపఁ బూఁబోఁడి ! యిపుడు నాపూబంతులింక నీ, పాలింటి పనుచు డాపంగఁదగు నె కమల 'మొక్కటి నేను గాన్కఁగా నిచ్చినఁ, గనుసన్న శ్రేణింపఁ జను నె సకియ ! గీ ఁరునుచు విభుమ్రోల మేలంబు లాడుకొనుచు, నంగ సౌందర్య సంసూచనాభిరామ చాటువాచాచమతి యాసరణి మీఱ, గిల్లి రప్పుడు సతులు రాగిల్లి విరులు. 188 క. మనసిజునితూపు లయి మన, మనములు నొగిలించుఁ గాన మాటికి నివి గో మనగోళ్లు దాఁకె విరులకు, నని పువ్వులు కోయఁ దొడఁగి రలరుంబోఁడుల్. మ, వనిత ల్నవ్వఁగఁ గౌఁగిలింపఁ గన నిశ్వాసింప గానం బొన ర్ప నదల్పం బలుక ముఖాసవము గూర్పం దన్న నంట న్ననల్ మెనపుం జొన్న కురంటకంబు తిలకంబు నిందువారంబు ప్రేం కణము న్సంపఁగి గోఁగును స్వకుళముం గం కేళియు న్యావియున్. ఉ. క్రొవ్విరి లేనిలేఁబొగడకొమ్మ యొకానొక కొమ్మకేలిచేఁ జివ్వున వంచి యందు రుచి చిందఁగ నవ్వుచు సూనశాఖయో జవ్వని యన్న దాయఁ జని ఛాయకు బొంకితి వీవు నీ కిట్ బువ్వక- పూచెనంట తగుఁ బొమ్మని యొక్కతె నల్కె నల్కతోన్. క. వనితా ! నమేరునగమ, య్యును సుమనశ్రేణి గలిగి యుజ్జ్వలరుచులతో దనరఁగ సారెకు నవ్వఁగఁ, జను నే? యిటువంటిదివ్య సాలము క. వకుళము రాగిల్ల ఁగఁ బ్రస, పకులం బొసఁగ మ్మఖాసనం బీయ నొక కంటే?. 189 190 191 192 193 _ర్తెకు నిట్లని విని యోక, న్యక ! యిది పుక్కిటి పురాణ మయి తోఁచెఁ జుమీ. గీ. పొగడకయి నిక్కితమి' నోరు పూలు గోయఁ, బోకముడి వీడఁ గని నెపంబున నెబోటి యడుగువిడిముడి గలదాన వనుచు విరులు, తెలిసి తా నీవి గల దౌట తెలిపి నదియు. గీ. ప్రబలె నీపాదపంబు నీపాదమాన, సాంద్ర సుమనః ప్రసాదంబు సంఘటిల్లఁ దన్నెఱుంగుచు యోగిచందంబు దాల్చె, నిది యశోకంబె యగు నిందు నిందువదన. క. ఆలరువిలుకానితో డిపు, డెలము న్నా పొగడదండ యి మీవై తే వలరాజునాన మీఱిన, వెలఁదీ! నినుఁ బొగడ దండ వేయింతుఁ జుమీ !. 196 ఉ. కూయిడఁ జొచ్చె మన్మథునకుం గలగంఠమదాళిదం పతుల్ కో యని కోయకుం డిగురు క్రొన్నన లాఁకటిపంటవాని కా<noinclude><references/></noinclude> s7g7kgwefhd5lxb2i1q8hhedbjsnmys 104 214558 560503 2026-06-20T09:55:21Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '26 రామాభ్యుదయ ము కాయజుసాధనంబు లటు గాక విరు లలమీఁద నున్న వీ చాయఁ జరింప వద్దు పద చాలు ననుం జెలియోర్తు బోటితోన్. వ, ఇట్లు పుష్పాపచయవిహారంబు చాలించి తదనంతరంబున. లయగ్రాహి. 10. జల లక్...' 560503 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>26 రామాభ్యుదయ ము కాయజుసాధనంబు లటు గాక విరు లలమీఁద నున్న వీ చాయఁ జరింప వద్దు పద చాలు ననుం జెలియోర్తు బోటితోన్. వ, ఇట్లు పుష్పాపచయవిహారంబు చాలించి తదనంతరంబున. లయగ్రాహి. 10. జల లక్రీడావర్ణ నము. 197 198 స్థూలకటిమండలుల కీలునిడు క్రొముడులు, వ్రేలఁ దనువల్లికలు సోల నునుఁగౌనుల్ తూలఁగ శ్రీమాంబువులు ఫాలములనూల్కొనిక, పోలములమీఱఁగు చ చేలములుజాఱజ్ బాల లఫుడొండొరుల కేలు నెఱయూఁతఁగొని, మ్రోల నలరాచనవలాలఁ గదియంగా లీలఁ జని క్రొవ్విరులు చాలఁ గయి కానుకలు, మేలిమిగ నిచ్చిరి య వేలతరభ క్తిన్. క. తదనంతరంబ యొయ్యనఁ, వదనుజ్ఞ నహించి సమ్మద సమన్విత లై మదనశ రాకృతు లై శశి,వదనులు చని రంబుకేళివాంఛాపరతన్. వ. చనిచని తత్కాంతారంబున. క. అరుచి, మలినీ భవదమలకమల మండలనీలో త్ఫలినీశం కాకరనవ, నలినీఐనిఁ గాంచి రపుడు నారీజనముల్ . సీ. మలయానిలో త్తాలకలహం సపక్షవి, క్షేపముల్ చామర శ్రీలు గాఁగ నీరశీకరసి క్తనిర్మలనీ రేజ, పత్రముల్ ముక్తాతపత్రములుగ భృంగీపరంపరాభంగురారావంబు, బహు గాత్ర సంగీతభంగి 'గాఁగ నిక టననీ జాతశుక పి కాలాపముల్, కంచుకిహీం క్రియాకలన గాఁగ గీ. సతతభున నైకనుత రాజసప్రశస్తి, చెలఁగఁ గొలు వున్న నెత్తమ్మికొలఁకు లచ్చిఁ జేరి రి దలిర్ప నెచ్చెలులు వోలె, నజ్జలోచన లామోద మతిశయిల్ల . క. ఇంతులు ప్రసవప్రాప్తియ, నంతరమునఁ గొలను సొచ్చి రామోదముమై నింతులు ప్రసవప్రాప్తియ, నంతరమునఁ గొలను సొచ్చు టర్హమకాదే ?. ఉ, లాలస మంద మందగతుల ఘలుఘ ల్లని మోయ నందియల్ వ్రేలునొయారి -రి క్రొముడులు వెన్ను కెలంకుల వే ముహుర్ముహు స్త్రీల నటింపఁ గౌనులు చలింపఁగ మర్మకణాల కాలిక 3 శ్రీ లలరింప నక్కొలను చేరిరి రాజమరాళ గామినుల్ . ఉ. కూడిరి యొండొరుల్ దొరసి కుంతల కాంతు లొసంగి వీడుకో డాడిరి క్రీళ్లు దాఁ టెడుమదాళులతోఁ దెలిదమిధూళి గో రాడిరి కంతుదంతు లన హస్తపుటంబుల వారిచల్లుఁబో రాడిరి యోలలాడిరి లతాంగులు రాగర సైకమగ్నలై. ఉ. కోమలి గుబ్బచనుంగవమిట్టలందుఁ గే 200 201 202 203 204 205 206<noinclude><references/></noinclude> mc7pl1vbzjp7an5qa7u35y7d9njpxki 104 214559 560504 2026-06-20T09:55:35Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'ప్రథమాశ్వాసము. ల్దామర నాసరోవర జలంబులు చల్లఁ దదంబుశీకర స్తోమనిపాత మముగుద చూచి నిజోజ్జ్వలహారము క్తము కామణిశంక నొంది నెమకం దమకించు సఖీమణు ల్నగన్. .. పద్మిను లగుతమముందటఁ, బద్...' 560504 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>ప్రథమాశ్వాసము. ల్దామర నాసరోవర జలంబులు చల్లఁ దదంబుశీకర స్తోమనిపాత మముగుద చూచి నిజోజ్జ్వలహారము క్తము కామణిశంక నొంది నెమకం దమకించు సఖీమణు ల్నగన్. .. పద్మిను లగుతమముందటఁ, బద్మిని వేటొకటి కానఁ బడు టె ట్లని యో ! పద్మిను లవుటనొ ! నదుపులఁ, బద్మినుల నుంచి రపుడు పద్మదళాక్షుల్. ఆ. సలిల సేక శైత్యపులకితకుచపాళు, లనుపమాంబువర్షి ఘనక చాళు 27 207 208 లగుచు నంగకాంతు లంతంత వెలిఁ జిమ్మం, గొలను వెడలిరపుడు నలినముఖులు. 209 మ. కొలఁకుంజెంత మెఱుంగుముత్తియపుఁదళ్కుల్ గుల్క మైఁదీఁగె లిం పొలయజ్" హారిపయోధరద్వయ లహీనోద్దామ వేణీకలా పలు రత్నాకరమేఖలాంచితనితంబల్ చిత్ర శోభాకపో లలు నై రింతు అలంకరించుకొని యుల్లాసంబు సంధిల్లఁగన్. క. కాంతలు సలిల క్రీడా, నంతరమున వస్త్రభూషణాన్విత లై రా నంతట భూకాంతుఁడు శు, ద్ధాంతము ప్రాపించె వాసరాంతం బగుటన్. * ఆస్వాశాంతము. మ, నరశౌర్యోన్నత ! నాగ జిజ్జవననా నా దానపారీణ ! నా గరికో క్తి ప్రియ ! నవ్యభోగనయ మార్గ ప్రౌఢ ! నారాయణ స్మరణైకా గ్రమనక్కు ! నందితసుధీసందోహ ! నమ్రావనా దర! నారీస్మర ! నామసం శ్రవణమా త్రధ్వ స్తవీరాహితా !. మ. విధుకల్పద్రు మకల్ప! దాన ముదితోర్వీ దేవతా చక్ర! చ క్రధరారాధనదక్ష ! దగ్గరిపువీక్షా పావకా క్షేపకా భ్యధి జః పరిపాక ! పాకదమనస్పర్ధాళు సౌభాగ్య ! భా గ్యధురాబంధుర ! బంధురక్షణతితిష్ జాగరూకేక్షణా. మ. మనువంశో త్తిమ ! మత్తవారణమటామ్యాద్బటానీకని స్వన హీరాబధిరీకృతాఖిలదిశా సం బేర మోదీర్ఘక ణ ర్ణ ! నయజ్ఞా ! చినకొట్లధర్మ వరనానారాజ్యదౌరేయ ! కం దనవోలీ ముఖదుర్గరక్షణచణోద గ్ర ప్రభావోదయా !. 210 211 212 23 24 గద్యము. ఇది శ్రీమదొంటి మెట్టరఘువీరశతక నిర్మాణకర్మఠజగ దేక ఖ్యాతిధుర్యా య్యలరాజు తిప్పయమనీషి పర్వతాభిధానపౌత్రాక్క యార్యపుత్ర పరిశీలితే సమిద్ధ రామా ను జమ త సిద్ధాంతమర్మ ముమ్మడివరం చార్య కటాక్ష విశేషపాత్ర హృదయపదాధిష్ఠిత శ్రీ రామ భద్ర రామభద్ర కవి ప్రణీతం బయిన రామాభ్యుదయమహా ప్రబంధంబునందుఁ బ్రథమా శ్వాసము,<noinclude><references/></noinclude> 5141o95oj4w58rpicdxczqwil4vnzgg 104 214560 560505 2026-06-20T09:55:54Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'రామా ద య ము ద్వి తీ యా శ్వా స ము. 'రమ్యసదన! మదనా కార ! మహోదార ! నిర్వికార ! రిపుక్ష్మా దారకిరీటాంకితమం జీరా | గొబ్బూరి నారసింహనృపాలా !. 3. ఆపధరింపుము తదనంతరకథావిధానం బెట్టిదనిన. ***~ ద...' 560505 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>రామా ద య ము ద్వి తీ యా శ్వా స ము. 'రమ్యసదన! మదనా కార ! మహోదార ! నిర్వికార ! రిపుక్ష్మా దారకిరీటాంకితమం జీరా | గొబ్బూరి నారసింహనృపాలా !. 3. ఆపధరింపుము తదనంతరకథావిధానం బెట్టిదనిన. ***~ దశరథుకడకుఁ జెంచు లేతెంచుట, 5. ఆరాత్రి గడపి విభుఁడు ది, నారంభ క్రియలఁ దీర్చి యానతరిపులో టీరస్థగితభుృణీమణి, నీరాజితరాజితాంఘి నీ రేజుం డై . కు. ఒక చక్కి౯ నిరవద్యపద్యకవితానూ క్తి ప్రసంగంబు లొం డొకచోఁ దార్కికతర్కశాస్త్రబహుధాయుక్త్యుక్తివాదంబు లొ క్కకడ వై ణికపాణికంజముఖ రైక శ్రావ్యవీణారనం బొకటకా ఘూర్ణిల శ్లీల ఠీవి నాదశరథుం డొడోలగం బుండఁగన్. మ. పులిగోరుల్ పెరతేని కస్తురిమెకంబుల్ పున్గు జవ్వాజిపి ల్లులు గోరోచనమిఱ్ఱులు బికిలిపూలు జల్లులుగా మానిపం డులుఁ గుందేళ్లును జాఱపప్పు సెలవిండ్లు బారవాతంప క ట్టలుఁ గై కానుక లిచ్చి బోయదొరబిడ్డల్ గాంచి రాభూవిభున్. తే. కాంచి సాగిలఁబడి మ్రొక్కి కడనుజంకఁ, జేతులిడి నిల్చి రందఱు చెంచుజోదు లందుఁ జానడిసంచు గన్నట్టిదిట్ట, మాట నేర్పరి యి ట్లను మనుజపతికీ. క. మ్రొక్కెదము సామి ! నీదయ, నెక్కడనుం బ్రొద్దుపొడుచు టెఱుఁగక నీవే ది క్కని యుందుము దాయలు, గ్రీక్కతిలక్ గడుపుచల్ల గదలక యుండన్ . క. పడుచులు పైచలు మేముజ్, బడివాయక వేఁటతోఁటపనులను మీ వెం బడిఁ దిరుగుచు గీముల నే, యిడువులు లేకుండ నుందు మేయెడలందున్.<noinclude><references/></noinclude> jmaovk8thstlv4s3tcc2kmzdszi43qo 104 214561 560506 2026-06-20T09:56:17Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'ద్వితీయాశ్వాసము. $, ఆవసర మక్కఱలం గై, దువుకర్జములందు వేఁటతోఁటలయందుకొ 29 9 10 దవు లైనపాతలెంకల,మవుటకు మముఁజూఁడు మోపినపు డెపు డైనన్. తే. కాన వేడుక చూతువు గాని దేవ!, వేఁట వెడలంగ రాదె మ...' 560506 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>ద్వితీయాశ్వాసము. $, ఆవసర మక్కఱలం గై, దువుకర్జములందు వేఁటతోఁటలయందుకొ 29 9 10 దవు లైనపాతలెంకల,మవుటకు మముఁజూఁడు మోపినపు డెపు డైనన్. తే. కాన వేడుక చూతువు గాని దేవ!, వేఁట వెడలంగ రాదె మామాటమీఁదఁ ? జెలగి మావింటి నేర్పును జేతిసూటి, నీవు చూచినఁ జాలు నన్నింటి ఫలము. క. ఆదిగాక దేవ! వేఁటకు, నదనుం బది నైన దిప్పు డడవులఁ బందుల్ కదుపులుకదుపులు గొని చనుఁ, బొద తీఁగుచుఁ జొప్పుఁ దెలిసి పొరిగొనవచ్చున్. 11 క. దేవర! దయ్యాలకు నై, కావించినతోఁటదొడ్లు కలఁచుంబందుల్ రేవగలు చేల చెట్లక్, గావలిపజఁ దొడరి పులులు కనివెస మెసవున్. తే. పసిగొనుచు మేయవచ్చిన, పనిఁ గొనుచుం గోలుపులులు బలిసెజ్ నృప! నీ యసి యాడు నేని యచ్చట, నసియాడం దఱచు నెఱచు నఱచుం బఱచున్ . వ. మఱియును. చ. కల దొకకొన దేవి! సరి గానఁ దడు గ్రమహానరాహలో టులకును దల్ల తాగృహకుడుంగముల దళు కొత్తుతేటిదాఁ టులకుఁ దదీయచందనపటోలతమాలరసాలవృక్ష వా టులకుఁ దదంతరస్థసకుటుంబవనాటుల కెల్లచోటులన్. క. ఓడక చిఱుపులిమొత్తము, నేడిక పొటేళ్ల రీతి నెదిరి నిరూఢి గ్రీడింతు రెక్కి యాడుచుఁ, జూడం గలయచటి చెంచుచుంచుంగోమరుల్. ఉ, హాళిఁ గురంగపాళి శరభాళి నదల్చి కదల్చి కేసరి శ్రీలఁ దృణీకరించి చమరిం బులి నమ్ముల నొత్తి మత్తశుం డాల ఘటోపకారకలనం దగి యందుఁ జరింతు రెంతకుం - జాలరు వీరవిభ్రమరసంబు లెసంగు మిటారిబోయలేల్ . ఉ. నావుడు వానివాక్యరచనల్ విని ధర్మము యు గ్ర జంతుళి క్షావిధి యంచు వేఁటఁ జన గాంక్ష మెయిజ్ ధనుర స్త్రశ స్త్రలీ లావిధివేల మృగయులతో జనుదేరఁగఁ జాటఁ బంచి ధా శ్రీవిభుఁ డానిశీధి నిదురించి నిశాంతమునందు వెల్వడన్ . * దశరథుని మృగయావిహారము. K చ. సమధికహర్ష మెచ్చ నొకసాహిణి దెచ్చె జయానహ ప్రశ స్తిమదనిలత్వరాతిక యజిత్వర త్వరతాలఘుత్వరం గము సముదీర్ణ సన్న హనక మతరాంగము చిత్రచారుచం క్రమణ విధాపధీరితకురంగము నొక్క తురంగము' 'వెసస్, 12 13 14 15 16 17 18 19<noinclude><references/></noinclude> n44o1uhj4r38rl55apgub5q9dc81q38 104 214562 560507 2026-06-20T09:56:27Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '30 రామాభ్యుదయ ము ఉ. చక్కనిమోముముట్టు మణిశాలిఖలీనము మేలు జారువా పక్కెరపీలికుచ్చు లిరుప్రక్కల నెక్కిడి చేర్చుసింగిణుల్ చొక్కపుడాలుఁ గైదువయు శోభిలునొక్క హయంబు నెక్కి రా జ...' 560507 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>30 రామాభ్యుదయ ము ఉ. చక్కనిమోముముట్టు మణిశాలిఖలీనము మేలు జారువా పక్కెరపీలికుచ్చు లిరుప్రక్కల నెక్కిడి చేర్చుసింగిణుల్ చొక్కపుడాలుఁ గైదువయు శోభిలునొక్క హయంబు నెక్కి రా జొక్కట నేఁగెఁ గొల్చి మృగయుల్ చన హీంకృతి సల్పఁ గంచుకుల్. మ. బిగుపట్టె ళ్ళమరించి వేఁటకు భటుల్' వేర్వేఱ నంకించి ము ద్దుగఁ బిల్వ మురియుక్ బయల్ పసిగొనుకో దూఁటుక్ దెస ల్నిక్కి నీ లిగి కాల్డ్రవ్వు 'నెలుంగిడు జెవికనల్ ఎక్కించు మై వ్రాఁకుఁబొ ల్పుగడల్కొల్పుచుఁ బోవు దిస్స మొలవేల్పుం దత్తడుల్ మొత్తమై. మ. వలలుం బోనులు చిక్కము ల్చలుదులుం వాకట్టుమందుల్ కెరల్ సెలగ స్టైల్ తడవిండ్లు నమ్ములపొదుల్ చేకత్తులుం బల్లియం బులు పందీ సెలు నీలినట్లు పిడియంబు ల్పూని లీల 20 21 22 ఖలవృత్తికా డెరవేఁటకాండ్రు గొలువంగా వచ్చె రా జున్నతిన్. తే, భైరవున కశ్వరూఢి చొప్పడినఁ దమకు, నశ్వశబ్దాదివర్ణ హైన్యంబు చను నె యనుచు హయముల సూటికి నాక్రమించుఁ, గనక పాశాన్వితోన్నతకునకతతులు. 23 సీ. పులిపులిగా ఁగఁ బెబ్బులిపిండు నొకనాఁడు, చెదరఁగా నూఁటె నా చేతియీటె జముదాడి గెల్చు నాజముదాడియల్పమే, సింగపుమిత్తి నా చేతికత్తి యనిఁబోవు టెట్లు నాయని బోవు మెకముల, జించు నాయము నా చిలుకుటము గులగుల్ గా నేనుఁ గులఁ గలంగఁగఁజేసి, చిక్కించుకొనికి నా చేతినంకి తే. యనుచు వీరాసులాపంబులాడ వినుచు ననుచు మదిఁ బత్తీరధుఁ డొయ్యఁ జనుచుఁ గాంచె నినుము చల్లిన రాలని బిసరుహా ప్త కరనితాంతదురంత భీకరసనంబు. సీ. సింహసఖాంకురచ్ఛిన్న వారణకుంభ, జనితముక్తాఫలశర్కరిలము సమదనూకర పరస్పర భీక రామాత, శిథిలదం స్ట్రోమార్ణ సిక తిలంబు గంధసింధురఘుటాకటకటాహ స్రవ, ద్బంధురదానాంబుపంకిలంబు దవగం ధనహబంధుదహ్యమానానేక, కాశికా గురుధూపగంధిలంబు తే. పృథులపడ్డ స్వరోద్గీతభిల్ల పల్ల, వాధరాగీతి కాకర్ణ నాతిభీతి పరసశాత్మ పటీరకోటరకుటీర, లీనఫణి యగు నక్కాన కాన నయ్యె. క. ఆకాంతారముఁ జేరి ధ, రాకాంతుఁడు నిజభుజాపరాక్రమసంప ద్భీకరసేనాహళహళి, కారోలాహలరపంబు కడలుకొనంగన్. 24 25 26<noinclude><references/></noinclude> h8ib5wrmjzqauqi3f84qcudnaxihvfn 104 214563 560508 2026-06-20T09:56:40Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'ద్వితీయాశ్వాసము. టం మ. క్షితిపాలాగ్రణి ణి చేర ఘూర్ణిలఁగఁ జొచ్చెం గాననం బెల్ల కృతిమచ్చాపకిరాతజాతీము లతా గేహాంతరభాంతమీం కృతిమత్కోలకులంబు హుంకృతిమదుద్దీ వో గ్రసింహంబు భా...' 560508 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>ద్వితీయాశ్వాసము. టం మ. క్షితిపాలాగ్రణి ణి చేర ఘూర్ణిలఁగఁ జొచ్చెం గాననం బెల్ల కృతిమచ్చాపకిరాతజాతీము లతా గేహాంతరభాంతమీం కృతిమత్కోలకులంబు హుంకృతిమదుద్దీ వో గ్రసింహంబు భాం కృతినతూ రతర క్షుక ంబు నగుచుక్ ఖేలచ్చమూ శుబ్ధమై. 31 27 వ. అయ్యవసరంబున నారాచమేటి తాను నా ఖేటసమయసముచితసన్నాహసంపన్నుం డగుచు నచ్చట. 28 సీ. ఓదముల్ ద్రవ్వించి యురులొడ్డ నియమించి, యివ్వలవ్వలనలఁ లిడగఁబంచి యడుగులెత్తించి చొప్పడ జాడ వేయించి, యాయాయి టెంకిప ట్లరయఁ బంచి పోఁగువారించి గొబ్బున జోఁపు పెట్టించి, కొండలేఁజిగురాకుగూండ్ల నించి యక్కడక్కడఁ ద్రోవ అరికట్టఁ జెప్పించి, వాకట్టు గట్టించి వైపు లెంచి తే. యెచ్చరిక మించి తెర వేఁట యెద్దువేఁట, గంట వేఁటయు మొదలుగాఁ గలుగు వేఁట లెన్నిగలనన్ని యుఘటించి యన్న రేంద్రుఁ డు గ్రమృగ భంజన క్రియోద్యుక్తుఁడయ్యె. క. తా రాజచంద్రుఁ డగుటకు, సారంగముఁ బట్టఁ గదియు శార్దూలం బుక్ గారించి రాజశేఖరుఁ, డై రూఢి వహించెఁ గాన నవ్విభుఁ డచటన్. క. నృపసరుఁడు నిజగజాంఘి, వ్యపగతమృగతతులఁ గాంచి 'యలసర్వం హ స్త్రీపదే మగ్నం' బనుపలు, కపుడు వనిక్ సార్ధ మయ్యె నని హర్షించెన్. ఉ. భల్ల తరక్షుసింహమృగపత్త్కులఁ ద్రుంపఁగఁ గొంద జాత్మ పెం ఫుల్ల సిలంగఁ బాల్పడిరి యొక్కొక రంతట నొక్కనంచకం బల్లన పొంచిపో గదిమి రం దొకకొందఱు నక్కఁ గన్న వాఁ డెల్లను వేఁటకాఁ డనుట యిట్టిద యంచు నగె న్నరేంద్రుఁడున్. క. ఇలఁ దమకే సరి కేసరి, యలఘుపరాక్రమనిరూఢి నని యుద్భటులై యెలుఁగుల బోనఁగ నీయక, యలుఁగుల పాలాడి రప్పు డవ్వీరభటుల్. చ. నరనరచాపముక్త మయి నాటక కాచె సమీపవర్తియా హరిణముఁ గూడి యున్న ప్రణయంబున దవ్వుల పుండరీక ముజ్ బొరిగొ నెఁ బక్షపాతగతిఁ బొంది తదుత్పలరాగయోగ వై ఖరి దగ నర్ధచంద్ర విశిఖంబు సమస్తజనాద్భుతంబుగన్. క. కాసరికేసరికిరికరి, శాసనచణుఁ డగుచు శిశువశంవదఘాస గ్రాసోన్ముఖబహుముఖహరి, ణీ సంతానంబుఁ గాచె నృపుఁ డతికృపుఁడై. ~*~ దశరథుఁడు గజభ్రాంతి చే ఋషి పుత్రుం గూల్చుట, H ఉ. ఆసమయంబునందుఁ దమసాపగఁ దాపనీపుత్రుఁ డాత్మవి ద్యాసముదగ్రు లైనతలిదండ్రులు దూపిలియుండ వారల 30 31 32 33 34 35<noinclude><references/></noinclude> ttra2fbip6dhtjqoz88po1il100irg7 104 214564 560509 2026-06-20T09:56:51Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '32 రా భ్యుద య ము గాసిలకుండఁ గుండ నుదకంబుల ముంపఁగ నాధరానరా గ్రేసరుఁ డేసె నాధ్వని కరిధ్వని యంచు విచార శూన్యుఁడై. క. కుంభధ్వని విని యేసెజ్, గుంభిధ్వని యు విభుండు గురుభక్తు నయో !...' 560509 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>32 రా భ్యుద య ము గాసిలకుండఁ గుండ నుదకంబుల ముంపఁగ నాధరానరా గ్రేసరుఁ డేసె నాధ్వని కరిధ్వని యంచు విచార శూన్యుఁడై. క. కుంభధ్వని విని యేసెజ్, గుంభిధ్వని యు విభుండు గురుభక్తు నయో ! యంభములు ముంపఁగో నేఁ బో, కుంభజశబ్దము వివేక గుణవిధ్యంబున్. క. ఆతఱి నాకర్ణించెఁ బు, రామకవిభు) భుఁడు పత్తి, గథుడు నిజాస్త్రా ఘాతముఁ గనుమునికొమరుని, హా! తాతా! యన్న యున్నతార్త రరవంబున్. క. విని యనివారితర యమునఁ, జరి జరితనితాంతనిశితశరవేనను న మ్ములితనయచంద్ర ముని గని, కనికరమురఁ బాపభయము గనికొన మదిలోన్, చ. ప్రమద 'మెలర్ప నుగ్రమృగబాధ హరింపఁగ వేఁటమై నర ణ్యమునకు రా నఘం బొనవె నక్కట! ధర్మము చాలుఁ గుక్కఁ బ ట్టు మనుట యెంచి వి ల్లటు తటుక్కున ధారుణి వైచి సారమే యముల మరల్పఁ బంచె మృగయా క్రియ మారి విభుడు భిన్నుఁడై. ఉ. ఆన్న! మునీంద్రపుత్ర ! మృగయా క్రియ యింతకుఁ దెచ్చె నన్ను ము న్నెన్నిట నోమి కాంచికొ సమిద్ధశప ఫలసార మైన యు ద్యన్న యశీలు నిన్నుఁ దలిదండ్రులు వా రెట నున్న వారొ యీ కన్నడ చూడఁ బా లయితీఁగా విధి నేవిధి దూఱ నేరుతున్, 36 37 38 39 40 41 తే. ఎచట నున్నారు తలిదండ్రు లెవ్వ రీవు, వచ్చి తిట కేల యిప్పు డీవారి వారి దప్పిఁ దప్పింప నొక్కొ? నాతప్పు పైఁచి, చూపు మొక త్రోవ పాపనిష్ఠునకు నాకు, క. నావుడు జననీజనకుల, యావాసము తజ్జరాభూయాసపిపా సానస్థ వారికొఱకై, తావచ్చుట యాత్మ వర్ణధర్మముఁ దెలిపెన్, న. తెలిపి మఱియును. క. కృతపుణ్యపాపఫలములు, వితధములై చనునె యనుభవింపక ? యేలా మతి నాకు ఐగవ? మును మ, త్పితృజనులపిపాస మాన్పు పృథుపరకీర్తిన్. చ. అనుముని సూతిసూ • క్తి విని యాత్మఁ గలంగి దురంతచింత నా తనిఁ గొనిపోయి వానితలిదండ్రులసూ రెల నిల్పి య యజ్ఞతక్షా దనయొనరించు నేరమివిధంబును నీటఁ దదీయదాహ మా ర్చిన తుదఁ దెల్పి బాలు నెదఁ జిక్కి నతూఁపు వెకల్చె నెవ్వఁగన్. క. ఆశుగము వెంటఁ దత్తా, ణాశుగమున్ బోయెఁ బోయ కర్షం బగుచా వీశుం డీఁదగునె దయా, లేశము లే కనుచుఁ జింతిలిరి తలిదండ్రుల్. వ. అప్పుడు విభుండు వారిం గనుంగొని, 43 44 45 46 47 48<noinclude><references/></noinclude> 4e4nerolk3rcyh9r62iq1ntpkz67olx 104 214565 560510 2026-06-20T09:57:03Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'ద్వితీయాశ్వాసము, ఉ. "నే నపరాధి నీచుఁడను నింద్యుఁడ నీతివివేక శూన్యతా ధీనమనస్కుఁడ జడమతి గలుపాత్ముఁడ ని గ్రహార్ష్ముఁడ గాని యను గ్రహార్హు ఁడను గాను దపోధన! యాజ్ఞ పెట్టుకొ మ్మా...' 560510 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>ద్వితీయాశ్వాసము, ఉ. "నే నపరాధి నీచుఁడను నింద్యుఁడ నీతివివేక శూన్యతా ధీనమనస్కుఁడ జడమతి గలుపాత్ముఁడ ని గ్రహార్ష్ముఁడ గాని యను గ్రహార్హు ఁడను గాను దపోధన! యాజ్ఞ పెట్టుకొ మ్మా ననుఁ గ్రూరకర్త నని మౌని పదంబుల వ్రాలి పల్కినన్. క. ఆట విని మునిదంపతు లని, రటవినిఁ బర్లాంబుభో క్త లగుతాపసులక్ గటకట! నొంతురె నృపు? లు, త్కటక టకాధిపులు లేరె గర్వాఖర్వుల్?. **—— దశరథునిశాపప్రాప్తి. 83 49 50 51 52 క, సూనుఁ దెగటార్చి మమున, సూనులఁ జేసితివి యిట్టినూక్తులు చాలు కొ వీనులకు ములుకు లయినవి, బో నీవుకొ బు క్త్రశోక మున మారీతిన్, ఉ: భానుళీకుల ప్రనూతులు కృపాపరులంట యవధ్యహింసకు" బూననిపుణ్యులంట గుణభూషణులంట యధాపరాధ దం డానుపమానశౌర్య నిధులంట మున్ని ప్రియులంట నేఁ డయో ! కానక కన్న మాసుతుఁ బొకారిచి యిన్నియు మిధ్య చేసి తే ?. మ. మునిజీవాతువు లబ్ధబంధుకులసంభూతుల్ నయో పేతు ల త్యనుకంపాపరు లంచు నమ్మితిమిగా కయ్యో ! జిఘాసక్ గిరా తునిచందంబున నొంచి తీ వనపరాధు సాధుమత్పుత్రుఁ బం డెనె కోర్కుల్ ? ఫలియించెనే విశిఖపాండిత్యంబు నీ కింతటన్ ?. వ. అని పలవరించి విరించి గుఱించి దూఱిదూఱి యామ్రేడితో దీరితని జకుమార గుణ కథనం బగుమానిమిధునంబు పంచత్వంబునొందినం గనుంగొని మూర్ఛిల్లి లేచి యు ల్లంబు దల్లడిల్లఁ బెల్లువగల వగచి యథావిధిఁ దదీయాగ్ని సంస్కార విధులు నిర్వ ర్తించి పుత్రసంతాన కారణం బగుతాపసశాపం బమోఘం బని యంతరంగంబున శోకంబు లెక్కింపక పరమసంతోషభరమగ్నుం డయి మరలి పోవుచు నలరి మఱియు వేఁటాడుచుం జనియె నివ్విధంబున. 53 54 55 తే. నాయెదుట మీకు భూమిభృన్నామ మూనఁ, జెల్లునే యని పండ్లు డుల్చెనొ యనంగ గిరిగుహాముఖచండ కేసరులు వెడలఁ, జెండెఁ గడికండలుగ నృపాఖండలుండు. తే. పంచముఖసంజ్ఞ పార్వతీపతికిఁ గాక, హరి యనుశుభాహ్వయంబు శ్రీహరికిఁ గాక ' యిట్టి తెఱనోరి మెకముల కేల యనుచుఁ, గనలి యు గ్రము లైన సింగములఁ గెడ పె. 58 క. ఉరుసింహనాదకదళీ, కరిగంధర్వాచ్ఛభల్ల ఖడ్గ ద్ధురమై దురము ము క్రియ య దొరయ నానృప, వగుఁడు మహాఖేటకరుఁడు వనము గలంచెన్. 57. సీ. కల్వపూ నెచ్చెలికానియంకస్థితి, రంజిల్లుళళకిశోరం బుదక్క ఁ జలిమలచూలిచూపులమరుల్ గొని చూచు, శివుచేతిముద్దులజింక దక్క రేవెలుంగులతాల్పుదేవేరి యగుదుర్గ, కెకిరింతయై మించుమెక ముదక్క 5<noinclude><references/></noinclude> hqeng4ghejuohpf8l069ast394ajywj 104 214566 560511 2026-06-20T09:57:15Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '34 రామాభ్యుదయ ము దననంగడం పుఁ బెద్దక నుం గుఁబట్టియౌ, జమునిలులాయరా జంబుదక్క- తే. నితరదృగ్గోచరమృగంబు లెన్ని గలిగె, నన్ని మృగములఁ బరిమార్చి యన్న రేంద్రుఁ డాత్మ ధనుర స్త్రపాండి...' 560511 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>34 రామాభ్యుదయ ము దననంగడం పుఁ బెద్దక నుం గుఁబట్టియౌ, జమునిలులాయరా జంబుదక్క- తే. నితరదృగ్గోచరమృగంబు లెన్ని గలిగె, నన్ని మృగములఁ బరిమార్చి యన్న రేంద్రుఁ డాత్మ ధనుర స్త్రపాండిత్య మతిశయిల్లఁ, బ్రబలె మృగయులు పొగడ దోర్బలము కలిమి, మ. సర సైకద్విందక్షతాంకధరయుక్తా సంకీర్ణ భృంగాలు కో త్కరయుక్" విళ్ల థపత్ర నల్లి యుఁ గనత్క శార్థ చంద్ర ప్రసూ · నరసస్వేదయు నై నానా వనితాంతకాంతకాంతాకృతి౯ దరమై బి త్తరమై దలర్చె మృగయాంతం బందు నందంబుగన్. న అంత. క్ష. మృగయా క్రియ మాని నడిక్, మగిడి యయోధ్యాపురి క్షమారాజ్యరమా నుగుణమహిమ నానృపమణి, విగతాఘుఁడు విభుఁడు పెక్కు వేలేం డ్లుం డెన్ . [[వాడుకరి:దేవీప్రసాదశాస్త్రి|గరిమెళ్ళ దేవీప్రసాదశాస్త్రి]] ([[వాడుకరి చర్చ:దేవీప్రసాదశాస్త్రి|చర్చ]])— దశరథుఁడు సంతానము లేమిం జింతిల్లుట, 59 60 61 వ. ఇవ్విధంబున దశరథుండు ప్రాజ్య సామ్రాజ్యభోగానుభనవిభన యుక్తుం డయ్యు నాత్మ బున క. నిస్తులరాజ్య శ్రీలం, భూస్తుతిఁ గన నేమిఫల ? 'మపుత్ర స్య గతి 62 రాస్తి' యని పలుకుఁ గాదె సమస్తాగమచయము ననుచు మదిఁ దలపోయున్. 63 క. చింతితఫలదాయకము ని, రంతర సుమనోమనోహరము నగు నాహా ! యెంతటి వారికి నాత్మజ, సంతానము సన్నిధానసంతానముగా. క. ఛాత్త్రిక్ బున్నా మ్నోనర, కాత్తాయతఇతి యనంగఁ గలిగిన తాదృ 64 క్పుత్తుని గాంచుటయ కదా, శాస్త్రం బూనుటకు ఫలము గణుతింపంగ౯ ?. 65 ఉ, ఎందుఁ గొఱంత సంతతివిహీనుని జన్మము నమ్ము గాఁ దలం పందగు సజ్జనంబుపుమప్యము ముక్తి నిధానలబ్ధికి గందళి వంశవల్లికి నఖర్వజరాభర వేళ యూఁతగా సదా నం దనయు న్ని తాంతేనయు నా కిఁక నెన్నడు గాంచఁగల్గునో ?. ఉ. నీరవి మండలం బయిన నింగియు దక్షిణలేని యాగ మం భోరుహశూన్యమైనజలముజ్ ధ్వనిచాలని కావ్యము చారముఁ బాయు బ్రాహ్మ్యము నళాంతితపంబు నపత్య దూర సం సారము నొక్కతీ రని విచారము సేయువిభుండు వేమఱు. క. నే నేల నేల చాలఁగ, నీ నేల తనూ జరహిత హిత సామ్రాజ్యం బీ నేలా యీలాగునఁ, దా నాలక్ష్మీధవుండు దయఁదలఁపఁడొకో !. 66 67 68 69 క. అని తలంచి తలఁచి వెనుకటి, మునిశాపము తప్పు లే దమోఘం బది యై / ననుఁ దలకూడ దొకోయని, జననరుఁడు దురంతచింత సంధిలఁ బొగులుక్. ప్ర. ఇవ్విధంబున నాదశరథుండు తనయసంతానచింతానవధివృధాడోలాయమానమానస్తుం<noinclude><references/></noinclude> 5n7scpkrhrgk636kl4pcid4swcljjmc 104 214567 560512 2026-06-20T09:57:26Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'ద్వితీయాశ్వాసము, త డై యుండ నొకనాఁడు పసిష్ఠ వామదేవాది వాచం యనసముదయం బేతెంచి భూకళ త్ప్రునకుం బుష్త్రకామ క్రమచికీర్షా ప్రకర్షంబు వొడమ ని ట్లనిరి, చ. పులులకు బుద్ధి చెప్పుకొ...' 560512 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>ద్వితీయాశ్వాసము, త డై యుండ నొకనాఁడు పసిష్ఠ వామదేవాది వాచం యనసముదయం బేతెంచి భూకళ త్ప్రునకుం బుష్త్రకామ క్రమచికీర్షా ప్రకర్షంబు వొడమ ని ట్లనిరి, చ. పులులకు బుద్ధి చెప్పుకొని పూరియు గీరియు మేటిలేటిలేఁ బిలుకల వెంటఁ ద్రిప్పుకొని పెంచుచుఁ గానల సంచరించునా కలయికలంటి మాయపుమృగంబులఁ దా నొక మానవుండుపై మెలఁగుట గానరా దతిని మెచ్చఁగ నేర్తుమె ఋశ్యశృంగునిన్ ?. క. పుట్టినది మొదలు మెకముల, చుట్టఱికం బెఱుఁగుఁ గాని సుదతులు సుతులు జుట్టలు నని యీ వెత లజ్, గట్టుబడి యెఱుంగఁ డతఁ డొకఁడు ధాత్రీశా !! క. ఆయాసపడక రాఁడు మ, హాయత్నము సేయవలయు నని కాని నిజం బాయన వచ్చినయప్పుడ, యాయెన యాసననకర్మ మపనీనాథా !. క. నావుడు నంతటివారట, రేవారిని యటు నమస్కరించినవాఁ డై కోవిదుఁ డు త్తరకోసల, దేవేంద్రుఁడు పలికె మంత్రి దిక్కు మొగంబై. ఉత్సాహ. వీరు లానతిచ్చినట్టివింత వింటివేకదా ? యూరుగీరుఁ జేరఁ డంట యుండునంట కానలోç బేరు ఋళ్ళళ్ళంగుఁ డంట పిల్వఁ బంపు పంపఁ గా నాఋషీశ్వరుండు వచ్చెనా ఫలించుఁ గర్జముల్ . ఉత్సాహ. కానలో మృగంబు లోలగంబు సేయ నుండున మ్మానిమండలేశ్వరుండు మనలఁ గూడుజాడ లే దైన నొక్కత్రోవ ద్రొక్క కతనిమానరాదుగా M 70 71 72 73 74 75 76 77 పూని చూడు మెవ్వఁ డెఱుఁగుఁబుణ్య మున్న నయ్యెడున్. క. యోజింపు మనుచుఁ జెప్పిన, హాజారంబునకు వచ్చి యమ్మం త్రి వరుం డేజాడఁ బ్రియ' మొనర్చెద, రాజున కని తలఁచు నవసరంబునకుఁ దగన్. ~~ దశరథుఁడు ఋష్యశృంగుఁ దోడ్తోర వేశ్యలఁ బంపుట. సీ. నీలం పుజడలకుఁ బిలిజల్లులు గావి, నిగుడునిగ్గులలోనిపొగరు ఁ దెగలు ? చిలుకుఁజూపులకు 'మేచ్చులసీవిరుల్ గావె, సొలపుఁ ద్రిప్పులలో నితళుకుఁ గురులు ? పలుకుఁ దియ్యములకు వెలిగొడుగులు గాపి, నయగారములలో నినగవుపసలు కలికిచెయ్వులకు బంగరు టెక్కెములు గావె, మేమెఱుంగులలో నిమిసిమితేట తే. లిట్టిబిరుదులు గలిగియుఁ బెట్టుబిరుదు, లాసపడి రంచుఁ దముఁ బ్రోడలాడ వీణ. మలహరులు మ్రోయ నాందోళి కలన వచ్చి, డిగ్గి పొడగన్న వెలయాండ్ర ఠీవిఁ జూచి, క. వెరవరు లీహరువుల కీ, గురుకుచ లని తలఁచి రాజు కొలువై యున్నాఁ డరుదెం డని తాముందర, నరిగి యెఱింగించియుండె నతఁడధిపతికిన్. మ. అరవిందానన లెల్ల నల్ల నపు ఉద ఉయ్యాస్థానముం బం 79<noinclude><references/></noinclude> kxp28970tss9sj0hzm4zzl89or6oqlb 104 214568 560513 2026-06-20T09:57:37Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '36 రామాభ్యుదయము గరుబెత్తంబులవారు పేరుబడి ఎక్కాణించి చూపం దము దొర శ్రీ ఁగంటఁ గనుంగొనంగ నొకసందోహంబుగా వచ్చి మ్రొ క్కిరి పయ్యెంటచెఱంగు ముంగొనలతోఁ గెంగేలుతో డెత్తుచున్. శ. ఆ...' 560513 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>36 రామాభ్యుదయము గరుబెత్తంబులవారు పేరుబడి ఎక్కాణించి చూపం దము దొర శ్రీ ఁగంటఁ గనుంగొనంగ నొకసందోహంబుగా వచ్చి మ్రొ క్కిరి పయ్యెంటచెఱంగు ముంగొనలతోఁ గెంగేలుతో డెత్తుచున్. శ. ఆత్తఱి నత్తెఱఐలతో, మత్తమరాళీ సమాగమనలీలలతో వృత్త స్తనభారలతో, నుత్తరకోసలుని మంత్రి యొకమా టనియెన్. ఉ. కానల ఋశ్యశృంగుఁ డనఁగా నొక మౌనికుమారుఁ డున్న వారి డే సిన నేటికి మునిమృగేతరకృత్య మెఱుంగఁ డిందుబిం బాసనలార నేఁ డెఱుఁగ నయ్యెడు విూపసలెల్ల రాజుగా రానతీ యిచ్చినారు కలరా చని యమునిఁ దోడి తేరఁగన్?. క. ఉన్నారు యించియేర్చిన, మిన్నల నిక రాజుపంపు మేకొన కిఁక మీ రెన్నటికి మీవిలాసము, లిన్నియు నప్పటికిఁ జెప్పరే చెలులారా !! క. కన్నార మీకుచంబులు, కన్నా రతి జరునితోడఁ గళవళపుడునా ున్నారు కొంతు లిలఁ గై, కొన్నారో యీపండికుండ లటంచున్. క. అనిన నొక పల్ల శాధర, తినుమధ్యలమ్రోల నిలిచి తన విలసనముల్ చనుఁగినిపై మొయింపుడు, వినయాంజలి మీఱ విఱ్ఱవీఁగుచుఁ బలికెన్. క. ఎన్నిదినంబులు మితి? యే, కొన్నియఁ బంచెదరు మౌనికడ ? కనవలెనా? మన్నించిమీరునముఁగ, నున్నారమె యుండఁ గలసమున్నతి కెల్లన్. చ. పొలఁతుక లెందుఁ గొప్పలకుఁ బువ్వులు రైతురు గాని వాఁడిచూ పులకును గల్కి పల్కులకుఁ బుఫ్వాలు వైచిన వార మేరుపో చెళుకులలోని వెన్నిలల పేర మెఱుంగులలో నినవ్వులే మొలకల పేర డేవర మముం గొనియాడును రెల్ల ప్రొడలున్. చ. మలఁచినఁ జాలుఁ గాక మగమానిసిరూపులు తొలకైనఁ జె క్కులు పులకింపఁజేసి యదిగో నిలపింతు మనకా వినం గనం గల నగరూపు మాయెదురుకట్లకు వచ్చిన నింతగాదు ప్రే మల వలరాచమో మెఱుక మానిసిఁ జేసిటఁ దెత్తు మమ్మునిస్. చ. ఆన వీని మెచ్చి రాజు వివిధాభరణార్ద్ర కురంగ నాభిదం దనములు దానటంటినఁ ప్రధాన బట్టి భామ ల య్యనుమతి గాంచి దండియ లుపొంగము మద్దెల తాళ మాపజం బునుఁ గొని మేళమై మునితపోసనికిం జని నిల్చి రొక్కెడన్. . ఆయ్యెడ తే. కలుసచెలి దొంగరాయిడి గలుగు నింక, ననుచు మునుమున్న పద్మిని దానవికాస 80 $1 82 83 84 85 87 88 89 90<noinclude><references/></noinclude> 6o6ph6nvx86zf7cu39qsljkzf3qcapz 104 214569 560514 2026-06-20T09:57:50Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'క. ద్వితీయాశ్వాసము, 37 ధన మునిచి నీటనిడురాగితీర్పువోలెఁ, బడియెఁ బడమటికడలిలోఁ బద్మహితుఁడు. తొట్టుకొని సంజ కెంప, ప్పట్టున రవిఁ బాసి సితగభస్తి నెదురుకో నప్లై సిరివచ్చుటకు పై...' 560514 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>క. ద్వితీయాశ్వాసము, 37 ధన మునిచి నీటనిడురాగితీర్పువోలెఁ, బడియెఁ బడమటికడలిలోఁ బద్మహితుఁడు. తొట్టుకొని సంజ కెంప, ప్పట్టున రవిఁ బాసి సితగభస్తి నెదురుకో నప్లై సిరివచ్చుటకు పై పట్టిన కెంబట్టుదిడ్డిపారికిఁ బోలెన్. . కలయిక లెడిసిన జక్కన, చెలువలకన్నీటిపదను చే నిల్లెడల మొలచె ననఁగ నలుఁగడలక్, బలిసి తమోలతలు బయలుపందిరి ప్రాఁకెన్. నాజ్ఞ శీతకరు నవ్విల రమ్మని చెప్పి గుంపులై చ. ఆలకురునాక్షి యలిబలముల్ వియోగిహృదయంబులు చూడఁగఁ దెచ్చినట్టివె నెలకొఱకందులో యనఁగ నిండిన చీఁకటిమీఁద నింగిఁజు క్కలు గనుపట్టె వచ్చి పొడకట్టె శశాంకుఁడు నంతఁ దూర్పునన్. చ. చలువవెలుంగు రేమ' ఁడు జక్కవ సిచ్చెలిజోడు కోడె చు క్కలజనరాండ్రలో ననుపుకాఁడు జగంబుల చూడ్కి విందు చెం గలంసలకోరిదారి విలుకానికిఁ గూర్చినమామ పండువె చందమామ కడు నింగిఁ జెలంగి వెలింగె సింతయున్. [[వాడుకరి:దేవీప్రసాదశాస్త్రి|గరిమెళ్ళ దేవీప్రసాదశాస్త్రి]] ([[వాడుకరి చర్చ:దేవీప్రసాదశాస్త్రి|చర్చ]]) 09:57, 20 జూన్ 2026 (UTC) వేశ్యావనవిహారవర్ణ నము. -- 92 93 94 95 ప. అప్పు డవ్వారచుకోరలోచనలు లోచన గానిమోచనంబు లగున మృతమరీచిలో చిర్వీచి కా సేచనంబులకు నోచి పూచిన పొదరిండ్ల ముంగిళ్ల నభం గురు స్వాదుర సావలంబంబు లగు ఫలంబులం బ్రా నవంబు లగునాసనంబులుం గూర్చి కూర్చుండి యొండొరులు పంచి యుపయోగించునవసరంబున. 96 97 98 చ. జరక యొకర్తు కుంజగృహచంద్రశిలం గను కూర్కుచుండఁ త్రొ వ్విరికలు ద్రావ లేసినటవే ముదిచిల్కలకొల్కి! యంచుఁ జై చ్చెర నొకకల్కి పోయి పొద చించినఁ బాన్సుఁ గురించే వెన్నిలల్ చొరఁబడి నిద్ర నీ రగుట చోద్యమె దానికి నట్టిపట్టునన్ ?. క. నవ్వుదుఁ బసిండిగిన్నెలఁ, క్రొవ్విరితేనియలు చెలులు గ్రోలిరి రావో ! యున్విళ్లూరక తుమైన, జవ్వని ! నీవును నొకింత చవిగొను దనుచున్. చ. తెలి నును సోఁగ వెన్నిలలఁ దేఱికొనం దననీడఁ జూచి ను త్తిలి మధు వాని చొక్క సుదతీమణి యొక్కతె నీవు నింత నె చెలి చవి చూడవే యనినఁ జేకొనమిం గని యాసవము పైఁ జెలియరొ ! యాస వమ్మగుట చిత్రము నీ కని పల్కె నల్కతోన్. సీ. గుజ్జుమామిడి బావ ! గోరొత్త నీవుగా?, యని చేతఁ జెనకె గయాళి యొక్క తె లేఁజొన్న మనముండ లెస్స గానగ నేర్తుఁ, జూడుమా యని నవ్వెఁ బ్రోడ యొక తె గోరంటముఱఁది ! యక్కునఁ జేర్తు నిన్నంచుఁ, గులుకు గుబ్బల నొత్తెఁ గలికి యొకతి కంకేళితాత ! నీకాలు ద్రొక్కెదనంచు, బాదంబుపైఁ బెట్టె బాల యొకతె. 90<noinclude><references/></noinclude> swsushynzbzd95yqj8acfh1artd1fi2 104 214570 560515 2026-06-20T09:58:03Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '38 రామాభ్యుదయము తే. యౌర మధుముద మమరిఁ బుష్పాసనంబు, గ్రోలిన సుమార మపుడు తత్కాళికలకుఁ జూతపున్నాగకురవకాశోకతరులు, నవ్వె నవ్వులు పువ్వులై నివ్వటిల్ల. క. వెండియు బహువిధవిహరణ, పాం...' 560515 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>38 రామాభ్యుదయము తే. యౌర మధుముద మమరిఁ బుష్పాసనంబు, గ్రోలిన సుమార మపుడు తత్కాళికలకుఁ జూతపున్నాగకురవకాశోకతరులు, నవ్వె నవ్వులు పువ్వులై నివ్వటిల్ల. క. వెండియు బహువిధవిహరణ, పాండిత్యము నెఱపి నెఱపి బడలిక నవలా పిండు తలిరాకుఁ బానుపుఁ, దండంబువు నిదురి సలుపుతే దవసరమునన్ . క. ఇనరథతురంగ హేషలు, వినవిచ్చినఁ గెరలి గగనవీథికి లంఘిం 100 101 చెనొ పొడుపుఁగొండకేసరి, యవవేఁగురుచుక్క తోఁదే సంతం బ్రౌచిన్. 102 క. ఇక్కువగతిపతిపాలికి, జక్కన జనరాలు చేర సంకేతరవం బొక్కటి యొసంగెనో యనఁ, గుక్కుటములు పక్కణములఁ గోంకృతి సలిపెన్ 103 ఉ. భాంకృతి దీపతానిలయపంక్తిరటప్పటహాదికంబు చేయ 104 105 గోంకృతి పట్టణాంగణనికుంజకు కృకవాకు రాజి చే ఝుంకృతి నిర్దళత్కమలషండ మదాళులచేఁ గలారణ శ్రీంకృతి శారికాపిక శుకీ విహగాదులచే వినం బడెన్. క. చదలఁ దొలు సంజకెంపులు, పొదలెం శ్రాభాతవాతపోతంబులచే నుదయాచలపకుళపనీ, మృదులపరాగములు నెఱసి మెఱసినభంగిన్. సీ. కని ప్రాది గొడ్డు వీఁగంగ రత్నమువంటి, పుత్రసంతానంబు పుట్టె ననఁగ బలభేది యర్చింప బ్రహ్మదేవునివంటి, యతిథియభ్యాగతుం డయ్యె ననఁగ ముదయా ద్రి తలమీఁద నుంచుకో మేరువు, వంటిచుట్టము చేర వచ్చె ననఁగ మం దేహజయలక్ష్మీ మనువొంద బంగారు, కుండవంటినరుండు గూడి ననఁగఁ తే. గోమలారుణకిరణముల్ కుదురుకొనుట, సులభమై యెల్లరకుఁ దేవి చూడవచ్చు ననఁగ సుకుమారమండలం బనఁ దనర్చు, భువననయనంబు' లోకబాంధవుఁడు మించె. ఉ. ఎల్లరు నంత మేలుకొని యిందుముఖుల్ ముఖమజ్జ నాదికం బల్లనఁ దీర్చికై పుగఁ దులాంబరముల్ వణిభూషణావళుల్ మల్లెసరంబులు బరిసుళంబులు దాలిచి ఋశ్యశృంగుని దెల్లముగాఁగఁ జూచి చనుదెమ్మని దూతిక నంపి రంపినన్. చ, అది చని చూచివచ్చి వినుఁ డమునితండ్రి విభాండకాఖ్యుఁ డ ముదుసలి బాపనయ్య ఫలమూలకు శాహరణార్థ మేఁగినాఁ డుదయము గాకయుండ నిపు డొంటిగఁ జిక్కుఁ జనుండు నాఁగ న మదనుఁ దలంచి కేలొగిచి మందరయానలు పోయి దవ్వులన్. 107 108 map>— వేశ్యలు దమచాతుర్యంబున ఋష్యశృంగునివశపఱుచుకొనుట. -- వ. పర్ణశాలా ప్రాంగణంబున నున్నఋశ్యశృంగునిం జూచి తమలోవ. 109<noinclude><references/></noinclude> totlrsws6f115qbr5a1av88kuuxyyz3 104 214571 560516 2026-06-20T09:58:14Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'ద్వితీయాశ్వాసము. 39 పీ. ఎంతగడ్డం బైన వింశలే దొసపరి, తీరుగా బవిరి దిద్దింపవచ్చు నొపలివేలిమిబొట్టు మనిమీఁద మృగనాభి, తిలకంబు బటువు గాఁ దీర్పవచ్చు ధవళంబు లై నదంతములపై వీడెంపుఁ...' 560516 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>ద్వితీయాశ్వాసము. 39 పీ. ఎంతగడ్డం బైన వింశలే దొసపరి, తీరుగా బవిరి దిద్దింపవచ్చు నొపలివేలిమిబొట్టు మనిమీఁద మృగనాభి, తిలకంబు బటువు గాఁ దీర్పవచ్చు ధవళంబు లై నదంతములపై వీడెంపుఁ, గెంపు పెందళుకు గల్పింపవచ్చుఁ బులితోలు విడిపించి జిలు ఁ గుదుప్పట పురం, గులవలెవాటు మేకొలుపవచ్చుఁ తే. గోఱగ వేయుచోటనే కొ బొమ్మ పుట్టి, చెఱిచినది గాని యెంతైనఁ జేయవచ్చుఁ గడపట భుజంగ వేషంబు నడసినప్పు, డుండుఁ బో గండుమీఱి యిమ్మిండతపసి. 110 క. ఆని నగుచుఁ జరఁగ ముని కని, యనుసరణేణీమృగాదనార్భకుఁ డై మో డ్చిన కేలుఁ దాను రాఁగా, మనల నును బనుచుఁ దలఁచె మది నితఁ డనుచున్ , న. అవ్విలాసినులు వెఱఁ గంది. 111 112 క. మగునలు మత లని యెఱుఁగఁడు, మృగముల కోరసిలఁ డేమి మిడిమేల? మితం డగపడు నని తలఁచితి మే, నుఁగుఁగంబంబునకుఁ దివియ నుసిలితిమి సుమీ !. 113 తే. ఐన నగుఁ గాక విడుతుమే పూనినట్టి, కెలస మున్నాఁడుగా మీనకేతనుండు మదనుఁ డని చేరి ఘృతపక్వమరిచశకల, శర్కరాదిక మిళితభక్ష్యములు కొన్ని. 114. ను, ఇడి రమౌని కుపాయనంబులు మనోభీష్టంబుగా ఁ బూరియల్ నడలుంజక్కెర కజ్జెకాయలును లొడ్వా లుక్కెరల్ పూర్ణ పుం గుడుముల్ గారెలు బెల్లముండెగలు నౌఁగుల్ కమ్మచాఁ పట్లు నూ టీడులు దోసెలు నప్పముల్ సుకియలుక్ హేరాళమై కన్పడన్. క. ఫలములు జిహ్వాగ్ర తపగి, ఫలములు కొని వచ్చి సరసభాషా ప్రౌఢీకొ బలికిరి చిలుకలకొలుకులు, పలుకులఁ గంపుఁదళుకుపలుకులు గులుకన్. ఉ. చాయలుదేరుమంజుల కుచంబులు హృద్యము లిందుముఖ్యముల్ పాయనిసౌఖ్యమిఁగలుగుపాటిరుచుల్ దళు కొత్తుమోవిపం డ్లేయెడ లేని ద్రవ్యము లభీష్టము లైనవి యిందు నందుకొ మోయి మునీంద్ర చంద్ర ! యని యుత్సలగంధు లొసంగి రయ్యెడన్. క. ఇచ్చిన నవి మదిఁ గైకొని, 'మెచ్చి తదీయామృతోపమేయో క్తులకు మచ్చిక సేయుచు డగ్గఱ, వచ్చి లతాంగులకు మౌనివరు ఁ డిట్లనియెన్. క. ఏమునిపుత్రులు మీశుభ, నామము లెయ్యనియొ మీవనము లెచ్చటనో మీ మేనుల సౌభాగ్యము, లేమని వర్ణింతు నెవ్వ రిందఱుఁ జెపుఁడా !! న. అని మఱియును,. 115 116 117 118 019 120 సీ. స్ఫటికాక్షమాలికల్ చక్కని వివి యంచు, హారలతాపంక్తులంటి చూచు హృద్యముల్ చోద్యంబు లీకమండలు లంచుఁ, దమిఁ బయోధరములు నిమిరి చూచు భసితాంగరాగ సం పద బాపురే! యంచు, నొఢలిగంధపుఁ బూఁత తడవి చూచు<noinclude><references/></noinclude> 9nj3vuaxvxg1so51kp0u6pujpfuzodf 104 214572 560517 2026-06-20T09:58:24Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '40 రామాభ్యుదయ ము 7 నివి యపూర్వంబు లైనవి వల్కలము లందుఁ, బట్టుఁబుట్టంబులు ముట్టిచూచు తే. మణితము ల్విని యాశ్చర్య మన్న బుద్ధిఁ, గాయసిద్ధి ప్రభావంబు గాంచు దివ్య తాపసులు వీరు వీరి...' 560517 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>40 రామాభ్యుదయ ము 7 నివి యపూర్వంబు లైనవి వల్కలము లందుఁ, బట్టుఁబుట్టంబులు ముట్టిచూచు తే. మణితము ల్విని యాశ్చర్య మన్న బుద్ధిఁ, గాయసిద్ధి ప్రభావంబు గాంచు దివ్య తాపసులు వీరు వీరిమంత్రములు నేర్వ, వలయు నని చేరి ప్రార్థించిపలుకఁ జూచు, తే. వెలఁది నవ్వులు మించు క్రొవ్విరు లటంచు, నలక పంక్తులు పట్పనకుల మటంచు హరికుచములు లికుచము లంచు నించి, సతులు వన దేవత లటంచు మతిఁ దలంచు. 122 సీ. బెళుకుఁజూపులమించుకలికికన్నులు గాంది, యుదుటుజింక లటంచు మదిదలం చుఁ దిన్న నిసన్నంపు నెన్నడుములు చూచి, కొదమసింగము లంచు మదిఁదలంచు జికురబంధాభోగచకచకల్ వీక్షించి, మదవచ్చనకు లంచు మదిఁదలంచు మందయానంబులయంద మాలోకించి, మాతంగఘుట లంచు మదిఁ దలంచుఁ 123 శే. గాని యమ్మానిరూపరేఖానితాంత, కాంతకాంతాన యవచింత యింత యైనఁ బూనఁ డాజన మృగదయానూనపరిచ, య క్రియాధీన కూననుం డగుటఁ జేసి. ప. ఇత్తెఱంగునం గురంగశయనాస్వరూపం బెఱుంగక మెలఁగుసహజముగ్ధస్నిగ్ధ హృద యుం డగున తపోధనుని ధైర్యంబుఁ గనుంగొని. 124 పీ. మగలు రూభూవిధమముఁ గాంచినపుడెల్ల, మరుఁడు సింగిణివి ల్లమర్చి యారుఁ జూపఱు మాయారుసొబగు గన్నపు డెల్ల, మారుఁడెక్కిడుఁ దేఁటివారి మీటి రసికులు మాచూపు పస గాంచినపు డెల్ల, దర్పకుం దరిఁ గూర్చుఁ దళుకుఁదూపు సుగుణులు మామోముజిగి గనునపుడెల్ల, వలరాజు జళిపించుఁ దలిరువాలు తే. మున్ను మాకు సహాయుఁ డై యిన్ని నాళ్లు, మించుమదనుండు నేఁడా క్రమించ వెఱచు నితఁడు మముఁజూడఁ దాల్మి పేడెత్తఁ డీతఁ, డెంతవాఁ డని చింతిల్లి రింతు లాత్మ. సీ. శ్రుతియోగ్యశబ్దసంహతు లుచ్చరింతును, మారసంజ్ఞారూఢి ధీర ! చూడు మతనుశా ప్రాయాసగతి యెఱింగింతుము, మముఁ గటాక్షించు సంయమివరేణ్య ! యనురక్తి గూడుమా యిష్టాంగయోగపై, ఖరి గాఢముగఁ జూపఁగలము ధన్య ప్రౌఢిఁ బరీక్షించు పంచాంగుళిన్యాస, రచనావిధానమో యచలహృదయ ! చదివితిమి పెక్కు విటయోగ చర్య లెల్లఁ దెలియుమి మాఘ నాగమకళలయందు గలుగు భేదంబు లెన్నైనఁ దెలుపఁగలము, మీరహస్యంబు లెఱిఁగింపుమీ మునీంద్ర!! మ. ఆసనబంధబంధురసమాధియు నింద్రియం గ్ర హైకవి ద్యాసుముఖత్వము బవన ధారణశక్తియు మాకు నేర్పరా ? దాసకలంబు మీ రతిరతిహస్యముగా భవనం ఫ్రీ సేన నీ చ్ఛాసముదగ్రతం బరమసౌఖ్యము గాంచెద మోతపోధనా !. క. అని పాడి రపుడు నృత్య, ద్ధ్వనికేకి ఫణీంద్రము ద్రవత్పాపాణం బును నిశ్చేష్టకురంగం, బును మూకీకృతపరింగమును గా నచటన్, 127<noinclude><references/></noinclude> pw69zk7hbmgyzaov2zrxl2z7cv1u4si 104 214573 560518 2026-06-20T09:58:35Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'ద్వితీయాశ్వాసము. స. అకళంకేందుముఖీశిఖామణి యొక ర్తాలాపముల్ చేసెఁ గా నకళా దేవతవో లెఁ బల్లవితవీణా దండ కొండంబుఁ గో రకితస్థాణువు గాఁ జగ జగత్త్రితయముజ్ యక వేళాదిసము స్తదోష పరిహ...' 560518 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>ద్వితీయాశ్వాసము. స. అకళంకేందుముఖీశిఖామణి యొక ర్తాలాపముల్ చేసెఁ గా నకళా దేవతవో లెఁ బల్లవితవీణా దండ కొండంబుఁ గో రకితస్థాణువు గాఁ జగ జగత్త్రితయముజ్ యక వేళాదిసము స్తదోష పరిహారకుంఠకంఠిధ్వనిన్ . ఉత్సాహ. భౌమ లీట్లు పాడ నాతపస్వి యమునీశ్వరుల్ సామ వేదపాఠ గాఢచాతురీధురీణు లౌ రా! మహాత్ము లంచు వీరిరమ్యవిద్య నేర్చెనం బ్రే మ నంచు సఖ్య మాచరించ నెంచు నంతటన్, చ. అణునిభమధ్య లా క్రియలు నాపరిభాషలు నొప్పఁ జిందు జ క్కిణికొరవంజీ మేళములఁ జీలిక సల్పిరి దేవతానటీ మణులకుఁ బొమ్మవెట్టు క్రియ మర్దళ శాళ ని నాద పద్ధతి రణదురురత్న నూ పురఝణంఝణముల్ మెఱయం బదాహతిన్. క. ఆకమలాస్యల లాస్యల, లాకలనా వేళకాశ లవిలా సములా లోకించి యాతపోధన, లోకా గ్రణి యిట్టు లాత్మలోనం దలఁచెన్, తపిశాచలీలలఁ బర్మ బర బ్రహ్మానుసంధానవి ద్యాలబిజ్ హరిభక్తు లౌమును లమందానందనిర్మగ్నులై హేలావ ర్తనగీతుల" ' మెలగుచుం శ్రీలాగున వారే కాఁ బోలుజ్ వీ రని యమ్మహామహుఁడు సమ్మోదంబు నొందెజ్ మదిన్. 41 129 130 131 132 133 వ. అని తలంచునమునిముఖ్యునకు నాత్మ సఖ్యాభిముఖ్యంబు కలుగుట 'గనుంగొని లతాం నిరి క. మాయా శ్రమమ్ము లంగజ, మాయాశ్రమముల్ హరించుమా బడిరిమ్మా మాయూరు లింతడాసినఁ బాయక యుండెదవు నీ తపం బీడేరున్. క. విందారగింప విచ్చే, యం దగు మాగీములందు నని మునిజనకుం డందులకు రాకమునుపే, యిందు ముఖుల్ మౌనిఁ గొంచు నేఁగిరి వేగన్. క, చని రోమపాదురాజ్యం, బునకు ననావృష్టి దోషముఁ దొలంగఁ గరం బనుకూలనర్ష మొదనం,గ నొనర్చెజ్ మార్గవళముగ న్నిల్చి యటన్. తే. ఇట్లనావృష్టి మాన్పుమౌనీంద్రు రాక, రోమపాదధరిత్రీశ్వరుండు 'మెచ్చి తనతనయ శాంత పేరికాంతాలలామఁ, బరిణయ మొనర్చి నాలోకపావనునకు. - ఆశ్వాసాంతము. ! 25° మ. క్షణదాధ్యక్ష సుపర్వనృ కు బలి శిషాద క దా నాఢ్య ! రుణదర్ప, ప్రతిపక్ష భూభృదట వీ రూక్షాతిఘోరాళుళు 134 135 136 137 138<noinclude><references/></noinclude> oddli6m8gc0un41rf9228k6iei0dx1c 106 214574 560519 2026-06-20T09:59:15Z Hasini b 7312 [[WP:AES|←]]Created page with '' 560519 proofread-index text/x-wiki {{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template |రకం=పుస్తకం |శీర్షిక=మహమ్మదీయ మహాయుగము |భాష=te |సంపుటి= |రచయిత=[[రచయిత: కొమర్రాజు వేంకట లక్ష్మణరావు]] |అనువాదకులు= |ఎడిటర్= |చిత్రకర్త= |పాఠశాల= |ప్రచురణకర్త= |చిరునామా= |సంవత్సరం=1942 |ఆధారం= |ISBN= |OCLC= |LCCN= |BNF_ARK= |ARC= |మూలం=pdf |బొమ్మ=1 |పురోగతి=X |పుటలు=<pagelist /> |సంపుటాలు= |వ్యాఖ్యలు= |వెడల్పు= |సిఎస్ఎస్= |పేజీ మొదటి వరుస= |పేజీ చివరివరుస= }} fekndyn54fef88uuygpq3c0wj0u8hl3 560527 560519 2026-06-20T10:25:46Z Hasini b 7312 560527 proofread-index text/x-wiki {{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template |రకం=పుస్తకం |శీర్షిక=మహమ్మదీయ మహాయుగము |భాష=te |సంపుటి= |రచయిత=[[రచయిత: కొమర్రాజు వేంకట లక్ష్మణరావు]] |అనువాదకులు= |ఎడిటర్= |చిత్రకర్త= |పాఠశాల= |ప్రచురణకర్త= |చిరునామా= |సంవత్సరం=1942 |ఆధారం= |ISBN= |OCLC= |LCCN= |BNF_ARK= |ARC= |మూలం=pdf |బొమ్మ=1 |పురోగతి=X |పుటలు=<pagelist 1="పైఅట్ట" 2to3="-" 4="3" 40="తొలిపే" 4to39="roman" 41="1" /> |సంపుటాలు= |వ్యాఖ్యలు= |వెడల్పు= |సిఎస్ఎస్= |పేజీ మొదటి వరుస= |పేజీ చివరివరుస= }} 6a9phalj9edldvd31d0o5egci2cpxw9 104 214575 560520 2026-06-20T10:05:30Z శ్రీరామమూర్తి 1517 /* అచ్చుదిద్దారు */ 560520 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{rh|314|శాస్త్రవిషయములు|}}</noinclude>నక్షరములఁ జదివినఁ గల్గు నానందమును, కృష్ణునిపటముఁ జూచినందునఁ గల్గు నానందమును ఒక్కటియేయని యెవరైన చెప్పఁగలరా ? దూరదేశమునఁ గుమారుఁడున్నపుడు తండ్రికి, కుమారునిపేరు వ్రాసి చూపించినను కుమారుని పటము చూపినను ఒకటే ఆనందము గలుగునా ? ఇదియఁగాక పెట్టుకొనిన గుర్తులకును పటమునకును పెద్ద భేదముకలదు. పటములోనిభాష సార్వజనీనము, ప్రపంచమందలి యందఱకుఁ దెలియునది. అక్షరములు (యన మేర్పఱచుకొనిన గుర్తులు గాన) వానిని నేర్చుకొనువారికే తెలియును. భాషయు నట్టిదే. 'ఆవు' అని తెనుఁగులో వ్రాసినయెడలఁ జదువురాని పిల్లవానికిఁ దెలియదు, తెలుఁగు రానివానికిఁదెలియదు. అదే ఒక ఆవుపటమువ్రాసి చూపినయెడలనందఱకుఁ జెప్పకయేబోధపడును చూచితిరా ? ప్రతినిధికిని, అనుకరణమునకును గలభేదము! కావుననే యిటీవల బిల్లవాండ్రకు నక్షర జ్ఞానముసులభముగను, సహజముగను కలుగవలయునని పటములమూలమున నక్షరములు నేర్పెదరు. 'ఆ' నేర్పవలయునన్న 'ఆవు' పటము వ్రాసి దానిక్రింద ‘ఆ' వ్రాసెదరు : ఇట్లీ ప్రథమపాఠ పుస్తకములె సారూప్యములకును, ప్రాతినిధ్యమునకును గల భేదముఁ దెల్పుచున్నవి. నూఱు మాటలతో వర్ణించిన దానికంటె నొక చిన్నపటము వ్రాసిన నెక్కుడు బోధ కలుగుట అందఱకు ననుభవమెగదా? {{c|ప్రతిసృష్టి}} చిత్రవిద్య అనుకరణముకాదు. ప్రతిసృష్టి, పునస్పృష్టి, అని యొకవాదము కలదు. ఈమాటలు (recreation) అను శబ్దమునకు మక్కికిమక్కి భాషాంతరమై యుండవచ్చును. కాని వీనియర్దమేమొ గోచరముగాకయున్నది. ప్రతిసృష్టియనగా మూలమునకంటె భిన్న మైన పదార్ధమని యర్ధమగునేని అది యందఱు నొప్పుకొనవలసిన విషయమే. పటము మూలవస్తువును బోలినదని యనుచున్నాము కాని మూలమును, దానిపటమును ఏకద్రవ్యమని యెవరును అనుటలేదు కాని 'పునఃసృష్టి' శబ్దమువలన మూలముతో నెట్టిపోలికయు లేనిది యని వీరి యర్ధమగు<noinclude><references/></noinclude> 3ztddl2w334h771mz6jq41q9p6hhnhf 104 214576 560521 2026-06-20T10:07:10Z Vandanapu Saidhiraj 7301 /* అచ్చుదిద్దారు */ 560521 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Vandanapu Saidhiraj" /></noinclude>{{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>వలువల సభలో నొల్చిన, ఫలమంతయు నీకుఁ గుడిపి బహువేడుకతో విలసిల్లెద నని పల్కుచుఁ, దలపైఁ గుడిపాద మెత్తి తన్నెన్ గడఁకన్.</poem>|ref=91}} {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>ఇంకొకదానవనాథుఁడు, పంకజహితసుతునిఁ జూచి పాండవపత్నిన్ వంకరకూఁతలు కూసిన, సంకటమును మాన్ప నాకు పమయం బబ్బెన్.</poem>|ref=92}} {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>అని కర్ణునిఁ బెడతలపైఁ, దన దాఁపలి పాద మెత్తి తన్నిన వాఁడున్ పెరుగాలిచేతఁ గూలిన, ఘనభూజము మాడ్కి నేల గ్రక్కున వ్రాలెన్.</poem>|ref=93}} {{Telugu poem|type=తే.|lines=<poem>పలభోజమఁ డొకఁడు సౌబలునిఁ జేరి, కపటత్తంపుఁబాచికల్ గావటంచు నొక్కకరమున సిగఁ బట్టి చంక లెగర, గొఱిగెఁ దలవాఁడికత్తితోఁ గురుకులేంద్ర.</poem>}} {{Telugu poem|type=సీసమాలిక:-|lines=<poem><br> మఱియొక్కరాక్షసుం డరుదెంచి దుస్సలపతి జయద్రధు నేలఁ బండపెట్టి తొడీఁబడ మోముపై నడిచి యంతటఁ బోక కొనకాలు పట్టీడ్చెఁ గొంతదవ్వు వెండియు నొకరాక్షసేశ్వరుఁ డేతెంచి బలియుఁ డౌ బాహ్లికు పజ్జఁ జేరి ముసలిముప్పునఁ బెండ్లిమురిపెంబు వీక్షింపఁ జనుదెంచి లీపాటు ననుభవింపు మనుచుమూపును బట్టి ఘసగాద్రమూర్తి యై నీటుగా వెన్ను మోకాట నూఁదె సురవైరి యొక్కఁ డాగుగుతనూభవుఁ జూచి బాగాయెనో పెండ్లి బాపనయ్య మరలఁ బెండ్లికి మీరు తర్లిపోదురు నేఁడు సంయమపురి కంచు సాఁగి మ్రొక్కె నొకఁడు కృపాచార్యు నొయ్యన వీక్షించి భూసురోత్తమ పప్పుబువ్వకొఱకు బ్రతిమాల ధృతరాష్ట్రసుతుని వెంబడి వచ్చి బోసేసతివి గాదె పొట్టనిండ నాచార్యభాగంబు లర్పింతు రిఁక మీకు నిచ్చోట నుండుమం చేఁగె వాఁడు రాక్షసుం డొక్కఁడు లక్ష్మణు వీక్షించి పెండ్లయ్యె నేమిరా పెండ్లికొడుక గాము సోఁకినవానిగతి వేల్పువచ్చిన మనుజునిరీతి నున్మాదిమాడ్కిఁ దలవంచుకొనియున్నఁ దప్పదు మృతి నీకు లె మ్మంచు సిగఁ బట్టి లేవనెత్తె నొకపూర్వగీర్వాణఁఁ డుగ్రుఁడై చనుదెంచి ధారుణీసురులలో దూరి పలికె నాజ్యభక్ష్యముల కాసించి యీ కార్య మౌను కా దనక మీ రరుగుదెంచి తత్తఱిల్లిన మీకుఁ దప్పదు చా వంచు గుదికాళ్లు బంధించి కూల నేనె దుందుభి యనువాఁడు వందిమాగధబృంద మంతయు వీక్షించి సంతసిల్లి వన్నెలకలచీర లన్నియు విదళించి గట్టిగా దామెనల్ గట్టివైచె వెంటనే యొక్కఁడు వేశ్యాంగనలఁ జేరి సూచీముఖం బెట్లు జూపుఁడనుచు ఖరకరద్యుతిగల కరవాల మంకించి ముక్కులు వరుసగా మోటుచేసి నాడీయెల్ల వీక్షించి యభీతచిత్తులై పౌరు లొండొరులతోఁ బలికి రౌర బలరాముఁ డత్యంతపాపాతుఁడై తోడఁబుట్టువు నీలు వెళ్లగొట్టి యిట్టి</poem>}}<noinclude><references/></noinclude> 0gn3m1hb0xt8q5ufu1va8wb0vjpm1hb 104 214577 560523 2026-06-20T10:12:37Z Rajasekhar1961 50 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'మనవారు నేర్చుకొనవలసిన విషయములు పెక్కులు గలవు. అంత మాత్రమున నీసంప్రదాయమువారు చెప్పెడి మాటలన్నియు మనము ఒప్పుకొన నక్కరలేదు. ముఖ్యముగ ననుకరణమును గుఱించి వీరు చెప్పుమాటలు క...' 560523 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Rajasekhar1961" />316 శాస్త్ర విషయములు</noinclude>మనవారు నేర్చుకొనవలసిన విషయములు పెక్కులు గలవు. అంత మాత్రమున నీసంప్రదాయమువారు చెప్పెడి మాటలన్నియు మనము ఒప్పుకొన నక్కరలేదు. ముఖ్యముగ ననుకరణమును గుఱించి వీరు చెప్పుమాటలు కక్షప్రధానములు గను. పరస్పర విరుద్దములుగను ఉండును. అది యట్లుండె. మనవారు కొందఱు కస్కిన్ మొదలయినవారు వ్రాసిన వ్రాతలు చక్కగఁ గానవచ్చినందున వానికి భ్రమని ఈ సంప్రదాయములోని నూతన సిద్దాంతములన్నియు మనపూర్వులు చిత్రవిద్యలో నున్నట్టు చెప్పమొదలిడిరి. పాశ్చాత్యులు నూతనముగఁ గనిపెట్టిన రైలుబండి ' టెలిగ్రాము, ఎక్సురేస్ మొదలయినవన్నియు మనపూర్వు లెఱుగుదు ని కొందఱు చెప్ప యత్నించునట్టి యత్నమే యిది, ఈ నూతన సిద్దాంత ములు పాశ్చాత్యులలోను, పూర్వములేవు. మనలోను పూర్వములేవు. ప్రాచీన గ్రీకును యభిప్రాయముఁ జూడవలయుననిన అరిష్టాటల్ వ్రాతలు చూచినను, మనదేశమందలి పురాతనకాలపు వారియభిప్రాయములఁ జూచినను చిత్రవిద్యకు మూలపదార్థ సారూప్యమే ప్రధానాంశమని వారి యభిప్రాయమైనట్లు స్పష్టముగాఁ దెలియఁగలదు. ఈయంశమును మన వాఙ్మయములోని కొన్నియుదాహరణముల నిచ్చి చూపెదను. భారతము మనవారు లలితకళలలో ననుకరణమునకు విచ్చిన యున్నతస్థల మును గుఱించి తెలిసికొనవలయునన్న మహాభారతమునందలి మయ సభావర్ణనమును చూడవలయును. శిల్పకళలోఁ జిత్రకళవలె ననుకరణ మునకు నంతగఁ బ్రసక్తి లేకపోయినను అందుగూడఁ బోలికవలనఁ గలుగు భ్రాంతిని వర్ణించుటవలనఁ గవి హృద్గతము స్పష్టమగును. మయుఁ డాసభలో జలమున్న చోట స్థలమున్నట్లుసు స్థలమున్న చోట జల మున్నట్లును, త్రోవయున్నచోట ద్రోవలేనట్లును లేనిచోటనున్నట్టును గానవచ్చునట్లు దానిని నిర్మించెనఁట. దుర్యోధనుఁడు నీళ్లున్నచోట లేవ నుకొనిపోయి కట్టినపుట్టము తడుపుకొనుటయు. లేనిచోట నున్నదను కొని ధోవతి పైకి నెత్తుకొనుటయుఁజూచి ద్రౌపదినవ్వెను. ఆనవ్వే<noinclude><references/></noinclude> 11lcoto4u3fwo3hlecn9ji4681bzpsl 104 214578 560524 2026-06-20T10:15:27Z Rajasekhar1961 50 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'భారతరణమునకు బీజాంకురమయ్యెను. ఈవర్ణనములవలనఁ గవియొక్క యాశయము తేటతెల్లముగ దెలియుట లేదా? ఇందున గుఱించి నన్నయ భారతములోని కొన్ని" పద్యములను, కృష్ణభారతములోని కొన్నిపద్యము లన...' 560524 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Rajasekhar1961" />లలితకళలు 317</noinclude>భారతరణమునకు బీజాంకురమయ్యెను. ఈవర్ణనములవలనఁ గవియొక్క యాశయము తేటతెల్లముగ దెలియుట లేదా? ఇందున గుఱించి నన్నయ భారతములోని కొన్ని" పద్యములను, కృష్ణభారతములోని కొన్నిపద్యము లను ఎత్తి వ్రాయుచున్నాను. సంస్కృతమూలములోని శ్లోకములను విస్తరభీతిచే నిచ్చుట లేదు. భారతము సీ, సురుచిర హరినీల కిరణజలంబులఁ బద్మరాగారుణ పద్మములను రాజితరాజీవరాజహంసో వళి నిర్మలసౌవర్ణ కూర్మములను గమనీయ వైడూర్యకుముదంబులను వజ్రమీనమౌ క్తి కనవ ఫేనములను మరకతశైవలోత్కరముల విలసిల్లఁ గొలనని సన్మణిస్థలము ఆ. పలుఁగురాల కుడ్యముల రుచుల్ గప్పిన జలము లున్నయెదట వెలయఁజూచి యననుపస్థలంబులని జను లెఱుఁగక యుండునట్లుగా మయుండు సేసె. సూచి [50. [ నన్నయ. భా. ౨. ౧. వ. అట దుర్యోధనుండు శకునియుం దానును విభావిభవంబుఁ జూచు వేడుక నందు గొన్ని దినంబులుండి యొక్కనాడు దాని యపూర్వ రమణీయతకు విస్మితుఁడగుచు నయ్యయి ప్రదేశంబులో గ్రుమ్మరు వాఁడు వివృతంబైన ద్వాపదేశంబు సంవృతంబుగా వగచి చొరనొల్లక సంవృతంబైన దాని విస్తృతంబుగా వగచి చోరండోయి అలాటఘటిత గృహద్వారుం డయి సమప్రదేశం బున్నతంబుగా వగచి యొక్క సమ కట్టి, నీలాశ్మరశ్మిష్ఠగితంబైన విమలమణిస్థలంబు జలాశయంబుగా వగచి పరిధానం బెగద్రోచికొని స్ఫటికదీప్తి జాలపరివృతం బైన జలా శయంబు స్థలంబుగా వగచి కట్టినపట్టంబు దడియంజొచ్చి కమ్మటిన వానింజూచి పాంచాలియుఁ బ్రాండుకుమారులును నగికంత. [నన్నయ, థా. ౨.౨.రామ్. ]<noinclude><references/></noinclude> sulodrx6fmt5y9dcfjx9iu7gejwqcdo 104 214579 560525 2026-06-20T10:18:38Z శ్రీరామమూర్తి 1517 /* అచ్చుదిద్దారు */ 560525 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{rh||లలితకళలు|315}}</noinclude>నేని యది యనుభవవిరుద్దము. అట్లయిన గుఱ్ఱము గాడిదల ప్రతిమలకు గుఱ్ఱము గాడిదలతోఁ బోలిక లుండవు; గుఱ్ఱము, గాడిద యొక్కటియే యగును : కావున కవితాసృష్టి, కవిబ్రహ్మ ఇత్యాదిశబ్దములు ఆలంకారికభాషగా గ్రహింపవలయునేగాని. యౌగీకార్ధముగా గ్రహింపఁగూడదు. అట్లు గ్రహించిన శబ్దముల కర్ధమే లేకుండ ననర్ధము ప్రాప్తించును {{c|భౌతిక రూపము, ఆధ్యాత్మిక రూపము}} మనకుఁ గనఁబడు రూపము భౌతికముకాదు. ఆధ్యాత్మికము; కావున రూపసామ్య మక్కరలేదని యొకమాట చెప్పెదరు. రూపముయొక్క యీ విభజనయు ననార్ధావహమే. కాని యిది తత్వజ్ఞానవిషయము. దీనివిషయమై చర్చింపవలెనన్న యొకగ్రంథము వ్రాయవలెను. వాదమునకై చిత్రవిద్యలో, భౌతికాధ్యాత్మికరూపభేదములను అంగీకరించినను. చిత్రకారుఁడు చూపు ఆధ్యాత్మిక రూపము నిజమైన ఆధ్యాత్మికరూపమునైనను పూర్తిగాఁ బోలియుండవలెనా? అదియు నక్కరలేదా? ఉండవలెనందురా, ఆధ్యాత్మికరూపములోఁగూడ ననుకరణమును ఒప్పుకొనినవారై, దానిని భౌతికరూపమునకు దింపెదరు. అక్కరలేదందురా యే చిత్రమువలననైనను ఏ ఆధ్యాత్మిక రూపజ్ఞానమైనను కలుగవచ్చును. ఒకచిత్రము వలన నొక్కవిధమైన యాధ్యాత్మికజ్ఞానమె యుద్భవించు నన్న నియమ ముండదు. మారునిపటముఁజూచిన బుద్దుని యాధ్యాత్మిక రూపముతోఁజూపవలెను. పందినిఁజూచిన నందియొక్క యాధ్యాత్మికస్వరూపముతోఁపవలెను. ఇదియ నవస్థా ప్రసంగమునకుఁ బెద్దత్రోవ. చిత్రవిద్యలో భౌతికరూపము, ఆధ్యాత్మికరూపము అని విభేదముచేయుట యెంత యసంగతమో వీరి యాధ్యాత్మికరూపమును గట్టిగా నొక్కిచూచినఁ దెలియఁగలదు. వీరు 'ఆధ్యాత్మిక రూపము' అనునది, అనుకరణవాదులకు జవాబుచెప్పుటకుఁ దెచ్చిపెట్టుకొనిన యర్ధములేనిమాటయని స్పష్టపడఁగలదు. ఆధ్యాత్మికరూపము ఆత్మస్వరూపము (బ్రహ్మస్వరూపము) తప్ప మఱియొక్క టెట్లగును ?<noinclude><references/></noinclude> cajcqwd5n0wscmm568m1qkgg2jmhvza 104 214580 560526 2026-06-20T10:19:16Z Vandanapu Saidhiraj 7301 /* అచ్చుదిద్దారు */ 560526 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Vandanapu Saidhiraj" /></noinclude>{{Telugu poem|type= |lines=<poem>పాపమానవులతో బాంధవం బొనరించుకతమునఁ బ్రజలకు గాసి గలిగె మన సొస్పియుండిన మాధవుం డిది మాన్పుఁ గన్నెత్తి చూడఁ డీకర్మ మేమొ సదనంబులం దున్న సర్పవృశ్చికబాధ తలలెత్తి చూడఁ బో శిలలబాధ అని విలపింపఁగా నంతలోఁ గొందఱు పడఁతు లొండొరులతోఁ బలికి రహహ అత్తగారింటికి నల్లుఁడు క్రొత్తగాఁ జనుదెంచి పిడుగుతోఁ జచ్చెనమ్మ కలకంఠి యొక్కతెకపిలధేనువు పెద్దపులినోటఁ బడి నేఁడు పోయెనమ్మ ముదితరో వినురెండుముంతలపా లిచ్చు నెరుములు పెనుబొబ్బ కీల్గెనమ్మ తొయ్యలి నూతాఱుతోడేళ్లు గుంపులై కూడి మేఁకలదొడ్డిఁ బాడుసేసెఁ బదునైదుపాములు పదముల కెగఁబ్రాక భీతయై మాయత్త బెబ్బరించె కలనిక్కిచూచినఁ దటుకున శిల దాఁకి యక్క కంటికి మోసమాయెనమ్మ పాషాణ మొక్కటి బఱతెంచి తాఁకిన మఱిదికాల్ విఱిగెనే మందగమన మిక్కిలిచలితేళు మిఁటిన మాతాక పెక్కుగంతులు వైచి పొగులసాఁగె</poem>}} {{Telugu poem|type=తే.|lines=<poem>ననుచుఁ బల్కుచు నాబాలవృద్ధ మంత, నక్కడక్కడ గుంపులై పెక్కువగల మొఱలుపెట్టుచుఁ దాలాంకుమోముఁ జూచి, బలుఁడ నీవల్ల నా కింతబాధగలిగె.</poem>}} {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>అని జనులుదఱు పల్కఁగ, విని రాముఁడు శిరము వంచి వేఱొకటనకన్ కనమది యోచించెడుతఱిఁ, గనుఁగొని భీమాత్మజుండు గ్రక్కునఁ బలికెన్.</poem>|ref=96}} {{Telugu poem|type=చ.|lines=<poem>వనమునఁ బాండవుల్ దిరుగ వారలవెంటఁ జరింపఁజాలకన్ తనయుఁడుఁ దాను నిచ్చటికిఁ దద్దయుఁ గోర్కెను వచ్చి చేరినక్ మన మలరంగ సోదరిని మక్కు పసేయక యాదరింపకన్ వనరుహనేత్రి నీవటుల వంకరమాటలు పల్కుటొప్పునే.</poem>|ref=97}} {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>మేనల్లుని పరకన్యా, దానార్హునిఁ బార్డునుతుని దర్పకసమునిన్ మాని సుయోధనసుతునకు, మానిని నర్పింపఁ దగునె మామా నీకున్.</poem>|ref=98}} {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>విజయతనూజున రొసఁగిన, గజగామిని లక్ష్మణునకుఁ గైకొనువాఁడై విజయముచేసినవాఁడీ,గజపురివల్లభుని బాగుఁ గనుఁగొను మింకన్.</poem>|ref=99}} {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>పావనిపట్టికి మేనన్, జీవములుం గలిగియున్న సీరాయుధ! నీ భావమునఁ దలఁచుకార్యముఁ, గావింపఁగ వశమె నీకుఁ గౌరవవతికిన్.</poem>|ref=100}} {{Telugu poem|type=వ.|lines=<poem>అదియునుంగాక.</poem>|ref=101}} {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>కురుపతి ననుజమ్ములతో, సరసిజహితనుతునితోడ సౌబలుతోడన్ పరిణయనీక్షాత్మకులై, యరుదెంచినవారితోడ నవనిం గూల్తున్.</poem>|ref=102}} {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>అని మీసంబులు దువ్వు చుఁ, గను లెఱ్ఱగఁ జేసి ప్రళయకాలసముం డై వనమాలిపూర్వజునకున్ , గనుపింపక నేఁగె వాఁడు మనపథమునకున్.</poem>|ref=103}} {{Telugu poem|type=వ.|lines=<poem>ఇ ట్లంతరిక్షచరుండై ఘటోత్కచుం డతిభయంకరంబగు మాయ ప్రబలంబుగావింప</poem>}}<noinclude><references/></noinclude> 02aqvl6wxat9pcgsv2gc5c6iyyig5pw 104 214581 560529 2026-06-20T10:31:14Z Vandanapu Saidhiraj 7301 /* అచ్చుదిద్దారు */ 560529 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Vandanapu Saidhiraj" /></noinclude>{{Telugu poem|type= |lines=<poem>దానం జేసి కౌరవుల యంగాగంబులు దెగి ధరాతలంబునం బొరలిన టంతఃపుర కామినీజనంబుల చూడ్కులకుం దోఁప భయాకులచిత్తు లై విలపించువారలం జూచి నీలాంబరుండు చనమనంబున నిట్లని వితర్కించె.</poem>|ref=104}} {{Telugu poem|type=సీ.|lines=<poem>పిన్నతమ్మునిపల్కు లన్నియు నిజమయ్యె నదిగాక సకలంకుఁ డచ్యుతుండు శరణాగతత్రాణబిరుదు దాల్చినమేటి శ్రీరమారమణుండు శేషళాయి వేణునాదవినోది బాణాసురచ్చేది భగవాహనామోది కైటభారి నరసఖుఁ దానందనందనుం డనురారి గోపికాలయవర్తి కృష్ణమూర్తి</poem>}} {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>ఆత్మఁదలఁచిన నణువు బ్రహ్మాండమగును, క్షణములోపల జగ మెల్ల తృణమునేయు నట్టిహరి పక్షపాతియైనందువలన, రక్కసులతాని కీవరా క్రమము చెల్లె.</poem>|ref=105}} {{Telugu poem|type=వ.|lines=<poem>అని గోపాలదేవుని మాహాత్మ్యంబు వర్ణించి మఱియును.</poem>|ref=106}} {{Telugu poem|type=తే.|lines=<poem>ఇతనిఁ జేపట్టి పాండవుల్ బ్రతుకఁ గలరు, కౌరవేంద్రుఁడు మిక్కిలి గర్వియగుచు సరకుసేక కర్ణాది సహితముగను, జెడుట నిశ్చయమని యెంచి నీరపాణి.</poem>|ref=107}} {{Telugu poem|type=సీ.|lines=<poem>ఆఙ్ఞానాభునిపల్కు లాలకింపక నేను వెట్టినై శశిరేఖ విజయసుతున కీయక పాపాత్ముఁ డిభపురేంద్రునితోడ వియ్య మందెద నంచు విఱ్ఱవీఁగి చేసినకార్యంబుఁ జేసేత గుడిచితి హరిచి త్త మరియ లేనైతి ననుచుఁ దనలొనె చింతించు తాలాంకు నీక్షించి వికవిక నగుచు గోవిందుఁ డనియె</poem>}} {{Telugu poem|type=తే.|lines=<poem>ప్రళయకాలంపురుద్రునివగది మింట, సంచరింపుచు మనమీఁదఁ జలము పట్టి రాక్షసేంద్రుఁడు వచ్చిన రాజసుతులు, వసుధపైఁ గూల్చు గావున వగపుమాని.</poem>|ref=108}} {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>అన్నా నావల్కులు విను, కన్నియ శశిరేఖమనసు కవ్వడిసుతుపై నున్నది సౌభద్రునకుం గన్నియపైఁ గోర్కి గలదు కావున వారిన్.</poem>|ref=109}} {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>ఎడబాపఁ దగదు నీకుౝ, గడుపాపము సంభవించుగతిఁ బో నేలా యొడయఁడు మనశశిరేఖకు, వెడవిల్తుని బోలునట్టి విజయాత్మజుఁ డౌ.</poem>|ref=110}} {{Telugu poem|type=తే.|lines=<poem>పరశురాము జయించిన బల్లిదునకు, వాయు భుగ్భక్షణో త్తమవాహనునకుఁ దుల్యుఁ డభిమన్యు లక్ష్మణ తుల్యుఁజేయ, హ స్తిమళకంబునకు సామ్యమనుట రామ.</poem>}} {{Telugu poem|type=వ.|lines=<poem>అని చెప్పి మధుసూదనుండు మఱియు నిట్లనియె.</poem>|ref=112}} {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>సామంబునఁ జక్కంబడు, భీమునినుతుఁ డంచుఁ బల్కి పీతాంబరుఁ డా రామునిఁ దోడ్కొని సంధికి, భూమిజను లుదముఁ జెందఁ బోయెడువేళన్.</poem>|ref=113}} {{Telugu poem|type=సీ.|lines=<poem>కరకంకణధ్వనుల్ గల్లుగల్లనిమ్రోయ రమణీమణులు చామరములు వీవ వందిమాగధులు కైవారము ల్గావింప నుర్విగీర్వాణు లాశీర్వదింప వేత్రహస్తులు నూరువే లడఁకువతోడ బహుపరా కని బరాబరు లొనర్ప డమరు వీణె మృదంగ, ఢక్కాదివాద్యముల్ శ్రుతుల కంతంతకు సొంపొనర్ప</poem>}}<noinclude><references/></noinclude> 1kcnvp5euhai3hyehepzpuvd0sh2j0s 104 214582 560530 2026-06-20T10:32:31Z శ్రీరామమూర్తి 1517 /* అచ్చుదిద్దారు */ 560530 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{rh|316|శాస్త్రవిషయములు|}}</noinclude>అది యొక్కటియె. అందు సజాతీయ, విజాతీయ స్వగతభేదము లుండఁగలవా ? యజ్ఞదత్తుని ఆధ్యాత్మికరూపము వేఱుగను, దేవదత్తుని యాధ్యాత్మికరూపము వేఱుగను ఉండునా ? అట్లున్నయెడల నది యాధ్యాత్మిక మగునా ? ఇట్టి ఏకాకారమైన, అనిర్వచనీయమైన యాధ్యాత్మిక రూపమునకుఁ బట మెందుకు? దానికి బట మెట్లుండును ? కావునఁ బటమునందుఁ జూపెడి, చూచెడి ముఖరూపము భౌతికమే. అది యెన్నియో భౌతిక, మానసిక, ఆధ్యాత్మికములు అయిన యూహలను పుట్టించును అని యనిన - అది సరియైన మాట యగును. పటము నందలిది భౌతికరూపముగాదు, ఆధ్యాత్మికరూపము అనుట అర్ధములేని వాక్యము. ఇదియుఁగాక యాధ్యాత్మికస్వరూపము బోధపడుట యెట్టి మహనీయునకు ? ఎట్టి యాత్మజ్ఞానికి ? అట్టి మహనీయునకుఁ బటమెందుకు ? ఘటమెందుకు? చిత్రకారులందఱును తత్వవేత్తలు. భౌతికశరీరము పోగాఁ గొడుకు చచ్చెనని యేడ్చి, కొడుకు పటముఁ జూచి దుఖోప శమనముఁ జేసికొనిన పామరుఁడైన తండ్రి తత్వజ్ఞానియనియు, ఆత్మస్వరూపజ్ఞానియనియుఁ జెప్పుట ఆధ్యాత్మికవిద్యను పరిహసించుట కాదా ? తాత్పర్యమేమనగా నాధ్యాత్మస్వరూపమొకటి భౌతికస్వరూపమునకంటె భిన్నమైనది కలదనువారు. అది యింద్రియ విషయముగాదు. కేవల పరిపూర్ణజ్ఞానవిషయ మన్నమాట మరువఁగూడదు. ఇంకొకమాట. భౌతికరూపము, ఆధ్యాత్మికరూపము - అని భేదముచేయువారు భౌతికరూప మనగాఁ వేఱైనది యని తలంచుచున్నట్టు కానవచ్చుచున్నది. ఇట్టిభావము బైరాగులకుండిన నుండవచ్చునేమో గాని చిత్రకారులకుగాని, మఱియేవిద్య నభ్యసించువారికిఁ గాని ఉండఁదగదు. ఏలయన మనకుగల్గు ప్రత్యక్షజ్ఞానములో నూటికిఁ దొంబది వంతులు కనుల మూలమున, అనగా తద్విషయమైన రూపముమూలమునఁ గలుగును. అందుచే రూపమును ధిక్కరించుట యనగా మనజ్ఞానమును నిందించుటయే. భౌతికరూపమునందు హేయోపాదేయత్వములు లేవు. అవి మనస్సునందే కలవు. ఒకఁడు భోగముదానిరూపము<noinclude><references/></noinclude> auxdyqf5tfjmsu8xrcr055s7uemqae6 104 214583 560532 2026-06-20T10:45:30Z Vandanapu Saidhiraj 7301 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '{{Telugu poem|type=తే.|lines=<poem>తముఁ డత్యంతభక్తిఁ గైదండయొసఁగ, రత్నమయ మైనకొన్ని ద్వారములు దాఁటి పంకజాక్షుండు వేగమె బయలుదేరి, గట్టిగాఁ దానె దనుజున కిట్టులనియె.</poem>|ref=114}} {{Telugu poem|type=సీ.|lines=<poem>ఒహో భుటో...' 560532 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Vandanapu Saidhiraj" /></noinclude>{{Telugu poem|type=తే.|lines=<poem>తముఁ డత్యంతభక్తిఁ గైదండయొసఁగ, రత్నమయ మైనకొన్ని ద్వారములు దాఁటి పంకజాక్షుండు వేగమె బయలుదేరి, గట్టిగాఁ దానె దనుజున కిట్టులనియె.</poem>|ref=114}} {{Telugu poem|type=సీ.|lines=<poem>ఒహో భుటోత్కచ యోభీమనందన మెచ్చితి నీ ధైర్యలక్ష్మీమహిమ రావణాసురుపాటి రణగరిష్ఠుఁడ వీవు నిన్ను సాధింపంగ నెవ్వఁడోపు తమ్ముని కొఱకునై తక్షణం బున వచ్చి వనిత నెత్తుకపోయి పనముఁ జేర్చి వెండియుఁ జనుదెంచి వేదండపురనాథు కండక్రొ స్వణఁగించి కర్ణ నొంచి</poem>}} {{Telugu poem|type=తే.|lines=<poem>పరిణయంబున కరుదెంచు ధరణికుతులఁ, జంపఁ జూచెద విది యేమిసాహసంబు చలము సాధించుంకొంటివి చాలుచాలు, రాక్షసేశ్వర దయయుంచి రమ్ము రమ్ము.</poem>|ref=115}} {{Telugu poem|type=ఉ.|lines=<poem>కాలవిశేషము న్గనక గాండీవిపత్నిని నిందురేఖకై నీలపటంబుతాల్పు నవినీతిగఁ గొన్నివచించినందు కీ యాలముఁ గల్గజేసితి వయారె విరోధము మామగారిపైఁ జాలఁ గృపారసంబు నిడి సంధికి రమ్మ బకాంతకాత్మజా.</poem>|ref=116}} {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>కల్లలు గా విని రాక్షస, వల్లభ నాపలుకు నమ్మి వచ్చితివేనిౝ ఉల్లము రంజిలఁ బార్థిశిం, జెల్లెలు ముడమందఁ రెండ్లి జేసెద మింకన్.</poem>|ref=117}} {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>అని పల్కిన గోవిందుని,మునుగని యాభీమసుతుఁడు ముకుళితకరుఁడై వనరుహలోచన మాధవ, సనకసనంత వాసుదేవ నాచుజవరదా.</poem>|ref=118}} {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>కందర్పజనక వినతా, నందనకంఖాణ నందనందన హరి గో వింద జనార్దన నీకు, న్వందన మిదె వాసుదేవ వారిజనాభా.</poem>|ref=119}} {{Telugu poem|type=వ.|lines=<poem>అని మఱియు నిట్లనియె.</poem>|ref=120}} {{Telugu poem|type=సీ.|lines=<poem>పాకశాసనుపల్నీయై గోవింద నీకు తోఁబుట్టు పై నెగడినట్టి యాసుభద్రను రాముఁ డాడరానటువంటి కఠినవాక్యము లాడి కౌరవులకు రమణి నిచ్చెద నంచు రప్పించి వెంటనే పరిణయం బొనరింప భావ్య మగునె మీబోఁటిపెద్దలు మేరఁ దప్పినయంత మాబోఁటిమూఢులమది దలంప</poem>}} {{Telugu poem|type=తే.|lines=<poem>నిబ్బరముఁ బట్టఁజాల దోనీరజాక్ష, సామమున కీవు రమ్మని ప్రేమచేతఁ బిలిచినటువలె హలపాణి పిలువఁ డితఁడు, పిలువకుండిన నేనేల నలుగకుందు.</poem>|ref=121}} {{Telugu poem|type=వ.|lines=<poem>కావున.</poem>|ref=122}} {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>కౌరవుల వారివారలఁ, బోరున మర్దించి పిదప పురుషోత్తమ యీ ద్వారకనగరముతోడౝ, నీరధిలోఁ గలిపి పోదు నిమిషార్థమునన్.</poem>|ref=123}} {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>అని సింహనాద మొనరుచు, దరుజేంద్రునిఁ జూచి సీరి తగ నిట్లను నా తనుజ యగు నిందురేఖను, దనుజేశ్వర రమ్ము నీదుతమ్మన కిత్తున్.</poem>|ref=124}} {{Telugu poem|type=వ.|lines=<poem>అని పల్కి బలభద్రుఁడు ఘటోత్కచునితో మరియు నిట్లనియె.</poem>|ref=125}}<noinclude><references/></noinclude> 8hjvca8fjsfv97wchf8crhsu609qasa 560533 560532 2026-06-20T10:45:52Z Vandanapu Saidhiraj 7301 /* అచ్చుదిద్దారు */ 560533 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Vandanapu Saidhiraj" /></noinclude>{{Telugu poem|type=తే.|lines=<poem>తముఁ డత్యంతభక్తిఁ గైదండయొసఁగ, రత్నమయ మైనకొన్ని ద్వారములు దాఁటి పంకజాక్షుండు వేగమె బయలుదేరి, గట్టిగాఁ దానె దనుజున కిట్టులనియె.</poem>|ref=114}} {{Telugu poem|type=సీ.|lines=<poem>ఒహో భుటోత్కచ యోభీమనందన మెచ్చితి నీ ధైర్యలక్ష్మీమహిమ రావణాసురుపాటి రణగరిష్ఠుఁడ వీవు నిన్ను సాధింపంగ నెవ్వఁడోపు తమ్ముని కొఱకునై తక్షణం బున వచ్చి వనిత నెత్తుకపోయి పనముఁ జేర్చి వెండియుఁ జనుదెంచి వేదండపురనాథు కండక్రొ స్వణఁగించి కర్ణ నొంచి</poem>}} {{Telugu poem|type=తే.|lines=<poem>పరిణయంబున కరుదెంచు ధరణికుతులఁ, జంపఁ జూచెద విది యేమిసాహసంబు చలము సాధించుంకొంటివి చాలుచాలు, రాక్షసేశ్వర దయయుంచి రమ్ము రమ్ము.</poem>|ref=115}} {{Telugu poem|type=ఉ.|lines=<poem>కాలవిశేషము న్గనక గాండీవిపత్నిని నిందురేఖకై నీలపటంబుతాల్పు నవినీతిగఁ గొన్నివచించినందు కీ యాలముఁ గల్గజేసితి వయారె విరోధము మామగారిపైఁ జాలఁ గృపారసంబు నిడి సంధికి రమ్మ బకాంతకాత్మజా.</poem>|ref=116}} {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>కల్లలు గా విని రాక్షస, వల్లభ నాపలుకు నమ్మి వచ్చితివేనిౝ ఉల్లము రంజిలఁ బార్థిశిం, జెల్లెలు ముడమందఁ రెండ్లి జేసెద మింకన్.</poem>|ref=117}} {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>అని పల్కిన గోవిందుని,మునుగని యాభీమసుతుఁడు ముకుళితకరుఁడై వనరుహలోచన మాధవ, సనకసనంత వాసుదేవ నాచుజవరదా.</poem>|ref=118}} {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>కందర్పజనక వినతా, నందనకంఖాణ నందనందన హరి గో వింద జనార్దన నీకు, న్వందన మిదె వాసుదేవ వారిజనాభా.</poem>|ref=119}} {{Telugu poem|type=వ.|lines=<poem>అని మఱియు నిట్లనియె.</poem>|ref=120}} {{Telugu poem|type=సీ.|lines=<poem>పాకశాసనుపల్నీయై గోవింద నీకు తోఁబుట్టు పై నెగడినట్టి యాసుభద్రను రాముఁ డాడరానటువంటి కఠినవాక్యము లాడి కౌరవులకు రమణి నిచ్చెద నంచు రప్పించి వెంటనే పరిణయం బొనరింప భావ్య మగునె మీబోఁటిపెద్దలు మేరఁ దప్పినయంత మాబోఁటిమూఢులమది దలంప</poem>}} {{Telugu poem|type=తే.|lines=<poem>నిబ్బరముఁ బట్టఁజాల దోనీరజాక్ష, సామమున కీవు రమ్మని ప్రేమచేతఁ బిలిచినటువలె హలపాణి పిలువఁ డితఁడు, పిలువకుండిన నేనేల నలుగకుందు.</poem>|ref=121}} {{Telugu poem|type=వ.|lines=<poem>కావున.</poem>|ref=122}} {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>కౌరవుల వారివారలఁ, బోరున మర్దించి పిదప పురుషోత్తమ యీ ద్వారకనగరముతోడౝ, నీరధిలోఁ గలిపి పోదు నిమిషార్థమునన్.</poem>|ref=123}} {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>అని సింహనాద మొనరుచు, దరుజేంద్రునిఁ జూచి సీరి తగ నిట్లను నా తనుజ యగు నిందురేఖను, దనుజేశ్వర రమ్ము నీదుతమ్మన కిత్తున్.</poem>|ref=124}} {{Telugu poem|type=వ.|lines=<poem>అని పల్కి బలభద్రుఁడు ఘటోత్కచునితో మరియు నిట్లనియె.</poem>|ref=125}}<noinclude><references/></noinclude> gyzlxkxh9zyhpc4dgqnot7agvm413mu