Википедиа tgwiki https://tg.wikipedia.org/wiki/%D0%A1%D0%B0%D2%B3%D0%B8%D1%84%D0%B0%D0%B8_%D0%B0%D1%81%D0%BB%D3%A3 MediaWiki 1.46.0-wmf.24 first-letter Медиа Вижа Баҳс Корбар Баҳси корбар Википедиа Баҳси Википедиа Акс Баҳси акс Медиавики Баҳси медиавики Шаблон Баҳси шаблон Роҳнамо Баҳси роҳнамо Гурӯҳ Баҳси гурӯҳ Портал Баҳси портал Лоиҳа Баҳси Лоиҳа TimedText TimedText talk Модул Баҳси Модул Event Event talk 0 788 1469182 1370834 2026-04-20T06:19:32Z Yoonoos.tj 27005 1469182 wikitext text/x-wiki {{Кишвар |Парчам = Flag of Algeria.svg |Номи тоҷикӣ = Ҷумҳурии Халқии Демократии Алҷазоир |Номи аслӣ = {{lang-ar|اَلْجُمهُورِيَّة اَلْجَزَائِرِيَّة اَلدِّيمُقرَاطِيَّة اَلشَّعبِيَّة}}<br><small>(ал-Ҷумҳурия ал-Ҷазаири́я ад-Димуқрати́я аш-Шаъаби́я)</small> |Нишон = National Emblem of Algeria (bronze effect).svg |Шиор= من الشعب و للشعب |Тарҷумаи шиор = Инқилоби одамон барои одамон |Номи суруди миллӣ = قَسَمًا |Тарҷумаи номи суруди миллӣ = Савганд ёд мекунем |Аудио = National anthem of Algeria, by the U.S. Navy Band.oga |Дини давлатӣ = [[ислом]] ([[Суннӣ|мазҳаби суннӣ]]) |Сохтори давлат = [[давлати унитарӣ]] |Дар харита=Algeria in its region.svg |Забон = [[забони арабӣ]] |Санаи истиқлол=[[5 июл]] [[1962]] |Соҳибистиқлол аз=[[Фаронса]] |Пойтахт=[[Алҷазира]] |Шаҳрҳои калонтарин=[[Алҷазира]], [[Константин (шаҳр)|Константина]], [[Оран]] |Вазифаи роҳбар 1 = [[Президенти Алҷазоир|Президент]] |Роҳбар 1 = [[Абдулмаҷид Теббӯн]] |Вазифаи роҳбар 2 = [[Сарвазири Алҷазоир|Сарвазир]] |Роҳбар 2= [[Абдулазиз Ҷарод]] |Ҷой аз рӯи масоҳат=10 |Масоҳат=2 381 740 |Фоизи об=- |Ҷой аз рӯи аҳолӣ=37 |Аҳолӣ=45 400 000 |Соли баҳо = 2022 |Зичии аҳолӣ = 18,1 |ММД (БҚХ) = 768,52 млрд. |Соли ҳисоби ММД (БҚХ) = 2024 |Ҷой аз рӯи ММД (БҚХ) = 39 |ММД (БҚХ) ба сари аҳолӣ = 16 483 |Воҳиди пул = [[Динори Алҷазоир]] |Домен = [[.dz]] |Коди телефон = 213 |Минтақаи замонӣ = +1 |Эзоҳот= }} {{бознависӣ}} <references group="lower-alpha" />{{ТарҷумаКунед|en| Algeria }}<references /> '''Алҷазоир''' ({{забон-ар|اَلْجَزَائِر}}, Ал-Ҷазаир), номи расмияш '''Ҷумҳурии Халқии Демократии Алҷазоир''' ({{забон-ар|الجمهورية الجزائرية الديمقراطية الشعبية}}), ал-Ҷумҳури́я ал-Ҷазаирия ад-Димуқрати́я аш-Шаабиия) — [[давлат]] дар [[Африқои Шимолӣ]], дар қисми ғарбии [[Баҳри Миёназамин]]. Алҷазоир дар ғарб бо [[Марокко]] ва [[Саҳрои Кабир]], дар ҷануби ғарбӣ бо [[Мавритания]] ва [[Малӣ]], дар ҷанубу шимол бо [[Нигер]], дар шарқ бо [[Либиё]] ва [[Тунис]] ҳамсарҳад мебошад. Масоҳаташ 2382 ҳаз. км² ва аҳолиаш 45,4 млн. нафар (2022) мебошад. Пойтахташ шаҳри Алҷазоир. Алҷазоир аз ҷиҳати маъмурӣ ба 31 вилоят тақсим мешавад. == Таърих == == Сиёсату ҳукумат == [[Акс:Algeria CIA map.png|right|350px]] == Бахшбандии кишварӣ == {{асос|Вилоятҳои Алҷазоир}} == Ҷуғрофия == ==Иқтисодиёт== == Аҳолӣ == == Фарҳанг ва маориф == == Инҷоро ҳам бингаред == {{Умуми}} {{Хурд}} == Эзоҳ == {{эзоҳ}} {{ПБ}} {{Кишварҳои Африқо}} [[Гурӯҳ:Давлатҳо аз рӯи алифбо]] [[Гурӯҳ:Давлатҳои Африқо]] [[Гурӯҳ:Алҷазоир]] [[Гурӯҳ:Давлатҳо — узви СММ]] in3tqqit5szpv076ax7h8itqzox8ulr 0 1632 1469191 1446086 2026-04-20T11:01:00Z ~2026-24368-02 123016 /* Таърих */ 1469191 wikitext text/x-wiki {{МА |мақом = Шаҳр |номи тоҷикӣ = Кӯлоб |номи аслӣ = |тасвир = Kulob, Tajikistan - panoramio - Zack Knowles.jpg |итоат = |кишвар = Тоҷикистон |нишон = |парчам = |тавсифи нишон = Раиси шаҳр Мирзозода Махмуд |тавсифи парчам = |бари нишон = |бари парчам = |lat_dir = |lat_deg = |lat_min = |lat_sec = |lon_dir = |lon_deg = |lon_min = |lon_sec = |CoordAddon = |CoordScale = |шакли минтақа = Вилоят |минтақа = Вилояти Хатлон{{!}}Хатлон |шаҳр дар ҷадвал = |шакли шаҳр = |шаҳр = Кӯлоб | ноҳия = Ноҳияи Кӯлоб{{!}}Кӯлоб |ноҳия дар ҷадвал = |шакли ҳавзаи ҷомеа = |ҳавзаи ҷомеа = |ҳавзаи ҷомеа дар ҷадвал = |шакли ҷомеа = |ҷомеа = |ҷомеа дар ҷадвал = |тақсимоти дохилӣ = |шакли роҳбарӣ = |роҳбарӣ = |замони таъсис = |ёдоварии аввал = садаи VI пеш аз милод |номҳои пешина = |мақом аз = 1934 |масоҳат = 35 |шакли баландӣ = |баландии марказ МА = 580 |иқлим = |забони расмӣ = тоҷикӣ |аҳолӣ = 105 800<ref>{{Cite web|url=https://stat.tj/storage//1.01.2022.pdf|title=ШУМОРАИ АҲОЛИИ ҶУМҲУРИИ ТОҶИКИСТОН ТО 1 ЯНВАРИ СОЛИ 2022|author=Агентии омори назди Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон|accessdate=2022-11-20|archivedate=2022-10-10|archiveurl=https://web.archive.org/web/20221010195817/https://stat.tj/storage//1.01.2022.pdf}}</ref> |соли барӯйхатгирӣ = 2022 |зичӣ = |агломератсия = |ҳайати миллӣ = [[тоҷик]]он, русҳо |ҳайати динӣ = [[мусулмон]]он |этнохороним = |вақти минтақавӣ = +5 |DST = |коди телефон = +992 3322 |нишонаи почта = |нишонаҳои почта = |коди мошинҳо = 03TJ |шакли шиноса = |шакли шиносаи ададӣ = |гурӯҳ дар Commons = Kulob |сайт = www.kulob.tj |забони сайт = |забони сайт 2 = |add1n = |add1 = |add2n = |add2 = |add3n = |add3 = }} '''Кӯлоб''' ({{lang-fa|'''کولاب'''}}) — шаҳр дар [[вилояти Хатлон]]. Аз ҷумлаи қадимтарин шаҳрҳои Осиёи Марказӣ маҳсуб мешавад. == Аҳолӣ == {|class="wikitable" border="2" cellpadding="4" cellspacing="0" style="margin: 1em 1em 1em 0; background: white; border: 1px #aaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 95%;" style="border: 1em solid white") |- |'''Сол''' |2012 |2013 |2019 |2020 |2021 |2022 |- |'''Аҳолӣ, <br /> ҳазор наф.''' |97 |98,5 |105,5 |106,3 |104,1 |105,8 |} == Таърих == Шаҳри Кӯлоб бо таърихи куҳани худ таваҷҷухи олимону сайёҳони оламро ба худ ҷалб сохта аст. Дар акнофи шаҳри қадимаи Кӯлоб шаҳрҳое амсоли Ҳулбук, Мунк, Бубакон, Тандичароғ, Искандара, Лангар, Маранда, мавҷуданд, ки ҳануз дар асрҳои IX-VII — пеш аз мелод дар Осиёи Вусто маълум буданд. Кӯлоб аз шаҳрҳои нисбатан бузурги [[Тоҷикистон]]и имрӯзи, таърихи рангину бостона дорад. Дар замонҳои пешин он ҷузъи давлат ё вилояти таърихии [[Хатлон]] (Хутал, Хуталон) ба ҳисоб мерафт. Хатлони таърихи кишваре буд воқеъ дар байни ду руди бобаракати Панҷу Вахш ва шохони он тибқи маълумоти Ибни Хурдодбех лақаби «хуталоншоҳ» ё «шерони Хуталон»-ро доштаанд. Ин кишвар дар таърих бо аспҳои хушзоти бидови хуб, "аспҳои хатлӣ" ва мардуми ҷангии худ машҳури кишварҳои [[Хуросон]]у [[Мовароуннаҳр]] будааст. Хатлон бо истихроҷи тилою намаки худ низ дар таърих шуҳрати беандоза дошт. Табарӣ муаррихи машҳур дар «Таърих-ар-русул вал-мулук»-и худ бори аввал зимни тавсифи ҳаводиси соли 108/726 ва сипас зимни овардани ҳаводиси таърихи 119/737 Хатлонро зикр намудааст. Дар соли 737 мелоди сарлашкару волии Хуросон Асад ибни Абдуллоҳ ба Хутал ҳуҷум оварда аз Ҳокони турк — Курсугонун мадад мехоҳад. Ӯ ба ёри пеш меояд. Асад аз ин ҳол бохабар шуда ба зуди аз назди Ҷабалу-л мулх (Кӯҳи намак,ки имрӯз дар Кӯлоб бо номи [[Кӯҳӣ Хоҷамӯъмин]] маъруф аст) гузашта ба соҳили дарёи Панҷ мерасад ва аз бисту се ҷои дарё ба гузаштан шурӯъ мекунад. Ҳануз убур ба охир нарасида буд,ки туркону хатлониён аз дарё гузашта бори дигар лашкари Асадро мунхазим сохтанд. Асад бо ҳоли табоҳ ба Балх муроҷиат мекунад. «Ана дар ҳамин газоҳо — навишта буд Табарӣ — мардум ба форсӣ ба ӯ чунин гуфтанд: {{Иқтибос|Аз Хуталон омадия, :Ба рӯ табоҳ омадия, :Обор боз омадия, :Хушк назар омадия.}} Дар асрҳои IX-X мелоди дар замони Сомониён Хатлон хеле пурқувват буда, ба [[давлати Сомониён]] итоат намекард. Давлатҳои хурди минтақа ба амири Сомониён соле як бор ҳадя мефиристодаанд. Баъд аз заволи [[давлати Сомониён]] дар охири асри X Хатлон низ мисли давлатчаҳои дигари ҳамсояи хурд дар тули асрҳои минбаъда борҳо дучори ҳамлаи ақвоми туркнажод гардида, ҳар дафъа баъд аз харобиҳои зиёду қатлу ғорати мардуми Хатлониён боз ба ободонии кишвари худ мепардохтанд. Ҳуҷумҳои қарахониҳо, қарахитоиҳо, лашкари Султон Маҳмуди Ғазнавӣ, салҷуқиён ва туркҳои маҳаллӣ аз ҳамин қабиланд. Аз ҳуҷумҳои мазкур ду ҷанг боиси харобии ниҳоят сахти [[Хатлон]] гардидаанд. Яке аз онҳо бо номи шоҳзодаи қарахонӣ — Буритегин ва дигар бо номи Алпарслони салҷуқӣ марбут мебошад. Тибқи маълумоти овардаи соҳиби «Таърихи Байҳақӣ» Буритегини мазкур, ки номаш Иброҳим ибни Наср буд, дар таърихи 1038-1039 бо кумичиёну туркони ганҷина, ки дар дараҳои [[Шумон]]у [[Вашгирд]] байни Чағониёну Хуталон мезистанд, ба Вахшу Хутталон ҳуҷум бурда, онҳоро то наздикиҳои [[Хулбук]] — пойтахти Хутталон ғорат карданд. Амири Ғазнавӣ Масъуд баъди шунидани ин хабар чунин гуфта буд: "Буритегин баъдтар аст аз туркманон, ки фурсате ҷуст ва дартохту бештар аз Хутталон ғорат кард. Ва агар мо пасттар (дертар) расидеми, вай он навоҳи ғорат кардӣ" Ҳамин тавр, ба соли 1038-1039 қисми бештари Хатлон дучори ғорат ва харобӣ гардид. Чӣ тавре, ки маъхазҳои таърихӣ дарак медиҳад, Хатлон баъд аз муддати кӯтоҳе вазъи худро ба эътидол оварда дар замони салҷуқиён сар аз итоат боз зад. Муаррихи бузурги араб Ибна-л-Асир воқеаи ҷанги байни Хатлониёну Алпарслони салҷуқиро зимни баёни ҳаводиси соли 456/1063-1064 чунин ба қалам додоааст. {{аввали иқтибос}}''«Баъд аз марги Тоғрулбек ба ҷои ӯ Алпарслон подшоҳ шуд. Амири Хуталон дар қалъаи худ оси гардида, хироҷ напардохт. Султон ба ҷанги ӯ шитофт. Чун ба Хуталон расид, дид, ки қалъаи он бисёр мустаҳкаму баланд аст. Ӯ чанде бо соҳиби қалъа ҷангид, вале ба чизе ноил нагардид. Рӯзе Алпарслон бо шахси худ ба чанг пардохт. Ӯ аз асп пиёда шуда ба кӯҳ (баландӣ) баромадан гирифт. Аскарон аз ӯ пайравӣ карда, ба мавқеи Хутталиён наздик шуданд ва ба ҳуҷумҳои пай дар пай пардохтанд. Соҳиби қалъа (яъне шоҳи Хуталон) дар он замон дар болои қалъа назди тиркаше истода буд ва афроди худро ба ҷанг таҳриз мекард. Нохост тире, ки онро ба сӯи ӯ кушод дода буд, ба вай расид ва ӯро бикушт. Сипас Алпарслон қалъаро фатҳ кард ва Хуталон ба ҳайати кишварҳои ӯ даромад»''{{охири иқтибос}} Гуфтан мумкин аст, ки бо ин ҷанги дар таърихи 456/1063-1964 рух дода, бо Хатлону маркази он зарбаи мухлик дода шуд. Баъд аз таърихи мазкур номи маркази Хатлон шаҳри [[Хулбук]]ро дигар дар маохизи таърихӣ дучор намеоем. Баръакс дар давраи мазкур муаррихон аз қалъаи Кӯлоб дар наздикиҳои [[Омударё|Ҷайҳун]] ёд кардаанд, ки ба гумони ғолиб он дар ҷои шаҳри Кӯлоби имрӯза вокеъ буд. Чунин ба назар мерасад, ки баъди дар таърихи 1038-1039 аз тарафи Буритегину кумичиёну туркони ганҷина хароб карда шудани шаҳрҳою деҳоти Хатлон табдил ёфт. Баъди хароб сохтани қалъа ҳаёт дар он мавзеъ ба кулли қатъ нагардид ва чи тавре ки дар боло қайд кардем, дар он қо бо мурури замон деҳа ва сипас шаҳре бо номи Кӯлоб дар асрҳои XV-XVI қомат афрохт. Бо ҳамин, дигар то асри XVI барои шаҳри Кӯлоб дар сарчашмаҳои таърихӣ маълумоте дучор намегардад. Як нафар амирони турк Сайиди Алии Раис, ки ашъори зиёдеро аз девонҳои [[Саъдӣ]], [[Амир Хусрави Деҳлавӣ]] ва Мавлоно [[Ҷалолиддини Румӣ]] аз бар медонист ва худ низ ба форсӣ шеър мегуфт, дар асари ба забони турки навишта — «Миръоту-л-мамолик» («Ойинаи кишварҳо») барои Хатлону шаҳри Кӯлоб ва мавзеи тавозуди мазори ҳазрати Амири Кабир [[Мир Сайид Алии Ҳамадонӣ]] маълумоти тозаи пурқимат додоааст. Аз порчаи мазкур чунин бармеояд, ки Дили яке аз мавзеъҳои асосии Хатлон будааст, зеро тобути мубораки Сайид Алии Ҳамадониро шогирдонаш дар асри XIV, бори аввал маҳз дар Дилии Хатлон гуронида будаанд, на дар шаҳри Кӯлоб ки шояд дар он замон ободу машҳур набуд. Аз мавзеи Дили як нафар амирзодаи муғул — Мирзо Ҳайдар дар асари худ «Таърихи Рашидӣ» ҳамчун яке аз мавзеъҳои муҳими Хатлон ёд кардааст. Мирзо Ҳайдар дар соли 912/ 1506-1507 ҳангоми аз Хисори Шодмон ба Бадахшон аз ӯзбекҳо гурехтанаш аввало дар Пушинг (деҳаест маъруф то имрӯз бо ҳамин ном дар [[ноҳияи Данғара]]и [[вилояти Хатлон]]) истода, сипас аз он ҷо ба Дилии бозор меравад: «Чун бо Дилии бозор, ки аз курайёти муътабараи Хатлон аст, расида шуд, ин аҳвол маълум гашт».<ref name="Таърихи Кӯлоб. Бойгонӣ">[https://kulobjonvatanam.wordpress.com/about/ Таърихи Кӯлоб. Бойгонӣ]</ref> Дар ибтидои асри XVI — Ҳофиз Таниши Бухороӣ таърихнигори Абдуллохони Шайбонӣ дар китоби худ «Шарафномаи шоҳӣ» («Абдуллонома»), ки ҳуҷуми Абдуллохон ба Кӯлоб ривоят мекунад, дар се мақола далелу арқом оварда аст. Дар мақолаи аввал, ки «Кӯлоб дар асрҳои 16» ном дорад муаллиф аз хусуси таьрихи бунёди шаҳри Кӯлоб дар асри XIII то асри XVI ва низ дар бораи хароб гардидани шаҳр аз ҷониби Шайбонӣ ва ҳам азнавсозии шаҳр замони ҳукуматронии Абдуллохон маълумот оварда шуда аст. Ҳофизи Таниш зимни тавсифи ҷангҳои байни лашкари Абдуллохони узбек ва кӯлобиён дар соли 992/1584 барои калъаи Кӯлоб маълумоти муҳим меорад: «Ва қалъаи Кӯлоб алҳақ аз килои машҳур ва ба ҳасонату устуворӣ, расонату пойдорӣ бар алсинаву афвоҳ мавсуфу мазкур, гуй аршест афрохта шуда. Ва хандақе амиқ монандаи муҳит гирди ҳисори сипеҳр пардохтаанд. :Магу қалъа, кӯҳе, вале бошукуҳ, :Дар ӯ кинаҷуён — палангони кӯҳ.. :Чу садри Сикандар дараш устувор, :Чу ҳисни фалак маҳкаму пойдор. :Ба ҳар рукни ӯ бурҷ афзун зи сад, :Чу айвони Кайвону бурҷи Асад :Зи пӯлод фаршу рахаш рехта, :Сурайё зи такаш даровехта. :Яке тарф хандақ чу дарёи Нил, :Равон гирд дар гирди ӯ мил-мил. :Ба болои бурҷу фасили Ҳисор, :Муҳайёву омода то сад ҳазор…. Аз порчаи мазкур ба хулосаҳои зерин омадан мумкин аст: 1) Шаҳри Кӯлоб дар мавзеи Халвои бисёр тез қомат афрохтааст: 2) Дар он қалъаи устуворе сохтаанд: 3) Турбати поки Амири Кабир Сайид Алии Ҳамадониро аз мавзеи Дили (Имомалӣ) дар ҳудуди солҳои 1584-1594 ба чивори шаҳри Кӯлоб — ба мавзеи имрӯзааш кӯчонидаанд.<ref name="Таърихи Кӯлоб. Бойгонӣ"/> Мақолаи дуввум, «Дар бораи тасарруфи Кӯлоб аз тарафи Абдуллохони Шайбонӣ» роҷеъ ба вазьи сиёсии шаҳри Кӯлоб ва аъзои ҳукумати Абдуллохон то давраи ҳуҷум ба Кӯлоб нақл мекунад. Дар омӯзиши таьрихи Кӯлоб саҳми олимону бостоншиносони рус аз ҷумла Маева, Н,А, Матвеева, Покатило Н. Н, Семенов А. А, Баринский А. А, Варична М.А калон аст. Дар асарҳои худ ин олимон дар бораи ҳудудҳои ҷуғрофӣ, таъриху маданияти халқҳои бумӣ, урфу одати онҳо ва мавзеъҳои топаграфӣ, маконҳои таърихӣ ва дигар махсусиятҳои ин диёр маълумотҳои дақиқ медиҳанд. Вале бо вуҷуди ин ҳама таърихи шаҳр ба омӯзиши чуқур ва ҳамаҷониба ниёз дорад. Дар бораи Хатлон, аз ҷумла, минтақаи Кӯлоб дар давраи Юнонӣ Бохтарӣ дар сарчашмаҳои хаттӣ низ баъзе маълумот мавҷуданд. Дар нақли муаррихи Юнони қадим Ариан дар бораи шӯриши Бохтариён бо сарварии Оксиарт бар зидди Юнониёни ишғолгар, шикаст хурдани шӯриш ва ба дасти Искандари Македонӣ асир афтодани ӯ ва духтараш Рухшона «Пули Сангин», ки дар наздикии шаҳри Нораки имрӯза воқеъ гардидааст, номбар карда мешавад. Дар ҷои дигар гуфта мешавад, ки аз ҳама бештар ба муқобили Юнониён Пратакенҳо ва сокинони Бубасена бо сарварии Катон ва Овсиён мубориза бурданд. Муҳаққиқи маъруф Маркварт Бубасенро дар Балҷувон ҷой медиҳад. Ба ақидаи ӯ Бубасена шакли қадими номи Балҷувон мебошад. Бояд ёдовар шавем, ки дар бораи мавзеъи баргузоршавии ин шӯриш фикру мулоҳизаҳои дигар низ вуҷуд дорад. Масалан, ба ақидаи Ю. Яъқубов шӯриш бо сарварии Оксиарт (Вахшуарт) дар Қалъаи куҳи Хориён дар вилояти Самангон рух додааст. Ба фикри ҳамин муаллиф ноҳияҳои Пратакен ва Бубасен дар ҳудуди ноҳияи Данғара ҷойгир буданд, зеро дар ин ҷо дар роҳи корвонгард деҳаи Паркамчӣ вуҷуд дорад. Ин деҳа дар таърихи Байҳақӣ бо номи Баракадми во мехурад. Дар назди он қалъаи қадиме низ ҳаст. Эҳтимол, вожаи Баркадми шакли арабишудаи паркамчи вуҷуд дорад. Ин деҳа дар таърихи Байҳакӣ бо номи Баракадми вомехӯрад. Далели мӯътамади таърихӣ будани онро ҳафриёти гуногуни бостоншиносон шаҳодат медиҳад. Дар солҳои 1993-1994 бостоншиносон Павел Самойлик ва Музаффар Азизов аз шафати оромгоҳи Мири Кабир хумдонеро пайдо карданд, ки ба асрҳои ҳафт шаши пеш аз мелод мансуб буд. Хумдони мазкур яке аз далелҳои таърихи 2700 солаи шаҳри Кӯлоб мебошад. Омӯзиши таърихи Кӯлоб бо дастгирии [[Президенти Тоҷикистон]] [[Эмомалӣ Раҳмонов]] соли [[2001]]-ум шурӯъ шуда то кунун идома дорад. Дар атрофи шаҳри Кӯлоб бостоншиносон беш аз 200 – ҳандақро мавриди омӯзиш қарор доданд, ки панҷтои он дар ҳудуди хумдонҳои [[мақбара]]и Мири Кабир маҳфузанд. Бостоншиносон дар ҳар қабати хоки ин ҳандақхо, ки андозаи онҳо ба 1,5-2 метр мерасад шумораи зиёди сафолпораҳоро дарёфт карданд, ки аз осори тамаддуни салтанати Ҳахоманишиён гувоҳӣ медиҳад. Сафолпораҳои ёфтшуда шаҳодати онанд, ки дар асрҳои VII-VIи пеш аз мелод дар ин ҷо ҳунари кулолгарӣ ба вижа кӯзагарӣ, ки усулан хоси мардумони шаҳранд, хело рушд карда будааст. Ин бозёфти археологӣ аз мавҷудияти як шаҳри аз лиҳози фарҳангу маданият рушд карда дар ҳудуди имрӯзаи шаҳри Кӯлоб гувоҳ аст. Бозёфти қалъаи қадимае бо унвони «Қалъаи Кӯлоб» дар мавзеи имрӯзаи гузари «Чармгарон» яке аз шаҳрҳои қадимтарини [[Осиёи Марказӣ]] будани шаҳри Кӯлоб гувоҳ аст. Соли 1991 таҳти роҳбарии узви вобастаи АИ ҶТ [[Юсуфшо Ёқубов]] дар акнофи [[қалъа]]и Кӯлоб ҳафриёти бостоншиносӣ гузаронида шуд, ки дар натиҷа девори салтанати Кушониён, ки мансуб ба асрҳои 6-1- пеш аз мелод мебошад, ёфт гардид. Дар қабатҳои хоки мавзеи таҳқиқшуда, дар чуқурии 2-4 метр осори даврони ҳукмронии Юнону Бохтарро пайдо карданд, ки ба асрҳои 3-2-и пеш аз мелод рост меояд. Қабатҳои зисти Юнонӣ Бохтарӣ дар як нуқтаи дигари шаҳри Кӯлоб дар қалъаи Купчинор ва соҳили рости сангови Тебалай, ки аз паҳлӯи он мегузарад, ошкор карда шуданд. Дар ин ҷо дар буриши рости сангови Тебалай дар масоҳати 200 -300 метр қабатҳои замони Юнонӣ Бохтарӣ мушоҳида мешаванд. Дар қабатҳо сафолҳои ин давра пайдо карда шудаанд. Ҳамин тавр дар замони Юнонӣ Бохтарӣ шаҳр аз ду қалъа ва ду шаҳристон иборат буд. Қалъаи якум калонтар ва асосӣ буда, дар мавзеи Чармгарони Поён дар қисми ғарбии имрӯзаи шаҳр ҷойгир буд. Дар назди ин қалъа шаҳристон вуҷуд дошт. Ин шаҳристон чандон калон набуда, масоҳаташ 170х150 метрро ташкил мекард. Дар ин мавзеъ чашмаҳо бисёранд ва он барои зиндагӣ хело мувофиқ аст. Дар ҳавлии хонаи 149, воқеъ дар кӯчаи якуми Май ёдгорие пайдо намуданд, ки ба замони [[Ҳахоманишиён]] (асри IV пеш аз мелод), замони Юнону Бохтарӣ ва давлатдории Кушониён мансуб мебошад. [[File:Heliodotos inscription, Kuliab.jpg|thumb|left|300px|Навиштаҷоти Кӯлоб солҳои 200–195: "Heliodotos dedicated this fragrant altar for [[Hestia]], venerable goddess, illustrious amongst all, in the grove of [[Zeus]], with beautiful trees; he made libations and sacrifices so that the greatest of all kings Euthydemos, as well as his son, the glorious, victorious and remarkable Demetrios, be preserved of all pains, with the help of [[Tyche]] with divine thoughts."<ref>Shane Wallace [https://www.academia.edu/25638818 Greek Culture in Afghanistan and India: Old Evidence and New Discoveries] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200112215954/https://www.academia.edu/25638818 |date=2020-01-12 }} p.211</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.attalus.org/docs/seg/s54_1569.html |title=Supplementum Epigraphicum Graecum: 54.1569 |access-date=2019-11-15 |archive-date=2021-02-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210207033247/http://www.attalus.org/docs/seg/s54_1569.html |url-status=live }}</ref>]] == Нақлиёт == * [[Фурудгоҳи байналмилалии Кӯлоб]] * Хати [[роҳи оҳан]]и Кӯлоб-Душанбе, Кӯлоб-Маскав ==Фарҳанг== [[File:Kulob Republican Local Lore.jpg|300px|thumb|]] * Осорхонаи 2700-солагии Кӯлоб; * [[Қалъаи Кӯлоб]]; * [[Муҷтамаи ҷумҳуриявии осорхонаҳои Кӯлоб]]; * Мақбараи Мир Сайид Алии Ҳамадонӣ; * [[Театри давлатии мусиқӣ - мазҳакавии ба номи С. Вализодаи ш. Кўлоб]]; * Қасри фарҳанг; * Боғи фарҳангӣ-фароғатии шаҳр; * Варзишгоҳ; * Гӯшаи фарҳанги Амрико дар шаҳри Кӯлоб. == Маориф == Дар шаҳри Кӯлоб 63 муасиссаи таълимӣ амал мекунад, ки аз онҳо 39 муассисаи таълимоти умумӣ, 5 мактаби асосӣ, 7 мактаби ибтидоӣ, 3 литсей, 2 мактаб-интернат, 1 муассисаи тарбиявии ғайримактабӣ мебошанд. Шумораи муҳасилин дар макотиби таҳсилоти умумӣ 42 581 нафарро ташкил мекунад. Ба онҳо 2240 нафар устодон таълим медиҳанд. Аз ҷамъи умумии муаллимон 1916 нафар яъне (85,5) фисадашон дорои маълумоти олӣ мебошанд. 142 нафари дигар соҳиби маълумоти нопурраи олӣ ва 182 нафари дигар тахасуси миёна доранд. Аз шумораи дар боло зикр шуда 135 нафар устодон дараҷаи олии тахассус, 132 нафар дараҷаи якум ва 122 нафари дигар дорои дараҷаи дуюм мебошанд. Чор муаллим бо унвони ифтихории корманди шоистаи Тоҷикистон ва 151 муаллим бо нишони аълочии маорифи Тоҷикистон сарафроз гаштаанд. Соли 2004 бо кумаки президенти Тоҷикистон дар шаҳри Кӯлоб ду мактаб ва соли 2005 боз ду мактаби дигар ба истифода дода шуда, бо таҷҳизоти навтарин муҷаҳҳаз гаштанд. Соли 2005 ҳамаи мактабҳои шаҳру ноҳия бо усули нави маблағгузори гузаштанд, ки ин усул аллакай натиҷаи дилхоҳ нишон дод. Айни замон дар муассисаҳои таълимӣ 21-ҳазор мизу курсӣ, 320 компутар ва 10-муҳарики барқӣ мавҷуд аст. Дар шаҳр: * [[Донишгоҳи давлатии Кӯлоб ба номи Абӯабдуллоҳи Рӯдакӣ]];<ref>http://www.kgu.tj</ref> * [[Донишкадаи технология ва менеҷменти инноватсионӣ дар шаҳри Кӯлоб]];<ref>{{Cite web |url=http://dtmik.tj/ |title=нусхаи бойгонӣ |accessdate=2018-12-26 |archivedate=2018-09-16 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20180916222855/http://www.dtmik.tj/ }}</ref> * [[Коллеҷи тиббии шаҳри Кӯлоб]]; * Коллеҷи омӯзгорӣ; * Литсейи касбӣ-сохтмонии шаҳри Кӯлоб; * [[Коллеҷи санъати шаҳри Кӯлоб]] фаъолият доранд ва барои соҳаҳои гуногуни хоҷагии халқ мутахассисонро тайёр менамоянд. == Васоити ахбори омма == * Ҳафтаномаи «Ҳақиқати Кӯлоб» (бо [[тоҷикӣ]]) — «Кулябская Правда» бо ([[русӣ]]); * ҳафтаномаи «Навиди Кӯлоб»; * маҷаллаи ташкилоти ғайридавлатии "Шаҳрванд" * ниҳоди мустақили хабарии «Хатлон-Пресс» * «Телевизиони Кӯлоб» Ниҳодҳои номбаршуда мунтазам мардумро аз хабарҳои шаҳр ва [[ноҳияи Кӯлоб]] огаҳ месозанд. == Бародаршаҳрӣ == * {{flagicon|Эрон}} [[Ҳамадон]], ([[Забони форсӣ|форс.]] ''همدان'' ), [[Эрон]] ''(20 марти соли 2001)''; * {{flagicon|Туркия}} [[Қуния]], ([[Забони туркӣ |тур.]] ''Konya''), [[Туркия]]. Ба хотири бародаршаҳрӣ дар шаҳри Кӯлоб, хиёбонеро ба номи Ҳамадон номгузорӣ карданд ва хонаи Ҳамадон бунёд ёфт. Дар Ҳамадони Эрон низ, хиёбоне номи Кӯлобро гирифт ва хонаи Кӯлоб таъсис ёфт. == Зодагони Кӯлоб == * [[Орзу Исо]] * [[Мавзуна Чориева]] * [[Сурайё Қосимова]] * [[Шабнами Сурайё]] * [[Манижа Давлатова]] * [[Фарзонаи Хуршед]] == Галерея == <gallery> Kulob Republican Local Lore Museum Complex.jpg|Муҷтамаи ҷумҳуриявии осорхонаҳои Кӯлоб Kulob 2700 th Anniversary monument - panoramio.jpg|Маҷмааи «2700-солагии шаҳри Кӯлоб» дар майдони марказии шаҳр]] Kulyab Airport Osokin.jpg|Фурудгоҳи байналмилалии Кӯлоб Kulob wed center.JPG|Хонаи бахт дар шаҳри Кӯлоб Kulob welcome-2.JPG|Дарвозаи даромадгоҳи шаҳри Кӯлоб Kulob,Hamadhani1.jpg|Оромгоҳи [[Мир Сайид Алии Ҳамадонӣ]] дар шаҳри Кӯлоб, соли 2008 Tomb of Mir Sayyid Ali Hamadani.jpg|Оромгоҳи Мир Сайид Алии Ҳамадонӣ дар шаҳри Кӯлоб Оромгоҳи Ҳазрати Амирҷон.png| Оромгоҳи [[Мир Сайид Алии Ҳамадонӣ]] дар шаҳри Кӯлоб Kulyab Museum, Kulyab, Tajikistan.JPG|Оромгоҳи [[Мир Сайид Алии Ҳамадонӣ]] дар шаҳри Кӯлоб Kulob,AliHamadhani.jpg||Оромгоҳи [[Мир Сайид Алии Ҳамадонӣ]] аз дарун, дар шаҳри Кӯлоб Kulob,ul-Somoni.jpg|Маркази хизматрасонии Ғайрат дар шаҳри Кӯлоб Kulob,main-market.jpg| Бозори марказии шаҳри Кӯлоб </gallery> == Нигаред == *[http://traveltotajikistan.org/cities-of-tajikistan/kulob Kulob travel guide] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20141008083733/http://traveltotajikistan.org/cities-of-tajikistan/kulob |date=2014-10-08 }} *[http://www.openstreetmap.org/search?query=Tajikistan#map=12/37.9146/69.7845&layers=T Open Street Map Кӯлоб] == Пайвандҳо == [http://www.kulob.tj Сомонаи расмии шаҳри Кӯлоб] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20061004043510/http://kulob.tj/ |date=2006-10-04 }} == Адабиёт== * Тақсимоти маъмурии Ҷумҳурии Тоҷикистон — {{Д.}}: [[СИЭМТ]], 2017. — 580 с. — ISBN 978-99947-33-68-2 * [[Кӯлоб (Китоб)|Энсиклопедия — Кӯлоб]], шаҳри Душанбе, соли 2006. * [[Энсиклопедияи советии тоҷик|Энциклопедияи советии тоҷик]], шаҳри Душанбе, с.1980. == Инчунин нигаред == {{commons|Kulob}} == Эзоҳ == {{эзоҳ}} {{Тақсимоти маъмурии вилояти Хатлон}} {{Ноҳияи Кӯлоб}} {{Шаҳрҳои Ҷумҳурии Тоҷикистон}} [[Гурӯҳ:Тоҷикистон]] [[Гурӯҳ:Вилояти Хатлон]] [[Гурӯҳ:Шаҳрҳои Тоҷикистон]] [[Гурӯҳ:Шаҳрҳои вилояти Хатлон]] [[Гурӯҳ:Кӯлоб]] 4pzcxhkzp7qa4pu4lots87vxcpnyujd 0 2064 1468999 1468592 2026-04-19T20:04:14Z Zosya95 54344 1468999 wikitext text/x-wiki {{гурӯҳ нест}} {{Таксон | тасвир = Vulpes_vulpes_sitting.jpg | салтанат = Ҷонварон | лотинӣ = Vulpes vulpes | муаллиф = [[Карл Линней|L.]] | соли муаллифӣ = 1758 | харита = Distribution of Vulpes Vulpes.png | вазъи ҳифз = LC | iucn = 23062 }} '''Рӯбоҳи одӣ''' ё '''малла''' ({{lang-la|Vulpes vulpes}}) — [[Дарандаҳо|даранда]]и [[Ширхӯрон|ширхӯр]] [[Оила (таксономия)|оила]]и [[сагмонандҳо|сагмонандон]], намуди аз ҳама паҳншудатарини '''рӯбоҳон'''. == Паҳншавӣ == Рӯбоҳи одӣ хеле васеъ паҳна шудааст: дар тамоми масоҳати [[Аврупо]], шимолӣ [[Африқо]] ([[Миср]], [[Алҷазоир]], [[Марокаш]], шимолӣ [[Тунис]]), қисми калони [[Осиё]] (то шимолӣ [[Ҳиндустон]], ҷанубӣ [[Чин]] ва Ҳиндухитой), дар [[Амрикои Шимолӣ]] аз минтақаи арктики то соҳилҳои Шимолӣ [[Халиҷи Мексико]]. Рӯбоҳ дар [[Австралия]] ба иқлим мусоидат шудааст ва дар тамоми материк паҳн шудааст. Аввал ҳисоб мешуд, ки дар [[Амрико]] намуди дигари рӯбоҳ зиндагӣ мекунад, аммо дар вақтҳои ҳозира ӯро ба монанди ҳамон намуд меҳисобанд. {{Зоо-нопурра}} 70o8sj8vtu8tcth3m0eyoiv0irfyo60 10 2073 1469028 1468822 2026-04-19T23:54:54Z Yoonoos.tj 27005 1469028 wikitext text/x-wiki {{Қуттӣ |исм = Кишвар |сарлавҳаи худкор = ҳа |from = {{{from|}}} |болоӣ0 = {{#switch: {{{Мақом|}}} | микромиллат = [[Микромиллат]] | особый = {{#if: {{{Мақоми баҳснок|}}} | {{{Мақоми махсуси баҳснок|}}} }} | Эътирофнашуда | эътирофнашуда = {{#if: {{{Мақоми баҳснок|}}} | [[Кишварҳои эътирофнашуда ва қисман эътирофшуда|Кишварҳои эътирофнашуда]] }} | Қисман эътирофшуда | қисман эътирофшуда = {{#if: {{{Мақоми баҳснок|}}} | [[Кишварҳои эътирофнашуда ва қисман эътирофшуда|Кишварҳои қисман эътирофшуда]] }} }} |болоӣ = {{қуттӣ/ном|{{{Номи тоҷикӣ|}}}|from={{{from|}}}}} |болоӣ2 = {{қуттӣ/номи аслӣ|{{қуттӣ/номи аслӣ|{{{Номи аслӣ|}}}|from={{{from|}}}}}|from={{{from|}}}}} |тасвир = {{Қуттӣ/парчам ва нишон | парчам = {{{Парчам|}}} | бари парчам = {{{Андозаи парчам|}}}{{{андозаи парчам|}}} | тавсифи парчам = [[{{#if: {{{Пайванд ба парчам|}}} | {{{Пайванд ба парчам}}} | Парчам {{{Родительный падеж}}} }}|Парчам]] | нишон = {{{Нишон|}}} | бари нишон = {{{Андозаи нишон|}}}{{{андозаи нишон|}}} | тавсифи нишон = {{#if: {{{Тавсифи намоишии нишон|}}} | {{{Тавсифи намоишии нишон}}} | {{#if: {{{Ба ҷои нишон|}}} | [[{{{Ба ҷои нишон}}} {{{Родительный падеж}}}|{{{Ба ҷои нишон}}}]] | [[Нишон {{{Родительный падеж}}}|Нишон]] }} }} |from={{{from|}}}}} |матн1 = {{br separated entries | {{#if: {{{Шиор|}}} | [[Шиор]]: ''«{{{Шиор}}}»'' }} | {{#if: {{{Тарҷумаи шиор|}}} | ''«{{{Тарҷумаи шиор}}}»'' }} }} |матн2 = {{#if: {{{Бе гимн|}}} || {{#if: {{{Номи гимн|}}} | [[Суруди миллӣ]]: ''«{{{Номи гимн}}}»'' {{#if: {{{Тарҷумаи номи гимн|}}} | <br>''«{{{Тарҷумаи номи гимн}}}»'' }} | [[Суруди миллӣ]] }} {{#if: {{{Аудио|}}} | <br>[[File:{{{Аудио}}}|center]] }} }} |матн3 = {{#if: {{wikidata|p242|{{{Дар харита|}}}|plain=true|from={{{from|}}}}} | {{wikidata|p242|{{{Дар харита|}}}|size={{#if: {{{Андозаи харита|}}}{{{андозаи харита|}}} | {{{Андозаи харита|}}}{{{андозаи харита|}}} | 300x300px }}|caption={{{Шарҳи харита|}}}{{{шарҳи харита|}}}|from={{{from|}}}}}<!-- -->{{#if: {{{Дар харита2|}}} | <br>[[Акс:{{{Дар харита2}}}|{{{Андозаи харита2|{{{андозаи харита2|300x300px}}}}}}]]{{#if:{{{Шарҳи харита 2|}}}{{{шарҳи харита 2|}}}|<br>{{{Шарҳи харита 2|{{{шарҳи харита 2|}}}}}} }} }} }} |сарлавҳа4 = {{{sovereignty_type|}}} |блок5 = {{Қуттӣ/блок бо нишонаҳо |нишонагузорӣ1 = {{nobr|{{{Сана1}}}}} |матн1 = {{{Марҳала1|}}} |нишонагузорӣ2 = {{nobr|{{{Сана2}}}}} |матн2 = {{{Марҳала2|}}} |нишонагузорӣ3 = {{nobr|{{{Сана3}}}}} |матн3 = {{{Марҳала3|}}} |нишонагузорӣ4 = {{nobr|{{{Сана4}}}}} |матн4 = {{{Марҳала4|}}} |нишонагузорӣ5 = {{nobr|{{{Сана5}}}}} |матн5 = {{{Марҳала5|}}} |нишонагузорӣ6 = {{nobr|{{{Сана6}}}}} |матн6 = {{{Марҳала6|}}} |нишонагузорӣ7 = {{nobr|{{{Сана7}}}}} |матн7 = {{{Марҳала7|}}} |нишонагузорӣ8 = {{nobr|{{{Сана8}}}}} |матн8 = {{{Марҳала8|}}} |нишонагузорӣ9 = {{nobr|{{{Сана9}}}}} |матн9 = {{{Марҳала9|}}} |нишонагузорӣ10 = {{nobr|{{{Сана10}}}}} |матн10 = {{{Марҳала10|}}} |нишонагузорӣ11 = {{nobr|{{{Сана11}}}}} |матн11 = {{{Марҳала11|}}} |нишонагузорӣ12 = {{nobr|{{{Сана12}}}}} |матн12 = {{{Марҳала12|}}} |from={{{from|}}}}} |сарлавҳа6 = - |нишонагузорӣ7 = [[Таъсиси кишвар|{{#if: {{{Таъсисёбӣ|}}} | Таъсисёбӣ | Таъсисёбӣ }}]] |матн7 = {{{Таъсисёбӣ|}}} |викидода7 = <!-- МАҚОМИ БАҲСНОК --> <!-- Мақоми баҳснок пур карда шуд --> |нишонагузорӣ8 = [[Таъсиси кишвар|Санаи таъсис]] |матн8 = {{#if: {{{Мақоми баҳснок|}}} | {{{Санаи таъсис|}}} }} |викидода8 = |нишонагузорӣ9 = Эъломи истиқлол |матн9 = {{#if: {{{Мақоми баҳснок|}}} | {{#if: {{{Эъломи истиқлол|}}} | {{{Эъломи истиқлол}}} {{#if: {{{Соҳибистиқлол аз|}}} | (аз&nbsp;{{{Соҳибистиқлол аз}}}) }} }} }} |викидода9 = |нишонагузорӣ10 = [[Барасмиятшиносии ҳуқуқӣ-байналмилалӣ|Барасмиятшиносии дипломатӣ]] |матн10 = {{#if: {{{Мақоми баҳснок|}}} | {{{Барасмиятшиносии дипломатӣ|}}} }} |викидода10 = <!-- Мақоми баҳснок пур карда нашуд --> |нишонагузорӣ11 = {{#if: {{{Навъи намоишии истиқлол|}}} | {{{Навъи намоишии истиқлол}}} | [[Соҳибихтиёрии давлатӣ|{{#if: {{{Санаҳои истиқлол|}}} | Санаҳо | Сана }} истиқлол]] }} |матн11 = {{#if: {{{Мақоми баҳснок|}}} || {{#if: {{{Санаи истиқлол|}}}{{{Санаҳои истиқлол|}}} | {{{Санаи истиқлол|{{{Санаҳои истиқлол|}}}}}} {{#if: {{{Истиқлол аз|}}} | (аз&nbsp;{{{Соҳибистиқлол аз}}}) }} }} }} |викидода11 = <!-- / МАҚОМИ БАҲСНОК --> |нишонагузорӣ12 = [[Забони расмӣ|{{#if: {{{Забон|}}} | Забони расмӣ | Забонҳои расмӣ }}]] |матн12 = {{{Забон|{{{Забонҳо|}}}}}} |викидода12 = p37 |нишонагузорӣ13 = [[Пойтахт]] |матн13 = {{{Пойтахт|}}} |викидода13 = p36 |нишонагузорӣ14 = {{#if: {{{Шаҳри калонтарин|}}} | Шаҳри калонтарин | Шаҳрҳои калонтарин }} |матн14 = {{{Шаҳри калонтарин|}}}{{{Шаҳрҳои калонтарин|}}} |викидода14 = |нишонагузорӣ15 = [[Шакли идоракунии давлатӣ|Шакли идора]] |матн15 = {{{Шакли идора|}}} |викидода15 = |нишонагузорӣ16 = [[Сохторҳои идоракунии давлатӣ|Сохтори давлат]] |матн16 = {{{Сохтори давлат|}}} |нишонагузорӣ17 = {{{Вазифаи роҳбар 1|{{{Вазифаҳои роҳбарон}}}}}} |матн17 = {{{Роҳбар 1|{{{Роҳбарон|}}}}}} |нишонагузорӣ18 = {{{Вазифаи роҳбар 2}}} |матн18 = {{{Роҳбар 2|}}} |нишонагузорӣ19 = {{{Вазифаи роҳбар 3}}} |матн19 = {{{Роҳбар 3|}}} |нишонагузорӣ20 = {{{Вазифаи роҳбар 4}}} |матн20 = {{{Роҳбар 4|}}} |нишонагузорӣ21 = {{{Вазифаи роҳбар 5}}} |матн21 = {{{Роҳбар 5|}}} |нишонагузорӣ22 = {{{Вазифаи роҳбар 6}}} |матн22 = {{{Роҳбар 6|}}} |нишонагузорӣ23 = [[Дини давлатӣ]] |матн23 = {{{Дини давлатӣ|}}} |викидода23 = |блок24 = {{Қуттӣ/блок бо нишонаҳо |зерсарлавҳа = [[Қаламрави гумрукӣ|Масоҳат]] |нишонагузорӣ1 = Ҳамагӣ |матн1 = {{br separated entries | {{шумора|{{{Масоҳат|}}}|км²}}{{#if: {{{Ҷой аз рӯи масоҳат|}}} | &nbsp;{{nobr|([[Феҳристи кишварҳо аз рӯи масоҳат|{{{Ҷой аз рӯи масоҳат}}}-ум дар ҷаҳон]])}} }} | {{шумора|{{{Масоҳат2|}}}|км²}} }} |нишонагузорӣ2 = % сатҳи об |матн2 = {{#ifeq: {{{Фоизи об|}}} | - || {{{Фоизи об|}}} }} |from={{{from|}}}}} |блок25 = {{Қуттӣ/блок бо нишонаҳо |зерсарлавҳа = [[{{Аҳолии давлат|{{PAGENAME}}}}]] |нишонагузорӣ1 = Баҳо {{#if: {{{Соли баҳо|}}} | ({{{Соли баҳо}}}) }} |матн1 = {{br separated entries | {{шумора|{{{Аҳолӣ|}}}|наф.}}{{#if: {{{Ҷой аз рӯи аҳолӣ|}}} | &nbsp;([[Рӯйхати кишварҳо аз рӯи аҳолӣ|{{{Ҷой аз рӯи аҳолӣ}}}-ум ҷой дар ҷaҳон]]) }} | {{шумора|{{{Аҳолӣ2|}}}|наф.}} }} |нишонагузорӣ2 = Барӯйхатгирӣ {{#if: {{{Соли барӯйхатгирӣ|}}} | ({{{Соли барӯйхатгирӣ}}}) }} |матн2 = {{шумора|{{{Аҳолӣ аз рӯи барӯйхатгирӣ|}}}|наф.}} |нишонагузорӣ3 = [[Зичии аҳолӣ|Зичӣ]] |матн3 = {{шумора|{{{Зичии аҳолӣ|}}}|наф./км²}}{{#if: {{{Ҷой аз рӯи зичӣ|}}} | &nbsp;([[Рӯйхати кишварҳо аз рӯи зичии аҳолӣ|{{{Ҷой аз рӯи зичӣ}}}-ум дар ҷаҳон]]) }} |from={{{from|}}}}} |блок26 = {{Қуттӣ/блок бо нишонаҳо |зерсарлавҳа = [[Маҷмуи маҳсулоти дохилӣ|ММД]] |нишонагузорӣ1 = Ҳамагӣ {{#if: {{{Соли ҳисоби ММД|}}} | ({{{Соли ҳисоби ММД}}}) }} |матн1 = {{шумора|{{{ММД|}}}|[[Доллари ИМА|$]]}}{{#if: {{{Ҷой аз рӯи ММД|}}} | &nbsp;([[Рӯйхати кишварҳо аз рӯи ММД (БҚХ)|{{{Ҷой аз рӯи ММД}}}-ум дар ҷаҳон]]) }} |нишонагузорӣ2 = Ба сари аҳолӣ |матн2 = {{шумора|{{{ММД ба сари аҳолӣ|}}}|[[Доллари ИМА|$]]}}{{#if: {{{Ҷой аз рӯи ММД ба сари аҳолӣ|}}} | &nbsp;([[Рӯйхати кишварҳо аз рӯи ММД (БҚХ) ба сари аҳолӣ|{{{Ҷой аз рӯи ММД ба сари аҳолӣ}}}-ум дар ҷаҳон]]) }} |from={{{from|}}}}} |блок27 = {{Қуттӣ/блок бо нишонаҳо |зерсарлавҳа = [[Маҷмуи маҳсулоти дохилӣ|ММД]] <span style="font-weight:normal;">([[Баробарии қудрати харид|БҚХ]])</span> |нишонагузорӣ1 = Ҳамагӣ {{#if: {{{Соли ҳисоби ММД (БҚХ)|}}} | ({{{Соли ҳисоби ММД (БҚХ)}}}) }} |матн1 = {{шумора|{{{ММД (БҚХ)|}}}|[[Доллари ИМА|$]]}}{{#if: {{{Ҷой аз рӯи ММД (БҚХ)|}}} | &nbsp;([[Рӯйхати кишварҳо аз рӯи ММД (БҚХ)|{{{Ҷой аз рӯи ММД (БҚХ)}}}-ум дар ҷаҳон]]) }} |нишонагузорӣ2 = Ба сари аҳолӣ |матн2 = {{шумора|{{{ММД (БҚХ) ба сари аҳолӣ|}}}|[[Доллари ИМА|$]]}}{{#if: {{{Ҷой аз рӯи ММД (БҚХ) ба сари аҳолӣ|}}} | &nbsp;([[Рӯйхати кишварҳо аз рӯи ММД (БҚХ) ба сари аҳолӣ |{{{Ҷой аз рӯи ММД (БҚХ) ба сари аҳолӣ}}}-ум дар ҷаҳон]]) }} |from={{{from|}}}}} |блок28 = {{Қуттӣ/блок бо нишонаҳо |зерсарлавҳа = [[Маҷмуи маҳсулоти дохилӣ|ММД]] <span style="font-weight:normal;">(номинал)</span> |нишонагузорӣ1 = Ҳамагӣ {{#if: {{{Соли ҳисоби ММД (номинал)|}}} | ({{{Соли ҳисоби ММД (номинал)}}}) }} |матн1 = {{шумора|{{{ММД (номинал)|}}}|[[Доллари ИМА|$]]}}{{#if: {{{Ҷой аз рӯи ММД (номинал)|}}} | &nbsp;([[Рӯйхати кишварҳо аз рӯи ММД (номинал)|{{{Ҷой аз рӯи ММД (номинал)}}}-ум дар ҷаҳон]]) }} |нишонагузорӣ2 = Ба сари аҳолӣ |матн2 = {{шумора|{{{ММД (номинал) ба сари аҳолӣ|}}}|[[Доллари ИМА|$]]}}{{#if: {{{Ҷой аз рӯи ММД (номинал) ба сари аҳолӣ|}}} | &nbsp;([[Рӯйхати кишварҳо аз рӯи ММД (номинал) ба сари аҳолӣ|{{{Ҷой аз рӯи ММД (номинал) ба сари аҳолӣ}}}-ум дар ҷаҳон]]) }} |from={{{from|}}}}} |нишонагузорӣ29 = [[Шохиси рушди инсон|ШРИ]] {{#if: {{{Соли ҳисоби ШРИ|}}} | <span style="font-weight:normal;">({{{Соли ҳисоби ШРИ}}})</span> }} |матн29 = {{{ШРИ|}}}{{#if: {{{Сатҳи ШРИ|}}} | &nbsp;({{{Сатҳи ШРИ}}}{{#if: {{{Ҷой аз рӯи ШРИ|}}} | &#059; {{nobr|[[Рӯйхати кишварҳо аз рӯи шохиси рушди инсон|{{{Ҷой аз рӯи ШРИ}}}-ум&nbsp;ҷой]]}} }}) }} |викидода29 = |нишонагузорӣ30 = [[Номи аҳлият]] |матн30 = {{{Этнохороним|}}} |викидода30 = |нишонагузорӣ31 = [[Воҳиди пул]] |матн31 = {{{Воҳиди пул|}}} |викидода31 = P38 |нишонагузорӣ32 = [[Домени сатҳи боло|{{wikidata number switch|P78|{{{Домен|}}}|{{{Доменҳо|}}}|Интернет-домен|Интернет-доменҳо}}]] |матн32 = {{{Домен|}}}{{{Доменҳо|}}} |викидода32 = P78 |нишонагузорӣ33 = [[ISO 3166-1|Рамзи ISO]] |матн33 = |викидода33 = P297 |нишонагузорӣ34 = [[Рӯйхати рамзҳои КБО|Рамзи КБО]] |матн34 = |викидода34 = P984 |нишонагузорӣ35 = [[Феҳристи пешшумораи телефонии кишварҳо|Коди телефон]] |матн35 = {{#if: {{{Коди телефон|}}} | {{#ifeq: {{{Коди телефон|}}} | - | - | +{{{Коди телефон}}} }} }} |викидода35 = P474 |нишонагузорӣ36 = [[Минтақаи замонӣ|{{wikidata number switch|P421|{{{Минтақаи замонӣ|}}}|{{{Минтақаҳои замонӣ|}}}|Минтақаи замонӣ|Минтақаҳои замонӣ}}]] |матн36 = {{{Минтақаи замонӣ|}}}{{{Минтақаҳои замонӣ|}}} |викидода36 = P421 |нишонагузорӣ37 = Ҳаракати автомобилӣ |матн37 = {{{Ҳаракати автомобилӣ|}}} |викидода37 = P1622 |матн38 = {{{Эзоҳ|}}} |сабки_матн38 = border-top:1px solid #a2a9b1; color:#54595d; padding-top:0.5em; text-align:left; |поёнӣ = {{қуттӣ/Викианбор|from={{{from|}}}}} }}{{#if: {{{nocat|}}}{{NAMESPACE}} || <!-- -->{{#if: {{{lat_deg|}}} | {{coord|1={{{lat_deg|}}}|2={{{lat_min|0}}}|3={{{lat_sec|0}}}|4={{#if: {{{lat_dir|}}} | {{{lat_dir}}} | N }}|5={{{lon_deg|}}}|6={{{lon_min|0}}}|7={{{lon_sec|0}}}|8={{#if: {{{lon_dir|}}} | {{{lon_dir}}} | E }}|type=country|region={{{region|}}}|scale={{{CoordScale|}}}|format=dms|display=title}} | {{#if: {{#property: p625}} | {{wikidata|p625|type=country|region={{{region|}}}|scale={{{CoordScale|}}}|from={{{from|}}}}} | [[Гурӯҳ:Кишварҳо бе нишон додани координатаҳои ҷуғрофӣ]] }} }}<!-- -->{{#switch: {{{Мақом|}}} | Микромиллат | микромиллат = [[Гурӯҳ:Микромиллат]] | Эътирофнашуда | эътирофнашуда = [[Гурӯҳ:Давлатҳои эътирофнашуда]] | Қисман эътирофшуда | қисман эътирофшуда = [[Гурӯҳ:Кишварҳои қисман эътирофшуда]] | махсус = {{#if: {{{Мақоми баҳснок|}}} | {{#if: {{{Гурӯҳи махсус|}}}|[[Гурӯҳ:{{{Гурӯҳи махсус|}}}]]|[[Гурӯҳ:Давлатҳо аз рӯи алифбо]]}} }} | [[Гурӯҳ:Давлатҳо аз рӯи алифбо]] }}<!-- -->{{Давлат/Викидода}} }}<noinclude>{{doc}}</noinclude> 9r7uxj1dm99mwh59z9kscbddswll9p8 1469029 1469028 2026-04-20T00:00:49Z Yoonoos.tj 27005 1469029 wikitext text/x-wiki {{Қуттӣ |исм = Кишвар |сарлавҳаи худкор = ҳа |from = {{{from|}}} |болоӣ0 = {{#switch: {{{Мақом|}}} | микромиллат = [[Микромиллат]] | особый = {{#if: {{{Мақоми баҳснок|}}} | {{{Мақоми махсуси баҳснок|}}} }} | Эътирофнашуда | эътирофнашуда = {{#if: {{{Мақоми баҳснок|}}} | [[Кишварҳои эътирофнашуда ва қисман эътирофшуда|Кишварҳои эътирофнашуда]] }} | Қисман эътирофшуда | қисман эътирофшуда = {{#if: {{{Мақоми баҳснок|}}} | [[Кишварҳои эътирофнашуда ва қисман эътирофшуда|Кишварҳои қисман эътирофшуда]] }} }} |болоӣ = {{қуттӣ/ном|{{{Номи тоҷикӣ|}}}|from={{{from|}}}}} |болоӣ2 = {{қуттӣ/номи аслӣ|{{қуттӣ/номи аслӣ|{{{Номи аслӣ|}}}|from={{{from|}}}}}|from={{{from|}}}}} |тасвир = {{Қуттӣ/парчам ва нишон | парчам = {{{Парчам|}}} | бари парчам = {{{Андозаи парчам|}}}{{{андозаи парчам|}}} | тавсифи парчам = [[{{#if: {{{Пайванд ба парчам|}}} | {{{Пайванд ба парчам}}} | Парчам {{{Родительный падеж}}} }}|Парчам]] | нишон = {{{Нишон|}}} | бари нишон = {{{Андозаи нишон|}}}{{{андозаи нишон|}}} | тавсифи нишон = {{#if: {{{Тавсифи намоишии нишон|}}} | {{{Тавсифи намоишии нишон}}} | {{#if: {{{Ба ҷои нишон|}}} | [[{{{Ба ҷои нишон}}} {{{Родительный падеж}}}|{{{Ба ҷои нишон}}}]] | [[Нишон {{{Родительный падеж}}}|Нишон]] }} }} |from={{{from|}}}}} |матн1 = {{br separated entries | {{#if: {{{Шиор|}}} | [[Шиор]]: ''«{{{Шиор}}}»'' }} | {{#if: {{{Тарҷумаи шиор|}}} | ''«{{{Тарҷумаи шиор}}}»'' }} }} |матн2 = {{#if: {{{Бе суруди миллӣ|}}} || {{#if: {{{Номи суруди миллӣ|}}} | {{br separated entries | [[Суруди миллӣ]]: ''«{{{Номи суруди миллӣ}}}»'' | {{#if: {{{Тарҷумаи номи суруди миллӣ|}}} | ''«{{{Тарҷумаи номи суруди миллӣ}}}»'' }} }} | [[Суруди миллӣ]] }} {{#if: {{{Аудио|}}} | [[File:{{{Аудио}}}|center]] }} }} |матн3 = {{#if: {{wikidata|p242|{{{Дар харита|}}}|plain=true|from={{{from|}}}}} | {{wikidata|p242|{{{Дар харита|}}}|size={{#if: {{{Андозаи харита|}}}{{{андозаи харита|}}} | {{{Андозаи харита|}}}{{{андозаи харита|}}} | 300x300px }}|caption={{{Шарҳи харита|}}}{{{шарҳи харита|}}}|from={{{from|}}}}}<!-- -->{{#if: {{{Дар харита2|}}} | <br>[[Акс:{{{Дар харита2}}}|{{{Андозаи харита2|{{{андозаи харита2|300x300px}}}}}}]]{{#if:{{{Шарҳи харита 2|}}}{{{шарҳи харита 2|}}}|<br>{{{Шарҳи харита 2|{{{шарҳи харита 2|}}}}}} }} }} }} |сарлавҳа4 = {{{sovereignty_type|}}} |блок5 = {{Қуттӣ/блок бо нишонаҳо |нишонагузорӣ1 = {{nobr|{{{Сана1}}}}} |матн1 = {{{Марҳала1|}}} |нишонагузорӣ2 = {{nobr|{{{Сана2}}}}} |матн2 = {{{Марҳала2|}}} |нишонагузорӣ3 = {{nobr|{{{Сана3}}}}} |матн3 = {{{Марҳала3|}}} |нишонагузорӣ4 = {{nobr|{{{Сана4}}}}} |матн4 = {{{Марҳала4|}}} |нишонагузорӣ5 = {{nobr|{{{Сана5}}}}} |матн5 = {{{Марҳала5|}}} |нишонагузорӣ6 = {{nobr|{{{Сана6}}}}} |матн6 = {{{Марҳала6|}}} |нишонагузорӣ7 = {{nobr|{{{Сана7}}}}} |матн7 = {{{Марҳала7|}}} |нишонагузорӣ8 = {{nobr|{{{Сана8}}}}} |матн8 = {{{Марҳала8|}}} |нишонагузорӣ9 = {{nobr|{{{Сана9}}}}} |матн9 = {{{Марҳала9|}}} |нишонагузорӣ10 = {{nobr|{{{Сана10}}}}} |матн10 = {{{Марҳала10|}}} |нишонагузорӣ11 = {{nobr|{{{Сана11}}}}} |матн11 = {{{Марҳала11|}}} |нишонагузорӣ12 = {{nobr|{{{Сана12}}}}} |матн12 = {{{Марҳала12|}}} |from={{{from|}}}}} |сарлавҳа6 = - |нишонагузорӣ7 = [[Таъсиси кишвар|{{#if: {{{Таъсисёбӣ|}}} | Таъсисёбӣ | Таъсисёбӣ }}]] |матн7 = {{{Таъсисёбӣ|}}} |викидода7 = <!-- МАҚОМИ БАҲСНОК --> <!-- Мақоми баҳснок пур карда шуд --> |нишонагузорӣ8 = [[Таъсиси кишвар|Санаи таъсис]] |матн8 = {{#if: {{{Мақоми баҳснок|}}} | {{{Санаи таъсис|}}} }} |викидода8 = |нишонагузорӣ9 = Эъломи истиқлол |матн9 = {{#if: {{{Мақоми баҳснок|}}} | {{#if: {{{Эъломи истиқлол|}}} | {{{Эъломи истиқлол}}} {{#if: {{{Соҳибистиқлол аз|}}} | (аз&nbsp;{{{Соҳибистиқлол аз}}}) }} }} }} |викидода9 = |нишонагузорӣ10 = [[Барасмиятшиносии ҳуқуқӣ-байналмилалӣ|Барасмиятшиносии дипломатӣ]] |матн10 = {{#if: {{{Мақоми баҳснок|}}} | {{{Барасмиятшиносии дипломатӣ|}}} }} |викидода10 = <!-- Мақоми баҳснок пур карда нашуд --> |нишонагузорӣ11 = {{#if: {{{Навъи намоишии истиқлол|}}} | {{{Навъи намоишии истиқлол}}} | [[Соҳибихтиёрии давлатӣ|{{#if: {{{Санаҳои истиқлол|}}} | Санаҳо | Сана }} истиқлол]] }} |матн11 = {{#if: {{{Мақоми баҳснок|}}} || {{#if: {{{Санаи истиқлол|}}}{{{Санаҳои истиқлол|}}} | {{{Санаи истиқлол|{{{Санаҳои истиқлол|}}}}}} {{#if: {{{Истиқлол аз|}}} | (аз&nbsp;{{{Соҳибистиқлол аз}}}) }} }} }} |викидода11 = <!-- / МАҚОМИ БАҲСНОК --> |нишонагузорӣ12 = [[Забони расмӣ|{{#if: {{{Забон|}}} | Забони расмӣ | Забонҳои расмӣ }}]] |матн12 = {{{Забон|{{{Забонҳо|}}}}}} |викидода12 = p37 |нишонагузорӣ13 = [[Пойтахт]] |матн13 = {{{Пойтахт|}}} |викидода13 = p36 |нишонагузорӣ14 = {{#if: {{{Шаҳри калонтарин|}}} | Шаҳри калонтарин | Шаҳрҳои калонтарин }} |матн14 = {{{Шаҳри калонтарин|}}}{{{Шаҳрҳои калонтарин|}}} |викидода14 = |нишонагузорӣ15 = [[Шакли идоракунии давлатӣ|Шакли идора]] |матн15 = {{{Шакли идора|}}} |викидода15 = |нишонагузорӣ16 = [[Сохторҳои идоракунии давлатӣ|Сохтори давлат]] |матн16 = {{{Сохтори давлат|}}} |нишонагузорӣ17 = {{{Вазифаи роҳбар 1|{{{Вазифаҳои роҳбарон}}}}}} |матн17 = {{{Роҳбар 1|{{{Роҳбарон|}}}}}} |нишонагузорӣ18 = {{{Вазифаи роҳбар 2}}} |матн18 = {{{Роҳбар 2|}}} |нишонагузорӣ19 = {{{Вазифаи роҳбар 3}}} |матн19 = {{{Роҳбар 3|}}} |нишонагузорӣ20 = {{{Вазифаи роҳбар 4}}} |матн20 = {{{Роҳбар 4|}}} |нишонагузорӣ21 = {{{Вазифаи роҳбар 5}}} |матн21 = {{{Роҳбар 5|}}} |нишонагузорӣ22 = {{{Вазифаи роҳбар 6}}} |матн22 = {{{Роҳбар 6|}}} |нишонагузорӣ23 = [[Дини давлатӣ]] |матн23 = {{{Дини давлатӣ|}}} |викидода23 = |блок24 = {{Қуттӣ/блок бо нишонаҳо |зерсарлавҳа = [[Қаламрави гумрукӣ|Масоҳат]] |нишонагузорӣ1 = Ҳамагӣ |матн1 = {{br separated entries | {{шумора|{{{Масоҳат|}}}|км²}}{{#if: {{{Ҷой аз рӯи масоҳат|}}} | &nbsp;{{nobr|([[Феҳристи кишварҳо аз рӯи масоҳат|{{{Ҷой аз рӯи масоҳат}}}-ум дар ҷаҳон]])}} }} | {{шумора|{{{Масоҳат2|}}}|км²}} }} |нишонагузорӣ2 = % сатҳи об |матн2 = {{#ifeq: {{{Фоизи об|}}} | - || {{{Фоизи об|}}} }} |from={{{from|}}}}} |блок25 = {{Қуттӣ/блок бо нишонаҳо |зерсарлавҳа = [[{{Аҳолии давлат|{{PAGENAME}}}}]] |нишонагузорӣ1 = Баҳо {{#if: {{{Соли баҳо|}}} | ({{{Соли баҳо}}}) }} |матн1 = {{br separated entries | {{шумора|{{{Аҳолӣ|}}}|наф.}}{{#if: {{{Ҷой аз рӯи аҳолӣ|}}} | &nbsp;([[Рӯйхати кишварҳо аз рӯи аҳолӣ|{{{Ҷой аз рӯи аҳолӣ}}}-ум ҷой дар ҷaҳон]]) }} | {{шумора|{{{Аҳолӣ2|}}}|наф.}} }} |нишонагузорӣ2 = Барӯйхатгирӣ {{#if: {{{Соли барӯйхатгирӣ|}}} | ({{{Соли барӯйхатгирӣ}}}) }} |матн2 = {{шумора|{{{Аҳолӣ аз рӯи барӯйхатгирӣ|}}}|наф.}} |нишонагузорӣ3 = [[Зичии аҳолӣ|Зичӣ]] |матн3 = {{шумора|{{{Зичии аҳолӣ|}}}|наф./км²}}{{#if: {{{Ҷой аз рӯи зичӣ|}}} | &nbsp;([[Рӯйхати кишварҳо аз рӯи зичии аҳолӣ|{{{Ҷой аз рӯи зичӣ}}}-ум дар ҷаҳон]]) }} |from={{{from|}}}}} |блок26 = {{Қуттӣ/блок бо нишонаҳо |зерсарлавҳа = [[Маҷмуи маҳсулоти дохилӣ|ММД]] |нишонагузорӣ1 = Ҳамагӣ {{#if: {{{Соли ҳисоби ММД|}}} | ({{{Соли ҳисоби ММД}}}) }} |матн1 = {{шумора|{{{ММД|}}}|[[Доллари ИМА|$]]}}{{#if: {{{Ҷой аз рӯи ММД|}}} | &nbsp;([[Рӯйхати кишварҳо аз рӯи ММД (БҚХ)|{{{Ҷой аз рӯи ММД}}}-ум дар ҷаҳон]]) }} |нишонагузорӣ2 = Ба сари аҳолӣ |матн2 = {{шумора|{{{ММД ба сари аҳолӣ|}}}|[[Доллари ИМА|$]]}}{{#if: {{{Ҷой аз рӯи ММД ба сари аҳолӣ|}}} | &nbsp;([[Рӯйхати кишварҳо аз рӯи ММД (БҚХ) ба сари аҳолӣ|{{{Ҷой аз рӯи ММД ба сари аҳолӣ}}}-ум дар ҷаҳон]]) }} |from={{{from|}}}}} |блок27 = {{Қуттӣ/блок бо нишонаҳо |зерсарлавҳа = [[Маҷмуи маҳсулоти дохилӣ|ММД]] <span style="font-weight:normal;">([[Баробарии қудрати харид|БҚХ]])</span> |нишонагузорӣ1 = Ҳамагӣ {{#if: {{{Соли ҳисоби ММД (БҚХ)|}}} | ({{{Соли ҳисоби ММД (БҚХ)}}}) }} |матн1 = {{шумора|{{{ММД (БҚХ)|}}}|[[Доллари ИМА|$]]}}{{#if: {{{Ҷой аз рӯи ММД (БҚХ)|}}} | &nbsp;([[Рӯйхати кишварҳо аз рӯи ММД (БҚХ)|{{{Ҷой аз рӯи ММД (БҚХ)}}}-ум дар ҷаҳон]]) }} |нишонагузорӣ2 = Ба сари аҳолӣ |матн2 = {{шумора|{{{ММД (БҚХ) ба сари аҳолӣ|}}}|[[Доллари ИМА|$]]}}{{#if: {{{Ҷой аз рӯи ММД (БҚХ) ба сари аҳолӣ|}}} | &nbsp;([[Рӯйхати кишварҳо аз рӯи ММД (БҚХ) ба сари аҳолӣ |{{{Ҷой аз рӯи ММД (БҚХ) ба сари аҳолӣ}}}-ум дар ҷаҳон]]) }} |from={{{from|}}}}} |блок28 = {{Қуттӣ/блок бо нишонаҳо |зерсарлавҳа = [[Маҷмуи маҳсулоти дохилӣ|ММД]] <span style="font-weight:normal;">(номинал)</span> |нишонагузорӣ1 = Ҳамагӣ {{#if: {{{Соли ҳисоби ММД (номинал)|}}} | ({{{Соли ҳисоби ММД (номинал)}}}) }} |матн1 = {{шумора|{{{ММД (номинал)|}}}|[[Доллари ИМА|$]]}}{{#if: {{{Ҷой аз рӯи ММД (номинал)|}}} | &nbsp;([[Рӯйхати кишварҳо аз рӯи ММД (номинал)|{{{Ҷой аз рӯи ММД (номинал)}}}-ум дар ҷаҳон]]) }} |нишонагузорӣ2 = Ба сари аҳолӣ |матн2 = {{шумора|{{{ММД (номинал) ба сари аҳолӣ|}}}|[[Доллари ИМА|$]]}}{{#if: {{{Ҷой аз рӯи ММД (номинал) ба сари аҳолӣ|}}} | &nbsp;([[Рӯйхати кишварҳо аз рӯи ММД (номинал) ба сари аҳолӣ|{{{Ҷой аз рӯи ММД (номинал) ба сари аҳолӣ}}}-ум дар ҷаҳон]]) }} |from={{{from|}}}}} |нишонагузорӣ29 = [[Шохиси рушди инсон|ШРИ]] {{#if: {{{Соли ҳисоби ШРИ|}}} | <span style="font-weight:normal;">({{{Соли ҳисоби ШРИ}}})</span> }} |матн29 = {{{ШРИ|}}}{{#if: {{{Сатҳи ШРИ|}}} | &nbsp;({{{Сатҳи ШРИ}}}{{#if: {{{Ҷой аз рӯи ШРИ|}}} | &#059; {{nobr|[[Рӯйхати кишварҳо аз рӯи шохиси рушди инсон|{{{Ҷой аз рӯи ШРИ}}}-ум&nbsp;ҷой]]}} }}) }} |викидода29 = |нишонагузорӣ30 = [[Номи аҳлият]] |матн30 = {{{Этнохороним|}}} |викидода30 = |нишонагузорӣ31 = [[Воҳиди пул]] |матн31 = {{{Воҳиди пул|}}} |викидода31 = P38 |нишонагузорӣ32 = [[Домени сатҳи боло|{{wikidata number switch|P78|{{{Домен|}}}|{{{Доменҳо|}}}|Интернет-домен|Интернет-доменҳо}}]] |матн32 = {{{Домен|}}}{{{Доменҳо|}}} |викидода32 = P78 |нишонагузорӣ33 = [[ISO 3166-1|Рамзи ISO]] |матн33 = |викидода33 = P297 |нишонагузорӣ34 = [[Рӯйхати рамзҳои КБО|Рамзи КБО]] |матн34 = |викидода34 = P984 |нишонагузорӣ35 = [[Феҳристи пешшумораи телефонии кишварҳо|Коди телефон]] |матн35 = {{#if: {{{Коди телефон|}}} | {{#ifeq: {{{Коди телефон|}}} | - | - | +{{{Коди телефон}}} }} }} |викидода35 = P474 |нишонагузорӣ36 = [[Минтақаи замонӣ|{{wikidata number switch|P421|{{{Минтақаи замонӣ|}}}|{{{Минтақаҳои замонӣ|}}}|Минтақаи замонӣ|Минтақаҳои замонӣ}}]] |матн36 = {{{Минтақаи замонӣ|}}}{{{Минтақаҳои замонӣ|}}} |викидода36 = P421 |нишонагузорӣ37 = Ҳаракати автомобилӣ |матн37 = {{{Ҳаракати автомобилӣ|}}} |викидода37 = P1622 |матн38 = {{{Эзоҳ|}}} |сабки_матн38 = border-top:1px solid #a2a9b1; color:#54595d; padding-top:0.5em; text-align:left; |поёнӣ = {{қуттӣ/Викианбор|from={{{from|}}}}} }}{{#if: {{{nocat|}}}{{NAMESPACE}} || <!-- -->{{#if: {{{lat_deg|}}} | {{coord|1={{{lat_deg|}}}|2={{{lat_min|0}}}|3={{{lat_sec|0}}}|4={{#if: {{{lat_dir|}}} | {{{lat_dir}}} | N }}|5={{{lon_deg|}}}|6={{{lon_min|0}}}|7={{{lon_sec|0}}}|8={{#if: {{{lon_dir|}}} | {{{lon_dir}}} | E }}|type=country|region={{{region|}}}|scale={{{CoordScale|}}}|format=dms|display=title}} | {{#if: {{#property: p625}} | {{wikidata|p625|type=country|region={{{region|}}}|scale={{{CoordScale|}}}|from={{{from|}}}}} | [[Гурӯҳ:Кишварҳо бе нишон додани координатаҳои ҷуғрофӣ]] }} }}<!-- -->{{#switch: {{{Мақом|}}} | Микромиллат | микромиллат = [[Гурӯҳ:Микромиллат]] | Эътирофнашуда | эътирофнашуда = [[Гурӯҳ:Давлатҳои эътирофнашуда]] | Қисман эътирофшуда | қисман эътирофшуда = [[Гурӯҳ:Кишварҳои қисман эътирофшуда]] | махсус = {{#if: {{{Мақоми баҳснок|}}} | {{#if: {{{Гурӯҳи махсус|}}}|[[Гурӯҳ:{{{Гурӯҳи махсус|}}}]]|[[Гурӯҳ:Давлатҳо аз рӯи алифбо]]}} }} | [[Гурӯҳ:Давлатҳо аз рӯи алифбо]] }}<!-- -->{{Давлат/Викидода}} }}<noinclude>{{doc}}</noinclude> hu8j7k2tiqyj8jl5r7sfyqn4zdtabud 1469063 1469029 2026-04-20T01:19:47Z Yoonoos.tj 27005 1469063 wikitext text/x-wiki {{Қуттӣ |исм = Кишвар |сарлавҳаи худкор = ҳа |from = {{{from|}}} |болоӣ0 = {{#switch: {{{Мақом|}}} | микромиллат = [[Микромиллат]] | особый = {{#if: {{{Мақоми баҳснок|}}} | {{{Мақоми махсуси баҳснок|}}} }} | Эътирофнашуда | эътирофнашуда = {{#if: {{{Мақоми баҳснок|}}} | [[Кишварҳои эътирофнашуда ва қисман эътирофшуда|Кишварҳои эътирофнашуда]] }} | Қисман эътирофшуда | қисман эътирофшуда = {{#if: {{{Мақоми баҳснок|}}} | [[Кишварҳои эътирофнашуда ва қисман эътирофшуда|Кишварҳои қисман эътирофшуда]] }} }} |болоӣ = {{қуттӣ/ном|{{{Номи тоҷикӣ|}}}|from={{{from|}}}}} |болоӣ2 = {{қуттӣ/номи аслӣ|{{қуттӣ/номи аслӣ|{{{Номи аслӣ|}}}|from={{{from|}}}}}|from={{{from|}}}}} |тасвир = {{Қуттӣ/парчам ва нишон | парчам = {{{Парчам|}}} | бари парчам = {{{Андозаи парчам|}}}{{{андозаи парчам|}}} | тавсифи парчам = [[{{#if: {{{Пайванд ба парчам|}}} | {{{Пайванд ба парчам}}} | Парчам {{{Родительный падеж}}} }}|Парчам]] | нишон = {{{Нишон|}}} | бари нишон = {{{Андозаи нишон|}}}{{{андозаи нишон|}}} | тавсифи нишон = {{#if: {{{Тавсифи намоишии нишон|}}} | {{{Тавсифи намоишии нишон}}} | {{#if: {{{Ба ҷои нишон|}}} | [[{{{Ба ҷои нишон}}} {{{Родительный падеж}}}|{{{Ба ҷои нишон}}}]] | [[Нишон {{{Родительный падеж}}}|Нишон]] }} }} |from={{{from|}}}}} |матн1 = {{br separated entries | {{#if: {{{Шиор|}}} | [[Шиор]]: ''«{{{Шиор}}}»'' }} | {{#if: {{{Тарҷумаи шиор|}}} | ''«{{{Тарҷумаи шиор}}}»'' }} }} |матн2 = {{#if: {{{Бе суруди миллӣ|}}} || {{#if: {{{Номи суруди миллӣ|}}} | {{br separated entries | [[Суруди миллӣ]]: ''«{{{Номи суруди миллӣ}}}»'' | {{#if: {{{Тарҷумаи номи суруди миллӣ|}}} | ''«{{{Тарҷумаи номи суруди миллӣ}}}»'' }} }} | [[Суруди миллӣ]] }} {{#if: {{{Аудио|}}} | [[File:{{{Аудио}}}|center]] }} }} |матн3 = {{#if: {{wikidata|p242|{{{Дар харита|}}}|plain=true|from={{{from|}}}}} | {{wikidata|p242|{{{Дар харита|}}}|size={{#if: {{{Андозаи харита|}}}{{{андозаи харита|}}} | {{{Андозаи харита|}}}{{{андозаи харита|}}} | 300x300px }}|caption={{{Шарҳи харита|}}}{{{шарҳи харита|}}}|from={{{from|}}}}}<!-- -->{{#if: {{{Дар харита2|}}} | <br>[[Акс:{{{Дар харита2}}}|{{{Андозаи харита2|{{{андозаи харита2|300x300px}}}}}}]]{{#if:{{{Шарҳи харита 2|}}}{{{шарҳи харита 2|}}}|<br>{{{Шарҳи харита 2|{{{шарҳи харита 2|}}}}}} }} }} }} |сарлавҳа4 = {{{sovereignty_type|}}} |блок5 = {{Қуттӣ/блок бо нишонаҳо |нишонагузорӣ1 = {{nobr|{{{Сана1}}}}} |матн1 = {{{Марҳала1|}}} |нишонагузорӣ2 = {{nobr|{{{Сана2}}}}} |матн2 = {{{Марҳала2|}}} |нишонагузорӣ3 = {{nobr|{{{Сана3}}}}} |матн3 = {{{Марҳала3|}}} |нишонагузорӣ4 = {{nobr|{{{Сана4}}}}} |матн4 = {{{Марҳала4|}}} |нишонагузорӣ5 = {{nobr|{{{Сана5}}}}} |матн5 = {{{Марҳала5|}}} |нишонагузорӣ6 = {{nobr|{{{Сана6}}}}} |матн6 = {{{Марҳала6|}}} |нишонагузорӣ7 = {{nobr|{{{Сана7}}}}} |матн7 = {{{Марҳала7|}}} |нишонагузорӣ8 = {{nobr|{{{Сана8}}}}} |матн8 = {{{Марҳала8|}}} |нишонагузорӣ9 = {{nobr|{{{Сана9}}}}} |матн9 = {{{Марҳала9|}}} |нишонагузорӣ10 = {{nobr|{{{Сана10}}}}} |матн10 = {{{Марҳала10|}}} |нишонагузорӣ11 = {{nobr|{{{Сана11}}}}} |матн11 = {{{Марҳала11|}}} |нишонагузорӣ12 = {{nobr|{{{Сана12}}}}} |матн12 = {{{Марҳала12|}}} |from={{{from|}}}}} |сарлавҳа6 = - |нишонагузорӣ7 = [[Таъсиси кишвар|{{#if: {{{Таъсисёбӣ|}}} | Таъсисёбӣ | Таъсисёбӣ }}]] |матн7 = {{{Таъсисёбӣ|}}} |викидода7 = <!-- МАҚОМИ БАҲСНОК --> <!-- Мақоми баҳснок пур карда шуд --> |нишонагузорӣ8 = [[Таъсиси кишвар|Санаи таъсис]] |матн8 = {{#if: {{{Мақоми баҳснок|}}} | {{{Санаи таъсис|}}} }} |викидода8 = |нишонагузорӣ9 = Эъломи истиқлол |матн9 = {{#if: {{{Мақоми баҳснок|}}} | {{#if: {{{Эъломи истиқлол|}}} | {{{Эъломи истиқлол}}} {{#if: {{{Соҳибистиқлол аз|}}} | (аз&nbsp;{{{Соҳибистиқлол аз}}}) }} }} }} |викидода9 = |нишонагузорӣ10 = [[Барасмиятшиносии ҳуқуқӣ-байналмилалӣ|Барасмиятшиносии дипломатӣ]] |матн10 = {{#if: {{{Мақоми баҳснок|}}} | {{{Барасмиятшиносии дипломатӣ|}}} }} |викидода10 = <!-- Мақоми баҳснок пур карда нашуд --> |нишонагузорӣ11 = {{#if: {{{Навъи намоишии истиқлол|}}} | {{{Навъи намоишии истиқлол}}} | [[Соҳибихтиёрии давлатӣ|{{#if: {{{Санаҳои истиқлол|}}} | Санаҳои | Сана }} истиқлол]] }} |матн11 = {{#if: {{{Мақоми баҳснок|}}} || {{#if: {{{Санаи истиқлол|}}}{{{Санаҳои истиқлол|}}} | {{{Санаи истиқлол|{{{Санаҳои истиқлол|}}}}}} {{#if: {{{Истиқлол аз|}}} | (аз&nbsp;{{{Соҳибистиқлол аз}}}) }} }} }} |викидода11 = <!-- / МАҚОМИ БАҲСНОК --> |нишонагузорӣ12 = [[Забони расмӣ|{{#if: {{{Забон|}}} | Забони расмӣ | Забонҳои расмӣ }}]] |матн12 = {{{Забон|{{{Забонҳо|}}}}}} |викидода12 = p37 |нишонагузорӣ13 = [[Пойтахт]] |матн13 = {{{Пойтахт|}}} |викидода13 = p36 |нишонагузорӣ14 = {{#if: {{{Шаҳри калонтарин|}}} | Шаҳри калонтарин | Шаҳрҳои калонтарин }} |матн14 = {{{Шаҳри калонтарин|}}}{{{Шаҳрҳои калонтарин|}}} |викидода14 = |нишонагузорӣ15 = [[Шакли идоракунии давлатӣ|Шакли идора]] |матн15 = {{{Шакли идора|}}} |викидода15 = |нишонагузорӣ16 = [[Сохторҳои идоракунии давлатӣ|Сохтори давлат]] |матн16 = {{{Сохтори давлат|}}} |нишонагузорӣ17 = {{{Вазифаи роҳбар 1|{{{Вазифаҳои роҳбарон}}}}}} |матн17 = {{{Роҳбар 1|{{{Роҳбарон|}}}}}} |нишонагузорӣ18 = {{{Вазифаи роҳбар 2}}} |матн18 = {{{Роҳбар 2|}}} |нишонагузорӣ19 = {{{Вазифаи роҳбар 3}}} |матн19 = {{{Роҳбар 3|}}} |нишонагузорӣ20 = {{{Вазифаи роҳбар 4}}} |матн20 = {{{Роҳбар 4|}}} |нишонагузорӣ21 = {{{Вазифаи роҳбар 5}}} |матн21 = {{{Роҳбар 5|}}} |нишонагузорӣ22 = {{{Вазифаи роҳбар 6}}} |матн22 = {{{Роҳбар 6|}}} |нишонагузорӣ23 = [[Дини давлатӣ]] |матн23 = {{{Дини давлатӣ|}}} |викидода23 = |блок24 = {{Қуттӣ/блок бо нишонаҳо |зерсарлавҳа = [[Қаламрави гумрукӣ|Масоҳат]] |нишонагузорӣ1 = Ҳамагӣ |матн1 = {{br separated entries | {{шумора|{{{Масоҳат|}}}|км²}}{{#if: {{{Ҷой аз рӯи масоҳат|}}} | &nbsp;{{nobr|([[Феҳристи кишварҳо аз рӯи масоҳат|{{{Ҷой аз рӯи масоҳат}}}-ум дар ҷаҳон]])}} }} | {{шумора|{{{Масоҳат2|}}}|км²}} }} |нишонагузорӣ2 = % сатҳи об |матн2 = {{#ifeq: {{{Фоизи об|}}} | - || {{{Фоизи об|}}} }} |from={{{from|}}}}} |блок25 = {{Қуттӣ/блок бо нишонаҳо |зерсарлавҳа = [[{{Аҳолии давлат|{{PAGENAME}}}}]] |нишонагузорӣ1 = Баҳо {{#if: {{{Соли баҳо|}}} | ({{{Соли баҳо}}}) }} |матн1 = {{br separated entries | {{шумора|{{{Аҳолӣ|}}}|наф.}}{{#if: {{{Ҷой аз рӯи аҳолӣ|}}} | &nbsp;([[Рӯйхати кишварҳо аз рӯи аҳолӣ|{{{Ҷой аз рӯи аҳолӣ}}}-ум ҷой дар ҷaҳон]]) }} | {{шумора|{{{Аҳолӣ2|}}}|наф.}} }} |нишонагузорӣ2 = Барӯйхатгирӣ {{#if: {{{Соли барӯйхатгирӣ|}}} | ({{{Соли барӯйхатгирӣ}}}) }} |матн2 = {{шумора|{{{Аҳолӣ аз рӯи барӯйхатгирӣ|}}}|наф.}} |нишонагузорӣ3 = [[Зичии аҳолӣ|Зичӣ]] |матн3 = {{шумора|{{{Зичии аҳолӣ|}}}|наф./км²}}{{#if: {{{Ҷой аз рӯи зичӣ|}}} | &nbsp;([[Рӯйхати кишварҳо аз рӯи зичии аҳолӣ|{{{Ҷой аз рӯи зичӣ}}}-ум дар ҷаҳон]]) }} |from={{{from|}}}}} |блок26 = {{Қуттӣ/блок бо нишонаҳо |зерсарлавҳа = [[Маҷмуи маҳсулоти дохилӣ|ММД]] |нишонагузорӣ1 = Ҳамагӣ {{#if: {{{Соли ҳисоби ММД|}}} | ({{{Соли ҳисоби ММД}}}) }} |матн1 = {{шумора|{{{ММД|}}}|[[Доллари ИМА|$]]}}{{#if: {{{Ҷой аз рӯи ММД|}}} | &nbsp;([[Рӯйхати кишварҳо аз рӯи ММД (БҚХ)|{{{Ҷой аз рӯи ММД}}}-ум дар ҷаҳон]]) }} |нишонагузорӣ2 = Ба сари аҳолӣ |матн2 = {{шумора|{{{ММД ба сари аҳолӣ|}}}|[[Доллари ИМА|$]]}}{{#if: {{{Ҷой аз рӯи ММД ба сари аҳолӣ|}}} | &nbsp;([[Рӯйхати кишварҳо аз рӯи ММД (БҚХ) ба сари аҳолӣ|{{{Ҷой аз рӯи ММД ба сари аҳолӣ}}}-ум дар ҷаҳон]]) }} |from={{{from|}}}}} |блок27 = {{Қуттӣ/блок бо нишонаҳо |зерсарлавҳа = [[Маҷмуи маҳсулоти дохилӣ|ММД]] <span style="font-weight:normal;">([[Баробарии қудрати харид|БҚХ]])</span> |нишонагузорӣ1 = Ҳамагӣ {{#if: {{{Соли ҳисоби ММД (БҚХ)|}}} | ({{{Соли ҳисоби ММД (БҚХ)}}}) }} |матн1 = {{шумора|{{{ММД (БҚХ)|}}}|[[Доллари ИМА|$]]}}{{#if: {{{Ҷой аз рӯи ММД (БҚХ)|}}} | &nbsp;([[Рӯйхати кишварҳо аз рӯи ММД (БҚХ)|{{{Ҷой аз рӯи ММД (БҚХ)}}}-ум дар ҷаҳон]]) }} |нишонагузорӣ2 = Ба сари аҳолӣ |матн2 = {{шумора|{{{ММД (БҚХ) ба сари аҳолӣ|}}}|[[Доллари ИМА|$]]}}{{#if: {{{Ҷой аз рӯи ММД (БҚХ) ба сари аҳолӣ|}}} | &nbsp;([[Рӯйхати кишварҳо аз рӯи ММД (БҚХ) ба сари аҳолӣ |{{{Ҷой аз рӯи ММД (БҚХ) ба сари аҳолӣ}}}-ум дар ҷаҳон]]) }} |from={{{from|}}}}} |блок28 = {{Қуттӣ/блок бо нишонаҳо |зерсарлавҳа = [[Маҷмуи маҳсулоти дохилӣ|ММД]] <span style="font-weight:normal;">(номинал)</span> |нишонагузорӣ1 = Ҳамагӣ {{#if: {{{Соли ҳисоби ММД (номинал)|}}} | ({{{Соли ҳисоби ММД (номинал)}}}) }} |матн1 = {{шумора|{{{ММД (номинал)|}}}|[[Доллари ИМА|$]]}}{{#if: {{{Ҷой аз рӯи ММД (номинал)|}}} | &nbsp;([[Рӯйхати кишварҳо аз рӯи ММД (номинал)|{{{Ҷой аз рӯи ММД (номинал)}}}-ум дар ҷаҳон]]) }} |нишонагузорӣ2 = Ба сари аҳолӣ |матн2 = {{шумора|{{{ММД (номинал) ба сари аҳолӣ|}}}|[[Доллари ИМА|$]]}}{{#if: {{{Ҷой аз рӯи ММД (номинал) ба сари аҳолӣ|}}} | &nbsp;([[Рӯйхати кишварҳо аз рӯи ММД (номинал) ба сари аҳолӣ|{{{Ҷой аз рӯи ММД (номинал) ба сари аҳолӣ}}}-ум дар ҷаҳон]]) }} |from={{{from|}}}}} |нишонагузорӣ29 = [[Шохиси рушди инсон|ШРИ]] {{#if: {{{Соли ҳисоби ШРИ|}}} | <span style="font-weight:normal;">({{{Соли ҳисоби ШРИ}}})</span> }} |матн29 = {{{ШРИ|}}}{{#if: {{{Сатҳи ШРИ|}}} | &nbsp;({{{Сатҳи ШРИ}}}{{#if: {{{Ҷой аз рӯи ШРИ|}}} | &#059; {{nobr|[[Рӯйхати кишварҳо аз рӯи шохиси рушди инсон|{{{Ҷой аз рӯи ШРИ}}}-ум&nbsp;ҷой]]}} }}) }} |викидода29 = |нишонагузорӣ30 = [[Номи аҳлият]] |матн30 = {{{Этнохороним|}}} |викидода30 = |нишонагузорӣ31 = [[Воҳиди пул]] |матн31 = {{{Воҳиди пул|}}} |викидода31 = P38 |нишонагузорӣ32 = [[Домени сатҳи боло|{{wikidata number switch|P78|{{{Домен|}}}|{{{Доменҳо|}}}|Интернет-домен|Интернет-доменҳо}}]] |матн32 = {{{Домен|}}}{{{Доменҳо|}}} |викидода32 = P78 |нишонагузорӣ33 = [[ISO 3166-1|Рамзи ISO]] |матн33 = |викидода33 = P297 |нишонагузорӣ34 = [[Рӯйхати рамзҳои КБО|Рамзи КБО]] |матн34 = |викидода34 = P984 |нишонагузорӣ35 = [[Феҳристи пешшумораи телефонии кишварҳо|Коди телефон]] |матн35 = {{#if: {{{Коди телефон|}}} | {{#ifeq: {{{Коди телефон|}}} | - | - | +{{{Коди телефон}}} }} }} |викидода35 = P474 |нишонагузорӣ36 = [[Минтақаи замонӣ|{{wikidata number switch|P421|{{{Минтақаи замонӣ|}}}|{{{Минтақаҳои замонӣ|}}}|Минтақаи замонӣ|Минтақаҳои замонӣ}}]] |матн36 = {{{Минтақаи замонӣ|}}}{{{Минтақаҳои замонӣ|}}} |викидода36 = P421 |нишонагузорӣ37 = Ҳаракати автомобилӣ |матн37 = {{{Ҳаракати автомобилӣ|}}} |викидода37 = P1622 |матн38 = {{{Эзоҳ|}}} |сабки_матн38 = border-top:1px solid #a2a9b1; color:#54595d; padding-top:0.5em; text-align:left; |поёнӣ = {{қуттӣ/Викианбор|from={{{from|}}}}} }}{{#if: {{{nocat|}}}{{NAMESPACE}} || <!-- -->{{#if: {{{lat_deg|}}} | {{coord|1={{{lat_deg|}}}|2={{{lat_min|0}}}|3={{{lat_sec|0}}}|4={{#if: {{{lat_dir|}}} | {{{lat_dir}}} | N }}|5={{{lon_deg|}}}|6={{{lon_min|0}}}|7={{{lon_sec|0}}}|8={{#if: {{{lon_dir|}}} | {{{lon_dir}}} | E }}|type=country|region={{{region|}}}|scale={{{CoordScale|}}}|format=dms|display=title}} | {{#if: {{#property: p625}} | {{wikidata|p625|type=country|region={{{region|}}}|scale={{{CoordScale|}}}|from={{{from|}}}}} | [[Гурӯҳ:Кишварҳо бе нишон додани координатаҳои ҷуғрофӣ]] }} }}<!-- -->{{#switch: {{{Мақом|}}} | Микромиллат | микромиллат = [[Гурӯҳ:Микромиллат]] | Эътирофнашуда | эътирофнашуда = [[Гурӯҳ:Давлатҳои эътирофнашуда]] | Қисман эътирофшуда | қисман эътирофшуда = [[Гурӯҳ:Кишварҳои қисман эътирофшуда]] | махсус = {{#if: {{{Мақоми баҳснок|}}} | {{#if: {{{Гурӯҳи махсус|}}}|[[Гурӯҳ:{{{Гурӯҳи махсус|}}}]]|[[Гурӯҳ:Давлатҳо аз рӯи алифбо]]}} }} | [[Гурӯҳ:Давлатҳо аз рӯи алифбо]] }}<!-- -->{{Давлат/Викидода}} }}<noinclude>{{doc}}</noinclude> 65j6glp3eu9z6sfzb4lfp4ads6z8aw4 1469071 1469063 2026-04-20T01:52:33Z Yoonoos.tj 27005 1469071 wikitext text/x-wiki {{Қуттӣ |исм = Кишвар |сарлавҳаи худкор = ҳа |from = {{{from|}}} |болоӣ0 = {{#switch: {{{Мақом|}}} | микромиллат = [[Микромиллат]] | особый = {{#if: {{{Мақоми баҳснок|}}} | {{{Мақоми махсуси баҳснок|}}} }} | Эътирофнашуда | эътирофнашуда = {{#if: {{{Мақоми баҳснок|}}} | [[Кишварҳои эътирофнашуда ва қисман эътирофшуда|Кишварҳои эътирофнашуда]] }} | Қисман эътирофшуда | қисман эътирофшуда = {{#if: {{{Мақоми баҳснок|}}} | [[Кишварҳои эътирофнашуда ва қисман эътирофшуда|Кишварҳои қисман эътирофшуда]] }} }} |болоӣ = {{қуттӣ/ном|{{{Номи тоҷикӣ|}}}|from={{{from|}}}}} |болоӣ2 = {{қуттӣ/номи аслӣ|{{қуттӣ/номи аслӣ|{{{Номи аслӣ|}}}|from={{{from|}}}}}|from={{{from|}}}}} |тасвир = {{Қуттӣ/парчам ва нишон | парчам = {{{Парчам|}}} | бари парчам = {{{Андозаи парчам|}}}{{{андозаи парчам|}}} | тавсифи парчам = [[{{#if: {{{Пайванд ба парчам|}}} | {{{Пайванд ба парчам}}} | Парчам {{{Родительный падеж}}} }}|Парчам]] | нишон = {{{Нишон|}}} | бари нишон = {{{Андозаи нишон|}}}{{{андозаи нишон|}}} | тавсифи нишон = {{#if: {{{Тавсифи намоишии нишон|}}} | {{{Тавсифи намоишии нишон}}} | {{#if: {{{Ба ҷои нишон|}}} | [[{{{Ба ҷои нишон}}} {{{Родительный падеж}}}|{{{Ба ҷои нишон}}}]] | [[Нишон {{{Родительный падеж}}}|Нишон]] }} }} |from={{{from|}}}}} |матн1 = {{br separated entries | {{#if: {{{Шиор|}}} | [[Шиор]]: ''«{{{Шиор}}}»'' }} | {{#if: {{{Тарҷумаи шиор|}}} | ''«{{{Тарҷумаи шиор}}}»'' }} }} |матн2 = {{#if: {{{Бе суруди миллӣ|}}} || {{#if: {{{Номи суруди миллӣ|}}} | {{br separated entries | [[Суруди миллӣ]]: ''«{{{Номи суруди миллӣ}}}»'' | {{#if: {{{Тарҷумаи номи суруди миллӣ|}}} | ''«{{{Тарҷумаи номи суруди миллӣ}}}»'' }} }} | [[Суруди миллӣ]] }} {{#if: {{{Аудио|}}} | [[File:{{{Аудио}}}|center]] }} }} |матн3 = {{#if: {{wikidata|p242|{{{Дар харита|}}}|plain=true|from={{{from|}}}}} | {{wikidata|p242|{{{Дар харита|}}}|size={{#if: {{{Андозаи харита|}}}{{{андозаи харита|}}} | {{{Андозаи харита|}}}{{{андозаи харита|}}} | 300x300px }}|caption={{{Шарҳи харита|}}}{{{шарҳи харита|}}}|from={{{from|}}}}}<!-- -->{{#if: {{{Дар харита2|}}} | <br>[[Акс:{{{Дар харита2}}}|{{{Андозаи харита2|{{{андозаи харита2|300x300px}}}}}}]]{{#if:{{{Шарҳи харита 2|}}}{{{шарҳи харита 2|}}}|<br>{{{Шарҳи харита 2|{{{шарҳи харита 2|}}}}}} }} }} }} |сарлавҳа4 = {{{sovereignty_type|}}} |блок5 = {{Қуттӣ/блок бо нишонаҳо |нишонагузорӣ1 = {{nobr|{{{Сана1}}}}} |матн1 = {{{Марҳала1|}}} |нишонагузорӣ2 = {{nobr|{{{Сана2}}}}} |матн2 = {{{Марҳала2|}}} |нишонагузорӣ3 = {{nobr|{{{Сана3}}}}} |матн3 = {{{Марҳала3|}}} |нишонагузорӣ4 = {{nobr|{{{Сана4}}}}} |матн4 = {{{Марҳала4|}}} |нишонагузорӣ5 = {{nobr|{{{Сана5}}}}} |матн5 = {{{Марҳала5|}}} |нишонагузорӣ6 = {{nobr|{{{Сана6}}}}} |матн6 = {{{Марҳала6|}}} |нишонагузорӣ7 = {{nobr|{{{Сана7}}}}} |матн7 = {{{Марҳала7|}}} |нишонагузорӣ8 = {{nobr|{{{Сана8}}}}} |матн8 = {{{Марҳала8|}}} |нишонагузорӣ9 = {{nobr|{{{Сана9}}}}} |матн9 = {{{Марҳала9|}}} |нишонагузорӣ10 = {{nobr|{{{Сана10}}}}} |матн10 = {{{Марҳала10|}}} |нишонагузорӣ11 = {{nobr|{{{Сана11}}}}} |матн11 = {{{Марҳала11|}}} |нишонагузорӣ12 = {{nobr|{{{Сана12}}}}} |матн12 = {{{Марҳала12|}}} |from={{{from|}}}}} |сарлавҳа6 = - |нишонагузорӣ7 = [[Таъсиси кишвар|{{#if: {{{Таъсисёбӣ|}}} | Таъсисёбӣ | Таъсисёбӣ }}]] |матн7 = {{{Таъсисёбӣ|}}} |викидода7 = <!-- МАҚОМИ БАҲСНОК --> <!-- Мақоми баҳснок пур карда шуд --> |нишонагузорӣ8 = [[Таъсиси кишвар|Санаи таъсис]] |матн8 = {{#if: {{{Мақоми баҳснок|}}} | {{{Санаи таъсис|}}} }} |викидода8 = |нишонагузорӣ9 = Эъломи истиқлол |матн9 = {{#if: {{{Мақоми баҳснок|}}} | {{#if: {{{Эъломи истиқлол|}}} | {{{Эъломи истиқлол}}} {{#if: {{{Соҳибистиқлол аз|}}} | (аз&nbsp;{{{Соҳибистиқлол аз}}}) }} }} }} |викидода9 = |нишонагузорӣ10 = [[Барасмиятшиносии ҳуқуқӣ-байналмилалӣ|Барасмиятшиносии дипломатӣ]] |матн10 = {{#if: {{{Мақоми баҳснок|}}} | {{{Барасмиятшиносии дипломатӣ|}}} }} |викидода10 = <!-- Мақоми баҳснок пур карда нашуд --> |нишонагузорӣ11 = {{#if: {{{Навъи намоишии истиқлол|}}} | {{{Навъи намоишии истиқлол}}} | [[Соҳибихтиёрии давлатӣ|{{#if: {{{Санаҳои истиқлол|}}} | Санаҳои | Сана }} истиқлол]] }} |матн11 = {{#if: {{{Мақоми баҳснок|}}} || {{#if: {{{Санаи истиқлол|}}}{{{Санаҳои истиқлол|}}} | {{{Санаи истиқлол|{{{Санаҳои истиқлол|}}}}}} {{#if: {{{Истиқлол аз|}}} | (аз&nbsp;{{{Соҳибистиқлол аз}}}) }} }} }} |викидода11 = <!-- / МАҚОМИ БАҲСНОК --> |нишонагузорӣ12 = [[Забони расмӣ|{{#if: {{{Забон|}}} | Забони расмӣ | Забонҳои расмӣ }}]] |матн12 = {{{Забон|{{{Забонҳо|}}}}}} |викидода12 = p37 |нишонагузорӣ13 = [[Пойтахт]] |матн13 = {{{Пойтахт|}}} |викидода13 = p36 |нишонагузорӣ14 = {{#if: {{{Шаҳри калонтарин|}}} | Шаҳри калонтарин | Шаҳрҳои калонтарин }} |матн14 = {{{Шаҳри калонтарин|}}}{{{Шаҳрҳои калонтарин|}}} |викидода14 = |нишонагузорӣ15 = [[Шакли идоракунии давлатӣ|Шакли идора]] |матн15 = {{{Шакли идора|}}} |викидода15 = |нишонагузорӣ16 = [[Сохторҳои идоракунии давлатӣ|Сохтори давлат]] |матн16 = {{{Сохтори давлат|}}} |нишонагузорӣ17 = {{{Вазифаи роҳбар 1|{{{Вазифаҳои роҳбарон}}}}}} |матн17 = {{{Роҳбар 1|{{{Роҳбарон|}}}}}} |нишонагузорӣ18 = {{{Вазифаи роҳбар 2}}} |матн18 = {{{Роҳбар 2|}}} |нишонагузорӣ19 = {{{Вазифаи роҳбар 3}}} |матн19 = {{{Роҳбар 3|}}} |нишонагузорӣ20 = {{{Вазифаи роҳбар 4}}} |матн20 = {{{Роҳбар 4|}}} |нишонагузорӣ21 = {{{Вазифаи роҳбар 5}}} |матн21 = {{{Роҳбар 5|}}} |нишонагузорӣ22 = {{{Вазифаи роҳбар 6}}} |матн22 = {{{Роҳбар 6|}}} |нишонагузорӣ23 = [[Дини давлатӣ]] |матн23 = {{{Дини давлатӣ|}}} |викидода23 = |блок24 = {{Қуттӣ/блок бо нишонаҳо |зерсарлавҳа = [[Қаламрави гумрукӣ|Масоҳат]] |нишонагузорӣ1 = Ҳамагӣ |матн1 = {{br separated entries | {{шумора|{{{Масоҳат|}}}|км²}}{{#if: {{{Ҷой аз рӯи масоҳат|}}} | &nbsp;{{nobr|([[Феҳристи кишварҳо аз рӯи масоҳат|{{{Ҷой аз рӯи масоҳат}}}-ум дар ҷаҳон]])}} }} | {{шумора|{{{Масоҳат2|}}}|км²}} }} |нишонагузорӣ2 = % сатҳи об |матн2 = {{#ifeq: {{{Фоизи об|}}} | - || {{{Фоизи об|}}} }} |from={{{from|}}}}} |блок25 = {{Қуттӣ/блок бо нишонаҳо |зерсарлавҳа = [[{{Аҳолии давлат|{{PAGENAME}}}}]] |нишонагузорӣ1 = Баҳо {{#if: {{{Соли баҳо|}}} | ({{{Соли баҳо}}}) }} |матн1 = {{br separated entries | {{шумора|{{{Аҳолӣ|}}}|наф.}}{{#if: {{{Ҷой аз рӯи аҳолӣ|}}} | &nbsp;([[Рӯйхати кишварҳо аз рӯи аҳолӣ|{{{Ҷой аз рӯи аҳолӣ}}}-ум ҷой дар ҷaҳон]]) }} | {{шумора|{{{Аҳолӣ2|}}}|наф.}} }} |нишонагузорӣ2 = Барӯйхатгирӣ {{#if: {{{Соли барӯйхатгирӣ|}}} | ({{{Соли барӯйхатгирӣ}}}) }} |матн2 = {{шумора|{{{Аҳолӣ аз рӯи барӯйхатгирӣ|}}}|наф.}} |нишонагузорӣ3 = [[Зичии аҳолӣ|Зичӣ]] |матн3 = {{шумора|{{{Зичии аҳолӣ|}}}|наф./км²}}{{#if: {{{Ҷой аз рӯи зичӣ|}}} | &nbsp;([[Рӯйхати кишварҳо аз рӯи зичии аҳолӣ|{{{Ҷой аз рӯи зичӣ}}}-ум дар ҷаҳон]]) }} |from={{{from|}}}}} |блок26 = {{Қуттӣ/блок бо нишонаҳо |зерсарлавҳа = [[Маҷмуи маҳсулоти дохилӣ|ММД]] <span style="font-weight:normal;">([[Баробарии қудрати харид|БҚХ]])</span> |нишонагузорӣ1 = Ҳамагӣ {{#if: {{{Соли ҳисоби ММД (БҚХ)|}}} | ({{{Соли ҳисоби ММД (БҚХ)}}}) }} |матн1 = {{шумора|{{{ММД (БҚХ)|}}}|[[Доллари ИМА|$]]}}{{#if: {{{Ҷой аз рӯи ММД (БҚХ)|}}} | &nbsp;([[Рӯйхати кишварҳо аз рӯи ММД (БҚХ)|{{{Ҷой аз рӯи ММД (БҚХ)}}}-ум дар ҷаҳон]]) }} |нишонагузорӣ2 = Ба сари аҳолӣ |матн2 = {{шумора|{{{ММД (БҚХ) ба сари аҳолӣ|}}}|[[Доллари ИМА|$]]}}{{#if: {{{Ҷой аз рӯи ММД (БҚХ) ба сари аҳолӣ|}}} | &nbsp;([[Рӯйхати кишварҳо аз рӯи ММД (БҚХ) ба сари аҳолӣ|{{{Ҷой аз рӯи ММД (БҚХ) ба сари аҳолӣ}}}-ум дар ҷаҳон]]) }} |from={{{from|}}}}} |блок27 = {{Қуттӣ/блок бо нишонаҳо |зерсарлавҳа = [[Маҷмуи маҳсулоти дохилӣ|ММД]] <span style="font-weight:normal;">(номинал)</span> |нишонагузорӣ1 = Ҳамагӣ {{#if: {{{Соли ҳисоби ММД (номинал)|}}} | ({{{Соли ҳисоби ММД (номинал)}}}) }} |матн1 = {{шумора|{{{ММД (номинал)|}}}|[[Доллари ИМА|$]]}}{{#if: {{{Ҷой аз рӯи ММД (номинал)|}}} | &nbsp;([[Рӯйхати кишварҳо аз рӯи ММД (номинал)|{{{Ҷой аз рӯи ММД (номинал)}}}-ум дар ҷаҳон]]) }} |нишонагузорӣ2 = Ба сари аҳолӣ |матн2 = {{шумора|{{{ММД (номинал) ба сари аҳолӣ|}}}|[[Доллари ИМА|$]]}}{{#if: {{{Ҷой аз рӯи ММД (номинал) ба сари аҳолӣ|}}} | &nbsp;([[Рӯйхати кишварҳо аз рӯи ММД (номинал) ба сари аҳолӣ|{{{Ҷой аз рӯи ММД (номинал) ба сари аҳолӣ}}}-ум дар ҷаҳон]]) }} |from={{{from|}}}}} |нишонагузорӣ28 = [[Шохиси рушди инсон|ШРИ]] {{#if: {{{Соли ҳисоби ШРИ|}}} | <span style="font-weight:normal;">({{{Соли ҳисоби ШРИ}}})</span> }} |матн28 = {{{ШРИ|}}}{{#if: {{{Сатҳи ШРИ|}}} | &nbsp;({{{Сатҳи ШРИ}}}{{#if: {{{Ҷой аз рӯи ШРИ|}}} | &#059; {{nobr|[[Рӯйхати кишварҳо аз рӯи шохиси рушди инсон|{{{Ҷой аз рӯи ШРИ}}}-ум&nbsp;ҷой]]}} }}) }} |викидода28 = |нишонагузорӣ29 = [[Номи аҳлият]] |матн29 = {{{Этнохороним|}}} |викидода29 = |нишонагузорӣ30 = [[Воҳиди пул]] |матн30 = {{{Воҳиди пул|}}} |викидода30 = P38 |нишонагузорӣ31 = [[Домени сатҳи боло|{{wikidata number switch|P78|{{{Домен|}}}|{{{Доменҳо|}}}|Интернет-домен|Интернет-доменҳо}}]] |матн31 = {{{Домен|}}}{{{Доменҳо|}}} |викидода31 = P78 |нишонагузорӣ32 = [[ISO 3166-1|Рамзи ISO]] |матн32 = |викидода32 = P297 |нишонагузорӣ33 = [[Рӯйхати рамзҳои КБО|Рамзи КБО]] |матн33 = |викидода33 = P984 |нишонагузорӣ34 = [[Феҳристи пешшумораи телефонии кишварҳо|Коди телефон]] |матн34 = {{#if: {{{Коди телефон|}}} | {{#ifeq: {{{Коди телефон|}}} | - | - | +{{{Коди телефон}}} }} }} |викидода34 = P474 |нишонагузорӣ35 = [[Минтақаи замонӣ|{{wikidata number switch|P421|{{{Минтақаи замонӣ|}}}|{{{Минтақаҳои замонӣ|}}}|Минтақаи замонӣ|Минтақаҳои замонӣ}}]] |матн35 = {{{Минтақаи замонӣ|}}}{{{Минтақаҳои замонӣ|}}} |викидода35 = P421 |нишонагузорӣ36 = Ҳаракати автомобилӣ |матн36 = {{{Ҳаракати автомобилӣ|}}} |викидода36 = P1622 |матн37 = {{{Эзоҳ|}}} |сабки_матн37 = border-top:1px solid #a2a9b1; color:#54595d; padding-top:0.5em; text-align:left; |поёнӣ = {{қуттӣ/Викианбор|from={{{from|}}}}} }}{{#if: {{{nocat|}}}{{NAMESPACE}} || <!-- -->{{#if: {{{lat_deg|}}} | {{coord|1={{{lat_deg|}}}|2={{{lat_min|0}}}|3={{{lat_sec|0}}}|4={{#if: {{{lat_dir|}}} | {{{lat_dir}}} | N }}|5={{{lon_deg|}}}|6={{{lon_min|0}}}|7={{{lon_sec|0}}}|8={{#if: {{{lon_dir|}}} | {{{lon_dir}}} | E }}|type=country|region={{{region|}}}|scale={{{CoordScale|}}}|format=dms|display=title}} | {{#if: {{#property: p625}} | {{wikidata|p625|type=country|region={{{region|}}}|scale={{{CoordScale|}}}|from={{{from|}}}}} | [[Гурӯҳ:Кишварҳо бе нишон додани координатаҳои ҷуғрофӣ]] }} }}<!-- -->{{#switch: {{{Мақом|}}} | Микромиллат | микромиллат = [[Гурӯҳ:Микромиллат]] | Эътирофнашуда | эътирофнашуда = [[Гурӯҳ:Давлатҳои эътирофнашуда]] | Қисман эътирофшуда | қисман эътирофшуда = [[Гурӯҳ:Кишварҳои қисман эътирофшуда]] | махсус = {{#if: {{{Мақоми баҳснок|}}} | {{#if: {{{Гурӯҳи махсус|}}}|[[Гурӯҳ:{{{Гурӯҳи махсус|}}}]]|[[Гурӯҳ:Давлатҳо аз рӯи алифбо]]}} }} | [[Гурӯҳ:Давлатҳо аз рӯи алифбо]] }}<!-- -->{{Давлат/Викидода}} }}<noinclude>{{doc}}</noinclude> 3g90sxxxxn2088x1ntulmko7c7ph6t9 1469073 1469071 2026-04-20T02:00:42Z Yoonoos.tj 27005 1469073 wikitext text/x-wiki {{Қуттӣ |исм = Кишвар |сарлавҳаи худкор = ҳа |from = {{{from|}}} |болоӣ0 = {{#switch: {{{Мақом|}}} | микромиллат = [[Микромиллат]] | особый = {{#if: {{{Мақоми баҳснок|}}} | {{{Мақоми махсуси баҳснок|}}} }} | Эътирофнашуда | эътирофнашуда = {{#if: {{{Мақоми баҳснок|}}} | [[Кишварҳои эътирофнашуда ва қисман эътирофшуда|Кишварҳои эътирофнашуда]] }} | Қисман эътирофшуда | қисман эътирофшуда = {{#if: {{{Мақоми баҳснок|}}} | [[Кишварҳои эътирофнашуда ва қисман эътирофшуда|Кишварҳои қисман эътирофшуда]] }} }} |болоӣ = {{қуттӣ/ном|{{{Номи тоҷикӣ|}}}|from={{{from|}}}}} |болоӣ2 = {{қуттӣ/номи аслӣ|{{қуттӣ/номи аслӣ|{{{Номи аслӣ|}}}|from={{{from|}}}}}|from={{{from|}}}}} |тасвир = {{Қуттӣ/парчам ва нишон | парчам = {{{Парчам|}}} | бари парчам = {{{Андозаи парчам|}}}{{{андозаи парчам|}}} | тавсифи парчам = [[{{#if: {{{Пайванд ба парчам|}}} | {{{Пайванд ба парчам}}} | Парчам {{{Родительный падеж}}} }}|Парчам]] | нишон = {{{Нишон|}}} | бари нишон = {{{Андозаи нишон|}}}{{{андозаи нишон|}}} | тавсифи нишон = {{#if: {{{Тавсифи намоишии нишон|}}} | {{{Тавсифи намоишии нишон}}} | {{#if: {{{Ба ҷои нишон|}}} | [[{{{Ба ҷои нишон}}} {{{Родительный падеж}}}|{{{Ба ҷои нишон}}}]] | [[Нишон {{{Родительный падеж}}}|Нишон]] }} }} |from={{{from|}}}}} |матн1 = {{br separated entries | {{#if: {{{Шиор|}}} | [[Шиор]]: ''«{{{Шиор}}}»'' }} | {{#if: {{{Тарҷумаи шиор|}}} | ''«{{{Тарҷумаи шиор}}}»'' }} }} |матн2 = {{#if: {{{Бе суруди миллӣ|}}} || {{#if: {{{Номи суруди миллӣ|}}} | {{br separated entries | [[Суруди миллӣ]]: ''«{{{Номи суруди миллӣ}}}»'' | {{#if: {{{Тарҷумаи номи суруди миллӣ|}}} | ''«{{{Тарҷумаи номи суруди миллӣ}}}»'' }} }} | [[Суруди миллӣ]] }} {{#if: {{{Аудио|}}} | [[File:{{{Аудио}}}|center]] }} }} |матн3 = {{#if: {{wikidata|p242|{{{Дар харита|}}}|plain=true|from={{{from|}}}}} | {{wikidata|p242|{{{Дар харита|}}}|size={{#if: {{{Андозаи харита|}}}{{{андозаи харита|}}} | {{{Андозаи харита|}}}{{{андозаи харита|}}} | 300x300px }}|caption={{{Шарҳи харита|}}}{{{шарҳи харита|}}}|from={{{from|}}}}}<!-- -->{{#if: {{{Дар харита2|}}} | <br>[[Акс:{{{Дар харита2}}}|{{{Андозаи харита2|{{{андозаи харита2|300x300px}}}}}}]]{{#if:{{{Шарҳи харита 2|}}}{{{шарҳи харита 2|}}}|<br>{{{Шарҳи харита 2|{{{шарҳи харита 2|}}}}}} }} }} }} |сарлавҳа4 = {{{sovereignty_type|}}} |блок5 = {{Қуттӣ/блок бо нишонаҳо |нишонагузорӣ1 = {{nobr|{{{Сана1}}}}} |матн1 = {{{Марҳала1|}}} |нишонагузорӣ2 = {{nobr|{{{Сана2}}}}} |матн2 = {{{Марҳала2|}}} |нишонагузорӣ3 = {{nobr|{{{Сана3}}}}} |матн3 = {{{Марҳала3|}}} |нишонагузорӣ4 = {{nobr|{{{Сана4}}}}} |матн4 = {{{Марҳала4|}}} |нишонагузорӣ5 = {{nobr|{{{Сана5}}}}} |матн5 = {{{Марҳала5|}}} |нишонагузорӣ6 = {{nobr|{{{Сана6}}}}} |матн6 = {{{Марҳала6|}}} |нишонагузорӣ7 = {{nobr|{{{Сана7}}}}} |матн7 = {{{Марҳала7|}}} |нишонагузорӣ8 = {{nobr|{{{Сана8}}}}} |матн8 = {{{Марҳала8|}}} |нишонагузорӣ9 = {{nobr|{{{Сана9}}}}} |матн9 = {{{Марҳала9|}}} |нишонагузорӣ10 = {{nobr|{{{Сана10}}}}} |матн10 = {{{Марҳала10|}}} |нишонагузорӣ11 = {{nobr|{{{Сана11}}}}} |матн11 = {{{Марҳала11|}}} |нишонагузорӣ12 = {{nobr|{{{Сана12}}}}} |матн12 = {{{Марҳала12|}}} |from={{{from|}}}}} |сарлавҳа6 = - |нишонагузорӣ7 = [[Таъсиси кишвар|{{#if: {{{Таъсисёбӣ|}}} | Таъсисёбӣ | Таъсисёбӣ }}]] |матн7 = {{{Таъсисёбӣ|}}} |викидода7 = <!-- МАҚОМИ БАҲСНОК --> <!-- Мақоми баҳснок пур карда шуд --> |нишонагузорӣ8 = [[Таъсиси кишвар|Санаи таъсис]] |матн8 = {{#if: {{{Мақоми баҳснок|}}} | {{{Санаи таъсис|}}} }} |викидода8 = |нишонагузорӣ9 = Эъломи истиқлол |матн9 = {{#if: {{{Мақоми баҳснок|}}} | {{#if: {{{Эъломи истиқлол|}}} | {{{Эъломи истиқлол}}} {{#if: {{{Соҳибистиқлол аз|}}} | (аз&nbsp;{{{Соҳибистиқлол аз}}}) }} }} }} |викидода9 = |нишонагузорӣ10 = [[Барасмиятшиносии ҳуқуқӣ-байналмилалӣ|Барасмиятшиносии дипломатӣ]] |матн10 = {{#if: {{{Мақоми баҳснок|}}} | {{{Барасмиятшиносии дипломатӣ|}}} }} |викидода10 = <!-- Мақоми баҳснок пур карда нашуд --> |нишонагузорӣ11 = {{#if: {{{Навъи намоишии истиқлол|}}} | {{{Навъи намоишии истиқлол}}} | [[Соҳибихтиёрии давлатӣ|{{#if: {{{Санаҳои истиқлол|}}} | Санаҳои | Сана }} истиқлол]] }} |матн11 = {{#if: {{{Мақоми баҳснок|}}} || {{#if: {{{Санаи истиқлол|}}}{{{Санаҳои истиқлол|}}} | {{{Санаи истиқлол|{{{Санаҳои истиқлол|}}}}}} {{#if: {{{Истиқлол аз|}}} | (аз&nbsp;{{{Соҳибистиқлол аз}}}) }} }} }} |викидода11 = <!-- / МАҚОМИ БАҲСНОК --> |нишонагузорӣ12 = [[Забони расмӣ|{{#if: {{{Забон|}}} | Забони расмӣ | Забонҳои расмӣ }}]] |матн12 = {{{Забон|{{{Забонҳо|}}}}}} |викидода12 = p37 |нишонагузорӣ13 = [[Пойтахт]] |матн13 = {{{Пойтахт|}}} |викидода13 = p36 |нишонагузорӣ14 = {{#if: {{{Шаҳри калонтарин|}}} | Шаҳри калонтарин | Шаҳрҳои калонтарин }} |матн14 = {{{Шаҳри калонтарин|}}}{{{Шаҳрҳои калонтарин|}}} |викидода14 = |нишонагузорӣ15 = [[Шакли идоракунии давлатӣ|Шакли идора]] |матн15 = {{{Шакли идора|}}} |викидода15 = |нишонагузорӣ16 = [[Сохторҳои идоракунии давлатӣ|Сохтори давлат]] |матн16 = {{{Сохтори давлат|}}} |нишонагузорӣ17 = {{{Вазифаи роҳбар 1|{{{Вазифаҳои роҳбарон}}}}}} |матн17 = {{{Роҳбар 1|{{{Роҳбарон|}}}}}} |нишонагузорӣ18 = {{{Вазифаи роҳбар 2}}} |матн18 = {{{Роҳбар 2|}}} |нишонагузорӣ19 = {{{Вазифаи роҳбар 3}}} |матн19 = {{{Роҳбар 3|}}} |нишонагузорӣ20 = {{{Вазифаи роҳбар 4}}} |матн20 = {{{Роҳбар 4|}}} |нишонагузорӣ21 = {{{Вазифаи роҳбар 5}}} |матн21 = {{{Роҳбар 5|}}} |нишонагузорӣ22 = {{{Вазифаи роҳбар 6}}} |матн22 = {{{Роҳбар 6|}}} |нишонагузорӣ23 = [[Дини давлатӣ]] |матн23 = {{{Дини давлатӣ|}}} |викидода23 = |блок24 = {{Қуттӣ/блок бо нишонаҳо |зерсарлавҳа = [[Қаламрави гумрукӣ|Масоҳат]] |нишонагузорӣ1 = Ҳамагӣ |матн1 = {{br separated entries | {{шумора|{{{Масоҳат|}}}|км²}}{{#if: {{{Ҷой аз рӯи масоҳат|}}} | &nbsp;{{nobr|([[Феҳристи кишварҳо аз рӯи масоҳат|{{{Ҷой аз рӯи масоҳат}}}-ум дар ҷаҳон]])}} }} | {{шумора|{{{Масоҳат2|}}}|км²}} }} |нишонагузорӣ2 = % сатҳи об |матн2 = {{#ifeq: {{{Фоизи об|}}} | - || {{{Фоизи об|}}} }} |from={{{from|}}}}} |блок25 = {{Қуттӣ/блок бо нишонаҳо |зерсарлавҳа = [[{{Аҳолии давлат|{{PAGENAME}}}}]] |нишонагузорӣ1 = Баҳо {{#if: {{{Соли баҳо|}}} | ({{{Соли баҳо}}}) }} |матн1 = {{br separated entries | {{шумора|{{{Аҳолӣ|}}}|наф.}}{{#if: {{{Ҷой аз рӯи аҳолӣ|}}} | &nbsp;([[Рӯйхати кишварҳо аз рӯи аҳолӣ|{{{Ҷой аз рӯи аҳолӣ}}}-ум ҷой дар ҷaҳон]]) }} }} |нишонагузорӣ2 = Барӯйхатгирӣ {{#if: {{{Соли барӯйхатгирӣ|}}} | ({{{Соли барӯйхатгирӣ}}}) }} |матн2 = {{шумора|{{{Аҳолӣ аз рӯи барӯйхатгирӣ|}}}|наф.}} |нишонагузорӣ3 = [[Зичии аҳолӣ|Зичӣ]] |матн3 = {{шумора|{{{Зичии аҳолӣ|}}}|наф./км²}}{{#if: {{{Ҷой аз рӯи зичӣ|}}} | &nbsp;([[Рӯйхати кишварҳо аз рӯи зичии аҳолӣ|{{{Ҷой аз рӯи зичӣ}}}-ум дар ҷаҳон]]) }} |from={{{from|}}}}} |блок26 = {{Қуттӣ/блок бо нишонаҳо |зерсарлавҳа = [[Маҷмуи маҳсулоти дохилӣ|ММД]] <span style="font-weight:normal;">([[Баробарии қудрати харид|БҚХ]])</span> |нишонагузорӣ1 = Ҳамагӣ {{#if: {{{Соли ҳисоби ММД (БҚХ)|}}} | ({{{Соли ҳисоби ММД (БҚХ)}}}) }} |матн1 = {{шумора|{{{ММД (БҚХ)|}}}|[[Доллари ИМА|$]]}}{{#if: {{{Ҷой аз рӯи ММД (БҚХ)|}}} | &nbsp;([[Рӯйхати кишварҳо аз рӯи ММД (БҚХ)|{{{Ҷой аз рӯи ММД (БҚХ)}}}-ум дар ҷаҳон]]) }} |нишонагузорӣ2 = Ба сари аҳолӣ |матн2 = {{шумора|{{{ММД (БҚХ) ба сари аҳолӣ|}}}|[[Доллари ИМА|$]]}}{{#if: {{{Ҷой аз рӯи ММД (БҚХ) ба сари аҳолӣ|}}} | &nbsp;([[Рӯйхати кишварҳо аз рӯи ММД (БҚХ) ба сари аҳолӣ|{{{Ҷой аз рӯи ММД (БҚХ) ба сари аҳолӣ}}}-ум дар ҷаҳон]]) }} |from={{{from|}}}}} |блок27 = {{Қуттӣ/блок бо нишонаҳо |зерсарлавҳа = [[Маҷмуи маҳсулоти дохилӣ|ММД]] <span style="font-weight:normal;">(номинал)</span> |нишонагузорӣ1 = Ҳамагӣ {{#if: {{{Соли ҳисоби ММД (номинал)|}}} | ({{{Соли ҳисоби ММД (номинал)}}}) }} |матн1 = {{шумора|{{{ММД (номинал)|}}}|[[Доллари ИМА|$]]}}{{#if: {{{Ҷой аз рӯи ММД (номинал)|}}} | &nbsp;([[Рӯйхати кишварҳо аз рӯи ММД (номинал)|{{{Ҷой аз рӯи ММД (номинал)}}}-ум дар ҷаҳон]]) }} |нишонагузорӣ2 = Ба сари аҳолӣ |матн2 = {{шумора|{{{ММД (номинал) ба сари аҳолӣ|}}}|[[Доллари ИМА|$]]}}{{#if: {{{Ҷой аз рӯи ММД (номинал) ба сари аҳолӣ|}}} | &nbsp;([[Рӯйхати кишварҳо аз рӯи ММД (номинал) ба сари аҳолӣ|{{{Ҷой аз рӯи ММД (номинал) ба сари аҳолӣ}}}-ум дар ҷаҳон]]) }} |from={{{from|}}}}} |нишонагузорӣ28 = [[Шохиси рушди инсон|ШРИ]] {{#if: {{{Соли ҳисоби ШРИ|}}} | <span style="font-weight:normal;">({{{Соли ҳисоби ШРИ}}})</span> }} |матн28 = {{{ШРИ|}}}{{#if: {{{Сатҳи ШРИ|}}} | &nbsp;({{{Сатҳи ШРИ}}}{{#if: {{{Ҷой аз рӯи ШРИ|}}} | &#059; {{nobr|[[Рӯйхати кишварҳо аз рӯи шохиси рушди инсон|{{{Ҷой аз рӯи ШРИ}}}-ум&nbsp;ҷой]]}} }}) }} |викидода28 = |нишонагузорӣ29 = [[Номи аҳлият]] |матн29 = {{{Этнохороним|}}} |викидода29 = |нишонагузорӣ30 = [[Воҳиди пул]] |матн30 = {{{Воҳиди пул|}}} |викидода30 = P38 |нишонагузорӣ31 = [[Домени сатҳи боло|{{wikidata number switch|P78|{{{Домен|}}}|{{{Доменҳо|}}}|Интернет-домен|Интернет-доменҳо}}]] |матн31 = {{{Домен|}}}{{{Доменҳо|}}} |викидода31 = P78 |нишонагузорӣ32 = [[ISO 3166-1|Рамзи ISO]] |матн32 = |викидода32 = P297 |нишонагузорӣ33 = [[Рӯйхати рамзҳои КБО|Рамзи КБО]] |матн33 = |викидода33 = P984 |нишонагузорӣ34 = [[Феҳристи пешшумораи телефонии кишварҳо|Коди телефон]] |матн34 = {{#if: {{{Коди телефон|}}} | {{#ifeq: {{{Коди телефон|}}} | - | - | +{{{Коди телефон}}} }} }} |викидода34 = P474 |нишонагузорӣ35 = [[Минтақаи замонӣ|{{wikidata number switch|P421|{{{Минтақаи замонӣ|}}}|{{{Минтақаҳои замонӣ|}}}|Минтақаи замонӣ|Минтақаҳои замонӣ}}]] |матн35 = {{{Минтақаи замонӣ|}}}{{{Минтақаҳои замонӣ|}}} |викидода35 = P421 |нишонагузорӣ36 = Ҳаракати автомобилӣ |матн36 = {{{Ҳаракати автомобилӣ|}}} |викидода36 = P1622 |матн37 = {{{Эзоҳ|}}} |сабки_матн37 = border-top:1px solid #a2a9b1; color:#54595d; padding-top:0.5em; text-align:left; |поёнӣ = {{қуттӣ/Викианбор|from={{{from|}}}}} }}{{#if: {{{nocat|}}}{{NAMESPACE}} || <!-- -->{{#if: {{{lat_deg|}}} | {{coord|1={{{lat_deg|}}}|2={{{lat_min|0}}}|3={{{lat_sec|0}}}|4={{#if: {{{lat_dir|}}} | {{{lat_dir}}} | N }}|5={{{lon_deg|}}}|6={{{lon_min|0}}}|7={{{lon_sec|0}}}|8={{#if: {{{lon_dir|}}} | {{{lon_dir}}} | E }}|type=country|region={{{region|}}}|scale={{{CoordScale|}}}|format=dms|display=title}} | {{#if: {{#property: p625}} | {{wikidata|p625|type=country|region={{{region|}}}|scale={{{CoordScale|}}}|from={{{from|}}}}} | [[Гурӯҳ:Кишварҳо бе нишон додани координатаҳои ҷуғрофӣ]] }} }}<!-- -->{{#switch: {{{Мақом|}}} | Микромиллат | микромиллат = [[Гурӯҳ:Микромиллат]] | Эътирофнашуда | эътирофнашуда = [[Гурӯҳ:Давлатҳои эътирофнашуда]] | Қисман эътирофшуда | қисман эътирофшуда = [[Гурӯҳ:Кишварҳои қисман эътирофшуда]] | махсус = {{#if: {{{Мақоми баҳснок|}}} | {{#if: {{{Гурӯҳи махсус|}}}|[[Гурӯҳ:{{{Гурӯҳи махсус|}}}]]|[[Гурӯҳ:Давлатҳо аз рӯи алифбо]]}} }} | [[Гурӯҳ:Давлатҳо аз рӯи алифбо]] }}<!-- -->{{Давлат/Викидода}} }}<noinclude>{{doc}}</noinclude> 8zy2qqoj2wsrlv0ri6msn61f2g3h8i5 0 2485 1469102 1238984 2026-04-20T02:48:52Z Zosya95 54344 1469102 wikitext text/x-wiki {{ВМ |Кишвар = ИМА }} [[Image:KSU Hale library.jpg|thumb|left |китобхонаи Хейл дар Донишгоҳи давлатии Канзас]] '''Канзас'''<ref>{{Атлас мира|2010|168—169|Соединенные Штаты Америки}}</ref> ({{lang-en|Kansas}}; — [[иёлат]]ест дар қисми Ғарби Марказии [[ИМА]].<ref>{{Атлас мира|2010|219|Указатель географических названий}}</ref>. Аҳолӣ — 2 871 238 наф. (2011). Марказ — шаҳри [[Топика (Канзас)|Топика]]. Шаҳри бузургтарин — [[Уичито]]. Иёлатест ки он аз ҳама бештар гандум истеҳсол мекунад. ''Гули иёлат'' — [[Офтобпараст (гиёҳ)|офтобпараст]] аст, ''Дарахти иёлат'' — [[Сафедор]]. Ба забони ҳиндуёни Канзас, маънои номгузории иёлат — ''«сокинони шамоли ҷанубӣ»''. Бузургтарин рӯдҳои иёлат [[Миссури (рӯд)|Миссури]] и [[Арканзас (рӯд)|Арканзас]]. == Таърих == == Ҷуғрофия ва иқлим == == Иқтисодиёт == == Аҳолӣ == == Сохтори маъмурӣ сиёсӣ == == Фарҳанг == === [[Ҷозибаҳои гардишгарӣ]] === === Дин === Бештари динҳо: [[протестантӣ]] ва [[католикӣ]] ба назар мерасад. === Идҳо === == Пайвандҳо == * {{Сайти расмӣ|www.kansas.gov|иёлати Канзас|lang=en}} == Эзоҳ == {{эзоҳ}} {{ИМА}} {{ИМА-ҷуғ-нопурра}} [[Гурӯҳ:Канзас|Канзас]] [[Гурӯҳ:Иёлати ИМА]] snqqtsabshzyi1csc1nunbf8cy7urap 0 2490 1469105 1203238 2026-04-20T02:51:52Z Zosya95 54344 1469105 wikitext text/x-wiki {{ятим}} '''Кирми Карам''' (Barathra brassicae), як навъ [[шапарак]], ки [[карам]] мехӯрад. Дарозиаш то 50 мм, рангаш ашхаби, сабзча, [[сабз]] ё бур аст. Пахноии болҳои кушодаи шапалаки он то 50 мм; боли пеши бури раху холдор ва ранги болҳои кафо нисбатан паст. соле 1 – 3 маротиба насл меорад. Ба пушти барги карам туда – туда 10 – 15 тои тухм ниммудаввари ашхаби ашхаби) мегузорад. Кирмина асосан барги карамро мехурад вале ба [[тамоку]], [[Офтобпараст (гиёҳ)|офтобпараст]], [[лаблабу]], [[нахӯд]], [[пиёз]], коҳу ва ғайра низ зарар мерасонад. Зочаи кирми карам зимистонро дар хок мегузаронад ва мохҳои март – апрел ба шапалак табдил меёбад. Тадбирҳои мебориза: шудгори чукури [[тирамоҳ]]и, дар давраи [[тухм]]гузории шапалаки кирми карам ба киштзор сар додани трихограмма (ба хар гектар то 50 ҳазор.); пошидани инсектицидхо ва ғайра. == Нигаред == *[[Кирм]] {{зоология-нопурра}} [[Гурӯҳ:Олами ҳайвонот]] jrnzpfk84uvghg9oy3x2iqe9l0x50mn 0 4954 1469034 1323917 2026-04-20T00:28:48Z Yoonoos.tj 27005 Yoonoos.tj moved page [[Риали Йемен]] to [[Риёли Яман]] 1323917 wikitext text/x-wiki {{Қуттии арз |Номи тоҷикӣ=Риали Йемен |Номи аслӣ= |Акс= |ISO4217= |Кишварҳо=[[Йемен]] |Symbol=[[﷼]] }} '''Риали Йемен''', ﷼ — [[воҳиди пул]]и [[Йемен]] аст. == Инҷоро ҳам бингаред == {{Умуми}} {{Money-stub}} [[Гурӯҳ:Воҳидҳои асъор аз рӯи алифбо]] mwa8vzsgsdwwt57lq6dqg1b9s00w93x 0 5155 1469000 1465747 2026-04-19T20:06:48Z Zosya95 54344 1469000 wikitext text/x-wiki {{Таксон | тасвир = HansomeLion 002.jpg | тавсифи тасвир = Шери нар дар боғи ҳайвоноти Луисвилл | салтанат = Ҷонварон | табақа = Намуд | лотинӣ = Panthera leo | муаллиф = [[Карл Линней|L.]]<ref name=MSW3>{{MSW3 Carnivora |id=14000228 |page=546 |heading=Species ''Panthera leo''}}</ref> | соли муаллифӣ = 1758 | харита = Lion distribution.png | вазъи ҳифз = VU | iucn = 15951 }} '''Шер,''' ғазанфар, ҳайдар ({{lang-la|Panthera leo}}) — як навъ ҷонвари [[Ширхӯрон|ширхӯр]]и [[Дарандаҳо|даранда]]. == Таснифоти зоологӣ == Бино бар таснифоти зоологи мансуби оилаи гурбашаклҳост. Сар ва ҷуссаи калон дорад. Дарозиаш то 210 см, думаш то 110 см, вазнаш то 280 кг. Шер пурқуввату чолок аст. Мӯйи танаш паст ва зарди беранг мебошад; як қисми сар, гардан, сина ва зери шиками шери нар бо мӯйҳои дарози жӯлтда пӯшида шудааст. == Эзоҳ == {{эзоҳ}} == Сарчашма == * {{ЭСТ|||муаллиф=}} {{зоо-нопурра}} [[Гурӯҳ:Олами ҳайвонот]] ejy7ppkvc2hksf49k574p9f42b2lvfp 0 7585 1469086 1309219 2026-04-20T02:19:16Z Zosya95 54344 1469086 wikitext text/x-wiki [[Акс:Volans_constellation_map_ru_lite.png|thumb|right|250px|Бурҷи «Моҳии паррон».]] '''Моҳии паррон''' ({{забон-код|la|Volans}}), '''ҳути паррон''' - [[Галаситораҳо|галаситора]]ест дар нимкураи ҷанубии осмон, қадри ситоравии равшантарини [[ситораҳо]]и он ба 3,6 баробар мебошад. == Эзоҳ == {{эзоҳ}} [[Гурӯҳ:Галаситораҳо]] j01qxf1loh6l8xcipdlucculbq9qwvd 1469093 1469086 2026-04-20T02:27:57Z Zosya95 54344 Zosya95 moved page [[Моҳии паррон (бурҷ)]] to [[Моҳии паррон (галаситора)]] 1469086 wikitext text/x-wiki [[Акс:Volans_constellation_map_ru_lite.png|thumb|right|250px|Бурҷи «Моҳии паррон».]] '''Моҳии паррон''' ({{забон-код|la|Volans}}), '''ҳути паррон''' - [[Галаситораҳо|галаситора]]ест дар нимкураи ҷанубии осмон, қадри ситоравии равшантарини [[ситораҳо]]и он ба 3,6 баробар мебошад. == Эзоҳ == {{эзоҳ}} [[Гурӯҳ:Галаситораҳо]] j01qxf1loh6l8xcipdlucculbq9qwvd 0 7941 1468961 1468659 2026-04-19T17:25:04Z Zosya95 54344 1468961 wikitext text/x-wiki {{Таксон |олам_шоха1 = Прометазоён |салтанат = Ҷонварон |лотинӣ = Animalia |муаллиф = [[Карл Линней|L.]] |children name=Гурӯҳҳои хоҳар |children=<div style="width:275px"> * '''Зеролам''' ''[[Эуметазоён]]'' ** [[Coelenterata|Кишечнополостные]] *** [[Cnidaria|Стрекающие]] *** [[Ctenophora|Гребневики]] ** ''[[Bilateria]]'' *** [[Первичноротые]] *** [[Вторичноротые]] (аз ҷумла [[Pisces|моҳиҳо]], [[Парандаҳо|парандаҳо]] ва [[Ширхӯрон|ширхӯрон]]) * '''Зеролам''' ''[[Прометазоён]]'' ** [[Губки]] ** [[Пластинчатые]]</div> }} '''Ҷонварон''' ё '''ҳайвонон''' ({{lang-la|Animalia}}) — [[Салтанат (таксономия)|салтанат]]и калони [[организм]]ҳо мебошад ва ба гурӯҳчаҳо зерин тақсим мешавад. * [[Ҳайвонҳои хонагӣ]] * [[Ҳайвонҳои ёбоӣ]] * [[Ҳайвони корӣ]] * [[Ҳайвони хонагӣ]] * [[Ҳайвоноти зараррасон]] * [[Ҳайвоноти заҳрдор]] * [[Ҳайвоноти обӣ]] == Эзоҳ == {{эзоҳ}} {{зоо-нопурра}} {{хурд}} jn4hp5qubipvuy8ht58yh1wvrop65al 0 8580 1469082 1468141 2026-04-20T02:16:59Z Yoonoos.tj 27005 1469082 wikitext text/x-wiki {{Кишвар | Номи тоҷикӣ = Ҷумҳурии Яман | Номи аслӣ = {{lang-ar|ٱلْجُمْهُورِيَّةُ ٱلْيَمَنِيَّةُ}}<br><small>(ал-Ҷумҳури́йя ал-Ямани́йя)</small> | Парчам = Flag of Yemen.svg | Нишон = Emblem of Yemen (2).svg | Шиор = ٱللَّهُ، ٱلْوَطَنُ، ٱلثَوْرَةُ، ٱلْوَحْدَةُ | Тарҷумаи шиор = Аллоҳ, ватан, инқилоб, ҳамбастагӣ | Суруди миллӣ = رددي أيتها الدنيا نشيدي | Тарҷумаи суруди миллӣ = Эй дунё, сурудамро такрор кун | Аудио = United States Navy Band - United Republic.ogg | lat_dir = N | lat_deg = 15 | lat_min = 0 | lat_sec = 0 | lon_dir = E | lon_deg = 48 | lon_min = 0 | lon_sec = 0 | region = YE | CoordScale = | Дар харита = Yemen orthographic.svg | шарҳи харита = {{Қуттии рангӣ|#49c846ff}} — [[Қаламрави Яман, таҳти идораи Ҳусиҳо|қаламравҳои берун аз идораи ҳукумат]] {{Қуттии рангӣ|#346834ff}} — қаламрави таҳти идораи ҳукумат (дар оғози соли 2026) | Шакли идора = [[ҷумҳурии президентӣ]]<ref name="atlas">{{книга|заглавие=Атлас мира: Максимально подробная информация|ответственный=Руководители проекта: А. Н. Бушнев, А. П. Притворов|место=Москва|издательство=АСТ|год=2017|страницы=49|страниц=96|isbn=978-5-17-10261-4}}</ref> | Сохтори давлат = [[давлати унитарӣ]] бо нишонаҳои [[кишвари федеративӣ|федератсия]] <small>(де-юре)</small><br>[[Кишвари дармонда|кишвари пароканда]]<ref>{{cite web|url=https://www.unh.edu/inquiryjournal/blog/2022/04/yemen-dynamics-foreign-intervention-failed-states|title=Yemen and the Dynamics of Foreign Intervention in Failed States|lang=en|publisher=[[Университет Нью-Гэмпшира]]|access-date=2023-12-16|archive-date=2023-12-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20231216202915/https://www.unh.edu/inquiryjournal/blog/2022/04/yemen-dynamics-foreign-intervention-failed-states|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=https://mepc.org/commentary/yemen-becoming-failed-state|title=Is Yemen Becoming a Failed State?|lang=en|publisher={{Не переведено 3|Совет по ближневосточной политике|4=Middle East Policy Council}}|access-date=2023-12-16|archive-date=2023-12-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20231216202915/https://mepc.org/commentary/yemen-becoming-failed-state|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.geopoliticalmonitor.com/yemen-worlds-newest-failed-state/|title=Yemen: The World’s Newest Failed State|lang=en|publisher=Geopolitical Monitor|access-date=2023-12-16|archive-date=2023-12-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20231216202915/https://www.geopoliticalmonitor.com/yemen-worlds-newest-failed-state/|url-status=live}}</ref> <small>(де-факто)</small> | Вазифаи роҳбар 1 = [[Шӯрои роҳбарии президентӣ|Раиси Шӯро]] | Роҳбар 1 = [[Рашод Муҳаммад Алимӣ]] | Вазифаи роҳбар 2 = [[Феҳристи сарвазирони Яман|Сарвазир]] | Роҳбар 2 = [[Шая ал-Зиндонӣ]] | Вазифаи роҳбар 3 = [[Маҷлиси намояндагони Яман|Сухангӯйи маҷлиси намояндагон]] | Роҳбар 3 = [[Султон ал-Бараконӣ]] | Пойтахт = [[Санъо]] <small> ([[де-юре]])</small><br>[[Адан]] <small> ([[де-факто]])<ref>Санъо дар қаламраве ҷойгир аст, ки таҳти назорати ҳукумати Яман нест ва аз ҷониби Ҳусиҳо идора мешавад. Марказҳои асосии ҳокимият дар Адан ҷойгиранд. Дар декабри 2025 нерӯҳои [[Шӯрои Гузариши Ҷанубӣ]] Аданро ишғол карданд ва аъзои [[Шӯрои роҳбарии президентӣ]] онро тарк намуданд. Пас аз 9 январи 2026 назорати Адан аз ҷониби Шӯрои роҳбарии президентӣ барқарор гардид.</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.kommersant.ru/doc/8270940|title=Йемен теряет общий знаменатель|lang=ru|website=Коммерсантъ|date=2025-12-09|access-date=}}</ref></small> | Шаҳрҳои калонтарин = [[Адан]], [[Ҳудайда]], [[Таиз]], [[Ибб]] | Забон = [[забони арабӣ]] | Дини давлатӣ = [[ислом]] | Таъсисёбӣ = [[22 май]]и [[соли 1990]] | Санаҳои истиқлол = [[30 октябр]]и [[соли 1918]] ([[Подшоҳии мутаваккилии Яман|Ямани Шимолӣ]] аз [[Имперотурии Усмонӣ]])<br>[[30 ноябр]]и [[соли 1967]] ([[Ҷумҳурии Демократии Халқии Яман|Ямани Ҷанубӣ]] аз [[Бритониёи Кабир]]) | Соҳибистиқлол аз = [[Бритониёи Кабир]] | Масоҳат = 527 970 | Ҷой аз рӯи масоҳат = 49 | Фоизи об = ночиз | Аҳолӣ = {{афзоиш}} 34 870 773<ref>{{cite web|title=Yemen Population 2024 (Live)|url=https://worldpopulationreview.com/countries/yemen-population|website=worldpopulationreview.com|access-date=2024-01-23|lang=en|archive-date=2024-01-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20240104192001/https://worldpopulationreview.com/countries/yemen-population|url-status=live}}</ref> | Соли баҳо = 2024 | Соли барӯйхатгирӣ = 2023 | Зичии аҳолӣ = 71.8 | Ҷой аз рӯи аҳолӣ = 48 | ММД (БҚХ) = 65,088 млрд<ref name="dataimf">{{Cite web|lang=en|url=https://www.imf.org/en/Publications/WEO/weo-database/2020/October/weo-report?c=512,612,911,912,419,611,469,915,429,433,439,916,443,917,446,672,682,686,449,564,453,456,726,732,463,923,744,925,466,927,487,474,&s=NGDPD,PPPGDP,NGDPDPC,PPPPC,&sy=2018&ey=2025&ssm=0&scsm=1&scc=0&ssd=1&ssc=0&sic=0&sort=country&ds=,&br=1|title=Report for Selected Countries and Subjects|website=IMF|access-date=2020-11-27|archive-date=2020-11-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20201116125632/https://www.imf.org/en/Publications/WEO/weo-database/2020/October/weo-report?c=512,612,911,912,419,611,469,915,429,433,439,916,443,917,446,672,682,686,449,564,453,456,726,732,463,923,744,925,466,927,487,474,&s=NGDPD,PPPGDP,NGDPDPC,PPPPC,&sy=2018&ey=2025&ssm=0&scsm=1&scc=0&ssd=1&ssc=0&sic=0&sort=country&ds=,&br=1|url-status=live}}</ref> | Соли ҳисоби ММД (БҚХ) = 2019 | ММД (БҚХ) ба сари аҳолӣ = {{шумора|2057}}<ref name="dataimf"/> | Ҷой аз рӯи ММД (БҚХ) = 104 | ММД (номинал) = 16,940 млрд<ref name="dataimf"/> | Соли ҳисоби ММД (номинал) = 2024 | ММД (номинал) ба сари аҳолӣ = {{шумора|713}}<ref name="dataimf"/> | Ҷой аз рӯи ММД (номинал) = 168 | ШРИ = {{афзоиш}} 0,470<ref>{{cite web |url=http://hdr.undp.org/sites/default/files/hdr2020.pdf |lang=en |title=Human Development Indices and Indicators |date=2020 |access-date=2020-12-15 |publisher=[[Программа развития ООН]] |description=Доклад о человеческом развитии на сайте Программы развития ООН |archive-date=2020-12-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201215063955/http://hdr.undp.org/sites/default/files/hdr2020.pdf |url-status=live }}</ref> | Сатҳи ШРИ = <span style="color:#e0584e">паст</span> | Соли ҳисоби ШРИ = 2020 | Ҷой аз рӯи ШРИ = 179 | Воҳиди пул = [[риёли Яман]] (YER) | Коди телефон = 967 | Домен = .ye | ISO = YE | Рамзи КБО = YEM | Минтақаи замонӣ = | Ҳаракати автомобилӣ = | Эзоҳ = }} '''Яман''' ({{забон-код|ar| اليمن}}) — [[кишвар]]ест дар ҷануби [[нимҷазираи Арабистон]] дар [[Осиёи Ҷанубу Ғарбӣ]], қисми [[Шарқи Наздик]] ва бо [[Умон]]у [[Арабистони Саудӣ]] ҳамсарҳад аст. Ба [[Баҳри Сурх]] ва [[баҳри Араб]] баромад дорад. Пойтахт — шаҳри [[Санъо]]. == Таърих == == Сиёсату ҳукумат == == Бахшбандии кишварӣ == == Ҷуғрофия == ==Иқтисодиёт== == Аҳолӣ == == Фарҳанг ва маориф == == Инҷоро ҳам бингаред == {{Умуми}} {{Хурд}} == Эзоҳ == {{эзоҳ}} {{Кишварҳои Осиё}} {{Authority control}} [[Гурӯҳ:Давлатҳо аз рӯи алифбо]] [[Гурӯҳ:Давлатҳои Осиё]] [[Гурӯҳ:Осиёи Ғарбӣ]] [[Гурӯҳ:Яман]] [[Гурӯҳ:Давлатҳо — узви СММ]] gvoiqg56vg23om4lqevq0f5ypls2rdt 1469164 1469082 2026-04-20T04:54:37Z Yoonoos.tj 27005 1469164 wikitext text/x-wiki {{Кишвар | Номи тоҷикӣ = Ҷумҳурии Яман | Номи аслӣ = {{lang-ar|ٱلْجُمْهُورِيَّةُ ٱلْيَمَنِيَّةُ}}<br><small>(ал-Ҷумҳури́йя ал-Ямани́йя)</small> | Парчам = Flag of Yemen.svg | Нишон = Emblem of Yemen (2).svg | Шиор = ٱللَّهُ، ٱلْوَطَنُ، ٱلثَوْرَةُ، ٱلْوَحْدَةُ | Тарҷумаи шиор = Аллоҳ, ватан, инқилоб, ҳамбастагӣ | Номи суруди миллӣ = رددي أيتها الدنيا نشيدي | Тарҷумаи номи суруди миллӣ = Эй дунё, сурудамро такрор кун | Аудио = United States Navy Band - United Republic.ogg | lat_dir = N | lat_deg = 15 | lat_min = 0 | lat_sec = 0 | lon_dir = E | lon_deg = 48 | lon_min = 0 | lon_sec = 0 | region = YE | CoordScale = | Дар харита = Yemen orthographic.svg | шарҳи харита = {{Қуттии рангӣ|#49c846ff}} — [[Қаламрави Яман, таҳти идораи Ҳусиҳо|қаламравҳои берун аз идораи ҳукумат]] {{Қуттии рангӣ|#346834ff}} — қаламрави таҳти идораи ҳукумат (дар оғози соли 2026) | Шакли идора = [[ҷумҳурии президентӣ]]<ref name="atlas">{{книга|заглавие=Атлас мира: Максимально подробная информация|ответственный=Руководители проекта: А. Н. Бушнев, А. П. Притворов|место=Москва|издательство=АСТ|год=2017|страницы=49|страниц=96|isbn=978-5-17-10261-4}}</ref> | Сохтори давлат = [[давлати унитарӣ]] бо нишонаҳои [[кишвари федеративӣ|федератсия]] <small>(де-юре)</small><br>[[Кишвари дармонда|кишвари пароканда]]<ref>{{cite web|url=https://www.unh.edu/inquiryjournal/blog/2022/04/yemen-dynamics-foreign-intervention-failed-states|title=Yemen and the Dynamics of Foreign Intervention in Failed States|lang=en|publisher=[[Университет Нью-Гэмпшира]]|access-date=2023-12-16|archive-date=2023-12-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20231216202915/https://www.unh.edu/inquiryjournal/blog/2022/04/yemen-dynamics-foreign-intervention-failed-states|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=https://mepc.org/commentary/yemen-becoming-failed-state|title=Is Yemen Becoming a Failed State?|lang=en|publisher={{Не переведено 3|Совет по ближневосточной политике|4=Middle East Policy Council}}|access-date=2023-12-16|archive-date=2023-12-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20231216202915/https://mepc.org/commentary/yemen-becoming-failed-state|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.geopoliticalmonitor.com/yemen-worlds-newest-failed-state/|title=Yemen: The World’s Newest Failed State|lang=en|publisher=Geopolitical Monitor|access-date=2023-12-16|archive-date=2023-12-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20231216202915/https://www.geopoliticalmonitor.com/yemen-worlds-newest-failed-state/|url-status=live}}</ref> <small>(де-факто)</small> | Вазифаи роҳбар 1 = [[Шӯрои роҳбарии президентӣ|Раиси Шӯро]] | Роҳбар 1 = [[Рашод Муҳаммад Алимӣ]] | Вазифаи роҳбар 2 = [[Феҳристи сарвазирони Яман|Сарвазир]] | Роҳбар 2 = [[Шая ал-Зиндонӣ]] | Вазифаи роҳбар 3 = [[Маҷлиси намояндагони Яман|Сухангӯйи маҷлиси намояндагон]] | Роҳбар 3 = [[Султон ал-Бараконӣ]] | Пойтахт = [[Санъо]] <small> ([[де-юре]])</small><br>[[Адан]] <small> ([[де-факто]])<ref>Санъо дар қаламраве ҷойгир аст, ки таҳти назорати ҳукумати Яман нест ва аз ҷониби Ҳусиҳо идора мешавад. Марказҳои асосии ҳокимият дар Адан ҷойгиранд. Дар декабри 2025 нерӯҳои [[Шӯрои Гузариши Ҷанубӣ]] Аданро ишғол карданд ва аъзои [[Шӯрои роҳбарии президентӣ]] онро тарк намуданд. Пас аз 9 январи 2026 назорати Адан аз ҷониби Шӯрои роҳбарии президентӣ барқарор гардид.</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.kommersant.ru/doc/8270940|title=Йемен теряет общий знаменатель|lang=ru|website=Коммерсантъ|date=2025-12-09|access-date=}}</ref></small> | Шаҳрҳои калонтарин = [[Адан]], [[Ҳудайда]], [[Таиз]], [[Ибб]] | Забон = [[забони арабӣ]] | Дини давлатӣ = [[ислом]] | Таъсисёбӣ = [[22 май]]и [[соли 1990]] | Санаҳои истиқлол = [[30 октябр]]и [[соли 1918]] ([[Подшоҳии мутаваккилии Яман|Ямани Шимолӣ]] аз [[Имперотурии Усмонӣ]])<br>[[30 ноябр]]и [[соли 1967]] ([[Ҷумҳурии Демократии Халқии Яман|Ямани Ҷанубӣ]] аз [[Бритониёи Кабир]]) | Соҳибистиқлол аз = [[Бритониёи Кабир]] | Масоҳат = 527 970 | Ҷой аз рӯи масоҳат = 49 | Фоизи об = ночиз | Аҳолӣ = {{афзоиш}} 34 870 773<ref>{{cite web|title=Yemen Population 2024 (Live)|url=https://worldpopulationreview.com/countries/yemen-population|website=worldpopulationreview.com|access-date=2024-01-23|lang=en|archive-date=2024-01-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20240104192001/https://worldpopulationreview.com/countries/yemen-population|url-status=live}}</ref> | Соли баҳо = 2024 | Соли барӯйхатгирӣ = 2023 | Зичии аҳолӣ = 71.8 | Ҷой аз рӯи аҳолӣ = 48 | ММД (БҚХ) = 65,088 млрд<ref name="dataimf">{{Cite web|lang=en|url=https://www.imf.org/en/Publications/WEO/weo-database/2020/October/weo-report?c=512,612,911,912,419,611,469,915,429,433,439,916,443,917,446,672,682,686,449,564,453,456,726,732,463,923,744,925,466,927,487,474,&s=NGDPD,PPPGDP,NGDPDPC,PPPPC,&sy=2018&ey=2025&ssm=0&scsm=1&scc=0&ssd=1&ssc=0&sic=0&sort=country&ds=,&br=1|title=Report for Selected Countries and Subjects|website=IMF|access-date=2020-11-27|archive-date=2020-11-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20201116125632/https://www.imf.org/en/Publications/WEO/weo-database/2020/October/weo-report?c=512,612,911,912,419,611,469,915,429,433,439,916,443,917,446,672,682,686,449,564,453,456,726,732,463,923,744,925,466,927,487,474,&s=NGDPD,PPPGDP,NGDPDPC,PPPPC,&sy=2018&ey=2025&ssm=0&scsm=1&scc=0&ssd=1&ssc=0&sic=0&sort=country&ds=,&br=1|url-status=live}}</ref> | Соли ҳисоби ММД (БҚХ) = 2019 | ММД (БҚХ) ба сари аҳолӣ = {{шумора|2057}}<ref name="dataimf"/> | Ҷой аз рӯи ММД (БҚХ) = 104 | ММД (номинал) = 16,940 млрд<ref name="dataimf"/> | Соли ҳисоби ММД (номинал) = 2024 | ММД (номинал) ба сари аҳолӣ = {{шумора|713}}<ref name="dataimf"/> | Ҷой аз рӯи ММД (номинал) = 168 | ШРИ = {{афзоиш}} 0,470<ref>{{cite web |url=http://hdr.undp.org/sites/default/files/hdr2020.pdf |lang=en |title=Human Development Indices and Indicators |date=2020 |access-date=2020-12-15 |publisher=[[Программа развития ООН]] |description=Доклад о человеческом развитии на сайте Программы развития ООН |archive-date=2020-12-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201215063955/http://hdr.undp.org/sites/default/files/hdr2020.pdf |url-status=live }}</ref> | Сатҳи ШРИ = <span style="color:#e0584e">паст</span> | Соли ҳисоби ШРИ = 2020 | Ҷой аз рӯи ШРИ = 179 | Воҳиди пул = [[риёли Яман]] (YER) | Коди телефон = 967 | Домен = .ye | ISO = YE | Рамзи КБО = YEM | Минтақаи замонӣ = | Ҳаракати автомобилӣ = | Эзоҳ = }} '''Яман''' ({{забон-код|ar| اليمن}}) — [[кишвар]]ест дар ҷануби [[нимҷазираи Арабистон]] дар [[Осиёи Ҷанубу Ғарбӣ]], қисми [[Шарқи Наздик]] ва бо [[Умон]]у [[Арабистони Саудӣ]] ҳамсарҳад аст. Ба [[Баҳри Сурх]] ва [[баҳри Араб]] баромад дорад. Пойтахт — шаҳри [[Санъо]]. == Таърих == == Сиёсату ҳукумат == == Бахшбандии кишварӣ == == Ҷуғрофия == ==Иқтисодиёт== == Аҳолӣ == == Фарҳанг ва маориф == == Инҷоро ҳам бингаред == {{Умуми}} {{Хурд}} == Эзоҳ == {{эзоҳ}} {{Кишварҳои Осиё}} {{Authority control}} [[Гурӯҳ:Давлатҳо аз рӯи алифбо]] [[Гурӯҳ:Давлатҳои Осиё]] [[Гурӯҳ:Осиёи Ғарбӣ]] [[Гурӯҳ:Яман]] [[Гурӯҳ:Давлатҳо — узви СММ]] ahxz7bl37aezhummax6ufo9nmu9hxk2 0 13165 1468931 1246997 2026-04-19T16:10:07Z Zosya95 54344 1468931 wikitext text/x-wiki {{Таксон | тасвир = Ursus arctos syriacus.jpg | тавсифи тасвир = Хирси маллаи сурӣ (''Ursus arctos syriacus'') | салтанат = Ҷонварон | волид = Сагшаклон | табақа = Оила | лотинӣ = Ursidae | муаллиф = G. Fischer | соли муаллифӣ = 1817 }} '''Хирс''' ({{lang-la|Ursidae}}) — як навъ [[ҳайвон]]и [[Дарандагон|даранда]] аз [[Синф (таксономия)|синф]]и [[Ширхӯрон|ширхӯр]]он. Дарозияш 1,5—3 м, вазнаш аз 60 то 700 кг. 7 намуди хирс (айнакдор, лабдароз, малайӣ, ҳимолой, малла, сафед ва барибал) маълум аст. == Ҳаёти хирсҳо == Аксари онҳо дар ноҳияҳои нимкураи шимолӣ маскун шудаанд, фақат хирси айнакдор дар Америкаи Ҷанубӣ вомехӯрад. Дар ҷангалзори Тоҷикистон хирси малла (U. агctos) зиндагӣ мекунад. Вазнаш зиёда аз 300 кг. Хӯрокаш мева, ҷалғӯза, реша, чормағз ва инчунин ҳашарот, кирм, калтакалос, моҳӣ, қурбоққа, хояндаҳо аст. Аз тирамоҳ ба хоби зимистона меравад. Давраи ҳамлаш 7 моҳ; дар 2 сол як маротиба (одатан дуто) бача мезояд. Xирс 30—40 сол умр дида, дар 3—4-солагӣ афзоиш мекунад. Равғану талхаашгро дар тиб истифода мебаранд. Саршумори ҳамаи намудҳои хирс кам шудааст ва аз ин сабаб онҳоро дар бисёр кишварҳо (аз ҷумла дар Тоҷикистон) муҳофизат мекунанд. Хирсҳо пистондороне ҳастанд бо ҷуссаи бузург ва думи кӯтоҳе, ки дар миёни мӯҳои баландшона махфӣ аст. Саргард ва гарданашон кӯтоҳ ва ҳар кадом аз дастҳо ва поҳояшон дорои панҷ ангушт мебошад ва аз лиҳози ҳаракат кафи рӯ ҳастанд. == Эзоҳ == {{эзоҳ}} == Сарчашма == * {{ЭСТ|||муаллиф=}} {{Зоо-нопурра}} 90gwu9n7a0803apfocslw3k5s15r424 1468933 1468931 2026-04-19T16:13:18Z Zosya95 54344 1468933 wikitext text/x-wiki {{Таксон | тасвир = Ursus arctos syriacus.jpg | тавсифи тасвир = [[Хирси маллаи сурӣ]] (''Ursus arctos syriacus'') | салтанат = Ҷонварон | волид = Сагшаклон | табақа = Оила | лотинӣ = Ursidae | муаллиф = G. Fischer | соли муаллифӣ = 1817 }} '''Хирс''' ({{lang-la|Ursidae}}) — як навъ [[ҳайвон]]и [[Дарандагон|даранда]] аз [[Синф (таксономия)|синф]]и [[Ширхӯрон|ширхӯр]]он. Дарозияш 1,5—3 м, вазнаш аз 60 то 700 кг. 7 намуди хирс (айнакдор, лабдароз, малайӣ, ҳимолой, малла, сафед ва барибал) маълум аст. == Ҳаёти хирсҳо == Аксари онҳо дар ноҳияҳои нимкураи шимолӣ маскун шудаанд, фақат хирси айнакдор дар Америкаи Ҷанубӣ вомехӯрад. Дар ҷангалзори Тоҷикистон хирси малла (U. агctos) зиндагӣ мекунад. Вазнаш зиёда аз 300 кг. Хӯрокаш мева, ҷалғӯза, реша, чормағз ва инчунин ҳашарот, кирм, калтакалос, моҳӣ, қурбоққа, хояндаҳо аст. Аз тирамоҳ ба хоби зимистона меравад. Давраи ҳамлаш 7 моҳ; дар 2 сол як маротиба (одатан дуто) бача мезояд. Xирс 30—40 сол умр дида, дар 3—4-солагӣ афзоиш мекунад. Равғану талхаашгро дар тиб истифода мебаранд. Саршумори ҳамаи намудҳои хирс кам шудааст ва аз ин сабаб онҳоро дар бисёр кишварҳо (аз ҷумла дар Тоҷикистон) муҳофизат мекунанд. Хирсҳо пистондороне ҳастанд бо ҷуссаи бузург ва думи кӯтоҳе, ки дар миёни мӯҳои баландшона махфӣ аст. Саргард ва гарданашон кӯтоҳ ва ҳар кадом аз дастҳо ва поҳояшон дорои панҷ ангушт мебошад ва аз лиҳози ҳаракат кафи рӯ ҳастанд. == Эзоҳ == {{эзоҳ}} == Сарчашма == * {{ЭСТ|||муаллиф=}} {{Зоо-нопурра}} bsw8qnvu6ehnxv7z3igq7tj1s0x8blm 1469003 1468933 2026-04-19T20:09:42Z Zosya95 54344 1469003 wikitext text/x-wiki {{Таксон | тасвир = Ursus arctos syriacus.jpg | тавсифи тасвир = [[Хирси маллаи сурӣ]] (''Ursus arctos syriacus'') | салтанат = Ҷонварон | волид = Сагшаклон | табақа = Оила | лотинӣ = Ursidae | муаллиф = G. Fischer | соли муаллифӣ = 1817 }} '''Хирс''' ({{lang-la|Ursidae}}) — як навъ [[ҳайвон]]и [[Дарандаҳо|даранда]] аз [[Синф (таксономия)|синф]]и [[Ширхӯрон|ширхӯр]]он. Дарозияш 1,5—3 м, вазнаш аз 60 то 700 кг. 7 намуди хирс (айнакдор, лабдароз, малайӣ, ҳимолой, малла, сафед ва барибал) маълум аст. == Ҳаёти хирсҳо == Аксари онҳо дар ноҳияҳои нимкураи шимолӣ маскун шудаанд, фақат хирси айнакдор дар Америкаи Ҷанубӣ вомехӯрад. Дар ҷангалзори Тоҷикистон хирси малла (U. агctos) зиндагӣ мекунад. Вазнаш зиёда аз 300 кг. Хӯрокаш мева, ҷалғӯза, реша, чормағз ва инчунин ҳашарот, кирм, калтакалос, моҳӣ, қурбоққа, хояндаҳо аст. Аз тирамоҳ ба хоби зимистона меравад. Давраи ҳамлаш 7 моҳ; дар 2 сол як маротиба (одатан дуто) бача мезояд. Xирс 30—40 сол умр дида, дар 3—4-солагӣ афзоиш мекунад. Равғану талхаашгро дар тиб истифода мебаранд. Саршумори ҳамаи намудҳои хирс кам шудааст ва аз ин сабаб онҳоро дар бисёр кишварҳо (аз ҷумла дар Тоҷикистон) муҳофизат мекунанд. Хирсҳо пистондороне ҳастанд бо ҷуссаи бузург ва думи кӯтоҳе, ки дар миёни мӯҳои баландшона махфӣ аст. Саргард ва гарданашон кӯтоҳ ва ҳар кадом аз дастҳо ва поҳояшон дорои панҷ ангушт мебошад ва аз лиҳози ҳаракат кафи рӯ ҳастанд. == Эзоҳ == {{эзоҳ}} == Сарчашма == * {{ЭСТ|||муаллиф=}} {{Зоо-нопурра}} kg9w9uxo4jg92z6y8lzpfvzdla7pe6h 0 13486 1469145 1267735 2026-04-20T04:01:00Z Zosya95 54344 Zosya95 moved page [[Амниот]] to [[Амниотҳо]] 1267735 wikitext text/x-wiki '''Амниотхо''' - гурӯҳи [[ҳайвонот]]и зеробии муҳрадор, ки намояндагони онҳо аз [[тухм]]и дар хушки гузошта шуда инкишоф меёбад. {{Зоо-нопурра}} [[Гурӯҳ:Олами ҳайвонот]] msl4lbcmcaxcfjyonx58w627axrn50z 0 13543 1469150 1386527 2026-04-20T04:06:50Z Zosya95 54344 1469150 wikitext text/x-wiki {{Таксон | image file = Extant reptilia.jpg | image descr = | салтанат = Ҷонварон | табақа = Синф | лотинӣ = Reptilia | муаллиф = Laurenti | соли муаллифӣ = 1768 | Возник = 312 }} '''Хазандагон''' ({{lang-la|Reptilia}}) — аз пардадорон ҳастанд ва сатҳи бадани ин ҷонварон аз пӯлаку устухон пӯст пӯшида шудааст. == Эзоҳ == {{эзоҳ}} {{Зоо-нопурра}} [[Гурӯҳ:Олами ҳайвонот]] ej9bm3l3v8apsrjgmjy8fia04iofpv1 0 14213 1469189 1343916 2026-04-20T08:37:16Z CommonsDelinker 163 Replacing Panorámica_interior_del_Teatro_Colón_(cropped).jpg with [[File:Panorámica_interior_del_Teatro_Colón.jpg]] (by [[:c:User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] because: [[:c:COM:Duplicate|Duplicate]]: Exact or scaled-down duplicate: [[:c::File:Panorám 1469189 wikitext text/x-wiki [[File:Panorámica interior del Teatro Colón.jpg|thumb|Театр]] '''Теа́тр''' ({{lang-el|θέατρον}} — маъниии аслияш - ҷои тамошо, баъдтар - тамошогоҳ, аз {{lang-el2|θεάομαι}} - мебинам, нигоҳ мекунам) — яке аз намудҳои [[санъат]] мебошад, ки дар он эҳсосот, андешаҳо ва ҳиссиёти муаллиф ба тамошобинон ба воситаи нақш бозидани ҳунарпеша ва ё гурӯҳи ҳунарпешагон дода мешавад. == Таърихи театр == Театр аз қадимтарин намуди санъат ба ҳисоб меравад. Аслан театр дар [[Юнон]] тавлид шудааст. Аз таърихи пайдоиши театр. Аксари муҳаққиқон пайдоиши театрро ба Юнон ва айёми бавуҷудоии онро ба давраи классикӣ (V-IV-и пеш аз мелод) мансуб донистаанд. Заминаи тавлиди театрҳои қадимаи юнон ва драма иҷрои ҳар гуна бозиҳои рамзӣ дар ҷашнҳо ба муносибати худо Диониса мебошад. Аз охири асри IV-и то мелод дар [[Афина]] ҳар сол фоҷеа, [[мазҳака]] ва [[драма]]ҳои ҳаҷвӣ ба намоиш гузошта мешуд. Ба ин монанд намоишномаҳо дар қисматҳои дигари Юнон низ баргузор мегардид. Баъдтар чунин баромадҳои театрикунонидашуда ба қисми ҳатмии идҳои давлатӣ бадал гардиданд, ки дар рӯзҳои ид тартиби намоиши онҳо муайян карда мешуд. Намоишномаҳо дар шакли мусобиқа сурат мегирифт ва дар анҷом нақшбозони саҳнаҳои беҳтарин аз ҷониби намояндагони ҳукумат бо туҳфаҳо сарфароз гардонида мешуданд. Дар ин гуна намоишномаҳо қариб тамоми аҳолии шаҳр, яъне, гурӯҳи иҷтимоӣ ширкат меварзид. Ҳатто тамошобинони камбизоат барои ворид шудан ба театр аз ҳукумат маблағ мегирифтанд. Театри аз ҳама қадимтарини Афина Дианоса мебошад, ки бо сақфи кушода дар нишебии ҷанубу шарқии Антрополя, [[қалъа]]и муқаддаси Диониса воқеъ буд. Бинои театр ва ҷои нишасти тамошобинон чубин буд ва дар аввал танҳо рӯзҳои намоиш истифода мешуд. Дар охири асри IV то мелод театри Диониса аз нав бо санг сохта мешавад, ки таи солҳои баъдина тарҳи он борҳо тағйир меёбад. Театри Диониса барои тамоми театрҳои дигари Юнон ҳамчун намуна хидмат мекард. Дар театрҳои антиқа теъдоди зиёди тамошобин, аз ҷумла, дар театри Афинаи Диониса 17 ҳазор нафар ҷой мегирифт. Дар театрҳои [[Юнони қадим]] нақши занонро мардон мебозиданд. Дар як намоишнома як актёр якчанд нақшро иҷро мекард. Актёрон ҳангоми иҷрои нақшҳои гуногун лиқобҳои мухталиф мепӯшиданд. Истифода аз лиқобҳои гуногун зарурати дуҷониба дошт. Он, аз як тараф, ҷинсияти нақшҳоро ифода мекард, аз сӯи дигар, қаҳрамони саҳнаро бузургтар нишон медод. Азбаски театрҳо басо калон буданд, ин ҷиҳати лиқобҳо аҳамияти бештаре дошта, кори нақшбозон ва тамошобинонро осон мекард. Давраи дигари авҷи театр ба [[Рим]] иртибот мегирад. Дар театрҳои Рум бо шарофати драматургон Плавт, Трентский, Сенека таҳияи намоишномаҳо ва техникаи театр такомул ёфта, жанри пантомима ба вуҷуд омад. Пантомима калимаи юнонӣ буда, маънои гункакбозиро дорад. Дар ин жанр — намоишномаи театрӣ фикру эҳсосот бо имову ишора ифода меёбад. Дар ин давра дар як қатор кишварҳои Шарқи Наздик: [[Ҳиндустон]], [[Хитой]], [[Япония]], [[Индонезия]] намудҳои нави намоишномаҳои театрӣ ба вуҷуд омада, инкишоф ёфтанд. == Театри тоҷик == {{асосӣ|Таърихи театр дар Тоҷикистон}} Оид ба таърихи ташаккул ва инкишофи театр дар Тоҷикистон муҳаққиқ, театршинос [[Низом Нурҷонов]] андешаронӣ намуда, онро ба 6 давра ҷудо кардааст, ки инҳоянд: * Пайдоиши театри шӯравии тоҷик (1919-1929); * Ташаккули театри касбӣ; * Рафъи мушкилот ва инкишофи баъдина (1934-1936); * Бо роҳи реализми сотсиалистӣ (1937-1941); * Солҳои Ҷанги Бузурги Ватанӣ (1941-1945); * Солҳои баъд аз ҷанг. * Солҳои бунёдкорӣ (1960-1970), * Давраи бозсозӣ (1970-1990) * Замони истиқлол (1991- то ҳоло) Феълан дар Тоҷикистон 16 театри касбӣ ва 26 театри халқӣ фаъолият мекунанд, ки [[Театри давлатии академии драмавии ба номи А. Лоҳутӣ]], [[Театри давлатии академии опера ва балети ба номи Садриддин Айнӣ]], [[Театри давлатии ҷавонон ба номи М. Воҳидов|Театри давлатии ҷавонони Тоҷикистон ба номи Маҳмудҷон Воҳидов]], Театри давлатии драмаи русии ба номи В.В.Маяковский, Театри мазҳакаи мусиқии шаҳри Хуҷанд ба номи Камоли Хуҷандӣ, [[Театри давлатии мусиқӣ -драмавии ба номи Т. Фозиловаи ш. Конибодом]], Театри драмаи мусиқии ноҳияи Спитамен ба номи Шукур Бурҳонов, Театри мазҳакаи мусиқии шаҳри Қӯрғонтеппа ба номи Ато Муҳаммадҷонов, Театри мусиқию мазҳакавиии шаҳри Хоруғ ба номи Меҳрубон Назаров, Театри мусиқию мазҳакавии шаҳри Кӯлоб ба номи Саидалӣ Вализода, Театри давлатии «Лӯхтак», Театри ҷумҳуриявии мусиқӣ-драмавии ноҳияи Данғара, Театри давлатии тамошобини ҷавон «Аҳорун» ба номи Муҳаммадҷон Қосимов, Театри давлатии намунавии минатураи «Оина» аз ҷумлаи онҳост. Истиқлоли давлатии Тоҷикистон дар соҳаҳои гуногуни ҳаёти иҷтимоии кишвар дигаргуниҳои зиёде ба вуҷуд овард. Аз ҷумла, театри тоҷик мустақил гардид. Яъне, он дар интихоби драма, ҳунарпеша (актёр), басаҳнагузорӣ, сафарҳои эҷодӣ озодӣ ба даст овард. Дар барномаҳои он намоишномаҳои асарҳои худӣ ва рӯҳи миллидошта бештар ва пурқувват гардид. Аммо кори театр ва робитаи он бо тамошобин то андозае ба мушкилот рубарӯ шуд. Ин аст, ки баъзе аз ҳунармандон андешае ҳосил намуданд, ки театр рисолаташро аз даст додааст. Дар кишвар фестивал-озмунҳои ҷумҳуриявии театрҳои касбӣ бо номи «Парасту», ки соли 1988 бо ташаббуси Вазорати фарҳанг ва Иттифоқи арбобони театрии Тоҷикистон роҳандозӣ шуда буд, дар ду сол як маротиба баргузор мегардад.<ref>[http://tiroz.org/dir-z-va-imr-zi-teatri-to-ik/ Дирӯз ва имрӯзи театри тоҷик]</ref> == Намудҳои театр == Аз рӯи намудҳои амали ҳунарпеша театрро ба чунин гурӯҳҳо ҷудо мекунанд: * [[театри драмавӣ]] * [[опера]] * [[мюзикл]] * [[балет]] * [[пантомима]] * [[оперетта]] * [[театри кӯдакона]] * [[театри лӯхтак]] * [[театри рақс]] * [[театр теней]] * [[театри ҳайвонот]] * [[пародия]] * [[театри суруд]] * [[театри эстрада]] * [[театри як ҳунарпеша]] * [[театри кӯчагӣ]] === Театри Шарқ === === Театри Африқо === === Театри Аврупо === === Театр дар Тоҷикистон === == Пайвандҳо == * [http://theater.ru Театр.ру] [[Гурӯҳ:Санъат]] ma6rwaq5etf44adub9t2zmd20slqjz6 0 14384 1469069 1467342 2026-04-20T01:38:14Z Zosya95 54344 1469069 wikitext text/x-wiki {{Таксон |ном = Офтобпарастон |салтанат = Ҷонварон |тасвир = Chamaeleonidae-01.jpg |image_caption = Clockwise from top right: ''[[Chamaeleo chamaeleon]]'', ''[[Calumma parsonii]]'', ''[[Chamaeleo namaquensis]]'', ''[[Trioceros jacksonii]]'', ''[[Furcifer pardalis]]'' and ''[[Brookesia micra]]'' |лотинӣ = Chamaeleonidae |муаллиф = [[Constantine Samuel Rafinesque|Rafinesque]] |соли муаллифӣ = 1815 |subdivision_ranks = Genera |subdivision = *[[Brookesiinae]] **''[[Brookesia]]'' **''[[Palleon]]'' *[[Chamaeleoninae]] **''[[Archaius]]'' **''[[Bradypodion]]'' **''[[Calumma]]'' **''[[Chamaeleo]]'' **''[[Furcifer]]'' **''[[Kinyongia]]'' **''[[Nadzikambia]]'' **''[[Rieppeleon]]'' **''[[Rhampholeon]]'' **''[[Trioceros]]'' |харита = Verbreitung_von_Chamäleons.jpg |тавсифи харита = {{legend2|#030|Native range of Chamaeleonidae}} }} '''Офтобпарастон''' ё '''хамелеонҳо''' ({{lang-la|Chamaeleontidae}}), яке аз шохаи [[хазанда]]ҳо, ки 4 ҷинс ва тақрибан 90 намудаш дар минтақаи субтропикӣ ва тропикии [[Африқо]] ва [[Осиё]] паҳн шудааст. Дарозиаш 4-60 см. [[Бадан]]и Бӯқаламун панҷақ, [[сар]]аш тоскулоҳшакл, [[гардан]]аш кӯтоҳ, думаш камоншакл, забонаш дароз (то 30 см). [[Ранг]]и [[пӯст]]и Бӯқаламун бо таъсири омилҳои берунӣ ([[ҳарорат]], рӯшноӣ, намӣ) ва дохилӣ (гуруснагӣ, ташнагӣ, тарс ва ангезиш) дигар мешавад. Одатан дар [[дарахт]] зиндагонӣ мекунад. Бӯқаламун ҷонварӣ камҳаракат аст. Ҳашароту мавҷудоти бемӯҳраро бо забонаш дошта мехӯрад. Аксари Бӯқаламунҳо [[тухм]] мегузоранд. {{зоология-нопурра}} [[Гурӯҳ:Хазандагон]] {{ПБ}} sz0sdeyyukl38ocfqftprjelrrzmeir 1469100 1469069 2026-04-20T02:45:05Z Zosya95 54344 1469100 wikitext text/x-wiki {{маъноҳои дигар|Офтобпараст}} {{Таксон |ном = Офтобпарастон |салтанат = Ҷонварон |тасвир = Chamaeleonidae-01.jpg |image_caption = Clockwise from top right: ''[[Chamaeleo chamaeleon]]'', ''[[Calumma parsonii]]'', ''[[Chamaeleo namaquensis]]'', ''[[Trioceros jacksonii]]'', ''[[Furcifer pardalis]]'' and ''[[Brookesia micra]]'' |лотинӣ = Chamaeleonidae |муаллиф = [[Constantine Samuel Rafinesque|Rafinesque]] |соли муаллифӣ = 1815 |subdivision_ranks = Genera |subdivision = *[[Brookesiinae]] **''[[Brookesia]]'' **''[[Palleon]]'' *[[Chamaeleoninae]] **''[[Archaius]]'' **''[[Bradypodion]]'' **''[[Calumma]]'' **''[[Chamaeleo]]'' **''[[Furcifer]]'' **''[[Kinyongia]]'' **''[[Nadzikambia]]'' **''[[Rieppeleon]]'' **''[[Rhampholeon]]'' **''[[Trioceros]]'' |харита = Verbreitung_von_Chamäleons.jpg |тавсифи харита = {{legend2|#030|Native range of Chamaeleonidae}} }} '''Офтобпарастон''' ё '''хамелеонҳо''' ({{lang-la|Chamaeleontidae}}), яке аз шохаи [[хазанда]]ҳо, ки 4 ҷинс ва тақрибан 90 намудаш дар минтақаи субтропикӣ ва тропикии [[Африқо]] ва [[Осиё]] паҳн шудааст. Дарозиаш 4-60 см. [[Бадан]]и Бӯқаламун панҷақ, [[сар]]аш тоскулоҳшакл, [[гардан]]аш кӯтоҳ, думаш камоншакл, забонаш дароз (то 30 см). [[Ранг]]и [[пӯст]]и Бӯқаламун бо таъсири омилҳои берунӣ ([[ҳарорат]], рӯшноӣ, намӣ) ва дохилӣ (гуруснагӣ, ташнагӣ, тарс ва ангезиш) дигар мешавад. Одатан дар [[дарахт]] зиндагонӣ мекунад. Бӯқаламун ҷонварӣ камҳаракат аст. Ҳашароту мавҷудоти бемӯҳраро бо забонаш дошта мехӯрад. Аксари Бӯқаламунҳо [[тухм]] мегузоранд. {{зоология-нопурра}} [[Гурӯҳ:Хазандагон]] {{ПБ}} mncbs0pd7728z8frmdi8mbtd96f50b1 1469109 1469100 2026-04-20T02:58:04Z Zosya95 54344 Ивазкунии саҳифа бо '{{Барои ҳазф}}' 1469109 wikitext text/x-wiki {{Барои ҳазф}} prczml6xdxi3dl1rr8059l2p3tt7wd8 0 14385 1469104 1467541 2026-04-20T02:49:58Z Zosya95 54344 Removed redirect to [[Офтобпарастон (ҷонвар)]] 1469104 wikitext text/x-wiki {{Барои ҳазф}} prczml6xdxi3dl1rr8059l2p3tt7wd8 10 14533 1469119 1005385 2026-04-20T03:09:06Z Zosya95 54344 1469119 wikitext text/x-wiki {{сарнавис|extraclasses=noprint|{{#if: {{{тип|}}} | {{дигар мазмунҳо/{{{тип}}}|{{{1|{{{2|{{бе аниқкунӣ|{{PAGENAME}}}}}}} (мазмунҳо)}}}}} | Мазмунҳои дигари [[{{{1|{{{2|{{бе аниқкунӣ|{{PAGENAME}}}}}}} (мазмунҳо)}}}]] | | [[Гурӯҳ:Дигар мазмунҳо: саҳифаи мавҷуднабуда нишон дода шудааст]] }} }} <noinclude>{{doc}}</noinclude> ambywsp8wg3clvjbpy8fa5lh2xignig 1469120 1469119 2026-04-20T03:10:01Z Zosya95 54344 1469120 wikitext text/x-wiki {{сарнавис|extraclasses=noprint|{{#if: {{{тип|}}} | {{дигар мазмунҳо/{{{тип}}}|{{{1|{{{2|{{бе аниқкунӣ|{{PAGENAME}}}}}}} (мазмунҳо)}}}}} | ''Мазмунҳои дигари [[{{{1|{{{2|{{бе аниқкунӣ|{{PAGENAME}}}}}}} (мазмунҳо)}}}]]'' | | [[Гурӯҳ:Дигар мазмунҳо: саҳифаи мавҷуднабуда нишон дода шудааст]] }} }} <noinclude>{{doc}}</noinclude> 90mue69nujo0p3r10m0oz19j1ne6617 1469121 1469120 2026-04-20T03:11:28Z Zosya95 54344 1469121 wikitext text/x-wiki {{сарнавис|extraclasses=noprint|{{#if: {{{тип|}}} | {{дигар мазмунҳо/{{{тип}}}|{{{1|{{{2|{{бе аниқкунӣ|{{PAGENAME}}}}}}} (мазмунҳо)}}}}} | ''Мазмунҳои дигари «[[{{{1|{{{2|{{бе аниқкунӣ|{{PAGENAME}}}}}}}}}}]]''» | | [[Гурӯҳ:Дигар мазмунҳо: саҳифаи мавҷуднабуда нишон дода шудааст]] }} }} <noinclude>{{doc}}</noinclude> km7xhisn6k9l1k0404n38ch5bf66yqu 0 15195 1468943 1231753 2026-04-19T16:30:54Z Zosya95 54344 Ивазкунии саҳифа бо '{{Барои ҳазф}}' 1468943 wikitext text/x-wiki {{Барои ҳазф}} prczml6xdxi3dl1rr8059l2p3tt7wd8 0 15197 1468942 1045398 2026-04-19T16:30:13Z Zosya95 54344 Removed redirect to [[Хоянда]] 1468942 wikitext text/x-wiki {{Барои ҳазф}} prczml6xdxi3dl1rr8059l2p3tt7wd8 1468949 1468942 2026-04-19T16:35:00Z Zosya95 54344 1468949 wikitext text/x-wiki {{Таксон |тасвир = Rodent collage.png |тавсифи тасвир = Гуногунии хояндаҳо |салтанат = Ҷонварон |табақа = Қатор |лотинӣ = Rodentia |муаллиф = Bowdich |соли муаллифӣ = 1821 |Возник = 60 }} '''Хояндаҳо''' — як қатори нисбатан сершумори синфи [[ширхӯр]]ҳоро гӯянд. Хоянда зиёда аз се ҳиссаи ҳамаи намудҳои ширхӯрҳо ва қариб нисфи намудҳои фаунаи [[Тоҷикистон]]ро ташкил мекунад. [[Дандон]]ашон калон буд, ҳангоми хоидани [[хӯрок]] худ аз худ тез мешаванд, [[дандони ашк]] надоранд. Байни дандонҳои курсӣ ва дандонҳои пеш холигӣ мавҷуд аст. Дар Тоҷикистон 11 оилаи хояндаҳо аз ҷумла [[ҷайра]], [[нутрия]], [[товушқонҳо]], [[муш]], [[кӯрмуш]], [[суғур]], [[юрмон]] ва ғайра мавҷуданд. == Эзоҳ == {{эзоҳ}} {{зоология-нопурра}} 646r3syhoub6ghrfabbxpb4pnxc0fje 0 15593 1469096 75220 2026-04-20T02:28:59Z Zosya95 54344 Removed redirect to [[Моҳии паррон (бурҷ)]] 1469096 wikitext text/x-wiki {{Барои ҳазф}} prczml6xdxi3dl1rr8059l2p3tt7wd8 0 15596 1469078 1119364 2026-04-20T02:14:05Z Zosya95 54344 /* Номгӯи бурҷҳо */ 1469078 wikitext text/x-wiki [[Акс:Orion_constellation_map.png|thumb|250px|Бурҷи [[Орион (созвездие)|Орион]]]] '''Бурҷҳо''' — дар [[астрономия]] порчаҳои осмон мебошанд, ки осмони ситоразорро ба қисмҳо тақсим кардаанд. Дар давраи қадим шаклҳое, ки [[ситораҳо]]и тобон ташкил мекарданд, бурҷ номгузор карда шуда буданд. == Номгӯи бурҷҳо == [[Иттиҳоди Байналхалқии астрономӣ]] расман 88 бурҷро қабул намудааст. Ҳамаи онҳо дар ҷадвали зерин аз рӯи алифбо номбар карда шудаанд. Номҳои [[форсӣ]], [[русӣ]], [[лотинӣ]] ва номҳои расмии кӯтоҳкардашудаи бурҷҳо низ нишон дода шудаанд. {| border="1" |- | Номи тоҷикӣ || Номи русӣ || Номи лотинӣ || Номи кӯтоҳ |- | || Андромеда || Andromeda || And |- | [[Ҷавзо (бурҷ)|Ҷавзо]] || Близнецы || Gemini || Gem |- | [[Дубби Акбар (бурҷ)|Дубби Акбар]] || Большая Медведица || Ursa Major || UMa |- | || سگ بزرگ || Большой Пёс || Canis Major || CMa |- | [[Мизон (бурҷ)|Мизон]] || ترازو || Весы || Libra || Lib |- | [[Далв (бурҷ)|Далв]] || دَلو || Водолей || Aquarius || Aqr |- | || || Возничий || Auriga || Aur |- | [[Гург (бурҷ)|Гург]] || گرگ || Волк || Lupus || Lup |- | || گاوران || Волопас || Bootes || Boo |- | || گیسو || Волосы Вероники || Coma Berenices || Com |- | [[Зоғ (бурҷ)|Зоғ]] || || Ворон || Corvus || Crv |- | || زانوزده || Геркулес || Hercules || Her |- | || مار باریک || Гидра || Hydra || Hya |- | [[Кабӯтар (бурҷ)|Кабӯтар]] || کبوتر || Голубь || Columba || Col |- | || || Гончие Псы || Canes Venatici || CVn |- | [[Сунбула (бурҷ)|Сунбула]] || دوشیزه || Дева || Virgo || Vir |- | [[Делфин (бурҷ)|Делфин]] || دلفین || Дельфин || Delphinus || Del |- | [[Аждаҳо (бурҷ)|Аждаҳо]] || اژدها || Дракон || Draco || Dra |- | || || Единорог || Monoceros || Mon |- | || آتشدان || Жертвенник || Ara || Ara |- | || سه‌پایه (نقاش) || Живописец || Pictor || Pic |- | [[Заррофа (бурҷ)|Заррофа]] || زرافه || Жираф || Camelopardalis || Cam |- | [[Турна (бурҷ)|Турна]] || دُرنا || Журавль || Grus || Gru |- | [[Харгӯш (бурҷ)|Харгӯш]] || خرگوش || Заяц || Lepus || Lep |- | || مارافسای || Змееносец || Ophiuchus || Oph |- | [[Мор (бурҷ)|Мор]] || مار || Змея || Serpens || Ser |- | [[Моҳии заррин (бурҷ)|Моҳии заррин]] || ماهی زرین || Золотая Рыба || Dorado || Dor |- | [[Ҳинду (бурҷ)|Ҳинду]] || هندی || Индеец || Indus || Ind |- | || || Кассиопея || Cassiopeja || Cas |- | || || Киль || Carina || Car |- | || نهنگ || Кит || Cetus || Cet |- | [[Ҷадӣ (бурҷ)|Ҷадӣ]] || بزغاله || Козерог || Capricornus || Cap |- | [[Қутбнамо (бурҷ)|Қутбнамо]] || قطبنما || Компас || Pyxis || Pyx |- | || || Корма || Puppis || Pup |- | [[Қу (бурҷ)|Қу]] || ماکیان || Лебедь || Cygnus || Cyg |- | [[Асад (бурҷ)|Асад]] || شیر || Лев || Leo || Leo |- | [[Моҳии паррон (бурҷ)|Моҳии паррон]] || ماهی پرنده || Летучая Рыба || Volans || Vol |- | || شَلیاق || Лира || Lyra || Lyr |- | [[Рӯбоҳак (бурҷ)|Рӯбоҳак]] || روباهک || Лисичка || Vulpecula || Vul |- | [[Дубби Асғар (бурҷ)|Дубби Асғар]] || خرس کوچک || Малая Медведица || Ursa Minor || UMi |- | || اسب کوچک || Малый Конь || Equuleus || Equ |- | || شیر کوچک || Малый Лев || Leo Minor || LMi |- | || سگ کوچک || Малый Пёс || Canis Minor || CMi |- | || میکروسکوپ || Микроскоп || Microscopium || Mic |- | [[Магас (бурҷ)|Магас]] || مگس جنوبی || Муха || Musca || Mus |- | || تلمبه || Насос || Antlia || Ant |- | || گونیا || Наугольник || Norma || Nor |- | [[Ҳамал (бурҷ)|Ҳамал]] || بره || Овен || Aries || Ari |- | || هَشتَک || Октант || Octans || Oct |- | [[Уқоб (бурҷ)|Уқоб]] || عقاب || Орёл || Aquila || Aql |- | || شکارچی || Орион || Orion || Ori |- | [[Товус (бурҷ)|Товус]] || طاووس || Павлин || Pavo || Pav |- | || بادبان || Паруса || Vela || Vel |- | || اسب بزرگ || Пегас || Pegasus || Peg |- | || برساووش || Персей || Perseus || Per |- | [[Оташдон (бурҷ)|Оташдон]] || کوره || Печь || Fornax || For |- | [[Мурғи биҳиштӣ (бурҷ)|Мурғи биҳиштӣ]] || مرغ بهشتی || Райская Птица || Apus || Aps |- | [[Саратон (бурҷ)|Саратон]] || خرچنگ || Рак || Cancer || Cnc |- | [[Искана (бурҷ)|Искана]] || اسکنه || Резец || Caelum || Cae |- | [[Ҳут (бурҷ)|Ҳут]] || ماهی || Рыбы || Pisces || Psc |- | [[Силовсин (бурҷ)|Силовсин]] || سیاه‌گوش || Рысь || Lynx || Lyn |- | [[Тоҷи шимолӣ (бурҷ)|Тоҷи шимолӣ]] || تاج شمالی || Северная Корона || Corona Borealis || CrB |- | || سکستان || Секстант || Sextans || Sex |- | [[Тӯр (бурҷ)|Тӯр]] || تور || Сетка || Reticulum || Ret |- | [[Ақраб (бурҷ)|Ақраб]] || کژدم || Скорпион || Scorpius || Sco |- | [[Сангтарош (бурҷ)|Сангтарош]] || سنگتراش || Скульптор || Sculptor || Scu |- | || کوهمیز || Столовая Гора || Mensa || Men |- | || پیکان || Стрела || Sagitta || Sge |- | [[Қавс (бурҷ)|Қавс]] || کمان || Стрелец || Sagittarius || Sgr |- | [[Дурбин (бурҷ)|Дурбин]] || تلسکوپ || Телескоп || Telescopium || Tel |- | [[Савр (бурҷ)|Савр]] || گاو || Телец || Taurus || Tau |- | [[Секунҷа (бурҷ)|Секунҷа]] || || Треугольник || Triangulum || Tri |- | [[Тукан (бурҷ)|Тукан]] || توکان || Тукан || Tucana || Tuc |- | || سیمرغ || Феникс || Phoenix || Phe |- | [[Офтобпараст (галаситора)|Офтобпараст]] || Хамелеон || Chamaeleon || Cha |- | || قنطورس || Центавр || Centaurus || Cen |- | || قیفاووس || Цефей || Cepheus || Cep |- | [[Паргор (бурҷ)|Паргор]] || دوپرگار ||Циркуль || Circinus || Cir |- | [[Соат (бурҷ)|Соат]] || ساعت || Часы || Horologium || Hor |- | || پیاله || Чаша || Crater || Crt |- | [[Сипар (бурҷ)|Сипар]] || سپر || Щит || Scutum || Sct |- | || جوی || Эридан || Eridanus || Eri |- | || آبمار || Южная Гидра || Hydrus || Hyi |- | [[Тоҷи ҷанубӣ (бурҷ)|Тоҷи ҷанубӣ]] || تاج جنوبی || Южная Корона || Corona Australis || CrA |- | [[Моҳии ҷанубӣ (бурҷ)|Моҳии ҷанубӣ]] || ماهی جنوب || Южная Рыба || Piscis Austrinus || PsA |- | [[Салиби ҷанубӣ (бурҷ)|Салиби ҷанубӣ]] || چلیپا || Южный Крест || Crux || Cru |- | [[Секунҷаи ҷанубӣ (бурҷ)|Секунҷаи ҷанубӣ]] || مثلث جنوبی || Южный Треугольник || Triangulum Australe || TrA |- | [[Калпеса (бурҷ)|Калпеса]] || چلپاسه || Ящерица || Lacerta || Lac |} == Ба ин ҷо ҳам нигаред == * [[Номгӯи бурҷҳо аз рӯи масоҳат]] * [[Номгӯи ситораҳо дар бурҷҳо]] == Пайвандҳо == * [http://www.astronet.ru/db/constell.html Astronet > Бурҷҳо] * [http://www.stellarium.org Stellarium] - барномаи астрономӣ * [http://planetarium-kharkov.org/?q=sozvezdija Харитаи мутаҳаррики осмони ситоразор] {{Astro-stub}} [[Гурӯҳ:Бурҷҳо|*]] l1xy4ux8pbc9albup2xb5gvbmbit75g 1469088 1469078 2026-04-20T02:23:24Z Zosya95 54344 /* Номгӯи бурҷҳо */ 1469088 wikitext text/x-wiki [[Акс:Orion_constellation_map.png|thumb|250px|Бурҷи [[Орион (созвездие)|Орион]]]] '''Бурҷҳо''' — дар [[астрономия]] порчаҳои осмон мебошанд, ки осмони ситоразорро ба қисмҳо тақсим кардаанд. Дар давраи қадим шаклҳое, ки [[ситораҳо]]и тобон ташкил мекарданд, бурҷ номгузор карда шуда буданд. == Номгӯи галаситораҳо == [[Иттиҳоди Байналхалқии астрономӣ]] расман 88 галаситораро қабул намудааст. Ҳамаи онҳо дар ҷадвали зерин аз рӯи алифбо номбар карда шудаанд. Номҳои [[тоҷикӣ]], [[русӣ]], [[лотинӣ]] ва номҳои расмии кӯтоҳкардашудаи бурҷҳо низ нишон дода шудаанд. {| border="1" |- | Номи тоҷикӣ || Номи русӣ || Номи лотинӣ || Номи кӯтоҳ |- | || Андромеда || Andromeda || And |- | [[Ҷавзо (галаситора)|Ҷавзо]] || Близнецы || Gemini || Gem |- | [[Дубби Акбар (галаситора)|Дубби Акбар]] || Большая Медведица || Ursa Major || UMa |- | || سگ بزرگ || Большой Пёс || Canis Major || CMa |- | [[Мизон (галаситора)|Мизон]] || ترازو || Весы || Libra || Lib |- | [[Далв (галаситора)|Далв]] || دَلو || Водолей || Aquarius || Aqr |- | || || Возничий || Auriga || Aur |- | [[Гург (бурҷ)|Гург]] || گرگ || Волк || Lupus || Lup |- | || گاوران || Волопас || Bootes || Boo |- | || گیسو || Волосы Вероники || Coma Berenices || Com |- | [[Зоғ (бурҷ)|Зоғ]] || || Ворон || Corvus || Crv |- | || زانوزده || Геркулес || Hercules || Her |- | || مار باریک || Гидра || Hydra || Hya |- | [[Кабӯтар (бурҷ)|Кабӯтар]] || کبوتر || Голубь || Columba || Col |- | || || Гончие Псы || Canes Venatici || CVn |- | [[Сунбула (бурҷ)|Сунбула]] || دوشیزه || Дева || Virgo || Vir |- | [[Делфин (галаситора)|Делфин]] || دلفین || Дельфин || Delphinus || Del |- | [[Аждаҳо (галаситора)|Аждаҳо]] || اژدها || Дракон || Draco || Dra |- | || || Единорог || Monoceros || Mon |- | || آتشدان || Жертвенник || Ara || Ara |- | || سه‌پایه (نقاش) || Живописец || Pictor || Pic |- | [[Заррофа (галаситора)|Заррофа]] || زرافه || Жираф || Camelopardalis || Cam |- | [[Турна (галаситора)|Турна]] || دُرنا || Журавль || Grus || Gru |- | [[Харгӯш (галаситора)|Харгӯш]] || خرگوش || Заяц || Lepus || Lep |- | || مارافسای || Змееносец || Ophiuchus || Oph |- | [[Мор (галаситора)|Мор]] || مار || Змея || Serpens || Ser |- | [[Моҳии заррин (бурҷ)|Моҳии заррин]] || ماهی زرین || Золотая Рыба || Dorado || Dor |- | [[Ҳинду (бурҷ)|Ҳинду]] || هندی || Индеец || Indus || Ind |- | || || Кассиопея || Cassiopeja || Cas |- | || || Киль || Carina || Car |- | || نهنگ || Кит || Cetus || Cet |- | [[Ҷадӣ (галаситора)|Ҷадӣ]] || بزغاله || Козерог || Capricornus || Cap |- | [[Қутбнамо (галаситора)|Қутбнамо]] || قطبنما || Компас || Pyxis || Pyx |- | || || Корма || Puppis || Pup |- | [[Қу (галаситора)|Қу]] || ماکیان || Лебедь || Cygnus || Cyg |- | [[Асад (галаситора)|Асад]] || شیر || Лев || Leo || Leo |- | [[Моҳии паррон (бурҷ)|Моҳии паррон]] || ماهی پرنده || Летучая Рыба || Volans || Vol |- | || شَلیاق || Лира || Lyra || Lyr |- | [[Рӯбоҳак (галаситора)|Рӯбоҳак]] || روباهک || Лисичка || Vulpecula || Vul |- | [[Дубби Асғар (бурҷ)|Дубби Асғар]] || خرس کوچک || Малая Медведица || Ursa Minor || UMi |- | || اسب کوچک || Малый Конь || Equuleus || Equ |- | || شیر کوچک || Малый Лев || Leo Minor || LMi |- | || سگ کوچک || Малый Пёс || Canis Minor || CMi |- | || میکروسکوپ || Микроскоп || Microscopium || Mic |- | [[Магас (бурҷ)|Магас]] || مگس جنوبی || Муха || Musca || Mus |- | || تلمبه || Насос || Antlia || Ant |- | || گونیا || Наугольник || Norma || Nor |- | [[Ҳамал (бурҷ)|Ҳамал]] || بره || Овен || Aries || Ari |- | || هَشتَک || Октант || Octans || Oct |- | [[Уқоб (бурҷ)|Уқоб]] || عقاب || Орёл || Aquila || Aql |- | || شکارچی || Орион || Orion || Ori |- | [[Товус (бурҷ)|Товус]] || طاووس || Павлин || Pavo || Pav |- | || بادبان || Паруса || Vela || Vel |- | || اسب بزرگ || Пегас || Pegasus || Peg |- | || برساووش || Персей || Perseus || Per |- | [[Оташдон (галаситора)|Оташдон]] || کوره || Печь || Fornax || For |- | [[Мурғи биҳиштӣ (галаситора)|Мурғи биҳиштӣ]] || مرغ بهشتی || Райская Птица || Apus || Aps |- | [[Саратон (бурҷ)|Саратон]] || خرچنگ || Рак || Cancer || Cnc |- | [[Искана (бурҷ)|Искана]] || اسکنه || Резец || Caelum || Cae |- | [[Ҳут (бурҷ)|Ҳут]] || ماهی || Рыбы || Pisces || Psc |- | [[Силовсин (бурҷ)|Силовсин]] || سیاه‌گوش || Рысь || Lynx || Lyn |- | [[Тоҷи шимолӣ (бурҷ)|Тоҷи шимолӣ]] || تاج شمالی || Северная Корона || Corona Borealis || CrB |- | || سکستان || Секстант || Sextans || Sex |- | [[Тӯр (бурҷ)|Тӯр]] || تور || Сетка || Reticulum || Ret |- | [[Ақраб (бурҷ)|Ақраб]] || کژدم || Скорпион || Scorpius || Sco |- | [[Сангтарош (бурҷ)|Сангтарош]] || سنگتراش || Скульптор || Sculptor || Scu |- | || کوهمیز || Столовая Гора || Mensa || Men |- | || پیکان || Стрела || Sagitta || Sge |- | [[Қавс (бурҷ)|Қавс]] || کمان || Стрелец || Sagittarius || Sgr |- | [[Дурбин (бурҷ)|Дурбин]] || تلسکوپ || Телескоп || Telescopium || Tel |- | [[Савр (бурҷ)|Савр]] || گاو || Телец || Taurus || Tau |- | [[Секунҷа (бурҷ)|Секунҷа]] || || Треугольник || Triangulum || Tri |- | [[Тукан (бурҷ)|Тукан]] || توکان || Тукан || Tucana || Tuc |- | || سیمرغ || Феникс || Phoenix || Phe |- | [[Офтобпараст (галаситора)|Офтобпараст]] || Хамелеон || Chamaeleon || Cha |- | || قنطورس || Центавр || Centaurus || Cen |- | || قیفاووس || Цефей || Cepheus || Cep |- | [[Паргор (бурҷ)|Паргор]] || دوپرگار ||Циркуль || Circinus || Cir |- | [[Соат (бурҷ)|Соат]] || ساعت || Часы || Horologium || Hor |- | || پیاله || Чаша || Crater || Crt |- | [[Сипар (бурҷ)|Сипар]] || سپر || Щит || Scutum || Sct |- | || جوی || Эридан || Eridanus || Eri |- | || آبمار || Южная Гидра || Hydrus || Hyi |- | [[Тоҷи ҷанубӣ (бурҷ)|Тоҷи ҷанубӣ]] || تاج جنوبی || Южная Корона || Corona Australis || CrA |- | [[Моҳии ҷанубӣ (бурҷ)|Моҳии ҷанубӣ]] || ماهی جنوب || Южная Рыба || Piscis Austrinus || PsA |- | [[Салиби ҷанубӣ (бурҷ)|Салиби ҷанубӣ]] || چلیپا || Южный Крест || Crux || Cru |- | [[Секунҷаи ҷанубӣ (бурҷ)|Секунҷаи ҷанубӣ]] || مثلث جنوبی || Южный Треугольник || Triangulum Australe || TrA |- | [[Калпеса (бурҷ)|Калпеса]] || چلپاسه || Ящерица || Lacerta || Lac |} == Ба ин ҷо ҳам нигаред == * [[Номгӯи бурҷҳо аз рӯи масоҳат]] * [[Номгӯи ситораҳо дар бурҷҳо]] == Пайвандҳо == * [http://www.astronet.ru/db/constell.html Astronet > Бурҷҳо] * [http://www.stellarium.org Stellarium] - барномаи астрономӣ * [http://planetarium-kharkov.org/?q=sozvezdija Харитаи мутаҳаррики осмони ситоразор] {{Astro-stub}} [[Гурӯҳ:Бурҷҳо|*]] jwkxgvmzkqjjgk2sld9q3e1qpid1423 1469090 1469088 2026-04-20T02:25:04Z Zosya95 54344 1469090 wikitext text/x-wiki [[Акс:Orion_constellation_map.png|thumb|250px|Бурҷи [[Орион (созвездие)|Орион]]]] '''Бурҷҳо''' — дар [[астрономия]] порчаҳои осмон мебошанд, ки осмони ситоразорро ба қисмҳо тақсим кардаанд. Дар давраи қадим шаклҳое, ки [[ситораҳо]]и тобон ташкил мекарданд, бурҷ номгузор карда шуда буданд. == Номгӯи галаситораҳо == [[Иттиҳоди Байналхалқии астрономӣ]] расман 88 галаситораро қабул намудааст. Ҳамаи онҳо дар ҷадвали зерин аз рӯи алифбо номбар карда шудаанд. Номҳои [[тоҷикӣ]], [[русӣ]], [[лотинӣ]] ва номҳои расмии кӯтоҳкардашудаи бурҷҳо низ нишон дода шудаанд. {| border="1" |- | Номи тоҷикӣ || Номи русӣ || Номи лотинӣ || Номи кӯтоҳ |- | || Андромеда || Andromeda || And |- | [[Ҷавзо (галаситора)|Ҷавзо]] || Близнецы || Gemini || Gem |- | [[Дубби Акбар (галаситора)|Дубби Акбар]] || Большая Медведица || Ursa Major || UMa |- | || سگ بزرگ || Большой Пёс || Canis Major || CMa |- | [[Мизон (галаситора)|Мизон]] || ترازو || Весы || Libra || Lib |- | [[Далв (галаситора)|Далв]] || دَلو || Водолей || Aquarius || Aqr |- | || || Возничий || Auriga || Aur |- | [[Гург (бурҷ)|Гург]] || گرگ || Волк || Lupus || Lup |- | || گاوران || Волопас || Bootes || Boo |- | || گیسو || Волосы Вероники || Coma Berenices || Com |- | [[Зоғ (бурҷ)|Зоғ]] || || Ворон || Corvus || Crv |- | || زانوزده || Геркулес || Hercules || Her |- | || مار باریک || Гидра || Hydra || Hya |- | [[Кабӯтар (бурҷ)|Кабӯтар]] || کبوتر || Голубь || Columba || Col |- | || || Гончие Псы || Canes Venatici || CVn |- | [[Сунбула (бурҷ)|Сунбула]] || دوشیزه || Дева || Virgo || Vir |- | [[Делфин (галаситора)|Делфин]] || دلفین || Дельфин || Delphinus || Del |- | [[Аждаҳо (галаситора)|Аждаҳо]] || اژدها || Дракон || Draco || Dra |- | || || Единорог || Monoceros || Mon |- | || آتشدان || Жертвенник || Ara || Ara |- | || سه‌پایه (نقاش) || Живописец || Pictor || Pic |- | [[Заррофа (галаситора)|Заррофа]] || زرافه || Жираф || Camelopardalis || Cam |- | [[Турна (галаситора)|Турна]] || دُرنا || Журавль || Grus || Gru |- | [[Харгӯш (галаситора)|Харгӯш]] || خرگوش || Заяц || Lepus || Lep |- | || مارافسای || Змееносец || Ophiuchus || Oph |- | [[Мор (галаситора)|Мор]] || مار || Змея || Serpens || Ser |- | [[Моҳии заррин (бурҷ)|Моҳии заррин]] || ماهی زرین || Золотая Рыба || Dorado || Dor |- | [[Ҳинду (бурҷ)|Ҳинду]] || هندی || Индеец || Indus || Ind |- | || || Кассиопея || Cassiopeja || Cas |- | || || Киль || Carina || Car |- | || نهنگ || Кит || Cetus || Cet |- | [[Ҷадӣ (галаситора)|Ҷадӣ]] || بزغاله || Козерог || Capricornus || Cap |- | [[Қутбнамо (галаситора)|Қутбнамо]] || قطبنما || Компас || Pyxis || Pyx |- | || || Корма || Puppis || Pup |- | [[Қу (галаситора)|Қу]] || ماکیان || Лебедь || Cygnus || Cyg |- | [[Асад (галаситора)|Асад]] || شیر || Лев || Leo || Leo |- | [[Моҳии паррон (бурҷ)|Моҳии паррон]] || ماهی پرنده || Летучая Рыба || Volans || Vol |- | || شَلیاق || Лира || Lyra || Lyr |- | [[Рӯбоҳак (галаситора)|Рӯбоҳак]] || روباهک || Лисичка || Vulpecula || Vul |- | [[Дубби Асғар (бурҷ)|Дубби Асғар]] || خرس کوچک || Малая Медведица || Ursa Minor || UMi |- | || اسب کوچک || Малый Конь || Equuleus || Equ |- | || شیر کوچک || Малый Лев || Leo Minor || LMi |- | || سگ کوچک || Малый Пёс || Canis Minor || CMi |- | || میکروسکوپ || Микроскоп || Microscopium || Mic |- | [[Магас (бурҷ)|Магас]] || مگس جنوبی || Муха || Musca || Mus |- | || تلمبه || Насос || Antlia || Ant |- | || گونیا || Наугольник || Norma || Nor |- | [[Ҳамал (бурҷ)|Ҳамал]] || بره || Овен || Aries || Ari |- | || هَشتَک || Октант || Octans || Oct |- | [[Уқоб (бурҷ)|Уқоб]] || عقاب || Орёл || Aquila || Aql |- | || شکارچی || Орион || Orion || Ori |- | [[Товус (бурҷ)|Товус]] || طاووس || Павлин || Pavo || Pav |- | || بادبان || Паруса || Vela || Vel |- | || اسب بزرگ || Пегас || Pegasus || Peg |- | || برساووش || Персей || Perseus || Per |- | [[Оташдон (галаситора)|Оташдон]] || کوره || Печь || Fornax || For |- | [[Мурғи биҳиштӣ (галаситора)|Мурғи биҳиштӣ]] || مرغ بهشتی || Райская Птица || Apus || Aps |- | [[Саратон (бурҷ)|Саратон]] || خرچنگ || Рак || Cancer || Cnc |- | [[Искана (бурҷ)|Искана]] || اسکنه || Резец || Caelum || Cae |- | [[Ҳут (бурҷ)|Ҳут]] || ماهی || Рыбы || Pisces || Psc |- | [[Силовсин (бурҷ)|Силовсин]] || سیاه‌گوش || Рысь || Lynx || Lyn |- | [[Тоҷи шимолӣ (бурҷ)|Тоҷи шимолӣ]] || تاج شمالی || Северная Корона || Corona Borealis || CrB |- | || سکستان || Секстант || Sextans || Sex |- | [[Тӯр (бурҷ)|Тӯр]] || تور || Сетка || Reticulum || Ret |- | [[Ақраб (бурҷ)|Ақраб]] || کژدم || Скорпион || Scorpius || Sco |- | [[Сангтарош (бурҷ)|Сангтарош]] || سنگتراش || Скульптор || Sculptor || Scu |- | || کوهمیز || Столовая Гора || Mensa || Men |- | || پیکان || Стрела || Sagitta || Sge |- | [[Қавс (бурҷ)|Қавс]] || کمان || Стрелец || Sagittarius || Sgr |- | [[Дурбин (бурҷ)|Дурбин]] || تلسکوپ || Телескоп || Telescopium || Tel |- | [[Савр (бурҷ)|Савр]] || گاو || Телец || Taurus || Tau |- | [[Секунҷа (бурҷ)|Секунҷа]] || || Треугольник || Triangulum || Tri |- | [[Тукан (бурҷ)|Тукан]] || توکان || Тукан || Tucana || Tuc |- | || سیمرغ || Феникс || Phoenix || Phe |- | [[Офтобпараст (галаситора)|Офтобпараст]] || Хамелеон || Chamaeleon || Cha |- | || قنطورس || Центавр || Centaurus || Cen |- | || قیفاووس || Цефей || Cepheus || Cep |- | [[Паргор (бурҷ)|Паргор]] || دوپرگار ||Циркуль || Circinus || Cir |- | [[Соат (бурҷ)|Соат]] || ساعت || Часы || Horologium || Hor |- | || پیاله || Чаша || Crater || Crt |- | [[Сипар (бурҷ)|Сипар]] || سپر || Щит || Scutum || Sct |- | || جوی || Эридан || Eridanus || Eri |- | || آبمار || Южная Гидра || Hydrus || Hyi |- | [[Тоҷи ҷанубӣ (бурҷ)|Тоҷи ҷанубӣ]] || تاج جنوبی || Южная Корона || Corona Australis || CrA |- | [[Моҳии ҷанубӣ (бурҷ)|Моҳии ҷанубӣ]] || ماهی جنوب || Южная Рыба || Piscis Austrinus || PsA |- | [[Салиби ҷанубӣ (бурҷ)|Салиби ҷанубӣ]] || چلیپا || Южный Крест || Crux || Cru |- | [[Секунҷаи ҷанубӣ (бурҷ)|Секунҷаи ҷанубӣ]] || مثلث جنوبی || Южный Треугольник || Triangulum Australe || TrA |- | [[Калпеса (бурҷ)|Калпеса]] || چلپاسه || Ящерица || Lacerta || Lac |} == Ба ин ҷо ҳам нигаред == * [[Номгӯи бурҷҳо аз рӯи масоҳат]] * [[Номгӯи ситораҳо дар бурҷҳо]] == Пайвандҳо == * [http://www.astronet.ru/db/constell.html Astronet > Бурҷҳо] * [http://www.stellarium.org Stellarium] - барномаи астрономӣ * [http://planetarium-kharkov.org/?q=sozvezdija Харитаи мутаҳаррики осмони ситоразор] {{Astro-stub}} [[Гурӯҳ:Галаситораҳо]] gen9osvjqzzsd9j6ri4lrqnvma2tjhj 1469097 1469090 2026-04-20T02:29:24Z Zosya95 54344 1469097 wikitext text/x-wiki [[Акс:Orion_constellation_map.png|thumb|250px|Бурҷи [[Орион (созвездие)|Орион]]]] '''Бурҷҳо''' — дар [[астрономия]] порчаҳои осмон мебошанд, ки осмони ситоразорро ба қисмҳо тақсим кардаанд. Дар давраи қадим шаклҳое, ки [[ситораҳо]]и тобон ташкил мекарданд, бурҷ номгузор карда шуда буданд. == Номгӯи галаситораҳо == [[Иттиҳоди Байналхалқии астрономӣ]] расман 88 галаситораро қабул намудааст. Ҳамаи онҳо дар ҷадвали зерин аз рӯи алифбо номбар карда шудаанд. Номҳои [[тоҷикӣ]], [[русӣ]], [[лотинӣ]] ва номҳои расмии кӯтоҳкардашудаи бурҷҳо низ нишон дода шудаанд. {| border="1" |- | Номи тоҷикӣ || Номи русӣ || Номи лотинӣ || Номи кӯтоҳ |- | || Андромеда || Andromeda || And |- | [[Ҷавзо (галаситора)|Ҷавзо]] || Близнецы || Gemini || Gem |- | [[Дубби Акбар (галаситора)|Дубби Акбар]] || Большая Медведица || Ursa Major || UMa |- | || سگ بزرگ || Большой Пёс || Canis Major || CMa |- | [[Мизон (галаситора)|Мизон]] || ترازو || Весы || Libra || Lib |- | [[Далв (галаситора)|Далв]] || دَلو || Водолей || Aquarius || Aqr |- | || || Возничий || Auriga || Aur |- | [[Гург (бурҷ)|Гург]] || گرگ || Волк || Lupus || Lup |- | || گاوران || Волопас || Bootes || Boo |- | || گیسو || Волосы Вероники || Coma Berenices || Com |- | [[Зоғ (бурҷ)|Зоғ]] || || Ворон || Corvus || Crv |- | || زانوزده || Геркулес || Hercules || Her |- | || مار باریک || Гидра || Hydra || Hya |- | [[Кабӯтар (бурҷ)|Кабӯтар]] || کبوتر || Голубь || Columba || Col |- | || || Гончие Псы || Canes Venatici || CVn |- | [[Сунбула (бурҷ)|Сунбула]] || دوشیزه || Дева || Virgo || Vir |- | [[Делфин (галаситора)|Делфин]] || دلفین || Дельфин || Delphinus || Del |- | [[Аждаҳо (галаситора)|Аждаҳо]] || اژدها || Дракон || Draco || Dra |- | || || Единорог || Monoceros || Mon |- | || آتشدان || Жертвенник || Ara || Ara |- | || سه‌پایه (نقاش) || Живописец || Pictor || Pic |- | [[Заррофа (галаситора)|Заррофа]] || زرافه || Жираф || Camelopardalis || Cam |- | [[Турна (галаситора)|Турна]] || دُرنا || Журавль || Grus || Gru |- | [[Харгӯш (галаситора)|Харгӯш]] || خرگوش || Заяц || Lepus || Lep |- | || مارافسای || Змееносец || Ophiuchus || Oph |- | [[Мор (галаситора)|Мор]] || مار || Змея || Serpens || Ser |- | [[Моҳии заррин (бурҷ)|Моҳии заррин]] || ماهی زرین || Золотая Рыба || Dorado || Dor |- | [[Ҳинду (бурҷ)|Ҳинду]] || هندی || Индеец || Indus || Ind |- | || || Кассиопея || Cassiopeja || Cas |- | || || Киль || Carina || Car |- | || نهنگ || Кит || Cetus || Cet |- | [[Ҷадӣ (галаситора)|Ҷадӣ]] || بزغاله || Козерог || Capricornus || Cap |- | [[Қутбнамо (галаситора)|Қутбнамо]] || قطبنما || Компас || Pyxis || Pyx |- | || || Корма || Puppis || Pup |- | [[Қу (галаситора)|Қу]] || ماکیان || Лебедь || Cygnus || Cyg |- | [[Асад (галаситора)|Асад]] || شیر || Лев || Leo || Leo |- | [[Моҳии паррон (галаситора)|Моҳии паррон]] || ماهی پرنده || Летучая Рыба || Volans || Vol |- | || شَلیاق || Лира || Lyra || Lyr |- | [[Рӯбоҳак (галаситора)|Рӯбоҳак]] || روباهک || Лисичка || Vulpecula || Vul |- | [[Дубби Асғар (галаситора)|Дубби Асғар]] || خرس کوچک || Малая Медведица || Ursa Minor || UMi |- | || اسب کوچک || Малый Конь || Equuleus || Equ |- | || شیر کوچک || Малый Лев || Leo Minor || LMi |- | || سگ کوچک || Малый Пёс || Canis Minor || CMi |- | || میکروسکوپ || Микроскоп || Microscopium || Mic |- | [[Магас (бурҷ)|Магас]] || مگس جنوبی || Муха || Musca || Mus |- | || تلمبه || Насос || Antlia || Ant |- | || گونیا || Наугольник || Norma || Nor |- | [[Ҳамал (бурҷ)|Ҳамал]] || بره || Овен || Aries || Ari |- | || هَشتَک || Октант || Octans || Oct |- | [[Уқоб (бурҷ)|Уқоб]] || عقاب || Орёл || Aquila || Aql |- | || شکارچی || Орион || Orion || Ori |- | [[Товус (бурҷ)|Товус]] || طاووس || Павлин || Pavo || Pav |- | || بادبان || Паруса || Vela || Vel |- | || اسب بزرگ || Пегас || Pegasus || Peg |- | || برساووش || Персей || Perseus || Per |- | [[Оташдон (галаситора)|Оташдон]] || کوره || Печь || Fornax || For |- | [[Мурғи биҳиштӣ (галаситора)|Мурғи биҳиштӣ]] || مرغ بهشتی || Райская Птица || Apus || Aps |- | [[Саратон (бурҷ)|Саратон]] || خرچنگ || Рак || Cancer || Cnc |- | [[Искана (бурҷ)|Искана]] || اسکنه || Резец || Caelum || Cae |- | [[Ҳут (бурҷ)|Ҳут]] || ماهی || Рыбы || Pisces || Psc |- | [[Силовсин (бурҷ)|Силовсин]] || سیاه‌گوش || Рысь || Lynx || Lyn |- | [[Тоҷи шимолӣ (бурҷ)|Тоҷи шимолӣ]] || تاج شمالی || Северная Корона || Corona Borealis || CrB |- | || سکستان || Секстант || Sextans || Sex |- | [[Тӯр (бурҷ)|Тӯр]] || تور || Сетка || Reticulum || Ret |- | [[Ақраб (бурҷ)|Ақраб]] || کژدم || Скорпион || Scorpius || Sco |- | [[Сангтарош (бурҷ)|Сангтарош]] || سنگتراش || Скульптор || Sculptor || Scu |- | || کوهمیز || Столовая Гора || Mensa || Men |- | || پیکان || Стрела || Sagitta || Sge |- | [[Қавс (бурҷ)|Қавс]] || کمان || Стрелец || Sagittarius || Sgr |- | [[Дурбин (бурҷ)|Дурбин]] || تلسکوپ || Телескоп || Telescopium || Tel |- | [[Савр (бурҷ)|Савр]] || گاو || Телец || Taurus || Tau |- | [[Секунҷа (бурҷ)|Секунҷа]] || || Треугольник || Triangulum || Tri |- | [[Тукан (бурҷ)|Тукан]] || توکان || Тукан || Tucana || Tuc |- | || سیمرغ || Феникс || Phoenix || Phe |- | [[Офтобпараст (галаситора)|Офтобпараст]] || Хамелеон || Chamaeleon || Cha |- | || قنطورس || Центавр || Centaurus || Cen |- | || قیفاووس || Цефей || Cepheus || Cep |- | [[Паргор (бурҷ)|Паргор]] || دوپرگار ||Циркуль || Circinus || Cir |- | [[Соат (бурҷ)|Соат]] || ساعت || Часы || Horologium || Hor |- | || پیاله || Чаша || Crater || Crt |- | [[Сипар (бурҷ)|Сипар]] || سپر || Щит || Scutum || Sct |- | || جوی || Эридан || Eridanus || Eri |- | || آبمار || Южная Гидра || Hydrus || Hyi |- | [[Тоҷи ҷанубӣ (бурҷ)|Тоҷи ҷанубӣ]] || تاج جنوبی || Южная Корона || Corona Australis || CrA |- | [[Моҳии ҷанубӣ (бурҷ)|Моҳии ҷанубӣ]] || ماهی جنوب || Южная Рыба || Piscis Austrinus || PsA |- | [[Салиби ҷанубӣ (бурҷ)|Салиби ҷанубӣ]] || چلیپا || Южный Крест || Crux || Cru |- | [[Секунҷаи ҷанубӣ (бурҷ)|Секунҷаи ҷанубӣ]] || مثلث جنوبی || Южный Треугольник || Triangulum Australe || TrA |- | [[Калпеса (бурҷ)|Калпеса]] || چلپاسه || Ящерица || Lacerta || Lac |} == Ба ин ҷо ҳам нигаред == * [[Номгӯи бурҷҳо аз рӯи масоҳат]] * [[Номгӯи ситораҳо дар бурҷҳо]] == Пайвандҳо == * [http://www.astronet.ru/db/constell.html Astronet > Бурҷҳо] * [http://www.stellarium.org Stellarium] - барномаи астрономӣ * [http://planetarium-kharkov.org/?q=sozvezdija Харитаи мутаҳаррики осмони ситоразор] {{Astro-stub}} [[Гурӯҳ:Галаситораҳо]] ksoq8cdryeg4s3igrkxv86qujcbwsgv 0 16959 1469106 1143209 2026-04-20T02:53:13Z Zosya95 54344 1469106 wikitext text/x-wiki {{ятим}} [[Акс:Sunflower seedlings.jpg|thumb|right|250px|Ниҳоли [[Офтобпараст (гиёҳ)|офтобпараст]] пас аз се рӯзи парвариш]] '''Тухмипарварӣ''' – фаъолият оид ба истеҳсол ё такрористеҳсол, коркард, сертификатсия, фурӯши тухмии [[рустанӣ|рустаниҳо]], инчунин оид ба бақайдгирии навъҳо ва назорати тухмӣ мебошад. == Нигаред == *[[Вазни тухмӣ]] {{гиёҳшиносӣ-хурд}} [[Гурӯҳ:Тухмиҳо]] jwqlw8upenp1agr8wmcqj767fdchhnb 3 21323 1468899 1468736 2026-04-19T12:45:14Z ~2026-23990-79 122823 /* Википедияи Тоҷикӣ — Tajik Wikipedia дар facebook.com */ Посух додан 1468899 wikitext text/x-wiki {{-}} <div style="-moz-transform:rotate(357deg);-webkit-transform:rotate(357deg); transform:rotate(357deg); float:left"> {{Бойгонӣ|2012|2015|2016|2017|2018|2019|2020|2021|2022|2023|2024|2025}} </div> <div style="-moz-transform:rotate(3deg);-webkit-transform:rotate(3deg); transform:rotate(3deg); float:left"> __TOC__ <br></div> {{-}} == Википедияи Тоҷикӣ — Tajik Wikipedia дар facebook.com == Нигаред ба омори корбарони Википедияи Тоҷикӣ https://www.facebook.com/groups/tg.wikipedia [[Корбар:Шухрат Саъдиев|Шухрат Саъдиев]] ([[Баҳси корбар:Шухрат Саъдиев|баҳс]]) 14:17, 14 Январ 2026 (UTC) :Ман Аброр пайғамбар ҳатман ба Ҷуҳурии Тоҷикистон дар шаҳри Душанбе омадам бо тӣ мусафед кӯрӣи ман Аброр пайғамбар ҳастам ӣина ба чи тӣи кор хӣидта кӣ ин кӣ ба ҳалокат расид мешавӣ мақолаҳо навистагӣҳоӣи манро ба ҳазф дода нашавад тӣ мусфед кӯррӣи Дар бораи Модар навистаӣ намудаӣ манро ти Модар дорӣ Ана баъд Модарат Пайғамбар мешуд шудан@[[Корбар:Шухрат Саъдиев|Шоҳ Аброр Пайғамбар ]] [[Вижа:Ҳиссагузориҳо/&#126;2026-23990-79|&#126;2026-23990-79]] ([[Баҳси корбар:&#126;2026-23990-79|talk]]) 12:45, 19 апрели 2026 (UTC) == Раъд == Номи мақоларо иваз кунед. [[Вижа:Ҳиссагузориҳо/&#126;2026-93966-6|&#126;2026-93966-6]] ([[Баҳси корбар:&#126;2026-93966-6|talk]]) 18:33, 11 феврали 2026 (UTC) == Даф кунед == Даф кунед, аз ночиз чизе насозед. Кай буд абар забони порс вожаи "Мӯйлаб" ? [[Мӯйлаб]] . [https://vazhaju.tj/search/%D0%B1%D1%83%D1%80%D1%83%D1%82 Бурут] гӯеду одамиро саргардон накунед. [[Вижа:Ҳиссагузориҳо/&#126;2026-93966-6|&#126;2026-93966-6]] ([[Баҳси корбар:&#126;2026-93966-6|talk]]) 11:19, 22 феврали 2026 (UTC) == Номи дастаҳо дар ҷадвал намоён нест == Дуруд @[[Корбар:VASHGIRD|VASHGIRD]], метавонед, лутфан, шаблони Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Марҳилаи гурӯҳӣ {{Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Марҳилаи гурӯҳӣ}}-ро бознигарӣ кунед. Дар ҷадвал номи дастаҳо дуруст намоён намешаванд. Сипос! [[Корбар:Yoonoos.tj|Yoonoos.tj]] ([[Баҳси корбар:Yoonoos.tj|баҳс]]) 05:31, 25 феврали 2026 (UTC) :Дуруд! Феълан ман бо ин шаблону модулҳо хуб шинос нестам, дар Википедияи Русӣ ҳам ба назарам чунин намуд. Ё ман манзуратонро хуб дарк накардам? [[Корбар:VASHGIRD|Дӯстмурод Саид]] ([[Баҳси корбар:VASHGIRD|баҳс]]) 06:16, 25 феврали 2026 (UTC) ::Ман Аброри пайғамбар ҳатман ба тӣ чаро мақолаҳоӣ ман бо ҳазф шудаи сӯҳбатҳои инҷониб нуктаҳое ҳастанд дар вп ҳавлинӣ падарта кӯр/мекӣнншон тӣ файзобод ӣаз худ нара кӯр намебӣнӣ @[[Корбар:VASHGIRD|Аброр]] [[Вижа:Ҳиссагузориҳо/&#126;2026-23761-68|&#126;2026-23761-68]] ([[Баҳси корбар:&#126;2026-23761-68|talk]]) 00:03, 19 апрели 2026 (UTC) ::Аброр Пайғамбар дар бораи ман чӣ медонед мисли ман писар Мастур Пайғамбар мешудӣ мӣлярдер ба тӣ файзобод аз номи Худам ба корбарон вокеаҳои кунунӣ ва дурнамои нишондиҳандаҳои асосии нбо-и роғун ҳатман бояд дар бораи ман Аброр пайғамбар мақолаҳо навӣс ба ман маблағи мушкил нест дар бораи ман Аброр пайғамбар мақолаҳо навис аз ҳисоб@[[Корбар:VASHGIRD|Аброр ]] [[Вижа:Ҳиссагузориҳо/&#126;2026-24044-37|&#126;2026-24044-37]] ([[Баҳси корбар:&#126;2026-24044-37|talk]]) 00:34, 19 апрели 2026 (UTC) :Ман Аброр пайғамбар ман ба тӣ дар бораи аз укробро бо тоҷӣкӣ гардонад кунанд @[[Корбар:VASHGIRD|Аброр]].ҳатман [[Вижа:Ҳиссагузориҳо/&#126;2026-23761-68|&#126;2026-23761-68]] ([[Баҳси корбар:&#126;2026-23761-68|talk]]) 23:53, 18 апрели 2026 (UTC) == Translation request == Hello, VASHGIRD. Can you translate and upload the article [[:ru:Флегрейские поля]]/[[:fa:منطقه فلگریا]] in Tajik Wikipedia? Yours sincerely, [[Корбар:Kurcke|Kurcke]] ([[Баҳси корбар:Kurcke|баҳс]]) 12:11, 8 марти 2026 (UTC) 04cwngvk1cyumwnz3ejfnb3eqwu5clm 1468900 1468899 2026-04-19T12:48:45Z ~2026-23990-79 122823 /* Википедияи Тоҷикӣ — Tajik Wikipedia дар facebook.com */ Посух додан 1468900 wikitext text/x-wiki {{-}} <div style="-moz-transform:rotate(357deg);-webkit-transform:rotate(357deg); transform:rotate(357deg); float:left"> {{Бойгонӣ|2012|2015|2016|2017|2018|2019|2020|2021|2022|2023|2024|2025}} </div> <div style="-moz-transform:rotate(3deg);-webkit-transform:rotate(3deg); transform:rotate(3deg); float:left"> __TOC__ <br></div> {{-}} == Википедияи Тоҷикӣ — Tajik Wikipedia дар facebook.com == Нигаред ба омори корбарони Википедияи Тоҷикӣ https://www.facebook.com/groups/tg.wikipedia [[Корбар:Шухрат Саъдиев|Шухрат Саъдиев]] ([[Баҳси корбар:Шухрат Саъдиев|баҳс]]) 14:17, 14 Январ 2026 (UTC) :Ман Аброр пайғамбар ҳатман ба Ҷуҳурии Тоҷикистон дар шаҳри Душанбе омадам бо тӣ мусафед кӯрӣи ман Аброр пайғамбар ҳастам ӣина ба чи тӣи кор хӣидта кӣ ин кӣ ба ҳалокат расид мешавӣ мақолаҳо навистагӣҳоӣи манро ба ҳазф дода нашавад тӣ мусфед кӯррӣи Дар бораи Модар навистаӣ намудаӣ манро ти Модар дорӣ Ана баъд Модарат Пайғамбар мешуд шудан@[[Корбар:Шухрат Саъдиев|Шоҳ Аброр Пайғамбар ]] [[Вижа:Ҳиссагузориҳо/&#126;2026-23990-79|&#126;2026-23990-79]] ([[Баҳси корбар:&#126;2026-23990-79|talk]]) 12:45, 19 апрели 2026 (UTC) :Ман Аброр пайғамбар ҳатман ба Ҷуҳурии Тоҷикистон дар шаҳри Душанбе омадам бо тӣ мусафед кӯрӣи ман Аброр пайғамбар ҳастам ӣина ба чи тӣи кор хӣидта кӣ ин кӣ ба ҳалокат расид мешавӣ мақолаҳо навистагӣҳоӣи манро ба ҳазф дода нашавад тӣ мусфед кӯррӣи Дар бораи Модар навистаӣ намудаӣ манро ти Модар дорӣ Ана баъд Модарат Пайғамбар мешуд шудан@[[Корбар:Шухрат Саъдиев|Шоҳ Аброр Пайғамбар ]] [[Вижа:Ҳиссагузориҳо/&#126;2026-23990-79|&#126;2026-23990-79]] ([[Баҳси корбар:&#126;2026-23990-79|talk]]) 12:48, 19 апрели 2026 (UTC) == Раъд == Номи мақоларо иваз кунед. [[Вижа:Ҳиссагузориҳо/&#126;2026-93966-6|&#126;2026-93966-6]] ([[Баҳси корбар:&#126;2026-93966-6|talk]]) 18:33, 11 феврали 2026 (UTC) == Даф кунед == Даф кунед, аз ночиз чизе насозед. Кай буд абар забони порс вожаи "Мӯйлаб" ? [[Мӯйлаб]] . [https://vazhaju.tj/search/%D0%B1%D1%83%D1%80%D1%83%D1%82 Бурут] гӯеду одамиро саргардон накунед. [[Вижа:Ҳиссагузориҳо/&#126;2026-93966-6|&#126;2026-93966-6]] ([[Баҳси корбар:&#126;2026-93966-6|talk]]) 11:19, 22 феврали 2026 (UTC) == Номи дастаҳо дар ҷадвал намоён нест == Дуруд @[[Корбар:VASHGIRD|VASHGIRD]], метавонед, лутфан, шаблони Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Марҳилаи гурӯҳӣ {{Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Марҳилаи гурӯҳӣ}}-ро бознигарӣ кунед. Дар ҷадвал номи дастаҳо дуруст намоён намешаванд. Сипос! [[Корбар:Yoonoos.tj|Yoonoos.tj]] ([[Баҳси корбар:Yoonoos.tj|баҳс]]) 05:31, 25 феврали 2026 (UTC) :Дуруд! Феълан ман бо ин шаблону модулҳо хуб шинос нестам, дар Википедияи Русӣ ҳам ба назарам чунин намуд. Ё ман манзуратонро хуб дарк накардам? [[Корбар:VASHGIRD|Дӯстмурод Саид]] ([[Баҳси корбар:VASHGIRD|баҳс]]) 06:16, 25 феврали 2026 (UTC) ::Ман Аброри пайғамбар ҳатман ба тӣ чаро мақолаҳоӣ ман бо ҳазф шудаи сӯҳбатҳои инҷониб нуктаҳое ҳастанд дар вп ҳавлинӣ падарта кӯр/мекӣнншон тӣ файзобод ӣаз худ нара кӯр намебӣнӣ @[[Корбар:VASHGIRD|Аброр]] [[Вижа:Ҳиссагузориҳо/&#126;2026-23761-68|&#126;2026-23761-68]] ([[Баҳси корбар:&#126;2026-23761-68|talk]]) 00:03, 19 апрели 2026 (UTC) ::Аброр Пайғамбар дар бораи ман чӣ медонед мисли ман писар Мастур Пайғамбар мешудӣ мӣлярдер ба тӣ файзобод аз номи Худам ба корбарон вокеаҳои кунунӣ ва дурнамои нишондиҳандаҳои асосии нбо-и роғун ҳатман бояд дар бораи ман Аброр пайғамбар мақолаҳо навӣс ба ман маблағи мушкил нест дар бораи ман Аброр пайғамбар мақолаҳо навис аз ҳисоб@[[Корбар:VASHGIRD|Аброр ]] [[Вижа:Ҳиссагузориҳо/&#126;2026-24044-37|&#126;2026-24044-37]] ([[Баҳси корбар:&#126;2026-24044-37|talk]]) 00:34, 19 апрели 2026 (UTC) :Ман Аброр пайғамбар ман ба тӣ дар бораи аз укробро бо тоҷӣкӣ гардонад кунанд @[[Корбар:VASHGIRD|Аброр]].ҳатман [[Вижа:Ҳиссагузориҳо/&#126;2026-23761-68|&#126;2026-23761-68]] ([[Баҳси корбар:&#126;2026-23761-68|talk]]) 23:53, 18 апрели 2026 (UTC) == Translation request == Hello, VASHGIRD. Can you translate and upload the article [[:ru:Флегрейские поля]]/[[:fa:منطقه فلگریا]] in Tajik Wikipedia? Yours sincerely, [[Корбар:Kurcke|Kurcke]] ([[Баҳси корбар:Kurcke|баҳс]]) 12:11, 8 марти 2026 (UTC) 06pyfz4q6zbjxydlc1bv32jgm0shzbc 1468907 1468900 2026-04-19T13:39:28Z Шухрат Саъдиев 5132 Вироиши [[Special:Contributions/~2026-23990-79|~2026-23990-79]] ([[User talk:~2026-23990-79|Баҳс]]) вогардонида шуд ба охирин тағйире, ки [[User:~2026-24044-37|~2026-24044-37]] анҷом дода буд 1468736 wikitext text/x-wiki {{-}} <div style="-moz-transform:rotate(357deg);-webkit-transform:rotate(357deg); transform:rotate(357deg); float:left"> {{Бойгонӣ|2012|2015|2016|2017|2018|2019|2020|2021|2022|2023|2024|2025}} </div> <div style="-moz-transform:rotate(3deg);-webkit-transform:rotate(3deg); transform:rotate(3deg); float:left"> __TOC__ <br></div> {{-}} == Википедияи Тоҷикӣ — Tajik Wikipedia дар facebook.com == Нигаред ба омори корбарони Википедияи Тоҷикӣ https://www.facebook.com/groups/tg.wikipedia [[Корбар:Шухрат Саъдиев|Шухрат Саъдиев]] ([[Баҳси корбар:Шухрат Саъдиев|баҳс]]) 14:17, 14 Январ 2026 (UTC) == Раъд == Номи мақоларо иваз кунед. [[Вижа:Ҳиссагузориҳо/&#126;2026-93966-6|&#126;2026-93966-6]] ([[Баҳси корбар:&#126;2026-93966-6|talk]]) 18:33, 11 феврали 2026 (UTC) == Даф кунед == Даф кунед, аз ночиз чизе насозед. Кай буд абар забони порс вожаи "Мӯйлаб" ? [[Мӯйлаб]] . [https://vazhaju.tj/search/%D0%B1%D1%83%D1%80%D1%83%D1%82 Бурут] гӯеду одамиро саргардон накунед. [[Вижа:Ҳиссагузориҳо/&#126;2026-93966-6|&#126;2026-93966-6]] ([[Баҳси корбар:&#126;2026-93966-6|talk]]) 11:19, 22 феврали 2026 (UTC) == Номи дастаҳо дар ҷадвал намоён нест == Дуруд @[[Корбар:VASHGIRD|VASHGIRD]], метавонед, лутфан, шаблони Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Марҳилаи гурӯҳӣ {{Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Марҳилаи гурӯҳӣ}}-ро бознигарӣ кунед. Дар ҷадвал номи дастаҳо дуруст намоён намешаванд. Сипос! [[Корбар:Yoonoos.tj|Yoonoos.tj]] ([[Баҳси корбар:Yoonoos.tj|баҳс]]) 05:31, 25 феврали 2026 (UTC) :Дуруд! Феълан ман бо ин шаблону модулҳо хуб шинос нестам, дар Википедияи Русӣ ҳам ба назарам чунин намуд. Ё ман манзуратонро хуб дарк накардам? [[Корбар:VASHGIRD|Дӯстмурод Саид]] ([[Баҳси корбар:VASHGIRD|баҳс]]) 06:16, 25 феврали 2026 (UTC) ::Ман Аброри пайғамбар ҳатман ба тӣ чаро мақолаҳоӣ ман бо ҳазф шудаи сӯҳбатҳои инҷониб нуктаҳое ҳастанд дар вп ҳавлинӣ падарта кӯр/мекӣнншон тӣ файзобод ӣаз худ нара кӯр намебӣнӣ @[[Корбар:VASHGIRD|Аброр]] [[Вижа:Ҳиссагузориҳо/&#126;2026-23761-68|&#126;2026-23761-68]] ([[Баҳси корбар:&#126;2026-23761-68|talk]]) 00:03, 19 апрели 2026 (UTC) ::Аброр Пайғамбар дар бораи ман чӣ медонед мисли ман писар Мастур Пайғамбар мешудӣ мӣлярдер ба тӣ файзобод аз номи Худам ба корбарон вокеаҳои кунунӣ ва дурнамои нишондиҳандаҳои асосии нбо-и роғун ҳатман бояд дар бораи ман Аброр пайғамбар мақолаҳо навӣс ба ман маблағи мушкил нест дар бораи ман Аброр пайғамбар мақолаҳо навис аз ҳисоб@[[Корбар:VASHGIRD|Аброр ]] [[Вижа:Ҳиссагузориҳо/&#126;2026-24044-37|&#126;2026-24044-37]] ([[Баҳси корбар:&#126;2026-24044-37|talk]]) 00:34, 19 апрели 2026 (UTC) :Ман Аброр пайғамбар ман ба тӣ дар бораи аз укробро бо тоҷӣкӣ гардонад кунанд @[[Корбар:VASHGIRD|Аброр]].ҳатман [[Вижа:Ҳиссагузориҳо/&#126;2026-23761-68|&#126;2026-23761-68]] ([[Баҳси корбар:&#126;2026-23761-68|talk]]) 23:53, 18 апрели 2026 (UTC) == Translation request == Hello, VASHGIRD. Can you translate and upload the article [[:ru:Флегрейские поля]]/[[:fa:منطقه فلگریا]] in Tajik Wikipedia? Yours sincerely, [[Корбар:Kurcke|Kurcke]] ([[Баҳси корбар:Kurcke|баҳс]]) 12:11, 8 марти 2026 (UTC) 36go0d81bm1gvue96os6h6ext8ooupe 1468910 1468907 2026-04-19T13:44:57Z Шухрат Саъдиев 5132 /* Номи дастаҳо дар ҷадвал намоён нест */ ҳафз 1468910 wikitext text/x-wiki {{-}} <div style="-moz-transform:rotate(357deg);-webkit-transform:rotate(357deg); transform:rotate(357deg); float:left"> {{Бойгонӣ|2012|2015|2016|2017|2018|2019|2020|2021|2022|2023|2024|2025}} </div> <div style="-moz-transform:rotate(3deg);-webkit-transform:rotate(3deg); transform:rotate(3deg); float:left"> __TOC__ <br></div> {{-}} == Википедияи Тоҷикӣ — Tajik Wikipedia дар facebook.com == Нигаред ба омори корбарони Википедияи Тоҷикӣ https://www.facebook.com/groups/tg.wikipedia [[Корбар:Шухрат Саъдиев|Шухрат Саъдиев]] ([[Баҳси корбар:Шухрат Саъдиев|баҳс]]) 14:17, 14 Январ 2026 (UTC) == Раъд == Номи мақоларо иваз кунед. [[Вижа:Ҳиссагузориҳо/&#126;2026-93966-6|&#126;2026-93966-6]] ([[Баҳси корбар:&#126;2026-93966-6|talk]]) 18:33, 11 феврали 2026 (UTC) == Даф кунед == Даф кунед, аз ночиз чизе насозед. Кай буд абар забони порс вожаи "Мӯйлаб" ? [[Мӯйлаб]] . [https://vazhaju.tj/search/%D0%B1%D1%83%D1%80%D1%83%D1%82 Бурут] гӯеду одамиро саргардон накунед. [[Вижа:Ҳиссагузориҳо/&#126;2026-93966-6|&#126;2026-93966-6]] ([[Баҳси корбар:&#126;2026-93966-6|talk]]) 11:19, 22 феврали 2026 (UTC) == Номи дастаҳо дар ҷадвал намоён нест == Дуруд @[[Корбар:VASHGIRD|VASHGIRD]], метавонед, лутфан, шаблони Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Марҳилаи гурӯҳӣ {{Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Марҳилаи гурӯҳӣ}}-ро бознигарӣ кунед. Дар ҷадвал номи дастаҳо дуруст намоён намешаванд. Сипос! [[Корбар:Yoonoos.tj|Yoonoos.tj]] ([[Баҳси корбар:Yoonoos.tj|баҳс]]) 05:31, 25 феврали 2026 (UTC) :Дуруд! Феълан ман бо ин шаблону модулҳо хуб шинос нестам, дар Википедияи Русӣ ҳам ба назарам чунин намуд. Ё ман манзуратонро хуб дарк накардам? [[Корбар:VASHGIRD|Дӯстмурод Саид]] ([[Баҳси корбар:VASHGIRD|баҳс]]) 06:16, 25 феврали 2026 (UTC) == Translation request == Hello, VASHGIRD. Can you translate and upload the article [[:ru:Флегрейские поля]]/[[:fa:منطقه فلگریا]] in Tajik Wikipedia? Yours sincerely, [[Корбар:Kurcke|Kurcke]] ([[Баҳси корбар:Kurcke|баҳс]]) 12:11, 8 марти 2026 (UTC) jaggbe86541xfe2reb2iwk1xyd2h94o 0 22696 1469114 1467328 2026-04-20T03:03:24Z Zosya95 54344 Ивазкунии саҳифа бо '{{Барои ҳазф}}' 1469114 wikitext text/x-wiki {{Барои ҳазф}} prczml6xdxi3dl1rr8059l2p3tt7wd8 0 34376 1469103 1467534 2026-04-20T02:49:38Z Zosya95 54344 Removed redirect to [[Офтобпарастон (ҷонвар)]] 1469103 wikitext text/x-wiki {{Барои ҳазф}} prczml6xdxi3dl1rr8059l2p3tt7wd8 0 34377 1469098 1467334 2026-04-20T02:32:28Z Zosya95 54344 1469098 wikitext text/x-wiki * [[Офтобпараст (ҷонвар)]] - хазанда (хамелеон) * [[Офтобпараст (гиёҳ)]] * [[Офтобпараст (галаситора)]] {{ибҳомзудоӣ}} ckhr73tzrgt2y3n5i876g2qj61abw9f 1469112 1469098 2026-04-20T03:01:17Z Zosya95 54344 1469112 wikitext text/x-wiki {{Барои ҳазф}} prczml6xdxi3dl1rr8059l2p3tt7wd8 3 59244 1469117 1195253 2026-04-20T03:06:18Z Zosya95 54344 1469117 wikitext text/x-wiki ==Хуш омадед== <!-- Template:Хуш омадед --> {{Хуш омадед/чаҳорчӯба |welcomeHeader=Хуш омадед ба Википедиаи Тоҷикӣ, {{#if: | {{{1}}} | {{BASEPAGENAME}} }}! |firstStepsTitle=Роҳнамои қадамҳои аввалин |firstStepsText=[[Image:Heckert GNU white.svg|left|60px|thumb|]] Акнун Шумо метавонед на фақат мақолаҳоро дар Википедиа хонед, боз Шумо метавонед мақолаҳоро вироиш кунед ва ё мақолаи худро ба Википедиа ирсол кунед. Барои дар Википедиа чӣ тавр мақола навиштан аз [[Википедиа:Барои_навкорон|ин ҷо]] дидан кунед. Муҳтавои Википедиа таҳти иҷозаномаи [http://creativecommons.org/licenses/by-sa/3.0/ Creative Commons Attribution-ShareAlike] (CC-BY-SA) ва иҷозаномаи [http://69.246.228.115/tajikngo/www/CBT/TAJIKTEXTBOOKS/license.html GFDL] дастрас аст. Шумо метавонед бо литсензияи GFDL дар [http://69.246.228.115/tajikngo/www/CBT/TAJIKTEXTBOOKS/license.html инҷо] ва [http://creativecommons.org/licenses/by-sa/3.0/ Creative Commons Attribution-ShareAlike] (CC-BY-SA) шинос шавед. * [[Википедиа:Роҳнамои намуд]] * [[Википедиа:Ҳуқуқи муаллиф]] |helpTitle=Ёрӣ |helpText=Иттилооти бештарро метавонед дар [[Википедиа:Вуруди корбарон|вуруди корбарон]] пайдо намоед. Шумо боз метавонед саволҳои худро дар ин ҷо нависед '''[[Роҳнамо:Мундариҷа|Роҳнамо]]''' ё дар канали [[w:Wikipedia:IRC tutorial|IRC]] [[irc:wikipedia-tg|#wikipedia-tg]] ([http://java.freenode.net//index.php?channel=wikipedia-tg бевосита аз дигарон бипурсед]). Инчунин шумо метавонед бо як аз [[Википедиа:Мудирон|мудирон]] дар тамос бошед ё дар саҳифаи баҳси яке аз онҳо саволи худро нависед. |tipsTitle=Чизҳои хуб ва роҳнамоиҳо |tipsText=<div></div><!--empty div is to make sure bullets work--> * Ба саҳифаи корбарии худ куттиҳо забонҳоро гузоред ва сатҳи дониши забондонии худро ба дигарон муайян кунед. * Дар вақти дар саҳифаи баҳси корбарон саволеро навишта бо илова кардани &#126;&#126;&#126;&#126; дар охири савол имзои худро гузоред. * Бисёр мақолаҳои Википедиа нопурра мебошад, агар мақолаи нопурраеро дарёфт кардед, пайванди вироишро дар болои он мақола пахш кунед, баъд як аз ин рамзҳои зеринро <nowiki>{{stub}}</nowiki> ё <nowiki>{{хурд}}</nowiki> ба матн илова карда, саҳифаро захира кунед. |mistakeTitle=Ба хатогие роҳ додед ё дучор шудед? |mistakeText=<div></div><!--empty div is to make sure bullets work--> * Агар ягон хатогиеро дар мақолае пайдо кардед, метавонед дар боло пайванди Вироишро пахш карда хатогиро бартараф кунед ва саҳифаро захира кунед. * Агар ба ягон хатогие роҳ додед ва ё унвони ягон мақоларо хато навиштед. Бо яке аз мудирон дар тамос бошед. * Агар ду мақолаи монандеро пайдо кардед, лутфан яке аз онҳоро холи карда масири онро ба дигар тағйир диҳед. * Агар мақолае бо забони ғайри тоҷикиро дарёфт кардед, лутфан вироишро пахш карда дар боло <nowiki>{{тарҷума}}</nowiki> нависед ва саҳифаро захира кунед. * Агар мақолаи бемазмунро дарёфт кардед, лутфан вироишро дар поло пахш карда дар бо <nowiki>{{delete}}</nowiki> нависед ва саҳифаро захира кунед. Баъд яке аз мудирон он мақоларо баррасӣ карда дар ҳолати зарури онро ҳазв ё вироиш хоҳанд кард. |feedbackText=(P.S. Барои ин паём мехоҳед [[Википедиа баҳс:Гузориши Хуш омадед|пешниҳоди]] худро нависед?) |lang=en }} :Дуруд ба корбари Википедиаи тоҷикӣ. Барои кушишҳои аввалинатон аҳсан мегуям. Вале боҷуди ин, ба қоидаҳое, ки дар саҳифаи баҳсатон навишта шудаанд (барои википедиачиёни навкор) риоя карданро фаромуш накунед ва ба [[Баҳс:Шир|инҷо]] низ нигаред. Бо эҳтиром --[[Корбар:Шухрат Саъдиев|Шухрат Саъдиев]] ([[Баҳси корбар:Шухрат Саъдиев|talk]]) 16:28، 21 Феврал 2016 (UTC) :: Офарин. Мақолаи [[Офтобгардон]] мувофиқи талаботи ВК навишта шудааст. Барори кор.--[[Корбар:Шухрат Саъдиев|Шухрат Саъдиев]] ([[Баҳси корбар:Шухрат Саъдиев|talk]]) 02:33، 24 Феврал 2016 (UTC) ::Ба саҳифаи корбариатон ниг. [[Корбар:Mirzo shuhrat]] шаблон гузоштам, метавонед дар вироиши он ислоҳ дароред. :Агар дар оянда мунтазам хоҳиши вироиши мақолаҳоро дошта бошед метавонед аз вожаҳои Фарҳанги мукаммали забони тоҷикӣ, ки дар хазинаи Китобхонаи миллии Тоҷикистон/Конун (kmt.tj) аст, ҳамчун манбаъ истифода баред. Намунаи сохти мақоларо нигаред [[Абадӣ]] ки аз Манбаъ ва Пайвандҳои беруна иборат аст. Бо эҳтиром --[[Корбар:Шухрат Саъдиев|Шухрат Саъдиев]] ([[Баҳси корбар:Шухрат Саъдиев|talk]]) 02:16، 25 Феврал 2016 (UTC) == Даъватнома == Дӯсти гиромӣ, лутфан дар [[Википедиа:Қаҳвахона#Эҷоди мақолаҳо ба воситаи бот|инҷо]] ва [[Википедиа:Дархостҳои бюрократҳо шудан/AryanSogd|инҷо]] ширкат варзед, Бо эҳтиром,--[[Корбар:AryanSogd|<font color="#olive" face="Monotype Corsiva"><big>AryanSogd</big></font>]] [[Баҳси корбар:AryanSogd|<font color="blue">^(t)</font>]] 07:12، 28 Феврал 2016 (UTC) == Омори феврали соли 2016 == Ба инҷо нигаред http://stats.wikimedia.org/RU/TablesWikipediaTG.htm Статистика Википедии Таджикский ва саҳматонро дар Википедиаи тоҷикӣ (моҳи феврали соли 2016) бубинед. Бо эҳтиром--[[Корбар:Шухрат Саъдиев|Шухрат Саъдиев]] ([[Баҳси корбар:Шухрат Саъдиев|talk]]) 15:00، 28 Март 2016 (UTC) == Дархости мудири Википедия == Лутфан, дар [[Википедиа:Дархост ба унвони администратор/Шухрат Саъдиев|инҷо]] ширкат варзед, Бо эҳтиром, --[[Корбар:Матлубахон|Матлубахон]] ([[Баҳси корбар:Матлубахон|talk]]) 04:07، 31 Март 2016 (UTC) {{Барои ҳазф}} 3xuv39dyolv1rcalquhd3ijtzjdteyx 0 62767 1468948 1194019 2026-04-19T16:33:24Z Zosya95 54344 1468948 wikitext text/x-wiki {{Orphan|date=ноябр 2018}} '''Афисидҳо''' (аз лотинӣ aphis – [[ширинча]] ва caedo – мекушам, маҳв мекунам) — моддаҳои кимиёие, ки барои нобуд кардани ширинчаҳо ба кор бурда мешаванд. Сайфое, пиримор, рогор, [[антио]], [[метилмеркаптофос]], [[метафос]] ва [[карбофос]] аз ҷумлаи афсидҳои маъмуланд. Афсидҳо дар ҳалкунандаҳои [[органикӣ]] нағз ва дар об бад ҳал мешаванд. Дар мубориза бо дигар [[ҳашарот]]и маканда, инчунин бар зидди баъзе зараррасонҳои [[Хояндаҳо| хоянда]] низ истифода бурдан мумкин. Ҳангоми истифодаи афсидҳо либоси махсус пӯшидан лозим аст. == Адабиёт == * {{ЭМТ||2|муаллиф=}} [[Гурӯҳ:Энсиклопедияи Миллии Тоҷик]] [[Гурӯҳ:Химия]] [[Гурӯҳ:Кишоварзӣ]] h98zgb6ag595mbbniulleo2fhrbi08d 10 62770 1468981 1468823 2026-04-19T18:24:43Z Zosya95 54344 1468981 wikitext text/x-wiki <templatestyles src="Шаблон:Таксон/styles.css" /><templatestyles src="Модул:Taxonomy/styles.css" /> {{Қуттӣ |ном = Таксон |from = {{{from|}}} |сабки_бадан = max-width: 22em; |сабки_болоӣ = background:{{Таксон/Ранг|салтанат={{{салтанат}}} }};font-size:130%; |сабки_сарлавҳаҳо = background:{{Таксон/Ранг|салтанат={{{салтанат}}}|2=2}};font-size:110%; text-aligh:right; |сабки_поёнӣ = background:{{Таксон/Ранг|салтанат={{{салтанат}}}|2=3}}; font-size:90%; line-height:140%; |сабки_матнҳо = font-size:110%; |болоӣ = {{#if: {{{Аз байн рафт|}}}|{{Аз байн рафт}}&nbsp;}}{{#if: {{{ном|}}} | {{{ном}}} | {{PAGENAME}}}} |тасвир = {{wikidata|p18|{{{тасвир|}}}|size=275x400px|caption={{{тавсифи тасвир|}}}|from={{{from|}}}}} |сарлавҳа1 = [[Таксономия (биология)|Таснифи илмӣ]] |матн2 = {{#invoke:Taxonomy/classification|TaxRecursion|parent={{{волид|}}}|latin={{wikidata|p225|{{{лотинӣ|}}}|plain=true|from={{{from|}}}}}|rang={{{табақа|}}}|regnum={{{салтанат|}}}|name={{#if: {{{ном|}}}|{{{ном|}}}|{{#switch:{{PAGENAME}}|{{wikidata|p225|{{{лотинӣ|}}}|plain=true|from={{{from|}}}}}|{{{wikispecies|}}}|{{{commons|}}} = |{{PAGENAME}}}} }}|ext={{{нобудшуда|}}}}} |сарлавҳа3 = [[Номи илмӣ]] |матн4 = {{#if: {{{лотинӣ|}}} | '''''{{{лотинӣ}}}'''''{{#if: {{{муаллиф|}}} | <br>{{btname||{{{муаллиф}}}}}{{#if: {{{соли муаллифӣ|}}} |,&nbsp;}} }}{{#if: {{{соли муаллифӣ|}}} | [[Соли {{{соли муаллифӣ}}} дар соҳаи илм|{{{соли муаллифӣ}}}]] }}{{#if: {{{сарчашмаи номи илмӣ|}}} | <br>{{{сарчашмаи номи илмӣ}}} }} | <div class="ts-Taxonomy-error">ХАТО<br>Параметри '''<big>лотинӣ</big>''' набояд холӣ бошад</div> }} |сарлавҳа5 = {{#if: {{{children|}}}|{{#if: {{{children name|}}}|{{{children name|}}}|Таксонҳои тобеъ}}|}} |матн6 = {{#if: {{{children|}}}|<div align=left> {{{children|}}}</div>|}} |сарлавҳа7 = {{#if: {{{ҳаммаъно|}}}|[[Синоним (таксономия)|Ҳаммаъно]]{{{сарчашмаи ҳаммаъно|}}}|}} |матн8 = {{#if: {{{ҳаммаъно|}}} | {{{ҳаммаъно}}} }} |сарлавҳа11 = {{#if: {{{харита|}}}{{{маънои харита|}}}|{{#if: {{{тавсифи харита}}}|{{{тавсифи харита|Парокандагӣ}}}|[[Парокандагии намуд]]}}|}} |матн12 = {{#if: {{{харита|}}} | [[Акс:{{{харита}}}|275x400px]] }}{{#if: {{{маънои харита|}}} | <div align="left">{{{маънои харита}}}</div> }} |сабки_матн12 = padding:0 |сарлавҳа13 = {{#if: {{{вазъи ҳифз|}}}|[[Вазъияти ҳифз]]|}} |матн14 = {{#if: {{{вазъи ҳифз|}}}|<div class="skin-invert-image" style="text-align:center">{{Таксон/IUCN|4={{{лотинӣ|}}}|{{{вазъи ҳифз|}}}|{{#iferror:{{#invoke:Wikibase|struc|claims|P141|1|references|1|snaks|P627|1|datavalue|value}}|{{{iucn|}}}|{{#invoke:Wikibase|struc|claims|P141|1|references|1|snaks|P627|1|datavalue|value}} }} }}</div>|}} |сарлавҳа15 = {{#if: {{{Baltimore group|}}}|[[Таснифи вирусҳо тибқи Балтимор|Гурӯҳ аз рӯи Балтимор]]|}} |матн16 = {{#if: {{{Baltimore group|}}}|{{#switch: {{{Baltimore group|}}} | 1 | I = '''I: [[Вирусҳои дорои КДН-и дузанҷира|вирусҳои КДНдз]]''' | 2 | II = '''II: [[вирусҳои дорои КДН-и якзанҷира|вирусҳои КДНяз]]''' | 3 | III = '''III: [[Вирусҳои дорои КРН-и дузанҷира|вирусҳои КРНдз-вирусы]]''' | 4 | IV = '''IV: [[Вирусҳои дорои (+)КРН-и якзанҷира|вирусҳои (+)КРНяз]]''' | 5 | V = '''V: [[Вирусҳои дорои (-)КРН-и якзанҷира|вирусҳои (-)КРНяз]]''' | 6 | VI = '''VI: [[Вирусҳои дорои (+)КРН-и якзанҷира, ки тавассути марҳилаи КДН такрор мешаванд|вирусҳои КРНяз-РБ]]''' | 7 | VII = '''VII: [[Вирусҳои дорои КДН-и дузанҷира, ки тавассути марҳилаи КРН-и якзанҷира такрор мешаванд|вирусҳои КДНдз-РБ]]''' | {{Заъф|маънои хатои параметр <br>''Baltimore group''}} }}|}} |сарлавҳа17 = {{#if:{{{Ба вуҷуд омад|}}}{{{Аз байн рафт|}}}|{{Таксон/Геохронология|Ба вуҷуд омад={{{Ба вуҷуд омад|}}}|Аз байн рафт={{{Аз байн рафт|}}}|rang={{{rang|}}} }}|}} |поёнӣ = <table role="presentation" width="100%" class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="4"><tr><!-- Отрисовка ссылок Wikispecies --><td style="vertical-align:middle">{{#if: {{{лотинӣ|}}} | [[Акс:Wikispecies-logo.svg|17px|alt=Логотипи Викинамудҳо|link={{fullurl:wikispecies:{{{лотинӣ}}}|uselang=tg}}]]<br>[{{fullurl:wikispecies:{{{лотинӣ}}}|uselang=tg}} Викинамудҳо] }}</td><!-- Отрисовка ссылок Commons --><td style="vertical-align:middle">[[Акс:Commons-logo.svg|15px|alt=Логотипи Викианбор|link={{fullurl:commons:{{#if:{{{лотинӣ|}}}|{{{лотинӣ}}}|{{#if:{{wikidata|p935|from={{{from|}}}}}|{{wikidata|p935|plain=true|from={{{from|}}}}}|{{#if:{{wikidata|p373|from={{{from|}}}}}|Category:{{wikidata|p373|plain=true|from={{{from|}}}}}|Special:Search/{{wikidata|p225|{{{лотинӣ|}}}|plain=true|from={{{from|}}}}}}}}}}}|uselang=tg}}]]<br>[{{fullurl:commons:{{#if:{{{commons|}}}|{{{commons}}}|{{#if:{{wikidata|p935|from={{{from|}}}}}|{{wikidata|p935|plain=true|from={{{from|}}}}}|{{#if:{{wikidata|p373|from={{{from|}}}}}|Category:{{wikidata|p373|plain=true|from={{{from|}}}}}|Special:Search/{{wikidata|p225|{{{лотинӣ|}}}|plain=true|from={{{from|}}}}}}}}}}}|uselang=tg}} Викианбор]</td><!-- Отрисовка ссылок ITIS, NCBI, EOL, GRIN, IPNI, POWO, WFO и MB (MycoBank) --></tr></table>}}<!-- Гурӯҳ барои мақолаҳо -->{{#if: {{{салтанат|}}}|{{#if:{{{nocat|}}}||{{#if:{{NAMESPACE}}||[[Гурӯҳ:{{{салтанат}}} аз рӯи алифбо]]}}}}}}<!-- -->{{#if:{{{лотинӣ|}}}||{{#if:{{NAMESPACE}}||[[Гурӯҳ:Мақолаҳо бе пайванд ба Викинамудҳо]]}}}}<!-- -->{{if-wikidata|p815|{{{itis|}}}||{{#if:{{NAMESPACE}}||[[Гурӯҳ:Мақолаҳои биологӣ бе ITIS]]}}|from={{{from|}}}}}<!-- -->{{if-wikidata|p685|{{{ncbi|}}}||{{#if:{{NAMESPACE}}||[[Гурӯҳ:Мақолаҳои биологӣ бе NCBI]]}}|from={{{from|}}}}}<!-- -->{{if-wikidata|p830|{{{eol|}}}||{{#if:{{NAMESPACE}}||[[Гурӯҳ:Мақолаҳои биологӣ бе EOL]]}}|from={{{from|}}}}}<!-- -->{{#ifeq:{{{салтанат}}}|Рустаниҳо|{{#switch: {{{rang|{{{{wikidata|p225|{{{latin|}}}|plain=true}}|4}}}}}|Оила|Авлод|Намуд = {{if-wikidata|p1421|{{{grin|}}}||{{#if:{{NAMESPACE}}||[[Гурӯҳ:Мақола дар бораи рустаниҳо бе GRIN]]}}|from={{{from|}}}}}}}|}}<!-- -->{{#ifeq:{{{салтанат}}}|Рустаниҳо|{{#switch: {{{rang|{{{{wikidata|p225|{{{latin|}}}|plain=true}}|4}}}}}|Авлод|Намуд = {{if-wikidata|p961|{{{ipni|}}}||{{#if:{{NAMESPACE}}||[[Гурӯҳ:Мақола дар бораи рустаниҳо бе IPNI]]}}|from={{{from|}}}}}}}|}}<!-- -->{{#ifeq:{{{салтанат}}}|Рустаниҳо|{{if-wikidata|p5037|{{{powo|}}}||{{#if:{{NAMESPACE}}||[[Гурӯҳ:Мақола дар бораи рустаниҳо бе POWO]]}}|from={{{from|}}}}}}}<!-- -->{{#ifeq:{{{салтанат}}}|Рустаниҳо|{{if-wikidata|p7715|{{{wfo|}}}||{{#if:{{NAMESPACE}}||[[Гурӯҳ:Мақола дар бораи рустаниҳо бе WFO]]}}|from={{{from|}}}}}}}<!-- -->{{#ifeq:{{{салтанат}}}|Занбӯруғҳо|{{if-wikidata|p962|{{{mycobank|}}}||{{#if:{{NAMESPACE}}||[[Гурӯҳ:Мақолаҳо дар бораи занбӯруғҳо бе MycoBank]]}}|from={{{from|}}}}}|}}<!-- -->{{#if:{{{nofw|}}}||{{#if:{{{Аз байн рафт|}}}|{{if-wikidata|p842|{{{fw|}}}||{{#if:{{NAMESPACE}}||[[Гурӯҳ:Мақолаҳо дар бораи таксонҳои аз байн рафта бе Fossilworks]]}} |from={{{from|}}}}} }} }}<!-- -->{{#switch:{{{rang}}}|Ҷудошуда =|{{#switch:{{PAGENAME}}|{{wikidata|p225|{{{latin|}}}|plain=true|from={{{from|}}}}}|{{{wikispecies|}}}|{{{commons|}}} = {{DISPLAYTITLE:{{#invoke:Taxonomy/latin|latin|{{PAGENAME}}|rang={{{табақа|}}}|regnum={{{салтанат|}}}}}|}}}}}}<noinclude>{{doc}}</noinclude> pde5bp6ous9it3alon0lsjmtu6olm20 1468989 1468981 2026-04-19T19:19:49Z Zosya95 54344 1468989 wikitext text/x-wiki <templatestyles src="Шаблон:Таксон/styles.css" /><templatestyles src="Модул:Taxonomy/styles.css" /> {{Қуттӣ |ном = Таксон |from = {{{from|}}} |сабки_бадан = max-width: 22em; |сабки_болоӣ = background:#{{Таксон/Ранг|салтанат={{{салтанат}}} }};font-size:130%; |сабки_сарлавҳаҳо = background:#{{Таксон/Ранг|салтанат={{{салтанат}}}|2=2}};font-size:110%; text-aligh:right; |сабки_поёнӣ = background:#{{Таксон/Ранг|салтанат={{{салтанат}}}|2=3}}; font-size:90%; line-height:140%; |сабки_матнҳо = font-size:110%; |болоӣ = {{#if: {{{Аз байн рафт|}}}|{{Аз байн рафт}}&nbsp;}}{{#if: {{{ном|}}} | {{{ном}}} | {{PAGENAME}}}} |тасвир = {{wikidata|p18|{{{тасвир|}}}|size=275x400px|caption={{{тавсифи тасвир|}}}|from={{{from|}}}}} |сарлавҳа1 = [[Таксономия (биология)|Таснифи илмӣ]] |матн2 = {{#invoke:Taxonomy/classification|TaxRecursion|parent={{{волид|}}}|latin={{wikidata|p225|{{{лотинӣ|}}}|plain=true|from={{{from|}}}}}|rang={{{табақа|}}}|regnum={{{салтанат|}}}|name={{#if: {{{ном|}}}|{{{ном|}}}|{{#switch:{{PAGENAME}}|{{wikidata|p225|{{{лотинӣ|}}}|plain=true|from={{{from|}}}}}|{{{wikispecies|}}}|{{{commons|}}} = |{{PAGENAME}}}} }}|ext={{{нобудшуда|}}}}} |сарлавҳа3 = [[Номи илмӣ]] |матн4 = {{#if: {{{лотинӣ|}}} | '''''{{{лотинӣ}}}'''''{{#if: {{{муаллиф|}}} | <br>{{btname||{{{муаллиф}}}}}{{#if: {{{соли муаллифӣ|}}} |,&nbsp;}} }}{{#if: {{{соли муаллифӣ|}}} | [[Соли {{{соли муаллифӣ}}} дар соҳаи илм|{{{соли муаллифӣ}}}]] }}{{#if: {{{сарчашмаи номи илмӣ|}}} | <br>{{{сарчашмаи номи илмӣ}}} }} | <div class="ts-Taxonomy-error">ХАТО<br>Параметри '''<big>лотинӣ</big>''' набояд холӣ бошад</div> }} |сарлавҳа5 = {{#if: {{{children|}}}|{{#if: {{{children name|}}}|{{{children name|}}}|Таксонҳои тобеъ}}|}} |матн6 = {{#if: {{{children|}}}|<div align=left> {{{children|}}}</div>|}} |сарлавҳа7 = {{#if: {{{ҳаммаъно|}}}|[[Синоним (таксономия)|Ҳаммаъно]]{{{сарчашмаи ҳаммаъно|}}}|}} |матн8 = {{#if: {{{ҳаммаъно|}}} | {{{ҳаммаъно}}} }} |сарлавҳа11 = {{#if: {{{харита|}}}{{{маънои харита|}}}|{{#if: {{{тавсифи харита}}}|{{{тавсифи харита|Парокандагӣ}}}|[[Парокандагии намуд]]}}|}} |матн12 = {{#if: {{{харита|}}} | [[Акс:{{{харита}}}|275x400px]] }}{{#if: {{{маънои харита|}}} | <div align="left">{{{маънои харита}}}</div> }} |сабки_матн12 = padding:0 |сарлавҳа13 = {{#if: {{{вазъи ҳифз|}}}|[[Вазъияти ҳифз]]|}} |матн14 = {{#if: {{{вазъи ҳифз|}}}|<div class="skin-invert-image" style="text-align:center">{{Таксон/IUCN|4={{{лотинӣ|}}}|{{{вазъи ҳифз|}}}|{{#iferror:{{#invoke:Wikibase|struc|claims|P141|1|references|1|snaks|P627|1|datavalue|value}}|{{{iucn|}}}|{{#invoke:Wikibase|struc|claims|P141|1|references|1|snaks|P627|1|datavalue|value}} }} }}</div>|}} |сарлавҳа15 = {{#if: {{{Baltimore group|}}}|[[Таснифи вирусҳо тибқи Балтимор|Гурӯҳ аз рӯи Балтимор]]|}} |матн16 = {{#if: {{{Baltimore group|}}}|{{#switch: {{{Baltimore group|}}} | 1 | I = '''I: [[Вирусҳои дорои КДН-и дузанҷира|вирусҳои КДНдз]]''' | 2 | II = '''II: [[вирусҳои дорои КДН-и якзанҷира|вирусҳои КДНяз]]''' | 3 | III = '''III: [[Вирусҳои дорои КРН-и дузанҷира|вирусҳои КРНдз-вирусы]]''' | 4 | IV = '''IV: [[Вирусҳои дорои (+)КРН-и якзанҷира|вирусҳои (+)КРНяз]]''' | 5 | V = '''V: [[Вирусҳои дорои (-)КРН-и якзанҷира|вирусҳои (-)КРНяз]]''' | 6 | VI = '''VI: [[Вирусҳои дорои (+)КРН-и якзанҷира, ки тавассути марҳилаи КДН такрор мешаванд|вирусҳои КРНяз-РБ]]''' | 7 | VII = '''VII: [[Вирусҳои дорои КДН-и дузанҷира, ки тавассути марҳилаи КРН-и якзанҷира такрор мешаванд|вирусҳои КДНдз-РБ]]''' | {{Заъф|маънои хатои параметр <br>''Baltimore group''}} }}|}} |сарлавҳа17 = {{#if:{{{Ба вуҷуд омад|}}}{{{Аз байн рафт|}}}|{{Таксон/Геохронология|Ба вуҷуд омад={{{Ба вуҷуд омад|}}}|Аз байн рафт={{{Аз байн рафт|}}}|rang={{{rang|}}} }}|}} |поёнӣ = <table role="presentation" width="100%" class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="4"><tr><!-- Отрисовка ссылок Wikispecies --><td style="vertical-align:middle">{{#if: {{{лотинӣ|}}} | [[Акс:Wikispecies-logo.svg|17px|alt=Логотипи Викинамудҳо|link={{fullurl:wikispecies:{{{лотинӣ}}}|uselang=tg}}]]<br>[{{fullurl:wikispecies:{{{лотинӣ}}}|uselang=tg}} Викинамудҳо] }}</td><!-- Отрисовка ссылок Commons --><td style="vertical-align:middle">[[Акс:Commons-logo.svg|15px|alt=Логотипи Викианбор|link={{fullurl:commons:{{#if:{{{лотинӣ|}}}|{{{лотинӣ}}}|{{#if:{{wikidata|p935|from={{{from|}}}}}|{{wikidata|p935|plain=true|from={{{from|}}}}}|{{#if:{{wikidata|p373|from={{{from|}}}}}|Category:{{wikidata|p373|plain=true|from={{{from|}}}}}|Special:Search/{{wikidata|p225|{{{лотинӣ|}}}|plain=true|from={{{from|}}}}}}}}}}}|uselang=tg}}]]<br>[{{fullurl:commons:{{#if:{{{commons|}}}|{{{commons}}}|{{#if:{{wikidata|p935|from={{{from|}}}}}|{{wikidata|p935|plain=true|from={{{from|}}}}}|{{#if:{{wikidata|p373|from={{{from|}}}}}|Category:{{wikidata|p373|plain=true|from={{{from|}}}}}|Special:Search/{{wikidata|p225|{{{лотинӣ|}}}|plain=true|from={{{from|}}}}}}}}}}}|uselang=tg}} Викианбор]</td><!-- Отрисовка ссылок ITIS, NCBI, EOL, GRIN, IPNI, POWO, WFO и MB (MycoBank) --></tr></table>}}<!-- Гурӯҳ барои мақолаҳо -->{{#if: {{{салтанат|}}}|{{#if:{{{nocat|}}}||{{#if:{{NAMESPACE}}||[[Гурӯҳ:{{{салтанат}}} аз рӯи алифбо]]}}}}}}<!-- -->{{#if:{{{лотинӣ|}}}||{{#if:{{NAMESPACE}}||[[Гурӯҳ:Мақолаҳо бе пайванд ба Викинамудҳо]]}}}}<!-- -->{{if-wikidata|p815|{{{itis|}}}||{{#if:{{NAMESPACE}}||[[Гурӯҳ:Мақолаҳои биологӣ бе ITIS]]}}|from={{{from|}}}}}<!-- -->{{if-wikidata|p685|{{{ncbi|}}}||{{#if:{{NAMESPACE}}||[[Гурӯҳ:Мақолаҳои биологӣ бе NCBI]]}}|from={{{from|}}}}}<!-- -->{{if-wikidata|p830|{{{eol|}}}||{{#if:{{NAMESPACE}}||[[Гурӯҳ:Мақолаҳои биологӣ бе EOL]]}}|from={{{from|}}}}}<!-- -->{{#ifeq:{{{салтанат}}}|Рустаниҳо|{{#switch: {{{rang|{{{{wikidata|p225|{{{latin|}}}|plain=true}}|4}}}}}|Оила|Авлод|Намуд = {{if-wikidata|p1421|{{{grin|}}}||{{#if:{{NAMESPACE}}||[[Гурӯҳ:Мақола дар бораи рустаниҳо бе GRIN]]}}|from={{{from|}}}}}}}|}}<!-- -->{{#ifeq:{{{салтанат}}}|Рустаниҳо|{{#switch: {{{rang|{{{{wikidata|p225|{{{latin|}}}|plain=true}}|4}}}}}|Авлод|Намуд = {{if-wikidata|p961|{{{ipni|}}}||{{#if:{{NAMESPACE}}||[[Гурӯҳ:Мақола дар бораи рустаниҳо бе IPNI]]}}|from={{{from|}}}}}}}|}}<!-- -->{{#ifeq:{{{салтанат}}}|Рустаниҳо|{{if-wikidata|p5037|{{{powo|}}}||{{#if:{{NAMESPACE}}||[[Гурӯҳ:Мақола дар бораи рустаниҳо бе POWO]]}}|from={{{from|}}}}}}}<!-- -->{{#ifeq:{{{салтанат}}}|Рустаниҳо|{{if-wikidata|p7715|{{{wfo|}}}||{{#if:{{NAMESPACE}}||[[Гурӯҳ:Мақола дар бораи рустаниҳо бе WFO]]}}|from={{{from|}}}}}}}<!-- -->{{#ifeq:{{{салтанат}}}|Занбӯруғҳо|{{if-wikidata|p962|{{{mycobank|}}}||{{#if:{{NAMESPACE}}||[[Гурӯҳ:Мақолаҳо дар бораи занбӯруғҳо бе MycoBank]]}}|from={{{from|}}}}}|}}<!-- -->{{#if:{{{nofw|}}}||{{#if:{{{Аз байн рафт|}}}|{{if-wikidata|p842|{{{fw|}}}||{{#if:{{NAMESPACE}}||[[Гурӯҳ:Мақолаҳо дар бораи таксонҳои аз байн рафта бе Fossilworks]]}} |from={{{from|}}}}} }} }}<!-- -->{{#switch:{{{rang}}}|Ҷудошуда =|{{#switch:{{PAGENAME}}|{{wikidata|p225|{{{latin|}}}|plain=true|from={{{from|}}}}}|{{{wikispecies|}}}|{{{commons|}}} = {{DISPLAYTITLE:{{#invoke:Taxonomy/latin|latin|{{PAGENAME}}|rang={{{табақа|}}}|regnum={{{салтанат|}}}}}|}}}}}}<noinclude>{{doc}}</noinclude> ovfsnhhdg1byy7t0xlmtwpjzv4ix3um 1469065 1468989 2026-04-20T01:26:16Z Zosya95 54344 1469065 wikitext text/x-wiki <templatestyles src="Шаблон:Таксон/styles.css" /><templatestyles src="Модул:Taxonomy/styles.css" /> {{Қуттӣ |ном = Таксон |from = {{{from|}}} |сабки_бадан = max-width: 22em; |сабки_болоӣ = background:#{{Таксон/Ранг|салтанат={{{салтанат}}} }};font-size:130%; |сабки_сарлавҳаҳо = background:#{{Таксон/Ранг|салтанат={{{салтанат}}}|2=2}};font-size:110%; text-aligh:right; |сабки_поёнӣ = background:#{{Таксон/Ранг|салтанат={{{салтанат}}}|2=3}}; font-size:90%; line-height:140%; |сабки_матнҳо = font-size:110%; |болоӣ = {{#if: {{{Аз байн рафт|}}}|{{Аз байн рафт}}&nbsp;}}{{#if: {{{ном|}}} | {{{ном}}} | {{PAGENAME}}}} |тасвир = {{wikidata|p18|{{{тасвир|}}}|size=275x400px|caption={{{тавсифи тасвир|}}}|from={{{from|}}}}} |сарлавҳа1 = [[Таксономия (биология)|Таснифи илмӣ]] |матн2 = {{#invoke:Taxonomy/classification|TaxRecursion|parent={{{волид|}}}|latin={{wikidata|p225|{{{лотинӣ|}}}|plain=true|from={{{from|}}}}}|rang={{{табақа|}}}|regnum={{{салтанат|}}}|name={{#if: {{{ном|}}}|{{{ном|}}}|{{#switch:{{PAGENAME}}|{{wikidata|p225|{{{лотинӣ|}}}|plain=true|from={{{from|}}}}}|{{{wikispecies|}}}|{{{commons|}}} = |{{PAGENAME}}}} }}|ext={{{нобудшуда|}}}}} |сарлавҳа3 = [[Номи илмӣ]] |матн4 = {{#if: {{{лотинӣ|}}} | '''''{{{лотинӣ}}}'''''{{#if: {{{муаллиф|}}} | <br>{{btname||{{{муаллиф}}}}}{{#if: {{{соли муаллифӣ|}}} |,&nbsp;}} }}{{#if: {{{соли муаллифӣ|}}} | [[Соли {{{соли муаллифӣ}}} дар соҳаи илм|{{{соли муаллифӣ}}}]] }}{{#if: {{{сарчашмаи номи илмӣ|}}} | <br>{{{сарчашмаи номи илмӣ}}} }} | <div class="ts-Taxonomy-error">ХАТО<br>Параметри '''<big>лотинӣ</big>''' набояд холӣ бошад</div> }} |сарлавҳа5 = {{#if: {{{вазъи ҳифз|}}}|[[Вазъияти ҳифз]]|}} |матн6 = {{#if: {{{вазъи ҳифз|}}}|<div class="skin-invert-image" style="text-align:center">{{Таксон/IUCN|4={{{лотинӣ|}}}|{{{вазъи ҳифз|}}}|{{#iferror:{{#invoke:Wikibase|struc|claims|P141|1|references|1|snaks|P627|1|datavalue|value}}|{{{iucn|}}}|{{#invoke:Wikibase|struc|claims|P141|1|references|1|snaks|P627|1|datavalue|value}} }} }}</div>|}} |сарлавҳа7 = {{#if: {{{харита|}}}{{{маънои харита|}}}|{{#if: {{{тавсифи харита}}}|{{{тавсифи харита|Парокандагӣ}}}|[[Парокандагии намуд]]}}|}} |матн8 = {{#if: {{{харита|}}} | [[Акс:{{{харита}}}|275x400px]] }}{{#if: {{{маънои харита|}}} | <div align="left">{{{маънои харита}}}</div> }} |сабки_матн8 = padding:0 |сарлавҳа9 = {{#if: {{{Baltimore group|}}}|[[Таснифи вирусҳо тибқи Балтимор|Гурӯҳ аз рӯи Балтимор]]|}} |матн10 = {{#if: {{{Baltimore group|}}}|{{#switch: {{{Baltimore group|}}} | 1 | I = '''I: [[Вирусҳои дорои КДН-и дузанҷира|вирусҳои КДНдз]]''' | 2 | II = '''II: [[вирусҳои дорои КДН-и якзанҷира|вирусҳои КДНяз]]''' | 3 | III = '''III: [[Вирусҳои дорои КРН-и дузанҷира|вирусҳои КРНдз-вирусы]]''' | 4 | IV = '''IV: [[Вирусҳои дорои (+)КРН-и якзанҷира|вирусҳои (+)КРНяз]]''' | 5 | V = '''V: [[Вирусҳои дорои (-)КРН-и якзанҷира|вирусҳои (-)КРНяз]]''' | 6 | VI = '''VI: [[Вирусҳои дорои (+)КРН-и якзанҷира, ки тавассути марҳилаи КДН такрор мешаванд|вирусҳои КРНяз-РБ]]''' | 7 | VII = '''VII: [[Вирусҳои дорои КДН-и дузанҷира, ки тавассути марҳилаи КРН-и якзанҷира такрор мешаванд|вирусҳои КДНдз-РБ]]''' | {{Заъф|маънои хатои параметр <br>''Baltimore group''}} }}|}} |сарлавҳа11 = {{#if:{{{Ба вуҷуд омад|}}}{{{Аз байн рафт|}}}|{{Таксон/Геохронология|Ба вуҷуд омад={{{Ба вуҷуд омад|}}}|Аз байн рафт={{{Аз байн рафт|}}}|rang={{{rang|}}} }}|}} |сарлавҳа12 = {{#if: {{{ҳаммаъно|}}}|[[Синоним (таксономия)|Ҳаммаъно]]{{{сарчашмаи ҳаммаъно|}}}|}} |матн13 = {{#if: {{{ҳаммаъно|}}} | {{{ҳаммаъно}}} }} |поёнӣ = <table role="presentation" width="100%" class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="4"><tr><!-- Отрисовка ссылок Wikispecies --><td style="vertical-align:middle">{{#if: {{{лотинӣ|}}} | [[Акс:Wikispecies-logo.svg|17px|alt=Логотипи Викинамудҳо|link={{fullurl:wikispecies:{{{лотинӣ}}}|uselang=tg}}]]<br>[{{fullurl:wikispecies:{{{лотинӣ}}}|uselang=tg}} Викинамуд] }}</td><!-- Отрисовка ссылок Commons --><td style="vertical-align:middle">[[Акс:Commons-logo.svg|15px|alt=Логотипи Викианбор|link={{fullurl:commons:{{#if:{{{лотинӣ|}}}|{{{лотинӣ}}}|{{#if:{{wikidata|p935|from={{{from|}}}}}|{{wikidata|p935|plain=true|from={{{from|}}}}}|{{#if:{{wikidata|p373|from={{{from|}}}}}|Category:{{wikidata|p373|plain=true|from={{{from|}}}}}|Special:Search/{{wikidata|p225|{{{лотинӣ|}}}|plain=true|from={{{from|}}}}}}}}}}}|uselang=tg}}]]<br>[{{fullurl:commons:{{#if:{{{commons|}}}|{{{commons}}}|{{#if:{{wikidata|p935|from={{{from|}}}}}|{{wikidata|p935|plain=true|from={{{from|}}}}}|{{#if:{{wikidata|p373|from={{{from|}}}}}|Category:{{wikidata|p373|plain=true|from={{{from|}}}}}|Special:Search/{{wikidata|p225|{{{лотинӣ|}}}|plain=true|from={{{from|}}}}}}}}}}}|uselang=tg}} Викианбор]</td><!-- Отрисовка ссылок ITIS, NCBI, EOL, GRIN, IPNI, POWO, WFO и MB (MycoBank) --></tr></table>}}<!-- Гурӯҳ барои мақолаҳо -->{{#if: {{{салтанат|}}}|{{#if:{{{nocat|}}}||{{#if:{{NAMESPACE}}||[[Гурӯҳ:{{{салтанат}}} аз рӯи алифбо]]}}}}}}<!-- -->{{#if:{{{лотинӣ|}}}||{{#if:{{NAMESPACE}}||[[Гурӯҳ:Мақолаҳо бе пайванд ба Викинамудҳо]]}}}}<!-- -->{{if-wikidata|p815|{{{itis|}}}||{{#if:{{NAMESPACE}}||[[Гурӯҳ:Мақолаҳои биологӣ бе ITIS]]}}|from={{{from|}}}}}<!-- -->{{if-wikidata|p685|{{{ncbi|}}}||{{#if:{{NAMESPACE}}||[[Гурӯҳ:Мақолаҳои биологӣ бе NCBI]]}}|from={{{from|}}}}}<!-- -->{{if-wikidata|p830|{{{eol|}}}||{{#if:{{NAMESPACE}}||[[Гурӯҳ:Мақолаҳои биологӣ бе EOL]]}}|from={{{from|}}}}}<!-- -->{{#ifeq:{{{салтанат}}}|Рустаниҳо|{{#switch: {{{rang|{{{{wikidata|p225|{{{latin|}}}|plain=true}}|4}}}}}|Оила|Авлод|Намуд = {{if-wikidata|p1421|{{{grin|}}}||{{#if:{{NAMESPACE}}||[[Гурӯҳ:Мақола дар бораи рустаниҳо бе GRIN]]}}|from={{{from|}}}}}}}|}}<!-- -->{{#ifeq:{{{салтанат}}}|Рустаниҳо|{{#switch: {{{rang|{{{{wikidata|p225|{{{latin|}}}|plain=true}}|4}}}}}|Авлод|Намуд = {{if-wikidata|p961|{{{ipni|}}}||{{#if:{{NAMESPACE}}||[[Гурӯҳ:Мақола дар бораи рустаниҳо бе IPNI]]}}|from={{{from|}}}}}}}|}}<!-- -->{{#ifeq:{{{салтанат}}}|Рустаниҳо|{{if-wikidata|p5037|{{{powo|}}}||{{#if:{{NAMESPACE}}||[[Гурӯҳ:Мақола дар бораи рустаниҳо бе POWO]]}}|from={{{from|}}}}}}}<!-- -->{{#ifeq:{{{салтанат}}}|Рустаниҳо|{{if-wikidata|p7715|{{{wfo|}}}||{{#if:{{NAMESPACE}}||[[Гурӯҳ:Мақола дар бораи рустаниҳо бе WFO]]}}|from={{{from|}}}}}}}<!-- -->{{#ifeq:{{{салтанат}}}|Занбӯруғҳо|{{if-wikidata|p962|{{{mycobank|}}}||{{#if:{{NAMESPACE}}||[[Гурӯҳ:Мақолаҳо дар бораи занбӯруғҳо бе MycoBank]]}}|from={{{from|}}}}}|}}<!-- -->{{#if:{{{nofw|}}}||{{#if:{{{Аз байн рафт|}}}|{{if-wikidata|p842|{{{fw|}}}||{{#if:{{NAMESPACE}}||[[Гурӯҳ:Мақолаҳо дар бораи таксонҳои аз байн рафта бе Fossilworks]]}} |from={{{from|}}}}} }} }}<!-- -->{{#switch:{{{rang}}}|Ҷудошуда =|{{#switch:{{PAGENAME}}|{{wikidata|p225|{{{latin|}}}|plain=true|from={{{from|}}}}}|{{{wikispecies|}}}|{{{commons|}}} = {{DISPLAYTITLE:{{#invoke:Taxonomy/latin|latin|{{PAGENAME}}|rang={{{табақа|}}}|regnum={{{салтанат|}}}}}|}}}}}}<noinclude>{{doc}}</noinclude> 100jkfvafb1ih9wgifp4x3145it38il 1469066 1469065 2026-04-20T01:36:01Z Zosya95 54344 1469066 wikitext text/x-wiki <templatestyles src="Шаблон:Таксон/styles.css" /><templatestyles src="Модул:Taxonomy/styles.css" /> {{Қуттӣ |ном = Таксон |from = {{{from|}}} |сабки_бадан = max-width: 22em; |сабки_болоӣ = background:#{{Таксон/Ранг|салтанат={{{салтанат}}} }};font-size:130%; |сабки_сарлавҳаҳо = background:#{{Таксон/Ранг|салтанат={{{салтанат}}}|2=2}};font-size:110%; text-aligh:right; |сабки_поёнӣ = background:#{{Таксон/Ранг|салтанат={{{салтанат}}}|2=3}}; font-size:90%; line-height:140%; |сабки_матнҳо = font-size:110%; |болоӣ = {{#if: {{{Аз байн рафт|}}}|{{Аз байн рафт}}&nbsp;}}{{#if: {{{ном|}}} | {{{ном}}} | {{PAGENAME}}}} |тасвир = {{wikidata|p18|{{{тасвир|}}}|size=275x400px|caption={{{тавсифи тасвир|}}}|from={{{from|}}}}} |сарлавҳа1 = [[Таксономия (биология)|Таснифи илмӣ]] |матн2 = {{#invoke:Taxonomy/classification|TaxRecursion|parent={{{волид|}}}|latin={{wikidata|p225|{{{лотинӣ|}}}|plain=true|from={{{from|}}}}}|rang={{{табақа|}}}|regnum={{{салтанат|}}}|name={{#if: {{{ном|}}}|{{{ном|}}}|{{#switch:{{PAGENAME}}|{{wikidata|p225|{{{лотинӣ|}}}|plain=true|from={{{from|}}}}}|{{{wikispecies|}}}|{{{commons|}}} = |{{PAGENAME}}}} }}|ext={{{нобудшуда|}}}}} |сарлавҳа3 = [[Номи илмӣ]] |матн4 = {{#if: {{{лотинӣ|}}} | '''''{{{лотинӣ}}}'''''{{#if: {{{муаллиф|}}} | <br>{{btname||{{{муаллиф}}}}}{{#if: {{{соли муаллифӣ|}}} |,&nbsp;}} }}{{#if: {{{соли муаллифӣ|}}} | [[Соли {{{соли муаллифӣ}}} дар соҳаи илм|{{{соли муаллифӣ}}}]] }}{{#if: {{{сарчашмаи номи илмӣ|}}} | <br>{{{сарчашмаи номи илмӣ}}} }} | <div class="ts-Taxonomy-error">ХАТО<br>Параметри '''<big>лотинӣ</big>''' набояд холӣ бошад</div> }} |сарлавҳа5 = {{#if: {{{вазъи ҳифз|}}}|[[Вазъияти ҳифз]]|}} |матн6 = {{#if: {{{вазъи ҳифз|}}}|<div class="skin-invert-image" style="text-align:center">{{Таксон/IUCN|4={{{лотинӣ|}}}|{{{вазъи ҳифз|}}}|{{#iferror:{{#invoke:Wikibase|struc|claims|P141|1|references|1|snaks|P627|1|datavalue|value}}|{{{iucn|}}}|{{#invoke:Wikibase|struc|claims|P141|1|references|1|snaks|P627|1|datavalue|value}} }} }}</div>|}} |сарлавҳа7 = {{#if: {{{харита|}}}{{{маънои харита|}}}|{{#if: {{{тавсифи харита}}}|{{{тавсифи харита|Парокандагӣ}}}|[[Парокандагии намуд]]}}|}} |матн8 = {{#if: {{{харита|}}} | [[Акс:{{{харита}}}|275x400px]] }}{{#if: {{{маънои харита|}}} | <div align="left">{{{маънои харита}}}</div> }} |сабки_матн8 = padding:0 |сарлавҳа9 = {{#if: {{{Baltimore group|}}}|[[Таснифи вирусҳо тибқи Балтимор|Гурӯҳ аз рӯи Балтимор]]|}} |матн10 = {{#if: {{{Baltimore group|}}}|{{#switch: {{{Baltimore group|}}} | 1 | I = '''I: [[Вирусҳои дорои КДН-и дузанҷира|вирусҳои КДНдз]]''' | 2 | II = '''II: [[вирусҳои дорои КДН-и якзанҷира|вирусҳои КДНяз]]''' | 3 | III = '''III: [[Вирусҳои дорои КРН-и дузанҷира|вирусҳои КРНдз-вирусы]]''' | 4 | IV = '''IV: [[Вирусҳои дорои (+)КРН-и якзанҷира|вирусҳои (+)КРНяз]]''' | 5 | V = '''V: [[Вирусҳои дорои (-)КРН-и якзанҷира|вирусҳои (-)КРНяз]]''' | 6 | VI = '''VI: [[Вирусҳои дорои (+)КРН-и якзанҷира, ки тавассути марҳилаи КДН такрор мешаванд|вирусҳои КРНяз-РБ]]''' | 7 | VII = '''VII: [[Вирусҳои дорои КДН-и дузанҷира, ки тавассути марҳилаи КРН-и якзанҷира такрор мешаванд|вирусҳои КДНдз-РБ]]''' | {{Заъф|маънои хатои параметр <br>''Baltimore group''}} }}|}} |сарлавҳа11 = {{#if:{{{Ба вуҷуд омад|}}}{{{Аз байн рафт|}}}|{{Таксон/Геохронология|Ба вуҷуд омад={{{Ба вуҷуд омад|}}}|Аз байн рафт={{{Аз байн рафт|}}}|rang={{{rang|}}} }}|}} |сарлавҳа12 = {{#if: {{{ҳаммаъно|}}}|[[Синоним (таксономия)|Ҳаммаъно]]{{{сарчашмаи ҳаммаъно|}}}|}} |матн13 = {{#if: {{{ҳаммаъно|}}} | {{{ҳаммаъно}}} }} |поёнӣ = <table role="presentation" width="100%" class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="4"><tr><!-- Отрисовка ссылок Wikispecies --><td style="vertical-align:middle">{{#if: {{{лотинӣ|}}} | [[Акс:Wikispecies-logo.svg|17px|alt=Логотипи Викинамудҳо|link={{fullurl:wikispecies:{{{лотинӣ}}}|uselang=tg}}]]<br>[{{fullurl:wikispecies:{{{лотинӣ}}}|uselang=tg}} Викинамуд] }}</td><!-- Отрисовка ссылок Commons --><td style="vertical-align:middle">[[Акс:Commons-logo.svg|15px|alt=Логотипи Викианбор|link={{fullurl:commons:{{#if:{{{лотинӣ|}}}|{{{лотинӣ}}}|{{#if:{{wikidata|p935|from={{{from|}}}}}|{{wikidata|p935|plain=true|from={{{from|}}}}}|{{#if:{{wikidata|p373|from={{{from|}}}}}|Category:{{wikidata|p373|plain=true|from={{{from|}}}}}|Special:Search/{{wikidata|p225|{{{лотинӣ|}}}|plain=true|from={{{from|}}}}}}}}}}}|uselang=tg}}]]<br>[{{fullurl:commons:{{#if:{{{commons|}}}|{{{commons}}}|{{#if:{{wikidata|p935|from={{{from|}}}}}|{{wikidata|p935|plain=true|from={{{from|}}}}}|{{#if:{{wikidata|p373|from={{{from|}}}}}|Category:{{wikidata|p373|plain=true|from={{{from|}}}}}|Special:Search/{{wikidata|p225|{{{лотинӣ|}}}|plain=true|from={{{from|}}}}}}}}}}}|uselang=tg}} Викианбор]</td><!-- Отрисовка ссылок ITIS, NCBI, EOL, GRIN, IPNI, POWO, WFO и MB (MycoBank) --></tr></table>}}<!-- Гурӯҳ барои мақолаҳо -->{{#if: {{{салтанат|}}}|{{#if:{{{nocat|}}}||{{#if:{{NAMESPACE}}||[[Гурӯҳ:{{{салтанат}}} аз рӯи алифбо]]}}}}}}<!-- -->{{#if:{{{лотинӣ|}}}||{{#if:{{NAMESPACE}}||[[Гурӯҳ:Мақолаҳо бе пайванд ба Викинамудҳо]]}}}}<!-- -->{{if-wikidata|p815|{{{itis|}}}||{{#if:{{NAMESPACE}}||[[Гурӯҳ:Мақолаҳои биологӣ бе ITIS]]}}|from={{{from|}}}}}<!-- -->{{if-wikidata|p685|{{{ncbi|}}}||{{#if:{{NAMESPACE}}||[[Гурӯҳ:Мақолаҳои биологӣ бе NCBI]]}}|from={{{from|}}}}}<!-- -->{{if-wikidata|p830|{{{eol|}}}||{{#if:{{NAMESPACE}}||[[Гурӯҳ:Мақолаҳои биологӣ бе EOL]]}}|from={{{from|}}}}}<!-- -->{{#ifeq:{{{салтанат}}}|Рустаниҳо|{{#switch: {{{rang|{{{{wikidata|p225|{{{latin|}}}|plain=true}}|4}}}}}|Оила|Авлод|Намуд = {{if-wikidata|p1421|{{{grin|}}}||{{#if:{{NAMESPACE}}||[[Гурӯҳ:Мақола дар бораи рустаниҳо бе GRIN]]}}|from={{{from|}}}}}}}|}}<!-- -->{{#ifeq:{{{салтанат}}}|Рустаниҳо|{{#switch: {{{rang|{{{{wikidata|p225|{{{latin|}}}|plain=true}}|4}}}}}|Авлод|Намуд = {{if-wikidata|p961|{{{ipni|}}}||{{#if:{{NAMESPACE}}||[[Гурӯҳ:Мақола дар бораи рустаниҳо бе IPNI]]}}|from={{{from|}}}}}}}|}}<!-- -->{{#ifeq:{{{салтанат}}}|Рустаниҳо|{{if-wikidata|p5037|{{{powo|}}}||{{#if:{{NAMESPACE}}||[[Гурӯҳ:Мақола дар бораи рустаниҳо бе POWO]]}}|from={{{from|}}}}}}}<!-- -->{{#ifeq:{{{салтанат}}}|Рустаниҳо|{{if-wikidata|p7715|{{{wfo|}}}||{{#if:{{NAMESPACE}}||[[Гурӯҳ:Мақола дар бораи рустаниҳо бе WFO]]}}|from={{{from|}}}}}}}<!-- -->{{#ifeq:{{{салтанат}}}|Занбӯруғҳо|{{if-wikidata|p962|{{{mycobank|}}}||{{#if:{{NAMESPACE}}||[[Гурӯҳ:Мақолаҳо дар бораи занбӯруғҳо бе MycoBank]]}}|from={{{from|}}}}}|}}<!-- -->{{#if:{{{nofw|}}}||{{#if:{{{Аз байн рафт|}}}|{{if-wikidata|p842|{{{fw|}}}||{{#if:{{NAMESPACE}}||[[Гурӯҳ:Мақолаҳо дар бораи таксонҳои аз байн рафта бе Fossilworks]]}} |from={{{from|}}}}} }} }} {{#switch:{{{rang}}}|Ҷудошуда =|{{#switch:{{PAGENAME}}|{{wikidata|p225|{{{latin|}}}|plain=true|from={{{from|}}}}}|{{{wikispecies|}}}|{{{commons|}}} = {{DISPLAYTITLE:{{#invoke:Taxonomy/latin|latin|{{PAGENAME}}|rang={{{табақа|}}}|regnum={{{салтанат|}}}}}|}}}} {{ПБ}} }} <noinclude>{{doc}}</noinclude> cs1ponbv3i22r67x7ellpbb38353dym 1469067 1469066 2026-04-20T01:37:01Z Zosya95 54344 1469067 wikitext text/x-wiki <templatestyles src="Шаблон:Таксон/styles.css" /><templatestyles src="Модул:Taxonomy/styles.css" /> {{Қуттӣ |ном = Таксон |from = {{{from|}}} |сабки_бадан = max-width: 22em; |сабки_болоӣ = background:#{{Таксон/Ранг|салтанат={{{салтанат}}} }};font-size:130%; |сабки_сарлавҳаҳо = background:#{{Таксон/Ранг|салтанат={{{салтанат}}}|2=2}};font-size:110%; text-aligh:right; |сабки_поёнӣ = background:#{{Таксон/Ранг|салтанат={{{салтанат}}}|2=3}}; font-size:90%; line-height:140%; |сабки_матнҳо = font-size:110%; |болоӣ = {{#if: {{{Аз байн рафт|}}}|{{Аз байн рафт}}&nbsp;}}{{#if: {{{ном|}}} | {{{ном}}} | {{PAGENAME}}}} |тасвир = {{wikidata|p18|{{{тасвир|}}}|size=275x400px|caption={{{тавсифи тасвир|}}}|from={{{from|}}}}} |сарлавҳа1 = [[Таксономия (биология)|Таснифи илмӣ]] |матн2 = {{#invoke:Taxonomy/classification|TaxRecursion|parent={{{волид|}}}|latin={{wikidata|p225|{{{лотинӣ|}}}|plain=true|from={{{from|}}}}}|rang={{{табақа|}}}|regnum={{{салтанат|}}}|name={{#if: {{{ном|}}}|{{{ном|}}}|{{#switch:{{PAGENAME}}|{{wikidata|p225|{{{лотинӣ|}}}|plain=true|from={{{from|}}}}}|{{{wikispecies|}}}|{{{commons|}}} = |{{PAGENAME}}}} }}|ext={{{нобудшуда|}}}}} |сарлавҳа3 = [[Номи илмӣ]] |матн4 = {{#if: {{{лотинӣ|}}} | '''''{{{лотинӣ}}}'''''{{#if: {{{муаллиф|}}} | <br>{{btname||{{{муаллиф}}}}}{{#if: {{{соли муаллифӣ|}}} |,&nbsp;}} }}{{#if: {{{соли муаллифӣ|}}} | [[Соли {{{соли муаллифӣ}}} дар соҳаи илм|{{{соли муаллифӣ}}}]] }}{{#if: {{{сарчашмаи номи илмӣ|}}} | <br>{{{сарчашмаи номи илмӣ}}} }} | <div class="ts-Taxonomy-error">ХАТО<br>Параметри '''<big>лотинӣ</big>''' набояд холӣ бошад</div> }} |сарлавҳа5 = {{#if: {{{вазъи ҳифз|}}}|[[Вазъияти ҳифз]]|}} |матн6 = {{#if: {{{вазъи ҳифз|}}}|<div class="skin-invert-image" style="text-align:center">{{Таксон/IUCN|4={{{лотинӣ|}}}|{{{вазъи ҳифз|}}}|{{#iferror:{{#invoke:Wikibase|struc|claims|P141|1|references|1|snaks|P627|1|datavalue|value}}|{{{iucn|}}}|{{#invoke:Wikibase|struc|claims|P141|1|references|1|snaks|P627|1|datavalue|value}} }} }}</div>|}} |сарлавҳа7 = {{#if: {{{харита|}}}{{{маънои харита|}}}|{{#if: {{{тавсифи харита}}}|{{{тавсифи харита|Парокандагӣ}}}|[[Парокандагии намуд]]}}|}} |матн8 = {{#if: {{{харита|}}} | [[Акс:{{{харита}}}|275x400px]] }}{{#if: {{{маънои харита|}}} | <div align="left">{{{маънои харита}}}</div> }} |сабки_матн8 = padding:0 |сарлавҳа9 = {{#if: {{{Baltimore group|}}}|[[Таснифи вирусҳо тибқи Балтимор|Гурӯҳ аз рӯи Балтимор]]|}} |матн10 = {{#if: {{{Baltimore group|}}}|{{#switch: {{{Baltimore group|}}} | 1 | I = '''I: [[Вирусҳои дорои КДН-и дузанҷира|вирусҳои КДНдз]]''' | 2 | II = '''II: [[вирусҳои дорои КДН-и якзанҷира|вирусҳои КДНяз]]''' | 3 | III = '''III: [[Вирусҳои дорои КРН-и дузанҷира|вирусҳои КРНдз-вирусы]]''' | 4 | IV = '''IV: [[Вирусҳои дорои (+)КРН-и якзанҷира|вирусҳои (+)КРНяз]]''' | 5 | V = '''V: [[Вирусҳои дорои (-)КРН-и якзанҷира|вирусҳои (-)КРНяз]]''' | 6 | VI = '''VI: [[Вирусҳои дорои (+)КРН-и якзанҷира, ки тавассути марҳилаи КДН такрор мешаванд|вирусҳои КРНяз-РБ]]''' | 7 | VII = '''VII: [[Вирусҳои дорои КДН-и дузанҷира, ки тавассути марҳилаи КРН-и якзанҷира такрор мешаванд|вирусҳои КДНдз-РБ]]''' | {{Заъф|маънои хатои параметр <br>''Baltimore group''}} }}|}} |сарлавҳа11 = {{#if:{{{Ба вуҷуд омад|}}}{{{Аз байн рафт|}}}|{{Таксон/Геохронология|Ба вуҷуд омад={{{Ба вуҷуд омад|}}}|Аз байн рафт={{{Аз байн рафт|}}}|rang={{{rang|}}} }}|}} |сарлавҳа12 = {{#if: {{{ҳаммаъно|}}}|[[Синоним (таксономия)|Ҳаммаъно]]{{{сарчашмаи ҳаммаъно|}}}|}} |матн13 = {{#if: {{{ҳаммаъно|}}} | {{{ҳаммаъно}}} }} |поёнӣ = <table role="presentation" width="100%" class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="4"><tr><!-- Отрисовка ссылок Wikispecies --><td style="vertical-align:middle">{{#if: {{{лотинӣ|}}} | [[Акс:Wikispecies-logo.svg|17px|alt=Логотипи Викинамудҳо|link={{fullurl:wikispecies:{{{лотинӣ}}}|uselang=tg}}]]<br>[{{fullurl:wikispecies:{{{лотинӣ}}}|uselang=tg}} Викинамуд] }}</td><!-- Отрисовка ссылок Commons --><td style="vertical-align:middle">[[Акс:Commons-logo.svg|15px|alt=Логотипи Викианбор|link={{fullurl:commons:{{#if:{{{лотинӣ|}}}|{{{лотинӣ}}}|{{#if:{{wikidata|p935|from={{{from|}}}}}|{{wikidata|p935|plain=true|from={{{from|}}}}}|{{#if:{{wikidata|p373|from={{{from|}}}}}|Category:{{wikidata|p373|plain=true|from={{{from|}}}}}|Special:Search/{{wikidata|p225|{{{лотинӣ|}}}|plain=true|from={{{from|}}}}}}}}}}}|uselang=tg}}]]<br>[{{fullurl:commons:{{#if:{{{commons|}}}|{{{commons}}}|{{#if:{{wikidata|p935|from={{{from|}}}}}|{{wikidata|p935|plain=true|from={{{from|}}}}}|{{#if:{{wikidata|p373|from={{{from|}}}}}|Category:{{wikidata|p373|plain=true|from={{{from|}}}}}|Special:Search/{{wikidata|p225|{{{лотинӣ|}}}|plain=true|from={{{from|}}}}}}}}}}}|uselang=tg}} Викианбор]</td><!-- Отрисовка ссылок ITIS, NCBI, EOL, GRIN, IPNI, POWO, WFO и MB (MycoBank) --></tr></table>}}<!-- Гурӯҳ барои мақолаҳо -->{{#if: {{{салтанат|}}}|{{#if:{{{nocat|}}}||{{#if:{{NAMESPACE}}||[[Гурӯҳ:{{{салтанат}}} аз рӯи алифбо]]}}}}}}<!-- -->{{#if:{{{лотинӣ|}}}||{{#if:{{NAMESPACE}}||[[Гурӯҳ:Мақолаҳо бе пайванд ба Викинамудҳо]]}}}}<!-- -->{{if-wikidata|p815|{{{itis|}}}||{{#if:{{NAMESPACE}}||[[Гурӯҳ:Мақолаҳои биологӣ бе ITIS]]}}|from={{{from|}}}}}<!-- -->{{if-wikidata|p685|{{{ncbi|}}}||{{#if:{{NAMESPACE}}||[[Гурӯҳ:Мақолаҳои биологӣ бе NCBI]]}}|from={{{from|}}}}}<!-- -->{{if-wikidata|p830|{{{eol|}}}||{{#if:{{NAMESPACE}}||[[Гурӯҳ:Мақолаҳои биологӣ бе EOL]]}}|from={{{from|}}}}}<!-- -->{{#ifeq:{{{салтанат}}}|Рустаниҳо|{{#switch: {{{rang|{{{{wikidata|p225|{{{latin|}}}|plain=true}}|4}}}}}|Оила|Авлод|Намуд = {{if-wikidata|p1421|{{{grin|}}}||{{#if:{{NAMESPACE}}||[[Гурӯҳ:Мақола дар бораи рустаниҳо бе GRIN]]}}|from={{{from|}}}}}}}|}}<!-- -->{{#ifeq:{{{салтанат}}}|Рустаниҳо|{{#switch: {{{rang|{{{{wikidata|p225|{{{latin|}}}|plain=true}}|4}}}}}|Авлод|Намуд = {{if-wikidata|p961|{{{ipni|}}}||{{#if:{{NAMESPACE}}||[[Гурӯҳ:Мақола дар бораи рустаниҳо бе IPNI]]}}|from={{{from|}}}}}}}|}}<!-- -->{{#ifeq:{{{салтанат}}}|Рустаниҳо|{{if-wikidata|p5037|{{{powo|}}}||{{#if:{{NAMESPACE}}||[[Гурӯҳ:Мақола дар бораи рустаниҳо бе POWO]]}}|from={{{from|}}}}}}}<!-- -->{{#ifeq:{{{салтанат}}}|Рустаниҳо|{{if-wikidata|p7715|{{{wfo|}}}||{{#if:{{NAMESPACE}}||[[Гурӯҳ:Мақола дар бораи рустаниҳо бе WFO]]}}|from={{{from|}}}}}}}<!-- -->{{#ifeq:{{{салтанат}}}|Занбӯруғҳо|{{if-wikidata|p962|{{{mycobank|}}}||{{#if:{{NAMESPACE}}||[[Гурӯҳ:Мақолаҳо дар бораи занбӯруғҳо бе MycoBank]]}}|from={{{from|}}}}}|}}<!-- -->{{#if:{{{nofw|}}}||{{#if:{{{Аз байн рафт|}}}|{{if-wikidata|p842|{{{fw|}}}||{{#if:{{NAMESPACE}}||[[Гурӯҳ:Мақолаҳо дар бораи таксонҳои аз байн рафта бе Fossilworks]]}} |from={{{from|}}}}} }} }} {{#switch:{{{rang}}}|Ҷудошуда =|{{#switch:{{PAGENAME}}|{{wikidata|p225|{{{latin|}}}|plain=true|from={{{from|}}}}}|{{{wikispecies|}}}|{{{commons|}}} = {{DISPLAYTITLE:{{#invoke:Taxonomy/latin|latin|{{PAGENAME}}|rang={{{табақа|}}}|regnum={{{салтанат|}}}}}|}}}} <includeonly>{{ПБ}}</includeonly> }} <noinclude>{{doc}}</noinclude> ib7pcugrrl2jsk5bzh4capjim4yyi2c 1469068 1469067 2026-04-20T01:37:47Z Zosya95 54344 1469068 wikitext text/x-wiki <templatestyles src="Шаблон:Таксон/styles.css" /><templatestyles src="Модул:Taxonomy/styles.css" /> {{Қуттӣ |ном = Таксон |from = {{{from|}}} |сабки_бадан = max-width: 22em; |сабки_болоӣ = background:#{{Таксон/Ранг|салтанат={{{салтанат}}} }};font-size:130%; |сабки_сарлавҳаҳо = background:#{{Таксон/Ранг|салтанат={{{салтанат}}}|2=2}};font-size:110%; text-aligh:right; |сабки_поёнӣ = background:#{{Таксон/Ранг|салтанат={{{салтанат}}}|2=3}}; font-size:90%; line-height:140%; |сабки_матнҳо = font-size:110%; |болоӣ = {{#if: {{{Аз байн рафт|}}}|{{Аз байн рафт}}&nbsp;}}{{#if: {{{ном|}}} | {{{ном}}} | {{PAGENAME}}}} |тасвир = {{wikidata|p18|{{{тасвир|}}}|size=275x400px|caption={{{тавсифи тасвир|}}}|from={{{from|}}}}} |сарлавҳа1 = [[Таксономия (биология)|Таснифи илмӣ]] |матн2 = {{#invoke:Taxonomy/classification|TaxRecursion|parent={{{волид|}}}|latin={{wikidata|p225|{{{лотинӣ|}}}|plain=true|from={{{from|}}}}}|rang={{{табақа|}}}|regnum={{{салтанат|}}}|name={{#if: {{{ном|}}}|{{{ном|}}}|{{#switch:{{PAGENAME}}|{{wikidata|p225|{{{лотинӣ|}}}|plain=true|from={{{from|}}}}}|{{{wikispecies|}}}|{{{commons|}}} = |{{PAGENAME}}}} }}|ext={{{нобудшуда|}}}}} |сарлавҳа3 = [[Номи илмӣ]] |матн4 = {{#if: {{{лотинӣ|}}} | '''''{{{лотинӣ}}}'''''{{#if: {{{муаллиф|}}} | <br>{{btname||{{{муаллиф}}}}}{{#if: {{{соли муаллифӣ|}}} |,&nbsp;}} }}{{#if: {{{соли муаллифӣ|}}} | [[Соли {{{соли муаллифӣ}}} дар соҳаи илм|{{{соли муаллифӣ}}}]] }}{{#if: {{{сарчашмаи номи илмӣ|}}} | <br>{{{сарчашмаи номи илмӣ}}} }} | <div class="ts-Taxonomy-error">ХАТО<br>Параметри '''<big>лотинӣ</big>''' набояд холӣ бошад</div> }} |сарлавҳа5 = {{#if: {{{вазъи ҳифз|}}}|[[Вазъияти ҳифз]]|}} |матн6 = {{#if: {{{вазъи ҳифз|}}}|<div class="skin-invert-image" style="text-align:center">{{Таксон/IUCN|4={{{лотинӣ|}}}|{{{вазъи ҳифз|}}}|{{#iferror:{{#invoke:Wikibase|struc|claims|P141|1|references|1|snaks|P627|1|datavalue|value}}|{{{iucn|}}}|{{#invoke:Wikibase|struc|claims|P141|1|references|1|snaks|P627|1|datavalue|value}} }} }}</div>|}} |сарлавҳа7 = {{#if: {{{харита|}}}{{{маънои харита|}}}|{{#if: {{{тавсифи харита}}}|{{{тавсифи харита|Парокандагӣ}}}|[[Парокандагии намуд]]}}|}} |матн8 = {{#if: {{{харита|}}} | [[Акс:{{{харита}}}|275x400px]] }}{{#if: {{{маънои харита|}}} | <div align="left">{{{маънои харита}}}</div> }} |сабки_матн8 = padding:0 |сарлавҳа9 = {{#if: {{{Baltimore group|}}}|[[Таснифи вирусҳо тибқи Балтимор|Гурӯҳ аз рӯи Балтимор]]|}} |матн10 = {{#if: {{{Baltimore group|}}}|{{#switch: {{{Baltimore group|}}} | 1 | I = '''I: [[Вирусҳои дорои КДН-и дузанҷира|вирусҳои КДНдз]]''' | 2 | II = '''II: [[вирусҳои дорои КДН-и якзанҷира|вирусҳои КДНяз]]''' | 3 | III = '''III: [[Вирусҳои дорои КРН-и дузанҷира|вирусҳои КРНдз-вирусы]]''' | 4 | IV = '''IV: [[Вирусҳои дорои (+)КРН-и якзанҷира|вирусҳои (+)КРНяз]]''' | 5 | V = '''V: [[Вирусҳои дорои (-)КРН-и якзанҷира|вирусҳои (-)КРНяз]]''' | 6 | VI = '''VI: [[Вирусҳои дорои (+)КРН-и якзанҷира, ки тавассути марҳилаи КДН такрор мешаванд|вирусҳои КРНяз-РБ]]''' | 7 | VII = '''VII: [[Вирусҳои дорои КДН-и дузанҷира, ки тавассути марҳилаи КРН-и якзанҷира такрор мешаванд|вирусҳои КДНдз-РБ]]''' | {{Заъф|маънои хатои параметр <br>''Baltimore group''}} }}|}} |сарлавҳа11 = {{#if:{{{Ба вуҷуд омад|}}}{{{Аз байн рафт|}}}|{{Таксон/Геохронология|Ба вуҷуд омад={{{Ба вуҷуд омад|}}}|Аз байн рафт={{{Аз байн рафт|}}}|rang={{{rang|}}} }}|}} |сарлавҳа12 = {{#if: {{{ҳаммаъно|}}}|[[Синоним (таксономия)|Ҳаммаъно]]{{{сарчашмаи ҳаммаъно|}}}|}} |матн13 = {{#if: {{{ҳаммаъно|}}} | {{{ҳаммаъно}}} }} |поёнӣ = <table role="presentation" width="100%" class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="4"><tr><!-- Отрисовка ссылок Wikispecies --><td style="vertical-align:middle">{{#if: {{{лотинӣ|}}} | [[Акс:Wikispecies-logo.svg|17px|alt=Логотипи Викинамудҳо|link={{fullurl:wikispecies:{{{лотинӣ}}}|uselang=tg}}]]<br>[{{fullurl:wikispecies:{{{лотинӣ}}}|uselang=tg}} Викинамуд] }}</td><!-- Отрисовка ссылок Commons --><td style="vertical-align:middle">[[Акс:Commons-logo.svg|15px|alt=Логотипи Викианбор|link={{fullurl:commons:{{#if:{{{лотинӣ|}}}|{{{лотинӣ}}}|{{#if:{{wikidata|p935|from={{{from|}}}}}|{{wikidata|p935|plain=true|from={{{from|}}}}}|{{#if:{{wikidata|p373|from={{{from|}}}}}|Category:{{wikidata|p373|plain=true|from={{{from|}}}}}|Special:Search/{{wikidata|p225|{{{лотинӣ|}}}|plain=true|from={{{from|}}}}}}}}}}}|uselang=tg}}]]<br>[{{fullurl:commons:{{#if:{{{commons|}}}|{{{commons}}}|{{#if:{{wikidata|p935|from={{{from|}}}}}|{{wikidata|p935|plain=true|from={{{from|}}}}}|{{#if:{{wikidata|p373|from={{{from|}}}}}|Category:{{wikidata|p373|plain=true|from={{{from|}}}}}|Special:Search/{{wikidata|p225|{{{лотинӣ|}}}|plain=true|from={{{from|}}}}}}}}}}}|uselang=tg}} Викианбор]</td><!-- Отрисовка ссылок ITIS, NCBI, EOL, GRIN, IPNI, POWO, WFO и MB (MycoBank) --></tr></table>}}<!-- Гурӯҳ барои мақолаҳо -->{{#if: {{{салтанат|}}}|{{#if:{{{nocat|}}}||{{#if:{{NAMESPACE}}||[[Гурӯҳ:{{{салтанат}}} аз рӯи алифбо]]}}}}}}<!-- -->{{#if:{{{лотинӣ|}}}||{{#if:{{NAMESPACE}}||[[Гурӯҳ:Мақолаҳо бе пайванд ба Викинамудҳо]]}}}}<!-- -->{{if-wikidata|p815|{{{itis|}}}||{{#if:{{NAMESPACE}}||[[Гурӯҳ:Мақолаҳои биологӣ бе ITIS]]}}|from={{{from|}}}}}<!-- -->{{if-wikidata|p685|{{{ncbi|}}}||{{#if:{{NAMESPACE}}||[[Гурӯҳ:Мақолаҳои биологӣ бе NCBI]]}}|from={{{from|}}}}}<!-- -->{{if-wikidata|p830|{{{eol|}}}||{{#if:{{NAMESPACE}}||[[Гурӯҳ:Мақолаҳои биологӣ бе EOL]]}}|from={{{from|}}}}}<!-- -->{{#ifeq:{{{салтанат}}}|Рустаниҳо|{{#switch: {{{rang|{{{{wikidata|p225|{{{latin|}}}|plain=true}}|4}}}}}|Оила|Авлод|Намуд = {{if-wikidata|p1421|{{{grin|}}}||{{#if:{{NAMESPACE}}||[[Гурӯҳ:Мақола дар бораи рустаниҳо бе GRIN]]}}|from={{{from|}}}}}}}|}}<!-- -->{{#ifeq:{{{салтанат}}}|Рустаниҳо|{{#switch: {{{rang|{{{{wikidata|p225|{{{latin|}}}|plain=true}}|4}}}}}|Авлод|Намуд = {{if-wikidata|p961|{{{ipni|}}}||{{#if:{{NAMESPACE}}||[[Гурӯҳ:Мақола дар бораи рустаниҳо бе IPNI]]}}|from={{{from|}}}}}}}|}}<!-- -->{{#ifeq:{{{салтанат}}}|Рустаниҳо|{{if-wikidata|p5037|{{{powo|}}}||{{#if:{{NAMESPACE}}||[[Гурӯҳ:Мақола дар бораи рустаниҳо бе POWO]]}}|from={{{from|}}}}}}}<!-- -->{{#ifeq:{{{салтанат}}}|Рустаниҳо|{{if-wikidata|p7715|{{{wfo|}}}||{{#if:{{NAMESPACE}}||[[Гурӯҳ:Мақола дар бораи рустаниҳо бе WFO]]}}|from={{{from|}}}}}}}<!-- -->{{#ifeq:{{{салтанат}}}|Занбӯруғҳо|{{if-wikidata|p962|{{{mycobank|}}}||{{#if:{{NAMESPACE}}||[[Гурӯҳ:Мақолаҳо дар бораи занбӯруғҳо бе MycoBank]]}}|from={{{from|}}}}}|}}<!-- -->{{#if:{{{nofw|}}}||{{#if:{{{Аз байн рафт|}}}|{{if-wikidata|p842|{{{fw|}}}||{{#if:{{NAMESPACE}}||[[Гурӯҳ:Мақолаҳо дар бораи таксонҳои аз байн рафта бе Fossilworks]]}} |from={{{from|}}}}} }} }} {{#switch:{{{rang}}}|Ҷудошуда =|{{#switch:{{PAGENAME}}|{{wikidata|p225|{{{latin|}}}|plain=true|from={{{from|}}}}}|{{{wikispecies|}}}|{{{commons|}}} = {{DISPLAYTITLE:{{#invoke:Taxonomy/latin|latin|{{PAGENAME}}|rang={{{табақа|}}}|regnum={{{салтанат|}}}}}|}}}} }} <noinclude>{{doc}}</noinclude> 9fsry6q0j0cgapojwylgmrfep7ifoen 1469070 1469068 2026-04-20T01:43:13Z Zosya95 54344 1469070 wikitext text/x-wiki <templatestyles src="Шаблон:Таксон/styles.css" /><templatestyles src="Модул:Taxonomy/styles.css" /> {{Қуттӣ |ном = Таксон |from = {{{from|}}} |сабки_бадан = max-width: 22em; |сабки_болоӣ = background:#{{Таксон/Ранг|салтанат={{{салтанат}}} }};font-size:130%; |сабки_сарлавҳаҳо = background:#{{Таксон/Ранг|салтанат={{{салтанат}}}|2=2}};font-size:110%; text-aligh:right; |сабки_поёнӣ = background:#{{Таксон/Ранг|салтанат={{{салтанат}}}|2=3}}; font-size:90%; line-height:140%; |сабки_матнҳо = font-size:110%; |болоӣ = {{#if: {{{Аз байн рафт|}}}|{{Аз байн рафт}}&nbsp;}}{{#if: {{{ном|}}} | {{{ном}}} | {{PAGENAME}}}} |тасвир = {{wikidata|p18|{{{тасвир|}}}|size=275x400px|caption={{{тавсифи тасвир|}}}|from={{{from|}}}}} |сарлавҳа1 = [[Таксономия (биология)|Таснифи илмӣ]] |матн2 = {{#invoke:Taxonomy/classification|TaxRecursion|parent={{{волид|}}}|latin={{wikidata|p225|{{{лотинӣ|}}}|plain=true|from={{{from|}}}}}|rang={{{табақа|}}}|regnum={{{салтанат|}}}|name={{#if: {{{ном|}}}|{{{ном|}}}|{{#switch:{{PAGENAME}}|{{wikidata|p225|{{{лотинӣ|}}}|plain=true|from={{{from|}}}}}|{{{wikispecies|}}}|{{{commons|}}} = |{{PAGENAME}}}} }}|ext={{{нобудшуда|}}}}} |сарлавҳа3 = [[Номи илмӣ]] |матн4 = {{#if: {{{лотинӣ|}}} | '''''{{{лотинӣ}}}'''''{{#if: {{{муаллиф|}}} | <br>{{btname||{{{муаллиф}}}}}{{#if: {{{соли муаллифӣ|}}} |,&nbsp;}} }}{{#if: {{{соли муаллифӣ|}}} | [[Соли {{{соли муаллифӣ}}} дар соҳаи илм|{{{соли муаллифӣ}}}]] }}{{#if: {{{сарчашмаи номи илмӣ|}}} | <br>{{{сарчашмаи номи илмӣ}}} }} | <div class="ts-Taxonomy-error">ХАТО<br>Параметри '''<big>лотинӣ</big>''' набояд холӣ бошад</div> }} |сарлавҳа5 = {{#if: {{{вазъи ҳифз|}}}|[[Вазъияти ҳифз]]|}} |матн6 = {{#if: {{{вазъи ҳифз|}}}|<div class="skin-invert-image" style="text-align:center">{{Таксон/IUCN|4={{{лотинӣ|}}}|{{{вазъи ҳифз|}}}|{{#iferror:{{#invoke:Wikibase|struc|claims|P141|1|references|1|snaks|P627|1|datavalue|value}}|{{{iucn|}}}|{{#invoke:Wikibase|struc|claims|P141|1|references|1|snaks|P627|1|datavalue|value}} }} }}</div>|}} |сарлавҳа7 = {{#if: {{{харита|}}}{{{маънои харита|}}}|{{#if: {{{тавсифи харита}}}|{{{тавсифи харита|Парокандагӣ}}}|[[Парокандагии намуд]]}}|}} |матн8 = {{#if: {{{харита|}}} | [[Акс:{{{харита}}}|275x400px]] }}{{#if: {{{маънои харита|}}} | <div align="left">{{{маънои харита}}}</div> }} |сабки_матн8 = padding:0 |сарлавҳа9 = {{#if: {{{Baltimore group|}}}|[[Таснифи вирусҳо тибқи Балтимор|Гурӯҳ аз рӯи Балтимор]]|}} |матн10 = {{#if: {{{Baltimore group|}}}|{{#switch: {{{Baltimore group|}}} | 1 | I = '''I: [[Вирусҳои дорои КДН-и дузанҷира|вирусҳои КДНдз]]''' | 2 | II = '''II: [[вирусҳои дорои КДН-и якзанҷира|вирусҳои КДНяз]]''' | 3 | III = '''III: [[Вирусҳои дорои КРН-и дузанҷира|вирусҳои КРНдз-вирусы]]''' | 4 | IV = '''IV: [[Вирусҳои дорои (+)КРН-и якзанҷира|вирусҳои (+)КРНяз]]''' | 5 | V = '''V: [[Вирусҳои дорои (-)КРН-и якзанҷира|вирусҳои (-)КРНяз]]''' | 6 | VI = '''VI: [[Вирусҳои дорои (+)КРН-и якзанҷира, ки тавассути марҳилаи КДН такрор мешаванд|вирусҳои КРНяз-РБ]]''' | 7 | VII = '''VII: [[Вирусҳои дорои КДН-и дузанҷира, ки тавассути марҳилаи КРН-и якзанҷира такрор мешаванд|вирусҳои КДНдз-РБ]]''' | {{Заъф|маънои хатои параметр <br>''Baltimore group''}} }}|}} |сарлавҳа11 = {{#if:{{{Ба вуҷуд омад|}}}{{{Аз байн рафт|}}}|{{Таксон/Геохронология|Ба вуҷуд омад={{{Ба вуҷуд омад|}}}|Аз байн рафт={{{Аз байн рафт|}}}|rang={{{rang|}}} }}|}} |сарлавҳа12 = {{#if: {{{ҳаммаъно|}}}|[[Синоним (таксономия)|Ҳаммаъно]]{{{сарчашмаи ҳаммаъно|}}}|}} |матн13 = {{#if: {{{ҳаммаъно|}}} | {{{ҳаммаъно}}} }} |поёнӣ = <table role="presentation" width="100%" class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="4"><tr><!-- Отрисовка ссылок Wikispecies --><td style="vertical-align:middle">{{#if: {{{лотинӣ|}}} | [[Акс:Wikispecies-logo.svg|17px|alt=Логотипи Викинамудҳо|link={{fullurl:wikispecies:{{{лотинӣ}}}|uselang=tg}}]]<br>[{{fullurl:wikispecies:{{{лотинӣ}}}|uselang=tg}} Викинамуд] }}</td><!-- Отрисовка ссылок Commons --><td style="vertical-align:middle">[[Акс:Commons-logo.svg|15px|alt=Логотипи Викианбор|link={{fullurl:commons:{{#if:{{{лотинӣ|}}}|{{{лотинӣ}}}|{{#if:{{wikidata|p935|from={{{from|}}}}}|{{wikidata|p935|plain=true|from={{{from|}}}}}|{{#if:{{wikidata|p373|from={{{from|}}}}}|Category:{{wikidata|p373|plain=true|from={{{from|}}}}}|Special:Search/{{wikidata|p225|{{{лотинӣ|}}}|plain=true|from={{{from|}}}}}}}}}}}|uselang=tg}}]]<br>[{{fullurl:commons:{{#if:{{{commons|}}}|{{{commons}}}|{{#if:{{wikidata|p935|from={{{from|}}}}}|{{wikidata|p935|plain=true|from={{{from|}}}}}|{{#if:{{wikidata|p373|from={{{from|}}}}}|Category:{{wikidata|p373|plain=true|from={{{from|}}}}}|Special:Search/{{wikidata|p225|{{{лотинӣ|}}}|plain=true|from={{{from|}}}}}}}}}}}|uselang=tg}} Викианбор]</td><!-- Отрисовка ссылок ITIS, NCBI, EOL, GRIN, IPNI, POWO, WFO и MB (MycoBank) --></tr></table>}}<!-- Гурӯҳ барои мақолаҳо -->{{#if: {{{салтанат|}}}|{{#if:{{{nocat|}}}||{{#if:{{NAMESPACE}}||[[Гурӯҳ:{{{салтанат}}} аз рӯи алифбо]]}}}}}}<!-- -->{{#if:{{{лотинӣ|}}}||{{#if:{{NAMESPACE}}||[[Гурӯҳ:Мақолаҳо бе пайванд ба Викинамудҳо]]}}}}<!-- -->{{if-wikidata|p815|{{{itis|}}}||{{#if:{{NAMESPACE}}||[[Гурӯҳ:Мақолаҳои биологӣ бе ITIS]]}}|from={{{from|}}}}}<!-- -->{{if-wikidata|p685|{{{ncbi|}}}||{{#if:{{NAMESPACE}}||[[Гурӯҳ:Мақолаҳои биологӣ бе NCBI]]}}|from={{{from|}}}}}<!-- -->{{if-wikidata|p830|{{{eol|}}}||{{#if:{{NAMESPACE}}||[[Гурӯҳ:Мақолаҳои биологӣ бе EOL]]}}|from={{{from|}}}}}<!-- -->{{#ifeq:{{{салтанат}}}|Рустаниҳо|{{#switch: {{{rang|{{{{wikidata|p225|{{{latin|}}}|plain=true}}|4}}}}}|Оила|Авлод|Намуд = {{if-wikidata|p1421|{{{grin|}}}||{{#if:{{NAMESPACE}}||[[Гурӯҳ:Мақола дар бораи рустаниҳо бе GRIN]]}}|from={{{from|}}}}}}}|}}<!-- -->{{#ifeq:{{{салтанат}}}|Рустаниҳо|{{#switch: {{{rang|{{{{wikidata|p225|{{{latin|}}}|plain=true}}|4}}}}}|Авлод|Намуд = {{if-wikidata|p961|{{{ipni|}}}||{{#if:{{NAMESPACE}}||[[Гурӯҳ:Мақола дар бораи рустаниҳо бе IPNI]]}}|from={{{from|}}}}}}}|}}<!-- -->{{#ifeq:{{{салтанат}}}|Рустаниҳо|{{if-wikidata|p5037|{{{powo|}}}||{{#if:{{NAMESPACE}}||[[Гурӯҳ:Мақола дар бораи рустаниҳо бе POWO]]}}|from={{{from|}}}}}}}<!-- -->{{#ifeq:{{{салтанат}}}|Рустаниҳо|{{if-wikidata|p7715|{{{wfo|}}}||{{#if:{{NAMESPACE}}||[[Гурӯҳ:Мақола дар бораи рустаниҳо бе WFO]]}}|from={{{from|}}}}}}}<!-- -->{{#ifeq:{{{салтанат}}}|Занбӯруғҳо|{{if-wikidata|p962|{{{mycobank|}}}||{{#if:{{NAMESPACE}}||[[Гурӯҳ:Мақолаҳо дар бораи занбӯруғҳо бе MycoBank]]}}|from={{{from|}}}}}|}}<!-- -->{{#if:{{{nofw|}}}||{{#if:{{{Аз байн рафт|}}}|{{if-wikidata|p842|{{{fw|}}}||{{#if:{{NAMESPACE}}||[[Гурӯҳ:Мақолаҳо дар бораи таксонҳои аз байн рафта бе Fossilworks]]}} |from={{{from|}}}}} }} }} {{#switch:{{{rang}}}|Ҷудошуда =|{{#switch:{{PAGENAME}}|{{wikidata|p225|{{{latin|}}}|plain=true|from={{{from|}}}}}|{{{wikispecies|}}}|{{{commons|}}} = {{DISPLAYTITLE:{{#invoke:Taxonomy/latin|latin|{{PAGENAME}}|rang={{{табақа|}}}|regnum={{{салтанат|}}}}}|}}}}}} <noinclude>{{doc}}</noinclude> 3c4h2v3yfkaplvkwtl5b8t0096cqj7f 1469072 1469070 2026-04-20T01:57:01Z Zosya95 54344 1469072 wikitext text/x-wiki <templatestyles src="Шаблон:Таксон/styles.css" /><templatestyles src="Модул:Taxonomy/styles.css" /> {{Қуттӣ |ном = Таксон |from = {{{from|}}} |сабки_бадан = max-width: 22em; |сабки_болоӣ = background:#{{Таксон/Ранг|салтанат={{{салтанат}}} }};font-size:130%; |сабки_сарлавҳаҳо = background:#{{Таксон/Ранг|салтанат={{{салтанат}}}|2=2}};font-size:110%; text-aligh:right; |сабки_поёнӣ = background:#{{Таксон/Ранг|салтанат={{{салтанат}}}|2=3}}; font-size:90%; line-height:140%; |сабки_матнҳо = font-size:110%; |болоӣ = {{#if: {{{Аз байн рафт|}}}|{{Аз байн рафт}}&nbsp;}}{{#if: {{{ном|}}} | {{{ном}}} | {{PAGENAME}}}} |тасвир = {{wikidata|p18|{{{тасвир|}}}|size=275x400px|caption={{{тавсифи тасвир|}}}|from={{{from|}}}}} |сарлавҳа1 = [[Таксономия (биология)|Таснифи илмӣ]] |матн2 = {{#invoke:Taxonomy/classification|TaxRecursion|parent={{{волид|}}}|latin={{wikidata|p225|{{{лотинӣ|}}}|plain=true|from={{{from|}}}}}|rang={{{табақа|}}}|regnum={{{салтанат|}}}|name={{#if: {{{ном|}}}|{{{ном|}}}|{{#switch:{{PAGENAME}}|{{wikidata|p225|{{{лотинӣ|}}}|plain=true|from={{{from|}}}}}|{{{wikispecies|}}}|{{{commons|}}} = |{{PAGENAME}}}} }}|ext={{{нобудшуда|}}}}} |сарлавҳа3 = [[Номи илмӣ]] |матн4 = {{#if: {{{лотинӣ|}}} | '''''{{{лотинӣ}}}'''''{{#if: {{{муаллиф|}}} | <br>{{btname||{{{муаллиф}}}}}{{#if: {{{соли муаллифӣ|}}} |,&nbsp;}} }}{{#if: {{{соли муаллифӣ|}}} | [[Соли {{{соли муаллифӣ}}} дар соҳаи илм|{{{соли муаллифӣ}}}]] }}{{#if: {{{сарчашмаи номи илмӣ|}}} | <br>{{{сарчашмаи номи илмӣ}}} }} | <div class="ts-Taxonomy-error">ХАТО<br>Параметри '''<big>лотинӣ</big>''' набояд холӣ бошад</div> }} |сарлавҳа5 = {{#if: {{{вазъи ҳифз|}}}|[[Вазъияти ҳифз]]|}} |матн6 = {{#if: {{{вазъи ҳифз|}}}|<div class="skin-invert-image" style="text-align:center">{{Таксон/IUCN|4={{{лотинӣ|}}}|{{{вазъи ҳифз|}}}|{{#iferror:{{#invoke:Wikibase|struc|claims|P141|1|references|1|snaks|P627|1|datavalue|value}}|{{{iucn|}}}|{{#invoke:Wikibase|struc|claims|P141|1|references|1|snaks|P627|1|datavalue|value}} }} }}</div>|}} |сарлавҳа7 = {{#if: {{{харита|}}}{{{маънои харита|}}}|{{#if: {{{тавсифи харита}}}|{{{тавсифи харита|Парокандагӣ}}}|[[Парокандагии намуд]]}}|}} |матн8 = {{#if: {{{харита|}}} | [[Акс:{{{харита}}}|275x400px]] }}{{#if: {{{маънои харита|}}} | <div align="left">{{{маънои харита}}}</div> }} |сабки_матн8 = padding:0 |сарлавҳа9 = {{#if: {{{Baltimore group|}}}|[[Таснифи вирусҳо тибқи Балтимор|Гурӯҳ аз рӯи Балтимор]]|}} |матн10 = {{#if: {{{Baltimore group|}}}|{{#switch: {{{Baltimore group|}}} | 1 | I = '''I: [[Вирусҳои дорои КДН-и дузанҷира|вирусҳои КДНдз]]''' | 2 | II = '''II: [[вирусҳои дорои КДН-и якзанҷира|вирусҳои КДНяз]]''' | 3 | III = '''III: [[Вирусҳои дорои КРН-и дузанҷира|вирусҳои КРНдз-вирусы]]''' | 4 | IV = '''IV: [[Вирусҳои дорои (+)КРН-и якзанҷира|вирусҳои (+)КРНяз]]''' | 5 | V = '''V: [[Вирусҳои дорои (-)КРН-и якзанҷира|вирусҳои (-)КРНяз]]''' | 6 | VI = '''VI: [[Вирусҳои дорои (+)КРН-и якзанҷира, ки тавассути марҳилаи КДН такрор мешаванд|вирусҳои КРНяз-РБ]]''' | 7 | VII = '''VII: [[Вирусҳои дорои КДН-и дузанҷира, ки тавассути марҳилаи КРН-и якзанҷира такрор мешаванд|вирусҳои КДНдз-РБ]]''' | {{Заъф|маънои хатои параметр <br>''Baltimore group''}} }}|}} |сарлавҳа11 = {{#if:{{{Ба вуҷуд омад|}}}{{{Аз байн рафт|}}}|{{Таксон/Геохронология|Ба вуҷуд омад={{{Ба вуҷуд омад|}}}|Аз байн рафт={{{Аз байн рафт|}}}|rang={{{rang|}}} }}|}} |сарлавҳа12 = {{#if: {{{ҳаммаъно|}}}|[[Синоним (таксономия)|Ҳаммаъно]]{{{сарчашмаи ҳаммаъно|}}}|}} |матн13 = {{#if: {{{ҳаммаъно|}}} | {{{ҳаммаъно}}} }} |поёнӣ = <table role="presentation" width="100%" class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="4"><tr><!-- Отрисовка ссылок Wikispecies --><td style="vertical-align:middle">{{#if: {{{лотинӣ|}}} | [[Акс:Wikispecies-logo.svg|17px|alt=Логотипи Викинамудҳо|link={{fullurl:wikispecies:{{{лотинӣ}}}|uselang=tg}}]]<br>[{{fullurl:wikispecies:{{{лотинӣ}}}|uselang=tg}} Викинамуд] }}</td><!-- Отрисовка ссылок Commons --><td style="vertical-align:middle">[[Акс:Commons-logo.svg|15px|alt=Логотипи Викианбор|link={{fullurl:commons:{{#if:{{{лотинӣ|}}}|{{{лотинӣ}}}|{{#if:{{wikidata|p935|from={{{from|}}}}}|{{wikidata|p935|plain=true|from={{{from|}}}}}|{{#if:{{wikidata|p373|from={{{from|}}}}}|Category:{{wikidata|p373|plain=true|from={{{from|}}}}}|Special:Search/{{wikidata|p225|{{{лотинӣ|}}}|plain=true|from={{{from|}}}}}}}}}}}|uselang=tg}}]]<br>[{{fullurl:commons:{{#if:{{{commons|}}}|{{{commons}}}|{{#if:{{wikidata|p935|from={{{from|}}}}}|{{wikidata|p935|plain=true|from={{{from|}}}}}|{{#if:{{wikidata|p373|from={{{from|}}}}}|Category:{{wikidata|p373|plain=true|from={{{from|}}}}}|Special:Search/{{wikidata|p225|{{{лотинӣ|}}}|plain=true|from={{{from|}}}}}}}}}}}|uselang=tg}} Викианбор]</td><!-- Отрисовка ссылок ITIS, NCBI, EOL, GRIN, IPNI, POWO, WFO и MB (MycoBank) --></tr></table>}}<!-- Гурӯҳ барои мақолаҳо -->{{#if: {{{салтанат|}}}|{{#if:{{{nocat|}}}||{{#if:{{NAMESPACE}}||[[Гурӯҳ:{{{салтанат}}} аз рӯи алифбо]]}}}}}}<!-- -->{{#if:{{{лотинӣ|}}}||{{#if:{{NAMESPACE}}||[[Гурӯҳ:Мақолаҳо бе пайванд ба Викинамудҳо]]}}}}<!-- -->{{if-wikidata|p815|{{{itis|}}}||{{#if:{{NAMESPACE}}||[[Гурӯҳ:Мақолаҳои биологӣ бе ITIS]]}}|from={{{from|}}}}}<!-- -->{{if-wikidata|p685|{{{ncbi|}}}||{{#if:{{NAMESPACE}}||[[Гурӯҳ:Мақолаҳои биологӣ бе NCBI]]}}|from={{{from|}}}}}<!-- -->{{if-wikidata|p830|{{{eol|}}}||{{#if:{{NAMESPACE}}||[[Гурӯҳ:Мақолаҳои биологӣ бе EOL]]}}|from={{{from|}}}}}<!-- -->{{#ifeq:{{{салтанат}}}|Рустаниҳо|{{#switch: {{{rang|{{{{wikidata|p225|{{{latin|}}}|plain=true}}|4}}}}}|Оила|Авлод|Намуд = {{if-wikidata|p1421|{{{grin|}}}||{{#if:{{NAMESPACE}}||[[Гурӯҳ:Мақола дар бораи рустаниҳо бе GRIN]]}}|from={{{from|}}}}}}}|}}<!-- -->{{#ifeq:{{{салтанат}}}|Рустаниҳо|{{#switch: {{{rang|{{{{wikidata|p225|{{{latin|}}}|plain=true}}|4}}}}}|Авлод|Намуд = {{if-wikidata|p961|{{{ipni|}}}||{{#if:{{NAMESPACE}}||[[Гурӯҳ:Мақола дар бораи рустаниҳо бе IPNI]]}}|from={{{from|}}}}}}}|}}<!-- -->{{#ifeq:{{{салтанат}}}|Рустаниҳо|{{if-wikidata|p5037|{{{powo|}}}||{{#if:{{NAMESPACE}}||[[Гурӯҳ:Мақола дар бораи рустаниҳо бе POWO]]}}|from={{{from|}}}}}}}<!-- -->{{#ifeq:{{{салтанат}}}|Рустаниҳо|{{if-wikidata|p7715|{{{wfo|}}}||{{#if:{{NAMESPACE}}||[[Гурӯҳ:Мақола дар бораи рустаниҳо бе WFO]]}}|from={{{from|}}}}}}}<!-- -->{{#ifeq:{{{салтанат}}}|Занбӯруғҳо|{{if-wikidata|p962|{{{mycobank|}}}||{{#if:{{NAMESPACE}}||[[Гурӯҳ:Мақолаҳо дар бораи занбӯруғҳо бе MycoBank]]}}|from={{{from|}}}}}|}}<!-- -->{{#if:{{{nofw|}}}||{{#if:{{{Аз байн рафт|}}}|{{if-wikidata|p842|{{{fw|}}}||{{#if:{{NAMESPACE}}||[[Гурӯҳ:Мақолаҳо дар бораи таксонҳои аз байн рафта бе Fossilworks]]}} |from={{{from|}}}}} }} }} {{#switch:{{{rang}}}|Ҷудошуда =|{{#switch:{{PAGENAME}}|{{wikidata|p225|{{{latin|}}}|plain=true|from={{{from|}}}}}|{{{wikispecies|}}}|{{{commons|}}} = {{DISPLAYTITLE:{{#invoke:Taxonomy/latin|latin|{{PAGENAME}}|rang={{{табақа|}}}|regnum={{{салтанат|}}}}}|}}}}}}<noinclude>{{doc}}</noinclude> 4l1kayttc91f5nzmev23bm80k9saufa 10 96658 1468990 1467989 2026-04-19T19:29:31Z Zosya95 54344 1468990 wikitext text/x-wiki ==Барои нусхабардорӣ== <syntaxhighlight lang="wikitext" style="overflow:auto;"> {{Таксон |тасвир = <!-- танҳо номи акс аз Викианбор БЕ [[Акс:]] --> |тавсифи тасвир = |салтанат = <!-- яке аз инҳо: Рустаниҳо, Ҷонварон, Занбӯруғҳо, Протистҳо --> |волид = <!-- номи илмии як табақаи болоӣ --> |табақа = <!-- номи рутбаи таксономии организм (намуд, авлод, оила ва ғ.) --> |лотинӣ = <!-- номи илмӣ --> |муаллиф = <!-- номи илмияшро кӣ додааст (ба забони анг. чун стандарт он аст --> |соли муаллифӣ = <!-- номи илмияшро кадом сол гузоштаанд --> |вазъи ҳифз = <!-- аз рӯи номгузории [[Иттиҳоди байналмилалии ҳифзи табиат]] (мас. VU, EX, EN) --> }} </syntaxhighlight> {{Таксон |тасвир = Bentley - Trimen 1880b.jpg |тавсифи тасвир = Тасвири гиёҳшиносӣ |салтанат = Рустаниҳо |волид = Ferula |табақа = Намуд |лотинӣ = Ferula moschata |муаллиф = (H.Reinsch) Koso-Pol. |соли муаллифӣ = 1925 |ҳаммаъно = {{Collapsible list |title = '' |''Euryangium sumbul'' {{small|Kauffm.}} |''Ferula sumbul'' {{small|(Kauffm.) Hook.f.}} |''Ferula urceolata'' {{small|Korovin}} |''Peucedanum sumbul'' {{small|(Kauffm.) Baill.}} |''Sumbulus moschatus'' {{small|H.Reinsch}} }} }} 95c8qu3fyww6g7lniq1cgz8kfq7g14a 0 115964 1469040 787495 2026-04-20T00:41:19Z EmausBot 3642 Ислоҳи масири дукарата ба [[Парандаҳо]] 1469040 wikitext text/x-wiki #равона [[Парандаҳо]] ifl01ehjhw62hu0d2qbl0x1bjfdxkxp 0 116131 1469125 1467236 2026-04-20T03:27:48Z Сунатулло Сафарзода 108676 1469125 wikitext text/x-wiki {{Адиб |ном = Назри Яздонӣ |номи аслӣ = Назрулло Раҳматуллоев |тасвир = |таърихи таваллуд = 18.8.1949 |зодгоҳ = [[ноҳияи Тавилдара]] | таърихи даргузашт = | навъи фаъолият = {{шоир|Тоҷикистон}}, [[тарҷумон]] }} '''Назри Яздонӣ'''  (Раҳматуллоев Назрулло; [[18 август]]и [[Соли 1949|1949]], [[ноҳияи Тавилдара]])— [[шоир]], [[тарҷумон]], узви [[Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон]] (1988), [[Шоири халқии Тоҷикистон]] (2014). == Зиндагинома == Назри Яздонӣ [[18 август]]и соли [[Соли 1949|1949]] дар ноҳияи [[ноҳияи Тавилдара]] таваллуд шудааст. Хонадонашон соли 1953 ба [[ноҳияи Сталинобод]] кӯчида, дар деҳаи Маҳмадшоҳ маскун шудааст. Таҳсилоти ибтидоӣ ва миёнаро дар ҳамин ҷой (деҳаи Маҳмадшоҳи колхози «Коммунизм»-и [[ноҳияи Рӯдакӣ]]) ба фарҷом расондааст. Баъди хатми мактаби миёна, як сол дар заводи пахтаи Айнӣ коргарӣ кардааст. Соли 1967 ба шуъбаи англисии факултаи забонҳои хориҷии [[Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ|Донишкадаи давлатии омӯзгории Душанбе]] дохил шуда, соли 1971 хатмаш намудааст. Аввалин [[шеър]]у мақолаи [[илм]]иаш дар даврони донишҷӯӣ ба чоп расидаанд. Дар озмунҳои шеърӣ ва илмии донишҷӯён ширкат варзида, муваффақият ёфтааст. Баъди хатми донишгоҳ дар бахши [[таърих]]и фалсафаи Шуъбаи [[фалсафа]]и [[Фарҳангистони улуми Тоҷикистон|Академияи илмҳои Тоҷикистон]] ба кор пардохта, соли 1981 дар [[Алмаато]] дар мавзӯи "Фалсафаи [[Ибни Сино]] дар «Ишорот ва танбеҳот» рисолаи номзадӣ ҳимоя кардааст. Соли 1981 ба [[Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон]] ба ҳайси мудири шуъбаи равобити адабӣ даъват шуда, дар ин вазифа то соли 1991 фаъолият будааст. Солҳои 1991—1999 мудирии шуъбаи назорат ва ҳамоҳангсозии Кумитаи оид ба корҳои дин дар назди Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистонро бар уҳда доштааст. Муассис ва сардабири рӯзномаи «Алиф», ки соли 1998-1999 нашр мешуд ва масъалаҳои адабу фарҳангу тамаддуни миллатро баррасӣ мекард. Баъдан ба Институти фалсафа ва ҳуқуқи [[Фарҳангистони улуми Тоҷикистон|Академияи илмҳои ҷумҳурӣ]] ба кор омадааст. Бо унвони фахрии [[Шоири халқии Тоҷикистон]] (2014) сарфароз гардонида шудааст. Аз соли 1988 узви [[Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон]] аст. Муддати панҷ сол барномаи мустақили “Асолати миллӣ”, “Худшиносии миллӣ”-ро дар [[Телевизиони Тоҷикистон|Шаббакаи аввали]] радиои давлатии Тоҷикистон бурдааст. То имрӯз комилан ба кори илмиву эҷодӣ машғул аст. Таҳти роҳбарии устод 4-нафар унвонҷӯён рисолаи номзадии худро дифо кардаанд. == Сафарҳои хориҷӣ == Назри Яздонӣ ба мамолики [[Ҳиндустон]], [[Маҷористон|Венгрия]], [[Русия|Руссия]] (ва аксари ҷумҳуриҳои собиқ шӯравӣ), [[Эрон]], [[Ироқ]], [[Туркия]], [[Сурия]], [[Урдун]], [[Арабистони Саудӣ]], [[Қатар]] сафарҳои хидматӣ кардааст. == Эҷодиёт == Ашъораш дар китобҳои «Меҳрбон», «Тоҷикистон беҳтар аз ҷон», «Нурборон», «Дилнигора», «Нурполо» ва маҷмӯаҳои дастаҷамъӣ ба чоп расида, иддае аз онҳо ба забонҳои [[забони русӣ|русӣ]], [[ӯзбакӣ|ӯзбакӣ]], [[забони украинӣ|укроинӣ]], [[забони эстонӣ|эстунӣ]], [[забони олмонӣ|олмонӣ]] тарҷума ва нашр шудаанд. Кӯшидааст дар заминаи анъанаҳои шеъри классикӣ, шеъри ҷаҳонӣ, шеъри мардумии тоҷик, шеъри нимоӣ, шеъри тоза гӯяд. Ба ақидаи шеършиносони тоҷик сухани тоза мегӯяд. Бунёди шеъраш маъно, фаҳмо, зебо ва гӯё аст. Аз [[забони русӣ|забонҳои русӣ]], [[инглисӣ]], [[арабӣ]], [[забони ӯзбакӣ|ӯзбакӣ]], [[забони урду|урду]], [[забони украинӣ|укроинӣ]] тарҷума мекунад. [[Шеър]]ҳо, [[достон]]ҳо, [[қисса]]ҳои алоҳидаи А. С. Пушкин, М. Ю. Лермонтов, В. Шекспир, Ҷ.Байрон, А.Ҷафрӣ, роману қиссаҳои ҷудогонаи Л. Каррол, З. Бистритская ва дигар адибони ҷаҳонро ба [[тоҷикӣ]] тарҷума кардааст. «Ишорот ва танбеҳот»-и [[Ибни Сино]]ро (дар ҳамқаламии [[Мусо Диноршоев|М.Диноршоев]] ва Т. Мардонов) аз [[арабӣ]] ба [[русӣ]] гардондааст. Аввалин шоири тоҷик аст, ки бевосита аз инглисӣ ба тоҷикӣ [[тарҷумон]]ӣ кардааст. Тарҷумаи «Ишорот» ҳам дар таърихи тарҷумаи илмии тоҷик аввалин намунаи баргардони бевоситаи арабӣ-русист. Чандин баёзи манзуму мансур ва фолклорӣ таҳия ва тавзеҳ намудааст, ки ба забонҳои гуногун дар [[Киев]], [[Минск]], [[Таллин]], [[Тошканд]], [[Тифлис]], [[Ханой]], [[Прага]], [[София]] ва дигар шаҳрҳои ҷаҳон чоп шудаанд. Осори зиёди публитсистӣ дорад. Китоби эссеҳои фалсафиву адабиаш «Ҳикмати озодагон» ба таҳқиқи тақдиру вижагиҳои ҳувийяти миллӣ ва фарҳанги имрӯзаи тоҷикон бахшида шудааст. Дар ин асар моҳияти маданияти тоҷик, мавқеи он дар тамаддуни ҷаҳонӣ, хусусиятҳои асолати миллӣ, моҳияти иҷтимоӣ, сиёсати ваҳдати миллӣ дар гирдобу тундбоди беамон, бебозгашти глобализатсия мавриди таҳлили ҷиддии усулӣ ва илмӣ қарор гирифтааст. Таҳқиқоти бунёдиаш бо номи “Ормонҳои ориёнӣ” низ аз асолату хештаншиносӣ баҳс мекунад. Ин асар таҳқиқотӣ – илмӣ аст, ки арзишҳои ориёнӣ – тоҷикиро дар майдони набардҳои муосир, набарҳои хусусияти дегуманистӣ дошта ба таҳлил мегирад. Тақдири арзишҳову ормонҳои ориёнӣ – тоҷикӣ аз даврони [[Куруши Бузург|Куруши Кабир]] то имрӯз, ояндабинии ин тақдирҳо ҳамчун мавзуи мубрами рӯзгори умумибашарӣ собит мешавад ва муаллиф наҷоти башариятро дар эҳтирому бузургдошти ин арзишу ормонҳо мебинад. Ба назари муаллиф ин арзишу ормонҳо бо мурури замон, дар натиҷаи таъсиргузориашон ба тамаддуни башарӣ, бар асари дар мубодилаи солим буданаш бо тамаддунҳои дигар хусусияти умумибашарӣ пайдо кардаанд. Дар сабти комили аудиоии «Шоҳнома» ширкат варзидааст. Ба силсилаи [[ашъор]]аш устодони [[суруд]]и тоҷикӣ оҳанг бастаанду месароянд. Зиёда аз 30 сурудаш дар хазинаи тилоии [[Радио]]и тоҷик нигаҳдорӣ мешавад. Тадқиқоти илмӣ дар китоби "Фалсафаи Ибни Сино дар «Ишорат ва танбеҳот», мақолоти зиёдаш ба забонҳои [[русӣ]] ва [[тоҷикӣ]] дар [[Душанбе]], [[Маскав]], [[Тошканд]] ва [[Алмаато]] ба табъ расидаанд. Феълан дар [[Китобхонаи миллии Тоҷикистон]] ба ҳайси сардори «Маркази тоҷикшиносӣ» фаъолият дошта, дар болобурди савияи маърифату хештаншиносӣ камолоти ҷаҳонбинии вижаи миллӣ, таҳия ва нашри силсилаи «Тоҷнома», ки саҳми миллатамонро дар масири тамаддуни ҷаҳонӣ бо нашри манбаъҳои бостонӣ ва осори фарҳангии дараҷаи аввал собит месозад, ҳиссаи сазовор мегузорад. Дар ҳоли ҳозир аз ин маҷмааи бузург 15 ҷилд ба нашр расид. Саҳми Назри Яздонӣ хусусан дар нашри осори бостонӣ муҳим аст. Аз ин осор “[[Авесто|Авасто]]”, “Мероси хаттии Бостон” (дар ду ҷилд, ки тамоми осори хаттӣ, аз ҷумла “[[Бундаҳишн]]”, осори бузургҳаҷму хурдҳаҷм, сангнабиштаҳо, ҳамагуна навиштаҳои тоқҳову дигар гунаи катибаҳо, ки арзиши фарҳангӣ доранд ҷамъ шуд ва нашр шуд.), “[[Динкард]]” ахамияти махсус доранд. Ин осор бори нахустин дар ин шакли комилу маҷмӯъ хушбахтона ба чоп расид. Дар ҳамин масир маҷмӯаҳои “Бохтар”, “Суғд” ҳар кадом ду ҷилдии бузург, ки манбаъҳо ва таҳқиқоти арзишманде, ки дар бораи Бохтару Суғди имрӯза аз осори Бостону юнониён сар карда то ба имрӯз ба даст расидааст ҷамъоварӣ шуда ба дасти хонанда расонида шуд. Ҳоло дар баробари эҷоди шеър тадқиқоти фалсафиву фарҳангӣ дар самтҳои «Ташаккул ва такомули маънавиёти тоҷик дар масири адолат-гароён ([[Пешдодиён]]), маърифатпешагон ([[Маздаясно|маздоясноӣ]]), [[Ислом|исломӣ]], [[Шуравӣ|шӯравӣ]] ва истиқлоли сиёсӣ», «Таъсир ва такомули тарафайни тамаддунҳо, (исломӣ, иудаистӣ, [[насронӣ]], [[ҳиндӣ]])» сурат мегирад. Хулосаи тадқиқоташ ин аст, ки умумият, такомули тарафайни тамаддунҳо дар тӯли таърихи панҷ ҳазор сол равшану сареҳ ва муфиду ҳамаҷониба будааст. Ихтилофи тамаддунҳо хосияти фрагментарӣ, гузаранда ва сиёсӣ доштааст. Тарғиби ин нуктаҳои бунёдӣ ба ақидаи Назри Яздонӣ аҳамияти воқеии пурқувват ва судманд шудани ҳусни тафо-ҳум ва ҳамзистии миллалу ақоиди мухталифро дорад. Назри Яздонӣ оиладор соҳиби ду духтар, чор набера аст. Ҳадафи ӯ дар зиндагӣ хушбахтиву фараҳмандии инсон аст. Чунин хушбахтӣ дар сурати ҳусни тафоҳуми огоҳона, маърифати тамаддуни ҷаҳонӣ имкон дорад. == Ҷоизаҳо == * Бо ордени «Шараф» (2011).<ref>Адибони Тоҷикистон (маълумотномаи мухтасари шарҳиҳолӣ)./Таҳия ва танзими Асрори Сомонӣ ва Маҷид Салим. — Душанбе, «Адиб», 2014, — с.310 — 311 ISBN 978-99947-2-379-9.</ref> * Соли 2014 ба унвони «Шоири халқии Тоҷикистон» мушарраф гардид. * Соли 2021 бо медали «Ҷашнии 30-солагии Истиқлолият» тақдир карда шуд. * Соли 2025 бо медали “Ҷашнии 30-солагии ҲХДТ” тақдир карда шуд. == Сарчашма == <references/> == Эзоҳ == {{эзоҳ}} [[Гурӯҳ:Адибони Тоҷикистон]] [[Гурӯҳ:Шоирони тоҷик]] [[Гурӯҳ:Шоирони халқии Тоҷикистон]] [[Гурӯҳ:Тарҷумонҳои адабиёти бадеӣ]] [[Гурӯҳ:Аъзои Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон]] mhf9ekhoh7oqd10xsjxb0lnpaqyjd8c 10 126853 1468922 828712 2026-04-19T15:00:40Z Zosya95 54344 1468922 wikitext text/x-wiki {{Ҷадвали новбарӣ |ном = Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон |сарлавҳа = [[Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон]] |тасвир = [[Акс:Китоби сурх. Рӯнамои китоб.jpg |75px]] |сабки_сарлавҳа = background:#ffdada; |сабки_бадан = width:100%; vertical-align:middle; |сабки_гурӯҳ = text-align:right;background:#ffdada; |liststyle = text-align:left; |сабки_тасвир = background:#ffdada; |синфи_феҳристҳо = hlist |гурӯҳ1 = [[Олами ҳайвонот]] |феҳрист1 = * [[Феҳристи нармбаданҳои Китоби сурхи Тоҷикистон|Нармбаданҳо]] * [[Феҳристи ҳашароти Китоби сурхи Тоҷикистон|Ҳашарот]] * [[Феҳристи моҳиҳои Китоби сурхи Тоҷикистон|Моҳиҳо]] * [[Феҳристи хазандагони Китоби сурхи Тоҷикистон|Хазандагон]] * [[Феҳристи парандагони Китоби сурхи Тоҷикистон|Парандагон]] * [[Феҳристи ширхӯрони Китоби сурхи Тоҷикистон|Ширхӯрон]] |гурӯҳ2 = [[Олами наботот]] |феҳрист2 = * [[Феҳристи обсабзҳои Китоби сурхи Тоҷикистон|Обсабзҳо]] * [[Феҳристи гулсангҳои Китоби сурхи Тоҷикистон|Гулсангҳо]] * [[Феҳристи занбӯруғҳои Китоби сурхи Тоҷикистон|Занбӯруғҳо]] * [[Феҳристи ушнашаклони Китоби сурхи Тоҷикистон|Ушнашаклон]] * [[Феҳристи сарахсшаклони Китоби сурхи Тоҷикистон|Сарахсшаклон]] * [[Феҳристи лучтухмҳои Китоби сурхи Тоҷикистон|Лучтухмҳо]] * [[Феҳристи пӯшидатухмҳои Китоби сурхи Тоҷикистон|Пӯшидатухмҳо]] }} <includeonly> [[Гурӯҳ:Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон]] </includeonly> <noinclude> [[Гурӯҳ:Шаблонҳо:Китобҳои сурх]] </noinclude> p6kbao7pdt8k7nj112pgov2sgai0l0z 1468923 1468922 2026-04-19T15:03:54Z Zosya95 54344 1468923 wikitext text/x-wiki {{Ҷадвали новбарӣ |ном = Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон |сарлавҳа = [[Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон]] |тасвир = [[Акс:Китоби сурх. Рӯнамои китоб.jpg|80px]] |сабки_сарлавҳа = background:#ffdada; |сабки_бадан = width:100%; vertical-align:middle; |сабки_гурӯҳ = text-align:right;background:#ffdada; |liststyle = text-align:left; |синфи_феҳристҳо = hlist |гурӯҳ1 = [[Олами ҳайвонот]] |феҳрист1 = * [[Феҳристи нармбаданҳои Китоби сурхи Тоҷикистон|Нармбаданҳо]] * [[Феҳристи ҳашароти Китоби сурхи Тоҷикистон|Ҳашарот]] * [[Феҳристи моҳиҳои Китоби сурхи Тоҷикистон|Моҳиҳо]] * [[Феҳристи хазандагони Китоби сурхи Тоҷикистон|Хазандагон]] * [[Феҳристи парандагони Китоби сурхи Тоҷикистон|Парандагон]] * [[Феҳристи ширхӯрони Китоби сурхи Тоҷикистон|Ширхӯрон]] |гурӯҳ2 = [[Олами наботот]] |феҳрист2 = * [[Феҳристи обсабзҳои Китоби сурхи Тоҷикистон|Обсабзҳо]] * [[Феҳристи гулсангҳои Китоби сурхи Тоҷикистон|Гулсангҳо]] * [[Феҳристи занбӯруғҳои Китоби сурхи Тоҷикистон|Занбӯруғҳо]] * [[Феҳристи ушнашаклони Китоби сурхи Тоҷикистон|Ушнашаклон]] * [[Феҳристи сарахсшаклони Китоби сурхи Тоҷикистон|Сарахсшаклон]] * [[Феҳристи лучтухмҳои Китоби сурхи Тоҷикистон|Лучтухмҳо]] * [[Феҳристи пӯшидатухмҳои Китоби сурхи Тоҷикистон|Пӯшидатухмҳо]] }} <includeonly> [[Гурӯҳ:Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон]] </includeonly> <noinclude> [[Гурӯҳ:Шаблонҳо:Китобҳои сурх]] </noinclude> bpz26dad5y5dwqoja5v5grdnsgmon04 10 126865 1468985 1467973 2026-04-19T19:11:04Z Zosya95 54344 1468985 wikitext text/x-wiki <includeonly>{{#switch:{{{салтанат}}} |Рустаниҳо = c8f7c5 |Ҷонварон = ffd1d9 |Протистҳо = d9e6ff |Занбӯруғҳо = e0c3ff |Ҷондорон = f5f5f5 |error = f5f5f5 |f5f5f5 }}</includeonly><noinclude> {{doc}} </noinclude> sq3ru1pjdqpawb9bhinh509uic10uxk 1468987 1468985 2026-04-19T19:15:19Z Zosya95 54344 1468987 wikitext text/x-wiki <includeonly>{{#switch:{{{салтанат}}} |Рустаниҳо = adcffd |Ҷонварон = ebd38b |Протистҳо = e0f0ff |Занбӯруғҳо = f3e5ff |Ҷондорон = f5f5f5 |error = f5f5f5 |f5f5f5 }}</includeonly><noinclude> {{doc}} </noinclude> qxepnv7a2x69hg19murygvrm5w71ul8 1468988 1468987 2026-04-19T19:16:40Z Zosya95 54344 1468988 wikitext text/x-wiki <includeonly>{{#switch:{{{салтанат}}} |Рустаниҳо = adf0ad |Ҷонварон = ebd38b |Протистҳо = e0f0ff |Занбӯруғҳо = f3e5ff |Ҷондорон = f5f5f5 |error = f5f5f5 |f5f5f5 }}</includeonly><noinclude> {{doc}} </noinclude> aasbmifpla38uiw07b4u9gg2hohie1q 0 140431 1469061 1468052 2026-04-20T00:57:32Z Zosya95 54344 1469061 wikitext text/x-wiki {{Мамнӯъгоҳ}} '''Мамнӯъгоҳи Ромит''' — яке аз мамнуъгоҳҳои тоҷикистон, ки дар ҳудуди [[ноҳияи Ваҳдат]] ҷойгир аст. == Таърих == Соли 1959 дар болооби [[дарёи Кофарниҳон]] мамнӯъгоҳи дуюми Тоҷикистон — «Ромит» бо масоҳати 16139 гектар ташкил шуд. Табиати мамнӯъгоҳ аз мавзеъҳои зебои сабзпуш иборат буда, дар байни ду шохоби пуртуғёни [[дарёи Кофарниҳон]] — Сорбою Сардаи Миёна ва пасту баландиҳо чой гирифтааст. Олами гуногуни набототу ҳайвонот, ҷамоаҳо, популятсияҳо ва намудҳои нодиру камёфт, инчунин дар ҳолати муътадил қарор доштани мавзеъҳои ҷангалзор, чаманзори зебо ва намудҳои нодири растанӣ ва ҳайвонҳо ба ҳусни мамнӯъгоҳ ҳусн зам мекунанд. Вазифаи асосии мамнӯъгоҳ дар ҳолати табиӣ нигоҳ доштани аксарияти қисмҳои табиат ва пурра кардани баъзе ҷамоаҳо, барқарор ва ҳифзи онҳо мебошад. Дар обҳои тозаю пуртуғёни мамнӯъгоҳ ширмоҳию сагмоҳӣ, гулмоҳию лаққамоҳӣ, моҳии белбинӣ, дар тахтасангҳою хокрезаҳо, сангрезаҳою хокҳои мулоиму рангоранг микдори зиёди сусмор, агамаи кӯҳӣ, сангпушту хорпушт, морҳои афъӣ, печон, кобра ва гурза, қамчинмор зиндагӣ мекунанд. Мамнӯъгоҳи «Ромит» чун мамнуъгоҳи кӯҳии ҷангалдор намудҳои зиёди паррандагон, аз ҷумла, [[булбул]], [[саъба]], момоҷурғотак, [[соч]], [[мусича]], [[тазарв]], [[гунҷишк]]и хонагӣ, [[кабк]], кабки дарӣ, [[кабӯтар]] ва намудҳои [[зоғ]]ҳоро ба оғуши худ гирифтааст. Дар таркиби биосенози мамнӯъгоҳ зиёда аз 600—650 намуди ҳашарот, аз ҷумла, шапалакҳои нодир, эндемикӣ ҷой гирифтаанд. Бояд қайд кард, ки асоси бойигарии мамнӯъгоҳ ин мавзеъҳои зебои олами наботот ва намудҳои гуногуни онҳост. Ҷамоаҳои зиёди дарахтӣ, буттагӣ, ки дар дигар қаламрави ҷумҳурӣ кам дучор мешаванд ё тамоман вуҷуд надоранд (аз таъсири одам нобуд шудаанд) дар мамнӯъгоҳи «Ромит» муътадил сабзиш дошта, ба онҳо челонзор, фарқзор, ангатзор, беду булутзор ва албатта бодомзору чормағззор мансубанд. Ҷамоаи бодомзору чормағззор омили муҳими мавҷудияти мамнӯъгоҳ ҳисоб мешавад. Дар сатҳи муътадил дар кӯҳу кӯҳпораҳо намудҳои зиёди рустаниҳои ғизоӣ, аз ҷумла [[торон]], [[чукрӣ]], [[сунбулкаҳ]], [[зира]], [[чойкаҳак]], [[савсан]], [[холмон]], намудҳои гуногуни пиёз ва ғайра месабзанд. Масоҳати калони мамнӯъгоҳро то баландии 2800 м дарёву адирҳо, ҷамоаҳои [[тут]]у [[гелос]], себу биҳӣ, [[зардолу]]ю олуи ёбоӣ ишғол карда, инчунин рустаниҳои доруворӣ, аз ҷумла, [[пудина]], [[кифгули калон]], [[тугмагул]], [[зардкаҳак]], [[Шутурпай|сапали шутур]], мураккабгул, ишим, [[Камол (авлод)|камол]] низ кам нестанд.<ref>М. Дарвозиев, И. Сафаров. Экология. Китоби дарсӣ. -Душанбе: «Ирфон», 2015, — с. 134—135</ref> == Эзоҳ == {{эзоҳ}} * [http://impulse-tour.com/tourism/tajikistan/zapovedniki-tajikistan.html]{{Пайванди мурда|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://eco.tj/nature/r-1.html] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20131018063024/http://eco.tj/nature/r-1.html |date=2013-10-18 }} * [http://www.tajikinvest.tj/ru/index/index/pageId/177/ Национальные парки и природные заповедники] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20130507121552/http://www.tajikinvest.tj/ru/index/index/pageId/177/ |date=2013-05-07 }} * [http://impulse-tour.com/tourism/tajikistan/zapovedniki-tajikistan.html]{{Пайванди мурда|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://eco.tj/nature/eco-7.html] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20160304185349/http://eco.tj/nature/eco-7.html |date=2016-03-04 }} {{Тоҷикистон-ҷуғ-нопурра}} [[Гурӯҳ:Ҷуғрофияи Тоҷикистон]] [[Гурӯҳ:Мамнӯъгоҳҳои табии Тоҷикистон]] [[Гурӯҳ:Мавзеъҳои табии Тоҷикистон]] [[Гурӯҳ:Ҷозибаҳои гардишгарии Тоҷикистон]] 681a21wfkwmf5e5unnsza2s1vsw19e3 0 141197 1468918 1405866 2026-04-19T14:52:13Z Zosya95 54344 Zosya95 moved page [[Феҳристи паррандагони Китоби сурхи Тоҷикистон]] to [[Феҳристи парандагони Китоби сурхи Тоҷикистон]] 1405866 wikitext text/x-wiki {{Тарҷума}} Дар рӯйхати мазкур 43 намуд ва зернамуди '''паррандагон''', ки дар нашри охирин (дуюм)-и [[Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон]] (2015)<ref><span class="citation">[http://www.ozodagon.com/23259-nashri-seyumi-kitobi-surhi-toikiston-bo-ilovai-chand-navi-ayvoni-nodir.html Нашри сеюми Китоби сурхи Тоҷикистон бо иловаи чанд навъи ҳайвони нодир] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20160304224221/http://www.ozodagon.com/23259-nashri-seyumi-kitobi-surhi-toikiston-bo-ilovai-chand-navi-ayvoni-nodir.html |date=2016-03-04 }}&nbsp;(тадж.).&#x20; www.ozodagon.com&#x20;(28&nbsp;августа 2015).</span></ref> оварда шудаст, ки дар муқоиса бо нашри қаблӣ 6 намуд ва зернамуд бештар мебошад<ref><span class="citation">[http://www.durahshon.tj/fan/view_post.php?id=401 Флора ва фаунаи Тоҷикистон] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20160304064917/http://www.durahshon.tj/fan/view_post.php?id=401 |date=2016-03-04 }}&nbsp;(тадж.).&#x20; www.durahshon.tj&#x20;(27&nbsp;октября 2015).</span></ref>. Ба шарофати ташкилоти дархостгари [[Кусавлисай]], бо сабаби барқарор кардани шумора Кабутари ҷангалӣ (Вяхир) аз китоби сурх хориҷ карда шуд. Категорияҳои дар асоси талаботҳои Иттиҳоди байналхалқии ҳифзи табиат арзёбишуда: * EX — Намудҳои маҳвгардида. * EW — Намудҳое, ки дар табиат маҳв гардидаанд. * CR — Намудҳое, ки дар ҳолати хатарноки маҳвшавӣ қарор доранд. * EN — Намудҳое, ки дар зери таҳдиди маҳвшавӣ қарор доранд. * VU — Намудҳои осебпазир. Номи қатор, оила ва намудҳои зерин ба тартиби алифбо номбар шудаанд. Номи лотинии намуд ва зернамуд мутобиқ ба [[Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон]] оварда шудааст. {| class="wikitable" frame="box" rules="all" style="text-align: center;" border="1" cellpadding="3" cellspacing="0" width="100%" ! style="background: rgb(152, 251, 152) none repeat scroll 0% 0%;" width="15%" |Расм ! style="background: rgb(152, 251, 152) none repeat scroll 0% 0%;" width="12%" |Ном ! style="background: rgb(152, 251, 152) none repeat scroll 0% 0%;" width="50%" | Охранный статус в Красной книге Таджикистана/<br> Статус, численность и распространение на территории Таджикистана ! style="background: rgb(152, 251, 152) none repeat scroll 0% 0%;" width="3%" | Мақоми ҳифз [[Иттиҳоди байналмилалии ҳифзи табиат|ИБҲТ]] ! style="background: rgb(152, 251, 152) none repeat scroll 0% 0%;" width="3%" | Эзоҳ |- | colspan="6" style="background: rgb(245, 222, 179) none repeat scroll 0% 0%;" | <big>'''Қатори Пойдарозон (''Ciconiiformes'')'''</big> |- | colspan="6" style="background: rgb(255, 228, 225) none repeat scroll 0% 0%;" | '''Оилаи Лаклакҳо (''Ciconiidae'')''' |- | [[Акс:White stork, Tashkent Zoo (3926818978).jpg|200x200px]] | '''Лаклаки сафед'''<br> (''Ciconia ciconia'') |'''EN. Вымирающий''' <br> Гнездовой, перелётный вид.<br> <u>''Численность''</u>: 6 пар гнездится близ кишлаков Кулканд, Навгилем, Чилгази Исфаринского района Согдийской области (общая численность популяции — 24 птицы). В долинах Сырдарьи и Зеравшана в зимний период фиксируется от 10 до 50 особей.<br> <u>''Распространение''</u>: Долины рек Зеравшан и Сырдарья. В 1908 году отмечались гнездования близ рек Исфара и Матча. В 1934—1935 годах встречался на Гиссарском хребте, долине Кафирнигана, близ Сарикишти и Душанбе. |LC |{{Sfn|Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон|2015|страницы=151}} |- | [[Акс:Ciconia_nigra_10.jpg|236x236px]] | '''Лаклаки сиёҳ''' <br> (''Ciconia nigra'') |'''EN. Вымирающий''' <br> Гнездовой, перелётный вид. Входит в перечень видов, указанных в Приложении №2 Конвенции CITES.<br> <u>''Численность''</u>: Популяция оценивается в 34 особи.<br> <u>''Распространение''</u>: Долины рек Зеравшан и Кафирниган. Во время миграций — долины рек Сырдарья, Вахш, Пяндж (зафиксировано); Гунт и Искандеркуль (предположительно). В начале XX века — Хирманджоу, Чубек. |LC |{{Sfn|Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон|2015|страницы=152}} |- | colspan="6" style="background: rgb(245, 222, 179) none repeat scroll 0% 0%;" | <big>'''Отряд Воробьинообразные (''Passeriformes'')'''</big> |- | colspan="6" style="background: rgb(255, 228, 225) none repeat scroll 0% 0%;" | '''Семейство ''[[:en:Acrocephalidae|Acrocephalidae]]&nbsp;(англ.)русск.''''' |- | [[Акс:Acrocephalus_orinus_Tajikistan.jpg|267x267px]] | '''[[:en:Large-billed reed warbler|Большеклювая камышовка]]&nbsp;(англ.)русск.''' <br> (''Acrocephalus orinus'') |'''VU. Уязвимый''' <br> Гнездовой, перелётный вид.<br> <u>''Численность''</u>: Вблизи кишлака Зумудг Ишкашимского района ГБАО в 2011 году было обнаружено 20 особей. Около кишлака Вездара Рошткалинского района ГБАО также было зафиксировано 7 птиц.<br> <u>''Распространение''</u>: горы Бадахшана (Ваханский, Ванчский, Рушанский хребты), долина рек Шахдара, Гунт, Бартанг, Танимас, Занинс. В период сезонных миграций также Кондара. |[[:en:Data deficient|DD]]&nbsp;(англ.)русск. |{{Sfn|Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон|2015|страницы=189}} |- | colspan="6" style="background: rgb(255, 228, 225) none repeat scroll 0% 0%;" | '''Семейство ''Leiotrichidae''''' |- | [[Акс:Garrulax_lineatus_-Kausani,_Uttarakhand_state,_India-8.jpg|200x200px]] | '''Полосатая кустарница''' <br> (''Trochalopteron lineatum'') В книге указан как ''Garrulax bilkevitchi'' |'''VU. Уязвимый''' <br> Оседлый вид.<br> <u>''Численность''</u>: Число особей в 2015 году в Республике [[Тоҷикистон|Таджикистан]] неизвестно. Относительно многочисленен на Гиссарском хребте (ущелье Кондара, заповедник «Рамит»). Массовые гнездовья также имеются в районе Дарвазского хребта и гор Бадахшана.<br> <u>''Распространение''</u>: Гиссарский хребет (от Байсунских гор до истока Кафирнигана; основная популяция), хребты Петра Первого, Бабатаг, Дарвазский, Ванчский, долина реки Шахдара (единичные встречи). |LC |{{Sfn|Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон|2015|страницы=187}} |- | colspan="6" style="background: rgb(255, 228, 225) none repeat scroll 0% 0%;" | '''Семейство Длиннохвостые синицы (''Aegithalidae'')''' |- | [[Акс:Leptopoecile_sophiae_sophiae.jpg|200x200px]] | '''Расписная синичка обыкновенная''' <br> (''Leptopoecile sophiae sophiae'') |'''VU. Уязвимый''' <br> Оседлый подвид. <br> <u>''Численность''</u>: Число особей в 2015 году в Республике [[Тоҷикистон|Таджикистан]] неизвестно. Фиксируются единичные экземпляры на большом расстоянии друг от друга, данные о локальных популяциях отсутствуют.<br> <u>''Распространение''</u>: Западный Памиро-Алай: Туркестанский, Гиссарский и Зеравшанский хребты. |LC |{{Sfn|Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон|2015|страницы=192}} |- | colspan="6" style="background: rgb(255, 228, 225) none repeat scroll 0% 0%;" | '''Семейство Дроздовые (''Turdidae'')''' |- | [[Акс:Blue_Whistling_Thrush_Thailand.jpg|200x200px]] | '''Синяя птица''' <br> (''Myophonus caeruleus'') |'''VU. Уязвимый''' <br> Гнездовой, перелётный вид. <br> <u>''Численность''</u>: Повсеместно малочисленный вид. Населяет долины горных рек и водопадов, горные леса с высокой влажностью на высоте 1100—2800 м над уровнем моря.<br> <u>''Распространение''</u>: Каратегинский, Шугнанский хребты, Дарваз, хребет Петра Первого, долины Ванчского и Ваханского хребтов. |LC |{{Sfn|Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон|2015|страницы=183}} |- | colspan="6" style="background: rgb(255, 228, 225) none repeat scroll 0% 0%;" | '''Семейство Монархи (''Monarchidae'')''' |- | [[Акс:Asian_Paradise_Flycatcher_(Terpsiphone_paradisi)-_male_W_IMG_9283.jpg|201x201px]] | '''Райская мухоловка белобрюхая''' <br> (''Terpsiphone paradisi leucogaster'') |'''VU. Уязвимый''' <br> Гнездовой, перелётный подвид.<br> <u>''Численность''</u>: Точное число особей в 2015 году в Республике [[Тоҷикистон|Таджикистан]] неизвестно. В городе Душанбе ежегодно фиксируется 5—6 гнездящихся пар.<br> <u>''Распространение''</u>: Дарвазский, Туркестанский, Каратегинский хребты, хребет Петра Первого, Каратау, долина реки Зеравшан. |LC |{{Sfn|Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон|2015|страницы=190}} |- | colspan="6" style="background: rgb(255, 228, 225) none repeat scroll 0% 0%;" | '''Семейство Мухоловковые (''Muscicapidae'')''' |- | [[Акс:小剪尾Enicurus_scouleri.jpg|200x200px]] | '''Белоножка''' <br> (''Microcichla scouleri scouleri'') |'''VU. Уязвимый''' <br> Оседлый подвид. <br> <u>''Численность''</u>: Повсеместно малочисленный подвид. В 1959—1962 годах близ реки Зеравшан было зафиксировано 3 гнездящиеся пары (две в долине реки Шинг и одна в долине реки Артуч). В Горно-Бадахшанской АО малочисленен: встречается нескольких оседлых птиц.<br> <u>''Распространение''</u>: Склоны Туркестанского, Зеравшанского, Гиссарского хребтов, исток реки Исфара, поймы рек Артуч, Шинг, Арчамайдан, Варзоб, Искандердарья, Кафирниган. |LC |{{Sfn|Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон|2015|страницы=184}} |- | [[Акс:White-capped_Water_Redstart.jpg|200x200px]] | '''Водяная горихвостка''' <br> (''Chaimarrornis leucocephalus'') |'''VU. Уязвимый''' <br> Оседлый вид. <br> <u>''Численность''</u>: Число особей в 2015 году в Республике [[Тоҷикистон|Таджикистан]] неизвестно по причине распространения вида в труднодоступных горных районах. Совершает сезонные миграции: в октябре спускается в предгорные районы, в феврале-марте — возвращается в высокогорные области.<br> <u>''Распространение''</u>: Исток реки Зеравшан, Зеравшанский ледник, долина реки Магиан, ручьи Гиссарского хребта, Вахшский, Дарвазский хребты, Бадахшан (долины рек Гунт, Шахдара, Пяндж). |LC |{{Sfn|Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон|2015|страницы=186}} |- | [[Акс:Rusty-tailed_Flycatcher_I_IMG_7389.jpg|200x200px]] | '''[[:en:Rusty-tailed flycatcher|Рыжехвостая мухоловка]]&nbsp;(англ.)русск.''' <br> (''Muscicapa ruficauda'') |'''VU. Уязвимый''' <br> Гнездовой, перелётный вид. <br> <u>''Численность''</u>: Число особей в 2015 году в Республике [[Тоҷикистон|Таджикистан]] неизвестно по причине распространения вида в труднодоступных горных районах. Ежегодно фиксируется во периоды перелётов с марта по май и с августа по сентябрь.<br> <u>''Распространение''</u>: Гиссарский хребет (ущелье Кондара, Такоб, Равот, Зирч), бассейн реки Варзоб, хребет Хазратишох (долина Чилдухтарон). Вероятно, встречается в Дарвазе, на Каратау и Вахшском хребте. |LC |{{Sfn|Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон|2015|страницы=191}} |- | [[Акс:Plumbeous_Water_Redstart_(Male)_I_IMG_6457.jpg|200x200px]] | '''Сизая горихвостка''' <br> (''Rhyacornis fuliginosa'') |'''VU. Уязвимый''' <br> Оседлый вид. <br> <u>''Численность''</u>: Число особей в 2015 году в Республике [[Тоҷикистон|Таджикистан]] неизвестно. В типичных местах обитания встречается редко. Популяция не превышает десяти гнездящихся пар.<br> <u>''Распространение''</u>: Впервые были зафиксированы в долине реки Исфара и на Туркестанском хребте (1908 год). Последний раз отмечались в долинах рек Кафирниган, Варзоб, Кондара, в 47 километрах между Душанбе и перевалом Анзоб. 3 пары были зафиксированы в Рамитском ущелье. |LC |{{Sfn|Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон|2015|страницы=185}} |- | colspan="6" style="background: rgb(255, 228, 225) none repeat scroll 0% 0%;" | '''Семейство Пеночковые (''Phylloscopidae'')''' |- | [[Акс:Phylloscopus_sindianus_1889-cropped.jpg|200x200px]] | '''[[:en:Mountain chiffchaff|Среднеазиатская теньковка]]&nbsp;(англ.)русск.''' <br> (''Phylloscopus sindianus'') |'''VU. Уязвимый''' <br> Гнездовой, перелётный вид. <br> <u>''Численность''</u>: Число особей в 2015 году в Республике [[Тоҷикистон|Таджикистан]] неизвестно. В районах распространения многочисленны, особенно в кустарниковой зоне.<br> <u>''Распространение''</u>: Бадахшан (долины рек Пяндж (Зумудг), Гунт (Дехмиена), Бартанг, Шахдара (Дарваз)). |LC |{{Sfn|Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон|2015|страницы=188}} |- | colspan="6" style="background: rgb(255, 228, 225) none repeat scroll 0% 0%;" | '''Семейство Скворцовые (''Sturnidae'')''' |- | [[Акс:Brahminy_Starling_(Sturnus_pagodarum)_in_Hyderabad_W_IMG_4470.jpg|202x202px]] | '''Браминский скворец''' <br> (''Sturnus pagodarum'') |'''EN. Вымирающий''' <br> Оседлый вид. Впервые зарегистрирован в [[Тоҷикистон|Таджикистане]] в 2008 году.<br> <u>''Численность''</u>: В период с 2008 по 2012 годы в кишкалках Рын, Зумудг, Сумджин и Дашт Ишкашимского района фиксировалось от четырёх до восьми гнездящихся пар в год.<br> <u>''Распространение''</u>: Ваханский хребет (Ишкашимский район Горно-Бадахшанской АО). |LC |{{Sfn|Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон|2015|страницы=193}} |- | colspan="6" style="background: rgb(245, 222, 179) none repeat scroll 0% 0%;" | <big>'''Отряд Голубеобразные (''Columbiformes'')'''</big> |- | colspan="6" style="background: rgb(255, 228, 225) none repeat scroll 0% 0%;" | '''Семейство Голубиные (''Columbidae'')''' |- | [[Акс:Snow-Pigeon_Nathang_Valley_Sikkim_13.05.2014.jpg|200x200px]] | '''Белогрудый голубь''' <br> (''Columba leuconota'') |'''CR. Находится в критическом состоянии''' <br> Гнездовой, перелётный вид.<br> <u>''Численность''</u>: В 1950—1960-е годы гнездилось до 40 пар. Число особей в 2015 году в Республике [[Тоҷикистон|Таджикистан]] неизвестно: предполагается, что имеются единичные гнездовые пары.<br> <u>''Распространение''</u>: Восточный Памир: Туркестанский хребет, долина реки Пяндж (Хорог, Ишкашим). |LC |{{Sfn|Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон|2015|страницы=179}} |- | colspan="6" style="background: rgb(245, 222, 179) none repeat scroll 0% 0%;" | <big>'''Отряд Гусеобразные (''Anseriformes'')'''</big> |- | colspan="6" style="background: rgb(255, 228, 225) none repeat scroll 0% 0%;" | '''Семейство Утиные (''Anatidae'')''' |- | [[Акс:Anser_indicus,_Streifengans_4.JPG|200x200px]] | '''Горный гусь''' <br> (''Anser indicus'') |'''EN. Вымирающий''' <br> Гнездовой, перелётный вид.<br> <u>''Численность''</u>: В 1950—1960-е годы обитал на всех озёрах Восточного Памира: Каракуль, Зоркуль, Рангкуль, Шуркуль, Яшилькуль, Сарезском озере. В начале 1960-х количество птиц оценивалось в 600—700 особей, в 1970-е годы — 780 особей. В настоящее время на озёрах Каракуль и Зоркуль отмечается 210—220 гнездящихся пар.<br> <u>''Распространение''</u>: Озёра Каракуль и Зоркуль. |LC |{{Sfn|Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон|2015|страницы=153}} |- | colspan="6" style="background: rgb(245, 222, 179) none repeat scroll 0% 0%;" | <big>'''Отряд Журавлеобразные (''Gruiformes'')'''</big> |- | colspan="6" style="background: rgb(255, 228, 225) none repeat scroll 0% 0%;" | '''Семейство Дрофиные (''Otididae'')''' |- | [[Акс:MacQueens_Bustard_in_Greater_Rann_of_Kutch,_Gujarat,_India.jpg|200x200px]] | '''Джек''' <br> (''Chlamydotis undulata'') |'''CR. Находится в критическом состоянии''' <br> Гнездовой, перелётный вид.<br> <u>''Численность''</u>: На территории Республики зафиксированы 23 гнездящиеся пары. В период миграций численность возрастает до 50—60 особей.<br> <u>''Распространение''</u>: Кишлак Шайдон, заповедник «Тигровая балка». В середине XX века отмечались гнездовья в долинах рек Сырдарья, Зеравшан, Пяндж, Вахш и Кафирниган. |VU |{{Sfn|Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон|2015|страницы=173}} |- | [[Акс:Drop_fúzatý_(Otis_tarda)_(2416576086).jpg|200x200px]] | '''Дрофа обыкновенная''' <br> (''Otis tarda tarda'') |'''CR. Находится в критическом состоянии''' <br> Перелётный подвид.<br> <u>''Численность''</u>: В окрестностях Пенджикента наблюдалось 4 особи. Во время зимних миграций фиксировались единичные птицы близ Дангары.<br> <u>''Распространение''</u>: До середины XX века гнездился в долине реки Пяндж (Чубек). На зимовках встречается в долинах Вахша, Сырдарьи, Кафирнигана, Зеравшана; Яванском районе Хатлонской области, на Гиссарском хребте. |VU |{{Sfn|Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон|2015|страницы=172}} |- | colspan="6" style="background: rgb(245, 222, 179) none repeat scroll 0% 0%;" | <big>'''Отряд Курообразные (''Galliformes'')'''</big> |- | colspan="6" style="background: rgb(255, 228, 225) none repeat scroll 0% 0%;" | '''Семейство Фазановые (''Phasianidae'')''' |- | [[Акс:BirdsAsiaJohnGoVIGoul_0300.jpg|200x200px]] | '''Бородатая куропатка''' <br> (''Perdix daurica'') |'''EN. Вымирающий''' <br> Оседлый вид.<br> <u>''Численность''</u>: Фиксируется крайне редко, число особей в 2015 году в Республике [[Тоҷикистон|Таджикистан]] неизвестно.<br> <u>''Распространение''</u>: Северный склон Туркестанского хребта (перевал Шахристан). |LC |{{Sfn|Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон|2015|страницы=167}} |- | [[Акс:NSRW_Pheasant.jpg|200x200px|Изображение обыкновенного фазана зеравшанского]] | '''Обыкновенный фазан зеравшанский''' <br> (''Phasianus colchicus zerafschanicus'') |'''EN. Вымирающий''' <br> Оседлый подвид. <br> <u>''Численность''</u>: Очень малочисленный подвид. В 2011 году в долине реки Зеравшан было зафиксировано 28 особей. Популяция восстанавливается.<br> <u>''Распространение''</u>: Долина реки Зеравшан, окрестности города Пенджикент, посёлков Маргедар и Зеравшан. |LC |{{Sfn|Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон|2015|страницы=170}} |- | [[Акс:NSRW_Pheasant.jpg|200x200px|Изображение самки обыкновенного фазана сырдарьинского]] | '''Обыкновенный фазан сырдарьинский''' <br> (''Phasianus colchicus turkestanicus'') |'''EN. Вымирающий''' <br> Оседлый подвид.<br> <u>''Численность''</u>: Молочисленный подвид, число особей в 2015 году в Республике [[Тоҷикистон|Таджикистан]] неизвестно. В 2012 году вблизи Фархадского водохранилища были обнаружены 3 токующих самца.<br> <u>''Распространение''</u>: Долина Сырдарьи, окрестности города Канибадам, тугаи Кайраккумского и Фархадского водохранилищ. |LC |{{Sfn|Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон|2015|страницы=171}} |- | [[Акс:NSRW_Pheasant.jpg|200x200px|Изображение обыкновенного фазана таджикского]] | '''Обыкновенный фазан таджикский''' <br> (''Phasianus colchicus bianchii'') |'''EN. Вымирающий''' <br> Оседлый подвид.<br> <u>''Численность''</u>: В заповеднике «Тигровая балка» популяция насчитывает около 1200 особей. Вне тугайной зоны является крайне редким.<br> <u>''Распространение''</u>: Долины рек Вахш, Кафирниган, Пяндж, заповедник «Тигровая балка» (около 70% популяции). В последние годы появились сообщения об обнаружении на Гиссарском хребте и в окрестностях Душанбе. |LC |{{Sfn|Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон|2015|страницы=169}} |- | [[Акс:See-see_Partridge,_Ammoperdix_griseogularis_(5829563744).jpg|200x200px]] | '''Пустынная куропатка''' <br> (''Ammoperdix griseogularis'') |'''VU. Уязвимый''' <br> Оседлый вид. <br> <u>''Численность''</u>: Населяет засушливые районы, число особей в 2015 году в Республике [[Тоҷикистон|Таджикистан]] неизвестно.<br> <u>''Распространение''</u>: Юго-Западный [[Тоҷикистон|Таджикистан]]: Гиссарский хребет, Бабатаг, Каратау, западная часть Пянджского района. |LC |{{Sfn|Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон|2015|страницы=166}} |- | [[Акс:Mera_Peak_10150_crop.JPG|200x200px]] | '''Тибетский улар''' <br> (''Tetraogallus tibetanus'') |'''CR. Находится в критическом состоянии''' <br> Оседлый вид. Входит в перечень видов, указанных в Приложении №1 Конвенции CITES.<br> <u>''Численность''</u>: Точное число особей в 2015 году в Республике [[Тоҷикистон|Таджикистан]] неизвестно. Популяция оценивается в 400 особей.<br> <u>''Распространение''</u>: Восточный Памир: Сарыкольский, Южно-Аличурский хребты, Музкол, горные районы вплоть до восточной границы Республики. |LC |{{Sfn|Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон|2015|страницы=168}} |- | colspan="6" style="background: rgb(245, 222, 179) none repeat scroll 0% 0%;" | <big>'''Отряд Ржанкообразные (''Charadriiformes'')'''</big> |- | colspan="6" style="background: rgb(255, 228, 225) none repeat scroll 0% 0%;" | '''Семейство Авдотковые (''Burhinidae'')''' |- | [[Акс:Indian_Stone-curlew_Burhinus_indicus_(4192874412).jpg|200x200px]] | '''Авдотка''' <br> (''Burhinus oedicnemus'') |'''EN. Вымирающий''' <br> Гнездовой, перелётный вид.<br> <u>''Численность''</u>: Точное число особей в 2015 году в Республике [[Тоҷикистон|Таджикистан]] неизвестно. В заповеднике «Тигровая балка» регулярно фиксируется 2-3 гнездящихся пары, в районе Кайраккумского воздохранилища — одна пара.<br> <u>''Распространение''</u>: Побережье рек Сырдарья, Кафирниган, Вахш, побережье Фархадского и Кайраккумского водохранилищ. |LC |{{Sfn|Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон|2015|страницы=174}} |- | colspan="6" style="background: rgb(255, 228, 225) none repeat scroll 0% 0%;" | '''Семейство Ржанковые (''Charadriidae'')''' |- | [[Акс:Charadrius_mongolus_2.jpg|200x200px]] | '''Монгольский зуёк памирский''' <br> (''Charadrius mongolus pamirensis'') |'''EN. Вымирающий''' <br> Перелётный подвид.<br> <u>''Численность''</u>: Популяция на Памире насчитывает 300—400 особей.<br> <u>''Распространение''</u>: озёра Каракуль, Рангкуль, Яшилькуль, Зоркуль, Сасык-Куль, Джилгакуль, Куруккуль, верховья реки Бартанг, Музкуль, перевал Акбайтал. |LC |{{Sfn|Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон|2015|страницы=175}} |- | colspan="6" style="background: rgb(255, 228, 225) none repeat scroll 0% 0%;" | '''Семейство Серпоклювые (''Ibidorhynchidae'')''' |- | [[Акс:Ibisbill4-2.JPG|200x200px]] | '''Серпоклюв''' <br> (''Ibidorhyncha struthersii'') |'''EN. Вымирающий''' <br> Оседлый вид.<br> <u>''Численность''</u>: Популяция насчитывает 25—30 гнездящихся пар. Совершает сезонные перелёты внутри Республики.<br> <u>''Распространение''</u>: Гиссаро-Алай: долины рек Зеравшан, Сардаи-Миёна (Гиссарский хребет), Зеравшанский ледник; долина реки Вахш (включая Кызыл-Суу), долина реки Шахдара. В зимний период опускается до Раштской долины и реки Кафирниган. |LC |{{Sfn|Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон|2015|страницы=176}} |- | colspan="6" style="background: rgb(255, 228, 225) none repeat scroll 0% 0%;" | '''Семейство Тиркушковые (''Glareolidae'')''' |- | [[Акс:Collared_pratincole_(Glareola_pratincola).jpg|200x200px]] | '''Луговая тиркушка''' <br> (''Glareola pratincola'') |'''EN. Вымирающий''' <br> Гнездовой, перелётный вид.<br> <u>''Численность''</u>: В 1975 году число птиц в Республике составляло 68 гнездовых пар. Встречается в период с конца апреля до конца сентября.<br> <u>''Распространение''</u>: Зафиксированы в слиянии Кафирнигана и Амударьи. Вероятно, гнездятся также на Гиссарском хребте (от Ховалингского района до Душанбе), Вахше (Джиликуль), Пяндже (Пархар). Имеются единичные находки на побережье реки Сырдарья и Кайраккумском водохранилище. |LC |{{Sfn|Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон|2015|страницы=177}} |- | colspan="6" style="background: rgb(255, 228, 225) none repeat scroll 0% 0%;" | '''Семейство Чайковые (''Laridae'')''' |- | [[Акс:Chroicocephalus_brunnicephalus_,_brown_headed-gull_-_Bang_Pu,_Bangkok_(13403821744).jpg|200x200px]] | '''Буроголовая чайка''' <br> (''Larus brunnicephalus'') |'''EN. Вымирающий''' <br> Гнездовой, перелётный вид.<br> <u>''Численность''</u>: В 1940—1950-х годах численность на водоёмах Памира достигала 300—400 гнездящихся пар. На 2015 год общая популяция составляет около 400 птиц. На озере Каракуль обитает около 150 гнезящихся пар, на Яшилькуле — 8 пар.<br> <u>''Распространение''</u>: Озеро Каракуль. В 1980-е годы численность на других водоёмах резко снизилась. С 2000-го года вновь фиксируются гнездовья на озёрах Яшилькуль и Зоркуль. |LC |{{Sfn|Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон|2015|страницы=178}} |- | colspan="6" style="background: rgb(245, 222, 179) none repeat scroll 0% 0%;" | <big>'''Отряд Рябкообразные (''Pteroclidiformes'')'''</big> |- | colspan="6" style="background: rgb(255, 228, 225) none repeat scroll 0% 0%;" | '''Семейство Рябковые (''Pteroclididae'')''' |- | [[Акс:Tibetan_Sandgrouse_Syrrhaptes_Tibetanus.jpg|200x200px]] | '''[[:en:Tibetan sandgrouse|Тибетская саджа]]&nbsp;(англ.)русск.''' <br> (''Syrrhaptes tibetanus'') |'''CR. Находится в критическом состоянии''' <br> Гнездовой, перелётный вид. <br> <u>''Численность''</u>: В начале XX века был крайне многочисленен, с 1960-х годов началось резкое снижение численности. В настоящее время регистрируется 100—150 гнездящихся пар.<br> <u>''Распространение''</u>: Окрестности озёр Каракуль, Рангкуль, Зоркуль, Шуркуль, долины рек Акбайтал, Бартанг, Гунт. |LC |{{Sfn|Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон|2015|страницы=181}} |- | [[Акс:Pterocles_orientalis_(Charyn).jpg|200x200px]] | '''Чернобрюхий рябок''' <br> (''Pterocles orientalis'') |'''EN. Вымирающий''' <br> Гнездовой, перелётный вид. <br> <u>''Численность''</u>: Образуют небольшие обособленные сообщества. Насчитывается от 100 до 200 гнездовых пар. Встречаются на территории Республики в период с февраля по октябрь.<br> <u>''Распространение''</u>: долина Сырдарьи (от Худжанда до Шайдона), долина Кафирнигана (от Айваджа до Шаартуза), заповедник «Тигровая балка» (слияние Вахша и Пянджа). В прошлом в долине реки Вахш и на Гиссарском хребте. |LC |{{Sfn|Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон|2015|страницы=180}} |- | colspan="6" style="background: rgb(245, 222, 179) none repeat scroll 0% 0%;" | <big>'''Отряд Соколообразные (''Falconiformes'')'''</big> |- | colspan="6" style="background: rgb(255, 228, 225) none repeat scroll 0% 0%;" | '''Семейство Соколиные (''Falconidae'')''' |- | [[Акс:FalcoSakerKeulemans.jpg|201x201px|Изображение балобана монгольского]] | '''Балобан монгольский''' <br> (''Falco cherrug milvipes'') |'''EN. Вымирающий''' <br> Гнездовой, перелётный подвид. <br> <u>''Численность''</u>: Малочисленный подвид. В сезон гнездования фиксируется около 5—6 пар.<br> <u>''Распространение''</u>: долина реки Гунт, Кызыл-Рабат, озёра Яшилькуль, Каракуль, Рангкуль. |EN |{{Sfn|Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон|2015|страницы=164}} |- | [[Акс:FalcoSakerKeulemans.jpg|201x201px|Изображение балобана туркестанского]] | '''Балобан туркестанский''' <br> (''Falco cherrug coatsi'') |'''EN. Вымирающий''' <br> Оседлый подвид. <br> <u>''Численность''</u>: Малочисленный подвид. По оценкам, на территории Республики насчитывается не менее 30 гнездящихся пар.<br> <u>''Распространение''</u>: Гиссарский, Туркестанский и Зеравшанский хребты. |EN |{{Sfn|Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон|2015|страницы=163}} |- | [[Акс:Falco_pelegrinoides_captive1.jpg|256x256px]] | '''Шахин''' <br> (''Falco pelegrinoides'') |'''EN. Вымирающий''' <br> Оседлый вид. Входит в перечень видов, указанных в Приложении №1 Конвенции CITES.<br> <u>''Численность''</u>: На территории республики гнездится 11-13 пар. В зимний период переселяется к окраинам кишлаков.<br> <u>''Распространение''</u>: Гиссарский, Зеравшанский, Туркестанский хребты (долины реки Исфара и Кафирниган), Хазратишох, Бабатаг, Каратау, Каратегинский и Дарвазский хребты. Предположительно, в долине реки Шахдара. |LC |{{Sfn|Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон|2015|страницы=165}} |- | colspan="6" style="background: rgb(245, 222, 179) none repeat scroll 0% 0%;" | <big>'''Отряд Стрижеобразные (''Apodiformes'')'''</big> |- | colspan="6" style="background: rgb(255, 228, 225) none repeat scroll 0% 0%;" | '''Семейство Стрижиные (''Apodidae'')''' |- | [[Акс:House_Swift_(Apus_affinis)_at_nest_in_Hyderabad,_AP_W2_IMG_0197.jpg|200x200px]] | '''[[:de:Haussegler|Малый стриж галилейский]]&nbsp;(нем.)русск.''' <br> (''Apus affinis galilejensis'') |'''VU. Уязвимый''' <br> Гнездовой, перелётный подвид. <br> <u>''Численность''</u>: Малочисленный подвид. Гнездится около 40 особей. Пролёт в апреле и августе-сентябре.<br> <u>''Распространение''</u>: Пенджикентский район (долина Зеравшана), долина Кафирнигана, окрестности Куляба (Кызылсу), горы долины Вахша (горы Рангон). |LC |{{Sfn|Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон|2015|страницы=182}} |- | colspan="6" style="background: rgb(245, 222, 179) none repeat scroll 0% 0%;" | <big>'''Отряд Ястребообразные (''Accipitriformes'')'''</big> |- | colspan="6" style="background: rgb(255, 228, 225) none repeat scroll 0% 0%;" | '''Семейство Скопиные (''Pandionidae'')''' |- | [[Акс:OspreyNASA.jpg|200x200px]] | '''Скопа''' <br> (''Pandion haliaetus'') |'''EN. Вымирающий''' <br> Гнездовой, перелётный вид.<br> <u>''Численность''</u>: В основном, перелётные экземпляры (фиксируются в периоды с марта по май и с конца августа по конец октября). Зарегистрирована одна гнездящаяся пара.<br> <u>''Распространение''</u>: озеро Друмкуль, долина реки Шахдара (гнездование), другие районы [[Тоҷикистон|Таджикистана]] (пролёт). |LC |{{Sfn|Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон|2015|страницы=158}} |- | colspan="6" style="background: rgb(255, 228, 225) none repeat scroll 0% 0%;" | '''Семейство Ястребиные (''Accipitridae'')''' |- | [[Акс:Golden_eagle_(13297147633).jpg|200x200px]] | '''Беркут''' <br> (''Aquila chrysaetos'') |'''VU. Уязвимый''' <br> Оседлый вид.<br> <u>''Численность''</u>: Точное число особей в 2015 году в Республике [[Тоҷикистон|Таджикистан]] неизвестно из-за распространения вида в труднодоступных районах. На озере Зоркуль зарегестрировано 2 гнездящиеся пары.<br> <u>''Распространение''</u>: высокогорный Памиро-Алай, Бадахшан. |LC |{{Sfn|Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон|2015|страницы=160}} |- | [[Акс:Gypaetus_barbatus_qtl2.jpg|200x200px]] | '''Бородач''' <br> (''Gypaetus barbatus'') |'''EN. Вымирающий''' <br> Оседлый вид.<br> <u>''Численность''</u>: Точное число особей в 2015 году в Республике [[Тоҷикистон|Таджикистан]] неизвестно из-за распространения вида в труднодоступных районах.<br> <u>''Распространение''</u>: Кураминский, Туркестанский, Зеравшанский, Дарвазский, Гиссарский хребты, Хазратишох, хребет Петра Первого, Бадахшан. Иногда отмечается на Бабатаге, в долине Кафирнигана. |NT |{{Sfn|Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон|2015|страницы=156}} |- | [[Акс:Short-toed_eagle.jpg|200x200px]] | '''Змееяд''' <br> (''Circaetus gallicus'') |'''EN. Вымирающий''' <br> Гнездовой, перелётный вид.<br> <u>''Численность''</u>: Общее число зафиксированных птиц в Республике составляет 3 гнездящиеся пары. Встречается в период с марта по октябрь.<br> <u>''Распространение''</u>: Юго-Западный [[Тоҷикистон|Таджикистан]]: долина Кафирнигана (хребет Бабатаг), долина реки Вахш («Тигровая балка»), гора Ходжамумин, Хазратишох. |LC |{{Sfn|Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон|2015|страницы=157}} |- | [[Акс:Booted_Eagle_(Hieraaetus_pennatus)_(2821390977).jpg|200x200px]] | '''Орёл-карлик''' <br> (''Aquila pennata'') |'''EN. Вымирающий''' <br> Гнездовой, перелётный вид.<br> <u>''Численность''</u>: Общее число птиц в Республике составляет 8-10 гнездящихся пар.<br> <u>''Распространение''</u>: Хребет Петра Первого (кишлак Лайрон), Гиссарский хребет, Кафирниган. В начале XX века населял тугаи долин Сырдарьи, Пянджа, Вахша. |LC |{{Sfn|Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон|2015|страницы=161}} |- | [[Акс:Himalayan Griffons. Gyps himalayensis - Flickr - gailhampshire.jpg|200x200px]] | '''Снежный гриф''' <br> (''Gyps himalayensis'') |'''VU. Уязвимый''' <br> Оседлый вид.<br> <u>''Численность''</u>: В Восточном Памире и Бадахшане (основная часть популяции) регистрируется 40—45 гнездящихся пар.<br> <u>''Распространение''</u>: верховья реки Бартанг, озера Яшилькуль и Рангкуль, Бадахшан, хребет Петра Первого, Туркестанский, Гиссарский и Зеравшанский хребты. |NT |{{Sfn|Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон|2015|страницы=154}} |- | [[Акс:Egyptian_Vulture_01.jpg|209x209px]] | '''Стервятник''' <br> (''Neophron percnopterus'') |'''EN. Вымирающий''' <br> Гнездовой, перелётный вид.<br> <u>''Численность''</u>: По всей территории [[Тоҷикистон|Таджикистана]] гнездится 25—30 пар (на расстоянии 50-100 км друг от друга). Встречается с середины марта до конца сентября.<br> <u>''Распространение''</u>: Согдийская область (долина реки Сырдарья, Туркестанский хребет, территория между городами Худжанд и Истаравшан), долины рек Пяндж (Хорог, Калаи-Хумб, Рушан), Шахдара, Гунт, Вахш, посёлки Джиргаталь, Хаит. |EN |{{Sfn|Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон|2015|страницы=159}} |- | [[Акс:Doué_21_06_2010_12_Aegypius_monachus.jpg|200x200px]] | '''Чёрный гриф''' <br> (''Aegypius monachus'') |'''VU. Уязвимый''' <br> Оседлый вид.<br> <u>''Численность''</u>: Точное число особей в 2015 году в Республике [[Тоҷикистон|Таджикистан]] неизвестно из-за распространения вида в труднодоступных районах.<br> <u>''Распространение''</u>: Гнездовья зарегестрированы на Туркестанском, Гиссарском, Зеравшанском хребтах,в верховьях реки Шахдара. Отдельные особи были замечены на Каратау, Бабатаге, в долинах Пянджа и Вахша. В последние годы не фиксировался в заповеднике «Тигровая балка». |NT |{{Sfn|Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон|2015|страницы=155}} |- | [[Акс:Accipiter nisus edit.jpg|200x200px]] | '''Ястреб-перепелятник чернополосный''' <br> (''Accipiter nisus melanoschistus'') |'''EN. Вымирающий''' <br> Оседлый подвид.<br> <u>''Численность''</u>: По всей территории [[Тоҷикистон|Таджикистана]] отмечено 56 гнездовых пар.<br> <u>''Распространение''</u>: Смешаные горные леса Туркестанского, Гиссарского и Зеравшанского хребтов (1800—2000 м над уровнем моря). |LC |{{Sfn|Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон|2015|страницы=162}} |} == Эзоҳ == {{эзоҳ|3}} == Адабиёт == * Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон : Олами ноботот ва ҳайвонот / Ш. Курбонов, А. Тошев. — 2-е изд. — Душанбе : Дониш, 2015. — 535 с. — ISBN 978-9975-45-07-7. * Конвенция о биологическом разнообразии : Пятый национальный доклад Республики Таджикистан о сохранении биологического разнообразия. — Душанбе : UNEP, 2014. — 154 с. * ''Мирзобаходурова Ш.Р.'' Редкие, исчезнувшие, находящиеся под угрозой исчезновения и сокращающиеся в численности и в ареале виды позвоночных животных Северного Таджикистана // автореферат диссертации на соискание степени кандидата биологических наук. — Душанбе, 2000. — 22 с. {{Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон}} [[Гурӯҳ:Паррандагони Осиё| ]] [[Гурӯҳ:Номгӯйи парандагон|Тоҷикистон]] 4q37i0yoaaryjrnt79fev95jhswgj2p 10 141328 1468996 829133 2026-04-19T20:03:19Z Zosya95 54344 1468996 wikitext text/x-wiki {{TaxInfo|mode={{{1|}}}|parent=Carnivora|rang=Зерқатор|latin=Caniformia|name=Сагшаклон}} p8774suzyp3eitxashdm194yph2qym2 10 141329 1469005 829134 2026-04-19T20:11:07Z Zosya95 54344 1469005 wikitext text/x-wiki {{TaxInfo|mode={{{1|}}}|parent=Laurasiatheria|rang=Гурӯҳ|latin=Carnivora|name=Дарандагон}} 2bdn8tyjr13aza9y6g7vueoe5papbvv 1469006 1469005 2026-04-19T20:11:28Z Zosya95 54344 1469006 wikitext text/x-wiki {{TaxInfo|mode={{{1|}}}|parent=Laurasiatheria|rang=Гурӯҳ|latin=Carnivora|name=Дарандаҳо}} ghvfyf3z7i92a6g90blwncicaogwv09 1469008 1469006 2026-04-19T20:13:12Z Zosya95 54344 1469008 wikitext text/x-wiki {{TaxInfo|mode={{{1|}}}|parent=Placentalia|rang=Гурӯҳ|latin=Carnivora|name=Дарандаҳо}} qexp17bi9venfxog8ym1of4gc1xna9o 10 141330 1469007 984018 2026-04-19T20:13:09Z Zosya95 54344 1469007 wikitext text/x-wiki {{Барои ҳазф}} prczml6xdxi3dl1rr8059l2p3tt7wd8 10 141331 1469009 829144 2026-04-19T20:14:56Z Zosya95 54344 1469009 wikitext text/x-wiki {{TaxInfo|mode={{{1|}}}|parent=Theria|rang = Инфрасинф|latin=Placentalia|name = Ҳамроҳакдорон}} 8uosteedolx8ooc1eqkqujak4uryug7 10 141334 1469010 829139 2026-04-19T20:18:23Z Zosya95 54344 1469010 wikitext text/x-wiki {{TaxInfo|mode={{{1|}}}|parent=Gnathostomata|rang=Забарсинф|latin=Tetrapoda|name=Чорпоён}} cqbf6wnf5wei3ch2awwn6800dydry1d 10 141335 1468992 829142 2026-04-19T19:34:28Z Zosya95 54344 1468992 wikitext text/x-wiki {{TaxInfo|mode={{{1|}}}|parent=Vertebrata|rang=Инфратип|latin=Gnathostomata|name=Ҷоғдаҳонҳо}} maq2jnthb7dz13aky80n1r9fxsbdtqc 10 141336 1468991 829141 2026-04-19T19:33:53Z Zosya95 54344 1468991 wikitext text/x-wiki {{TaxInfo|mode={{{1|}}}|parent=Chordata|rang=Зертип|latin=Vertebrata|name=Сутунмӯҳрадорон}}<noinclude> </noinclude> pui7d8z2bc7x7bxk3qpthuw43yy8gb4 10 142418 1468971 1468818 2026-04-19T18:01:34Z Zosya95 54344 1468971 wikitext text/x-wiki {{TaxInfo|mode={{{1|}}}|parent= Magnoliopsida|rang=Тартиб|latin=Apiales|name=Карафсгулон}} rd6kte8k8us8d8fxnac08qfc02kyku8 0 144448 1468947 1022525 2026-04-19T16:33:09Z Zosya95 54344 1468947 wikitext text/x-wiki {{манбаъ}} {{Таксон}} '''Санҷоб''' ({{lang-la|Sciurus}}) — ҳайвони [[хордадорон|хордадор]], [[Хояндаҳо| хоянда]], оилаи [[санҷобҳо]]. Онҳо асосан дар [[ҷангал]]зор, дар [[дарахт]]он вомехӯранд. Санҷоб [[ҳайвони ваҳшӣ]] мебошад. Мағзи чалғӯзаро мехӯрад. Онҳо танҳо дар [[Аврупо]], [[Амрикои Шимолӣ]] ва [[Амрикои Ҷанубӣ|Ҷанубӣ]] ва баъзан дар ҷойҳои ороми [[Осиё]] вомехӯранд. Онҳо аз одам метарсанд. Бадани на ин қадар дароз бо думи дароз дорад. Гӯшҳояш дароз, ранги мӯяш норинҷии баланд ва баъзан дар [[зимистон]] хокистарранг мешаванд. Онҳо дар ҳама ҷо ба ғайр аз [[Австралия]] вомехӯранд. == Аксҳо == <gallery perrow="5" widths="200px" heights="200px"> Акс:Харьковская белка 2. Маскировка в листьях.jpg|Санҷоб руст шуда истодааст. Акс:Белка (4079007624).jpg|Санҷоб Акс:A squirrel in Gomel.jpg|Аз пушти хӯрок Акс:Белка играется с желудями.jpg|Санҷоб бозӣ мекунад. Акс:Белка в Ангарске.jpg|Санҷоб дар [[Ангарск]] </gallery> == Эзоҳ == {{Ҷонваршиносӣ-нопурра}} [[Гурӯҳ:Ҳайвонот]] [[Гурӯҳ:Ҳайвонот аз рӯи алифбо]] [[Гурӯҳ:Ҳайвоноти хунсард]] 64f9mgaf3mkx9gzbfra310ii49bzshc 10 144661 1468936 1126781 2026-04-19T16:19:30Z Zosya95 54344 1468936 wikitext text/x-wiki <noinclude><templatestyles src="Шаблон:Саҳифаи аслӣ/styles.css" /> </noinclude>{{Саҳифаи аслӣ/Феҳристҳои баргузида | баровардан = {{{баровардан|}}} | Феҳристи орденҳои ИҶШС | 1-акс = Coat of arms of the Soviet Union 1.svg }}<noinclude> [[Гурӯҳ:Википедиа:Шаблонҳои фазои Википедия]] [[Гурӯҳ:Шаблонҳо:Феҳристҳо ва порталҳои баргузида]] </noinclude> q5swliheqctr9vi527tj3s5tv4uoazw 0 172916 1469188 1464939 2026-04-20T08:23:02Z Makenzis 22662 1469188 wikitext text/x-wiki {{Варақаи футболбоз |embed = no |ном = Эливелто |акс = |андозаи_акс = 200 |alt = |шарҳи_акс = |номи_пурра = Эливелтон Рибейро<br>(Elivelton Ribeiro) |ном_ҳангоми_таваллуд = |санаи_таваллуд = {{таърихи таваллуд ва син|1992|01|02|df=yes}} |макони_таваллуд = [[Оламбра]], [[Cан Пауло Cтате]], [[Бразилия]]<ref group=қайд>[[:en:Brazil|Brazil]], [[:en:São Paulo state|São Paulo state]], [[:en:Holambra|Holambra]]</ref> |санаи_вафот = |макони_вафот = |қад = 170 cm |мавқеъ = {{afp|SR}} |бошгоҳи_кунунӣ = {{расми парчам|Литва}} [[Паневежис (бошгоҳи футбол)|Паневежис]] |рақам = |солҳо1 = 2011-2012 |бошгоҳҳо1 = C.R. Flamengo[[:en:C.R. Flamengo|^en]] |баромадҳо1 = ? |голҳо1 = ? |солҳо2 = 2012-2014 |бошгоҳҳо2 = {{расми парчам|Бразилия}} [[Империал Футебол Клубе|Империал]][[:en:Imperial Futebol Clube|^en]] |баромадҳо2 = ? |голҳо2 = ? |солҳо3 = 2013 |бошгоҳҳо3 = {{расми парчам|Бразилия}} [[Асосиасан Деспортива Кабофриенсе|Кабофриенсе]][[:en:Associação Desportiva Cabofriense|^en]] |баромадҳо3 = ? |голҳо3 = ? |солҳо4 = 2014-2015 |бошгоҳҳо4 = {{расми парчам|Литва}} [[Экранас (бошгоҳи футбол)|Экранас]][[:en:FK Ekranas|^en]] |баромадҳо4 = 34 |голҳо4 = 13 |солҳо5 = 2015 - |бошгоҳҳо5 = {{расми парчам|Литва}} [[Жалгирис (бошгоҳи футбол)|Жалгирис]] |баромадҳо5 = 56 |голҳо5 = 20 |солҳо6 = 20 - |бошгоҳҳо6 = [[]] |баромадҳо6 = |голҳо6 = |солҳо7 = 20 - |бошгоҳҳо7 = [[]] |баромадҳо7 = |голҳо7 = |солҳо8 = 20 - |бошгоҳҳо8 = [[]] |баромадҳо8 = |голҳо8 = |солҳо9 = 2020 - 2022 |бошгоҳҳо9 = {{расми парчам|Литва}} [[Паневежис (бошгоҳи футбол)|Паневежис]] |баромадҳо9 = 69 |голҳо9 = 13 |солҳо10 = 20 - |бошгоҳҳо10 = [[]] |баромадҳо10 = |голҳо10 = |солҳо11 = 20 - |бошгоҳҳо11 = [[]] |баромадҳо11 = |голҳо11 = |солҳо12 = 2025 - |бошгоҳҳо12 = {{расми парчам|Литва}} [[Паневежис (бошгоҳи футбол)|Паневежис]] |баромадҳо12 = 34 |голҳо12 = 5 |солҳои_умумӣ = |баромадҳои_умумӣ = |голҳои_умумӣ = |шаблонҳои_медал-title = |шаблонҳои_медал = |шаблонҳои_медал-expand = |module = |азнавсозии_бошгоҳ = |азнавсозии_дастаи_миллӣ = }} '''Эливелтон Рибейро''' ({{lang-pt|''Elivelton Ribeiro''}}; [[2 январ]]и [[1992]], [[Оламбра]], [[Cан Пауло Cтате]], [[Бразилия]]) — футболбози [[Бразилия|бразилӣ]], {{afp|sr}}.<ref>[[:en:Elivelto|Elivelto]]</ref> == Зиндагинома == {{васеъкунии фасл}} == Маснади бошгоҳӣ == == Мунтахаби миллӣ == == Эзоҳ == {{эзоҳ|group=қайд|liststyle=lower-alpha}} == Пайвандҳо == {{эзоҳ}} __FORCETOC__ [[Гурӯҳ:Зодагони 2 январ]] [[Гурӯҳ:Зодагони соли 1992]] [[Гурӯҳ:Ҳуҷумкунандагони футбол]] [[Гурӯҳ:Футболбозони Бразилия]] [[Гурӯҳ:Бозингарони БФ Flamengo]] [[Гурӯҳ:Бозингарони БФ Империал Футебол Клубе]] [[Гурӯҳ:Бозингарони БФ Асосиасан Деспортива Кабофриенсе]] [[Гурӯҳ:Бозингарони БФ Экранас]] [[Гурӯҳ:Бозингарони БФ Žalgiris]] {{Brazil-footy-bio-stub}} 5ghtagourqfpoop5it24tpzhpoaojwu 0 204855 1468946 1459651 2026-04-19T16:32:54Z Zosya95 54344 1468946 wikitext text/x-wiki <span style="font-size: 115%; font-weight: bold"><span style="color: red">Эзоҳи муҳим:</span> Ин рӯйхат пурра мебошад, муҳим аст, ки пеш аз тағйир намудан (илова ё хориҷ) дар саҳифаи баҳс — баҳс намоед. Агар шумо ягон элементи нав илова кардани бошед, зарур меояд, ки дигар элемент хориҷ шавад.</span> Рӯихати мақолаҳое, ки бояд дар ҳамаи Википедияҳо бошанд. Аз рӯи мақолаҳои дар [[Википедиа:Мета-вики|Мета-вики]] пешкаш шуда тартиб ёфта '''1000''' мақолаҳои асосиро аз ҳама соҳаҳои дониш дар бар мегирад. Яке аз масъалаҳои Википедияи тоҷикӣ ин сохтан ва пурра намудани мақолаҳои дар ин рӯихат мавҷуд буда мебошад.<ref>[[:m:List_of_articles_every_Wikipedia_should_have]]</ref> * Азбаски зиёд будани мақола дар рӯихат, муҳимтарини онҳо бо '''ҳарфи ғафс ишора шудаанд'' '; * Бо аломати «'''—'''» мақолаҳое, ишора шудаанд, ки дар Википедияи тоҷикӣ мавҷуд нестанд (ё ИнтерВики надоранд). === Гузориши сохтани мақолаҳо === * То моҳи сентябри соли 2025, '''732''' мақола аз '''1000''' сохта шудаанд. * То моҳи ноябри соли 2024, '''709''' мақола аз '''1000''' сохта шудаанд. * То моҳи ноябри соли 2023, '''706''' мақола аз '''1000''' сохта шудаанд.<ref>[[:m:List of Wikipedias by sample of articles]]</ref> * То моҳи ноябри соли 2022, '''694''' мақола аз '''1000''' сохта шудаанд. * То моҳи октябри соли 2021, '''644''' мақола аз '''1000''' сохта шудаанд. * То моҳи июли соли 2020, '''624''' мақола аз '''1000''' сохта шудаанд. * То моҳи ноябри соли 2019, '''608''' мақола аз '''1000''' сохта шудаанд. * То моҳи апрели соли 2018, '''569''' мақола аз '''1000''' сохта шудаанд. * То моҳи декабри соли 2017, '''540''' мақола аз '''1000''' сохта шудаанд. {| class="wikitable" |+ |- !Қисм!![[meta:List of articles every Wikipedia should have/Version 1.1|Нашри 1.1]]||Миқдори ҳозира!!Миқдори оянда |- |Зиндагинома||216||204||''TBD'' |- |Фалсафа ва психология||18||18||''TBD'' |- |Ҷаҳонбинӣ ва дин||21||25||''TBD'' |- |Илмҳои иҷтимоӣ||71||70||''TBD'' |- |Забон ва адабиёт||43||46||''TBD'' |- |Тамаддун ва санъат||73||76||''TBD'' |- |Илм||245||299||''TBD'' |- |* Астрономия||22||22||''TBD'' |- |* Биология||118||120||''TBD'' |- |** Саломатӣ ва тиб||34||37||''TBD'' |- |* Химия||27||27||''TBD'' |- |* Илм дар бораи Замин||21||21||''TBD'' |- |* Физика||36||39||''TBD'' |- |* Воҳидҳои ченак||11||6||''TBD'' |- |* Вақт||8||6||''TBD'' |- |* Озуқаворӣ||31||31||''TBD'' |- |* Математика||22||25||''TBD'' |- |Технология||72||70||''TBD'' |- |Таърих||40||46||''TBD'' |- |Ҷуғрофия||148||146||''TBD'' |- |'''Ҳамагӣ''' || '''1000'''||'''1000'''||'''1000''' |}<small>Санаи ҳисоб: 16:16, 19 Апрели соли 2010 (UTC)</small> {{TOCright}} == Зиндагинома == === Актёрҳо, раққосон ва моделҳо === # [[Сара Бернард]] # [[Чарли Чаплин]] # [[Марлен Дитрих]] # [[Мэрилин Монро]] === Рассомон ва меъморон === {{div col|2}} # [[Ле Корбюзе|— Ле Корбюзе]] ([[d:Q4724|d]] • [[:ru:Ле Корбюзье|ru]] • [[:en:Le Corbusier|en]]) # [[Салвадор Дали|— Салвадор Дали]] ([[d:Q5577|d]] • [[:ru:Дали, Сальвадор|ru]] • [[:en:Salvador Dalí|en]]) # [[Албрехт Дюрер|— Албрехт Дюрер]] ([[d:Q5580|d]] • [[:ru:Дюрер, Альбрехт|ru]] • [[:en:Albrecht Dürer|en]]) # '''[[Винсент Ван Гог]]''' # [[Франсиско Гойя]] # [[Катсусика Хокусай|— Катсусика Хокусай]] ([[d:Q5586|d]] • [[:ru:Кацусика Хокусай|ru]] • [[:en:Hokusai|en]]) # [[Фрида Кало|— Фрида Кало]] ([[d:Q5588|d]] • [[:ru:Кало, Фрида|ru]] • [[:en:Frida Kahlo|en]]) # '''[[Леонардо да Винчи]] ''' # [[Анри Матисс|— Анри Матисс]] ([[d:Q5589|d]] • [[:ru:Матисс, Анри|ru]] • [[:en:Henri Matisse|en]]) # '''[[Микеланҷело]]''' # '''[[Пабло Пикассо]] ''' # [[Рафаэл Санти|— Рафаэл Санти]] ([[d:Q5597|d]] • [[:ru:Рафаэль Санти|ru]] • [[:en:Raphael|en]]) # '''[[Рембрандт|— Рембрандт]] ([[d:Q5598|d]] • [[:ru:Рембрандт|ru]] • [[:en:Rembrandt|en]])''' # [[Петр Пол Рубенс|— Питер Паул Рубенс]] ([[d:Q5599|d]] • [[:ru:Рубенс, Питер Пауль|ru]] • [[:en:Peter Paul Rubens|en]]) # [[Синон|— Синан]] ([[d:Q5600|d]] • [[:ru:Синан|ru]] • [[:en:Mimar Sinan|en]]) # [[Диего Веласкес]] # [[Энди Уорҳол|— Энди Уорхол]] ([[d:Q5603|d]] • [[:ru:Уорхол, Энди|ru]] • [[:en:Andy Warhol|en]]) # [[Франк Ллойд Райт|— Фрэнк Ллойд Райт]] ([[d:Q5604|d]] • [[:ru:Райт, Фрэнк Ллойд|ru]] • [[:en:Frank Lloyd Wright|en]]) {{div col end}} === Нависанда, драманависон ва шоирон === # [[Абунувос]] # [[Ҳанс Кристиан Андерсен]] # [[Матсуо Башо|— Матсуо Башо]] ([[d:Q5676|d]] • [[:ru:Мацуо Басё|ru]] • [[:en:Matsuo Bashō|en]]) # [[Хорхе Луис Борхес|— Хорхе Луис Борхес]] ([[d:Q909|d]] • [[:ru:Борхес, Хорхе Луис|ru]] • [[:en:Jorge Luis Borges|en]]) # [[Лорд Байрон|Лорд Байрон]] # '''[[Мигел де Сервантес]] ''' # [[Ҷефрӣ Чосер]] # [[Антон Павлович Чехов]] # '''[[Данте Алигери|— Данте Алигери]] ([[d:Q1067|d]] • [[:ru:Данте Алигьери|ru]] • [[:en:Dante Alighieri|en]])''' # [[Чарлз Дикенс]] # [[Фёдор Михайлович Достоевский]] # [[Габриэл Гарсиа Маркес]] # '''[[Иоҳан Волфганг фон Гёте]] ''' # [[Ҳофиз]] # '''[[Ҳомер]] ''' # '''[[Виктор Ҳугу]]''' # [[Ҷеймс Ҷойс|— Ҷеймс Ҷойс]] ([[d:Q6882|d]] • [[:ru:Джойс, Джеймс|ru]] • [[:en:James Joyce|en]]) # [[Франс Кафка]] # [[Калидос|— Калидос]] ([[d:Q7011|d]] • [[:ru:Калидаса|ru]] • [[:en:Kālidāsa|en]]) # [[Ли Бо|— Ли Бо]] ([[d:Q7071|d]] • [[:ru:Ли Бо|ru]] • [[:en:Li Bai|en]]) # [[Наҷиб Маҳфӯз|— Наҷиб Маҳфӯз]] ([[d:Q7176|d]] • [[:ru:Махфуз, Нагиб|ru]] • [[:en:Naguib Mahfouz|en]]) # '''[[Молер|— Молер]] ([[d:Q687|d]] • [[:ru:Мольер|ru]] • [[:en:Molière|en]])''' # [[Овидий|— Овидий]] ([[d:Q7198|d]] • [[:ru:Овидий|ru]] • [[:en:Ovid|en]]) # [[Марсел Пруст|— Марсел Пруст]] ([[d:Q7199|d]] • [[:ru:Пруст, Марсель|ru]] • [[:en:Marcel Proust|en]]) # [[Александр Пушкин]] # '''[[Вилям Шекспир]] ''' # [[Софокл]] # [[Рабиндранат Тагор]] # '''[[Лев Николаевич Толстой]] ''' # [[Марк Твен]] # [[Вержил]] {{div col end}} === Композиторҳо ва мусиқанавозон === {{div col|2}} # [[Луис Армстронг|— Луис Армстронг]] ([[d:Q1779|d]] • [[:ru:Армстронг, Луи|ru]] • [[:en:Louis Armstrong|en]]) # '''[[Бах Иоҳанн Себастян]] ''' # [[The Beatles]] # '''[[Людвиг ван Бетҳовен]]''' # [[Иоганнес Брамс]] # [[Фридерик Шопен]] # [[Антонин Дворжак]] # [[Георг Фридрих Ҳандел]] # [[Йозеф Ҳайдн]] # [[Густав Малер|— Густав Малер]] ([[d:Q7304|d]] • [[:ru:Малер, Густав|ru]] • [[:en:Gustav Mahler|en]]) # [[Волфганг Амадей Мотсарт]] # [[Ҷованни Пиерлуиҷи Палестрина|— Ҷованни Пиерлуиҷи Палестрина]]([[d:Q179277|d]] • [[:ru:Палестрина, Джованни Пьерлуиджи|ru]] • [[:en:Giovanni Pierluigi da Palestrina|en]]) # [[Эдит Пиаф]] # [[Элвис Пресли]] # [[Ҷакомо Пуччини|— Ҷакомо Пуччини]] ([[d:Q7311|d]] • [[:ru:Пуччини, Джакомо|ru]] • [[:en:Giacomo Puccini|en]]) # [[Франтс Шуберт|— Франтс Шуберт]] ([[d:Q7312|d]] • [[:ru:Шуберт, Франц|ru]] • [[:en:Franz Schubert|en]]) # '''[[Игор Фёдорович Стравинский|— Игор Фёдорович Стравинский]] ([[d:Q7314|d]] • [[:ru:Стравинский, Игорь Фёдорович|ru]] • [[:en:Igor Stravinsky|en]])''' # [[Пётр Чайковский]] # [[Ҷузеппе Верди]] # [[Антонио Вивалди]] # '''[[Вилгелм Рихард Вагнер|Рихард Вагнер]]''' {{div col end}} === Муҳақкиқон ва сайёҳон === {{div col|2}} # [[Роалд Амундсен]] # [[Нил Армстронг]] # [[Жак Карте|— Жак Карте]] ([[d:Q7321|d]] • [[:ru:Картье, Жак|ru]] • [[:en:Jacques Cartier|en]]) # '''[[Христофор Колумб]] ''' # [[Ҷеймс Кук]] # [[Эрнан Кортес|— Эрнан Кортес]] ([[d:Q7326|d]] • [[:ru:Кортес, Эрнан|ru]] • [[:en:Hernán Cortés|en]]) # '''[[Юрий Гагарин]] ''' # [[Васко да Гама]] # [[Ибн Баттута]] # '''[[Фердинан Магелан]] ''' # [[Марко Поло]] # [[Чинг Ҳа]] {{div col end}} === Коргардон ва муаллифони намоишнома === {{div col|2}} # [[Ингмар Бергман]] # [[Уолт Дисней]] # [[Сергей Эйзенштейн]] # [[Федерико Феллини|— Федерико Феллини]] ([[d:Q7371|d]] • [[:ru:Феллини, Федерико|ru]] • [[:en:Federico Fellini|en]]) # [[Алфред Ҳичкок|— Алфред Ҳичкок]] ([[d:Q7374|d]] • [[:ru:Хичкок, Альфред|ru]] • [[:en:Alfred Hitchcock|en]]) # [[Станлий Кубрик]] # [[Акира Куросава]] # [[Сатяҷит Рай]] # [[Стивен Спилберг]] {{div col end}} === Ихтироъкорон, олимон ва математикон === {{div col|3}} # '''[[Архимед]] ''' # [[Абӯалӣ Сино]] # [[Тим Бернерс-Ли]] # [[Браҳмагупта]] # '''[[Николай Коперник]] ''' # '''[[Мария Склодовска-Кюри|— Мария Склодовска-Кюри]] ([[d:Q7186|d]] • [[:ru:Склодовская-Кюри, Мария|ru]] • [[:en:Marie Curie|en]])''' # '''[[Чарлз Дарвин]] ''' # '''[[Томас Эдисон|— Томас Эдисон]] ([[d:Q8743|d]] • [[:ru:Эдисон, Томас Алва|ru]] • [[:en:Thomas Edison|en]])''' # '''[[Алберт Эйнштейн]] ''' # '''[[Эвклид]] ''' # [[Леонард Эйлер]] # [[Майкл Фарадей|Майкл Фарадей]] # [[Энрико Ферми]] # '''[[Ҳенри Форд|— Ҳенри Форд]] ([[d:Q8768|d]] • [[:ru:Форд, Генри|ru]] • [[:en:Henry Ford|en]])''' # [[Гален|Гален]] # '''[[Галилео Галилей]]''' # [[Карл Фридрих Гаусс]] # '''[[Юҳон Гутенберг|— Юҳон Гутенберг]] ([[d:Q8958|d]] • [[:ru:Гутенберг, Иоганн|ru]] • [[:en:Johannes Gutenberg|en]])''' # '''[[Дэвид Ҳилберт|— Дэвид Ҳилберт]] ([[d:Q41585|d]] • [[:ru:Гильберт, Давид|ru]] • [[:en:David Hilbert|en]])''' # [[Ҷеймс Ҷоул|— Ҷеймс Ҷоул]] ([[d:Q8962|d]] • [[:ru:Джоуль, Джеймс|ru]] • [[:en:James Prescott Joule|en]]) # [[Юҳон Кеплер|— Юҳон Кеплер]] ([[d:Q8963|d]] • [[:ru:Кеплер, Иоганн|ru]] • [[:en:Johannes Kepler|en]]) # [[Муҳаммад ибни Мӯсои Хоразмӣ]] # [[Готфрид Лейбнитс]] # [[Карл Линней]] # [[Ҷеймс Клерк Максвелл|— Ҷеймс Клерк Максвелл]] ([[d:Q9095|d]] • [[:ru:Максвелл, Джеймс Клерк|ru]] • [[:en:James Clerk Maxwell|en]]) # [[Дмитрий Менделеев]] # '''[[Исаак Нютон]] ''' # '''[[Луис Пастер|— Луис Пастер]] ([[d:Q529|d]] • [[:ru:Пастер, Луи|ru]] • [[:en:Louis Pasteur|en]])''' # '''[[Макс Планк|— Макс Планк]] ([[d:Q9021|d]] • [[:ru:Планк, Макс|ru]] • [[:en:Max Planck|en]])''' # [[Эрнест Резерфорд]] # '''[[Эрвин Шрёдингер|— Эрвин Шрёдингер]] ([[d:Q9130|d]] • [[:ru:Шрёдингер, Эрвин|ru]] • [[:en:Erwin Schrödinger|en]])''' # '''[[Никола Тесла]] ''' # '''[[Алан Тюринг]] ''' # '''[[Ҷеймс Ватт|— Ҷеймс Ватт]] ([[d:Q9041|d]] • [[:ru:Уатт, Джеймс|ru]] • [[:en:James Watt|en]])''' {{div col end}} === Файласуфон ва донишмандони иҷтимоӣ === {{div col|2}} # '''[[Арасту]] ''' # [[Симон де Бовуар|— Симон де Бовуар]] ([[d:Q7197|d]] • [[:ru:Бовуар, Симона де|ru]] • [[:en:Simone de Beauvoir|en]]) # [[Чанакя|— Чанакя]] ([[d:Q9045|d]] • [[:ru:Чанакья|ru]] • [[:en:Chanakya|en]]) # [[Ноам Чомский|— Ноам Чомский]] ([[d:Q9049|d]] • [[:ru:Хомский, Ноам|ru]] • [[:en:Noam Chomsky|en]]) # '''[[Конфутсий]] ''' # '''[[Рене Декарт]] ''' # '''[[Зигмунд Фруйд]]''' # [[Георг Вилҳелм Фридрих Ҳегел]] # [[Ибни Халдун]] # '''[[Иммануил Кант]]''' # [[Ҷон Мейнард Кейнс|— Джон Мейнард Кейнс]] ([[d:Q9317|d]] • [[:ru:Кейнс, Джон Мейнард|ru]] • [[:en:John Maynard Keynes|en]]) # '''[[Лао-сзӣ]]''' # '''[[Ҷон Локк|— Ҷон Локк]] ([[d:Q9353|d]] • [[:ru:Локк, Джон|ru]] • [[:en:John Locke|en]])''' # [[Никколу Мокиовеллӣ]] # '''[[Карл Маркс]] ''' # '''[[Фридрих Ниче]]''' # '''[[Афлотун]] ''' # [[Жан-Жак Руссо|— Жан-Жак Руссо]] ([[d:Q6527|d]] • [[:ru:Руссо, Жан-Жак|ru]] • [[:en:Jean-Jacques Rousseau|en]]) # [[Жан-Пол Сартр|— Жан-Пол Сартр]] ([[d:Q9364|d]] • [[:ru:Сартр, Жан-Поль|ru]] • [[:en:Jean-Paul Sartre|en]]) # [[Сима Тсян|— Сыма Цян]] ([[d:Q9372|d]] • [[:ru:Сыма Цянь|ru]] • [[:en:Sima Qian|en]]) # [[Адам Смит]] # '''[[Суқрот]] ''' # '''[[Волтер]]''' # [[Макс Вебер]] # [[Людвиг Витгенштейн|— Людвиг Витгенштейн]] ([[d:Q9391|d]] • [[:ru:Витгенштейн, Людвиг|ru]] • [[:en:Ludwig Wittgenstein|en]]) # [[Чжу Си|— Чжу Си]] ([[d:Q9397|d]] • [[:ru:Чжу Си|ru]] • [[:en:Zhu Xi|en]]) {{div col end}} === Пешвоёни сиёсӣ === {{div col|3}} # [[Акбари Бузург]] # '''[[Искандари Мақдунӣ]] ''' # [[Ашока]] <!-- Greatest Indian monarch of antiquity; spread Buddhism --> # [[Мустафа Кемал Aтатурк]] # '''[[Октавиан Август]] ''' # [[Отто фон Бисмарк]] # [[Иёлоти Боливар]] # '''[[Наполеон I|— Наполеон I]] ([[d:Q517|d]] • [[:ru:Наполеон I|ru]] • [[:en:Napoleon|en]])''' # [[Юлий Сезар]] # [[Карл Великий|— Карл Великий]] ([[d:Q3044|d]] • [[:ru:Карл Великий|ru]] • [[:en:Charlemagne|en]]) # [[Винстон Чирчил]] # [[Константин I Великий|— Константин I Великий]] ([[d:Q8413|d]] • [[:ru:Константин I Великий|ru]] • [[:en:Constantine the Great|en]]) # '''[[Куруши Кабир]] ''' # [[Шарл де Голл]] # [[Елизавета I|— Елизавета I]] ([[d:Q7207|d]] • [[:ru:Елизавета I|ru]] • [[:en:Elizabeth I of England|en]]) # [[Маҳатма Гандӣ]] # '''[[Чингизхон]] ''' # [[Че Гевара]] # '''[[Адолф Ҳитлер]] ''' # [[Жанна д’Арк|— Жанна д’Арк]] ([[d:Q7226|d]] • [[:ru:Жанна д’Арк|ru]] • [[:en:Joan of Arc|en]]) # [[Мартин Лютер Кинг|— Мартин Лютер Кинг]] ([[d:Q8027|d]] • [[:ru:Кинг, Мартин Лютер|ru]] • [[:en:Martin Luther King Jr.|en]]) # '''[[Владимир Ленин]] ''' # [[Абраҳам Линколн]] # [[Людовик XIV|— Людовик XIV]] ([[d:Q7742|d]] • [[:ru:Людовик XIV|ru]] • [[:en:Louis XIV of France|en]]) # [[Роза Люксембург|— Роза Люксембург]] ([[d:Q7231|d]] • [[:ru:Люксембург, Роза|ru]] • [[:en:Rosa Luxemburg|en]]) # [[Нелсон Мандела]] # [[Мао Тседун]] # [[Ҷавоҳирлаъл Неҳру]] # [[Кваме Нкрума|— Кваме Нкрума]] ([[d:Q8620|d]] • [[:ru:Нкрума, Кваме|ru]] • [[:en:Kwame Nkrumah|en]]) # [[Пётр I]] # '''[[Син Ши Хуанди]] '''<!-- Created first Chinese state and dynasty --> # [[Франклин Рузвелт]] # [[Салоҳуддин Айюбӣ]] # [[Иосиф Виссарионович Сталин]] # [[Сулаймон I|— Сулейман I]] ([[d:Q8474|d]] • [[:ru:Сулейман I|ru]] • [[:en:Suleiman the Magnificent|en]]) <!-- Greatest Ottoman sultan --> # [[Сун Ятсен]] # [[Темури Ланг]] # [[Умар ибни Хаттоб]] <!-- Conquered Persia, Syria, Palestine, and Egypt for Islam --> # '''[[Ҷорҷ Вашингтон]] ''' {{div col end}} === Шахсиятҳои динӣ ва илоҳиётшиносон === # [[Иброҳим (пайёмбар)|— Иброҳим]] ([[d:Q9181|d]] • [[:ru:Авраам|ru]] • [[:en:Abraham|en]]) # [[Фомаи Аквинӣ|— Фомаи Аквинӣ]] ([[d:Q9438|d]] • [[:ru:Фома Аквинский|ru]] • [[:en:Thomas Aquinas|en]]) # [[Августин]] # '''[[Сиддхартха Гаутама (Буддо)|Сиддхартха Гаутама]] ''' # '''[[Абуҳомид Муҳаммади Ғаззолӣ|Абуҳомиди Ғаззолӣ]]''' # '''[[Исои Масеҳ]] ''' # [[Мартин Лютер|— Мартин Лютер]] ([[d:Q9554|d]] • [[:ru:Лютер, Мартин|ru]] • [[:en:Martin Luther|en]]) # '''[[Мӯсе|— Мӯсо]] ([[d:Q9077|d]] • [[:ru:Моисей|ru]] • [[:en:Moses|en]])''' # '''[[Муҳаммад]] ''' # [[Апостол Павел|— Апостол Павел]] ([[d:Q9200|d]] • [[:ru:Апостол Павел|ru]] • [[:en:Paul the Apostle|en]]) == Фалсафа ва психология == === Фалсафа === {{div col|2}} # [[Зебоӣ]] # [[Диалектика|— Диалектика]] ([[d:Q9453|d]] • [[:ru:Диалектика|ru]] • [[:en:Dialectic|en]]) # [[Одоб]] # [[Маърифатшиносӣ]] # [[Феминизм]] # [[Ихтиёр]] # '''[[Дониш]]''' # [[Мантиқ]] # [[Ақл]] # '''[[Фалсафа]] ''' # [[Эҳтимолият]] # [[Воқеият|Воқеият (Реальность)]] # [[Ҳақиқат (фалсафа )]] ([[d:Q7949|d]] • [[:ru:Истина|ru]] • [[:en:Truth|en]]) {{div col end}} === Психология === # '''[[Рафтор]]''' # '''[[Ҳаяҷон (равоншиносӣ)|Ҳаяҷон]]''' # [[Ишқ]] # [[Равоншиносӣ]] # '''[[Андеша]]''' == Дин == === Ҷаҳонбинӣ ва дин === {{div col|2}} # '''[[Раб(б)|Раб]] ''' # '''[[Ривоятҳо]] ''' # Фалсафаҳои ҷаҳонбинӣ ## [[Атеизм]] ## [[Бунёдгароӣ]] ([[d:Q9149|d]] • [[:ru:Фундаментализм|ru]] • [[:en:Fundamentalism|en]]) ## [[Материализм]] ## [[Яктопарастӣ|— Яктопарастӣ]] ([[d:Q9159|d]] • [[:ru:Монотеизм|ru]] • [[:en:Monotheism|en]]) ## [[Чандхудопарастӣ]] ([[d:Q9163|d]] • [[:ru:Политеизм|ru]] • [[:en:Polytheism|en]]) # '''[[Ҷон|— Ҷон]] ([[d:Q9165|d]] • [[:ru:Душа|ru]] • [[:en:Soul|en]])''' # '''[[Дин]] ''' # Динҳои ба худ хос ## '''[[Дини Буддоӣ]] ''' ## '''[[Масеҳият]] ''' ### [[Калисои католикӣ]] ## [[Конфутсигароӣ]] ([[d:Q9581|d]] • [[:ru:Конфуцианство|ru]] • [[:en:Confucianism|en]]) ## '''[[Ҳиндуия]] ''' ### [[Тримурти]] ([[d:Q9595|d]] • [[:ru:Тримурти|ru]] • [[:en:Trimurti|en]]) ## '''[[Ислом]] ''' ### [[Шиа]] ## [[Ҷайнизм]] ([[d:Q9232|d]] • [[:ru:Джайнизм|ru]] • [[:en:Jainism|en]]) ## '''[[Яҳудият]] ''' ## [[Сикхизм|— Сикхизм]] ([[d:Q9316|d]] • [[:ru:Сикхизм|ru]] • [[:en:Sikhism|en]]) ## [[Даосизм]] ## [[Маздаясно]] # Таҷрибаи рӯҳӣ ## [[Тасаввуф]] ## [[Йога]] ## [[Зен]] {{div col end}} == Илмҳои иҷтимоӣ == {{div col|3}} # '''[[Ҷaмъият]]''' # [[Тамаддун]] ([[d:Q8432|d]] • [[:ru:Цивилизация|ru]] • [[:en:Civilization|en]]) # '''[[Маориф]] ''' === Оила ва муносибатҳои оилавӣ === # '''[[Оила]] ''' # '''[[Кӯдак]] ''' # [[Мард]] # '''[[Никоҳ]]''' # [[Зан]] === Сиёсат === # '''[[Сиёсат]] ''' # [[Анархизм]] # [[Мустамликадорӣ]] ([[d:Q7167|d]] • [[:ru:Колониализм|ru]] • [[:en:Colonialism|en]]) # [[Коммунизм]] # [[Консерватизм|— Консерватизм]] ([[d:Q7169|d]] • [[:ru:Консерватизм|ru]] • [[:en:Conservatism|en]]) # [[Демократия]] # [[Диктатура]] # [[Дипломосӣ]] # [[Фашизм]] # [[Ҷаҳонишавӣ]] # '''[[Ҳукумат]] ''' # [[Идеология]] # [[Империализм]] # [[Либерализм]] # [[Марксизм|— Марксизм]] ([[d:Q7264|d]] • [[:ru:Марксизм|ru]] • [[:en:Marxism|en]]) # [[Подшоҳӣ]] # [[Миллатгароӣ]] ([[d:Q6235|d]] • [[:ru:Национализм|ru]] • [[:en:Nationalism|en]]) # [[Ҷумҳурӣ]] # [[Сотсиализм|— Сотсиализм]] ([[d:Q7272|d]] • [[:ru:Социализм|ru]] • [[:en:Socialism|en]]) # '''[[Давлат]] ''' # [[Ҳизби сиёсӣ]] # [[Пропаганда]] # [[Терроризм]] === Бизнес ва иқтисодиёт === # '''[[Иқтисод]] ''' # [[Сармоя]] # [[Капитализм]] # [[Асъор]] ## [[Евро]] ## [[Йени Ҷопон]] ## [[Доллари ИМА]] # [[Саноат (иқтисод)]] ([[d:Q8148|d]] • [[:ru:Промышленность|ru]] • [[:en:Industry|en]]) # '''[[Пул]] ''' # [[Андоз]] === Қонун === # '''[[Ҳуқуқ]] ''' # [[Қонуни асосии давлат]] === Ташкилотҳои байналмиллалӣ === # [[Иттиҳоди Африкоӣ]] ([[d:Q7159|d]] • [[:ru:Африканский союз|ru]] • [[:en:African Union|en]]) # [[Лигаи давлатҳои араб]] ([[d:Q7172|d]] • [[:ru:Лига арабских государств|ru]] • [[:en:Arab League|en]]) # [[Ассотсиатсияи давлатҳои Осиёи Ҷанубу Шарқӣ]] ([[d:Q7768|d]] • [[:ru:Ассоциация государств Юго-Восточной Азии|ru]] • [[:en:Association of Southeast Asian Nations|en]]) # [[Иттиҳоди давлатҳои муштаракулманофеъ]] # [[Иттиҳоди кишварҳои муштарак-ул-манофеъ]] ([[d:Q7785|d]] • [[:ru:Содружество наций|ru]] • [[:en:Commonwealth of Nations|en]]) # [[Иттиҳоди Аврупо]] # '''[[Ҷунбиши Ҷаҳонии Салиби Сурх ва Ҳилоли Аҳмар]]''' # [[Созмони Паймони Атлантики Шимолӣ]] # [[Ҷоизаи Нобел]] # [[Ташкилоти кишварҳои содиркунандаи нафт]] # '''[[Созмони Милали Муттаҳид]] ''' ## [[Девони байналмилалии догустарь]] ([[d:Q7801|d]] • [[:ru:Международный суд ООН|ru]] • [[:en:International Court of Justice|en]]) ## [[Хазинаи байналмилалии асъор]] ## [[ЮНЕСКО]] ## [[Эъломияи ҷаҳонии ҳуқуқи башар]] ([[d:Q7813|d]] • [[:ru:Всеобщая декларация прав человека|ru]] • [[:en:Universal Declaration of Human Rights|en]]) ## [[Созмони Ҷаҳонии Беҳдошт]] # [[Бонки ҷаҳонӣ]] # [[Созмони Ҷаҳонии Тиҷорат]] === Ҷанг ва қуваҳои мусаллаҳ === # [[Ҷанги шаҳрвандӣ]] # '''[[Артиш]] ''' # '''[[Сулҳ]] ''' # '''[[Ҷанг]]''' === Масъалаҳои иҷтимоӣ === # [[Аборт|— Аборт]] ([[d:Q8452|d]] • [[:ru:Аборт|ru]] • [[:en:Abortion|en]]) # '''[[Ҷазои қатл]] ''' # '''[[Ҳуқуқи инсон]] ''' # [[Нажодпарастӣ]] # '''[[Ғуломдорӣ]]''' {{div col end}} == Забон ва адабиёт == {{div col|3}} # '''[[Забон (суxан)|Забон]] ''' # Забонҳои ба худ хос ## [[Забони арабӣ]] ## [[Забони банголӣ]] ## [[Забони чинӣ]] <!--With the clarification that it is, linguistically speaking, not a single language.--> ## [[Забони англисӣ]] ## [[Забони фаронсавӣ]] ## [[Забони олмонӣ]] ## [[Забони юнонӣ]] ## [[Забони ибрӣ]] ## [[Ҳиндустонӣ|— Ҳиндустонӣ]] ([[d:Q11051|d]] • [[:ru:Хиндустани|ru]] • [[:en:Hindustani language|en]]) ## [[Забони ҷопонӣ]] ## [[Забони лотинӣ]] ## [[Забони порсӣ]] ## [[Забони португалӣ]] ## [[Забони русӣ]] ## [[Санскрит|— Санскрит]] ([[d:Q11059|d]] • [[:ru:Санскрит|ru]] • [[:en:Sanskrit|en]]) ## [[Забони испанӣ]] ## [[Забони своҳилӣ]] ## [[Забони туркӣ]] # [[Забоншиносӣ]] # [[Дастури забон]] # '''[[Калима]] ''' ## [[Фонема|— Фонема]] ([[d:Q8183|d]] • [[:ru:Фонема|ru]] • [[:en:Phoneme|en]]) ## [[Ҳиҷо]] # '''[[Системаи навиштан]] ''' ## [[Ҳуруфи арабӣ]] ## [[Навиштаҳои чинӣ|— Навиштаҳои чинӣ]] ([[d:Q8201|d]] • [[:ru:Китайское письмо|ru]] • [[:en:Chinese characters|en]]) ## [[Алифбои кирилликӣ]] ## [[Алифбои юнонӣ]] ## [[Ҳангул]] ## [[Алифбои лотинӣ]] # [[Саводнокӣ]] # '''[[Тарҷума]]''' # '''[[Адабиёт]] ''' ## [[Наср]] ## [[Санъати ҷанг|— Санъати ҷанг]] ([[d:Q8251|d]] • [[:ru:Искусство войны|ru]] • [[:en:The Art of War|en]]) ## [[Адабиёти илмии бадеӣ]] ### [[Ҳазору як шаб|— Ҳазору як шаб]] ([[d:Q8258|d]] • [[:ru:Тысяча и одна ночь|ru]] • [[:en:One Thousand and One Nights|en]]) ## [[Роман (жанр)|Роман]] ### [[Сон в красном тереме|— Сон в красном тереме]] ([[d:Q8265|d]] • [[:ru:Сон в красном тереме|ru]] • [[:en:Dream of the Red Chamber|en]]) ### [[Повест о Гэндзи|— Повест о Гэндзи]] ([[d:Q8269|d]] • [[:ru:Повесть о Гэндзи|ru]] • [[:en:The Tale of Genji|en]]) ## '''[[Назм]]''' ### [[Достони Гилгамеш]] ### [[Илиада]] ### [[Маҳабҳарата|— Махабхарата]] ([[d:Q8276|d]] • [[:ru:Махабхарата|ru]] • [[:en:Mahabharata|en]]) ### [[Шоҳнома]] {{div col end}} == Илм == # [[Илм]] # [[Табиат]] === Астрономия === {{div col|2}} # '''[[Астрономия]] ''' # [[Астероид]] # '''[[Таркиши бузург]] ''' # [[Вартаи сиёҳ]] # [[Комета]] # '''[[Галактика]] ''' ## [[Роҳи Каҳкашон]] # '''[[Моҳтоб]] ''' # '''[[Сайёра]] ''' ## '''[[Замин]] ''' ## [[Муштарӣ]] ## [[Миррих]] ## [[Уторид]] ## [[Нептун]] ## [[Зуҳал]] ## [[Уран (сайёра)|Уран]] ## [[Зӯҳра]] # [[Системаи офтобӣ]] # [[Парвози фазоӣ]] # '''[[Ситора]] ''' ## '''[[Офтоб]] ''' # [[Коинот]] {{div col end}} === Биология === {{div col|2}} # '''[[Биология]] ''' # Маводҳои биологӣ ## '''[[Кислотаи дезоксирибонуклеат]] ''' ## [[Ферментҳо]] ## [[Протеинҳо дар реҷаи ғизо]] # [[Гиёҳшиносӣ]] # '''[[Марг]] ([[d:Q4|d]] • [[:ru:Смерть|ru]] • [[:en:Death|en]])''' ## [[Худкушӣ]] # [[Экология]] ## [[Мункариз]] # [[Одомашнивание|— Одомашнивание]] ([[d:Q11395|d]] • [[:ru:Одомашнивание|ru]] • [[:en:Domestication|en]]) # '''[[Ҳаёт]] ''' # [[Система органического мира|— Система органического мира]] ([[d:Q11398|d]] • [[:ru:Система органического мира|ru]] • [[:en:|en]]) ## [[Биологический вид|— Биологический вид]] ([[d:Q7432|d]] • [[:ru:Биологический вид|ru]] • [[:en:Species|en]]) {{div col end}} ==== Равандҳои биологӣ ==== # '''[[Обмен веществ|— Обмен веществ]] ([[d:Q1057|d]] • [[:ru:Обмен веществ|ru]] • [[:en:Metabolism|en]])''' ## [[Пищеварение|— Пищеварение]] ([[d:Q11978|d]] • [[:ru:Пищеварение|ru]] • [[:en:Digestion|en]]) ## '''[[Фотосинтез]]''' ## [[Нафаскашӣ]] # '''[[Таҳаввул]]''' # '''[[Афзоиш]] ''' ## [[Ҳомилагии одам]] ## [[Пол организмов|— Пол организмов]] ([[d:Q290|d]] • [[:ru:Пол организмов|ru]] • [[:en:Sex|en]]) ==== Анатомия ==== {{div col|2}} # '''[[Анатомия]] ''' # [[Пистон]] # '''[[Ҳуҷайра]] ''' # [[Гардиши хун]] ## [[Хун]] ## [[Дил]] # [[Системаи эндокринӣ]] ([[d:Q11078|d]] • [[:ru:Эндокринная система|ru]] • [[:en:Endocrine system|en]]) # [[Системаи ҳозимаи инсон]] ([[d:Q9649|d]] • [[:ru:Пищеварительная система человека|ru]] • [[:en:Human digestive system|en]]) ## [[Рӯдаи ғафс]] ([[d:Q11083|d]] • [[:ru:Толстая кишка|ru]] • [[:en:Large intestine|en]]) ## [[Рӯдаи борик]] ([[d:Q11090|d]] • [[:ru:Тонкая кишка|ru]] • [[:en:Small intestine|en]]) ## [[Ҷигар]] # [[Мушакҳо]] ([[d:Q7365|d]] • [[:ru:Мышцы|ru]] • [[:en:Muscle|en]]) # [[Системаи асаб]] ([[d:Q9404|d]] • [[:ru:Нервная система|ru]] • [[:en:Nervous system|en]]) ## [[Мағзи сар]] ## [[Асаб]] ([[d:Q9620|d]] • [[:ru:Нерв|ru]] • [[:en:Nerve|en]]) ## [[Системаи сенсорӣ]] ### [[Гӯш]] ### [[Бинӣ]] ### [[Чашм]] # [[Узвҳои таносул]] # [[Системаи нафаскашӣ]] ([[d:Q7891|d]] • [[:ru:Дыхательная система|ru]] • [[:en:Respiratory system|en]]) # [[Скелет|— Скелет]] ([[d:Q7881|d]] • [[:ru:Скелет|ru]] • [[:en:Skeleton|en]]) # [[Чарм]] {{div col end}} ==== Саломатӣ ва тиб ==== {{div col|2}} # '''[[Пизишкӣ]] ''' # [[Аддиктсия|— Аддиктсия]] ([[d:Q12029|d]] • [[:ru:Аддикция|ru]] • [[:en:Addiction|en]]) ## [[Этанол]] ## [[Табак (сырё)|— Табак (сырё)]] ([[d:Q1566|d]] • [[:ru:Табак (сырьё)|ru]] • [[:en:Tobacco|en]]) # [[Бемории Алтсгеймер|— Бемории Алтсгеймер]] ([[d:Q11081|d]] • [[:ru:Болезнь Альцгеймера|ru]] • [[:en:Alzheimer&#039;s disease|en]]) # '''[[Бемории Саратони]] ''' # [[Бемории музмини обструктивии шуш|— Бемории музмини обструктивии шуш]] ([[d:Q199804|d]] • [[:ru:Хроническая обструктивная болезнь лёгких|ru]] • [[:en:Chronic obstructive pulmonary disease|en]]) # [[Назофарингит|— Назофарингит]] ([[d:Q12125|d]] • [[:ru:Назофарингит|ru]] • [[:en:Common cold|en]]) # [[Дандонпизишкӣ]] # [[Маъюбӣ|— Маъюбӣ]] ([[d:Q12131|d]] • [[:ru:Инвалидность|ru]] • [[:en:Disability|en]]) ## [[Нобиноӣ|— Нобиноӣ]] ([[d:Q10874|d]] • [[:ru:Слепота|ru]] • [[:en:|en]]) ## [[Нуқсони шунавоӣ|— Нуқсони шунавоӣ]] ([[d:Q12133|d]] • [[:ru:Нарушение слуха|ru]] • [[:en:Hearing loss|en]]) # [[Бемориҳои рӯҳӣ]] # '''[[Беморӣ]] ''' # [[Эпилепсия|— Эпилепсия]] ([[d:Q41571|d]] • [[:ru:Эпилепсия|ru]] • [[:en:Epilepsy|en]]) # [[Даво]] ## [[Антибиотикҳо]] # '''[[Саломатӣ]] ''' # [[Гастроэнтерит]] # [[Дарди сар|— Дарди сар]] ([[d:Q86|d]] • [[:ru:Головная боль|ru]] • [[:en:Headache|en]]) # [[Инфаркти миокард|— Инфаркти миокард]] ([[d:Q12152|d]] • [[:ru:Инфаркт миокарда|ru]] • [[:en:Myocardial infarction|en]]) # [[Системаи масуният|— Системаи масуният]] ([[d:Q1059|d]] • [[:ru:Иммунная система|ru]] • [[:en:Immune system|en]]) # '''[[Вараҷа]]''' # [[Норасоии ғизоӣ|— Норасоии ғизоӣ]] ([[d:Q12167|d]] • [[:ru:Недоедание|ru]] • [[:en:Malnutrition|en]]) # [[Ҳайз]] # [[Фарбеҳӣ|— Фарбеҳӣ]] ([[d:Q12174|d]] • [[:ru:Ожирение|ru]] • [[:en:Obesity|en]]) # [[Пандемия|— Пандемия]] ([[d:Q12184|d]] • [[:ru:Пандемия|ru]] • [[:en:Pandemic|en]]) # [[Пневмония]] # [[Полиомиелит|— Полиомиелит]] ([[d:Q12195|d]] • [[:ru:Полиомиелит|ru]] • [[:en:Poliomyelitis|en]]) # [[Бемориҳои зуҳравӣ]] ## '''[[СПИД]] ''' # [[Инсулт|— Инсулт]] ([[d:Q12202|d]] • [[:ru:Инсульт|ru]] • [[:en:Stroke|en]]) # [[Бемории сил]] # [[Диабети қанд]] # '''[[Вирусҳо]]''' ## [[Грипп]] ## [[Нағзаки сиёҳ|— нағзаки сиёҳ]] ([[d:Q12214|d]] • [[:ru:Натуральная оспа|ru]] • [[:en:Smallpox|en]]) {{div col end}} ==== Организм ==== {{div col|2}} # '''[[Организм]]''' # '''[[Ҳайвон]] ''' ## [[Нематодаҳо]] ## [[Нармбаданҳо]] ## [[Бандпойҳо]] ### '''[[Ҳашарот]] ''' #### [[Мӯрча]] #### [[Занбӯр]] #### [[Хомӯшак]] ### [[Анкабут]] ## [[Хордадорон]] ### '''[[Обхокиҳо]]''' ### '''[[Паранда]] ''' #### [[Мурғ]] #### [[Кабӯтарон]] ### '''[[Моҳӣ]] ''' #### [[Акулаҳо|— Акулаҳо]] ([[d:Q7372|d]] • [[:ru:Акулы|ru]] • [[:en:Shark|en]]) ### '''[[Ширхӯр]] ''' #### [[Шутур]] #### [[Гурба]] #### [[Гов]] #### [[Саг]] #### [[Фил]] #### [[Асп]] #### [[Гӯсфанд]] #### [[Хояндаҳо]] #### [[Хуки хонагӣ|— Хуки хонагӣ]] ([[d:Q787|d]] • [[:ru:Домашняя свинья|ru]] • [[:en:Domestic pig|en]]) #### [[Приматҳо|— Приматҳо]] ([[d:Q7380|d]] • [[:ru:Приматы|ru]] • [[:en:Primate|en]]) ##### '''[[Инсон]] ''' #### [[Кит]] ### '''[[Рептилия]] ''' #### [[Динозаврҳо]] #### [[Мор]] # [[Бостониён]] # '''[[Бактерияҳо]] ''' # '''[[Занбӯруғҳо]]''' # '''[[Растанӣ]] ''' ## [[Гул]] ## [[Дарахт]] # [[Оғозиён]] {{div col end}} === Химия === {{div col|2}} # '''[[Кимиё]] ''' # [[Химияи ғайриорганикӣ|— Химияи ғайриорганикӣ]] ([[d:Q11165|d]] • [[:ru:Неорганическая химия|ru]] • [[:en:Inorganic chemistry|en]]) # [[Биокимиё]] ## [[Ҳормон]] # [[Пайвастҳои кимиёӣ]] ## [[Кислота]] ## [[Асосҳо (кимиё)]] ## [[Намак (химия)|— Намак (химия)]] ([[d:Q12370|d]] • [[:ru:Соли|ru]] • [[:en:Salt (chemistry)|en]]) # '''[[Унсури кимиёӣ]] ''' ## '''[[Ҷадвали даврии элементҳои кимёӣ]] ''' ## [[Алюминий]] ## [[Карбон]] ## [[Мис]] ## '''[[Тилло]] ''' ## '''[[Ҳидроген]] ''' ## '''[[Оҳан]] ''' ## [[Азот]] ## '''[[Оксиген]] ''' ## [[Нуқра]] ## [[Қалъ]] # [[Химияи органикӣ|— Химияи органикӣ]] ([[d:Q11351|d]] • [[:ru:Органическая химия|ru]] • [[:en:Organic chemistry|en]]) ## [[Спиртҳо|— Спиртҳо]] ([[d:Q156|d]] • [[:ru:Спирты|ru]] • [[:en:Alcohol|en]]) ## [[Карбогидратҳо]] ## [[Липидҳо|— Липидҳо]] ([[d:Q11367|d]] • [[:ru:Липиды|ru]] • [[:en:Lipid|en]]) # '''[[Молекула]]''' # [[Кимиёи таҳлилӣ|— Кимиёи таҳлилӣ]] ([[d:Q2346|d]] • [[:ru:Аналитическая химия|ru]] • [[:en:Analytical chemistry|en]]) # [[Кимиёи физикӣ|— Кимиёи физикӣ]] ([[d:Q11372|d]] • [[:ru:Физическая химия|ru]] • [[:en:Physical chemistry|en]]) {{div col end}} === Илм дар бораи Замин === {{div col|2}} # [[Тарма]] # '''[[Иқлим]] ''' ## [[Эл-Нинйо|— Эл-Нинйо]] ([[d:Q7939|d]] • [[:ru:Эль-Ниньо|ru]] • [[:en:El Niño|en]]) ## [[Гармшавии глобалӣ]] # [[Заминларза]] # '''[[Геология]] ''' ## '''[[Маъдан]]''' ### [[Алмос]] ## [[Тектоника плит|— Тектоника плит]] ([[d:Q7950|d]] • [[:ru:Тектоника плит|ru]] • [[:en:Plate tectonics|en]]) ## [[Горная порода|— Горная порода]] ([[d:Q8063|d]] • [[:ru:Горная порода|ru]] • [[:en:Rock (geology)|en]]) # [[Офатҳои табиӣ]] ## [[Обхезӣ]] ## [[Цунами|— Цунами]] ([[d:Q8070|d]] • [[:ru:Цунами|ru]] • [[:en:Tsunami|en]]) # [[Вулқон]] # '''[[Погода|— Погода]] ([[d:Q11663|d]] • [[:ru:Погода|ru]] • [[:en:Weather|en]])''' ## [[Абр]] ## [[Борон]] ## [[Барф]] ## [[Смерч|— Смерч]] ([[d:Q8081|d]] • [[:ru:Смерч|ru]] • [[:en:Tornado|en]]) ## [[Тропический тсиклон|— Тропический тсиклон]] ([[d:Q8092|d]] • [[:ru:Тропический циклон|ru]] • [[:en:Tropical cyclone|en]]) ## [[Бод]] {{div col end}} === Физика === {{div col|2}} # '''[[Физика]] ''' # [[Ускорение|— Ускорение]] ([[d:Q11376|d]] • [[:ru:Ускорение|ru]] • [[:en:Acceleration|en]]) # '''[[Атом]] ''' # '''[[Энергия]] ''' ## [[Закон сохранения энергии|— Закон сохранения энергии]] ([[d:Q11382|d]] • [[:ru:Закон сохранения энергии|ru]] • [[:en:Conservation of energy|en]]) # '''[[Электромагнитное излучение|— Электромагнитное излучение]] ([[d:Q20076678|d]] • [[:ru:Электромагнитное излучение|ru]] • [[:en:Electromagnetic radiation|en]])''' ## [[Инфракрасное излучение|— Инфракрасное излучение]] ([[d:Q11388|d]] • [[:ru:Инфракрасное излучение|ru]] • [[:en:Infrared|en]]) ## [[Ултрафиолетовое излучение|— Ултрафиолетовое излучение]] ([[d:Q11391|d]] • [[:ru:Ультрафиолетовое излучение|ru]] • [[:en:Ultraviolet|en]]) ## [[Нур]] ### '''[[Ранг]] ''' # [[Механикаи классикӣ]] # '''[[Нерӯ]]''' ## [[Электромагнитное взаимодействие|— Электромагнитное взаимодействие]] ([[d:Q849919|d]] • [[:ru:Электромагнитное взаимодействие|ru]] • [[:en:|en]]) ### [[Магнитное поле|— Магнитное поле]] ([[d:Q11408|d]] • [[:ru:Магнитное поле|ru]] • [[:en:Magnetic field|en]]) ## [[Гравитатсия]] ## [[Силное взаимодействие|— Силное взаимодействие]] ([[d:Q11415|d]] • [[:ru:Сильное взаимодействие|ru]] • [[:en:Strong interaction|en]]) ## [[Слабое взаимодействие|— Слабое взаимодействие]] ([[d:Q11418|d]] • [[:ru:Слабое взаимодействие|ru]] • [[:en:Weak interaction|en]]) # [[Оҳанрабо]] # '''[[Масса]] ''' # '''[[Металлҳо|— Металлҳо]] ([[d:Q11426|d]] • [[:ru:Металлы|ru]] • [[:en:Metal|en]])''' ## [[Стал|— Стал]] ([[d:Q11427|d]] • [[:ru:Сталь|ru]] • [[:en:Steel|en]]) # [[Деление ядра|— Деление ядра]] ([[d:Q11429|d]] • [[:ru:Деление ядра|ru]] • [[:en:Nuclear fission|en]]) # '''[[Агрегатное состояние|— Агрегатное состояние]] ([[d:Q11430|d]] • [[:ru:Агрегатное состояние|ru]] • [[:en:State of matter|en]])''' ## [[Газ (кимиё)|Газ]] ## [[Моеъ]] ## [[Плазма|— Плазма]] ([[d:Q10251|d]] • [[:ru:Плазма|ru]] • [[:en:Plasma (physics)|en]]) ## [[Твёрдое тело|— Твёрдое тело]] ([[d:Q11438|d]] • [[:ru:Твёрдое тело|ru]] • [[:en:Solid|en]]) # [[Механикаи квантӣ]] # [[Радиоактивный распад|— Радиоактивный распад]] ([[d:Q11448|d]] • [[:ru:Радиоактивный распад|ru]] • [[:en:Radioactive decay|en]]) # '''[[Назарияи нисбияти ом]]''' # [[Спетсиалная теория относителности|— Спетсиалная теория относителности]] ([[d:Q11455|d]] • [[:ru:Специальная теория относительности|ru]] • [[:en:Special relativity|en]]) # [[Полупроводники|— Полупроводники]] ([[d:Q11456|d]] • [[:ru:Полупроводники|ru]] • [[:en:Semiconductor|en]]) # '''[[Звук|— Звук]] ([[d:Q11461|d]] • [[:ru:Звук|ru]] • [[:en:Sound|en]])''' # '''[[Суръат]] ''' ## [[Суръати рӯшноӣ]] # [[Температура|— Температура]] ([[d:Q11466|d]] • [[:ru:Температура|ru]] • [[:en:Temperature|en]]) # '''[[Замон]] ''' # [[Термодинамика]] # [[Вакуум]] {{div col end}} === Воҳидҳои ченак === # '''[[Измерение|— Измерение]] ([[d:Q12453|d]] • [[:ru:Измерение|ru]] • [[:en:Measurement|en]])''' # [[Килограмм]] # [[Литр]] # [[Метр]] # [[Международная система единитс|— Международная система единитс]] ([[d:Q12457|d]] • [[:ru:Международная система единиц|ru]] • [[:en:International System of Units|en]]) # [[Сония]] === Вақт === # '''[[Тақвим]] ''' ## [[Тақвими мелодӣ]] # [[Соат (афзор)]] # '''[[Рӯз]] ''' # [[Минтақаҳои замонӣ]] # '''[[Солҳо]] ''' === Озуқаворӣ === {{div col|2}} # '''[[Хӯрок]]''' # [[Хлеб|— Хлеб]] ([[d:Q7802|d]] • [[:ru:Хлеб|ru]] • [[:en:Bread|en]]) # [[Зироатҳои ғалладона|— Зироатҳои ғалладона]] ([[d:Q12117|d]] • [[:ru:Зерновые культуры|ru]] • [[:en:Cereal|en]]) ## [[Ҷав]] ## [[Ҷуворимакка]] ## [[Овёс посевной|— Овёс посевной]] ([[d:Q12104|d]] • [[:ru:Овёс посевной|ru]] • [[:en:Oat|en]]) ## [[Биринҷ]] ## [[Рож|— Рож]] ([[d:Q12099|d]] • [[:ru:Рожь|ru]] • [[:en:Rye|en]]) ## [[Ҷуворӣ]] ## [[Гандум]] # [[Панир]] # [[Шакалод]] # [[Асал]] # [[Мева]] ## [[Себ]] ## [[Банан (мева)|Банан]] ## [[Ангур]] ## [[Соя|— Соя]] ([[d:Q11006|d]] • [[:ru:Соя|ru]] • [[:en:Soybean|en]]) ## [[Лиму]] ## [[Чормағз]] # [[Гӯшт]] # [[Қанд]] # [[Сабзавот]] ## [[Картошка]] {{div col end}} ==== Нӯшокиҳо ==== # [[Оби ҷав]] # [[Қаҳва]] # [[Афшура]] # '''[[Шир]] ''' # [[Чой]] # '''[[Об]] ''' # [[Шароб]] === Математика === {{div col|2}} # '''[[Риёзиёт]] ''' # '''[[Ҳисоб]] ''' ## [[Логарифм|— Логарифм]] ([[d:Q11197|d]] • [[:ru:Логарифм|ru]] • [[:en:Logarithm|en]]) ## '''[[Адад]] ''' ## [[Теория чисел|— Теория чисел]] ([[d:Q12479|d]] • [[:ru:Теория чисел|ru]] • [[:en:Number theory|en]]) # [[Алгебра]] ## [[Адади комплексӣ]] ## [[Муодила]] ## [[Алгебраи хаттӣ]] # '''[[Геометрия]] ''' ## [[Кунҷ]] ## [[Масоҳат]] ## [[Система координат|— Система координат]] ([[d:Q11210|d]] • [[:ru:Система координат|ru]] • [[:en:Coordinate system|en]]) ## [[Пӣ (адад)]] ## [[Теорема Пифагора|— Теорема Пифагора]] ([[d:Q11518|d]] • [[:ru:Теорема Пифагора|ru]] • [[:en:Pythagorean theorem|en]]) ## [[Симметрия|— Симметрия]] ([[d:Q12485|d]] • [[:ru:Симметрия|ru]] • [[:en:Symmetry|en]]) ## [[Тригонометрия]] # [[Анализ (раздел математики)|— Анализ (раздел математики)]] ([[d:Q7754|d]] • [[:ru:Анализ (раздел математики)|ru]] • [[:en:Mathematical analysis|en]]) ## [[Дифферентсиалное уравнение|— Дифферентсиалное уравнение]] ([[d:Q11214|d]] • [[:ru:Дифференциальное уравнение|ru]] • [[:en:Differential equation|en]]) ## [[Усулҳои ҳисоб|— Усулҳои ҳисоб]] ([[d:Q11216|d]] • [[:ru:Вычислительные методы|ru]] • [[:en:Numerical analysis|en]]) # Эҳтимолият ва омор ## [[Омор]] # Мантиқ ва асосҳо ## [[Функтсия (математика)|— Функтсия (математика)]] ([[d:Q11348|d]] • [[:ru:Функция (математика)|ru]] • [[:en:Function (mathematics)|en]]) ## [[Беинтиҳоӣ]] ## [[Математическое доказателство|— Математическое доказателство]] ([[d:Q11538|d]] • [[:ru:Математическое доказательство|ru]] • [[:en:Mathematical proof|en]]) ## [[Теория множеств|— Теория множеств]] ([[d:Q12482|d]] • [[:ru:Теория множеств|ru]] • [[:en:Set theory|en]]) {{div col end}} == Технология == {{div col|3}} # '''[[Фанноварӣ]] ''' # [[Биотехнология]] # [[Либос]] ## [[Пахта]] # [[Фанҳои техникӣ]] ## [[Мошина]] ## [[Робот]] ## [[Печ]] ## [[Колесо|— Колесо]] ([[d:Q446|d]] • [[:ru:Колесо|ru]] • [[:en:Wheel|en]]) # '''[[Аграрӣ]] ''' ## [[Орошение|— Орошение]] ([[d:Q11453|d]] • [[:ru:Орошение|ru]] • [[:en:Irrigation|en]]) ## [[Плуг|— Плуг]] ([[d:Q11464|d]] • [[:ru:Плуг|ru]] • [[:en:Plough|en]]) # [[Металлургия|— Металлургия]] ([[d:Q11467|d]] • [[:ru:Металлургия|ru]] • [[:en:Metallurgy|en]]) # [[Нанотехнология|— Нанотехнология]] ([[d:Q11468|d]] • [[:ru:Нанотехнология|ru]] • [[:en:Nanotechnology|en]]) === Коммуникатсия === # '''[[Иртибот]] ''' # [[Китоб]] # '''[[Иттилоот]] ''' ## [[Донишнома]] # [[Рӯзноманигорӣ]] ## [[Рӯзнома]] ## [[Воситаҳои ахбори омма]] # [[Книгопечатание|— Книгопечатание]] ([[d:Q11034|d]] • [[:ru:Книгопечатание|ru]] • [[:en:Printing|en]]) # [[Телефон]] === Электроника === # [[Электроника]] ## [[Электрический ток|— Электрический ток]] ([[d:Q11651|d]] • [[:ru:Электрический ток|ru]] • [[:en:Electric current|en]]) ## [[Басомад]] # Компонентҳо ## [[Конденсатор]] ## [[Ғалтаки индуктивӣ]] ## [[Транзистор]] ## [[Диод]] ## [[Резистор]] ## [[Трансформатор]] ==== Компютер ва интернет ==== # '''[[Компютер]] ''' ## [[Ҳофиза]] ## [[Протсессори марказӣ]] # [[Ҳуши маснуъӣ]] (Ҳуши маснуӣ) # [[Фанноварии иттилоот]] ## [[Алгоритм]] # [[Интернет]] ## [[Почтаи электронӣ|— Электронная почта]] ([[d:Q9158|Q9158]] • [[:ru:Электронная почта|ru]] • [[:en:Email|en]]) ## [[Анкабутхонаи умумиҷаҳонӣ]] # [[Системаи амал]] # [[Забони барномасозӣ]] # [[Таъминоти барномавӣ]] === Энергия ва сӯзишвориҳо === # [[Энергияи барқароршаванда|— Возобновляемая энергия]] ([[d:Q12705|d]] • [[:ru:Возобновляемая энергия|ru]] • [[:en:Renewable energy|en]]) # [[Электричество|— Электричество]] ([[d:Q12725|d]] • [[:ru:Электричество|ru]] • [[:en:Electricity|en]]) ## [[Ядерная энергетика|— Ядерная энергетика]] ([[d:Q12739|d]] • [[:ru:Ядерная энергетика|ru]] • [[:en:Nuclear power|en]]) # [[Ископаемое топливо|— Ископаемое топливо]] ([[d:Q12748|d]] • [[:ru:Ископаемое топливо|ru]] • [[:en:Fossil fuel|en]]) # [[Муҳаррики дарунсӯз]] # [[Паровая машина|— Паровая машина]] ([[d:Q12760|d]] • [[:ru:Паровая машина|ru]] • [[:en:Steam engine|en]]) # [[Оташ]] === Маводҳо === # [[Стекло|— Стекло]] ([[d:Q11469|d]] • [[:ru:Стекло|ru]] • [[:en:Glass|en]]) # [[Қоғаз]] # [[Пластмассаҳо|— Пластмассаҳо]] ([[d:Q11474|d]] • [[:ru:Пластмассы|ru]] • [[:en:Plastic|en]]) # [[Чӯб]] === Нақлиёт === # [[Нақлиёт]] # [[Ҳавогард]] # [[Автомобил]] # [[Велосипед|— Велосипед]] ([[d:Q11442|d]] • [[:ru:Велосипед|ru]] • [[:en:Bicycle|en]]) # [[Подводная лодка|— Подводная лодка]] ([[d:Q2811|d]] • [[:ru:Подводная лодка|ru]] • [[:en:Submarine|en]]) # [[Судно|— Судно]] ([[d:Q11446|d]] • [[:ru:Судно|ru]] • [[:en:Ship|en]]) # [[Поезд|— Поезд]] ([[d:Q870|d]] • [[:ru:Поезд|ru]] • [[:en:Train|en]]) === Аслиҳа === # [[Аслиҳа]] ## [[Шамшер]] ## [[Огнестрелное оружие|— Огнестрелное оружие]] ([[d:Q12796|d]] • [[:ru:Огнестрельное оружие|ru]] • [[:en:Gun|en]]) ### [[Пулемёт|— Пулемёт]] ([[d:Q12800|d]] • [[:ru:Пулемёт|ru]] • [[:en:Machine gun|en]]) ## [[Бомбаи атомӣ]] # [[Тонк]] # [[Взрывчатые вещества|— Взрывчатые вещества]] ([[d:Q12870|d]] • [[:ru:Взрывчатые вещества|ru]] • [[:en:Explosive material|en]]) ## [[Дымный порох|— Дымный порох]] ([[d:Q12861|d]] • [[:ru:Дымный порох|ru]] • [[:en:Gunpowder|en]]) {{div col end}} == Санъат ва истироҳат == {{div col|3}} # '''[[Фарҳанг]] ''' # '''[[Санъат]] ''' ## [[Комикс]] ## [[Наққошӣ]] ## [[Аксбардорӣ]] ## [[Скулптура|— Скулптура]] ([[d:Q11634|d]] • [[:ru:Скульптура|ru]] • [[:en:Sculpture|en]]) ## [[Гончарное производство|— Гончарное производство]] ([[d:Q11642|d]] • [[:ru:Гончарное производство|ru]] • [[:en:Pottery|en]]) # [[Рақс]] # [[Мода|— Мода]] ([[d:Q12684|d]] • [[:ru:Мода|ru]] • [[:en:Fashion|en]]) # [[Театр]] # [[Хушнависӣ|Каллиграфия]] === Меъморӣ ва бинокорӣ === # '''[[Меъморӣ]] ''' # [[Арка|— Арка]] ([[d:Q12277|d]] • [[:ru:Арка|ru]] • [[:en:Arch|en]]) # [[Кӯпрук]] # [[Канал (гидрография)]] # [[Сарбанд (иншоот)|— Сарбанд]] ([[d:Q12323|d]] • [[:ru:Плотина|ru]] • [[:en:Dam|en]]) # [[Гунбад]] # '''[[Хона]] ''' # Сохторҳои ба худ хос ## [[Ангкор-Ват|— Ангкор-Ват]] ([[d:Q43473|d]] • [[:ru:Ангкор-Ват|ru]] • [[:en:Angkor Wat|en]]) ## [[Колизей|— Колизей]] ([[d:Q10285|d]] • [[:ru:Колизей|ru]] • [[:en:Colosseum|en]]) ## [[Девори Бузурги Чин]] ## [[Бурҷи Эйфел]] ## [[Эмпайр-стейт-билдинг|— Эмпайр-стейт-билдинг]] ([[d:Q9188|d]] • [[:ru:Эмпайр-стейт-билдинг|ru]] • [[:en:Empire State Building|en]]) ## [[Собор Святой Софии (Константинопол)|— Собор Святой Софии (Константинопол)]] ([[d:Q12506|d]] • [[:ru:Собор Святой Софии (Константинополь)|ru]] • [[:en:Hagia Sophia|en]]) ## [[Парфенон]] ## [[Пирамидаҳои Ғиза|— Пирамидаҳои Ғиза]] ([[d:Q13217298|d]] • [[:ru:Некрополь Гизы|ru]] • [[:en:Giza Necropolis|en]]) ### [[Калисои Пётри Муқаддас]] ## [[Муҷассамаи Озодӣ]] ## [[Тоҷмаҳал]] ## [[Три ущеля (электростантсия)|— Три ущеля (электростантсия)]] ([[d:Q12514|d]] • [[:ru:Три ущелья (электростанция)|ru]] • [[:en:Three Gorges Dam|en]]) # [[Аҳром|Аҳром (Пирамида)]] # [[Башня|— Башня]] ([[d:Q12518|d]] • [[:ru:Башня|ru]] • [[:en:Tower|en]]) === Филм, радио ва телевизион === # '''[[Филм]] ''' ## [[Мултипликатсия]] ### [[Аниме]] <!-- popular influencial genre of Animation --> # '''[[Радио]] ''' # '''[[Телевизион]] ''' === Мусиқӣ === # '''[[Мусиқӣ]] ''' # [[Тарона]] # Жанр мусиқавии ба худ хос ## [[Блюз|— Блюз]] ([[d:Q9759|d]] • [[:ru:Блюз|ru]] • [[:en:Blues|en]]) ## [[Классическая музыка|— Классическая музыка]] ([[d:Q9730|d]] • [[:ru:Классическая музыка|ru]] • [[:en:Classical music|en]]) ### [[Опера]] ### [[Симфония]] ## [[Мусиқии электронӣ]] ## [[Фламенко|— Фламенко]] ([[d:Q9764|d]] • [[:ru:Фламенко|ru]] • [[:en:Flamenco|en]]) ## [[Хип-хоп (музыкалный жанр)|— Хип-хоп (музыкалный жанр)]] ([[d:Q11401|d]] • [[:ru:Хип-хоп (музыкальный жанр)|ru]] • [[:en:Hip hop music|en]]) ## [[Джаз|— Джаз]] ([[d:Q8341|d]] • [[:ru:Джаз|ru]] • [[:en:Jazz|en]]) ## [[Регги|— Регги]] ([[d:Q9794|d]] • [[:ru:Регги|ru]] • [[:en:Reggae|en]]) ## [[Рок-музыка|— Рок-музыка]] ([[d:Q11399|d]] • [[:ru:Рок-музыка|ru]] • [[:en:Rock music|en]]) ## [[Самба (музыка)|— Самба (музыка)]] ([[d:Q11403|d]] • [[:ru:Самба (музыка)|ru]] • [[:en:Samba|en]]) # Асбобҳои мусиқии ба худ хос ## [[Барабан]] ## [[Най]] ## [[Гитара]] ## [[Фортепиано]] ## [[Труба]] ## [[Скрипка]] === Истироҳат === # '''[[Бозӣ]] ''' ## [[Нарда|— Нарда]] ([[d:Q11411|d]] • [[:ru:Короткие нарды|ru]] • [[:en:Backgammon|en]]) ## [[Шоҳмот]] ## [[Го|— Го]] ([[d:Q11413|d]] • [[:ru:Го|ru]] • [[:en:Go (game)|en]]) # [[Азартная игра|— Азартная игра]] ([[d:Q11416|d]] • [[:ru:Азартная игра|ru]] • [[:en:Gambling|en]]) # [[Ҳунарҳои размӣ]] ## [[Карате|— Карате]] ([[d:Q11419|d]] • [[:ru:Карате|ru]] • [[:en:Karate|en]]) ## [[Дзюдо]] # [[Бозиҳои олимпӣ]] # '''[[Варзиш]] ''' ## [[Варзиши сабук]] ## [[Автоспорт|— Автоспорт]] ([[d:Q5386|d]] • [[:ru:Автоспорт|ru]] • [[:en:Auto racing|en]]) ## [[Бейсбол|— Бейсбол]] ([[d:Q5369|d]] • [[:ru:Бейсбол|ru]] • [[:en:Baseball|en]]) ## [[Баскетбол]] ## [[Крикет|— Крикет]] ([[d:Q5375|d]] • [[:ru:Крикет|ru]] • [[:en:Cricket|en]]) ## [[Футбол]] ## [[Голф]] ## [[Регби-футбол]] ## [[Теннис]] # '''[[Бозича]] ''' {{div col end}} == Таърих ва ҷуғрофия == === Таърих === # '''[[Таърих]] ''' ==== Таърихи қадима ва антиқӣ ==== {{div col|2}} # [[Первобытное общество|— Первобытное общество]] ([[d:Q11756|d]] • [[:ru:Первобытное общество|ru]] • [[:en:Prehistory|en]]) # [[Асри санг]] # [[Асри биринҷӣ]] # [[Железный век|— Железный век]] ([[d:Q11764|d]] • [[:ru:Железный век|ru]] • [[:en:Iron Age|en]]) # [[Байнаннаҳрайн]] # [[Шумер|— Шумер]] ([[d:Q35355|d]] • [[:ru:Шумер|ru]] • [[:en:Sumer|en]]) # [[Мисри Қадим]] # [[Юнони Қадим]] # [[Имперотурии Рум]] # [[Империя Хан|— Империя Хан]] ([[d:Q7209|d]] • [[:ru:Империя Хань|ru]] • [[:en:Han dynasty|en]]) # [[Гуптҳо]] {{div col end}} ==== Асрҳои миёна ва оғози асрҳои нав ==== {{div col|2}} # [[Хилофати Аббосиён]] # [[Асри рӯшангарӣ|— Асри маорифпараварӣ]] ([[d:Q12539|d]] • [[:ru:Эпоха Просвещения|ru]] • [[:en:Age of Enlightenment|en]]) # [[Астекҳо]] # [[Византия]] # [[Юриши салибдорон|— Юриши салибдорон]] ([[d:Q12546|d]] • [[:ru:Крестовые походы|ru]] • [[:en:Crusades|en]]) # [[Священная Римская империя|— Империяи Муқаддаси Рум] ([[d:Q12548|d]] • [[:ru:Священная Римская империя|ru]] • [[:en:Holy Roman Empire|en]]) # [[Империяи Инкҳо]] # [[Империя Мали|— Империя Мали]] ([[d:Q184536|d]] • [[:ru:Империя Мали|ru]] • [[:en:Mali Empire|en]]) # [[Майя (тамаддун)|— Майя (тамаддун)]] ([[d:Q28567|d]] • [[:ru:Майя (цивилизация)|ru]] • [[:en:Maya civilization|en]]) # [[Асрҳои миёна|— Асрҳои миёна]] ([[d:Q12554|d]] • [[:ru:Средние века|ru]] • [[:en:Middle Ages|en]]) # [[Имперотурии Муғул]] # [[Империя Мин|— Империя Мин]] ([[d:Q9903|d]] • [[:ru:Империя Мин|ru]] • [[:en:Ming dynasty|en]]) # [[Имперотурии Усмонӣ]] # [[Ислоҳот]] # [[Эҳё]] # [[Имперотурии Тонг]] # [[Викингҳо]] {{div col end}} ==== Замони нав ==== {{div col|2}} # [[Низои арабу исроил]] ([[d:Q8669|d]] • [[:ru:Арабо-израильский конфликт|ru]] • [[:en:Arab–Israeli conflict|en]]) # [[Ҷанги шаҳрвандии Амрико|— Ҷанги шаҳрвандии Амрико]] ([[d:Q8676|d]] • [[:ru:Гражданская война в США|ru]] • [[:en:American Civil War|en]]) # [[Апартеид|— Апартеид]] ([[d:Q11409|d]] • [[:ru:Апартеид|ru]] • [[:en:Apartheid|en]]) # '''[[Империяи Бритониё]]''' # '''[[Ҷанги Сард]] ''' # [[Инқилоби фарҳангӣ дар Чин|— Инқилоби фарҳангӣ дар Чин]] ([[d:Q8690|d]] • [[:ru:Культурная революция в Китае|ru]] • [[:en:Cultural Revolution|en]]) # '''[[Инқилоби Бузурги Фаронса|— Инқилоби Бузурги Фаронса]] ([[d:Q6534|d]] • [[:ru:Великая французская революция|ru]] • [[:en:French Revolution|en]])''' # [[Депрессияи Бузург|— Депрессияи Бузург]] ([[d:Q8698|d]] • [[:ru:Великая депрессия|ru]] • [[:en:Great Depression|en]]) # [[Ҳолокост|— Ҳолокост]] ([[d:Q2763|d]] • [[:ru:Холокост|ru]] • [[:en:The Holocaust|en]]) # '''[[Инқилоби саноатӣ|— Инқилоби саноатӣ]] ([[d:Q2269|d]] • [[:ru:Промышленная революция|ru]] • [[:en:Industrial Revolution|en]])''' # [[Рейхи сеюм|— Рейхи сеюм]] ([[d:Q7318|d]] • [[:ru:Третий рейх|ru]] • [[:en:Nazi Germany|en]]) # [[Навсозии Мэйҷӣ|— Навсозии Мэйҷӣ]] ([[d:Q8707|d]] • [[:ru:Реставрация Мэйдзи|ru]] • [[:en:Meiji Restoration|en]]) <!-- most significant event in Japanese history --> # [[Инқилоби соли 1917 дар Русия|— Инқилоби соли 1917 дар Русия]] ([[d:Q8729|d]] • [[:ru:Революция 1917 года в России|ru]] • [[:en:Russian Revolution|en]]) # [[Империяи Чинг|— Империяи Чинг]] ([[d:Q8733|d]] • [[:ru:Империя Цин|ru]] • [[:en:Qing dynasty|en]]) # [[Ҷанги Ветнам|— Ҷанги Ветнам]] ([[d:Q8740|d]] • [[:ru:Война во Вьетнаме|ru]] • [[:en:Vietnam War|en]]) # '''[[Ҷанги ҷаҳонии якум]]''' # '''[[Ҷанги дуюми ҷаҳон]] ''' {{div col end}} === Ҷуғрофия === {{div col|2}} # '''[[Ҷуғрофия]] ''' # '''[[Шаҳр]] ''' # '''[[Қитъа]] ''' # [[Ҷангал]] # [[Кӯҳ]] # [[Биёбон]] # [[Қутби Шимолӣ]] # '''[[Уқёнус]] ''' # [[Дарё]] # '''[[Баҳр]] ''' # [[Қутби ҷануб]] ([[d:Q933|d]] • [[:ru:Южный полюс|ru]] • [[:en:South Pole|en]]) ==== Континентҳо ва минтақаҳо ==== # '''[[Африқо]] ''' # '''[[Антарктида]] ''' # '''[[Осиё]] ''' # '''[[Аврупо]] ''' # [[Ховари миёна]] ([[d:Q7204|d]] • [[:ru:Средний Восток|ru]] • [[:en:Middle East|en]]) # '''[[Амрикои Шимолӣ]]''' # '''[[Уқёнусия]] ''' # '''[[Америкаи Ҷанубӣ]] ''' {{div col end}} ==== Далвтаҳо ==== {{div col|3}} # [[Афғонистон]] # [[Алҷазоир]] # [[Аргентина]] # [[Австралия]] # [[Австрия]] # [[Бангладеш]] # '''[[Бразилия]] ''' # [[Канада]] # '''[[Ҷумҳурии Халқии Чин]] ''' # [[Ҷумҳурии Демократии Конго]] # [[Кубо]] # [[Миср]] # [[Эфиопия]] # '''[[Фаронса]] ''' # '''[[Олмон]] ''' # '''[[Ҳиндустон]] ''' # [[Индонезия]] # '''[[Эрон]] ''' # [[Ироқ]] # [[Исроил]] # '''[[Италия]] ''' # '''[[Ҷопон]] ''' # [[Мексика]] # [[Нидерланд]] # [[Зеландияи Нав]] # [[Ниҷерия]] # [[Покистон]] # [[Лаҳистон]] # [[Португалия]] # '''[[Русия]] ''' # [[Арабистони Саудӣ]] # [[Сингапур]] # [[Ҷумҳурии Африқои Ҷанубӣ]] # [[Ҷумҳурии Корея]] # '''[[Испания]] ''' # [[Судон]] # [[Швейтсария]] # [[Танзания]] # [[Таиланд]] # [[Туркия]] # [[Укроин]] # '''[[Британия]] ''' # '''[[Иёлоти Муттаҳидаи Амрико]] ''' # [[Вотикон]] # [[Венесуэла]] # [[Ветнам]] {{div col end}} ==== Шаҳрҳо ==== {{div col|3}} # [[Амстердам]] # [[Афина (пойтахт)|Афина]] # [[Бағдод]] # [[Бангкок]] # '''[[Пекин]] ''' # '''[[Берлин]] ''' # [[Богота]] # [[Брюссел|— Брюссел]] ([[d:Q240|d]] • [[:ru:Брюссельский столичный регион|ru]] • [[:en:Brussels|en]]) # [[Буэнос Айрес]] # [[Қоҳира]] # [[Кейптаун]] # [[Димишқ]] # [[Деҳлӣ]] # [[Дака]] # [[Дубай]] # [[Ҳонгконг]] # [[Истанбул]] # [[Ҷакарта]] # '''[[Уршалим]] ''' # [[Карочӣ]] # [[Киншаса]] # [[Калкутта]] # [[Лагос]] # '''[[Лондон]] ''' # [[Лос Анҷелес]] # [[Мадрид]] # [[Макка]] # [[Мехико]] # '''[[Маскав]] ''' # [[Мумбай]] # [[Найробӣ]] # '''[[Ню-Йорк]] ''' # '''[[Порис]] ''' # [[Рио-де-Жанейро (шаҳр)|Рио-де-Жанейро]] # '''[[Рим]] ''' # '''[[Санкт-Петербург]] ''' # [[Сан-Паулу]] # [[Сеул]] # [[Шанхай]] # [[Сидней]] # [[Теҳрон]] # '''[[Префектураи Токио|Токио]] ''' # [[Вена]] # [[Вашингтон (шаҳр)]] {{div col end}} ==== Махзани обӣ ва махзани об ==== {{div col|3}} # '''[[Амазонка]] ''' # [[Уқёнуси яхбастаи шимолӣ]] # '''[[Уқёнуси Атлантик]] ''' # [[Баҳри Балтика]] # [[Баҳри Сиёҳ]] # [[Баҳри Кариб]] # [[Баҳри Каспий]] # [[Конго (дарё)|Конго]] # [[Дунай]] # [[Ганг (дарё)|Ганг]] # [[Болшой Барерный риф|— Болшой Барерный риф]] ([[d:Q7343|d]] • [[:ru:Большой Барьерный риф|ru]] • [[:en:Great Barrier Reef|en]]) # [[Великие озёра|— Великие озёра]] ([[d:Q7347|d]] • [[:ru:Великие озёра|ru]] • [[:en:Great Lakes|en]]) # '''[[Уқёнуси Ҳинд]] ''' # [[Ҳинду (дарё)|Ҳинду]] # [[Байкал]] # [[Танганика|— Танганика]] ([[d:Q5511|d]] • [[:ru:Танганьика|ru]] • [[:en:Lake Tanganyika|en]]) # [[Виктория (кӯл)]] # [[Баҳри Миёназамин]] # [[Миссисипи|— Миссисипи]] ([[d:Q1497|d]] • [[:ru:Миссисипи|ru]] • [[:en:Mississippi River|en]]) # [[Нигер (река)|— Нигер (река)]] ([[d:Q3542|d]] • [[:ru:Нигер (река)|ru]] • [[:en:Niger River|en]]) # '''[[Нил (дарё)|Нил]] ''' # [[Баҳри Шимолӣ]] # '''[[Уқёнуси Ором]] ''' # [[Панамский канал|— Панамский канал]] ([[d:Q7350|d]] • [[:ru:Панамский канал|ru]] • [[:en:Panama Canal|en]]) # [[Рейн]] # [[Суэтский канал|— Суэтский канал]] ([[d:Q899|d]] • [[:ru:Суэцкий канал|ru]] • [[:en:Suez Canal|en]]) # [[Уқёнуси Ҷанубӣ]] # [[Волга (дарё)|Волга]] # [[Янгтсе (дарё)|Янгтсе]] # [[Ҳуанг Ҳе (дарё)|Ҳуанг Ҳе]] {{div col end}} ==== Кӯҳҳо ва биёбонҳо ==== # [[Алп]] # [[Кӯҳҳои Анд]] # '''[[Ҳимолой]] ''' ## [[Ҷомолунгма]] # [[Килиманҷаро|— Килиманҷаро]] ([[d:Q7296|d]] • [[:ru:Килиманджаро|ru]] • [[:en:Mount Kilimanjaro|en]]) # [[Кӯҳҳои Серхарсанг]] # '''[[Саҳрои бузург]] ''' == Пайвандҳо == {{эзоҳ}} [[Гурӯҳ:Proposals]] [[Гурӯҳ:Multilingualism]] [[Гурӯҳ:Википедия:Пешниҳодҳо]] [[Гурӯҳ:Рӯихати_мақолаҳо_барои_тарҷума]] [[Гурӯҳ:Википедиа:Мақолаҳо аз рӯи аҳамият]] lak6it4mt4qc3xs3tr52i2kz5uiymxu 4 205807 1468938 1453975 2026-04-19T16:22:12Z Zosya95 54344 1468938 wikitext text/x-wiki Рӯйхати саҳифаҳои маъмули Википедияи тоҷикӣ дар соли 2017. {| class='wikitable sortable' style='text-align:center;' ! # ! Саҳифа ! Миқдори дидан дар рӯз <ref>Аз 01.01.2017 то 31.12.2017</ref> |- style="background:#ffd7004a;" | 1 |align=left| [[Саҳифаи Аслӣ]] || 418525 |- style="background:#ffd7004a;" | 2 |align=left| [[Инсон]] || 94651 |- style="background:#ffd7004a;" | 3 |align=left| [[Википедиаи Англисӣ]] || 48007 |- style="background:#ffd7004a;" | 4 |align=left| [[Забони тоҷикӣ]] || 35564 |- style="background:#ffd7004a;" | 5 |align=left| [[Таърихи Тоҷикистон]] || 31312 |- style="background:#ffd7004a;" | 6 |align=left| [[Стандарти байналмилалии рақамгузории китоб]] || 26601 |- style="background:#ffd7004a;" | 7 |align=left| [[Наврӯз]] || 23053 |- style="background:#ffd7004a;" | 8 |align=left| [[Тоҷикистон]] || 22240 |- style="background:#ffd7004a;" | 9 |align=left| [[Баҳор]] || 18666 |- style="background:#ffd7004a;" | 10 |align=left| [[Давлати Сомониён]] || 18461 |- style="background:#ffd7004a;" | 11 |align=left| [[Нишонҳо ва парчамҳои Тоҷикистон]] || 18346 |- style="background:#ffd7004a;" | 12 |align=left| [[Садриддин Айнӣ]] || 17210 |- style="background:#ffd7004a;" | 13 |align=left| [[Санъаткор]] || 16402 |- style="background:#ffd7004a;" | 14 |align=left| [[Википедиа]] || 15396 |- style="background:#ffd7004a;" | 15 |align=left| [[Википедиаи Русӣ]] || 15374 |- style="background:#ffd7004a;" | 16 |align=left| [[Забони англисӣ]] || 14485 |- style="background:#ffd7004a;" | 17 |align=left| [[Парчами Тоҷикистон]] || 14223 |- style="background:#ffd7004a;" | 18 |align=left| [[Иёлоти Муттаҳидаи Амрико]] || 13995 |- style="background:#ffd7004a;" | 19 |align=left| [[Рӯдакӣ]] || 13679 |- style="background:#ffd7004a;" | 20 |align=left| [[Ҷанги Бузурги Ватанӣ]] || 12596 |- style="background:#ffd7004a;" | 21 |align=left| [[Авесто]] || 12586 |- style="background:#ffd7004a;" | 22 |align=left| [[Абӯалӣ Сино]] || 11596 |- style="background:#ffd7004a;" | 23 |align=left| [[Мучал]] || 11432 |- style="background:#ffd7004a;" | 24 |align=left| [[Конститутсияи Ҷумҳурии Тоҷикистон]] || 10953 |- style="background:#ffd7004a;" | 25 |align=left| [[Носири Хусрав]] || 10808 |- style="background:#ffd7004a;" | 26 |align=left| [[Душанбе]] || 10705 |- style="background:#ffd7004a;" | 27 |align=left| [[Мирзо Турсунзода]] || 10659 |- style="background:#ffd7004a;" | 28 |align=left| [[Ҳаёти ҷинсӣ]] || 10655 |- style="background:#ffd7001c;" | 29 |align=left| [[Фаронса]] || 9239 |- style="background:#ffd7001c;" | 30 |align=left| [[Афғонистон]] || 9179 |- style="background:#ffd7001c;" | 31 |align=left| [[Соли Нав]] || 9032 |- style="background:#ffd7001c;" | 32 |align=left| [[Рӯзи Ғалаба]] || 8907 |- style="background:#ffd7001c;" | 33 |align=left| [[Эрон]] || 8886 |- style="background:#ffd7001c;" | 34 |align=left| [[Ҷалолуддини Балхӣ]] || 8816 |- style="background:#ffd7001c;" | 35 |align=left| [[Умари Хайём]] || 8733 |- style="background:#ffd7001c;" | 36 |align=left| [[Давлати Ҳахоманишиҳо]] || 8380 |- style="background:#ffd7001c;" | 37 |align=left| [[Рӯзи модар]] || 8356 |- style="background:#ffd7001c;" | 38 |align=left| [[Давлати Сосониён]] || 8335 |- style="background:#ffd7001c;" | 39 |align=left| [[Энсиклопедия]] || 8214 |- style="background:#ffd7001c;" | 40 |align=left| [[Абдулқодир Бедил]] || 8196 |- style="background:#ffd7001c;" | 41 |align=left| [[Воқеаҳои кунунӣ]] || 8149 |- style="background:#ffd7001c;" | 42 |align=left| [[Юнон]] || 7919 |- style="background:#ffd7001c;" | 43 |align=left| [[Ҳиндустон]] || 7883 |- style="background:#ffd7001c;" | 44 |align=left| [[Интернет]] || 7759 |- style="background:#ffd7001c;" | 45 |align=left| [[Рӯзи Истиқлолияти Ҷумҳурии Тоҷикистон]] || 7368 |- style="background:#ffd7001c;" | 46 |align=left| [[Ислом]] || 7353 |- style="background:#ffd7001c;" | 47 |align=left| [[Ҷумҳурии Халқии Чин]] || 7326 |- style="background:#ffd7001c;" | 48 |align=left| [[Олмон]] || 7293 |- style="background:#ffd7001c;" | 49 |align=left| [[Об]] || 7292 |- style="background:#ffd7001c;" | 50 |align=left| [[Зимистон]] || 7210 |- style="background:#ffd7001c;" | 51 |align=left| [[Саъдӣ]] || 7143 |- style="background:#ffd7001c;" | 52 |align=left| [[Русия]] || 7073 |- style="background:#ffd7001c;" | 53 |align=left| [[Созмони Милали Муттаҳид]] || 6941 |- style="background:#ffd7001c;" | 54 |align=left| [[Варзиш]] || 6888 |- style="background:#ffd7001c;" | 55 |align=left| [[Забони порсӣ]] || 6835 |- style="background:#ffd7001c;" | 56 |align=left| [[Унсурмаолии Кайковус]] || 6810 |- style="background:#ffd7001c;" | 57 |align=left| [[Википедиаи Олмонӣ]] || 6799 |- style="background:#ffd7001c;" | 58 |align=left| [[Китоб]] || 6785 |- style="background:#ffd7001c;" | 59 |align=left| [[Ҷанги шаҳрвандии Тоҷикистон]] || 6642 |- style="background:#ffd7001c;" | 60 |align=left| [[Шоҳнома]] || 6595 |- style="background:#ffd7001c;" | 61 |align=left| [[Алифбои тоҷикӣ]] || 6546 |- style="background:#ffd7001c;" | 62 |align=left| [[Фалсафа]] || 6540 |- style="background:#ffd7001c;" | 63 |align=left| [[Британия]] || 6493 |- style="background:#ffd7001c;" | 64 |align=left| [[СПИД]] || 6484 |- style="background:#ffd7001c;" | 65 |align=left| [[Қоидаҳои имлои забони тоҷикӣ]] || 6452 |- style="background:#ffd7001c;" | 66 |align=left| [[Рӯзи байналхалқии занон]] || 6248 |- style="background:#ffd7001c;" | 67 |align=left| [[Низомии Ганҷавӣ]] || 6173 |- style="background:#ffd7001c;" | 68 |align=left| [[Викианбор]] || 6068 |- style="background:#ffd7001c;" | 69 |align=left| [[Шӯриши Спитамен]] || 5950 |- style="background:#ffd7001c;" | 70 |align=left| [[Донишгоҳи давлатии тиббии Тоҷикистон ба номи Абӯалӣ Ибни Сино]] || 5789 |- style="background:#ffd7001c;" | 71 |align=left| [[Сомона]] || 5711 |- style="background:#ffd7001c;" | 72 |align=left| [[Бобоҷон Ғафуров]] || 5680 |- style="background:#ffd7001c;" | 73 |align=left| [[Забони лотинӣ]] || 5530 |- style="background:#ffd7001c;" | 74 |align=left| [[Шӯриши Восеъ]] || 5425 |- style="background:#ffd7001c;" | 75 |align=left| [[Исмоили Сомонӣ]] || 5385 |- style="background:#ffd7001c;" | 76 |align=left| [[Ҷанги дуюми ҷаҳон]] || 5361 |- style="background:#ffd7001c;" | 77 |align=left| [[Аврупо]] || 5308 |- style="background:#ffd7001c;" | 78 |align=left| [[Бунёди Викимедиа]] || 5298 |- style="background:#ffd7001c;" | 79 |align=left| [[HTML]] || 5284 |- style="background:#ffd7001c;" | 80 |align=left| [[Мунаҷҷим]] || 5277 |- style="background:#ffd7001c;" | 81 |align=left| [[Аҳмади Дониш]] || 5255 |- style="background:#ffd7001c;" | 82 |align=left| [[Итолиё]] || 5237 |- style="background:#ffd7001c;" | 83 |align=left| [[Темурмалик]] || 5203 |- style="background:#ffd7001c;" | 84 |align=left| [[Камоли Хуҷандӣ]] || 5179 |- style="background:#ffd7001c;" | 85 |align=left| [[Канада]] || 5167 |- style="background:#ffd7001c;" | 86 |align=left| [[Донишгоҳи миллии Тоҷикистон]] || 5160 |- style="background:#ffd7001c;" | 87 |align=left| [[Сотим Улуғзода]] || 5135 |- style="background:#ffd7001c;" | 88 |align=left| [[Зардушт]] || 5064 |- style="background:#ffd7001c;" | 89 |align=left| [[Жопун]] || 5016 |- | 90 |align=left| [[Мир Сайид Алии Ҳамадонӣ]] || 4925 |- | 91 |align=left| [[ISO 3166]] || 4918 |- | 92 |align=left| [[Футбол]] || 4896 |- | 93 |align=left| [[Вилояти Мухтори Кӯҳистони Бадахшон]] || 4860 |- | 94 |align=left| [[Экология]] || 4809 |- | 95 |align=left| [[Координатаҳои ҷуғрофӣ]] || 4808 |- | 96 |align=left| [[Хусрави Деҳлавӣ]] || 4799 |- | 97 |align=left| [[Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ]] || 4793 |- | 98 |align=left| [[Google]] || 4782 |- | 99 |align=left| [[Куруши Кабир]] || 4781 |- | 100 |align=left| [[Оила]] || 4773 |- | 101 |align=left| [[Иттиҳоди Шӯравӣ]] || 4720 |- | 102 |align=left| [[Эмомалӣ Раҳмон]] || 4643 |- | 103 |align=left| [[Австралия]] || 4623 |- | 104 |align=left| [[Англия]] || 4614 |- | 105 |align=left| [[Замин]] || 4612 |- | 106 |align=left| [[Забони арабӣ]] || 4586 |- | 107 |align=left| [[Вақти Ҳамоҳангсозии Ҷаҳонӣ]] || 4516 |- | 108 |align=left| [[Сайидои Насафӣ]] || 4514 |- | 109 |align=left| [[Илм]] || 4467 |- | 110 |align=left| [[Мавлоно Ҷалолуддини Муҳаммади Румии Балхӣ]] || 4427 |- | 111 |align=left| [[Осиё]] || 4424 |- | 112 |align=left| [[Забони фаронсавӣ]] || 4399 |- | 113 |align=left| [[Калифорния]] || 4398 |- | 114 |align=left| [[Иттиҳоди Аврупо]] || 4391 |- | 115 |align=left| [[Лондон]] || 4361 |- | 116 |align=left| [[Арабистони Саудӣ]] || 4354 |- | 117 |align=left| [[Покистон]] || 4347 |- | 118 |align=left| [[Соли 1827]] || 4335 |- | 119 |align=left| [[Абдураҳмони Ҷомӣ]] || 4283 |- | 120 |align=left| [[Китобхонаи миллии Тоҷикистон]] || 4230 |- | 121 |align=left| [[Вики]] || 4225 |- | 122 |align=left| [[Microsoft Windows]] || 4211 |- | 123 |align=left| [[Темури Ланг]] || 4122 |- | 124 |align=left| [[Савр]] || 4093 |- | 125 |align=left| [[Бозор Собир]] || 4092 |- | 126 |align=left| [[Хилофат]] || 4080 |- | 127 |align=left| [[Блог]] || 4033 |- | 128 |align=left| [[Испониё]] || 3993 |- | 129 |align=left| [[Туркия]] || 3962 |- | 130 |align=left| [[Бемории сил]] || 3946 |- | 131 |align=left| [[Самарқанд]] || 3943 |- | 132 |align=left| [[Ӯзбекистон]] || 3910 |- | 133 |align=left| [[Бразилия]] || 3881 |- | 134 |align=left| [[Рустами Эмомалӣ]] || 3811 |- | 135 |align=left| [[Забони русӣ]] || 3806 |- | 136 |align=left| [[Диабети қанд]] || 3806 |- | 137 |align=left| [[Маҳбал]] || 3802 |- | 138 |align=left| [[Офтоб]] || 3798 |- | 139 |align=left| [[Нидерланд]] || 3792 |- | 140 |align=left| [[Муҳаммад]] || 3788 |- | 141 |align=left| [[Википедиаи Фаронсавӣ]] || 3784 |- | 142 |align=left| [[Империяи Кушониён]] || 3782 |- | 143 |align=left| [[Донишгоҳи давлатии Хуҷанд ба номи академик Бобоҷон Ғафуров]] || 3754 |- | 144 |align=left| [[Бемории Саратони]] || 3744 |- | 145 |align=left| [[Ҷадвали даврии элементҳои кимёӣ]] || 3723 |- | 146 |align=left| [[Тобистон]] || 3709 |- | 147 |align=left| [[Доллари ИМА]] || 3704 |- | 148 |align=left| [[Ватан]] || 3698 |- | 149 |align=left| [[Ноҳияи Файзобод]] || 3671 |- | 150 |align=left| [[Ҷумҳурии Тоҷикистон]] || 3652 |- | 151 |align=left| [[Модар]] || 3634 |- | 152 |align=left| [[Арасту]] || 3605 |- | 153 |align=left| [[Аргентина]] || 3600 |- | 154 |align=left| [[Шветсия]] || 3600 |- | 155 |align=left| [[Тоҷикон]] || 3587 |- | 156 |align=left| [[ISO 4217]] || 3575 |- | 157 |align=left| [[Африқо]] || 3563 |- | 158 |align=left| [[Лаҳистон]] || 3557 |- | 159 |align=left| [[Белгия]] || 3542 |- | 160 |align=left| [[Март]] || 3537 |- | 161 |align=left| [[Мӯй]] || 3532 |- | 162 |align=left| [[Аҳолӣ]] || 3514 |- | 163 |align=left| [[YouTube]] || 3509 |- | 164 |align=left| [[Индонезия]] || 3499 |- | 165 |align=left| [[Астрономия]] || 3448 |- | 166 |align=left| [[Шабакаи компютерӣ]] || 3433 |- | 167 |align=left| [[Соли 2017]] || 3425 |- | 168 |align=left| [[Ню-Йорк Ситӣ]] || 3420 |- | 169 |align=left| [[Информатика]] || 3409 |- | 170 |align=left| [[Себ]] || 3403 |- | 171 |align=left| [[Факултети иқтисод ва идораи Донишгоҳи миллии Тоҷикистон]] || 3401 |- | 172 |align=left| [[Швейтсария]] || 3375 |- | 173 |align=left| [[Утриш]] || 3366 |- | 174 |align=left| [[Пойтахт]] || 3363 |- | 175 |align=left| [[Табиат]] || 3361 |- | 176 |align=left| [[Озарбойҷон]] || 3360 |- | 177 |align=left| [[Ноҳияҳои тобеи ҷумҳурӣ]] || 3334 |- | 178 |align=left| [[Порис]] || 3332 |- | 179 |align=left| [[Миср]] || 3329 |- | 180 |align=left| [[Маҷмӯи маҳсулоти дохилӣ]] || 3322 |- | 181 |align=left| [[Иттилоот]] || 3319 |- | 182 |align=left| [[Хуҷанд]] || 3280 |- | 183 |align=left| [[Забони ҷопонӣ]] || 3276 |- | 184 |align=left| [[Забони олмонӣ]] || 3276 |- | 185 |align=left| [[Византия]] || 3274 |- | 186 |align=left| [[Рӯзи забони давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон]] || 3265 |- | 187 |align=left| [[Аморати Бухоро]] || 3244 |- | 188 |align=left| [[Қазоқистон]] || 3236 |- | 189 |align=left| [[Лоиқ Шералӣ]] || 3228 |- | 190 |align=left| [[Афлотун]] || 3223 |- | 191 |align=left| [[MediaWiki]] || 3217 |- | 192 |align=left| [[Ню Йорк Таймз]] || 3195 |- | 193 |align=left| [[1 май]] || 3181 |- | 194 |align=left| [[Давлати Ҳайтолиён]] || 3180 |- | 195 |align=left| [[Исм (дастури забон)]] || 3178 |- | 196 |align=left| [[Июл]] || 3175 |- | 197 |align=left| [[Мексика]] || 3163 |- | 198 |align=left| [[Фарзона]] || 3134 |- | 199 |align=left| [[Туркманистон]] || 3134 |- | 200 |align=left| [[Исроил]] || 3128 |- | 201 |align=left| [[Ҷуғрофия]] || 3100 |- | 202 |align=left| [[Автомобил]] || 3100 |- | 203 |align=left| [[Соли 2004]] || 3097 |- | 204 |align=left| [[Марокаш]] || 3096 |- | 205 |align=left| [[Минтақаҳои замонӣ]] || 3091 |- | 206 |align=left| [[Барномаҳои озод]] || 3088 |- | 207 |align=left| [[Таърих]] || 3063 |- | 208 |align=left| [[Microsoft]] || 3058 |- | 209 |align=left| [[Вилояти Хатлон]] || 3049 |- | 210 |align=left| [[Компутар]] || 3049 |- | 211 |align=left| [[Мурургар]] || 3044 |- | 212 |align=left| [[Убайди Зоконӣ]] || 3038 |- | 213 |align=left| [[Физика]] || 3033 |- | 214 |align=left| [[Рамазон]] || 3032 |- | 215 |align=left| [[Искандари Мақдунӣ]] || 3031 |- | 216 |align=left| [[Элок]] || 3026 |- | 217 |align=left| [[Алгебра]] || 3023 |- | 218 |align=left| [[Wordpress]] || 3015 |- | 219 |align=left| [[Фарҷ (узв)]] || 3013 |- | 220 |align=left| [[Забони испанӣ]] || 3012 |- | 221 |align=left| [[Феҳристи парандагони Китоби сурхи Тоҷикистон]] || 3009 |- | 222 |align=left| [[Соли 2016]] || 3008 |- | 223 |align=left| [[Забоншиносӣ]] || 3006 |- | 224 |align=left| [[Соли 2007]] || 2995 |- | 225 |align=left| [[Португалия]] || 2992 |- | 226 |align=left| [[Солшумории дувоздаҳгонаи Мучал]] || 2990 |- | 227 |align=left| [[Бонк]] || 2989 |- | 228 |align=left| [[Риёзиёт]] || 2982 |- | 229 |align=left| [[Фаластин]] || 2967 |- | 230 |align=left| [[Забони юнонӣ]] || 2965 |- | 231 |align=left| [[Уқёнуси Ором]] || 2956 |- | 232 |align=left| [[Саффориён]] || 2948 |- | 233 |align=left| [[Укроин]] || 2943 |- | 234 |align=left| [[Шамсиддини Шоҳин]] || 2942 |- | 235 |align=left| [[Ситора]] || 2938 |- | 236 |align=left| [[Бемориҳои асаб]] || 2936 |- | 237 |align=left| [[URL]] || 2934 |- | 238 |align=left| [[Вилояти Суғд]] || 2930 |- | 239 |align=left| [[Ҳайвон]] || 2927 |- | 240 |align=left| [[Узвҳои таносул]] || 2927 |- | 241 |align=left| [[Арманистон]] || 2926 |- | 242 |align=left| [[Энсиклопедияи Миллии Тоҷик]] || 2924 |- | 243 |align=left| [[Давлат]] || 2898 |- | 244 |align=left| [[Дания]] || 2891 |- | 245 |align=left| [[Парчами Ҷопон]] || 2890 |- | 246 |align=left| [[Дини Буддои]] || 2876 |- | 247 |align=left| [[XML]] || 2875 |- | 248 |align=left| [[Май]] || 2868 |- | 249 |align=left| [[Тайван]] || 2861 |- | 250 |align=left| [[Иди Сада]] || 2861 |- | 251 |align=left| [[Биология]] || 2859 |- | 252 |align=left| [[Чехия]] || 2855 |- | 253 |align=left| [[Бағдод]] || 2846 |- | 254 |align=left| [[Паранда]] || 2846 |- | 255 |align=left| [[Муаллим]] || 2838 |- | 256 |align=left| [[Гардиши хун]] || 2836 |- | 257 |align=left| [[Январ]] || 2835 |- | 258 |align=left| [[Пайдоиши ҳаёт]] || 2835 |- | 259 |align=left| [[Зичии аҳолӣ]] || 2833 |- | 260 |align=left| [[Ироқ]] || 2826 |- | 261 |align=left| [[Мянма]] || 2821 |- | 262 |align=left| [[Кимиё]] || 2821 |- | 263 |align=left| [[Антарктида]] || 2805 |- | 264 |align=left| [[Рим]] || 2804 |- | 265 |align=left| [[Дарё]] || 2803 |- | 266 |align=left| [[Берлин]] || 2802 |- | 267 |align=left| [[Қирғизистон]] || 2799 |- | 268 |align=left| [[Системаи офтобӣ]] || 2798 |- | 269 |align=left| [[Асри санг]] || 2796 |- | 270 |align=left| [[Бонки Иттилоотии Интернетии Филмҳо]] || 2789 |- | 271 |align=left| [[Гоҳшумори мелодӣ]] || 2786 |- | 272 |align=left| [[Викилуғат]] || 2778 |- | 273 |align=left| [[Рими Қадим]] || 2774 |- | 274 |align=left| [[Апрел]] || 2772 |- | 275 |align=left| [[Соли 1996]] || 2764 |- | 276 |align=left| [[HTTP]] || 2756 |- | 277 |align=left| [[Беларус]] || 2753 |- | 278 |align=left| [[Июн]] || 2742 |- | 279 |align=left| [[Пизишкӣ]] || 2733 |- | 280 |align=left| [[Истаравшан]] || 2729 |- | 281 |align=left| [[Феврал]] || 2728 |- | 282 |align=left| [[Генетика]] || 2727 |- | 283 |align=left| [[Руминия]] || 2724 |- | 284 |align=left| [[Мусиқӣ]] || 2709 |- | 285 |align=left| [[Шириншо Шотемур]] || 2703 |- | 286 |align=left| [[Википедиаи Чинӣ]] || 2697 |- | 287 |align=left| [[Нусратулло Махсум]] || 2695 |- | 288 |align=left| [[28 август]] || 2693 |- | 289 |align=left| [[Таиланд]] || 2690 |- | 290 |align=left| [[Фейсбук]] || 2687 |- | 291 |align=left| [[Финланд]] || 2687 |- | 292 |align=left| [[Кӯлоб]] || 2685 |- | 293 |align=left| [[Соли 2005]] || 2685 |- | 294 |align=left| [[Сурия]] || 2683 |- | 295 |align=left| [[Масоҳат]] || 2677 |- | 296 |align=left| [[Адабиёт]] || 2668 |- | 297 |align=left| [[Википедия]] || 2663 |- | 298 |align=left| [[Сингапур]] || 2658 |- | 299 |align=left| [[ISO 3166-1]] || 2654 |- | 300 |align=left| [[Таърихи ҷашнгирии Соли Нав]] || 2640 |- | 301 |align=left| [[Октябр]] || 2639 |- | 302 |align=left| [[Санъат]] || 2633 |- | 303 |align=left| [[Забони давлатӣ]] || 2626 |- | 304 |align=left| [[Бухоро]] || 2617 |- | 305 |align=left| [[Донишгоҳи давлатии Қурғонтеппа ба номи Носири Хисрав]] || 2610 |- | 306 |align=left| [[JavaScript]] || 2604 |- | 307 |align=left| [[Нармафзор]] || 2601 |- | 308 |align=left| [[Мӯҳтавои озод]] || 2592 |- | 309 |align=left| [[Хун]] || 2586 |- | 310 |align=left| [[Соли 2012]] || 2585 |- | 311 |align=left| [[Вазорати маориф ва илми Ҷумҳурии Тоҷикистон]] || 2582 |- | 312 |align=left| [[Геометрия]] || 2582 |- | 313 |align=left| [[Мағзи сар]] || 2578 |- | 314 |align=left| [[Норвеж]] || 2577 |- | 315 |align=left| [[Дин]] || 2575 |- | 316 |align=left| [[Доменҳои миллии дараҷаи аввал]] || 2574 |- | 317 |align=left| [[Боғ]] || 2568 |- | 318 |align=left| [[Ветнам]] || 2565 |- | 319 |align=left| [[Қобуснома]] || 2565 |- | 320 |align=left| [[Композитор]] || 2565 |- | 321 |align=left| [[Main Page]] || 2564 |- | 322 |align=left| [[Соли 1991]] || 2562 |- | 323 |align=left| [[Алгоритм]] || 2560 |- | 324 |align=left| [[Осорхонаи миллии Тоҷикистон]] || 2560 |- | 325 |align=left| [[Август]] || 2553 |- | 326 |align=left| [[Абӯрайҳони Берунӣ]] || 2548 |- | 327 |align=left| [[Юрий Гагарин]] || 2546 |- | 328 |align=left| [[Маскав]] || 2538 |- | 329 |align=left| [[Закариёи Розӣ]] || 2525 |- | 330 |align=left| [[Турсунзода]] || 2523 |- | 331 |align=left| [[Декабр]] || 2523 |- | 332 |align=left| [[Соли 2003]] || 2519 |- | 333 |align=left| [[Иди байналмилалии Наврӯз]] || 2518 |- | 334 |align=left| [[Солҳо]] || 2508 |- | 335 |align=left| [[Соли 2006]] || 2508 |- | 336 |align=left| [[Атом]] || 2505 |- | 337 |align=left| [[Пайрав Сулаймонӣ]] || 2502 |- | 338 |align=left| [[Алла]] || 2494 |- | 339 |align=left| [[Ҳуқуқ]] || 2491 |- | 340 |align=left| [[Давлати Юнону Бохтар]] || 2490 |- | 341 |align=left| [[Сентябр]] || 2489 |- | 342 |align=left| [[Ноябр]] || 2487 |- | 343 |align=left| [[Нависанда]] || 2484 |- | 344 |align=left| [[Албания]] || 2474 |- | 345 |align=left| [[Доналд Трамп]] || 2471 |- | 346 |align=left| [[Зеландияи Нав]] || 2466 |- | 347 |align=left| [[Сербия]] || 2462 |- | 348 |align=left| [[Соли 2008]] || 2460 |- | 349 |align=left| [[ЮНЕСКО]] || 2460 |- | 350 |align=left| [[Маҷористон]] || 2456 |- | 351 |align=left| [[Ҳофиз]] || 2454 |- | 352 |align=left| [[Демократия]] || 2445 |- | 353 |align=left| [[Исфара]] || 2444 |- | 354 |align=left| [[Бангладеш]] || 2444 |- | 355 |align=left| [[Соли 2011]] || 2440 |- | 356 |align=left| [[Ҷоми миллатҳои Африқо 2017]] || 2438 |- | 357 |align=left| [[Абулқосим Лоҳутӣ]] || 2438 |- | 358 |align=left| [[Таърихи Табарӣ]] || 2437 |- | 359 |align=left| [[Филиппин]] || 2430 |- | 360 |align=left| [[Забони итолиявӣ]] || 2425 |- | 361 |align=left| [[Соли 2001]] || 2407 |- | 362 |align=left| [[Open Directory Project]] || 2403 |- | 363 |align=left| [[Зебунисcо]] || 2402 |- | 364 |align=left| [[Америкаи Ҷанубӣ]] || 2393 |- | 365 |align=left| [[Олим]] || 2385 |- | 366 |align=left| [[Википедиаи Итолиёвӣ]] || 2381 |- | 367 |align=left| [[Атмосфераи Замин]] || 2378 |- | 368 |align=left| [[Тирамоҳ]] || 2377 |- | 369 |align=left| [[Ҷумҳурии Африқои Ҷанубӣ]] || 2376 |- | 370 |align=left| [[Абдурраҳмони Ҷомӣ]] || 2372 |- | 371 |align=left| [[Гурҷистон]] || 2372 |- | 372 |align=left| [[Соли 2010]] || 2370 |- | 373 |align=left| [[Шаҳр]] || 2362 |- | 374 |align=left| [[9 сентябр]] || 2361 |- | 375 |align=left| [[Бемориҳои дил]] || 2355 |- | 376 |align=left| [[Матни боз]] || 2355 |- | 377 |align=left| [[Словакия]] || 2354 |- | 378 |align=left| [[Соли 1994]] || 2350 |- | 379 |align=left| [[Мехико]] || 2349 |- | 380 |align=left| [[Забони юнони қадим]] || 2347 |- | 381 |align=left| [[Соли 2013]] || 2339 |- | 382 |align=left| [[Литва]] || 2336 |- | 383 |align=left| [[Соли 2002]] || 2328 |- | 384 |align=left| [[Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон]] || 2324 |- | 385 |align=left| [[Лос Анҷелес]] || 2323 |- | 386 |align=left| [[Соли 1960]] || 2321 |- | 387 |align=left| [[Ҷумҳурии Ирландия]] || 2318 |- | 388 |align=left| [[Давлати Туркҳои Усмонӣ]] || 2318 |- | 389 |align=left| [[Маориф]] || 2316 |- | 390 |align=left| [[Малайзия]] || 2315 |- | 391 |align=left| [[Соли 1999]] || 2309 |- | 392 |align=left| [[Соли 2015]] || 2309 |- | 393 |align=left| [[Пекин]] || 2295 |- | 394 |align=left| [[Соли 1990]] || 2293 |- | 395 |align=left| [[Алифбои лотинӣ]] || 2287 |- | 396 |align=left| [[Соли 2014]] || 2287 |- | 397 |align=left| [[Эстония]] || 2281 |- | 398 |align=left| [[Соли 1992]] || 2277 |- | 399 |align=left| [[Аҳмад Зоҳир]] || 2274 |- | 400 |align=left| [[Mozilla Firefox]] || 2274 |- | 401 |align=left| [[Соли 2009]] || 2272 |- | 402 |align=left| [[Кипр]] || 2270 |- | 403 |align=left| [[Шоҳроҳи Абрешим]] || 2270 |- | 404 |align=left| [[Равоншиносӣ]] || 2269 |- | 405 |align=left| [[Назорати муаллифӣ]] || 2268 |- | 406 |align=left| [[Анбори Википедиа]] || 2267 |- | 407 |align=left| [[Бизнес]] || 2265 |- | 408 |align=left| [[Соли 1945]] || 2263 |- | 409 |align=left| [[Қуръон]] || 2263 |- | 410 |align=left| [[Соли 2000]] || 2261 |- | 411 |align=left| [[Рӯзи кайҳоннавардон]] || 2256 |- | 412 |align=left| [[Windows XP]] || 2256 |- | 413 |align=left| [[Аграрӣ]] || 2255 |- | 414 |align=left| [[Саг]] || 2253 |- | 415 |align=left| [[Адолф Ҳитлер]] || 2251 |- | 416 |align=left| [[Шиор]] || 2249 |- | 417 |align=left| [[Беморӣ]] || 2249 |- | 418 |align=left| [[IRC]] || 2248 |- | 419 |align=left| [[Кубо]] || 2247 |- | 420 |align=left| [[Варзиши сабук]] || 2247 |- | 421 |align=left| [[Ҳизби Халқии Демократии Тоҷикистон]] || 2245 |- | 422 |align=left| [[Булғористон]] || 2242 |- | 423 |align=left| [[Ал-Кувейт]] || 2239 |- | 424 |align=left| [[Оши палов]] || 2234 |- | 425 |align=left| [[Соат]] || 2233 |- | 426 |align=left| [[Вилям Шекспир]] || 2212 |- | 427 |align=left| [[Иқтисод]] || 2206 |- | 428 |align=left| [[Соли 1997]] || 2202 |- | 429 |align=left| [[Дилшод Назаров]] || 2201 |- | 430 |align=left| [[Чили]] || 2197 |- | 431 |align=left| [[Соли 1995]] || 2196 |- | 432 |align=left| [[Британияи Кабир]] || 2191 |- | 433 |align=left| [[Кишвар]] || 2188 |- | 434 |align=left| [[Парчам]] || 2187 |- | 435 |align=left| [[Аттор]] || 2185 |- | 436 |align=left| [[БиБиСи]] || 2183 |- | 437 |align=left| [[Ҳунарпеша (филм)]] || 2181 |- | 438 |align=left| [[Баскетбол]] || 2181 |- | 439 |align=left| [[Ҳаққи таксир]] || 2179 |- | 440 |align=left| [[Намоз]] || 2178 |- | 441 |align=left| [[Фонди Викимедиа]] || 2177 |- | 442 |align=left| [[1 январ]] || 2168 |- | 443 |align=left| [[Мисри Қадим]] || 2165 |- | 444 |align=left| [[Уқёнуси Атлантик]] || 2165 |- | 445 |align=left| [[Соли 1980]] || 2164 |- | 446 |align=left| [[Исои Масеҳ]] || 2154 |- | 447 |align=left| [[Камолиддин Биноӣ]] || 2150 |- | 448 |align=left| [[Соли 1972]] || 2150 |- | 449 |align=left| [[Лубнон]] || 2149 |- | 450 |align=left| [[Растанӣ]] || 2147 |- | 451 |align=left| [[Асъор]] || 2146 |- | 452 |align=left| [[Вотикон]] || 2143 |- | 453 |align=left| [[Иқтисоди миллӣ]] || 2141 |- | 454 |align=left| [[Дини масеҳӣ]] || 2137 |- | 455 |align=left| [[25 октябр]] || 2137 |- | 456 |align=left| [[Алҷазоир]] || 2136 |- | 457 |align=left| [[Дил]] || 2135 |- | 458 |align=left| [[Хорватия]] || 2135 |- | 459 |align=left| [[Моҳтоб]] || 2131 |- | 460 |align=left| [[Соли 1983]] || 2127 |- | 461 |align=left| [[Қаҳрамони Тоҷикистон]] || 2122 |- | 462 |align=left| [[18 май]] || 2121 |- | 463 |align=left| [[Фарҳанг]] || 2118 |- | 464 |align=left| [[Меҳргон]] || 2113 |- | 465 |align=left| [[Android]] || 2109 |- | 466 |align=left| [[Латвия]] || 2106 |- | 467 |align=left| [[Ню-Йорк (иёлат)]] || 2104 |- | 468 |align=left| [[Исаак Нютон]] || 2102 |- | 469 |align=left| [[Евро]] || 2102 |- | 470 |align=left| [[Кайҳоннавард]] || 2098 |- | 471 |align=left| [[Ҳавзаи федералии Колумбия]] || 2097 |- | 472 |align=left| [[Омор]] || 2095 |- | 473 |align=left| [[Тилло]] || 2093 |- | 474 |align=left| [[Гов]] || 2089 |- | 475 |align=left| [[Туғрал Аҳрорӣ]] || 2086 |- | 476 |align=left| [[Викитека]] || 2086 |- | 477 |align=left| [[Шотландия]] || 2086 |- | 478 |align=left| [[Соли 1989]] || 2085 |- | 479 |align=left| [[Филм]] || 2084 |- | 480 |align=left| [[Барак Обама]] || 2079 |- | 481 |align=left| [[Исландия]] || 2078 |- | 482 |align=left| [[Вена]] || 2076 |- | 483 |align=left| [[Люксембург]] || 2076 |- | 484 |align=left| [[Молдова]] || 2064 |- | 485 |align=left| [[Соли 1952]] || 2063 |- | 486 |align=left| [[Соли 1982]] || 2062 |- | 487 |align=left| [[Саратон]] || 2045 |- | 488 |align=left| [[Шакалод]] || 2040 |- | 489 |align=left| [[4 декабр]] || 2039 |- | 490 |align=left| [[Ноҳияи Ёвон]] || 2039 |- | 491 |align=left| [[Ҳонгконг]] || 2038 |- | 492 |align=left| [[Соли 1993]] || 2034 |- | 493 |align=left| [[Дамирбек Олимов]] || 2033 |- | 494 |align=left| [[Муғулистон]] || 2032 |- | 495 |align=left| [[Соли 1998]] || 2032 |- | 496 |align=left| [[Ямайка]] || 2030 |- | 497 |align=left| [[Сиёсат]] || 2028 |- | 498 |align=left| [[Забон (суxан)]] || 2026 |- | 499 |align=left| [[21 март]] || 2025 |- | 500 |align=left| [[Вашингтон]] || 2020 |- | 501 |align=left| [[Юникод]] || 2019 |- | 502 |align=left| [[Низомулмулк]] || 2013 |- | 503 |align=left| [[Соли 1967]] || 2010 |- | 504 |align=left| [[15 апрел]] || 2008 |- | 505 |align=left| [[Саломатӣ]] || 2007 |- | 506 |align=left| [[Малта]] || 2007 |- | 507 |align=left| [[Тоҷик]] || 2007 |- | 508 |align=left| [[Макка]] || 2007 |- | 509 |align=left| [[Санкт-Петербург]] || 2004 |- | 510 |align=left| [[Перу]] || 2004 |- | 511 |align=left| [[Соли 1987]] || 2000 |- | 512 |align=left| [[Ноҳияи Восеъ]] || 1998 |- | 513 |align=left| [[Твиттер]] || 1996 |- | 514 |align=left| [[Мис]] || 1992 |- | 515 |align=left| [[Мусулмон]] || 1992 |- | 516 |align=left| [[Забони чинӣ]] || 1984 |- | 517 |align=left| [[Меъморӣ]] || 1983 |- | 518 |align=left| [[Донишгоҳи давлатии ҳуқуқ, бизнес ва сиёсати Тоҷикистон]] || 1980 |- | 519 |align=left| [[Чикаго]] || 1977 |- | 520 |align=left| [[Юнони Қадим]] || 1964 |- | 521 |align=left| [[Соли 1946]] || 1963 |- | 522 |align=left| [[Соли 1985]] || 1961 |- | 523 |align=left| [[Соли 1941]] || 1959 |- | 524 |align=left| [[Рӯзи парчами давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон]] || 1959 |- | 525 |align=left| [[Асп]] || 1957 |- | 526 |align=left| [[Алифбои Фонетикии Байналхалқӣ]] || 1954 |- | 527 |align=left| [[Шоир]] || 1952 |- | 528 |align=left| [[Венесуэла]] || 1944 |- | 529 |align=left| [[Соли 1986]] || 1943 |- | 530 |align=left| [[Словения]] || 1942 |- | 531 |align=left| [[Заминларза]] || 1941 |- | 532 |align=left| [[Қатар]] || 1940 |- | 533 |align=left| [[Мизон]] || 1938 |- | 534 |align=left| [[Соли 1975]] || 1935 |- | 535 |align=left| [[Шоҳмот]] || 1935 |- | 536 |align=left| [[Соли 1947]] || 1934 |- | 537 |align=left| [[Рӯзи байналмилалии коргарон]] || 1933 |- | 538 |align=left| [[Донишгоҳи аграрии Тоҷикистон]] || 1930 |- | 539 |align=left| [[Ориёӣ]] || 1928 |- | 540 |align=left| [[Донишкадаи давлатии забонҳои Тоҷикистон ба номи Сотим Улуғзода]] || 1928 |- | 541 |align=left| [[Соли 1938]] || 1927 |- | 542 |align=left| [[Соли 1968]] || 1926 |- | 543 |align=left| [[17 март]] || 1925 |- | 544 |align=left| [[Соли 1984]] || 1925 |- | 545 |align=left| [[Соли 1949]] || 1921 |- | 546 |align=left| [[Соли 1918]] || 1921 |- | 547 |align=left| [[Китоби сурх]] || 1919 |- | 548 |align=left| [[Соли 1948]] || 1916 |- | 549 |align=left| [[Соли 1963]] || 1916 |- | 550 |align=left| [[4 март]] || 1915 |- | 551 |align=left| [[Соли 1977]] || 1915 |- | 552 |align=left| [[Соли 1950]] || 1914 |- | 553 |align=left| [[Соли 1978]] || 1913 |- | 554 |align=left| [[Соли 1922]] || 1912 |- | 555 |align=left| [[Фанноварӣ]] || 1907 |- | 556 |align=left| [[Донишгоҳ]] || 1903 |- | 557 |align=left| [[Соли 1942]] || 1898 |- | 558 |align=left| [[Соли 1969]] || 1897 |- | 559 |align=left| [[Соли 1926]] || 1897 |- | 560 |align=left| [[6 май]] || 1893 |- | 561 |align=left| [[Непал]] || 1884 |- | 562 |align=left| [[Соли 1979]] || 1881 |- | 563 |align=left| [[Ҷумъа]] || 1881 |- | 564 |align=left| [[Куриёи Шимолӣ]] || 1880 |- | 565 |align=left| [[Тунис]] || 1880 |- | 566 |align=left| [[Аморати Муттаҳидаи Араб]] || 1880 |- | 567 |align=left| [[Шри-Ланка]] || 1879 |- | 568 |align=left| [[Соли 1976]] || 1876 |- | 569 |align=left| [[Соли 1956]] || 1874 |- | 570 |align=left| [[Зуф (барги зулф)]] || 1872 |- | 571 |align=left| [[Бозиҳои компутарӣ]] || 1870 |- | 572 |align=left| [[Вазири тандурустии Ҷумҳурии Тоҷикистон]] || 1870 |- | 573 |align=left| [[Викииқтибос]] || 1870 |- | 574 |align=left| [[Ноҳияи Айнӣ]] || 1868 |- | 575 |align=left| [[Бадахшон]] || 1867 |- | 576 |align=left| [[Иёлотҳои ИМА]] || 1864 |- | 577 |align=left| [[Кения]] || 1864 |- | 578 |align=left| [[Девори Бузурги Чин]] || 1864 |- | 579 |align=left| [[Қувайт]] || 1863 |- | 580 |align=left| [[Java]] || 1863 |- | 581 |align=left| [[Пахта]] || 1861 |- | 582 |align=left| [[Ниҷерия]] || 1861 |- | 583 |align=left| [[Чингизхон]] || 1859 |- | 584 |align=left| [[Соли 1937]] || 1858 |- | 585 |align=left| [[Чиннигул (Мухаллас)]] || 1858 |- | 586 |align=left| [[Либия]] || 1857 |- | 587 |align=left| [[Соли 1907]] || 1854 |- | 588 |align=left| [[Соли 1973]] || 1851 |- | 589 |align=left| [[Феъл]] || 1850 |- | 590 |align=left| [[Забони португалӣ]] || 1849 |- | 591 |align=left| [[Сешанбе]] || 1848 |- | 592 |align=left| [[Номгӯи давлатҳо]] || 1847 |- | 593 |align=left| [[Соли 1964]] || 1846 |- | 594 |align=left| [[Гана]] || 1846 |- | 595 |align=left| [[Соли 1954]] || 1844 |- | 596 |align=left| [[Камбоҷа]] || 1844 |- | 597 |align=left| [[ИМА]] || 1843 |- | 598 |align=left| [[Телевизион]] || 1842 |- | 599 |align=left| [[Созмони Паймони Атлантики Шимолӣ]] || 1841 |- | 600 |align=left| [[Соли 1970]] || 1841 |- | 601 |align=left| [[Python]] || 1840 |- | 602 |align=left| [[Соли 1925]] || 1837 |- | 603 |align=left| [[Соли 1923]] || 1836 |- | 604 |align=left| [[Соли 1940]] || 1835 |- | 605 |align=left| [[Фирдавсӣ]] || 1834 |- | 606 |align=left| [[Соли 1944]] || 1832 |- | 607 |align=left| [[18 март]] || 1831 |- | 608 |align=left| [[Соли 1957]] || 1831 |- | 609 |align=left| [[Соли 1930]] || 1829 |- | 610 |align=left| [[Армия]] || 1825 |- | 611 |align=left| [[Соли 1988]] || 1825 |- | 612 |align=left| [[Монако]] || 1820 |- | 613 |align=left| [[Соли 1920]] || 1818 |- | 614 |align=left| [[Соли 1962]] || 1817 |- | 615 |align=left| [[Владимир Путин]] || 1817 |- | 616 |align=left| [[Соли 1966]] || 1816 |- | 617 |align=left| [[Давлати Тоҳириён]] || 1816 |- | 618 |align=left| [[Таблиғот]] || 1815 |- | 619 |align=left| [[Пизишк]] || 1813 |- | 620 |align=left| [[Кулумбия]] || 1812 |- | 621 |align=left| [[Хат (Навиштор)]] || 1812 |- | 622 |align=left| [[Тошканд]] || 1811 |- | 623 |align=left| [[Шакли идораи давлат]] || 1808 |- | 624 |align=left| [[Соли 1917]] || 1808 |- | 625 |align=left| [[Ҳидроген]] || 1805 |- | 626 |align=left| [[Донишкадаи молия ва иқтисоди Тоҷикистон]] || 1803 |- | 627 |align=left| [[Соли 1971]] || 1802 |- | 628 |align=left| [[Давлатҳои Америка]] || 1800 |- | 629 |align=left| [[Соли 1961]] || 1792 |- | 630 |align=left| [[Хоруғ]] || 1792 |- | 631 |align=left| [[Оксиген]] || 1792 |- | 632 |align=left| [[9 май]] || 1791 |- | 633 |align=left| [[Ангур]] || 1790 |- | 634 |align=left| [[Пиряхи Федченко]] || 1789 |- | 635 |align=left| [[Соли 1919]] || 1789 |- | 636 |align=left| [[Соли 1959]] || 1787 |- | 637 |align=left| [[Этикаи Касбӣ]] || 1787 |- | 638 |align=left| [[Соли 1974]] || 1786 |- | 639 |align=left| [[Ҳаҷ]] || 1785 |- | 640 |align=left| [[Эфиопия]] || 1784 |- | 641 |align=left| [[12 январ]] || 1784 |- | 642 |align=left| [[Соли 865]] || 1783 |- | 643 |align=left| [[Соли 1981]] || 1779 |- | 644 |align=left| [[Википедиаи Тоҷикӣ]] || 1778 |- | 645 |align=left| [[Монблан]] || 1777 |- | 646 |align=left| [[Осиёи Миёна дар ҳайати давлати Ҳахоманишиҳо]] || 1777 |- | 647 |align=left| [[Телефони ҳушманд]] || 1776 |- | 648 |align=left| [[1 июл]] || 1776 |- | 649 |align=left| [[Конибодом]] || 1774 |- | 650 |align=left| [[Яман]] || 1774 |- | 651 |align=left| [[Биосфера]] || 1774 |- | 652 |align=left| [[Гули садбарг]] || 1772 |- | 653 |align=left| [[Рай]] || 1772 |- | 654 |align=left| [[Созмони ҳамкории Шанхай]] || 1771 |- | 655 |align=left| [[Соли 1934]] || 1768 |- | 656 |align=left| [[Энсиклопедияи советии тоҷик]] || 1767 |- | 657 |align=left| [[Миррих]] || 1764 |- | 658 |align=left| [[Ҳашаротшиносӣ]] || 1759 |- | 659 |align=left| [[Соли 925]] || 1759 |- | 660 |align=left| [[Оҳан]] || 1756 |- | 661 |align=left| [[Забони эсперанто]] || 1756 |- | 662 |align=left| [[Соли 1965]] || 1754 |- | 663 |align=left| [[5 октябр]] || 1752 |- | 664 |align=left| [[Соли 1939]] || 1749 |- | 665 |align=left| [[Фанҳои техникӣ]] || 1747 |- | 666 |align=left| [[Таврот ва Инҷил]] || 1747 |- | 667 |align=left| [[Соли 1867]] || 1746 |- | 668 |align=left| [[Соли 1910]] || 1745 |- | 669 |align=left| [[Пул]] || 1743 |- | 670 |align=left| [[Мадрид]] || 1741 |- | 671 |align=left| [[Амир Сайид Олимхон]] || 1737 |- | 672 |align=left| [[Соли 1933]] || 1732 |- | 673 |align=left| [[Ҳаким Саноии Ғазнавӣ]] || 1732 |- | 674 |align=left| [[Витамин]] || 1729 |- | 675 |align=left| [[Соли 1951]] || 1728 |- | 676 |align=left| [[Уршалим]] || 1727 |- | 677 |align=left| [[Оман]] || 1722 |- | 678 |align=left| [[Соли 1924]] || 1721 |- | 679 |align=left| [[Соли 1955]] || 1720 |- | 680 |align=left| [[Гурбашаклҳо]] || 1717 |- | 681 |align=left| [[Қанд]] || 1717 |- | 682 |align=left| [[Соли 1943]] || 1714 |- | 683 |align=left| [[Викикитоб]] || 1713 |- | 684 |align=left| [[Саразм]] || 1710 |- | 685 |align=left| [[Чоршанбе]] || 1709 |- | 686 |align=left| [[Танзания]] || 1708 |- | 687 |align=left| [[Соли 1936]] || 1708 |- | 688 |align=left| [[Босния ва Ҳерсеговина]] || 1702 |- | 689 |align=left| [[Соли 1953]] || 1700 |- | 690 |align=left| [[Лаос]] || 1698 |- | 691 |align=left| [[PHP]] || 1698 |- | 692 |align=left| [[UTC-1]] || 1697 |- | 693 |align=left| [[Андорра]] || 1696 |- | 694 |align=left| [[.us]] || 1691 |- | 695 |align=left| [[Ҳукумат]] || 1689 |- | 696 |align=left| [[Рӯйхати кодҳои телефонии мамлакатҳо]] || 1689 |- | 697 |align=left| [[Ҷими Вейлс]] || 1680 |- | 698 |align=left| [[Пули миллӣ]] || 1678 |- | 699 |align=left| [[Чарлз Дарвин]] || 1676 |- | 700 |align=left| [[Хилофати Аббосиён]] || 1675 |- | 701 |align=left| [[Зимбабве]] || 1674 |- | 702 |align=left| [[Боливия]] || 1672 |- | 703 |align=left| [[Академияи илмҳои Тоҷикистон]] || 1671 |- | 704 |align=left| [[Ҷумҳурии Шӯравии Сотсиалистии Тоҷикистон]] || 1668 |- | 705 |align=left| [[IBM]] || 1667 |- | 706 |align=left| [[Тексас]] || 1667 |- | 707 |align=left| [[Теҳрон]] || 1666 |- | 708 |align=left| [[Сиёсатнома]] || 1665 |- | 709 |align=left| [[Монтенегро]] || 1664 |- | 710 |align=left| [[Аштархониён]] || 1664 |- | 711 |align=left| [[Табиб]] || 1662 |- | 712 |align=left| [[Викиахбор]] || 1662 |- | 713 |align=left| [[Созмони Ҷаҳонии Беҳдошт]] || 1660 |- | 714 |align=left| [[Панҷшанбе]] || 1659 |- | 715 |align=left| [[1 июн]] || 1657 |- | 716 |align=left| [[Аср]] || 1653 |- | 717 |align=left| [[Априори]] || 1651 |- | 718 |align=left| [[Забони туркӣ]] || 1651 |- | 719 |align=left| [[Алюминий]] || 1650 |- | 720 |align=left| [[Дини Мисри Кадим]] || 1649 |- | 721 |align=left| [[Забон]] || 1649 |- | 722 |align=left| [[Ассамблеяи Генералии Созмони Милали Муттаҳид]] || 1649 |- | 723 |align=left| [[Мовароуннаҳр]] || 1647 |- | 724 |align=left| [[Одоб]] || 1645 |- | 725 |align=left| [[Соли 1914]] || 1645 |- | 726 |align=left| [[Ангола]] || 1641 |- | 727 |align=left| [[Офатҳои табиӣ]] || 1640 |- | 728 |align=left| [[Замон]] || 1640 |- | 729 |align=left| [[Муҳаммад Ғазолӣ. «Кимиёи саодат». (Дастхат)]] || 1638 |- | 730 |align=left| [[Шанбе]] || 1638 |- | 731 |align=left| [[Рӯихати кишварҳо аз рӯи аҳолӣ]] || 1637 |- | 732 |align=left| [[5 май]] || 1637 |- | 733 |align=left| [[Китобхона]] || 1637 |- | 734 |align=left| [[Якшанбе]] || 1633 |- | 735 |align=left| [[Забонҳои Ҳинду-Аврупоӣ]] || 1633 |- | 736 |align=left| [[.uk]] || 1633 |- | 737 |align=left| [[Забони ибрӣ]] || 1633 |- | 738 |align=left| [[Соли 1958]] || 1629 |- | 739 |align=left| [[Бохтар]] || 1627 |- | 740 |align=left| [[Баҳрайн]] || 1626 |- | 741 |align=left| [[Малӣ]] || 1626 |- | 742 |align=left| [[Яҳудият]] || 1624 |- | 743 |align=left| [[Андоз]] || 1624 |- | 744 |align=left| [[Пойгоҳи додаҳо]] || 1622 |- | 745 |align=left| [[Камерун]] || 1621 |- | 746 |align=left| [[Асри биринҷӣ]] || 1621 |- | 747 |align=left| [[16 май]] || 1621 |- | 748 |align=left| [[Даҳаи 1980 (мелодӣ)]] || 1619 |- | 749 |align=left| [[Википедиаи Жопунӣ]] || 1619 |- | 750 |align=left| [[Соли 1935]] || 1619 |- | 751 |align=left| [[Соли 1921]] || 1617 |- | 752 |align=left| [[Уругуай]] || 1616 |- | 753 |align=left| [[Тазкират-ул-авлиё]] || 1616 |- | 754 |align=left| [[Уелс]] || 1616 |- | 755 |align=left| [[8 март]] || 1615 |- | 756 |align=left| [[Варшава]] || 1613 |- | 757 |align=left| [[Баҳри Миёназамин]] || 1612 |- | 758 |align=left| [[C++]] || 1612 |- | 759 |align=left| [[Имом Бухорӣ]] || 1611 |- | 760 |align=left| [[Префектураи Токио]] || 1611 |- | 761 |align=left| [[Чопгари себӯъдӣ]] || 1609 |- | 762 |align=left| [[Аляска]] || 1605 |- | 763 |align=left| [[Панҷакент]] || 1605 |- | 764 |align=left| [[Рӯихати кишварҳо аз рӯи масоҳат]] || 1605 |- | 765 |align=left| [[Соли 1912]] || 1604 |- | 766 |align=left| [[Истанбул]] || 1604 |- | 767 |align=left| [[Давлати Пешдодиён]] || 1603 |- | 768 |align=left| [[Маҳмадсаид Убайдуллоев]] || 1602 |- | 769 |align=left| [[22 май]] || 1601 |- | 770 |align=left| [[2 сентябр]] || 1595 |- | 771 |align=left| [[List of years]] || 1594 |- | 772 |align=left| [[14 март]] || 1592 |- | 773 |align=left| [[Давлати Сарбадорон]] || 1592 |- | 774 |align=left| [[Бенин]] || 1590 |- | 775 |align=left| [[Нишони Ҷумҳурии Тоҷикистон]] || 1589 |- | 776 |align=left| [[Кот-д'Ивуар]] || 1588 |- | 777 |align=left| [[15 январ]] || 1587 |- | 778 |align=left| [[Экуадор]] || 1583 |- | 779 |align=left| [[Донишнома]] || 1582 |- | 780 |align=left| [[Давлати Ғазнавиён]] || 1582 |- | 781 |align=left| [[Қитъа]] || 1581 |- | 782 |align=left| [[Мегаполис]] || 1581 |- | 783 |align=left| [[21 июн]] || 1580 |- | 784 |align=left| [[Театр]] || 1579 |- | 785 |align=left| [[Соли 1913]] || 1578 |- | 786 |align=left| [[Соли 1929]] || 1577 |- | 787 |align=left| [[Соли 1931]] || 1577 |- | 788 |align=left| [[1 март]] || 1576 |- | 789 |align=left| [[Рӯзи истиқлолият]] || 1575 |- | 790 |align=left| [[Либос]] || 1574 |- | 791 |align=left| [[Амстердам]] || 1568 |- | 792 |align=left| [[Моҳӣ]] || 1568 |- | 793 |align=left| [[Соли 1887]] || 1565 |- | 794 |align=left| [[17 май]] || 1563 |- | 795 |align=left| [[Намибия]] || 1562 |- | 796 |align=left| [[Коммунизм]] || 1562 |- | 797 |align=left| [[Суннӣ]] || 1561 |- | 798 |align=left| [[Далв]] || 1560 |- | 799 |align=left| [[Уганда]] || 1560 |- | 800 |align=left| [[Рӯз]] || 1559 |- | 801 |align=left| [[Рӯзнома]] || 1558 |- | 802 |align=left| [[Соли 1927]] || 1557 |- | 803 |align=left| [[Деваштич]] || 1557 |- | 804 |align=left| [[Забони нидерландӣ]] || 1557 |- | 805 |align=left| [[Даҳаи 1960 (мелодӣ)]] || 1557 |- | 806 |align=left| [[Соли 1932]] || 1553 |- | 807 |align=left| [[Сеул]] || 1553 |- | 808 |align=left| [[Норак]] || 1551 |- | 809 |align=left| [[Замбия]] || 1548 |- | 810 |align=left| [[Ширхӯр]] || 1548 |- | 811 |align=left| [[Зан]] || 1548 |- | 812 |align=left| [[Дарахт]] || 1547 |- | 813 |align=left| [[Ҷанги Сард]] || 1547 |- | 814 |align=left| [[Саидали Вализода]] || 1544 |- | 815 |align=left| [[Узвҳои пешоб]] || 1544 |- | 816 |align=left| [[Иқлим]] || 1544 |- | 817 |align=left| [[Мактаб]] || 1538 |- | 818 |align=left| [[Боғдорӣ]] || 1538 |- | 819 |align=left| [[Протеинҳо дар реҷаи ғизо]] || 1537 |- | 820 |align=left| [[Соли 1915]] || 1535 |- | 821 |align=left| [[Гуам]] || 1535 |- | 822 |align=left| [[Лихтенштейн]] || 1535 |- | 823 |align=left| [[Судон]] || 1535 |- | 824 |align=left| [[Жанр]] || 1531 |- | 825 |align=left| [[Поп]] || 1527 |- | 826 |align=left| [[Геология]] || 1525 |- | 827 |align=left| [[Педагогика]] || 1525 |- | 828 |align=left| [[22 август]] || 1524 |- | 829 |align=left| [[Темуриён]] || 1523 |- | 830 |align=left| [[27 январ]] || 1523 |- | 831 |align=left| [[Барселона]] || 1522 |- | 832 |align=left| [[Мантиқ]] || 1521 |- | 833 |align=left| [[Ҷалол Икромӣ]] || 1520 |- | 834 |align=left| [[Ҷоизаи Нобел]] || 1519 |- | 835 |align=left| [[Чин]] || 1519 |- | 836 |align=left| [[Мева]] || 1519 |- | 837 |align=left| [[29 май]] || 1518 |- | 838 |align=left| [[Соли 1908]] || 1518 |- | 839 |align=left| [[Нақлиёт]] || 1518 |- | 840 |align=left| [[23 феврал]] || 1516 |- | 841 |align=left| [[Гул]] || 1516 |- | 842 |align=left| [[Ҳиндуия]] || 1516 |- | 843 |align=left| [[Соли 1900]] || 1515 |- | 844 |align=left| [[Физиология]] || 1515 |- | 845 |align=left| [[Даҳаи 1990 (мелодӣ)]] || 1515 |- | 846 |align=left| [[24 март]] || 1514 |- | 847 |align=left| [[Соли 1401]] || 1514 |- | 848 |align=left| [[Хуросон]] || 1512 |- | 849 |align=left| [[Суруди миллӣ]] || 1512 |- | 850 |align=left| [[Наққошӣ]] || 1511 |- | 851 |align=left| [[12 июн]] || 1509 |- | 852 |align=left| [[Ташкилот]] || 1507 |- | 853 |align=left| [[Пойгоҳи Нерӯи Ҳавоии Аелсон]] || 1505 |- | 854 |align=left| [[Артиш]] || 1503 |- | 855 |align=left| [[Вабо]] || 1503 |- | 856 |align=left| [[Бруней]] || 1497 |- | 857 |align=left| [[2 феврал]] || 1494 |- | 858 |align=left| [[Даҳаи 1970]] || 1494 |- | 859 |align=left| [[Донишгоҳи славянии Русияву Тоҷикистон]] || 1494 |- | 860 |align=left| [[Аҳмадшоҳи Масъуд]] || 1494 |- | 861 |align=left| [[Соли 1911]] || 1493 |- | 862 |align=left| [[Медали «Барои мудофиаи Инқилоб»]] || 1489 |- | 863 |align=left| [[Хилофати Умавиён]] || 1488 |- | 864 |align=left| [[16 ноябр]] || 1488 |- | 865 |align=left| [[14 август]] || 1488 |- | 866 |align=left| [[Энергия]] || 1488 |- | 867 |align=left| [[Харита]] || 1488 |- | 868 |align=left| [[Ҷумҳурии Мақдуния]] || 1487 |- | 869 |align=left| [[Чад]] || 1486 |- | 870 |align=left| [[10 май]] || 1484 |- | 871 |align=left| [[Афина (пойтахт)]] || 1483 |- | 872 |align=left| [[Гурба]] || 1483 |- | 873 |align=left| [[Ҳахоманишиён]] || 1483 |- | 874 |align=left| [[Алан Тюринг]] || 1482 |- | 875 |align=left| [[Восеъ]] || 1480 |- | 876 |align=left| [[Сумолӣ]] || 1480 |- | 877 |align=left| [[1 август]] || 1479 |- | 878 |align=left| [[.do]] || 1476 |- | 879 |align=left| [[20 июн]] || 1475 |- | 880 |align=left| [[DVD]] || 1472 |- | 881 |align=left| [[30 сентябр]] || 1472 |- | 882 |align=left| [[Иртибот]] || 1472 |- | 883 |align=left| [[1 сентябр]] || 1471 |- | 884 |align=left| [[Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон ]] || 1471 |- | 885 |align=left| [[Донишкадаи исломии Тоҷикистон ба номи Имоми Аъзам Абӯҳанифа]] || 1471 |- | 886 |align=left| [[Ҷорҷ Уокер Буш]] || 1468 |- | 887 |align=left| [[20 май]] || 1467 |- | 888 |align=left| [[Таърихи Чин]] || 1467 |- | 889 |align=left| [[Забони шведӣ]] || 1466 |- | 890 |align=left| [[Тақвими Григорӣ]] || 1465 |- | 891 |align=left| [[Уқёнусия]] || 1464 |- | 892 |align=left| [[Соли 1904]] || 1463 |- | 893 |align=left| [[12 март]] || 1463 |- | 894 |align=left| [[Леонардо да Винчи]] || 1463 |- | 895 |align=left| [[11 сентябр]] || 1463 |- | 896 |align=left| [[Палау]] || 1463 |- | 897 |align=left| [[Бемориҳои сурхакон ва гул]] || 1462 |- | 898 |align=left| [[Мадагаскар]] || 1462 |- | 899 |align=left| [[Google Chrome]] || 1460 |- | 900 |align=left| [[15 июл]] || 1460 |- | 901 |align=left| [[Соли 1916]] || 1458 |- | 902 |align=left| [[Гуатемала]] || 1458 |- | 903 |align=left| [[Соли 1895]] || 1458 |- | 904 |align=left| [[Иосиф Виссарионович Сталин]] || 1456 |- | 905 |align=left| [[Ранг]] || 1455 |- | 906 |align=left| [[Карл Маркс]] || 1454 |- | 907 |align=left| [[Президент]] || 1454 |- | 908 |align=left| [[Сол]] || 1453 |- | 909 |align=left| [[22 июн]] || 1453 |- | 910 |align=left| [[Вазорати молияи Ҷумҳурии Тоҷикистон]] || 1453 |- | 911 |align=left| [[Бемориҳои сироятӣ]] || 1450 |- | 912 |align=left| [[Викимаълумот]] || 1449 |- | 913 |align=left| [[Барномаи компютерӣ]] || 1448 |- | 914 |align=left| [[4 июн]] || 1447 |- | 915 |align=left| [[Сан-Марино]] || 1445 |- | 916 |align=left| [[Cумалак]] || 1445 |- | 917 |align=left| [[Молдив]] || 1445 |- | 918 |align=left| [[IPhone]] || 1444 |- | 919 |align=left| [[Таваррум]] || 1444 |- | 920 |align=left| [[Азот]] || 1444 |- | 921 |align=left| [[Стокҳолм]] || 1443 |- | 922 |align=left| [[Зуҳал]] || 1443 |- | 923 |align=left| [[Нишопур]] || 1443 |- | 924 |align=left| [[Соли 1905]] || 1443 |- | 925 |align=left| [[1 феврал]] || 1443 |- | 926 |align=left| [[Даҳаи 1950 (мелодӣ)]] || 1442 |- | 927 |align=left| [[Сервер (барнома)]] || 1442 |- | 928 |align=left| [[2 апрел]] || 1442 |- | 929 |align=left| [[31 август]] || 1441 |- | 930 |align=left| [[Биткоин]] || 1441 |- | 931 |align=left| [[15 март]] || 1440 |- | 932 |align=left| [[Ҷомеашиносӣ]] || 1439 |- | 933 |align=left| [[Забони барномасозӣ]] || 1438 |- | 934 |align=left| [[Абраҳам Линколн]] || 1437 |- | 935 |align=left| [[Соли 1901]] || 1437 |- | 936 |align=left| [[Забони полякӣ]] || 1436 |- | 937 |align=left| [[Осиёи Марказӣ]] || 1434 |- | 938 |align=left| [[4 июл]] || 1431 |- | 939 |align=left| [[Мор]] || 1430 |- | 940 |align=left| [[Соли 1321]] || 1427 |- | 941 |align=left| [[Сусткамарӣ]] || 1427 |- | 942 |align=left| [[Ахбор]] || 1427 |- | 943 |align=left| [[20 январ]] || 1426 |- | 944 |align=left| [[Прага]] || 1425 |- | 945 |align=left| [[17 феврал]] || 1422 |- | 946 |align=left| [[Булут]] || 1421 |- | 947 |align=left| [[Панама]] || 1421 |- | 948 |align=left| [[Сароянда]] || 1421 |- | 949 |align=left| [[Ҳуқуқи инсон]] || 1420 |- | 950 |align=left| [[Бактерияҳо]] || 1420 |- | 951 |align=left| [[Испания]] || 1418 |- | 952 |align=left| [[Нерӯгоҳи барқи обии Норак]] || 1418 |- | 953 |align=left| [[Ноҳияҳои Тоҷикистон]] || 1417 |- | 954 |align=left| [[Биокимиё]] || 1417 |- | 955 |align=left| [[8 июн]] || 1415 |- | 956 |align=left| [[Лиссабон]] || 1415 |- | 957 |align=left| [[1 декабр]] || 1415 |- | 958 |align=left| [[Мозамбик]] || 1414 |- | 959 |align=left| [[Габон]] || 1414 |- | 960 |align=left| [[Сайёра]] || 1414 |- | 961 |align=left| [[31 июл]] || 1413 |- | 962 |align=left| [[18 июн]] || 1412 |- | 963 |align=left| [[Чӯб]] || 1411 |- | 964 |align=left| [[3 феврал]] || 1410 |- | 965 |align=left| [[Соли 1928]] || 1408 |- | 966 |align=left| [[13 июн]] || 1408 |- | 967 |align=left| [[Кобул]] || 1407 |- | 968 |align=left| [[Километри мураббаъ]] || 1404 |- | 969 |align=left| [[25 май]] || 1403 |- | 970 |align=left| [[12 апрел]] || 1403 |- | 971 |align=left| [[8 май]] || 1403 |- | 972 |align=left| [[30 март]] || 1402 |- | 973 |align=left| [[Белиз]] || 1402 |- | 974 |align=left| [[Забони чехӣ]] || 1401 |- | 975 |align=left| [[Компутари фардӣ]] || 1401 |- | 976 |align=left| [[Сенегал]] || 1399 |- | 977 |align=left| [[Klimov TV3-117]] || 1398 |- | 978 |align=left| [[Мавритания]] || 1398 |- | 979 |align=left| [[Ноҳияи Балҷувон]] || 1396 |- | 980 |align=left| [[Гандум]] || 1396 |- | 981 |align=left| [[Париж]] || 1395 |- | 982 |align=left| [[Нуқра]] || 1395 |- | 983 |align=left| [[Таврот]] || 1394 |- | 984 |align=left| [[Коста Рика]] || 1393 |- | 985 |align=left| [[Соли 1906]] || 1393 |- | 986 |align=left| [[OS X]] || 1392 |- | 987 |align=left| [[Биотехнология]] || 1392 |- | 988 |align=left| [[Боку]] || 1391 |- | 989 |align=left| [[Ҳашарот]] || 1390 |- | 990 |align=left| [[12 май]] || 1389 |- | 991 |align=left| [[24 Август]] || 1389 |- | 992 |align=left| [[Бостоншиносӣ]] || 1388 |- | 993 |align=left| [[Мавлуди Исо]] || 1388 |- | 994 |align=left| [[10 сентябр]] || 1388 |- | 995 |align=left| [[АйОс]] || 1388 |- | 996 |align=left| [[Гург]] || 1388 |- | 997 |align=left| [[7 июн]] || 1387 |- | 998 |align=left| [[Дмитрий Менделеев]] || 1387 |- | 999 |align=left| [[Бомбаи атомӣ]] || 1387 |- | 1000 |align=left| [[Руанда]] || 1386 |} == Эзоҳ == {{эзоҳ}} [[Гурӯҳ:Саҳифаҳои_маъмул]] 0nhvyou4po1pobzbqers8818l2v9m80 4 205811 1468937 983398 2026-04-19T16:20:46Z Zosya95 54344 /* Апрел */ 1468937 wikitext text/x-wiki Омори моҳонаи дидани саҳифаҳо дар соли 2017. Дар ин рӯйхат фақат саҳифаҳое оварда шудаанд, ки миқдори дидан дар моҳ бештар аз 500 баробар аст. == Январ == # 21236 [[Саҳифаи Аслӣ]] # 2028 [[Солшумории дувоздаҳгонаи Мучал]] # 1779 [[Сомона]] # 1713 [[Тоҷикистон]] # 1647 [[Забони тоҷикӣ]] # 1568 [[Таърихи Тоҷикистон]] # 1407 [[Калифорния]] # 1258 [[Иёлоти Муттаҳидаи Амрико]] # 1237 [[Давлати Сомониён]] # 1159 [[Рустами Эмомалӣ]] # 1156 [[Забони англисӣ]] # 1056 [[Википедиа]] # 1003 [[Мавлоно Ҷалолуддини Муҳаммади Румии Балхӣ]] # 929 [[Стандарти байналмилалии рақамгузории китоб]] # 906 [[Садриддин Айнӣ]] # 865 [[Воқеаҳои кунунӣ]] # 797 [[Душанбе]] # 724 [[Microsoft Windows]] # 705 [[Абӯалӣ Сино]] # 693 [[Русия]] # 683 [[Абдулқодир Бедил]] # 676 [[Ҳаёти ҷинсӣ]] # 664 [[Афғонистон]] # 663 [[Варзиш]] # 643 [[Интернет]] # 636 [[Олмон]] # 633 [[Авесто]] # 630 [[Фаронса]] # 629 [[Мирзо Турсунзода]] # 623 [[Нишонҳо ва парчамҳои Тоҷикистон]] # 614 [[Носири Хусрав]] # 613 [[Ҳиндустон]] # 608 [[Main Page]] # 606 [[Ислом]] # 601 [[Ҷумҳурии Халқии Чин]] # 596 [[Энсиклопедия]] # 594 [[Британия]] # 588 [[HTML]] # 579 [[Юнон]] # 570 [[Рӯдакӣ]] # 568 [[Эрон]] # 535 [[Об]] # 534 [[Бунёди Викимедиа]] # 534 [[Умари Хайём]] # 520 [[Футбол]] == Феврал == # 20811 [[Саҳифаи Аслӣ]] # 3298 [[Наврӯз]] # 3029 [[Забони тоҷикӣ]] # 2816 [[Таърихи Тоҷикистон]] # 2459 [[Баҳор]] # 2389 [[Тоҷикистон]] # 1917 [[Рӯзи модар]] # 1812 [[Носири Хусрав]] # 1748 [[Рӯзи байналхалқии занон]] # 1516 [[Иёлоти Муттаҳидаи Амрико]] # 1459 [[Мавлоно Ҷалолуддини Муҳаммади Румии Балхӣ]] # 1422 [[Об]] # 1403 [[Мирзо Турсунзода]] # 1371 [[Стандарти байналмилалии рақамгузории китоб]] # 1341 [[Садриддин Айнӣ]] # 1333 [[Забони англисӣ]] # 1201 [[Авесто]] # 1140 [[Давлати Сомониён]] # 1070 [[Абӯалӣ Сино]] # 1068 [[Фаронса]] # 1031 [[Зимистон]] # 996 [[Юнон]] # 964 [[Унсурмаолии Кайковус]] # 953 [[Сотим Улуғзода]] # 946 [[Абдураҳмони Ҷомӣ]] # 910 [[Душанбе]] # 893 [[Ҳиндустон]] # 888 [[Нишонҳо ва парчамҳои Тоҷикистон]] # 879 [[Абдулқодир Бедил]] # 854 [[Афғонистон]] # 853 [[Камоли Хуҷандӣ]] # 844 [[Википедиа]] # 841 [[Викианбор]] # 821 [[Эрон]] # 818 [[Шӯриши Восеъ]] # 803 [[Олмон]] # 799 [[Варзиш]] # 796 [[Ҳаёти ҷинсӣ]] # 794 [[Ҷумҳурии Халқии Чин]] # 793 [[Рӯдакӣ]] # 791 [[Русия]] # 789 [[Мучал]] # 762 [[Умари Хайём]] # 724 [[Интернет]] # 722 [[Ҷанги Бузурги Ватанӣ]] # 720 [[Воқеаҳои кунунӣ]] # 690 [[Итолиё]] # 689 [[Ватан]] # 684 [[Рустами Эмомалӣ]] # 670 [[Саъдӣ]] # 660 [[Аҳмади Дониш]] # 658 [[Британия]] # 653 [[Модар]] # 644 [[Давлати Ҳахоманишиҳо]] # 637 [[Ҷанги шаҳрвандии Тоҷикистон]] # 624 [[Созмони Милали Муттаҳид]] # 620 [[Аврупо]] # 579 [[Конститутсияи Ҷумҳурии Тоҷикистон]] # 577 [[Ҷанги дуюми ҷаҳон]] # 566 [[Китоб]] # 560 [[Забони порсӣ]] # 558 [[Шӯриши Спитамен]] # 547 [[Убайди Зоконӣ]] # 539 [[Ислом]] # 528 [[Рӯзи артиши миллӣ]] # 520 [[Илм]] # 511 [[Сайидои Насафӣ]] # 507 [[Энсиклопедия]] # 504 [[Австралия]] # 504 [[Аргентина]] # 501 [[Футбол]] == Март == # 33978 [[Саҳифаи Аслӣ]] # 13102 [[Наврӯз]] # 7183 [[Баҳор]] # 3321 [[Рӯзи байналхалқии занон]] # 2934 [[Рӯзи модар]] # 2394 [[Таърихи Тоҷикистон]] # 2328 [[Тоҷикистон]] # 2051 [[Забони тоҷикӣ]] # 1701 [[Стандарти байналмилалии рақамгузории китоб]] # 1696 [[Забони англисӣ]] # 1568 [[Носири Хусрав]] # 1562 [[Иёлоти Муттаҳидаи Амрико]] # 1339 [[Мавлоно Ҷалолуддини Муҳаммади Румии Балхӣ]] # 1331 [[Иди байналмилалии Наврӯз]] # 1275 [[Давлати Сомониён]] # 1259 [[Садриддин Айнӣ]] # 1170 [[Афғонистон]] # 1111 [[Умари Хайём]] # 1041 [[Мирзо Турсунзода]] # 1034 [[Воқеаҳои кунунӣ]] # 1023 [[Википедиа]] # 1013 [[Эрон]] # 1000 [[Душанбе]] # 980 [[Модар]] # 975 [[Ҳиндустон]] # 944 [[Абӯалӣ Сино]] # 922 [[Сомона]] # 919 [[Ҷумҳурии Халқии Чин]] # 906 [[Авесто]] # 862 [[Ҳаёти ҷинсӣ]] # 851 [[Мучал]] # 844 [[Русия]] # 834 [[Фаронса]] # 819 [[Юнон]] # 793 [[Cумалак]] # 782 [[Абдураҳмони Ҷомӣ]] # 761 [[Забони порсӣ]] # 744 [[Абдулқодир Бедил]] # 741 [[Энсиклопедия]] # 722 [[Интернет]] # 718 [[Олмон]] # 703 [[Канада]] # 688 [[Об]] # 676 [[Британия]] # 675 [[Созмони Милали Муттаҳид]] # 672 [[Ҷанги Бузурги Ватанӣ]] # 668 [[Покистон]] # 642 [[Нишонҳо ва парчамҳои Тоҷикистон]] # 636 [[Антарктида]] # 621 [[Унсурмаолии Кайковус]] # 619 [[Викианбор]] # 619 [[Давлати Сосониён]] # 616 [[XML]] # 609 [[MediaWiki]] # 608 [[Бразилия]] # 597 [[Замин]] # 582 [[Microsoft Windows]] # 570 [[Ӯзбекистон]] # 568 [[Ҷанги дуюми ҷаҳон]] # 567 [[Аҳмади Дониш]] # 566 [[Самарқанд]] # 564 [[Ислом]] # 557 [[Итолиё]] # 552 [[Сотим Улуғзода]] # 547 [[Китоб]] # 546 [[Бунёди Викимедиа]] # 545 [[Забони лотинӣ]] # 540 [[Жопун]] # 535 [[Лоиқ Шералӣ]] # 534 [[Саъдӣ]] # 529 [[Зардушт]] # 523 [[Координатаҳои ҷуғрофӣ]] # 521 [[Давлати Ҳахоманишиҳо]] # 519 [[Ноҳияи Файзобод]] # 518 [[Шоҳнома]] # 513 [[СПИД]] # 508 [[Туркманистон]] == Апрел == # 24705 [[Саҳифаи Аслӣ]] # 3514 [[Баҳор]] # 3021 [[Таърихи Тоҷикистон]] # 2385 [[Забони тоҷикӣ]] # 2276 [[Ҷанги Бузурги Ватанӣ]] # 2208 [[Стандарти байналмилалии рақамгузории китоб]] # 2196 [[Тоҷикистон]] # 2076 [[Рӯзи Ғалаба]] # 1984 [[Садриддин Айнӣ]] # 1851 [[Наврӯз]] # 1555 [[Рӯзи кайҳоннавардон]] # 1534 [[Давлати Сомониён]] # 1508 [[Душанбе]] # 1452 [[Мирзо Турсунзода]] # 1379 [[Иёлоти Муттаҳидаи Амрико]] # 1359 [[Юрий Гагарин]] # 1343 [[Забони англисӣ]] # 1181 [[Ҳаёти ҷинсӣ]] # 1087 [[Афғонистон]] # 1043 [[Википедиа]] # 974 [[Носири Хусрав]] # 962 [[Кайҳоннавард]] # 916 [[Абӯалӣ Сино]] # 880 [[Унсурмаолии Кайковус]] # 827 [[Авесто]] # 822 [[Умари Хайём]] # 814 [[Аҳмади Дониш]] # 810 [[Фаронса]] # 803 [[Абдураҳмони Ҷомӣ]] # 800 [[Созмони Милали Муттаҳид]] # 791 [[Об]] # 786 [[Ҷумҳурии Халқии Чин]] # 783 [[Мучал]] # 779 [[Microsoft Windows]] # 779 [[Рӯзи байналмилалии коргарон]] # 757 [[Варзиш]] # 752 [[Ҷалолуддини Балхӣ]] # 747 [[Юнон]] # 745 [[Ислом]] # 740 [[Интернет]] # 736 [[Ҳиндустон]] # 733 [[Эрон]] # 716 [[Китоб]] # 710 [[Воқеаҳои кунунӣ]] # 693 [[Бобоҷон Ғафуров]] # 668 [[Нишонҳо ва парчамҳои Тоҷикистон]] # 660 [[Забони порсӣ]] # 641 [[Ҷанги шаҳрвандии Тоҷикистон]] # 641 [[Абдулқодир Бедил]] # 604 [[Рӯдакӣ]] # 603 [[Русия]] # 598 [[Давлати Сосониён]] # 591 [[Олмон]] # 573 [[Энсиклопедия]] # 563 [[Бунёди Викимедиа]] # 552 [[Темурмалик]] # 551 [[Координатаҳои ҷуғрофӣ]] # 546 [[Забони лотинӣ]] # 520 [[Британия]] # 519 [[Давлати Ҳахоманишиҳо]] # 519 [[Донишгоҳи миллии Тоҷикистон]] # 518 [[Рӯзи модар]] # 512 [[Ҷанги дуюми ҷаҳон]] # 506 [[Феҳристи парандагони Китоби сурхи Тоҷикистон]] # 505 [[Аморати Бухоро]] # 504 [[Викианбор]] # 504 [[Камоли Хуҷандӣ]] # 503 [[Низомии Ганҷавӣ]] == Май == # 20478 [[Саҳифаи Аслӣ]] # 5411 [[Ҷанги Бузурги Ватанӣ]] # 5355 [[Рӯзи Ғалаба]] # 2801 [[Стандарти байналмилалии рақамгузории китоб]] # 2707 [[Таърихи Тоҷикистон]] # 1903 [[Забони тоҷикӣ]] # 1780 [[Баҳор]] # 1765 [[Тоҷикистон]] # 1438 [[Забони англисӣ]] # 1187 [[Садриддин Айнӣ]] # 1176 [[Ҳаёти ҷинсӣ]] # 1166 [[Мирзо Турсунзода]] # 1094 [[Давлати Сомониён]] # 1064 [[Иёлоти Муттаҳидаи Амрико]] # 1058 [[Википедиа]] # 1031 [[Рамазон]] # 1011 [[Энсиклопедия]] # 940 [[Душанбе]] # 915 [[Фаронса]] # 886 [[Умари Хайём]] # 783 [[Абӯалӣ Сино]] # 774 [[Мучал]] # 745 [[Афғонистон]] # 741 [[Носири Хусрав]] # 724 [[Наврӯз]] # 707 [[Низомии Ганҷавӣ]] # 707 [[Эрон]] # 697 [[Рӯдакӣ]] # 692 [[Ҷанги шаҳрвандии Тоҷикистон]] # 663 [[Авесто]] # 656 [[Нишонҳо ва парчамҳои Тоҷикистон]] # 647 [[Интернет]] # 633 [[Шамсиддини Шоҳин]] # 624 [[Оила]] # 623 [[Воқеаҳои кунунӣ]] # 619 [[Ҷумҳурии Халқии Чин]] # 604 [[Созмони Милали Муттаҳид]] # 599 [[Абдураҳмони Ҷомӣ]] # 595 [[Испониё]] # 575 [[Абдулқодир Бедил]] # 574 [[Ислом]] # 568 [[Microsoft Windows]] # 562 [[Ҷалолуддини Балхӣ]] # 557 [[Ҳиндустон]] # 553 [[Ҷанги дуюми ҷаҳон]] # 551 [[Русия]] # 545 [[Об]] # 542 [[Олмон]] # 540 [[Унсурмаолии Кайковус]] # 535 [[Футбол]] # 534 [[ISO 3166]] # 533 [[Забони порсӣ]] # 519 [[Нидерланд]] == Июн == # 28788 [[Саҳифаи Аслӣ]] # 2628 [[Стандарти байналмилалии рақамгузории китоб]] # 1937 [[Википедиа]] # 1849 [[Таърихи Тоҷикистон]] # 1455 [[Забони тоҷикӣ]] # 1358 [[Тоҷикистон]] # 1202 [[Ҳаёти ҷинсӣ]] # 1087 [[Рамазон]] # 891 [[Иёлоти Муттаҳидаи Амрико]] # 887 [[Давлати Сомониён]] # 878 [[Забони англисӣ]] # 872 [[Садриддин Айнӣ]] # 866 [[Энсиклопедия]] # 825 [[Фаронса]] # 807 [[Наврӯз]] # 775 [[Мирзо Турсунзода]] # 749 [[Умари Хайём]] # 715 [[Олмон]] # 708 [[Низомии Ганҷавӣ]] # 705 [[Абдулқодир Бедил]] # 666 [[Эрон]] # 611 [[Абӯалӣ Сино]] # 589 [[Афғонистон]] # 588 [[Ҷанги шаҳрвандии Тоҷикистон]] # 582 [[Ислом]] # 579 [[Ҷумҳурии Халқии Чин]] # 570 [[Ҷалолуддини Балхӣ]] # 556 [[Мучал]] # 551 [[Сайидои Насафӣ]] # 542 [[Душанбе]] # 540 [[Носири Хусрав]] # 530 [[Воқеаҳои кунунӣ]] # 520 [[Рӯдакӣ]] # 513 [[Забони порсӣ]] # 508 [[ISO 3166]] # 505 [[Саъдӣ]] == Июл == # 33250 [[Саҳифаи Аслӣ]] # 5206 [[Википедиа]] # 1737 [[Стандарти байналмилалии рақамгузории китоб]] # 1201 [[Ҳаёти ҷинсӣ]] # 1040 [[Забони тоҷикӣ]] # 1038 [[Тоҷикистон]] # 1018 [[Таърихи Тоҷикистон]] # 957 [[Иёлоти Муттаҳидаи Амрико]] # 957 [[Забони англисӣ]] # 681 [[Соли 1996]] # 669 [[Соли 2004]] # 665 [[Давлати Сомониён]] # 663 [[Мучал]] # 613 [[Энсиклопедия]] # 589 [[Эрон]] # 564 [[Фаронса]] # 551 [[Афғонистон]] # 542 [[Забони лотинӣ]] # 536 [[Умари Хайём]] # 535 [[Воқеаҳои кунунӣ]] # 510 [[Бунёди Викимедиа]] == Август == # 85146 [[Саҳифаи Аслӣ]] # 4509 [[Мунаҷҷим]] # 3304 [[Инсон]] # 2718 [[Фалсафа]] # 2490 [[Стандарти байналмилалии рақамгузории китоб]] # 2128 [[Википедиаи Англисӣ]] # 1530 [[Ситора]] # 1481 [[Византия]] # 1430 [[Хилофат]] # 1415 [[Забони тоҷикӣ]] # 1391 [[Забони ҷопонӣ]] # 1386 [[Генетика]] # 1340 [[Априори]] # 1327 [[Табиат]] # 1325 [[Армия]] # 1321 [[Ҳашаротшиносӣ]] # 1309 [[Пойгоҳи Нерӯи Ҳавоии Аелсон]] # 1306 [[UTC-1]] # 1287 [[Монблан]] # 1128 [[Бағдод]] # 1055 [[Забони англисӣ]] # 1047 [[28 август]] # 1009 [[Иёлоти Муттаҳидаи Амрико]] # 1000 [[Соли 925]] # 984 [[Тоҷикистон]] # 979 [[Абӯрайҳони Берунӣ]] # 969 [[Соли 1401]] # 969 [[Соли 865]] # 960 [[Маърифат]] # 940 [[Табиб]] # 939 [[Ҳаёти ҷинсӣ]] # 930 [[Соли 1321]] # 898 [[Сарой]] # 883 [[Рай]] # 866 [[Википедиа]] # 776 [[Санъаткор]] # 765 [[Донишгоҳи давлатии тиббии Тоҷикистон ба номи Абӯалӣ Ибни Сино]] # 669 [[Мучал]] # 651 [[Википедиаи Русӣ]] # 605 [[Таърихи Тоҷикистон]] # 580 [[Эрон]] # 573 [[Воқеаҳои кунунӣ]] # 541 [[Донишгоҳи миллии Тоҷикистон]] # 529 [[Нишонҳо ва парчамҳои Тоҷикистон]] # 514 [[Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ]] # 512 [[Фаронса]] # 508 [[Соли 1960]] # 506 [[Энсиклопедия]] # 505 [[Умари Хайём]] # 502 [[Афғонистон]] == Сентябр == # 145903 [[Саҳифаи Аслӣ]] # 89131 [[Инсон]] # 44990 [[Википедиаи Англисӣ]] # 14233 [[Википедиаи Русӣ]] # 9611 [[Забони тоҷикӣ]] # 5748 [[Википедиаи Олмонӣ]] # 4526 [[Рӯдакӣ]] # 4151 [[Таърихи Тоҷикистон]] # 3780 [[Авесто]] # 3535 [[Рӯзи Истиқлолияти Ҷумҳурии Тоҷикистон]] # 3417 [[Санъаткор]] # 3058 [[Википедиаи Фаронсавӣ]] # 3022 [[Стандарти байналмилалии рақамгузории китоб]] # 2283 [[Давлати Ҳахоманишиҳо]] # 2139 [[Википедиаи Чинӣ]] # 2032 [[Тоҷикистон]] # 1842 [[Ҷалолуддини Балхӣ]] # 1764 [[Энсиклопедия]] # 1616 [[Парчами Ҷопон]] # 1533 [[Давлати Сомониён]] # 1477 [[Алифбои тоҷикӣ]] # 1342 [[Википедиаи Итолиёвӣ]] # 1291 [[Шӯриши Спитамен]] # 1256 [[Садриддин Айнӣ]] # 1254 [[Википедиа]] # 1161 [[Абӯалӣ Сино]] # 1144 [[Давлати Сосониён]] # 1093 [[Нишонҳо ва парчамҳои Тоҷикистон]] # 1085 [[Носири Хусрав]] # 1076 [[Композитор]] # 1061 [[Зардушт]] # 1039 [[Иёлоти Муттаҳидаи Амрико]] # 1036 [[Куруши Кабир]] # 1021 [[Қоидаҳои имлои забони тоҷикӣ]] # 1012 [[Википедиаи Жопунӣ]] # 972 [[Фарзона]] # 909 [[Забони англисӣ]] # 906 [[Душанбе]] # 836 [[Эрон]] # 816 [[Асри санг]] # 790 [[Ҳаёти ҷинсӣ]] # 790 [[Китоб]] # 786 [[Юнон]] # 772 [[Бозор Собир]] # 764 [[Мучал]] # 756 [[Соли 1827]] # 709 [[Экология]] # 706 [[Шоҳнома]] # 689 [[Созмони Милали Муттаҳид]] # 687 [[Забони порсӣ]] # 685 [[Иттилоот]] # 672 [[Империяи Кушониён]] # 666 [[Фаронса]] # 661 [[Бобоҷон Ғафуров]] # 653 [[Ҳиндустон]] # 653 [[Тобистон]] # 644 [[Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ]] # 630 [[Саъдӣ]] # 629 [[Муаллим]] # 627 [[Афғонистон]] # 621 [[Мянма]] # 620 [[Ҳунарпеша (филм)]] # 619 [[Умари Хайём]] # 609 [[Рӯзи забони давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон]] # 602 [[Конститутсияи Ҷумҳурии Тоҷикистон]] # 583 [[Варзиш]] # 579 [[Интернет]] # 564 [[Давлати Юнону Бохтар]] # 563 [[Арасту]] # 553 [[Информатика]] # 550 [[Донишгоҳи давлатии тиббии Тоҷикистон ба номи Абӯалӣ Ибни Сино]] # 539 [[Жопун]] # 537 [[Ислом]] # 529 [[Китобхонаи миллии Тоҷикистон]] # 521 [[Хат (Навиштор)]] # 518 [[Русия]] == Октябр == # 6614 [[Забони тоҷикӣ]] # 4612 [[Таърихи Тоҷикистон]] # 4396 [[Давлати Сомониён]] # 3904 [[Санъаткор]] # 2979 [[Стандарти байналмилалии рақамгузории китоб]] # 2924 [[Саҳифаи Аслӣ]] # 2875 [[Садриддин Айнӣ]] # 2450 [[Конститутсияи Ҷумҳурии Тоҷикистон]] # 2395 [[Тоҷикистон]] # 2160 [[Рӯдакӣ]] # 2041 [[Ҷалолуддини Балхӣ]] # 1926 [[Давлати Сосониён]] # 1921 [[Авесто]] # 1687 [[Абӯалӣ Сино]] # 1684 [[Нишонҳо ва парчамҳои Тоҷикистон]] # 1515 [[Қоидаҳои имлои забони тоҷикӣ]] # 1485 [[Душанбе]] # 1321 [[Давлати Ҳахоманишиҳо]] # 1277 [[Забони англисӣ]] # 1271 [[Рӯзи забони давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон]] # 1263 [[Саъдӣ]] # 1260 [[Носири Хусрав]] # 1177 [[Сайидои Насафӣ]] # 1168 [[Иёлоти Муттаҳидаи Амрико]] # 1070 [[Юнон]] # 1047 [[Шӯриши Спитамен]] # 997 [[Парчами Тоҷикистон]] # 965 [[Исмоили Сомонӣ]] # 898 [[Соли 1827]] # 895 [[Куруши Кабир]] # 885 [[Шоҳнома]] # 875 [[Рӯзи Истиқлолияти Ҷумҳурии Тоҷикистон]] # 874 [[Империяи Кушониён]] # 873 [[Унсурмаолии Кайковус]] # 871 [[Темурмалик]] # 863 [[Баҳор]] # 862 [[Меҳргон]] # 851 [[Алифбои тоҷикӣ]] # 831 [[Ҳиндустон]] # 826 [[Низомии Ганҷавӣ]] # 820 [[Мучал]] # 816 [[Фаронса]] # 810 [[Зардушт]] # 809 [[Давлати Ҳайтолиён]] # 806 [[Экология]] # 804 [[Эрон]] # 779 [[Британия]] # 772 [[Китоб]] # 772 [[Мирзо Турсунзода]] # 768 [[Интернет]] # 764 [[Созмони Милали Муттаҳид]] # 759 [[Саффориён]] # 752 [[Ислом]] # 707 [[Афғонистон]] # 702 [[Умари Хайём]] # 697 [[Забони порсӣ]] # 696 [[Давлати Тоҳириён]] # 692 [[Варзиш]] # 690 [[Темури Ланг]] # 687 [[Исм (дастури забон)]] # 684 [[Википедиа]] # 655 [[Иди Сада]] # 647 [[Об]] # 644 [[Воқеаҳои кунунӣ]] # 630 [[Русия]] # 624 [[Бобоҷон Ғафуров]] # 622 [[Наврӯз]] # 620 [[Вилояти Мухтори Кӯҳистони Бадахшон]] # 618 [[Абдулқодир Бедил]] # 617 [[Ҳаёти ҷинсӣ]] # 615 [[Ҷумҳурии Халқии Чин]] # 615 [[Мир Сайид Алии Ҳамадонӣ]] # 614 [[Олмон]] # 604 [[Соли 1867]] # 600 [[Хилофат]] # 590 [[Муаллим]] # 586 [[Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ]] # 584 [[Алгоритм]] # 565 [[Шӯриши Восеъ]] # 562 [[Оила]] # 560 [[Китобхонаи миллии Тоҷикистон]] # 559 [[Донишгоҳи давлатии тиббии Тоҷикистон ба номи Абӯалӣ Ибни Сино]] # 540 [[Аҳмади Дониш]] # 533 [[1 май]] # 515 [[Ҷанги шаҳрвандии Тоҷикистон]] # 515 [[Давлати Юнону Бохтар]] # 512 [[Тоҷикон]] # 505 [[Абдурраҳмони Ҷомӣ]] # 502 [[Шоҳроҳи Абрешим]] == Ноябр == # 9761 [[Парчами Тоҷикистон]] # 9133 [[Нишонҳо ва парчамҳои Тоҷикистон]] # 3933 [[Конститутсияи Ҷумҳурии Тоҷикистон]] # 3497 [[Таърихи Тоҷикистон]] # 3428 [[Санъаткор]] # 2986 [[Садриддин Айнӣ]] # 2530 [[Стандарти байналмилалии рақамгузории китоб]] # 2458 [[Давлати Сомониён]] # 2314 [[Забони тоҷикӣ]] # 2112 [[Тоҷикистон]] # 1748 [[Рӯдакӣ]] # 1554 [[Ҷалолуддини Балхӣ]] # 1526 [[Хусрави Деҳлавӣ]] # 1500 [[HTML]] # 1465 [[Абӯалӣ Сино]] # 1464 [[СПИД]] # 1268 [[Дарё]] # 1264 [[Забони англисӣ]] # 1224 [[Рӯзи парчами давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон]] # 1192 [[Шӯриши Восеъ]] # 1125 [[Википедия]] # 1071 [[Иёлоти Муттаҳидаи Амрико]] # 1068 [[Мучал]] # 1059 [[Шоҳнома]] # 1030 [[Қоидаҳои имлои забони тоҷикӣ]] # 990 [[Варзиш]] # 988 [[Мирзо Турсунзода]] # 942 [[Авесто]] # 939 [[Носири Хусрав]] # 925 [[Давлати Сосониён]] # 920 [[Абдулқодир Бедил]] # 913 [[Душанбе]] # 901 [[Ҷанги шаҳрвандии Тоҷикистон]] # 876 [[Эрон]] # 860 [[Соли 1827]] # 810 [[Автомобил]] # 806 [[Ислом]] # 789 [[Афғонистон]] # 786 [[Фаронса]] # 778 [[Китоб]] # 775 [[Интернет]] # 773 [[Ҳиндустон]] # 760 [[Юнон]] # 753 [[Низомии Ганҷавӣ]] # 741 [[Парчам]] # 740 [[Алифбои тоҷикӣ]] # 736 [[Олмон]] # 733 [[Умари Хайём]] # 719 [[Унсурмаолии Кайковус]] # 717 [[Давлати Ҳахоманишиҳо]] # 701 [[Об]] # 696 [[Воқеаҳои кунунӣ]] # 688 [[Саҳифаи Аслӣ]] # 684 [[Аҳмади Дониш]] # 677 [[Темурмалик]] # 669 [[Абулқосим Лоҳутӣ]] # 666 [[Наврӯз]] # 659 [[Саъдӣ]] # 656 [[Ҷанги Бузурги Ватанӣ]] # 653 [[Сайидои Насафӣ]] # 651 [[Эмомалӣ Раҳмон]] # 650 [[Исмоили Сомонӣ]] # 638 [[Бобоҷон Ғафуров]] # 638 [[Ҷумҳурии Халқии Чин]] # 631 [[Забони порсӣ]] # 621 [[Иттиҳоди Шӯравӣ]] # 617 [[Темури Ланг]] # 606 [[Зимистон]] # 592 [[Созмони Милали Муттаҳид]] # 584 [[Викианбор]] # 584 [[Рӯзи Истиқлолияти Ҷумҳурии Тоҷикистон]] # 578 [[Ҳаёти ҷинсӣ]] # 569 [[Камоли Хуҷандӣ]] # 568 [[Русия]] # 555 [[Оила]] # 544 [[Донишгоҳи давлатии Хуҷанд ба номи академик Бобоҷон Ғафуров]] # 543 [[Забони русӣ]] # 542 [[Баҳор]] # 542 [[Сотим Улуғзода]] # 534 [[Британия]] # 518 [[Абдурраҳмони Ҷомӣ]] # 513 [[Савр]] # 510 [[Канада]] # 508 [[Осиё]] # 505 [[Шӯриши Спитамен]] # 505 [[Экология]] == Декабр == # 6842 [[Соли Нав]] # 4269 [[Санъаткор]] # 3644 [[Зимистон]] # 3546 [[Мучал]] # 3074 [[Таърихи Тоҷикистон]] # 2205 [[Стандарти байналмилалии рақамгузории китоб]] # 2100 [[Забони тоҷикӣ]] # 2072 [[Таърихи ҷашнгирии Соли Нав]] # 1930 [[Тоҷикистон]] # 1766 [[Давлати Сомониён]] # 1635 [[Садриддин Айнӣ]] # 1588 [[Мирзо Турсунзода]] # 1583 [[Парчами Тоҷикистон]] # 1528 [[Нишонҳо ва парчамҳои Тоҷикистон]] # 1444 [[Абӯалӣ Сино]] # 1357 [[СПИД]] # 1305 [[Абдулқодир Бедил]] # 1179 [[Забони англисӣ]] # 1143 [[Шоҳнома]] # 1081 [[Иёлоти Муттаҳидаи Амрико]] # 1061 [[Соли 1827]] # 1055 [[Конститутсияи Ҷумҳурии Тоҷикистон]] # 1043 [[Камоли Хуҷандӣ]] # 1026 [[Рӯдакӣ]] # 961 [[Саъдӣ]] # 949 [[Қоидаҳои имлои забони тоҷикӣ]] # 926 [[Ҷанги Бузурги Ватанӣ]] # 901 [[Фаластин]] # 894 [[Афғонистон]] # 893 [[Ҷалолуддини Балхӣ]] # 856 [[Авесто]] # 841 [[Душанбе]] # 838 [[Ҷанги шаҳрвандии Тоҷикистон]] # 816 [[Баҳор]] # 813 [[Фаронса]] # 788 [[Варзиш]] # 774 [[Умари Хайём]] # 765 [[Интернет]] # 751 [[Март]] # 750 [[Юнон]] # 726 [[Воқеаҳои кунунӣ]] # 720 [[Унсурмаолии Кайковус]] # 715 [[Ислом]] # 708 [[Савр]] # 700 [[Наврӯз]] # 698 [[Созмони Милали Муттаҳид]] # 695 [[Ҳиндустон]] # 693 [[Эрон]] # 688 [[Алифбои тоҷикӣ]] # 686 [[Темури Ланг]] # 680 [[Википедия]] # 680 [[Носири Хусрав]] # 677 [[Китоб]] # 676 [[Об]] # 663 [[Давлати Сосониён]] # 651 [[Бобоҷон Ғафуров]] # 646 [[Шӯриши Восеъ]] # 641 [[Давлати Ҳахоманишиҳо]] # 637 [[Ҳаёти ҷинсӣ]] # 618 [[Саҳифаи Аслӣ]] # 613 [[Викианбор]] # 600 [[Вилояти Мухтори Кӯҳистони Бадахшон]] # 595 [[Русия]] # 593 [[Экология]] # 591 [[Исмоили Сомонӣ]] # 587 [[Иди Сада]] # 587 [[Олмон]] # 585 [[Хусрави Деҳлавӣ]] # 583 [[Низомии Ганҷавӣ]] # 547 [[Координатаҳои ҷуғрофӣ]] # 542 [[Забони порсӣ]] # 533 [[Футбол]] # 524 [[Донишгоҳи давлатии тиббии Тоҷикистон ба номи Абӯалӣ Ибни Сино]] # 520 [[1 май]] # 518 [[Ҷумҳурии Халқии Чин]] # 506 [[Аҳмади Дониш]] # 506 [[Британия]] # 503 [[Абдурраҳмони Ҷомӣ]] # 502 [[HTML]] [[Гурӯҳ:Саҳифаҳои маъмул]] huxx2lunskvb8gcyk9wtupeqg43guvq 0 205831 1469087 1246559 2026-04-20T02:23:15Z Zosya95 54344 1469087 wikitext text/x-wiki [[Акс:Auriga constellation map ru lite.png|right|frameless]] '''Мумсикулинон''' ({{lang-ar|ممسك الأعنة}} — лаҷомбадаст; {{lang-ru|Возничий}}, {{lang-la|Auriga}}) — [[бурҷ]]ест дар Нимкураи шимолии осмон. Муниртарин ситорааш Айюқ ба қадри зоҳирии — 0,1 равшанӣ медиҳад. == Мушоҳида == Шароити мусоиди мушоҳида декабр-январ. Дар ҳамаи мавзеъҳои кишварҳои собиқ ИҶШС намудор мешавад. == Сарчашма == * {{ЭСТ|||муаллиф=}} [[Гурӯҳ:Галаситораҳо]] fw0n8jyqfrd3gazddtgzww27ku4aj47 0 205959 1469042 1231801 2026-04-20T00:41:39Z EmausBot 3642 Ислоҳи масири дукарата ба [[Рустаниҳо]] 1469042 wikitext text/x-wiki #равона [[Рустаниҳо]] 66mxmxh5g5z4nenkr0x4b78ybywmld7 10 205981 1469129 1468840 2026-04-20T03:38:12Z Zosya95 54344 1469129 wikitext text/x-wiki {{TaxInfo|mode={{{1|}}}|parent=Apiaceae |rang=Авлод|latin=Korshinskya|name=}} ng8k9jppcmlz4o6cf4kira4g94eqqhd 1469131 1469129 2026-04-20T03:38:56Z Zosya95 54344 Ботили нусхаи [[Special:Diff/1469129|1469129]] аз тарафи [[Special:Contributions/Zosya95|Zosya95]] ([[User talk:Zosya95|Баҳс]]) 1469131 wikitext text/x-wiki {{TaxInfo|mode={{{1|}}}|parent=Apiaceae |rang=Авлод|latin=Камол(авлод){{!}}Ferula|name=Камол}} 7d8fg6pqm5wrnjr5yq7dch4e6f5bi0h 14 206175 1469053 984949 2026-04-20T00:43:19Z EmausBot 3642 Ислоҳи масири дукарата ба [[Гурӯҳ:Таксономия]] 1469053 wikitext text/x-wiki #равона [[:Гурӯҳ:Таксономия]] do5h0eenn6wpyv8cz701t8pb8sd3lyh 10 206694 1468963 987319 2026-04-19T17:25:40Z Zosya95 54344 1468963 wikitext text/x-wiki {{TaxInfo|mode={{{1|}}}|parent=Tetrapoda|rang=Синф|latin=Aves|name=Парандаҳо}} rd1ahib5vqukyj4vtattqr67arhs6f8 0 206695 1468960 987320 2026-04-19T17:24:17Z Zosya95 54344 Removed redirect to [[Паранда]] 1468960 wikitext text/x-wiki {{Барои ҳазф}} prczml6xdxi3dl1rr8059l2p3tt7wd8 0 215402 1469045 1231794 2026-04-20T00:42:09Z EmausBot 3642 Ислоҳи масири дукарата ба [[Ҳаммаъно (биология)]] 1469045 wikitext text/x-wiki #равона [[Ҳаммаъно (биология)]] sgvab16l68dylaetjltsmciw3nuuc3z 0 215563 1469107 1399565 2026-04-20T02:54:22Z Zosya95 54344 1469107 wikitext text/x-wiki [[Акс:Sunflower seedlings.jpg|thumb|right|250px|Ниҳоли [[Офтобпараст (гиёҳ)|офтобпараст]] пас аз се рӯзи парвариш]] '''Вазни тухмӣ''' — нишондоди андоза ва пуррагии тухмии хушк. Вазни тухмӣ бо грамм (г) ифода карда мешавад. Вазни мутлақи тухмӣ вазни 1000 дона тухмии хушк ё вазни 1000 дона тухмие мебошад, ки ба ҳисоби моддаҳои хушк гузаронида шудааст; дар таҳқиқоти соҳаи тухмишиносӣ истифода мегардад. Вазни нисбии тухмӣ бузургиест, ки таносуби вазни тухмиро дар ҳаҷми ишғолкардаи он (бо г дар 1 см³ чен карда мешавад) ё таносуби вазни тухмиро ба вазни он дар худи ҳамон ҳаҷм (дар 4°С) ифода мекунад. Яке аз нишондодҳои асосиест, ки дар вақти бод додану ғалбер кардани тухмӣ истифода мешавад. Вазни нисбии тухмӣ гуногун аст. Мас., вазни нисбии тухмии зироати ғалладона 1,13-1,33, лӯбиёгиҳо 1,32-1,40, зироати равғандор 0,92-0,98 мебошад. Вазни нисбии тухмӣ аз ҷиҳати зичӣ, хосияти физикӣ ва таркиби кимиёӣ фарқ дорад. Вазни нисбии моддаҳои таркиби тухмӣ гуногун мебошад (оҳар 1,48-1,61, сафеда 1,24-1,26, равған тақр. 1). Барои муайян намудани бузургии вазни нисбӣ вазни тухмиро ба ҳаҷме, ки он ишғол кардааст, тақсим мекунанд. Вазни 1000 дона тухмӣ нишондоди ҳаҷм ва намии тухмӣ ба ҳисоби грамм буда, дар рустаниҳои гуногун хеле фарқ мекунад. Мас., 1000 дона тухми лӯбиёиҳо тақр. 1200 г, 1000 дона тухми хашхош ҳамагӣ 0,4 г вазн дорад. Донистани вазни 1000 дона тухмӣ барои ҳисоби меъёри кишт зарур аст. Ба ченаки 1000 дона тухмӣ обу ҳаво, тадбирҳои киштукор, шароити сабзиши рустанӣ ва ғ. таъсир мерасонанд. Мас., дар вақти ба замин хобидан пояи гандум аз касалӣ (занга, фузариоз, гелминтос пориоз ва ғайра) ва ҳашарот (кашафкана, трипс, пармачӣ ва ғайра) зарар мебинад; дар ҳавои гарму хушк баргҳои он қисман хушкида, боиси ихтилоли фотосинтез, норасоии моддаҳои ғизоӣ ва пуч шудани дон мегардад. Дар натиҷа вазни 1000 дона тухмӣ кам мешавад. Бинобар ин, дар муассисаҳои тухмисанҷӣ тадбирҳои зарурӣ меандешанд ва барои кишт тухмиеро интихоб мекунанд, ки вазни 1000 донааш ба меъёр мувофиқ аст. == Нигаред == * [[Тухмипарварӣ]] == Адабиёт == * {{ЭМТ|Вазни тухмӣ|3|муаллиф= }} * Коренев Г. В. Растениеводство с основами селекции и семеноводства. М., 1990; Ҳамон. Растениеводство. М., 1999. [[Гурӯҳ:Тухмиҳо]] oi3e5vlu6fs7z05sizkrymszjpzifno 0 216802 1469099 1468829 2026-04-20T02:44:40Z Zosya95 54344 1469099 wikitext text/x-wiki '''Камол''' якчанд маъно дорад. Саҳифаи лозимаро аз инҷо гиред: * [[Камол (авлод)]] — гиёҳ * [[Камоли Хуҷандӣ]] — шоири тоҷик {{Шаблон:Муайянкунӣ}} qz7mmkvne2ztxa0vguhmzvv5y1h93p8 0 218618 1468901 1349204 2026-04-19T12:56:14Z Шухрат Саъдиев 5132 Бо тарҷумаи саҳифаи "[[:ru:Special:Redirect/revision/149876255|Гуджранвала]]" сохта шудааст 1468901 wikitext text/x-wiki {{МА | мақом = шаҳр | номи тоҷикӣ = Гуҷранвала| | номи аслӣ = {{lang-ur|گوجرانوالہ}} | кишвар = Покистон | lat_deg = 32 | lon_deg = 74 | lat_min = 9 | lat_sec = | lat_dir = N | lon_min = 11 | lon_sec = | lon_dir = E | CoordScale = | этнохороним = | DST = | сайт = }}'''Гуҷранвала''' ( {{Lang-ur|گوجرانوالہ}} , {{Lang-pa|گوجرانوالہ}} ) — [[шаҳр]] ва маркази маъмурии ноҳияи ҳамном аст, ки дар вилояти [[Панҷоб (Покистон)|Панҷоби]] [[Покистон]] ҷойгир аст. == Мавқеи ҷуғрофӣ == Шаҳр дар [[Роҳи бузурги чархӣ]] ҷойгир аст, ки Гуҷранваларо бо дигар марказҳои вилоятҳо, [[Лоҳур]] ва [[Пешовар]], мепайвандад. Маркази шаҳр дар баландии 249 м аз [[сатҳи баҳр]] ҷойгир аст <ref>{{Cite web|url=http://www.fallingrain.com/world/PK/04/Gujranwala.html|title=Gujranwala, Pakistan Page|publisher=|lang=en|accessdate=2012-06-28|archiveurl=https://www.webcitation.org/69ky5hz3F?url=http://www.fallingrain.com/world/PK/04/Gujranwala.html|archivedate=2012-08-08}}</ref> . == Аҳолӣ == Аҳолии шаҳр аз рӯи сол <ref>{{Cite web|url=http://world-gazetteer.com/wg.php?x=&men=gpro&lng=en&des=wg&geo=-2943&srt=pnan&col=abcdefghinoq&msz=1500&pt=c&va=&geo=439801418|title=Gujrānwāla|publisher=World Gazetteer|lang=en|accessdate=2012-06-28|archiveurl=https://www.webcitation.org/69ky69dfk?url=http://world-gazetteer.com/wg.php?x=|archivedate=2012-08-08}}</ref> : {| class="wikitable" border="1" |+Аҳолии шаҳр ! Соли 1961 ! Соли 1972 ! Соли 1981 ! Соли 1998 ! Соли 2012 |- | 196 154 | 418 247 | 658 753 | 1,132,509 | 1,466,063 |} == Иқтисод == Гуҷранвала бо истеҳсоли [[найшакар]], [[харбуза]] ва [[ғалла]] барои [[содирот]] машҳур аст. Якчанд марказҳои тиҷоратӣ ва саноатӣ низ дар ин ҷо ҷойгиранд ва [[Корхона|корхонаҳо]]<nowiki/>и корарди [[сафол]], [[Сандуқ|сандуқҳо]]<nowiki/>и [[оҳан]]<nowiki/>ин, [[Зарф|зарфҳо]]<nowiki/>и металлӣ, [[матоъ]] ва молҳои [[чарм]]<nowiki/>ӣ низ хуб рушд кардаанд. == Эзоҳ == {{Эзоҳ}} == Пайвандҳо == * [https://web.archive.org/web/20120718231638/http://www.1911encyclopedia.org/Gujranwala Гуҷранвала дар энсиклопедияи соли 1911] (англ.) [[Гурӯҳ:Шаҳрҳои Покистон]] [[Гурӯҳ:Иёлати Панҷоб (Покистон)]] [[Гурӯҳ:Pages with unreviewed translations]] 3kycadjdadq2ri24q0lyg5crhnj20fa 0 220697 1468939 1050907 2026-04-19T16:23:10Z Zosya95 54344 Removed redirect to [[Феҳристи паррандагони Китоби сурхи Тоҷикистон]] 1468939 wikitext text/x-wiki {{Барои ҳазф}} prczml6xdxi3dl1rr8059l2p3tt7wd8 1 261620 1469147 1096005 2026-04-20T04:01:00Z Zosya95 54344 Zosya95 moved page [[Баҳс:Амниот]] to [[Баҳс:Амниотҳо]] 1096005 wikitext text/x-wiki {{Сарлавҳаи баҳс|arpol=yes}} dblicplmkfayol9ivafx7e2t3qf0rb0 1 263313 1468962 1098255 2026-04-19T17:25:23Z Zosya95 54344 1468962 wikitext text/x-wiki {{Сарлавҳаи баҳс|arpol=yes}} {{Барои ҳазф}} ajyqsju1zub38jwo25ubdkj4ehg6jz5 0 274685 1469074 1445952 2026-04-20T02:07:46Z Zosya95 54344 Zosya95 moved page [[Пайкари осмонӣ]] to [[Галаситора]] 1445952 wikitext text/x-wiki [[Акс:Constellation lièvre - al-Sufi.jpg|мини|Нигора ва феҳристе аз суратҳои фалакӣ дар китобе аз донишманди форсу тоҷик [[Абдурраҳмони Сӯфӣ]]|350x350пкс]] '''Сурати фалакӣ''' ({{lang-fa|صورت فلکی}}), '''пайкари осмонӣ''' ({{lang-fa|پیکر آسمانی}}), '''галаситораҳо''', '''ҳамахтарҳо''' — маҷмӯъи калони [[ситора]]ҳо, ки таҳти таъсири қувваҳои ҷозиба ба ҳам наздик шудаанд. Суратҳои фалакӣ ҳанӯз то кашфи галактикаҳо маълум буданд. Суратҳои фалакӣ дар [[Галактика]]и мо ва дигар галактикаҳо мавҷуд буда, дар як вақт аз як туманоти газучангӣ ҳосил шудаанд. Суратҳои фалакӣ аз [[бурҷ]]ҳо фарқи куллӣ доранд. Бурҷ маҷмӯи ситораҳои дар минтақаи муайяни кураи осмон ҷойгирифта аст, ситораҳои он нисбат ба мо дар масофаҳои гуногун ҷойгиранд ва бо ҳам кашиши ҷозибавӣ надоранд. Ду навъи Суратҳои фалакӣ мавҷуд аст — куравӣ (манзума) ва пароканда (мансура, бешакл). Суратҳои фалакии куравӣ зоҳиран курашакл буда, зичии ҷойгиршавии ситораҳояшон ба самти марказ меафзояд. Чунин суратҳои фалакӣ дар масофаҳои дур ‒ даҳҳо Мпк воқеанд: онҳоро фақат ба воситаи телескопҳо мушоҳида намудан мумкин аст. Суратҳои фалакии куравӣ умри зиёд (зиёда аз 12 млрд сол) ва ситораҳои бисёр дошта, ситораҳои қисми марказии онҳо нисбат ба ситораҳои атрофи Офтоб садҳо-ҳазорҳо баробар зичтар ҷойгир шудаанд. Андозаашон 20‒60 пк ва миқдори ситораҳояш аз даҳҳо ҳазор то ба миллионҳо мерасад. Шумораи онҳо дар Галактикаи мо қариб 200, дар Туманоти Андромеда 500 ва дар фавқулгалактикаи М87 то 13000 адад аст. Дар бисёр суратҳои фалакии куравӣ ситораҳо дар як марҳалаи таҳаввул ҳастанд, ки ин далели дар як вақт ба вуҷуд омадани онҳо мебошад. Мушоҳидаҳо нишон медиҳанд, ки онҳо дар муҳити байниситоравии зичиаш зиёд ба вуҷуд омадаанд. Чунин суратҳои фалакӣ дар гирди Галактикаи мо бо суръати ~200 км/с дар давоми 108—109 сол як маротиба давр мезананд. Суратҳои фалакии пароканда шакли муайян надошта, ситораҳои онҳо бе тартиби муайян ҷойгиранд. Баъзе суратҳои фалакии пароканда, ба монанди Парвин (арабиаш Сурайё), Гиадиҳо ё Алфа Персей ба чашм хуб намоён мешаванд. Мунаҷҷимони қадим онҳоро то кашфи галактикаҳо ба қайд гирифтаанд, аз ҷумла ахтаршиноси садаи X [[Абдурраҳмони Суфӣ]] онро дар бурҷи Бодбон (Сафина) тасвир намудааст. Онҳо дар наздикии тасмаи Роҳи Каҳкашон ҷойгир мебошанд, дар ҳолате, ки суратҳои фалакии куравӣ дур аз он, дар галои галактика ҷой гирифтааст. Суратҳои фалакии пароканда аз садҳо-ҳазорҳо ситораи дар як замон аз як абри азими молекулавӣ ҳосилшуда ташкил ёфтаанд. Дар Галактикаи мо қариб 1200 адад чунин суратҳои фалакӣ мушоҳида шудаанд, ҳарчанд миқдори умумии онҳо зиёд аст. Ситораҳои онҳо бо ҳамдигар алоқамандии зич надоранд ва ҳангоми гузариш аз назди галаситораҳои дигар ё абрҳои азими газучангӣ парешон мешаванд. Суратҳои фалакии пароканда дар галактикаҳои спиралшакл ва бешакл мушоҳида мешаванд, ки дар онҳо раванди фаъоли ситоратавлидшавӣ идома дорад. Суратҳои фалакии ҷавон дар байни абрҳои молекулавӣ ҷойгир мешаванд (аз он ба вуҷуд меоянд). Бисёр суратҳои фалакии пароканда устувор нестанд ва дар фосилаи якчанд миллион сол афканиши ҷавонситораҳои тафсон гази дохилии системаро ба берун тела дода, массаи онро то дараҷае кам мекунанд, ки ситораҳои онҳо зуд пароканда мешаванд. Гузариши як ситора аз назди ситораи дигар метавонад суръати онро зиёд намуда, сабаби аз Суратҳои фалакӣ канда шуданаш гардад. Чунин равандҳо сабаби парешон шудани ситораҳои суратҳои фалакии пароканда мегарданд. == Нигаред низ == *[[Феҳристи суратҳои фалакӣ бар пояи паҳно]] *[[Бурҷи фалакӣ]] == Эзоҳ == {{эзоҳ}} == Сарчашма == * {{ЭМТ|Галаситораҳо|4|муаллиф=А. Раҳмонов}} {{ПБ}} [[Гурӯҳ:Суратҳои фалакӣ| ]] 8yleeul5ploptg21g31ewndgvrbu7z0 1469076 1469074 2026-04-20T02:09:01Z Zosya95 54344 1469076 wikitext text/x-wiki [[Акс:Constellation lièvre - al-Sufi.jpg|мини|Нигора ва феҳристе аз суратҳои фалакӣ дар китобе аз донишманди форсу тоҷик [[Абдурраҳмони Сӯфӣ]]|350x350пкс]] '''Галаситора''', '''пайкари осмонӣ''' ё '''ҳамахтарҳо''' — маҷмӯъи калони [[ситора]]ҳо, ки таҳти таъсири қувваҳои ҷозиба ба ҳам наздик шудаанд. Суратҳои фалакӣ ҳанӯз то кашфи галактикаҳо маълум буданд. Суратҳои фалакӣ дар [[Қаҳкашон]]и мо ва дигар галактикаҳо мавҷуд буда, дар як вақт аз як туманоти газучангӣ ҳосил шудаанд. Галаситораҳо аз [[бурҷ]]ҳо фарқи куллӣ доранд. Бурҷ маҷмӯи ситораҳои дар минтақаи муайяни кураи осмон ҷойгирифта аст, ситораҳои он нисбат ба мо дар масофаҳои гуногун ҷойгиранд ва бо ҳам кашиши ҷозибавӣ надоранд. Ду навъи Суратҳои фалакӣ мавҷуд аст — куравӣ (манзума) ва пароканда (мансура, бешакл). Суратҳои фалакии куравӣ зоҳиран курашакл буда, зичии ҷойгиршавии ситораҳояшон ба самти марказ меафзояд. Чунин суратҳои фалакӣ дар масофаҳои дур ‒ даҳҳо Мпк воқеанд: онҳоро фақат ба воситаи телескопҳо мушоҳида намудан мумкин аст. Суратҳои фалакии куравӣ умри зиёд (зиёда аз 12 млрд сол) ва ситораҳои бисёр дошта, ситораҳои қисми марказии онҳо нисбат ба ситораҳои атрофи Офтоб садҳо-ҳазорҳо баробар зичтар ҷойгир шудаанд. Андозаашон 20‒60 пк ва миқдори ситораҳояш аз даҳҳо ҳазор то ба миллионҳо мерасад. Шумораи онҳо дар Галактикаи мо қариб 200, дар Туманоти Андромеда 500 ва дар фавқулгалактикаи М87 то 13000 адад аст. Дар бисёр суратҳои фалакии куравӣ ситораҳо дар як марҳалаи таҳаввул ҳастанд, ки ин далели дар як вақт ба вуҷуд омадани онҳо мебошад. Мушоҳидаҳо нишон медиҳанд, ки онҳо дар муҳити байниситоравии зичиаш зиёд ба вуҷуд омадаанд. Чунин суратҳои фалакӣ дар гирди Галактикаи мо бо суръати ~200 км/с дар давоми 108—109 сол як маротиба давр мезананд. Суратҳои фалакии пароканда шакли муайян надошта, ситораҳои онҳо бе тартиби муайян ҷойгиранд. Баъзе суратҳои фалакии пароканда, ба монанди Парвин (арабиаш Сурайё), Гиадиҳо ё Алфа Персей ба чашм хуб намоён мешаванд. Мунаҷҷимони қадим онҳоро то кашфи галактикаҳо ба қайд гирифтаанд, аз ҷумла ахтаршиноси садаи X [[Абдурраҳмони Суфӣ]] онро дар бурҷи Бодбон (Сафина) тасвир намудааст. Онҳо дар наздикии тасмаи Роҳи Каҳкашон ҷойгир мебошанд, дар ҳолате, ки суратҳои фалакии куравӣ дур аз он, дар галои галактика ҷой гирифтааст. Суратҳои фалакии пароканда аз садҳо-ҳазорҳо ситораи дар як замон аз як абри азими молекулавӣ ҳосилшуда ташкил ёфтаанд. Дар Галактикаи мо қариб 1200 адад чунин суратҳои фалакӣ мушоҳида шудаанд, ҳарчанд миқдори умумии онҳо зиёд аст. Ситораҳои онҳо бо ҳамдигар алоқамандии зич надоранд ва ҳангоми гузариш аз назди галаситораҳои дигар ё абрҳои азими газучангӣ парешон мешаванд. Суратҳои фалакии пароканда дар галактикаҳои спиралшакл ва бешакл мушоҳида мешаванд, ки дар онҳо раванди фаъоли ситоратавлидшавӣ идома дорад. Суратҳои фалакии ҷавон дар байни абрҳои молекулавӣ ҷойгир мешаванд (аз он ба вуҷуд меоянд). Бисёр суратҳои фалакии пароканда устувор нестанд ва дар фосилаи якчанд миллион сол афканиши ҷавонситораҳои тафсон гази дохилии системаро ба берун тела дода, массаи онро то дараҷае кам мекунанд, ки ситораҳои онҳо зуд пароканда мешаванд. Гузариши як ситора аз назди ситораи дигар метавонад суръати онро зиёд намуда, сабаби аз Суратҳои фалакӣ канда шуданаш гардад. Чунин равандҳо сабаби парешон шудани ситораҳои суратҳои фалакии пароканда мегарданд. == Нигаред низ == *[[Феҳристи суратҳои фалакӣ бар пояи паҳно]] *[[Бурҷи фалакӣ]] == Эзоҳ == {{эзоҳ}} == Сарчашма == * {{ЭМТ|Галаситораҳо|4|муаллиф=А. Раҳмонов}} {{ПБ}} [[Гурӯҳ:Суратҳои фалакӣ| ]] 32x8bz8zsca75oh1fbqit0oh5who37h 0 278148 1469126 1133683 2026-04-20T03:28:27Z Zosya95 54344 Removed redirect to [[Офтобпараст (гиёҳ)]] 1469126 wikitext text/x-wiki {{Барои ҳазф}} prczml6xdxi3dl1rr8059l2p3tt7wd8 10 285509 1468984 1467974 2026-04-19T18:50:54Z Zosya95 54344 1468984 wikitext text/x-wiki {{docpage}} Ин шаблон зершаблони қутии {{tl|Таксон}} аст ва ба номи салтанат нигоҳ карда, ранги сарлавҳаҳоро муайян месозад. {| class="wikitable" |- ! Салтанат !! Ранги сарлавҳа |- | style="background:{{Таксон/Ранг|салтанат=ҷонварон}}; text-align:center;" | Ҷонварон | #{{Таксон/Ранг|салтанат=ҷонварон}} |- | style="background:{{Таксон/Ранг|салтанат=рустаниҳо}}; text-align:center;" | Рустаниҳо | #{{Таксон/Ранг|салтанат=рустаниҳо}} |- | style="background:{{Таксон/Ранг|салтанат=занбӯруғҳо}}; text-align:center;" | Занбӯруғҳо | #{{Таксон/Ранг|салтанат=занбӯруғҳо}} |- | style="background:{{Таксон/Ранг|салтанат=протистҳо}}; text-align:center;" | Протистҳо | #{{Таксон/Ранг|салтанат=протистҳо}} |} <includeonly> [[Гурӯҳ:Шаблонҳо:Шаблонҳо барои шаблони Таксон]] [[Гурӯҳ:Шаблонҳо:Рангҳо бар пояи мавзӯъ:Зистшиносӣ| ]] </includeonly> p1zl2slzjofsu49t3vy23f8u38s2uj0 1468986 1468984 2026-04-19T19:12:34Z Zosya95 54344 1468986 wikitext text/x-wiki {{docpage}} Ин шаблон зершаблони қутии {{tl|Таксон}} аст ва ба номи салтанат нигоҳ карда, ранги сарлавҳаҳоро муайян месозад. {| class="wikitable" |- ! Салтанат !! Ранги сарлавҳа |- | style="background:#{{Таксон/Ранг|салтанат=Ҷонварон}}; text-align:center;" | Ҷонварон | #{{Таксон/Ранг|салтанат=Ҷонварон}} |- | style="background:#{{Таксон/Ранг|салтанат=Рустаниҳо}}; text-align:center;" | Рустаниҳо | #{{Таксон/Ранг|салтанат=Рустаниҳо}} |- | style="background:#{{Таксон/Ранг|салтанат=Занбӯруғҳо}}; text-align:center;" | Занбӯруғҳо | #{{Таксон/Ранг|салтанат=Занбӯруғҳо}} |- | style="background:#{{Таксон/Ранг|салтанат=Протистҳо}}; text-align:center;" | Протистҳо | #{{Таксон/Ранг|салтанат=Протистҳо}} |} <includeonly> [[Гурӯҳ:Шаблонҳо:Шаблонҳо барои шаблони Таксон]] [[Гурӯҳ:Шаблонҳо:Рангҳо бар пояи мавзӯъ:Зистшиносӣ| ]] </includeonly> 99qpzlrpc4kkrlrhhni7reavn4b4dte 0 285515 1469043 1231556 2026-04-20T00:41:49Z EmausBot 3642 Ислоҳи масири дукарата ба [[Рустаниҳо]] 1469043 wikitext text/x-wiki #равона [[Рустаниҳо]] 66mxmxh5g5z4nenkr0x4b78ybywmld7 0 285547 1469044 1231640 2026-04-20T00:41:59Z EmausBot 3642 Ислоҳи масири дукарата ба [[Ҳаммаъно (биология)]] 1469044 wikitext text/x-wiki #равона [[Ҳаммаъно (биология)]] sgvab16l68dylaetjltsmciw3nuuc3z 1 285548 1469047 1231642 2026-04-20T00:42:29Z EmausBot 3642 Ислоҳи масири дукарата ба [[Баҳс:Ҳаммаъно (биология)]] 1469047 wikitext text/x-wiki #равона [[Баҳс:Ҳаммаъно (биология)]] 6dmvd7lv3hwnge8glcl63leae33sv67 10 294068 1469051 1277862 2026-04-20T00:42:59Z EmausBot 3642 Ислоҳи масири дукарата ба [[Шаблон:Дастабандии биологӣ]] 1469051 wikitext text/x-wiki #равона [[Шаблон:Дастабандии биологӣ]] j9wbfaz1oq15j3ai9g3kj6kyc7vsw80 0 299579 1468945 1313866 2026-04-19T16:32:25Z Zosya95 54344 1468945 wikitext text/x-wiki {{ВМ}} '''Ноҳияи Қозиғурт''' ({{Lang-kk|Қазығұрт ауданы}}) — ноҳия дар [[вилояти Туркистон]] дар Ҷумҳурии [[Қазоқистон]] аст. Маркази маъмурӣ деҳаи [[Қозиғурт]] мебошад. == Таърих == Соли [[Соли 1928|1928]] ноҳияи Ленин ташкил карда шуд. Маркази ноҳия деҳаи Турбат буд, баъдан марказ ба деҳаи Шаробхона гузаронида шуд. Аз [[соли 1931]] инҷониб деҳоти Қозиғурт маркази маъмурӣ мебошад. Баъдтар шаҳри [[Лангар (шаҳр)|Лангар]] маркази ноҳия шуда, 2 январи соли 1967 марказ ба деҳаи [[Қозиғурт|Ленинское]] кучида шуд <ref>Ведомости Верховного Совета СССР. № 3 (1349), 1967 г.</ref>. 4 майи соли [[Соли 1993|1993]] бо Укази Президиуми Шӯрои Олии Қазоқистон ноҳияи Ленин ба ноҳияи Қозиғурт табдил дода шуд <ref>Постановление Президиума Верховного Совета Республики Казахстан от 4 мая 1993 года № 2001 «Об упорядочении транскрибирования на русском языке казахских топонимов, наименовании и переименовании отдельных административно-территориальных единиц Республики Казахстан»</ref>. == География ва иқлим == Масоҳаташ 4,8 ҳазор км². Релефаш асосан кӯҳсор (кӯҳҳои Қозиғурт, Қарҷонтау, Угом), дар ғарб, шимолу ғарб теппаҳо ва ҳамворӣ аст. Иқлим континенталӣ аст. Ҳарорати миёнаи моҳи январ -3-4°С, июл +22-26°С. Миқдори солонаи бориш 250—300 мм, дар кӯҳҳо 400—700 мм. Дар ҳудуди ноҳия дарёҳои Келес, Угом, Бодом, шохобҳои онҳо Уялисой, Қаржансой, Муғалисой ва ғайра ҷорӣ мешаванд. Хокҳо хокистарранг мебошанд. Аз қаламрави ноҳияи роҳи оҳани Оренбург — Чимкент — Тошкент; шоҳроҳҳои Чимкант – Тошкант, Қозиғурт – Лангар мегузарад. == Аҳолӣ == Аҳолӣ дар соли 2003 92,2 ҳазор нафар , дар [[соли 2019]] - 106 225 нафар буд. == Тақсимоти маъмурӣ == 60 маҳаллаи аҳолинишини ноҳия ба 13 ҷамоат (округ) муттаҳид шудаанд : # Жанабозор # Қарақозӣ Абдалиев # Қаробау # Қизилқиён # Қозиғурт # Қоқпоқ # Олиинтеппа # Собир Раҳимов # Турбат # Чорбулоқ # Чанақ # Ҷигерген # Шаробхона == Иқтисод == Дар ноҳия зиёда аз 20 корхонаи калони хоҷагии қишлоқ ва 1925 хоҷагии қишлоқ мавҷуд аст. Дар сохтори зироаткории ноҳияи Қозиғурт истеҳсоли [[гандум]], ҷав, [[ҷуворимакка]], сафлор, [[Офтобгардон|офтобпараст]] бартарӣ дорад. == Табиат == Дар ҳудуди ноҳия зиёда аз 90 намуди ҳайвоноти ширхӯр ва паррандагон зиндагӣ мекунанд, ки бештар маъмултарини онҳо гург, рӯбоҳ, нарс, [[Хояндаҳо| хояндаҳо]], бедона, мурғобӣ, коку, лочин, хорпушт, хуки ваҳшӣ, бузи кӯҳӣ, харгӯш, гоф мебошанд. [[Гулмоҳӣ]] дар дарёи Угом зиндагӣ мекунад. Блюграс, соя, кермек, ширинбия, асал, садбарги худруй, марғзор, дулона, писта, бодом, арча, арча мерӯянд. == Варзиш == Дар ноҳия варзиш инкишоф меёбад. Дар ин ҷо маҷмааи варзишӣ, варзишгоҳи футбол, маркази тайёрии боксчиён мавҷуд аст. == Раҳбарон == # Ҷумҷоев Олимҷон Қуралбекулӣ (1992—1995); # Макулбоев Абдибақит Тиллобоевич (1995—1998); # Мӯсобоев Тиллобек Тоғайулӣ (1998—2000); # Бектоев Алӣ Абдикаримович (07.2000—09.2002); # Кӯбеев Абдумуталӣ Кошкинбойулӣ (2002—2006); # Ажиметов Нуржан Нурмаханбетович (2006—2009); # Алиев Туманбек Суйинбойулӣ (2009—2012); # Кистауов Болатбек Дӯйсенбекович (2012—2016); # Телгараев Толеген Туртайулӣ (2016). == Эзоҳ == {{Эзоҳ}} При написании этой статьи использовался материал из издания «Казахстан. Национальная энциклопедия» (1998—2007), предоставленного редакцией «Қазақ энциклопедиясы» по лицензии Creative Commons BY-SA 3.0 Unported. {{Ноҳияи Қозиғурт}} {{Вилояти Туркистон}} [[Гурӯҳ:Ноҳияи Қозиғурт|*]] o0vma1cg52vodovgmmdaiv4pj5xxxb0 1469116 1468945 2026-04-20T03:05:54Z Zosya95 54344 1469116 wikitext text/x-wiki {{ВМ}} '''Ноҳияи Қозиғурт''' ({{Lang-kk|Қазығұрт ауданы}}) — ноҳия дар [[вилояти Туркистон]] дар Ҷумҳурии [[Қазоқистон]] аст. Маркази маъмурӣ деҳаи [[Қозиғурт]] мебошад. == Таърих == Соли [[Соли 1928|1928]] ноҳияи Ленин ташкил карда шуд. Маркази ноҳия деҳаи Турбат буд, баъдан марказ ба деҳаи Шаробхона гузаронида шуд. Аз [[соли 1931]] инҷониб деҳоти Қозиғурт маркази маъмурӣ мебошад. Баъдтар шаҳри [[Лангар (шаҳр)|Лангар]] маркази ноҳия шуда, 2 январи соли 1967 марказ ба деҳаи [[Қозиғурт|Ленинское]] кучида шуд <ref>Ведомости Верховного Совета СССР. № 3 (1349), 1967 г.</ref>. 4 майи соли [[Соли 1993|1993]] бо Укази Президиуми Шӯрои Олии Қазоқистон ноҳияи Ленин ба ноҳияи Қозиғурт табдил дода шуд <ref>Постановление Президиума Верховного Совета Республики Казахстан от 4 мая 1993 года № 2001 «Об упорядочении транскрибирования на русском языке казахских топонимов, наименовании и переименовании отдельных административно-территориальных единиц Республики Казахстан»</ref>. == География ва иқлим == Масоҳаташ 4,8 ҳазор км². Релефаш асосан кӯҳсор (кӯҳҳои Қозиғурт, Қарҷонтау, Угом), дар ғарб, шимолу ғарб теппаҳо ва ҳамворӣ аст. Иқлим континенталӣ аст. Ҳарорати миёнаи моҳи январ -3-4°С, июл +22-26°С. Миқдори солонаи бориш 250—300 мм, дар кӯҳҳо 400—700 мм. Дар ҳудуди ноҳия дарёҳои Келес, Угом, Бодом, шохобҳои онҳо Уялисой, Қаржансой, Муғалисой ва ғайра ҷорӣ мешаванд. Хокҳо хокистарранг мебошанд. Аз қаламрави ноҳияи роҳи оҳани Оренбург — Чимкент — Тошкент; шоҳроҳҳои Чимкант – Тошкант, Қозиғурт – Лангар мегузарад. == Аҳолӣ == Аҳолӣ дар соли 2003 92,2 ҳазор нафар , дар [[соли 2019]] - 106 225 нафар буд. == Тақсимоти маъмурӣ == 60 маҳаллаи аҳолинишини ноҳия ба 13 ҷамоат (округ) муттаҳид шудаанд : # Жанабозор # Қарақозӣ Абдалиев # Қаробау # Қизилқиён # Қозиғурт # Қоқпоқ # Олиинтеппа # Собир Раҳимов # Турбат # Чорбулоқ # Чанақ # Ҷигерген # Шаробхона == Иқтисод == Дар ноҳия зиёда аз 20 корхонаи калони хоҷагии қишлоқ ва 1925 хоҷагии қишлоқ мавҷуд аст. Дар сохтори зироаткории ноҳияи Қозиғурт истеҳсоли [[гандум]], ҷав, [[ҷуворимакка]], сафлор, [[Офтобпараст (гиёҳ)|офтобпараст]] бартарӣ дорад. == Табиат == Дар ҳудуди ноҳия зиёда аз 90 намуди ҳайвоноти ширхӯр ва паррандагон зиндагӣ мекунанд, ки бештар маъмултарини онҳо гург, рӯбоҳ, нарс, [[Хояндаҳо| хояндаҳо]], бедона, мурғобӣ, коку, лочин, хорпушт, хуки ваҳшӣ, бузи кӯҳӣ, харгӯш, гоф мебошанд. [[Гулмоҳӣ]] дар дарёи Угом зиндагӣ мекунад. Блюграс, соя, кермек, ширинбия, асал, садбарги худруй, марғзор, дулона, писта, бодом, арча, арча мерӯянд. == Варзиш == Дар ноҳия варзиш инкишоф меёбад. Дар ин ҷо маҷмааи варзишӣ, варзишгоҳи футбол, маркази тайёрии боксчиён мавҷуд аст. == Раҳбарон == # Ҷумҷоев Олимҷон Қуралбекулӣ (1992—1995); # Макулбоев Абдибақит Тиллобоевич (1995—1998); # Мӯсобоев Тиллобек Тоғайулӣ (1998—2000); # Бектоев Алӣ Абдикаримович (07.2000—09.2002); # Кӯбеев Абдумуталӣ Кошкинбойулӣ (2002—2006); # Ажиметов Нуржан Нурмаханбетович (2006—2009); # Алиев Туманбек Суйинбойулӣ (2009—2012); # Кистауов Болатбек Дӯйсенбекович (2012—2016); # Телгараев Толеген Туртайулӣ (2016). == Эзоҳ == {{Эзоҳ}} При написании этой статьи использовался материал из издания «Казахстан. Национальная энциклопедия» (1998—2007), предоставленного редакцией «Қазақ энциклопедиясы» по лицензии Creative Commons BY-SA 3.0 Unported. {{Ноҳияи Қозиғурт}} {{Вилояти Туркистон}} [[Гурӯҳ:Ноҳияи Қозиғурт|*]] 9z49a8xd22z95uzdgqx84nxtqzddc7r 0 300608 1468951 1467649 2026-04-19T16:40:04Z Zosya95 54344 1468951 wikitext text/x-wiki {{Таксон | image file = | image title = | image descr = | салтанат = Рустаниҳо | лотинӣ = Gymnospermium darvasicum | муаллиф = (Regel) Takht. | соли муаллифӣ = 1970 }}'''Гулҷеғ''' ё '''гулҷиғ''' ({{lang-la|Gymnospermium darwasicum}}) — як навъ рустании худрӯй. Пояаш 25-30 см қад мекашад. Бехаш лӯнда (қутраш то 4 см). Баргҳои бехи решааш думчадарози тоқ, байзашакл, канорҳояш ҳамвор; баргҳои пояаш тоқ, баъзан ҷуфт, дар зери хӯшагул ҷой гирифтаанд. Хӯшагулаш сергул, 5-6- барга. Гулҷеғ моҳҳои апрел — май гул карда, тухм мебандад. Самараш ғӯза (1-4 тухм дорад), тухмаш сиёҳтоб. Гулҷеғ дар нишебиҳои санглохи кӯҳ, бешазори гармсер, миёни буттаҳо (дар баландии 1500—2000 м аз с. б.) вомехӯрад. Гиёҳи хосси қаторкӯҳҳои Ҳисору Дарвоз (дар мавзеи Шикай, наздикии дарёи Панҷ, инчунин болотар аз деҳаи Ёгеди ноҳияи Дарвоз месабзад) мебошад. Тӯда-тӯда ё ҷудо-ҷудо мерӯяд. Дар таркиби гулҷеғ тақр. 1 % алкалоидҳо (дарвазин, дарвазамин, дарвазолин, таспин ва ғ.), пайвастҳои сапонинӣ мавҷуданд. Гулҷеғ гиёҳи шифобахш аст. Барг, поя ва бехи онро табибони халқӣ чун воситаи муқаввии дилу тан тавсия медиҳанд. Он барои танзими ғалаёни хун ва рафъи захмҳои ҳозима низ муфид мебошад. Гулҷеғ дар аввали баҳор рӯида, мисли сиёҳгӯшу наврӯзӣ гули машҳур аст. Гулҷеғро ба «[[Китоби сурхи Тоҷикистон]]» дохил карданд. == Эзоҳ == {{эзоҳ}} == Адабиёт == * {{ЭМТ|Гулҷеғ|4|муаллиф=М. Ҳоҷиматов}} [[Гурӯҳ:Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон]] 6rra9zap5kocrk0mhyt1el4l1ffhx0l 1469011 1468951 2026-04-19T21:06:25Z Zosya95 54344 1469011 wikitext text/x-wiki {{Таксон | image file = | image title = | image descr = | салтанат = Рустаниҳо | лотинӣ = Gymnospermium darwasicum | муаллиф = (Regel) Takht. | соли муаллифӣ = 1970 }}'''Гулҷеғ''' ё '''гулҷиғ''' ({{lang-la|Gymnospermium darwasicum}}) — як навъ рустании худрӯй. Пояаш 25-30 см қад мекашад. Бехаш лӯнда (қутраш то 4 см). Баргҳои бехи решааш думчадарози тоқ, байзашакл, канорҳояш ҳамвор; баргҳои пояаш тоқ, баъзан ҷуфт, дар зери хӯшагул ҷой гирифтаанд. Хӯшагулаш сергул, 5-6- барга. Гулҷеғ моҳҳои апрел — май гул карда, тухм мебандад. Самараш ғӯза (1-4 тухм дорад), тухмаш сиёҳтоб. Гулҷеғ дар нишебиҳои санглохи кӯҳ, бешазори гармсер, миёни буттаҳо (дар баландии 1500—2000 м аз с. б.) вомехӯрад. Гиёҳи хосси қаторкӯҳҳои Ҳисору Дарвоз (дар мавзеи Шикай, наздикии дарёи Панҷ, инчунин болотар аз деҳаи Ёгеди ноҳияи Дарвоз месабзад) мебошад. Тӯда-тӯда ё ҷудо-ҷудо мерӯяд. Дар таркиби гулҷеғ тақр. 1 % алкалоидҳо (дарвазин, дарвазамин, дарвазолин, таспин ва ғ.), пайвастҳои сапонинӣ мавҷуданд. Гулҷеғ гиёҳи шифобахш аст. Барг, поя ва бехи онро табибони халқӣ чун воситаи муқаввии дилу тан тавсия медиҳанд. Он барои танзими ғалаёни хун ва рафъи захмҳои ҳозима низ муфид мебошад. Гулҷеғ дар аввали баҳор рӯида, мисли сиёҳгӯшу наврӯзӣ гули машҳур аст. Гулҷеғро ба «[[Китоби сурхи Тоҷикистон]]» дохил карданд. == Эзоҳ == {{эзоҳ}} == Адабиёт == * {{ЭМТ|Гулҷеғ|4|муаллиф=М. Ҳоҷиматов}} [[Гурӯҳ:Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон]] 9q0czb0tu2xo4ih9k1h7txrlf5ygrz9 1469012 1469011 2026-04-19T21:23:38Z Zosya95 54344 1469012 wikitext text/x-wiki {{Таксон | тасвир = Gymnospermium darwasicum Darvaz Tajikistan.jpg | тавсифи тасвир = Гулҷеғ дар нишебии ҷанубии [[Қаторкӯҳи Дарвоз|қаторкӯҳи Дарвоз]], деҳаи [[Ёгед]] | image descr = | салтанат = Рустаниҳо | лотинӣ = Gymnospermium darwasicum | муаллиф = (Regel) Takht. | соли муаллифӣ = 1970 }}'''Гулҷеғ''' ё '''гулҷиғ''' ({{lang-la|Gymnospermium darwasicum}}) — як навъ рустании худрӯй. Пояаш 25-30 см қад мекашад. Бехаш лӯнда (қутраш то 4 см). Баргҳои бехи решааш думчадарози тоқ, байзашакл, канорҳояш ҳамвор; баргҳои пояаш тоқ, баъзан ҷуфт, дар зери хӯшагул ҷой гирифтаанд. Хӯшагулаш сергул, 5-6- барга. Гулҷеғ моҳҳои апрел — май гул карда, тухм мебандад. Самараш ғӯза (1-4 тухм дорад), тухмаш сиёҳтоб. Гулҷеғ дар нишебиҳои санглохи кӯҳ, бешазори гармсер, миёни буттаҳо (дар баландии 1500—2000 м аз с. б.) вомехӯрад. Гиёҳи хосси қаторкӯҳҳои Ҳисору Дарвоз (дар мавзеи Шикай, наздикии дарёи Панҷ, инчунин болотар аз деҳаи Ёгеди ноҳияи Дарвоз месабзад) мебошад. Тӯда-тӯда ё ҷудо-ҷудо мерӯяд. Дар таркиби гулҷеғ тақр. 1 % алкалоидҳо (дарвазин, дарвазамин, дарвазолин, таспин ва ғ.), пайвастҳои сапонинӣ мавҷуданд. Гулҷеғ гиёҳи шифобахш аст. Барг, поя ва бехи онро табибони халқӣ чун воситаи муқаввии дилу тан тавсия медиҳанд. Он барои танзими ғалаёни хун ва рафъи захмҳои ҳозима низ муфид мебошад. Гулҷеғ дар аввали баҳор рӯида, мисли сиёҳгӯшу наврӯзӣ гули машҳур аст. Гулҷеғро ба «[[Китоби сурхи Тоҷикистон]]» дохил карданд. == Эзоҳ == {{эзоҳ}} == Адабиёт == * {{ЭМТ|Гулҷеғ|4|муаллиф=М. Ҳоҷиматов}} [[Гурӯҳ:Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон]] nedpbsd20br4qjobujv2nd0m96y3ky9 1469013 1469012 2026-04-19T22:01:41Z Zosya95 54344 1469013 wikitext text/x-wiki {{Таксон | тасвир = Gymnospermium darwasicum Darvaz Tajikistan.jpg | тавсифи тасвир = Гулҷеғ дар нишебии ҷанубии [[Қаторкӯҳи Дарвоз|қаторкӯҳи Дарвоз]], деҳаи [[Ёгед]] | image descr = | салтанат = Рустаниҳо | лотинӣ = Gymnospermium darwasicum | муаллиф = (Regel) Takht. | соли муаллифӣ = 1970 | вазъи ҳифз = VU | харита = Gymnospermium darwasicum range map Tajikistan.svg }} '''Гулҷеғ''' ё '''гулҷиғ''' ({{lang-la|Gymnospermium darwasicum}}) — як намуди рустании худрӯй. Пояаш 25-30 см қад мекашад. Бехаш лӯнда (қутраш то 4 см). Баргҳои бехи решааш думчадарози тоқ, байзашакл, канорҳояш ҳамвор; баргҳои пояаш тоқ, баъзан ҷуфт, дар зери хӯшагул ҷой гирифтаанд. Хӯшагулаш сергул, 5-6- барга. Гулҷеғ моҳҳои апрел — май гул карда, тухм мебандад. Самараш ғӯза (1-4 тухм дорад), тухмаш сиёҳтоб. Гулҷеғ дар нишебиҳои санглохи кӯҳ, бешазори гармсер, миёни буттаҳо (дар баландии 1500—2000 м аз с. б.) вомехӯрад. Гиёҳи хосси қаторкӯҳҳои Ҳисору Дарвоз (дар мавзеи Шикай, наздикии дарёи Панҷ, инчунин болотар аз деҳаи Ёгеди ноҳияи Дарвоз месабзад) мебошад. Тӯда-тӯда ё ҷудо-ҷудо мерӯяд. Дар таркиби гулҷеғ тақр. 1 % алкалоидҳо (дарвазин, дарвазамин, дарвазолин, таспин ва ғ.), пайвастҳои сапонинӣ мавҷуданд. Гулҷеғ гиёҳи шифобахш аст. Барг, поя ва бехи онро табибони халқӣ чун воситаи муқаввии дилу тан тавсия медиҳанд. Он барои танзими ғалаёни хун ва рафъи захмҳои ҳозима низ муфид мебошад. Гулҷеғ дар аввали баҳор рӯида, мисли сиёҳгӯшу наврӯзӣ гули машҳур аст. Гулҷеғро ба «[[Китоби сурхи Тоҷикистон]]» дохил карданд. == Эзоҳ == {{эзоҳ}} == Адабиёт == * {{ЭМТ|Гулҷеғ|4|муаллиф=М. Ҳоҷиматов}} [[Гурӯҳ:Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон]] p2tf3byo8o0ur7jojut50ecpihzyvy3 1469017 1469013 2026-04-19T23:14:22Z Zosya95 54344 1469017 wikitext text/x-wiki {{Таксон | тасвир = Gymnospermium darwasicum Darvaz Tajikistan.jpg | тавсифи тасвир = Гулҷеғ дар нишебии ҷанубии [[Қаторкӯҳи Дарвоз|қаторкӯҳи Дарвоз]], деҳаи [[Ёгед]] | image descr = | салтанат = Рустаниҳо | лотинӣ = Gymnospermium darwasicum | муаллиф = (Regel) Takht. | соли муаллифӣ = 1970 | вазъи ҳифз = VU | кумитаи ҳифз = VU | харита = Gymnospermium darwasicum range map Tajikistan.svg }} '''Гулҷеғ''' ё '''гулҷиғ''' ({{lang-la|Gymnospermium darwasicum}}) — як намуди рустании худрӯй. Пояаш 25-30 см қад мекашад. Бехаш лӯнда (қутраш то 4 см). Баргҳои бехи решааш думчадарози тоқ, байзашакл, канорҳояш ҳамвор; баргҳои пояаш тоқ, баъзан ҷуфт, дар зери хӯшагул ҷой гирифтаанд. Хӯшагулаш сергул, 5-6- барга. Гулҷеғ моҳҳои апрел — май гул карда, тухм мебандад. Самараш ғӯза (1-4 тухм дорад), тухмаш сиёҳтоб. Гулҷеғ дар нишебиҳои санглохи кӯҳ, бешазори гармсер, миёни буттаҳо (дар баландии 1500—2000 м аз с. б.) вомехӯрад. Гиёҳи хосси қаторкӯҳҳои Ҳисору Дарвоз (дар мавзеи Шикай, наздикии дарёи Панҷ, инчунин болотар аз деҳаи Ёгеди ноҳияи Дарвоз месабзад) мебошад. Тӯда-тӯда ё ҷудо-ҷудо мерӯяд. Дар таркиби гулҷеғ тақр. 1 % алкалоидҳо (дарвазин, дарвазамин, дарвазолин, таспин ва ғ.), пайвастҳои сапонинӣ мавҷуданд. Гулҷеғ гиёҳи шифобахш аст. Барг, поя ва бехи онро табибони халқӣ чун воситаи муқаввии дилу тан тавсия медиҳанд. Он барои танзими ғалаёни хун ва рафъи захмҳои ҳозима низ муфид мебошад. Гулҷеғ дар аввали баҳор рӯида, мисли сиёҳгӯшу наврӯзӣ гули машҳур аст. Гулҷеғро ба «[[Китоби сурхи Тоҷикистон]]» дохил карданд. == Эзоҳ == {{эзоҳ}} == Адабиёт == * {{ЭМТ|Гулҷеғ|4|муаллиф=М. Ҳоҷиматов}} [[Гурӯҳ:Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон]] 3md3ezwe6rl76qdu6h29y3xqbgdgnbr 1 301730 1468920 1316929 2026-04-19T14:52:14Z Zosya95 54344 Zosya95 moved page [[Баҳс:Феҳристи паррандагони Китоби сурхи Тоҷикистон]] to [[Баҳс:Феҳристи парандагони Китоби сурхи Тоҷикистон]] 1316929 wikitext text/x-wiki Ин мақола ба тарҷума ниёз дорад bauiqr1ulsw0ba3k3x0a5yjjapnf55j 0 301981 1469033 1318151 2026-04-20T00:25:29Z Xqbot 1543 Ислоҳи масири дукарата ба [[Ботаника]] 1469033 wikitext text/x-wiki #равона [[Ботаника]] j6iysksdqyusfj06lve417tbyoiu1ve 0 303799 1469115 1370493 2026-04-20T03:05:15Z Zosya95 54344 1469115 wikitext text/x-wiki '''Snickers''' ([[забони англисӣ|англ.]] ''Snickers [snɪkərz]'', [[забони тоҷикӣ|тоҷ.]] «'''Сникерс'''») — тамғаи маснуоти қаннодӣ бо шоколад, финдуқи заминӣ (инчунин бо донаҳои [[Офтобпараст (гиёҳ)|офтобпараст]], бодом), карамел ва [[ҳалво]]и [[чормағз]]ӣ, ки бо [[шир]]у [[шакалод]] пӯшонида шудааст. Фурӯши солонаи умумиҷаҳонии ''Snickers'' дар соли 2005 қариб 2 миллиард долларро ташкил дод. [[File:Snickers-broken.png|240px]] Дар [[Бритониё]], [[Ҷазираи Мен]] ва [[Ҷумҳурии Ирланд|Ирландия]] то соли 1990 ин маҳсулот таҳти номи '''Marathon''' фурӯхта мешуд. Баъдтар ин маснуоти қаннодӣ дар тамоми ҷаҳон таҳти номи ''Snickers'' ба фурӯш бароварда шуд. Маснуоти қаннодии ''Snickers'', нисбат ба дигар кишварҳои ҷаҳон, дар кишварҳои пасошӯравӣ бештар маъруфият дорад. Тамғаи тиҷоратии ''Snickers'' ба ширкати ''Mars Incorporated'' тааллуқ дорад. Таҳти ин тамғаи тиҷорати дигар маҳсулотҳо: [[яхмос]] (аз соли 1984) ва [[нӯшоки]]ҳо низ истеҳсол мешаванд. Ин маснуоти қаннодиро дар кишварҳои гуногун бо ҳар навъ дарёфт карданд мумкин аст: масалан ''Snickers Egg'' ва ''Snickers'' бо хамираи финдуқи заминӣ. Қариб дар ҳама бозорҳои дунё ''Snickers'' бо шоколади сафед рӯйпӯшкардашударо дарёфт карданд мумкин аст. == Таърих == Маснуоти қаннодии ''Snickers'' аввалинбор дар [[ИМА]], соли 1923 аз ҷониби қаннод Франклин Марс омода шудааст, аммо ба таври васеъ истеҳсолаш аз соли 1930 оғоз ёфт. == Нигаред == * [[Mars]] * [[KitKat]] * [[Қаннодӣ]] * [[Шакалод]] == Адабиёт == * Tim Richardson. [https://books.google.com/books?id=ETluYRHyjKwC&pg=PA10 Sweets: A History of Candy Sweets: A History of Candy]. — [[Bloomsbury Publishing]] USA, 2008. — P. 10{{ref-en}} * Judy Ungar Franks, [https://books.google.com/books?id=1X6Q98k0cdcC&pg=PA48 Media: From Chaos to Clarity]. Marketing Democracy, 2011. — P. 48-49. == Пайвандҳо == * [https://ru.m.wikipedia.org/wiki/Snickers] [[Гурӯҳ:Молҳои қаннодӣ]] [[Гурӯҳ:Десертҳо]] 55y2a76cscv66vxw2xdvk4suuerscfg 0 313474 1468977 1395207 2026-04-19T18:22:52Z Zosya95 54344 1468977 wikitext text/x-wiki '''Парокандагии намуд''', '''ареал''' (аз {{lang-la|area}} — майдон, қитъа, мавзеъ) — макони ягон [[Намуд (таксономия)|намуд]], [[Оила (таксономия)|оила]], [[Авлод (таксономия)|авлод]] ва дигар гурӯҳҳои [[Систематика|систематики]]и гиёҳон ё ҷонварон. Ареал ҳамаҷоя (космополитӣ) ва минтақавӣ (эндемӣ) мешавад. Намуди ареалро асосан аз рӯи сарҳади иқлим муайян мекунанд. Ҳудуди ареал ба иқлим, замин, релеф, омилҳои биологӣ ва таъсири якҷояи ҳамаи онҳо вобаста буда, дар натиҷаи тағйир ёфтани шароит ва фаъолияти хоҷагии инсон хурд мешавад. Дар ҳудуди ареал ҳайвонот ё наботот фақат дар ҳамон ҷое, ки барои ҳаёт бештар мувофиқ аст, маскун мешаванд. Миқдори намудҳои ҳайвонот ё наботот дар доираи ареал як хел нест (дар он ҷое, ки шароит мусоид аст, шумораи намудҳо зиёд мешавад). Донистани ареали олами ҳайвоноту наботот барои дуруст истифода намудани мавҷудоти фоиданок, нест кардани ҳашароти зараррасон ва ғайра аҳамияти калон дорад. Дар харита ареалро бо хати бефосила, нуқта-нуқта ва ғайра ишора мекунанд. == Эзоҳ == {{эзоҳ}} == Адабиёт == * {{ЭМТ|Ареал|1|муаллиф= }} {{ПБ}} [[Гурӯҳ:Зистшиносӣ]] j9tozfkgziqd5tm3bxjqdhzpv9qajyl 1468978 1468977 2026-04-19T18:23:01Z Zosya95 54344 Zosya95 moved page [[Парокандагии гуна]] to [[Парокандагии намуд]] 1468977 wikitext text/x-wiki '''Парокандагии намуд''', '''ареал''' (аз {{lang-la|area}} — майдон, қитъа, мавзеъ) — макони ягон [[Намуд (таксономия)|намуд]], [[Оила (таксономия)|оила]], [[Авлод (таксономия)|авлод]] ва дигар гурӯҳҳои [[Систематика|систематики]]и гиёҳон ё ҷонварон. Ареал ҳамаҷоя (космополитӣ) ва минтақавӣ (эндемӣ) мешавад. Намуди ареалро асосан аз рӯи сарҳади иқлим муайян мекунанд. Ҳудуди ареал ба иқлим, замин, релеф, омилҳои биологӣ ва таъсири якҷояи ҳамаи онҳо вобаста буда, дар натиҷаи тағйир ёфтани шароит ва фаъолияти хоҷагии инсон хурд мешавад. Дар ҳудуди ареал ҳайвонот ё наботот фақат дар ҳамон ҷое, ки барои ҳаёт бештар мувофиқ аст, маскун мешаванд. Миқдори намудҳои ҳайвонот ё наботот дар доираи ареал як хел нест (дар он ҷое, ки шароит мусоид аст, шумораи намудҳо зиёд мешавад). Донистани ареали олами ҳайвоноту наботот барои дуруст истифода намудани мавҷудоти фоиданок, нест кардани ҳашароти зараррасон ва ғайра аҳамияти калон дорад. Дар харита ареалро бо хати бефосила, нуқта-нуқта ва ғайра ишора мекунанд. == Эзоҳ == {{эзоҳ}} == Адабиёт == * {{ЭМТ|Ареал|1|муаллиф= }} {{ПБ}} [[Гурӯҳ:Зистшиносӣ]] j9tozfkgziqd5tm3bxjqdhzpv9qajyl 0 313475 1468976 1384749 2026-04-19T18:21:29Z Zosya95 54344 Removed redirect to [[Парокандагии гуна]] 1468976 wikitext text/x-wiki {{Барои ҳазф}} prczml6xdxi3dl1rr8059l2p3tt7wd8 14 321371 1469089 1417973 2026-04-20T02:24:13Z Zosya95 54344 1469089 wikitext text/x-wiki {{Catmain|Осмонхарош}} [[Гурӯҳ:Биноҳо ва иншоот]] [[Гурӯҳ:Биноҳо ва иншоот аз рӯи намуд]] chnn7lpstfx4d3ctdct8yn399zj7zqc 14 321372 1469079 1417974 2026-04-20T02:14:43Z Zosya95 54344 Zosya95 moved page [[Гурӯҳ:Бурҷҳо]] to [[Гурӯҳ:Галаситораҳо]] 1417974 wikitext text/x-wiki [[Гурӯҳ:Созмонҳо ва биноҳо аз рӯи шакл]] mj2pwfq7368ifdrgzlqby7rszkce0xc 14 323911 1469091 1428306 2026-04-20T02:25:47Z Zosya95 54344 1469091 wikitext text/x-wiki {{Асосӣ}} [[Гурӯҳ:Соат]] 5g8mq1drwjxd9kc4ilz304rqlmhuqo0 0 325305 1468911 1467221 2026-04-19T13:47:32Z Yoonoos.tj 27005 /* Эзоҳ */ 1468911 wikitext text/x-wiki {{Варақаи мусобиқаи байналмилалии футбол | ном = Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026 | номи_мусобиқа = FIFA World Cup 2026<br>Coupe du monde de football 2026<br>Copa Mundial de la FIFA 2026 | лого = | имзо = | размер = {{Logo size|FIFA trophy}} | макон = {{USA}} {{CAN}} {{MEX}} | шаҳрҳо = 16 | варзишгоҳҳо = 16 | санаҳо = {{Nowrap|11 июн – 19 июл}} | сана = | замонинтихобӣ = | замон = | иштирокчиён = | иштирокчиённиҳоӣ = 48 (аз 6 конфедератсия) | финал = «[[MetLife (варзишгоҳ)|Варзишгоҳи MetLife]]», [[Ратерфорди шарқӣ]] | қаҳрамон = | ғолиб = | бор = | 2 ҷой = | 3 ҷой = | 4 ҷой = | тамошобинон = | бозӣ = | бозинт = | голҳо = | голинт = | голзан = | гголҳо = | голзанинт = | ҳамаголҳо = | беҳтарин = | беҳтарин_бозикун = | дарвозабон = | ҷавон = | фейр-плей = | чемпионат қаблӣ = [[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2022|2022]] | чемпионат оянда = ''[[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2030|2030]]'' }} '''Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026''' ({{lang-en|2026 FIFA World Cup}}) — 23-юм [[Ҷоми ҷаҳонии футбол|ҷоми ҷаҳонии ФИФА]], аз рӯи нақша аз [[11 июн]] то [[19 июл]]и [[соли 2026]]<ref>{{cite web|title=Date set for FIFA World Cup 26™ final|url=https://www.fifa.com/fifaplus/en/articles/date-set-for-2026-world-cup-final-canada-mexico-usa|publisher=fifa.com|date=2023-03-14|access-date=2023-11-16|lang=en|archive-date=2023-11-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20231116030400/https://www.fifa.com/fifaplus/en/articles/date-set-for-2026-world-cup-final-canada-mexico-usa|url-status=live}}</ref> дар мамлакатҳои [[ИМА]], [[Канада]] ва [[Мексика]] баргузор мешавад. Дар ибтидо пешбинӣ мешуд, ки дар қисми ниҳоии мусобиқот, тибқи анъана, 32 мунтахаби миллӣ ҳузур дошта бошанд, аммо 10-уми январи соли 2017 президенти ФИФА [[Ҷаннӣ Инфантино]] эълон кард, ки шумораи тимҳои ширкаткунанда ба 48 даста афзоиш хоҳад ёфт. 13 июни соли 2018 дар нишасти 68-уми Конгресси ФИФА дар Маскав, дар арафаи [[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2018|Ҷоми ҷаҳон 2018]], тасмимгирӣ дар бораи маҳалли баргузории мусобиқот анҷом шуд. 17 июни соли 2022 шаҳрҳое, ки мизбони бозиҳои чемпионат хоҳанд буд, эълон шуданд. Бозиҳо дар 16 шаҳр доир мешаванд: (ИМА — 11, Мексика — 3, Канада — 2) Бозиҳои чемпионат дар шаҳрҳои зерин баргузор мешаванд: [[Гвадалупе (Нуэво-Леон)]], [[Мехико]], [[Сапопан]] (ҳамагӣ — [[Мексика]]), [[Ванкувер]], [[Торонто]] (ҳарду — [[Канада]]), [[Атланта]], [[Бостон]], [[Даллас]], [[Канзас-Сити (Миссури)|Канзас-Сити]], [[Лос-Анҷелес]], [[Майами]], [[Ню-Йорк]] (атрофи [[Ратерфорди шарқӣ]]), [[Сан-Франсиско]], [[Сиэтл]], [[Филаделфия]], [[Ҳюстон]] (ҳамагӣ — [[Иёлоти Муттаҳидаи Амрико|ИМА]])<ref>{{cite web|title=Названы города, которые примут ЧМ по футболу-2026|url=https://www.kommersant.ru/doc/5413685|publisher=КоммерсантЪ|date=2022-06-17|access-date=2023-11-16|archive-date=2022-09-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20220907215245/https://www.kommersant.ru/doc/5413685|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|title=Стали известны города, которые примут матчи ЧМ-2026 в США, Мексике и Канаде|url=https://www.championat.com/football/news-4728087-stali-izvestny-goroda-kotorye-primut-matchi-chm-2026-v-ssha-meksike-i-kanade.html|publisher=Чемпионат|date=2022-06-17|access-date=2023-11-16|archive-date=2023-11-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20231116030355/https://www.championat.com/football/news-4728087-stali-izvestny-goroda-kotorye-primut-matchi-chm-2026-v-ssha-meksike-i-kanade.html|url-status=live}}</ref> Аз қисми ниҳоии Ҷоми ҷаҳонии 2026 сар карда, марҳилаи гурӯҳӣ ба ин сурат хоҳад буд: 12 гурӯҳ, ки дар ҳар як гурӯҳ 4 даста иштирок мекунанд. Ба плей-офф дастаҳое роҳ меёбанд, ки дар гурӯҳҳои худ ҷойҳои якум ва дуюмро ишғол кардаанд, ҳамчунин 8 дастаи беҳтарин, ки ҷойи сеюмро гирифтанд. Ба ин марҳила ҳамчунин як марҳилаи нав — 1/16 ниҳоӣ — илова шудааст. То аввали соли 2023 чанд варианти формати мусобиқот бо иштироки 40 ё 48 даста, аз ҷумла 16 гурӯҳ бо 3 даста, баррасӣ гардида буд. == Интихоби мизбон == {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- !Кишвар !Даври якум |- |align=left|{{Парчами ИМА}} [[ИМА]] / {{Парчами Канада}} [[Канада]] / {{Парчами Мексика}} [[Мексика]]|| 134 {{yes|134}} |- |align=left|{{Парчами Марокаш}} [[Марокаш]] || 65 |} === Бозпас гирифтани дархост === * {{Парчами Чин}} [[Чин]] / {{Парчами Ҳиндустон}} [[Ҳиндустон]] — ин ду кишвари осиёӣ ният доштанд, ки чемпионатро якҷоя баргузор намоянд. Баъдтар дархости худро бозпас гирифтанд. * {{Парчами Индонезия}} [[Индонезия]] — дар оғоз таваҷҷуҳ зоҳир карда буд. Фаъолони маҳаллӣ тасмим гирифтанд барои қабули чемпионат ба ҳукумати кишвар муроҷиатнома ташкил намоянд, аммо ин иқдом натиҷа надод. * {{Парчами Эквадор}} [[Эквадор]] / {{Парчами Боливия}} [[Боливия]] / {{Парчами Перу}} [[Перу]] / {{Парчами Парагвай}} [[Парагвай]] — якбора чор кишвари Амрикои Ҷанубӣ барои баргузории муштараки чемпионати ҷаҳон дархост пешниҳод карданд. Аммо баъдтар ин идея дастгирии кофӣ пайдо накард. * {{Парчами Зеландияи Нав}} [[Зеландияи Нав]] — кишвар дар ибтидо мехост чемпионатро мустақилона баргузор кунад, вале баъдан тасмим гирифт дархостро якҷоя бо ҳамсояи худ — [[Австралия]], ки узви [[Конфедератсияи футболи Осиё|КФО]] мебошад, пешниҳод намояд. Бар хилофи он, Зеландияи Нав узви [[Конфедератсияи футболи Уқёнусия|КФУ]] мебошад. == Иштирокчиён == {{main|Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026 (марҳилаи муқаддамотӣ)}} Марҳилаи муқаддамотӣ 7 сентябри соли 2023 оғоз гардида, бояд моҳи марти соли 2026 ба анҷом расад. === Маълумоти умумӣ дар бораи ҷараёни марҳилаи муқаддамотӣ === {| class="wikitable mw-collapsible" style="text-align: center;" |+Тақсимоти роҳхатҳо байни конфедератсияҳо |- | colspan="10" bgcolor="white" |[[Акс:World Map FIFA2.svg|350px]] |- ! width="90" |Қитъа (конфедератсия) ! width="80" |Теъдоди роҳхатҳо ! width="80" |Шумораи аъзои ФИФА ! width="80" |Ҷойҳои холӣ ! width="80" |Дастаҳои иштироккунанда (ҳамагӣ) ! width="80" |Ба қисми ниҳоӣ роҳ ёфтанд ! width="80" |Имкони роҳёбӣ доранд ! width="80" |Хориҷ шуданд ё даст кашиданд ! width="115" |Оғози марҳилаи муқаддамотӣ ! width="115" |Анҷоми марҳилаи муқаддамотӣ |- |Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026 (марҳилаи муқаддамотӣ, КФО)|Осиё ([[Конфедератсияи футболи Осиё|КФО]])||'''8'''||46||0||46||8||1||37|| 12 октябри 2023 || 18 ноябри 2025 |- |Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026 (марҳилаи муқаддамотӣ, КАФ)|Африқо ([[Конфедератсияи футболи Африқо|КФА]])||'''9'''||54||0||53||9||1||43|| 15 ноябри 2023 || 18 ноябри 2025 |- |Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026 (марҳилаи муқаддамотӣ, КОНКАКАФ)|Амрикои Шимолӣ ва Марказӣ ([[КОНКАКАФ]])||'''3+3 (мизбон)'''||35||0||32+3 (мизбон)||3+3||2||27|| 22 марти 2024 || 18 ноябри 2025 |- |Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026 (марҳилаи муқаддамотӣ, КОНМЕБОЛ)|Амрикои Ҷанубӣ ([[КОНМЕБОЛ]])||'''6'''||10||0||10||6||1||3|| 7 сентябри 2023 || 9 сентябри 2025 |- |Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026 (марҳилаи муқаддамотӣ, КФУ, даври сеюм)|Уқёнусия ([[Конфедератсияи футболи Уқёнусия|КФУ]])||'''1'''||11||0||11||1||1||9|| 6 сентябри 2024 || 24 марти 2025 |- |Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026 (марҳилаи муқаддамотӣ, УЕФА)|Урупо ([[УЕФА]])||'''16'''||55||4||54||12||16||26|| 21 марти 2025 || 31 марти 2026 |- |Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026 (марҳилаи ҳазфӣ)|[[Марҳилаи ҳазфӣ]]||'''2'''||1||2||0||0||0||0|| март 2026 || март 2026 |- !Ҳамагӣ||45+3 (мизбон)||212||6||206+3 (мизбон)||39+3||22||145|| 7 сентябри 2023 || 31 марти 2026 |} [[Иёлоти Муттаҳидаи Амрико]], [[Канада]] ва [[Мексика]] ба ҳайси кишварҳои мизбон ба таври худкор ба қисми ниҳоии Ҷоми ҷаҳонии 2026 роҳ ёфтанд. Конфедератсияҳо 43 ҷойи кафолатнок дар қисми ниҳоӣ мегиранд. Ҳамчунин 2 ҷойи дигар дар бозиҳои байниқитъавии плей-офф муайян карда мешаванд, ки дар онҳо аз ҳар конфедератсия (ғайр аз [[УЕФА]]) як даста ва инчунин як дастаи иловагӣ аз конфедератсияи мизбон ([[КОНКАКАФ]]) иштирок мекунад. === Ба марҳилаи ниҳоӣ роҳ ёфтанд === {| class="wikitable sortable" style="text-align: center;" !Дастаи миллӣ !Тарзи роҳхат гирифтан !Санаи роҳхат гирифтан !Шумораи иштирок !Пайдарпай !Бори охир !Натиҷаи беҳтарин |- |style="text-align:left;"|{{Футбол|USA}} |rowspan="3" |Мизбон |rowspan="3" |[[13 июн]]и [[2018]] |12 | rowspan="2" |2 | rowspan="4" |[[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2022|2022]] |Ҷойи 3-юм ([[Ҷоми ҷаҳонии футбол 1930|1930]]) |- |style="text-align:left;"|{{Футбол|CAN}} |3 |Марҳилаи гурӯҳӣ ([[Ҷоми ҷаҳонии футбол 1986|1986]], [[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2022|2022]]) |- |style="text-align:left;"|{{Футбол|MEX}} |18 |9 |1/4 ниҳоӣ ([[Ҷоми ҷаҳонии футбол 1970|1970]], [[Ҷоми ҷаҳонии футбол 1986|1986]]) |- |style="text-align:left;"|{{Футбол|JPN}} |[[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026 (марҳилаи муқаддамотӣ, КФО, Даври сеюм)|КФО, Гурӯҳи C, ҷойи 1-ум]] |[[20 март]]и [[2025]] |8 |8 |1/8 ниҳоӣ ([[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2002|2002]], [[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2010|2010]], [[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2018|2018]], [[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2022|2022]]) |- |style="text-align:left;"|{{Футбол|NZL}} |[[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026 (марҳилаи муқаддамотӣ, КФУ)|КФУ, Даври сеюм, қаҳрамони марҳилаи ҳазфӣ]] |[[24 март]]и [[2025]] |3 |1 |[[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2010|2010]] |Марҳилаи гурӯҳӣ ([[Ҷоми ҷаҳонии футбол 1982|1982]], [[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2010|2010]]) |- |style="text-align:left;"|{{Футбол|IRN}} |[[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026 (марҳилаи муқаддамотӣ, КФО, Даври сеюм)|КФО, Гурӯҳи A, ҷойи 1-ум]] |[[25 март]]и [[2025]] |7 |4 | rowspan="2" |[[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2022|2022]] |Марҳилаи гурӯҳӣ ([[Ҷоми ҷаҳонии футбол 1978|1978]], [[Ҷоми ҷаҳонии футбол 1998|1998]], [[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2006|2006]], [[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2014|2014]], [[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2018|2018]], [[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2022|2022]]) |- |style="text-align:left;"|{{Футбол|ARG}} |[[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026 (марҳилаи муқаддамотӣ, КОНМЕБОЛ)|КОНМЕБОЛ, даври муқаддамотӣ, ҷойи 1-ум]] |[[25 март]]и [[2025]] |19 |14 |'''Қаҳрамон''' ([[Ҷоми ҷаҳонии футбол 1978|1978,]] [[Ҷоми ҷаҳонии футбол 1986|1986,]] [[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2022|2022]]) |- |style="text-align:left;"|{{Футбол|UZB}} |[[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026 (марҳилаи муқаддамотӣ, КФО, Даври сеюм)|КФО, Гурӯҳи A, ҷойи 2-юм]] |[[5 июн]]и [[2025]] | colspan="4" |''Дебют'' |- |style="text-align:left;"|{{Футбол|KOR}} |[[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026 (марҳилаи муқаддамотӣ, КФО, Даври сеюм)|КФО, Гурӯҳи B, ҷойи 1-ум]] |[[5 июн]]и [[2025]] |12 |11 |[[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2022|2022]] |Ҷойи 4-ум ([[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2002|2002]]) |- |style="text-align:left;"|{{Футбол|JOR}} |[[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026 (марҳилаи муқаддамотӣ, КФО, Даври сеюм)|КФО, Гурӯҳи B, ҷойи 2-юм]] |[[5 июн]]и [[2025]] |colspan="4" |''Дебют'' |- |style="text-align:left;"|{{Футбол|AUS}} |[[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026 (марҳилаи муқаддамотӣ, КФО, Даври сеюм)|КФО, Гурӯҳи С, ҷойи 2-юм]] |[[10 июн]]и [[2025]] |7 |6 | rowspan="4" |[[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2022|2022]] |1/8 ниҳоӣ ([[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2006|2006]], [[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2022|2022]]) |- |style="text-align:left;"|{{Футбол|BRA}} |[[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026 (марҳилаи муқаддамотӣ, КОНМЕБОЛ)|КОНМЕБОЛ, даври муқаддамотӣ, ҷойи 5-ум]] |[[11 июн]]и [[2025]] |23 |23 |'''Қаҳрамон''' ([[Ҷоми ҷаҳонии футбол 1958|1958]], [[Ҷоми ҷаҳонии футбол 1962|1962]], [[Ҷоми ҷаҳонии футбол 1970|1970]], [[Ҷоми ҷаҳонии футбол 1994|1994]], [[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2002|2002]]) |- |style="text-align:left;"|{{Футбол|ECU}} |[[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026 (марҳилаи муқаддамотӣ, КОНМЕБОЛ)|КОНМЕБОЛ, даври муқаддамотӣ, ҷойи 2-юм]] |[[11 июн]]и [[2025]] |5 |2 |1/8 ниҳоӣ ([[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2006|2006]]) |- |style="text-align:left;"|{{Футбол|URU}} |[[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026 (марҳилаи муқаддамотӣ, КОНМЕБОЛ)|КОНМЕБОЛ, даври муқаддамотӣ, ҷойи 4-ум]] |[[4 сентябр]]и [[2025]] |15 |5 |'''Қаҳрамон''' ([[Ҷоми ҷаҳонии футбол 1930|1930]], [[Ҷоми ҷаҳонии футбол 1950|1950]]) |- |style="text-align:left;"|{{Футбол|COL}} |[[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026 (марҳилаи муқаддамотӣ, КОНМЕБОЛ)|КОНМЕБОЛ, даври муқаддамотӣ, ҷойи 3-юм]] |[[4 сентябр]]и [[2025]] |6 |1 ||[[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2018|2018]] |1/4 ниҳоӣ ([[Ҷоми ҷаҳонии футбол|2014]]) |- |style="text-align:left;"|{{Футбол|PAR}} |[[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026 (марҳилаи муқаддамотӣ, КОНМЕБОЛ)|КОНМЕБОЛ, даври муқаддамотӣ, ҷойи 6-ум]] |[[4 сентябр]]и [[2025]] |8 |1 |[[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2010|2010]] |1/4 ниҳоӣ ([[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2010|2010]]) |- |style="text-align:left;"|{{Футбол|MAR}} | [[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026 (марҳилаи муқаддамотӣ, КФА)|КФА, Гурӯҳи Е, ҷойи 1-ум]] |[[5 сентябр]]и [[2025]] |7 |3 | rowspan="2" |[[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2022|2022]] |Ҷойи 4-ум ([[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2022|2022]]) |- |style="text-align:left;"|{{Футбол|TUN}} | [[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026 (марҳилаи муқаддамотӣ, КФА)|КФА, Гурӯҳи Н, ҷойи 1-ум]] |[[8 сентябр]]и [[2025]] |7 |3 |Марҳилаи гурӯҳӣ ([[Ҷоми ҷаҳонии футбол 1978|1978]], [[Ҷоми ҷаҳонии футбол 1998|1998]], [[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2002|2002]], [[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2006|2006]], [[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2018|2018]], [[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2022|2022]]) |- |style="text-align:left;"|{{Футбол|EGY}} |[[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026 (марҳилаи муқаддамотӣ, КФА)|КФА, Гурӯҳи А, ҷойи 1-ум]] |[[8 октябр]]и [[2025]] |4 |1 |[[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2018|2018]] |1/8 ниҳоӣ ([[Ҷоми ҷаҳонии футбол 1934|1934]])<ref>Дар соли 1934 марҳилаи гурӯҳӣ вуҷуд надошт ва дастаҳо бозиро аз 1/8 ниҳоӣ шурӯъ карданд</ref><br>Марҳилаи гурӯҳӣ ([[Ҷоми ҷаҳонии футбол 1990|1990]], [[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2018|2018]]) |- |style="text-align:left;"|{{Футбол|ALG}} |[[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026 (марҳилаи муқаддамотӣ, КФА)|КФА, Гурӯҳи G, ҷойи 1-ум]] |[[9 октябр]]и [[2025]] |5 |1 |[[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2014|2014]] |1/8 ниҳоӣ ([[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2014|2014]]) |- |style="text-align:left;"|{{Футбол|GHA}} |[[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026 (марҳилаи муқаддамотӣ, КФА)|КФА, Гурӯҳи I, ҷойи 1-ум]] |[[12 октябр]]и [[2025]] |5 |2 |[[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2022|2022]] |1/4 ниҳоӣ ([[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2010|2010]]) |- |style="text-align:left;"|{{Футбол|CPV}} |[[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026 (марҳилаи муқаддамотӣ, КФА)|КФА, Гурӯҳи D, ҷойи 1-ум]] |[[13 октябр]]и [[2025]] |colspan="4" |''Дебют'' |- |style="text-align:left;"|{{Футбол|RSA}} | [[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026 (марҳилаи муқаддамотӣ, КФА)|КФА, Гурӯҳи C, ҷойи 1-ум]] |[[14 октябр]]и [[2025]] |4 |1 |[[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2010|2010]] |Марҳилаи гурӯҳӣ ([[Ҷоми ҷаҳонии футбол 1998|1998]], [[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2002|2002]], [[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2010|2010]]) |- |style="text-align:left;"|{{Футбол|QAT}} | [[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026 (марҳилаи муқаддамотӣ, КФО, Даври чорум)|КФО, Гурӯҳи A, ҷойи 1-ум]] |[[14 октябр]]и [[2025]] |2 |2 |rowspan="4" |[[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2022|2022]] |Марҳилаи гурӯҳӣ ([[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2022|2022]]) |- |style="text-align:left;"|{{Футбол|KSA}} | [[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026 (марҳилаи муқаддамотӣ, КФО, Даври чорум)|КФО, Гурӯҳи B, ҷойи 1-ум]] |[[14 октябр]]и [[2025]] |7 |3 |1/8 ниҳоӣ ([[Ҷоми ҷаҳонии футбол 1994|1994]]) |- |style="text-align:left;"|{{Футбол|ENG}} | [[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026 (марҳилаи муқаддамотӣ, УЕФА)|УЕФА, Гурӯҳи K, ҷойи 1-ум]] |[[14 октябр]]и [[2025]] |17 |8 |'''Қаҳрамон''' ([[Ҷоми ҷаҳонии футбол 1966|1966]]) |- |style="text-align:left;"|{{Футбол|SEN}} | [[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026 (марҳилаи муқаддамотӣ, КФА)|КФА, Гурӯҳи В, ҷойи 1-ум]] |[[14 октябр]]и [[2025]] |4 |3 |1/4 ниҳоӣ ([[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2002|2002]]) |- |style="text-align:left;"|{{Футбол|CIV}} |[[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026 (марҳилаи муқаддамотӣ, КФА)|КФА, Гурӯҳи F, ҷойи 1-ум]] |[[14 октябр]]и [[2025]] |4 |1 |[[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2014|2014]] |Марҳилаи гурӯҳӣ ([[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2006|2006]], [[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2010|2010]], [[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2014|2014]]) |- |style="text-align:left;"|{{Футбол|FRA}} |[[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026 (марҳилаи муқаддамотӣ, УЕФА)|УЕФА, Гурӯҳи D, ҷойи 1-ум]] |[[13 ноябр]]и [[2025]] |17 |8 |rowspan="3" |[[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2022|2022]] |'''Қаҳрамон''' ([[Ҷоми ҷаҳонии футбол 1998|1998]], [[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2018|2018]]) |- |style="text-align:left;"|{{Футбол|CRO}} |[[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026 (марҳилаи муқаддамотӣ, УЕФА)|УЕФА, Гурӯҳи L, ҷойи 1-ум]] |[[14 ноябр]]и [[2025]] |7 |4 |Финалист ([[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2018|2018]]) |- |style="text-align:left;"|{{Футбол|POR}} |[[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026 (марҳилаи муқаддамотӣ, УЕФА)|УЕФА, Гурӯҳи F, ҷойи 1-ум]] |[[16 ноябр]]и [[2025]] |9 |7 |Ҷойи 3-юм ([[Ҷоми ҷаҳонии футбол 1966|1966]]) |- |style="text-align:left;"|{{Футбол|NOR}} |[[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026 (марҳилаи муқаддамотӣ, УЕФА)|УЕФА, Гурӯҳи I, ҷойи 1-ум]] |[[16 ноябр]]и [[2025]] |4 |1 ||[[Ҷоми ҷаҳонии футбол 1998|1998]] |1/8 ниҳоӣ ([[Ҷоми ҷаҳонии футбол 1938|1938]], [[Ҷоми ҷаҳонии футбол 1998|1998]]) |- |style="text-align:left;"|{{Футбол|NED}} |[[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026 (марҳилаи муқаддамотӣ, УЕФА)|УЕФА, Гурӯҳи G, ҷойи 1-ум]] |[[17 ноябр]]и [[2025]] |12 |2 |rowspan="3" |[[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2022|2022]] |Финалист ([[Ҷоми ҷаҳонии футбол 1974|1974]], [[Ҷоми ҷаҳонии футбол 1978|1978]], [[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2010|2010]]) |- |style="text-align:left;"|{{Футбол|GER}} |[[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026 (марҳилаи муқаддамотӣ, УЕФА)|УЕФА, Гурӯҳи A, ҷойи 1-ум]] |[[17 ноябр]]и [[2025]] |21 |19 |'''Қаҳрамон''' ([[Ҷоми ҷаҳонии футбол 1954|1954]], [[Ҷоми ҷаҳонии футбол 1974|1974]], [[Ҷоми ҷаҳонии футбол 1990|1990]], [[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2014|2014]]) |- |style="text-align:left;"|{{Футбол|BEL}} |[[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026 (марҳилаи муқаддамотӣ, УЕФА)|УЕФА, Гурӯҳи J, ҷойи 1-ум]] |[[18 ноябр]]и [[2025]] |15 |4 |Ҷойи 3-юм ([[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2018|2018]]) |- |style="text-align:left;"|{{Футбол|AUT}} |[[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026 (марҳилаи муқаддамотӣ, УЕФА)|УЕФА, Гурӯҳи H, ҷойи 1-ум]] |[[18 ноябр]]и [[2025]] |8 |1 |[[Ҷоми ҷаҳонии футбол 1998|1998]] |Ҷойи 3-юм ([[Ҷоми ҷаҳонии футбол 1954|1954]]) |- |style="text-align:left;"|{{Футбол|SUI}} |[[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026 (марҳилаи муқаддамотӣ, УЕФА)|УЕФА, Гурӯҳи B, ҷойи 1-ум]] |[[18 ноябр]]и [[2025]] |13 |6 |rowspan="2" |[[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2022|2022]] |1/4 ниҳоӣ ([[Ҷоми ҷаҳонии футбол 1934|1934]], [[Ҷоми ҷаҳонии футбол 1938|1938]], [[Ҷоми ҷаҳонии футбол 1954|1954]]) |- |style="text-align:left;"|{{Футбол|ESP}} |[[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026 (марҳилаи муқаддамотӣ, УЕФА)|УЕФА, Гурӯҳи E, ҷойи 1-ум]] |[[18 ноябр]]и [[2025]] |17 |13 |'''Қаҳрамон''' ([[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2010|2010]]) |- |style="text-align:left;"|{{Футбол|SCO}} |[[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026 (марҳилаи муқаддамотӣ, УЕФА)|УЕФА, Гурӯҳи C, ҷойи 1-ум]] |[[18 ноябр]]и [[2025]] |9 |1 |[[Ҷоми ҷаҳонии футбол 1998|1998]] |Марҳилаи гурӯҳӣ ([[Ҷоми ҷаҳонии футбол 1954|1954]], [[Ҷоми ҷаҳонии футбол 1958|1958]], [[Ҷоми ҷаҳонии футбол 1974|1974]], [[Ҷоми ҷаҳонии футбол 1978|1978]], [[Ҷоми ҷаҳонии футбол 1982|1982]], [[Ҷоми ҷаҳонии футбол 1986|1986]], [[Ҷоми ҷаҳонии футбол 1990|1990]], [[Ҷоми ҷаҳонии футбол 1998|1998]]) |- |style="text-align:left;"| {{Футбол|Кюрасао}} |[[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026 (марҳилаи муқаддамотӣ, КОНКАКАФ)|КОНКАКАФ, Гурӯҳи В, ҷойи 1-ум]] |[[19 ноябр]]и [[2025]] | colspan="4" |''Дебют'' |- |style="text-align:left;"| {{Футбол|PAN}} |[[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026 (марҳилаи муқаддамотӣ, КОНКАКАФ)|КОНКАКАФ, Гурӯҳи А, ҷойи 1-ум]] |[[19 ноябр]]и [[2025]] |2 |1 ||[[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2018|2018]] |Марҳилаи гурӯҳӣ ([[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2018|2018]]) |- |style="text-align:left;"| {{Футбол|HAI}} |[[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026 (марҳилаи муқаддамотӣ, КОНКАКАФ)|КОНКАКАФ, Гурӯҳи С, ҷойи 1-ум]] |[[19 ноябр]]и [[2025]] |2 |1 ||[[Ҷоми ҷаҳонии футбол 1974|1974]] |Марҳилаи гурӯҳӣ ([[Ҷоми ҷаҳонии футбол 1974|1974]]) |- |style="text-align:left;"|{{Футбол|BIH}} |[[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026 (марҳилаи муқаддамотӣ, УЕФА, плей-офф), ғолиби роҳи А]] |[[31 март]]и [[2026]] |2 |1 ||[[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2014|2014]] |Марҳилаи гурӯҳӣ ([[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2014|2014]]) |- |style="text-align:left;"|{{Футбол|SWE}} |[[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026 (марҳилаи муқаддамотӣ, УЕФА, плей-офф), ғолиби роҳи В]] |[[31 март]]и [[2026]] |13 |1 ||[[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2018|2018]] |Ҷойи 2-юм ([[Ҷоми ҷаҳонии футбол 1958|1958]]) |- |style="text-align:left;"|{{fb|TUR}} |[[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026 (марҳилаи муқаддамотӣ, УЕФА, плей-офф), ғолиби роҳи С]] |[[31 март]]и [[2026]] |3 |1 ||[[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2002|2002]] |Ҷойи 3-юм ([[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2002|2002]]) |- |style="text-align:left;"|{{Футбол|CZE}} |[[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026 (марҳилаи муқаддамотӣ, УЕФА, плей-офф), ғолиби роҳи D]] |[[31 март]]и [[2026]] |2 |1 ||[[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2006|2006]] |Марҳилаи гурӯҳӣ ([[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2006|2006]]) |- |style="text-align:left;"|{{Футбол|COD}} |[[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026 (бозиҳои плей-оффи байниқитъавӣ)|Бозиҳои плей-оффи байниқитъавӣ, ғолиби роҳи 1]] |[[31 март]]и [[2026]] |2 |1 ||[[Ҷоми ҷаҳонии футбол 1974|1974]] |Марҳилаи гурӯҳӣ ([[Ҷоми ҷаҳонии футбол 1974|1974]]) |- |style="text-align:left;"|{{Футбол|IRQ}} |[[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026 (бозиҳои плей-оффи байниқитъавӣ)|Бозиҳои плей-оффи байниқитъавӣ, ғолиби роҳи 2]] |[[31 март]]и [[2026]] |2 |1 ||[[Ҷоми ҷаҳонии футбол 1986|1986]] |Марҳилаи гурӯҳӣ ([[Ҷоми ҷаҳонии футбол 1986|1986]]) |} == Шаҳрҳо ва варзишгоҳҳо == Аввал 23 шаҳри номзад муайян шуданд, ки дар давраи 2020–2022 аз миёни онҳо 16 шаҳр барои баргузор намудани Ҷоми Ҷаҳонӣ интихоб гардиданд: 2 дар [[Канада]], 3 дар [[Мексика]] ва 11 дар [[Иёлоти Муттаҳидаи Амрико|ИМА]]. Ягона варзишгоҳе, ки пештар мизбони Ҷоми Ҷаҳонӣ будааст, «[[Варзишгоҳи Азтека|Азтека]]» дар [[Мехико]] мебошад. Дар ин варзишгоҳ бозиҳои [[Ҷоми ҷаҳонии футбол|Ҷоми Ҷаҳон]]ии солҳои [[Ҷоми ҷаҳонии футбол 1970|1970]] ва [[Ҷоми ҷаҳонии футбол 1986|1986]] баргузор шуда буд. Ҳеч кадоме аз 9 варзишгоҳи [[Ҷоми ҷаҳонии футбол 1994|Ҷоми Ҷаҳонӣ-1994]], ки дар ИМА баргузор гардид, дар Ҷоми Ҷаҳонии 2026 мизбони дидорҳо нахоҳанд шуд. : A {{Dagger}} — варзишгоҳ қаблан барои баргузории бозиҳои Ҷоми Ҷаҳонии гузашта дар ([[Мексика]] ва [[Иёлоти Муттаҳидаи Амрико|ИМА]]) истифода шудааст : A {{Double-Dagger}} — варзишгоҳи болопӯшида == Марҳилаи ниҳоӣ == === Қуръакашӣ === Қуръапартоии марҳилаи гурӯҳӣ рӯзи 5 декабри соли 2025 дар [[Маркази ҳунарҳои намоишии ба номи Ҷон Ф. Кеннедӣ|Маркази Кеннедӣ]] дар [[Вашингтон]] баргузор шуд. Дар ин маросим президенти ИМА, президенти Мексика ва нахуствазири Канада ҳузур доштанд<ref>{{cite web|title=Жеребьевка футбольного чемпионата мира прошла в штатовском режиме|url=https://www.kommersant.ru/doc/8268325|publisher=КоммерсантЪ|date=2025-12-05|access-date=2025-12-06}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.sportstravelmagazine.com/las-vegas-among-candidates-to-host-fifa-2026-world-cup-draw/ |first=Matt. |last=Traub |title=Las Vegas Among Candidates to Host FIFA 2026 World Cup Draw |website=Sports Travel Magazine |date=2025-02-26 |lang=en}}</ref>. То он замон шаш дастаи иштирокчӣ мушаххас нашуда буданд — чор ғолиби плей-оффи УЕФА ва ду ғолиби бозиҳои плей-оффи байниқитъавӣ, ки бозиҳои онҳо моҳи марти соли 2026 доир шуд. Дар ҷараёни қуръакашӣ 48 даста ба чор сабад тақсим шуданд, ки бар асоси охирин [[Раддабандии ҷаҳонии ФИФА|раддабандии ФИФА]] таъйин шуда буд. Дар сабади 1 дастаҳои Мексика, Канада ва ИМА (ки аллакай ба гурӯҳҳои A, B ва D ҷудо шуда буданд) ва 9 дастаи беҳтарин аз рӯи раддабандӣ ҷой гирифтанд. Дар сабади 4 шаш даста бо раддабандии паст ва шаш дастаи номаълум ҷой гирифтанд, ки дар плей-оффи УЕФА ва плей-оффи байниқитъавӣ ширкат карданд. {| class="wikitable" |+Сабадҳо<ref>Дар дохили қавс ҷойгоҳи даста дар [[раддабандии ҷаҳонии ФИФА]] тибқи санаи 19 ноябри соли 2025 нишон дода шудааст</ref> |- !width=25%| Сабади 1 !width=25%| Сабади 2 !width=25%| Сабади 3 !width=25%| Сабади 4 |- |{{ordered list |{{nowrap|{{футбол|USA}} ''(кишвари мизбон) ''(14)}} |{{футбол|MEX}} ''(кишвари мизбон)'' (15) |{{футбол|CAN}} ''(кишвари мизбон)'' (27) |{{футбол|ESP}} (1) |{{футбол|ARG}} (2) |{{футбол|FRA}} (3) |{{футбол|ENG}} (4) |{{футбол|BRA}} (5) |{{футбол|POR}} (6) |{{футбол|NED}} (7) |{{футбол|BEL}} (8) |{{футбол|GER}} (9) }} |{{ordered list | start = 13 |{{футбол|CRO}} (10) |{{футбол|MAR}} (11) |{{футбол|COL}} (13) |{{футбол|URU}} (16) |{{футбол|SUI}} (17) |{{футбол|JPN}} (18) |{{футбол|SEN}} (19) |{{футбол|IRN}} (20) |{{nowrap|{{футбол|KOR}} (22)}} |{{футбол|ECU}} (23) |{{футбол|AUT}} (24) |{{футбол|AUS}} (26) }} |{{ordered list|start=25 |{{футбол|NOR}} (29) |{{футбол|PAN}} (30) |{{футбол|EGY}} (34) |{{футбол|ALG}} (35) |{{футбол|SCO}} (36) |{{футбол|PAR}} (39) |{{футбол|TUN}} (40) |{{футбол|CIV}} (42) |{{футбол|UZB}} (50) |{{футбол|QAT}} (51) |{{nowrap|{{футбол|KSA}} (60)}} |{{футбол|RSA}} (61) }} |{{ordered list|start=37 |{{футбол|JOR}} (66) |{{футбол|CPV}} (68) |{{футбол|GHA}} (72) |{{футбол|Кюрасао}} (82) |{{футбол|HAI}} (84) |{{футбол|NZL}} (86) |{{футбол|BIH}} (71){{efn|name="муқаддамотӣ"|Ғолибони [[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026 (марҳилаи муқаддамотӣ, УЕФА, плей-офф)|бозиҳои муқаддамотии УЕФА]] (Босния ва Ҳерсеговина, Суэд, Туркия, Чехия) ва [[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026 (плей-оффи байниқитъавӣ)|плей-оффи байниқитъавӣ]] (ҶД Конго, Ироқ) танҳо баъд аз гузаронидани қуръакашӣ муайян шуданд.}} |{{футбол|SWE}} (43){{efn|name="муқаддамотӣ"}} |{{футбол|TUR}} (25){{efn|name="муқаддамотӣ"}} |{{футбол|CZE}} (44){{efn|name="муқаддамотӣ"}} |{{футбол|COD}} (56){{efn|name="муқаддамотӣ"}} |{{футбол|IRQ}} (58){{efn|name="муқаддамотӣ"}} }} |} {{Notelist}} === Натиҷаи қуръакашӣ === {| class="wikitable" style="background:#DEF; border-width:0;" |- ! style="width:25%"| Гурӯҳи A ! style="width:25%"| Гурӯҳи B ! style="width:25%"| Гурӯҳи C ! style="width:25%"| Гурӯҳи D |- | {{Футбол|MEX}} || {{Футбол|CAN}} || {{Футбол|BRA}} || {{Футбол|USA}} |- | {{Футбол|RSA}} || {{Футбол|BIH}} || {{Футбол|MAR}} || {{Футбол|PAR}} |- | {{Футбол|KOR}} || {{Футбол|QAT}} || {{Футбол|HAI}} || {{Футбол|AUS}} |- | {{Футбол|CZE}} || {{Футбол|SUI}} || {{Футбол|SCO}} || {{Футбол|TUR}} |- | style="background:#FFF; border-width:0;" colspan="4" | |- ! style="width:25%"| Гурӯҳи E ! style="width:25%"| Гурӯҳи F ! style="width:25%"| Гурӯҳи G ! style="width:25%"| Гурӯҳи H |- | {{Футбол|GER}} || {{Футбол|NED}} || {{Футбол|BEL}} || {{Футбол|ESP}} |- | {{Футбол|CUW}} || {{Футбол|JPN}} || {{Футбол|EGY}} || {{Футбол|CPV}} |- | {{Футбол|CIV}} || {{Футбол|SWE}} || {{Футбол|IRI}} || {{Футбол|KSA}} |- | {{Футбол|ECU}} || {{Футбол|TUN}} || {{Футбол|NZL}} || {{Футбол|URU}} |- | style="background:#FFF; border-width:0;" colspan="4" | |- ! style="width:25%"| Гурӯҳи I ! style="width:25%"| Гурӯҳи J ! style="width:25%"| Гурӯҳи K ! style="width:25%"| Гурӯҳи L |- | {{Футбол|FRA}} || {{Футбол|ARG}} || {{Футбол|POR}} || {{Футбол|ENG}} |- | {{Футбол|SEN}} || {{Футбол|ALG}} || {{Футбол|COD}} || {{Футбол|CRO}} |- | {{Футбол|IRQ}} || {{Футбол|AUT}} || {{Футбол|UZB}} || {{Футбол|GHA}} |- | {{Футбол|NOR}} || {{Футбол|JOR}} || {{Футбол|COL}} || {{Футбол|PAN}} |- |} == Ҷадвали бозиҳо == Ҷадвали бозиҳои марҳилаи ниҳоии '''Ҷоми Ҷаҳонии Футбол 2026''' рӯзи 4-уми феврали 2024 эълон шуд<ref>{{cite web |url=https://www.fifa.com/fifaplus/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/match-schedule-to-be-announced-4-february-2024 |title=FIFA World Cup 2026 match schedule to be announced on 4 February |website=FIFA.com |publisher=[[ФИФА]] |date=2024-01-18 |lang=en |archive-date=2024-01-31 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240131125757/https://www.fifa.com/fifaplus/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/match-schedule-to-be-announced-4-february-2024 |url-status=live}}</ref><ref name="Schedule">{{cite web |url=https://digitalhub.fifa.com/m/1be9ce37eb98fcc5/original/FWC26-Match-Schedule_English.pdf |title=FIFA World Cup 26 – Match Schedule |website=FIFA.com |publisher=[[ФИФА]] |date=2024-02-04 |lang=en |archive-date=2024-02-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240205034420/https://digitalhub.fifa.com/m/1be9ce37eb98fcc5/original/FWC26-Match-Schedule_English.pdf |url-status=live }}</ref>. Иёлоти Муттаҳида мизбони 78 бозӣ хоҳад буд, Канада ва Мексика — ҳар кадоме 13 бозӣ.<ref>{{cite web |url=https://theathletic.com/live-blogs/world-cup-2026-schedule-announcement-live-updates-final/r7oDr4oG9qK4/ |last=Dominski |first=Michael. |title=World Cup 2026 schedule announcement live updates: Latest as FIFA selects host city for final |website=[[The Athletic]] |date=2024-02-04 |lang=en |archive-date=2024-02-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240206103527/https://theathletic.com/live-blogs/world-cup-2026-schedule-announcement-live-updates-final/r7oDr4oG9qK4/ |url-status=live}}</ref>. {| class="wikitable" !colspan=3|Ҷадвал |- !Марҳила!!Давр!!Сана |- |rowspan=3|[[#Марҳилаи гурӯҳӣ| Марҳилаи гурӯҳӣ]] |Даври якум |11—17 июни 2026 |- |Даври дуюм |18—23 июни 2026 |- |Даври сеюм |24—27 июни 2026 |- style="border-top:3px solid green" |rowspan=6|[[#Марҳилаи ҳазфӣ|Марҳилаи ҳазфӣ]] |1/16 ниҳоӣ |28 июн — 3 июли 2026 |- |1/8 ниҳоӣ |4—7 июли 2026 |- |1/4 ниҳоӣ |9—11 июли 2026 |- |Нимниҳоӣ |14—15 июли 2026 |- |Бозӣ барои ҷои 3-юм |18 июли 2026 |- |Финал |19 июли 2026 |} == Марҳилаи гурӯҳӣ == === Гурӯҳи A === {{main|Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Гурӯҳи A}} {{Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Марҳилаи гурӯҳӣ|Гурӯҳи A|only_pld_pts=no_hide_class_rules}} {{#lst:Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Гурӯҳи A|A1}} {{#lst:Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Гурӯҳи A|A2}} ---- {{#lst:Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Гурӯҳи A|A3}} {{#lst:Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Гурӯҳи A|A4}} ---- {{#lst:Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Гурӯҳи A|A5}} {{#lst:Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Гурӯҳи A|A6}} === Гурӯҳи B === {{main|Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Гурӯҳи B}} {{Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Марҳилаи гурӯҳӣ|Гурӯҳи B|only_pld_pts=no_hide_class_rules}} {{#lst:Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Гурӯҳи B|B1}} {{#lst:Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Гурӯҳи B|B2}} ---- {{#lst:Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Гурӯҳи B|B3}} {{#lst:Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Гурӯҳи B|B4}} ---- {{#lst:Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Гурӯҳи B|B5}} {{#lst:Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Гурӯҳи B|B6}} === Гурӯҳи C === {{main|Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Гурӯҳи C}} {{Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Марҳилаи гурӯҳӣ|Гурӯҳи C|only_pld_pts=no_hide_class_rules}} {{#lst:Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Гурӯҳи C|C1}} {{#lst:Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Гурӯҳи C|C2}} ---- {{#lst:Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Гурӯҳи C|C3}} {{#lst:Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Гурӯҳи C|C4}} ---- {{#lst:Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Гурӯҳи C|C5}} {{#lst:Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Гурӯҳи C|C6}} === Гурӯҳи D === {{main|Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Гурӯҳи D}} {{Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Марҳилаи гурӯҳӣ|Гурӯҳи D|only_pld_pts=no_hide_class_rules}} {{#lst:Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Гурӯҳи D|D1}} {{#lst:Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Гурӯҳи D|D2}} ---- {{#lst:Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Гурӯҳи D|D4}} {{#lst:Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Гурӯҳи D|D3}} ---- {{#lst:Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Гурӯҳи D|D5}} {{#lst:Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Гурӯҳи D|D6}} === Гурӯҳи E === {{main|Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Гурӯҳи E}} {{Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Марҳилаи гурӯҳӣ|Гурӯҳи E|only_pld_pts=no_hide_class_rules}} {{#lst:Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Гурӯҳи E|E1}} {{#lst:Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Гурӯҳи E|E2}} ---- {{#lst:Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Гурӯҳи E|E3}} {{#lst:Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Гурӯҳи E|E4}} ---- {{#lst:Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Гурӯҳи E|E5}} {{#lst:Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Гурӯҳи E|E6}} === Гурӯҳи F === {{main|Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Гурӯҳи F}} {{Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Марҳилаи гурӯҳӣ|Гурӯҳи F|only_pld_pts=no_hide_class_rules}} {{#lst:Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Гурӯҳи F|F1}} {{#lst:Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Гурӯҳи F|F2}} ---- {{#lst:Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Гурӯҳи F|F3}} {{#lst:Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Гурӯҳи F|F4}} ---- {{#lst:Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Гурӯҳи F|F5}} {{#lst:Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Гурӯҳи F|F6}} === Гурӯҳи G === {{main|Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Гурӯҳи G}} {{Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Марҳилаи гурӯҳӣ|Гурӯҳи G|only_pld_pts=no_hide_class_rules}} {{#lst:Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Гурӯҳи G|G2}} {{#lst:Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Гурӯҳи G|G1}} ---- {{#lst:Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Гурӯҳи G|G3}} {{#lst:Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Гурӯҳи G|G4}} ---- {{#lst:Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Гурӯҳи G|G5}} {{#lst:Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Гурӯҳи G|G6}} === Гурӯҳи H === {{main|Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Гурӯҳи H}} {{Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Марҳилаи гурӯҳӣ|Гурӯҳи H|only_pld_pts=no_hide_class_rules}} {{#lst:Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Гурӯҳи H|H1}} {{#lst:Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Гурӯҳи H|H2}} ---- {{#lst:Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Гурӯҳи H|H3}} {{#lst:Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Гурӯҳи H|H4}} ---- {{#lst:Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Гурӯҳи H|H5}} {{#lst:Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Гурӯҳи H|H6}} === Гурӯҳи I === {{main|Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Гурӯҳи I}} {{Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Марҳилаи гурӯҳӣ|Гурӯҳи I|only_pld_pts=no_hide_class_rules}} {{#lst:Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Гурӯҳи I|I1}} {{#lst:Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Гурӯҳи I|I2}} ---- {{#lst:Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Гурӯҳи I|I3}} {{#lst:Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Гурӯҳи I|I4}} ---- {{#lst:Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Гурӯҳи I|I5}} {{#lst:Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Гурӯҳи I|I6}} === Гурӯҳи J === {{main|Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Гурӯҳи J}} {{Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Марҳилаи гурӯҳӣ|Гурӯҳи J|only_pld_pts=no_hide_class_rules}} {{#lst:Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Гурӯҳи J|J1}} {{#lst:Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Гурӯҳи J|J2}} ---- {{#lst:Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Гурӯҳи J|J3}} {{#lst:Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Гурӯҳи J|J4}} ---- {{#lst:Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Гурӯҳи J|J5}} {{#lst:Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Гурӯҳи J|J6}} === Гурӯҳи K === {{main|Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Гурӯҳи K}} {{Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Марҳилаи гурӯҳӣ|Гурӯҳи K|only_pld_pts=no_hide_class_rules}} {{#lst:Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Гурӯҳи K|K1}} {{#lst:Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Гурӯҳи K|K2}} ---- {{#lst:Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Гурӯҳи K|K3}} {{#lst:Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Гурӯҳи K|K4}} ---- {{#lst:Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Гурӯҳи K|K5}} {{#lst:Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Гурӯҳи K|K6}} === Гурӯҳи L === {{main|Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Гурӯҳи L}} {{Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Марҳилаи гурӯҳӣ|Гурӯҳи L|only_pld_pts=no_hide_class_rules}} {{#lst:Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Гурӯҳи L|L1}} {{#lst:Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Гурӯҳи L|L2}} ---- {{#lst:Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Гурӯҳи L|L3}} {{#lst:Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Гурӯҳи L|L4}} ---- {{#lst:Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Гурӯҳи L|L5}} {{#lst:Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Гурӯҳи L|L6}} === Раддабандии дастаҳои ҷойи сеюм === {{Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Марҳилаи гурӯҳӣ|Ҷойи сеюм|only_pld_pts=no_hide_class_rules}} == Марҳилаи ҳазфӣ == {{main|Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Марҳилаи ҳазфӣ}} === Тури марҳилаи ҳазфӣ=== {{#lst:Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Марҳилаи ҳазфӣ|Bracket}} === 1/16 ниҳоӣ === {{#lst:Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Марҳилаи ҳазфӣ|R32-1}} ---- {{#lst:Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Марҳилаи ҳазфӣ|R32-2}} ---- {{#lst:Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Марҳилаи ҳазфӣ|R32-3}} ---- {{#lst:Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Марҳилаи ҳазфӣ|R32-4}} ---- {{#lst:Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Марҳилаи ҳазфӣ|R32-5}} ---- {{#lst:Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Марҳилаи ҳазфӣ|R32-6}} ---- {{#lst:Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Марҳилаи ҳазфӣ|R32-7}} ---- {{#lst:Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Марҳилаи ҳазфӣ|R32-8}} ---- {{#lst:Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Марҳилаи ҳазфӣ|R32-9}} ---- {{#lst:Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Марҳилаи ҳазфӣ|R32-10}} ---- {{#lst:Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Марҳилаи ҳазфӣ|R32-11}} ---- {{#lst:Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Марҳилаи ҳазфӣ|R32-12}} ---- {{#lst:Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Марҳилаи ҳазфӣ|R32-13}} ---- {{#lst:Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Марҳилаи ҳазфӣ|R32-14}} ---- {{#lst:Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Марҳилаи ҳазфӣ|R32-15}} ---- {{#lst:Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Марҳилаи ҳазфӣ|R32-16}} === 1/8 ниҳоӣ === {{#lst:Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Марҳилаи ҳазфӣ|R16-1}} ---- {{#lst:Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Марҳилаи ҳазфӣ|R16-2}} ---- {{#lst:Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Марҳилаи ҳазфӣ|R16-3}} ---- {{#lst:Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Марҳилаи ҳазфӣ|R16-4}} ---- {{#lst:Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Марҳилаи ҳазфӣ|R16-5}} ---- {{#lst:Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Марҳилаи ҳазфӣ|R16-6}} ---- {{#lst:Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Марҳилаи ҳазфӣ|R16-7}} ---- {{#lst:Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Марҳилаи ҳазфӣ|R16-8}} === 1/4 ниҳоӣ === {{#lst:Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Марҳилаи ҳазфӣ|QF1}} ---- {{#lst:Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Марҳилаи ҳазфӣ|QF2}} ---- {{#lst:Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Марҳилаи ҳазфӣ|QF3}} ---- {{#lst:Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Марҳилаи ҳазфӣ|QF4}} === Нимниҳоӣ === {{#lst:Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Марҳилаи ҳазфӣ|SF1}} ---- {{#lst:Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Марҳилаи ҳазфӣ|SF2}} === Бозӣ барои ҷойи 3-юм=== {{#lst:Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Марҳилаи ҳазфӣ|3rd}} === Финал === {{#lst:Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Марҳилаи ҳазфӣ|Final}} == Намод, тӯб ва мусиқӣ == === Намодҳо === Намодҳои расмии мусобиқа рӯзи 25 сентябри 2025 муаррифӣ шуданд<ref>{{cite web|title=Who are the 2026 World Cup mascots? Maple, Zayu and Clutch!|url=https://www.espn.com/soccer/story/_/id/46377619/who-2026-fifa-world-cup-mascots-maple-zayu-clutch|author=Cesar Hernandez|publisher=ESPN|date=2025-09-25|access-date=2026-02-15|lang=en}}</ref>: * '''Maple''' — гавазни шимолӣ, рамзи Канада * '''Zayu''' — ягуар, рамзи Мексика * '''Clutch''' — уқоби сарсафед, рамзи ИМА Намодҳо тарҳрезӣ шудаанд, то мероси фарҳангии кишварҳои мизбонро нишон диҳанд<ref>{{cite web|title=Colourful trio of mascots unveiled for FIFA World Cup 26|url=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/clutch-maple-zayu-mascots-unveiled|publisher=FIFA|date=2025-09-25|access-date=2026-02-15|lang=en}}</ref>. === Тӯби расмӣ === [[Акс:Trionda (cropped).jpg|thumb|Adidas Trionda|242x242px]] ФИФА тӯби расмии Ҷоми ҷаҳонии 2026-ро муаррифӣ кард. Тӯб бо номи «Trionda» аз ҷониби ширкати Adidas истеҳсол шудааст. Тарҳи он се ранг дорад — сабз, сурх ва кабуд — ки рамзи кишварҳои мизбон мебошанд<ref>{{cite web|title=ФИФА тӯби расмии ҶҶ-2026-ро дар ИМА, Мексика ва Канада муаррифӣ кард|url=https://ftv.tj/news/10952-fifa-tbi-rasmii-2026-ro-dar-ima-meksika-va-kanada-muarrif-kard.html|author=Imombek Shodibekzod|publisher=ТВ Футбол|date=2025-10-03|access-date=2026-02-15|lang=tg}}</ref>. Ин рангҳо дар парчамҳои Мексика, Канада ва ИМА низ ҳастанд. Мавҷи сафеди тӯб се рангро бо ҳам мепайвандад. Аз ин рӯ номи тӯб аз калимаҳои испониёӣ гирифта шудааст: tri (се) ва onda (мавҷ). Дар тарҳи тӯб рамзҳои миллии кишварҳои мизбон низ ҷой гирифтаанд: * [[Барги афро]] — Канада * [[Уқоби тилоӣ]] — Мексика * [[Ситораи панҷкунҷа]] — ИМА Ороишҳои тиллоӣ рамзи Ҷоми ҷаҳони футбол мебошанд<ref>{{cite web|title=FIFA celebrates launch of Official Match Ball of FIFA World Cup 26™: TRIONDA|url=https://inside.fifa.com/organisation/media-releases/fifa-celebrates-launch-official-match-ball-world-cup-26-trionda|publisher=FIFA|date=2025-10-02|access-date=2026-02-15|lang=en}}</ref>. === Мусиқӣ === Рӯзи 17 майи 2023, суруди расмии Ҷоми ҷаҳонии 2026 нашр шуд. Ин суруди инструменталӣ бо номи «FIFA World Cup 26 Theme Song» маъруф аст. Дар моҳи марти 2025, 16 ремикс аз суруд ба намоиш гузошта шуд, ки ҳар яке аз онҳо бо услуби маҳаллӣ ва ҷузъиёти фарҳангии шаҳрҳои мизбон офарида шудааст<ref>{{cite web|title=Official FIFA World Cup 26™ Sonic IDs celebrate diversity and creativity of Host Cities|url=https://inside.fifa.com/organisation/news/world-cup-2026-host-city-sonic-ids|publisher=FIFA|date=2025-02-26|access-date=2026-02-15|lang=en}}</ref>: * Atlanta – Dallas Austin * Boston – Ben Zakharenko, Dayvin, Berklee College of Music * Dallas – Tre Nagella * Guadalajara – Bautista * Houston – Bombón * Kansas City – Tech N9ne * Los Angeles – DJ Flict * Mexico City – Mexican Institute of Sound * Miami – Mr. NaisGai * Monterrey – Toy Selectah * New York/New Jersey – Take a Daytrip * Philadelphia – DJ Jazzy Jeff * San Francisco Bay Area – Dan the Automator * Seattle – Sango * Toronto – Hill Kourkoutis * Vancouver – Grayson Repp == Арзиши мусобиқа == == Мукофотҳои пулии мусобиқа == == Пахши мусобиқа == == Бори нахуст дар таърихи Ҷоми ҷаҳонии футбол == * Бори аввал [[Ҷоми ҷаҳонии футбол|ҶҶ]] дар [[Канада]] баргузор мешавад. * Бори аввал [[Ҷоми ҷаҳонии футбол|ҶҶ]] дар се кишвар баргузор мегардад. * Бори аввал як кишвар (дар ин ҳолат [[Мексика]]) [[Ҷоми ҷаҳонии футбол]]ро сеюмин бор мизбонӣ мекунад (пештар дар солҳои [[Ҷоми ҷаҳонии футбол 1970|1970]] ва [[Ҷоми ҷаҳонии футбол 1986|1986]]). * Бори аввал дар марҳилаи ниҳоӣ [[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026#Иштирокчиён|48 даста]] иштирок мекунанд. * Бори аввал дар марҳилаи ниҳоӣ тимҳои миллии Кабо-Верде, Кюрасао, Ӯзбекистон ва Урдун иштирок мекунанд. Кишвари Кюрасао хурдтарин иштирокчии ҶҶ (аз ҷиҳати масоҳат) мебошад. == Нигаред == * [[Ҷоми ҷаҳонии футбол 1970]] * [[Ҷоми ҷаҳонии футбол 1986]] * [[Ҷоми ҷаҳонии футбол 1994]] == Эзоҳ == <references group="lower-alpha"/> {{эзоҳ}} == Пайвандҳо == * [https://www.fifa.com/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026 Вебгоҳи расмии мусобиқа]{{ref-en}} [[Гурӯҳ:Ҷоми ҷаҳонии футбол]] [[Гурӯҳ:Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026]] [[Гурӯҳ:Мусобиқаҳои Ҷоми ҷаҳонии футбол]] 5sjri4gy30d10dnv4cpyqpzbdy4120e 1468913 1468911 2026-04-19T13:58:35Z Yoonoos.tj 27005 1468913 wikitext text/x-wiki {{Варақаи мусобиқаи байналмилалии футбол | ном = Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026 | номи_мусобиқа = FIFA World Cup 2026<br>Coupe du monde de football 2026<br>Copa Mundial de la FIFA 2026 | лого = | имзо = | размер = {{Logo size|FIFA trophy}} | макон = {{USA}} {{CAN}} {{MEX}} | шаҳрҳо = 16 | варзишгоҳҳо = 16 | санаҳо = {{Nowrap|11 июн – 19 июл}} | сана = | замонинтихобӣ = | замон = | иштирокчиён = | иштирокчиённиҳоӣ = 48 (аз 6 конфедератсия) | финал = «[[MetLife (варзишгоҳ)|Варзишгоҳи MetLife]]», [[Ратерфорди шарқӣ]] | қаҳрамон = | ғолиб = | бор = | 2 ҷой = | 3 ҷой = | 4 ҷой = | тамошобинон = | бозӣ = | бозинт = | голҳо = | голинт = | голзан = | гголҳо = | голзанинт = | ҳамаголҳо = | беҳтарин = | беҳтарин_бозикун = | дарвозабон = | ҷавон = | фейр-плей = | чемпионат қаблӣ = [[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2022|2022]] | чемпионат оянда = ''[[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2030|2030]]'' }} '''Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026''' ({{lang-en|2026 FIFA World Cup}}) — 23-юм [[Ҷоми ҷаҳонии футбол|ҷоми ҷаҳонии ФИФА]], аз рӯи нақша аз [[11 июн]] то [[19 июл]]и [[соли 2026]]<ref>{{cite web|title=Date set for FIFA World Cup 26™ final|url=https://www.fifa.com/fifaplus/en/articles/date-set-for-2026-world-cup-final-canada-mexico-usa|publisher=fifa.com|date=2023-03-14|access-date=2023-11-16|lang=en|archive-date=2023-11-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20231116030400/https://www.fifa.com/fifaplus/en/articles/date-set-for-2026-world-cup-final-canada-mexico-usa|url-status=live}}</ref> дар мамлакатҳои [[ИМА]], [[Канада]] ва [[Мексика]] баргузор мешавад. Дар ибтидо пешбинӣ мешуд, ки дар қисми ниҳоии мусобиқот, тибқи анъана, 32 мунтахаби миллӣ ҳузур дошта бошанд, аммо 10-уми январи соли 2017 президенти ФИФА [[Ҷаннӣ Инфантино]] эълон кард, ки шумораи тимҳои ширкаткунанда ба 48 даста афзоиш хоҳад ёфт. 13 июни соли 2018 дар нишасти 68-уми Конгресси ФИФА дар Маскав, дар арафаи [[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2018|Ҷоми ҷаҳон 2018]], тасмимгирӣ дар бораи маҳалли баргузории мусобиқот анҷом шуд. 17 июни соли 2022 шаҳрҳое, ки мизбони бозиҳои чемпионат хоҳанд буд, эълон шуданд. Бозиҳо дар 16 шаҳр доир мешаванд: (ИМА — 11, Мексика — 3, Канада — 2) Бозиҳои чемпионат дар шаҳрҳои зерин баргузор мешаванд: [[Гвадалупе (Нуэво-Леон)]], [[Мехико]], [[Сапопан]] (ҳамагӣ — [[Мексика]]), [[Ванкувер]], [[Торонто]] (ҳарду — [[Канада]]), [[Атланта]], [[Бостон]], [[Даллас]], [[Канзас-Сити (Миссури)|Канзас-Сити]], [[Лос-Анҷелес]], [[Майами]], [[Ню-Йорк]] (атрофи [[Ратерфорди шарқӣ]]), [[Сан-Франсиско]], [[Сиэтл]], [[Филаделфия]], [[Ҳюстон]] (ҳамагӣ — [[Иёлоти Муттаҳидаи Амрико|ИМА]])<ref>{{cite web|title=Названы города, которые примут ЧМ по футболу-2026|url=https://www.kommersant.ru/doc/5413685|publisher=КоммерсантЪ|date=2022-06-17|access-date=2023-11-16|archive-date=2022-09-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20220907215245/https://www.kommersant.ru/doc/5413685|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|title=Стали известны города, которые примут матчи ЧМ-2026 в США, Мексике и Канаде|url=https://www.championat.com/football/news-4728087-stali-izvestny-goroda-kotorye-primut-matchi-chm-2026-v-ssha-meksike-i-kanade.html|publisher=Чемпионат|date=2022-06-17|access-date=2023-11-16|archive-date=2023-11-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20231116030355/https://www.championat.com/football/news-4728087-stali-izvestny-goroda-kotorye-primut-matchi-chm-2026-v-ssha-meksike-i-kanade.html|url-status=live}}</ref> Аз қисми ниҳоии Ҷоми ҷаҳонии 2026 сар карда, марҳилаи гурӯҳӣ ба ин сурат хоҳад буд: 12 гурӯҳ, ки дар ҳар як гурӯҳ 4 даста иштирок мекунанд. Ба плей-офф дастаҳое роҳ меёбанд, ки дар гурӯҳҳои худ ҷойҳои якум ва дуюмро ишғол кардаанд, ҳамчунин 8 дастаи беҳтарин, ки ҷойи сеюмро гирифтанд. Ба ин марҳила ҳамчунин як марҳилаи нав — 1/16 ниҳоӣ — илова шудааст. То аввали соли 2023 чанд варианти формати мусобиқот бо иштироки 40 ё 48 даста, аз ҷумла 16 гурӯҳ бо 3 даста, баррасӣ гардида буд. == Интихоби мизбон == {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- !Кишвар !Даври якум |- |align=left|{{Парчами ИМА}} [[ИМА]] / {{Парчами Канада}} [[Канада]] / {{Парчами Мексика}} [[Мексика]]|| 134 {{yes|134}} |- |align=left|{{Парчами Марокаш}} [[Марокаш]] || 65 |} === Бозпас гирифтани дархост === * {{Парчами Чин}} [[Чин]] / {{Парчами Ҳиндустон}} [[Ҳиндустон]] — ин ду кишвари осиёӣ ният доштанд, ки чемпионатро якҷоя баргузор намоянд. Баъдтар дархости худро бозпас гирифтанд. * {{Парчами Индонезия}} [[Индонезия]] — дар оғоз таваҷҷуҳ зоҳир карда буд. Фаъолони маҳаллӣ тасмим гирифтанд барои қабули чемпионат ба ҳукумати кишвар муроҷиатнома ташкил намоянд, аммо ин иқдом натиҷа надод. * {{Парчами Эквадор}} [[Эквадор]] / {{Парчами Боливия}} [[Боливия]] / {{Парчами Перу}} [[Перу]] / {{Парчами Парагвай}} [[Парагвай]] — якбора чор кишвари Амрикои Ҷанубӣ барои баргузории муштараки чемпионати ҷаҳон дархост пешниҳод карданд. Аммо баъдтар ин идея дастгирии кофӣ пайдо накард. * {{Парчами Зеландияи Нав}} [[Зеландияи Нав]] — кишвар дар ибтидо мехост чемпионатро мустақилона баргузор кунад, вале баъдан тасмим гирифт дархостро якҷоя бо ҳамсояи худ — [[Австралия]], ки узви [[Конфедератсияи футболи Осиё|КФО]] мебошад, пешниҳод намояд. Бар хилофи он, Зеландияи Нав узви [[Конфедератсияи футболи Уқёнусия|КФУ]] мебошад. == Иштирокчиён == {{main|Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026 (марҳилаи муқаддамотӣ)}} Марҳилаи муқаддамотӣ 7 сентябри соли 2023 оғоз гардида, бояд моҳи марти соли 2026 ба анҷом расад. === Маълумоти умумӣ дар бораи ҷараёни марҳилаи муқаддамотӣ === {| class="wikitable mw-collapsible" style="text-align: center;" |+Тақсимоти роҳхатҳо байни конфедератсияҳо |- | colspan="10" bgcolor="white" |[[Акс:World Map FIFA2.svg|350px]] |- ! width="90" |Қитъа (конфедератсия) ! width="80" |Теъдоди роҳхатҳо ! width="80" |Шумораи аъзои ФИФА ! width="80" |Ҷойҳои холӣ ! width="80" |Дастаҳои иштироккунанда (ҳамагӣ) ! width="80" |Ба қисми ниҳоӣ роҳ ёфтанд ! width="80" |Имкони роҳёбӣ доранд ! width="80" |Хориҷ шуданд ё даст кашиданд ! width="115" |Оғози марҳилаи муқаддамотӣ ! width="115" |Анҷоми марҳилаи муқаддамотӣ |- |Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026 (марҳилаи муқаддамотӣ, КФО)|Осиё ([[Конфедератсияи футболи Осиё|КФО]])||'''8'''||46||0||46||8||1||37|| 12 октябри 2023 || 18 ноябри 2025 |- |Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026 (марҳилаи муқаддамотӣ, КАФ)|Африқо ([[Конфедератсияи футболи Африқо|КФА]])||'''9'''||54||0||53||9||1||43|| 15 ноябри 2023 || 18 ноябри 2025 |- |Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026 (марҳилаи муқаддамотӣ, КОНКАКАФ)|Амрикои Шимолӣ ва Марказӣ ([[КОНКАКАФ]])||'''3+3 (мизбон)'''||35||0||32+3 (мизбон)||3+3||2||27|| 22 марти 2024 || 18 ноябри 2025 |- |Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026 (марҳилаи муқаддамотӣ, КОНМЕБОЛ)|Амрикои Ҷанубӣ ([[КОНМЕБОЛ]])||'''6'''||10||0||10||6||1||3|| 7 сентябри 2023 || 9 сентябри 2025 |- |Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026 (марҳилаи муқаддамотӣ, КФУ, даври сеюм)|Уқёнусия ([[Конфедератсияи футболи Уқёнусия|КФУ]])||'''1'''||11||0||11||1||1||9|| 6 сентябри 2024 || 24 марти 2025 |- |Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026 (марҳилаи муқаддамотӣ, УЕФА)|Урупо ([[УЕФА]])||'''16'''||55||4||54||12||16||26|| 21 марти 2025 || 31 марти 2026 |- |Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026 (марҳилаи ҳазфӣ)|[[Марҳилаи ҳазфӣ]]||'''2'''||1||2||0||0||0||0|| март 2026 || март 2026 |- !Ҳамагӣ||45+3 (мизбон)||212||6||206+3 (мизбон)||39+3||22||145|| 7 сентябри 2023 || 31 марти 2026 |} [[Иёлоти Муттаҳидаи Амрико]], [[Канада]] ва [[Мексика]] ба ҳайси кишварҳои мизбон ба таври худкор ба қисми ниҳоии Ҷоми ҷаҳонии 2026 роҳ ёфтанд. Конфедератсияҳо 43 ҷойи кафолатнок дар қисми ниҳоӣ мегиранд. Ҳамчунин 2 ҷойи дигар дар бозиҳои байниқитъавии плей-офф муайян карда мешаванд, ки дар онҳо аз ҳар конфедератсия (ғайр аз [[УЕФА]]) як даста ва инчунин як дастаи иловагӣ аз конфедератсияи мизбон ([[КОНКАКАФ]]) иштирок мекунад. === Ба марҳилаи ниҳоӣ роҳ ёфтанд === {| class="wikitable sortable" style="text-align: center;" !Дастаи миллӣ !Тарзи роҳхат гирифтан !Санаи роҳхат гирифтан !Шумораи иштирок !Пайдарпай !Бори охир !Натиҷаи беҳтарин |- |style="text-align:left;"|{{Футбол|USA}} |rowspan="3" |Мизбон |rowspan="3" |[[13 июн]]и [[2018]] |12 | rowspan="2" |2 | rowspan="4" |[[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2022|2022]] |Ҷойи 3-юм ([[Ҷоми ҷаҳонии футбол 1930|1930]]) |- |style="text-align:left;"|{{Футбол|CAN}} |3 |Марҳилаи гурӯҳӣ ([[Ҷоми ҷаҳонии футбол 1986|1986]], [[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2022|2022]]) |- |style="text-align:left;"|{{Футбол|MEX}} |18 |9 |1/4 ниҳоӣ ([[Ҷоми ҷаҳонии футбол 1970|1970]], [[Ҷоми ҷаҳонии футбол 1986|1986]]) |- |style="text-align:left;"|{{Футбол|JPN}} |[[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026 (марҳилаи муқаддамотӣ, КФО, Даври сеюм)|КФО, Гурӯҳи C, ҷойи 1-ум]] |[[20 март]]и [[2025]] |8 |8 |1/8 ниҳоӣ ([[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2002|2002]], [[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2010|2010]], [[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2018|2018]], [[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2022|2022]]) |- |style="text-align:left;"|{{Футбол|NZL}} |[[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026 (марҳилаи муқаддамотӣ, КФУ)|КФУ, Даври сеюм, қаҳрамони марҳилаи ҳазфӣ]] |[[24 март]]и [[2025]] |3 |1 |[[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2010|2010]] |Марҳилаи гурӯҳӣ ([[Ҷоми ҷаҳонии футбол 1982|1982]], [[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2010|2010]]) |- |style="text-align:left;"|{{Футбол|IRN}} |[[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026 (марҳилаи муқаддамотӣ, КФО, Даври сеюм)|КФО, Гурӯҳи A, ҷойи 1-ум]] |[[25 март]]и [[2025]] |7 |4 | rowspan="2" |[[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2022|2022]] |Марҳилаи гурӯҳӣ ([[Ҷоми ҷаҳонии футбол 1978|1978]], [[Ҷоми ҷаҳонии футбол 1998|1998]], [[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2006|2006]], [[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2014|2014]], [[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2018|2018]], [[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2022|2022]]) |- |style="text-align:left;"|{{Футбол|ARG}} |[[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026 (марҳилаи муқаддамотӣ, КОНМЕБОЛ)|КОНМЕБОЛ, даври муқаддамотӣ, ҷойи 1-ум]] |[[25 март]]и [[2025]] |19 |14 |'''Қаҳрамон''' ([[Ҷоми ҷаҳонии футбол 1978|1978,]] [[Ҷоми ҷаҳонии футбол 1986|1986,]] [[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2022|2022]]) |- |style="text-align:left;"|{{Футбол|UZB}} |[[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026 (марҳилаи муқаддамотӣ, КФО, Даври сеюм)|КФО, Гурӯҳи A, ҷойи 2-юм]] |[[5 июн]]и [[2025]] | colspan="4" |''Дебют'' |- |style="text-align:left;"|{{Футбол|KOR}} |[[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026 (марҳилаи муқаддамотӣ, КФО, Даври сеюм)|КФО, Гурӯҳи B, ҷойи 1-ум]] |[[5 июн]]и [[2025]] |12 |11 |[[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2022|2022]] |Ҷойи 4-ум ([[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2002|2002]]) |- |style="text-align:left;"|{{Футбол|JOR}} |[[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026 (марҳилаи муқаддамотӣ, КФО, Даври сеюм)|КФО, Гурӯҳи B, ҷойи 2-юм]] |[[5 июн]]и [[2025]] |colspan="4" |''Дебют'' |- |style="text-align:left;"|{{Футбол|AUS}} |[[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026 (марҳилаи муқаддамотӣ, КФО, Даври сеюм)|КФО, Гурӯҳи С, ҷойи 2-юм]] |[[10 июн]]и [[2025]] |7 |6 | rowspan="4" |[[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2022|2022]] |1/8 ниҳоӣ ([[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2006|2006]], [[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2022|2022]]) |- |style="text-align:left;"|{{Футбол|BRA}} |[[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026 (марҳилаи муқаддамотӣ, КОНМЕБОЛ)|КОНМЕБОЛ, даври муқаддамотӣ, ҷойи 5-ум]] |[[11 июн]]и [[2025]] |23 |23 |'''Қаҳрамон''' ([[Ҷоми ҷаҳонии футбол 1958|1958]], [[Ҷоми ҷаҳонии футбол 1962|1962]], [[Ҷоми ҷаҳонии футбол 1970|1970]], [[Ҷоми ҷаҳонии футбол 1994|1994]], [[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2002|2002]]) |- |style="text-align:left;"|{{Футбол|ECU}} |[[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026 (марҳилаи муқаддамотӣ, КОНМЕБОЛ)|КОНМЕБОЛ, даври муқаддамотӣ, ҷойи 2-юм]] |[[11 июн]]и [[2025]] |5 |2 |1/8 ниҳоӣ ([[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2006|2006]]) |- |style="text-align:left;"|{{Футбол|URU}} |[[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026 (марҳилаи муқаддамотӣ, КОНМЕБОЛ)|КОНМЕБОЛ, даври муқаддамотӣ, ҷойи 4-ум]] |[[4 сентябр]]и [[2025]] |15 |5 |'''Қаҳрамон''' ([[Ҷоми ҷаҳонии футбол 1930|1930]], [[Ҷоми ҷаҳонии футбол 1950|1950]]) |- |style="text-align:left;"|{{Футбол|COL}} |[[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026 (марҳилаи муқаддамотӣ, КОНМЕБОЛ)|КОНМЕБОЛ, даври муқаддамотӣ, ҷойи 3-юм]] |[[4 сентябр]]и [[2025]] |6 |1 ||[[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2018|2018]] |1/4 ниҳоӣ ([[Ҷоми ҷаҳонии футбол|2014]]) |- |style="text-align:left;"|{{Футбол|PAR}} |[[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026 (марҳилаи муқаддамотӣ, КОНМЕБОЛ)|КОНМЕБОЛ, даври муқаддамотӣ, ҷойи 6-ум]] |[[4 сентябр]]и [[2025]] |8 |1 |[[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2010|2010]] |1/4 ниҳоӣ ([[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2010|2010]]) |- |style="text-align:left;"|{{Футбол|MAR}} | [[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026 (марҳилаи муқаддамотӣ, КФА)|КФА, Гурӯҳи Е, ҷойи 1-ум]] |[[5 сентябр]]и [[2025]] |7 |3 | rowspan="2" |[[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2022|2022]] |Ҷойи 4-ум ([[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2022|2022]]) |- |style="text-align:left;"|{{Футбол|TUN}} | [[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026 (марҳилаи муқаддамотӣ, КФА)|КФА, Гурӯҳи Н, ҷойи 1-ум]] |[[8 сентябр]]и [[2025]] |7 |3 |Марҳилаи гурӯҳӣ ([[Ҷоми ҷаҳонии футбол 1978|1978]], [[Ҷоми ҷаҳонии футбол 1998|1998]], [[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2002|2002]], [[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2006|2006]], [[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2018|2018]], [[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2022|2022]]) |- |style="text-align:left;"|{{Футбол|EGY}} |[[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026 (марҳилаи муқаддамотӣ, КФА)|КФА, Гурӯҳи А, ҷойи 1-ум]] |[[8 октябр]]и [[2025]] |4 |1 |[[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2018|2018]] |1/8 ниҳоӣ ([[Ҷоми ҷаҳонии футбол 1934|1934]])<ref>Дар соли 1934 марҳилаи гурӯҳӣ вуҷуд надошт ва дастаҳо бозиро аз 1/8 ниҳоӣ шурӯъ карданд</ref><br>Марҳилаи гурӯҳӣ ([[Ҷоми ҷаҳонии футбол 1990|1990]], [[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2018|2018]]) |- |style="text-align:left;"|{{Футбол|ALG}} |[[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026 (марҳилаи муқаддамотӣ, КФА)|КФА, Гурӯҳи G, ҷойи 1-ум]] |[[9 октябр]]и [[2025]] |5 |1 |[[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2014|2014]] |1/8 ниҳоӣ ([[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2014|2014]]) |- |style="text-align:left;"|{{Футбол|GHA}} |[[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026 (марҳилаи муқаддамотӣ, КФА)|КФА, Гурӯҳи I, ҷойи 1-ум]] |[[12 октябр]]и [[2025]] |5 |2 |[[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2022|2022]] |1/4 ниҳоӣ ([[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2010|2010]]) |- |style="text-align:left;"|{{Футбол|CPV}} |[[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026 (марҳилаи муқаддамотӣ, КФА)|КФА, Гурӯҳи D, ҷойи 1-ум]] |[[13 октябр]]и [[2025]] |colspan="4" |''Дебют'' |- |style="text-align:left;"|{{Футбол|RSA}} | [[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026 (марҳилаи муқаддамотӣ, КФА)|КФА, Гурӯҳи C, ҷойи 1-ум]] |[[14 октябр]]и [[2025]] |4 |1 |[[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2010|2010]] |Марҳилаи гурӯҳӣ ([[Ҷоми ҷаҳонии футбол 1998|1998]], [[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2002|2002]], [[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2010|2010]]) |- |style="text-align:left;"|{{Футбол|QAT}} | [[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026 (марҳилаи муқаддамотӣ, КФО, Даври чорум)|КФО, Гурӯҳи A, ҷойи 1-ум]] |[[14 октябр]]и [[2025]] |2 |2 |rowspan="4" |[[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2022|2022]] |Марҳилаи гурӯҳӣ ([[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2022|2022]]) |- |style="text-align:left;"|{{Футбол|KSA}} | [[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026 (марҳилаи муқаддамотӣ, КФО, Даври чорум)|КФО, Гурӯҳи B, ҷойи 1-ум]] |[[14 октябр]]и [[2025]] |7 |3 |1/8 ниҳоӣ ([[Ҷоми ҷаҳонии футбол 1994|1994]]) |- |style="text-align:left;"|{{Футбол|ENG}} | [[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026 (марҳилаи муқаддамотӣ, УЕФА)|УЕФА, Гурӯҳи K, ҷойи 1-ум]] |[[14 октябр]]и [[2025]] |17 |8 |'''Қаҳрамон''' ([[Ҷоми ҷаҳонии футбол 1966|1966]]) |- |style="text-align:left;"|{{Футбол|SEN}} | [[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026 (марҳилаи муқаддамотӣ, КФА)|КФА, Гурӯҳи В, ҷойи 1-ум]] |[[14 октябр]]и [[2025]] |4 |3 |1/4 ниҳоӣ ([[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2002|2002]]) |- |style="text-align:left;"|{{Футбол|CIV}} |[[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026 (марҳилаи муқаддамотӣ, КФА)|КФА, Гурӯҳи F, ҷойи 1-ум]] |[[14 октябр]]и [[2025]] |4 |1 |[[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2014|2014]] |Марҳилаи гурӯҳӣ ([[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2006|2006]], [[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2010|2010]], [[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2014|2014]]) |- |style="text-align:left;"|{{Футбол|FRA}} |[[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026 (марҳилаи муқаддамотӣ, УЕФА)|УЕФА, Гурӯҳи D, ҷойи 1-ум]] |[[13 ноябр]]и [[2025]] |17 |8 |rowspan="3" |[[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2022|2022]] |'''Қаҳрамон''' ([[Ҷоми ҷаҳонии футбол 1998|1998]], [[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2018|2018]]) |- |style="text-align:left;"|{{Футбол|CRO}} |[[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026 (марҳилаи муқаддамотӣ, УЕФА)|УЕФА, Гурӯҳи L, ҷойи 1-ум]] |[[14 ноябр]]и [[2025]] |7 |4 |Финалист ([[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2018|2018]]) |- |style="text-align:left;"|{{Футбол|POR}} |[[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026 (марҳилаи муқаддамотӣ, УЕФА)|УЕФА, Гурӯҳи F, ҷойи 1-ум]] |[[16 ноябр]]и [[2025]] |9 |7 |Ҷойи 3-юм ([[Ҷоми ҷаҳонии футбол 1966|1966]]) |- |style="text-align:left;"|{{Футбол|NOR}} |[[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026 (марҳилаи муқаддамотӣ, УЕФА)|УЕФА, Гурӯҳи I, ҷойи 1-ум]] |[[16 ноябр]]и [[2025]] |4 |1 ||[[Ҷоми ҷаҳонии футбол 1998|1998]] |1/8 ниҳоӣ ([[Ҷоми ҷаҳонии футбол 1938|1938]], [[Ҷоми ҷаҳонии футбол 1998|1998]]) |- |style="text-align:left;"|{{Футбол|NED}} |[[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026 (марҳилаи муқаддамотӣ, УЕФА)|УЕФА, Гурӯҳи G, ҷойи 1-ум]] |[[17 ноябр]]и [[2025]] |12 |2 |rowspan="3" |[[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2022|2022]] |Финалист ([[Ҷоми ҷаҳонии футбол 1974|1974]], [[Ҷоми ҷаҳонии футбол 1978|1978]], [[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2010|2010]]) |- |style="text-align:left;"|{{Футбол|GER}} |[[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026 (марҳилаи муқаддамотӣ, УЕФА)|УЕФА, Гурӯҳи A, ҷойи 1-ум]] |[[17 ноябр]]и [[2025]] |21 |19 |'''Қаҳрамон''' ([[Ҷоми ҷаҳонии футбол 1954|1954]], [[Ҷоми ҷаҳонии футбол 1974|1974]], [[Ҷоми ҷаҳонии футбол 1990|1990]], [[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2014|2014]]) |- |style="text-align:left;"|{{Футбол|BEL}} |[[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026 (марҳилаи муқаддамотӣ, УЕФА)|УЕФА, Гурӯҳи J, ҷойи 1-ум]] |[[18 ноябр]]и [[2025]] |15 |4 |Ҷойи 3-юм ([[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2018|2018]]) |- |style="text-align:left;"|{{Футбол|AUT}} |[[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026 (марҳилаи муқаддамотӣ, УЕФА)|УЕФА, Гурӯҳи H, ҷойи 1-ум]] |[[18 ноябр]]и [[2025]] |8 |1 |[[Ҷоми ҷаҳонии футбол 1998|1998]] |Ҷойи 3-юм ([[Ҷоми ҷаҳонии футбол 1954|1954]]) |- |style="text-align:left;"|{{Футбол|SUI}} |[[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026 (марҳилаи муқаддамотӣ, УЕФА)|УЕФА, Гурӯҳи B, ҷойи 1-ум]] |[[18 ноябр]]и [[2025]] |13 |6 |rowspan="2" |[[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2022|2022]] |1/4 ниҳоӣ ([[Ҷоми ҷаҳонии футбол 1934|1934]], [[Ҷоми ҷаҳонии футбол 1938|1938]], [[Ҷоми ҷаҳонии футбол 1954|1954]]) |- |style="text-align:left;"|{{Футбол|ESP}} |[[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026 (марҳилаи муқаддамотӣ, УЕФА)|УЕФА, Гурӯҳи E, ҷойи 1-ум]] |[[18 ноябр]]и [[2025]] |17 |13 |'''Қаҳрамон''' ([[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2010|2010]]) |- |style="text-align:left;"|{{Футбол|SCO}} |[[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026 (марҳилаи муқаддамотӣ, УЕФА)|УЕФА, Гурӯҳи C, ҷойи 1-ум]] |[[18 ноябр]]и [[2025]] |9 |1 |[[Ҷоми ҷаҳонии футбол 1998|1998]] |Марҳилаи гурӯҳӣ ([[Ҷоми ҷаҳонии футбол 1954|1954]], [[Ҷоми ҷаҳонии футбол 1958|1958]], [[Ҷоми ҷаҳонии футбол 1974|1974]], [[Ҷоми ҷаҳонии футбол 1978|1978]], [[Ҷоми ҷаҳонии футбол 1982|1982]], [[Ҷоми ҷаҳонии футбол 1986|1986]], [[Ҷоми ҷаҳонии футбол 1990|1990]], [[Ҷоми ҷаҳонии футбол 1998|1998]]) |- |style="text-align:left;"| {{Футбол|Кюрасао}} |[[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026 (марҳилаи муқаддамотӣ, КОНКАКАФ)|КОНКАКАФ, Гурӯҳи В, ҷойи 1-ум]] |[[19 ноябр]]и [[2025]] | colspan="4" |''Дебют'' |- |style="text-align:left;"| {{Футбол|PAN}} |[[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026 (марҳилаи муқаддамотӣ, КОНКАКАФ)|КОНКАКАФ, Гурӯҳи А, ҷойи 1-ум]] |[[19 ноябр]]и [[2025]] |2 |1 ||[[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2018|2018]] |Марҳилаи гурӯҳӣ ([[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2018|2018]]) |- |style="text-align:left;"| {{Футбол|HAI}} |[[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026 (марҳилаи муқаддамотӣ, КОНКАКАФ)|КОНКАКАФ, Гурӯҳи С, ҷойи 1-ум]] |[[19 ноябр]]и [[2025]] |2 |1 ||[[Ҷоми ҷаҳонии футбол 1974|1974]] |Марҳилаи гурӯҳӣ ([[Ҷоми ҷаҳонии футбол 1974|1974]]) |- |style="text-align:left;"|{{Футбол|BIH}} |[[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026 (марҳилаи муқаддамотӣ, УЕФА, плей-офф), ғолиби роҳи А]] |[[31 март]]и [[2026]] |2 |1 ||[[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2014|2014]] |Марҳилаи гурӯҳӣ ([[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2014|2014]]) |- |style="text-align:left;"|{{Футбол|SWE}} |[[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026 (марҳилаи муқаддамотӣ, УЕФА, плей-офф), ғолиби роҳи В]] |[[31 март]]и [[2026]] |13 |1 ||[[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2018|2018]] |Ҷойи 2-юм ([[Ҷоми ҷаҳонии футбол 1958|1958]]) |- |style="text-align:left;"|{{fb|TUR}} |[[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026 (марҳилаи муқаддамотӣ, УЕФА, плей-офф), ғолиби роҳи С]] |[[31 март]]и [[2026]] |3 |1 ||[[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2002|2002]] |Ҷойи 3-юм ([[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2002|2002]]) |- |style="text-align:left;"|{{Футбол|CZE}} |[[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026 (марҳилаи муқаддамотӣ, УЕФА, плей-офф), ғолиби роҳи D]] |[[31 март]]и [[2026]] |2 |1 ||[[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2006|2006]] |Марҳилаи гурӯҳӣ ([[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2006|2006]]) |- |style="text-align:left;"|{{Футбол|COD}} |[[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026 (бозиҳои плей-оффи байниқитъавӣ)|Бозиҳои плей-оффи байниқитъавӣ, ғолиби роҳи 1]] |[[31 март]]и [[2026]] |2 |1 ||[[Ҷоми ҷаҳонии футбол 1974|1974]] |Марҳилаи гурӯҳӣ ([[Ҷоми ҷаҳонии футбол 1974|1974]]) |- |style="text-align:left;"|{{Футбол|IRQ}} |[[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026 (бозиҳои плей-оффи байниқитъавӣ)|Бозиҳои плей-оффи байниқитъавӣ, ғолиби роҳи 2]] |[[31 март]]и [[2026]] |2 |1 ||[[Ҷоми ҷаҳонии футбол 1986|1986]] |Марҳилаи гурӯҳӣ ([[Ҷоми ҷаҳонии футбол 1986|1986]]) |} == Шаҳрҳо ва варзишгоҳҳо == Аввал 23 шаҳри номзад муайян шуданд, ки дар давраи 2020–2022 аз миёни онҳо 16 шаҳр барои баргузор намудани Ҷоми Ҷаҳонӣ интихоб гардиданд: 2 дар [[Канада]], 3 дар [[Мексика]] ва 11 дар [[Иёлоти Муттаҳидаи Амрико|ИМА]]. Ягона варзишгоҳе, ки пештар мизбони Ҷоми Ҷаҳонӣ будааст, «[[Варзишгоҳи Азтека|Азтека]]» дар [[Мехико]] мебошад. Дар ин варзишгоҳ бозиҳои [[Ҷоми ҷаҳонии футбол|Ҷоми Ҷаҳон]]ии солҳои [[Ҷоми ҷаҳонии футбол 1970|1970]] ва [[Ҷоми ҷаҳонии футбол 1986|1986]] баргузор шуда буд. Ҳеч кадоме аз 9 варзишгоҳи [[Ҷоми ҷаҳонии футбол 1994|Ҷоми Ҷаҳонӣ-1994]], ки дар ИМА баргузор гардид, дар Ҷоми Ҷаҳонии 2026 мизбони дидорҳо нахоҳанд шуд. : A {{Dagger}} — варзишгоҳ қаблан барои баргузории бозиҳои Ҷоми Ҷаҳонии гузашта дар ([[Мексика]] ва [[Иёлоти Муттаҳидаи Амрико|ИМА]]) истифода шудааст : A {{Double-Dagger}} — варзишгоҳи болопӯшида == Марҳилаи ниҳоӣ == === Қуръакашӣ === Қуръапартоии марҳилаи гурӯҳӣ рӯзи 5 декабри соли 2025 дар [[Маркази ҳунарҳои намоишии ба номи Ҷон Ф. Кеннедӣ|Маркази Кеннедӣ]] дар [[Вашингтон]] баргузор шуд. Дар ин маросим президенти ИМА, президенти Мексика ва нахуствазири Канада ҳузур доштанд<ref>{{cite web|title=Жеребьевка футбольного чемпионата мира прошла в штатовском режиме|url=https://www.kommersant.ru/doc/8268325|publisher=КоммерсантЪ|date=2025-12-05|access-date=2025-12-06}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.sportstravelmagazine.com/las-vegas-among-candidates-to-host-fifa-2026-world-cup-draw/ |first=Matt. |last=Traub |title=Las Vegas Among Candidates to Host FIFA 2026 World Cup Draw |website=Sports Travel Magazine |date=2025-02-26 |lang=en}}</ref>. То он замон шаш дастаи иштирокчӣ мушаххас нашуда буданд — чор ғолиби плей-оффи УЕФА ва ду ғолиби бозиҳои плей-оффи байниқитъавӣ, ки бозиҳои онҳо моҳи марти соли 2026 доир шуд. Дар ҷараёни қуръакашӣ 48 даста ба чор сабад тақсим шуданд, ки бар асоси охирин [[Раддабандии ҷаҳонии ФИФА|раддабандии ФИФА]] таъйин шуда буд. Дар сабади 1 дастаҳои Мексика, Канада ва ИМА (ки аллакай ба гурӯҳҳои A, B ва D ҷудо шуда буданд) ва 9 дастаи беҳтарин аз рӯи раддабандӣ ҷой гирифтанд. Дар сабади 4 шаш даста бо раддабандии паст ва шаш дастаи номаълум ҷой гирифтанд, ки дар плей-оффи УЕФА ва плей-оффи байниқитъавӣ ширкат карданд. {| class="wikitable" |+Сабадҳо<ref>Дар дохили қавс ҷойгоҳи даста дар [[раддабандии ҷаҳонии ФИФА]] тибқи санаи 19 ноябри соли 2025 нишон дода шудааст</ref> |- !width=25%| Сабади 1 !width=25%| Сабади 2 !width=25%| Сабади 3 !width=25%| Сабади 4 |- |{{ordered list |{{nowrap|{{футбол|USA}} ''(кишвари мизбон) ''(14)}} |{{футбол|MEX}} ''(кишвари мизбон)'' (15) |{{футбол|CAN}} ''(кишвари мизбон)'' (27) |{{футбол|ESP}} (1) |{{футбол|ARG}} (2) |{{футбол|FRA}} (3) |{{футбол|ENG}} (4) |{{футбол|BRA}} (5) |{{футбол|POR}} (6) |{{футбол|NED}} (7) |{{футбол|BEL}} (8) |{{футбол|GER}} (9) }} |{{ordered list | start = 13 |{{футбол|CRO}} (10) |{{футбол|MAR}} (11) |{{футбол|COL}} (13) |{{футбол|URU}} (16) |{{футбол|SUI}} (17) |{{футбол|JPN}} (18) |{{футбол|SEN}} (19) |{{футбол|IRN}} (20) |{{nowrap|{{футбол|KOR}} (22)}} |{{футбол|ECU}} (23) |{{футбол|AUT}} (24) |{{футбол|AUS}} (26) }} |{{ordered list|start=25 |{{футбол|NOR}} (29) |{{футбол|PAN}} (30) |{{футбол|EGY}} (34) |{{футбол|ALG}} (35) |{{футбол|SCO}} (36) |{{футбол|PAR}} (39) |{{футбол|TUN}} (40) |{{футбол|CIV}} (42) |{{футбол|UZB}} (50) |{{футбол|QAT}} (51) |{{nowrap|{{футбол|KSA}} (60)}} |{{футбол|RSA}} (61) }} |{{ordered list|start=37 |{{футбол|JOR}} (66) |{{футбол|CPV}} (68) |{{футбол|GHA}} (72) |{{футбол|Кюрасао}} (82) |{{футбол|HAI}} (84) |{{футбол|NZL}} (86) |{{футбол|BIH}} (71){{efn|name="муқаддамотӣ"|Ғолибони [[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026 (марҳилаи муқаддамотӣ, УЕФА, плей-офф)|бозиҳои муқаддамотии УЕФА]] (Босния ва Ҳерсеговина, Суэд, Туркия, Чехия) ва [[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026 (плей-оффи байниқитъавӣ)|плей-оффи байниқитъавӣ]] (ҶД Конго, Ироқ) танҳо баъд аз гузаронидани қуръакашӣ муайян шуданд.}} |{{футбол|SWE}} (43){{efn|name="муқаддамотӣ"}} |{{футбол|TUR}} (25){{efn|name="муқаддамотӣ"}} |{{футбол|CZE}} (44){{efn|name="муқаддамотӣ"}} |{{футбол|COD}} (56){{efn|name="муқаддамотӣ"}} |{{футбол|IRQ}} (58){{efn|name="муқаддамотӣ"}} }} |} {{Notelist}} === Натиҷаи қуръакашӣ === {| class="wikitable" style="background:#DEF; border-width:0;" |- ! style="width:25%"| Гурӯҳи A ! style="width:25%"| Гурӯҳи B ! style="width:25%"| Гурӯҳи C ! style="width:25%"| Гурӯҳи D |- | {{Футбол|MEX}} || {{Футбол|CAN}} || {{Футбол|BRA}} || {{Футбол|USA}} |- | {{Футбол|RSA}} || {{Футбол|BIH}} || {{Футбол|MAR}} || {{Футбол|PAR}} |- | {{Футбол|KOR}} || {{Футбол|QAT}} || {{Футбол|HAI}} || {{Футбол|AUS}} |- | {{Футбол|CZE}} || {{Футбол|SUI}} || {{Футбол|SCO}} || {{Футбол|TUR}} |- | style="background:#FFF; border-width:0;" colspan="4" | |- ! style="width:25%"| Гурӯҳи E ! style="width:25%"| Гурӯҳи F ! style="width:25%"| Гурӯҳи G ! style="width:25%"| Гурӯҳи H |- | {{Футбол|GER}} || {{Футбол|NED}} || {{Футбол|BEL}} || {{Футбол|ESP}} |- | {{Футбол|CUW}} || {{Футбол|JPN}} || {{Футбол|EGY}} || {{Футбол|CPV}} |- | {{Футбол|CIV}} || {{Футбол|SWE}} || {{Футбол|IRI}} || {{Футбол|KSA}} |- | {{Футбол|ECU}} || {{Футбол|TUN}} || {{Футбол|NZL}} || {{Футбол|URU}} |- | style="background:#FFF; border-width:0;" colspan="4" | |- ! style="width:25%"| Гурӯҳи I ! style="width:25%"| Гурӯҳи J ! style="width:25%"| Гурӯҳи K ! style="width:25%"| Гурӯҳи L |- | {{Футбол|FRA}} || {{Футбол|ARG}} || {{Футбол|POR}} || {{Футбол|ENG}} |- | {{Футбол|SEN}} || {{Футбол|ALG}} || {{Футбол|COD}} || {{Футбол|CRO}} |- | {{Футбол|IRQ}} || {{Футбол|AUT}} || {{Футбол|UZB}} || {{Футбол|GHA}} |- | {{Футбол|NOR}} || {{Футбол|JOR}} || {{Футбол|COL}} || {{Футбол|PAN}} |- |} == Ҷадвали бозиҳо == Ҷадвали бозиҳои марҳилаи ниҳоии '''Ҷоми Ҷаҳонии Футбол 2026''' рӯзи 4-уми феврали 2024 эълон шуд<ref>{{cite web |url=https://www.fifa.com/fifaplus/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/match-schedule-to-be-announced-4-february-2024 |title=FIFA World Cup 2026 match schedule to be announced on 4 February |website=FIFA.com |publisher=[[ФИФА]] |date=2024-01-18 |lang=en |archive-date=2024-01-31 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240131125757/https://www.fifa.com/fifaplus/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/match-schedule-to-be-announced-4-february-2024 |url-status=live}}</ref><ref name="Schedule">{{cite web |url=https://digitalhub.fifa.com/m/1be9ce37eb98fcc5/original/FWC26-Match-Schedule_English.pdf |title=FIFA World Cup 26 – Match Schedule |website=FIFA.com |publisher=[[ФИФА]] |date=2024-02-04 |lang=en |archive-date=2024-02-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240205034420/https://digitalhub.fifa.com/m/1be9ce37eb98fcc5/original/FWC26-Match-Schedule_English.pdf |url-status=live }}</ref>. Иёлоти Муттаҳида мизбони 78 бозӣ хоҳад буд, Канада ва Мексика — ҳар кадоме 13 бозӣ.<ref>{{cite web |url=https://theathletic.com/live-blogs/world-cup-2026-schedule-announcement-live-updates-final/r7oDr4oG9qK4/ |last=Dominski |first=Michael. |title=World Cup 2026 schedule announcement live updates: Latest as FIFA selects host city for final |website=[[The Athletic]] |date=2024-02-04 |lang=en |archive-date=2024-02-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240206103527/https://theathletic.com/live-blogs/world-cup-2026-schedule-announcement-live-updates-final/r7oDr4oG9qK4/ |url-status=live}}</ref>. {| class="wikitable" !colspan=3|Ҷадвал |- !Марҳила!!Давр!!Сана |- |rowspan=3|[[#Марҳилаи гурӯҳӣ| Марҳилаи гурӯҳӣ]] |Даври якум |11—17 июни 2026 |- |Даври дуюм |18—23 июни 2026 |- |Даври сеюм |24—27 июни 2026 |- style="border-top:3px solid green" |rowspan=6|[[#Марҳилаи ҳазфӣ|Марҳилаи ҳазфӣ]] |1/16 ниҳоӣ |28 июн — 3 июли 2026 |- |1/8 ниҳоӣ |4—7 июли 2026 |- |1/4 ниҳоӣ |9—11 июли 2026 |- |Нимниҳоӣ |14—15 июли 2026 |- |Бозӣ барои ҷои 3-юм |18 июли 2026 |- |Финал |19 июли 2026 |} == Марҳилаи гурӯҳӣ == === Гурӯҳи A === {{main|Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Гурӯҳи A}} {{Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Марҳилаи гурӯҳӣ|Гурӯҳи A|only_pld_pts=no_hide_class_rules}} {{#lst:Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Гурӯҳи A|A1}} {{#lst:Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Гурӯҳи A|A2}} ---- {{#lst:Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Гурӯҳи A|A3}} {{#lst:Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Гурӯҳи A|A4}} ---- {{#lst:Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Гурӯҳи A|A5}} {{#lst:Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Гурӯҳи A|A6}} === Гурӯҳи B === {{main|Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Гурӯҳи B}} {{Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Марҳилаи гурӯҳӣ|Гурӯҳи B|only_pld_pts=no_hide_class_rules}} {{#lst:Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Гурӯҳи B|B1}} {{#lst:Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Гурӯҳи B|B2}} ---- {{#lst:Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Гурӯҳи B|B3}} {{#lst:Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Гурӯҳи B|B4}} ---- {{#lst:Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Гурӯҳи B|B5}} {{#lst:Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Гурӯҳи B|B6}} === Гурӯҳи C === {{main|Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Гурӯҳи C}} {{Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Марҳилаи гурӯҳӣ|Гурӯҳи C|only_pld_pts=no_hide_class_rules}} {{#lst:Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Гурӯҳи C|C1}} {{#lst:Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Гурӯҳи C|C2}} ---- {{#lst:Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Гурӯҳи C|C3}} {{#lst:Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Гурӯҳи C|C4}} ---- {{#lst:Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Гурӯҳи C|C5}} {{#lst:Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Гурӯҳи C|C6}} === Гурӯҳи D === {{main|Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Гурӯҳи D}} {{Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Марҳилаи гурӯҳӣ|Гурӯҳи D|only_pld_pts=no_hide_class_rules}} {{#lst:Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Гурӯҳи D|D1}} {{#lst:Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Гурӯҳи D|D2}} ---- {{#lst:Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Гурӯҳи D|D4}} {{#lst:Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Гурӯҳи D|D3}} ---- {{#lst:Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Гурӯҳи D|D5}} {{#lst:Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Гурӯҳи D|D6}} === Гурӯҳи E === {{main|Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Гурӯҳи E}} {{Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Марҳилаи гурӯҳӣ|Гурӯҳи E|only_pld_pts=no_hide_class_rules}} {{#lst:Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Гурӯҳи E|E1}} {{#lst:Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Гурӯҳи E|E2}} ---- {{#lst:Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Гурӯҳи E|E3}} {{#lst:Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Гурӯҳи E|E4}} ---- {{#lst:Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Гурӯҳи E|E5}} {{#lst:Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Гурӯҳи E|E6}} === Гурӯҳи F === {{main|Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Гурӯҳи F}} {{Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Марҳилаи гурӯҳӣ|Гурӯҳи F|only_pld_pts=no_hide_class_rules}} {{#lst:Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Гурӯҳи F|F1}} {{#lst:Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Гурӯҳи F|F2}} ---- {{#lst:Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Гурӯҳи F|F3}} {{#lst:Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Гурӯҳи F|F4}} ---- {{#lst:Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Гурӯҳи F|F5}} {{#lst:Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Гурӯҳи F|F6}} === Гурӯҳи G === {{main|Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Гурӯҳи G}} {{Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Марҳилаи гурӯҳӣ|Гурӯҳи G|only_pld_pts=no_hide_class_rules}} {{#lst:Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Гурӯҳи G|G2}} {{#lst:Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Гурӯҳи G|G1}} ---- {{#lst:Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Гурӯҳи G|G3}} {{#lst:Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Гурӯҳи G|G4}} ---- {{#lst:Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Гурӯҳи G|G5}} {{#lst:Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Гурӯҳи G|G6}} === Гурӯҳи H === {{main|Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Гурӯҳи H}} {{Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Марҳилаи гурӯҳӣ|Гурӯҳи H|only_pld_pts=no_hide_class_rules}} {{#lst:Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Гурӯҳи H|H1}} {{#lst:Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Гурӯҳи H|H2}} ---- {{#lst:Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Гурӯҳи H|H3}} {{#lst:Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Гурӯҳи H|H4}} ---- {{#lst:Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Гурӯҳи H|H5}} {{#lst:Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Гурӯҳи H|H6}} === Гурӯҳи I === {{main|Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Гурӯҳи I}} {{Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Марҳилаи гурӯҳӣ|Гурӯҳи I|only_pld_pts=no_hide_class_rules}} {{#lst:Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Гурӯҳи I|I1}} {{#lst:Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Гурӯҳи I|I2}} ---- {{#lst:Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Гурӯҳи I|I3}} {{#lst:Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Гурӯҳи I|I4}} ---- {{#lst:Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Гурӯҳи I|I5}} {{#lst:Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Гурӯҳи I|I6}} === Гурӯҳи J === {{main|Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Гурӯҳи J}} {{Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Марҳилаи гурӯҳӣ|Гурӯҳи J|only_pld_pts=no_hide_class_rules}} {{#lst:Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Гурӯҳи J|J1}} {{#lst:Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Гурӯҳи J|J2}} ---- {{#lst:Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Гурӯҳи J|J3}} {{#lst:Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Гурӯҳи J|J4}} ---- {{#lst:Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Гурӯҳи J|J5}} {{#lst:Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Гурӯҳи J|J6}} === Гурӯҳи K === {{main|Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Гурӯҳи K}} {{Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Марҳилаи гурӯҳӣ|Гурӯҳи K|only_pld_pts=no_hide_class_rules}} {{#lst:Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Гурӯҳи K|K1}} {{#lst:Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Гурӯҳи K|K2}} ---- {{#lst:Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Гурӯҳи K|K3}} {{#lst:Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Гурӯҳи K|K4}} ---- {{#lst:Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Гурӯҳи K|K5}} {{#lst:Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Гурӯҳи K|K6}} === Гурӯҳи L === {{main|Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Гурӯҳи L}} {{Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Марҳилаи гурӯҳӣ|Гурӯҳи L|only_pld_pts=no_hide_class_rules}} {{#lst:Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Гурӯҳи L|L1}} {{#lst:Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Гурӯҳи L|L2}} ---- {{#lst:Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Гурӯҳи L|L3}} {{#lst:Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Гурӯҳи L|L4}} ---- {{#lst:Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Гурӯҳи L|L5}} {{#lst:Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Гурӯҳи L|L6}} === Раддабандии дастаҳои ҷойи сеюм === {{Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Марҳилаи гурӯҳӣ|Ҷойи сеюм|only_pld_pts=no_hide_class_rules}} == Марҳилаи ҳазфӣ == {{main|Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Марҳилаи ҳазфӣ}} === Тури марҳилаи ҳазфӣ=== {{#lst:Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Марҳилаи ҳазфӣ|Bracket}} === 1/16 ниҳоӣ === {{#lst:Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Марҳилаи ҳазфӣ|R32-1}} ---- {{#lst:Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Марҳилаи ҳазфӣ|R32-2}} ---- {{#lst:Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Марҳилаи ҳазфӣ|R32-3}} ---- {{#lst:Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Марҳилаи ҳазфӣ|R32-4}} ---- {{#lst:Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Марҳилаи ҳазфӣ|R32-5}} ---- {{#lst:Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Марҳилаи ҳазфӣ|R32-6}} ---- {{#lst:Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Марҳилаи ҳазфӣ|R32-7}} ---- {{#lst:Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Марҳилаи ҳазфӣ|R32-8}} ---- {{#lst:Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Марҳилаи ҳазфӣ|R32-9}} ---- {{#lst:Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Марҳилаи ҳазфӣ|R32-10}} ---- {{#lst:Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Марҳилаи ҳазфӣ|R32-11}} ---- {{#lst:Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Марҳилаи ҳазфӣ|R32-12}} ---- {{#lst:Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Марҳилаи ҳазфӣ|R32-13}} ---- {{#lst:Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Марҳилаи ҳазфӣ|R32-14}} ---- {{#lst:Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Марҳилаи ҳазфӣ|R32-15}} ---- {{#lst:Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Марҳилаи ҳазфӣ|R32-16}} === 1/8 ниҳоӣ === {{#lst:Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Марҳилаи ҳазфӣ|R16-1}} ---- {{#lst:Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Марҳилаи ҳазфӣ|R16-2}} ---- {{#lst:Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Марҳилаи ҳазфӣ|R16-3}} ---- {{#lst:Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Марҳилаи ҳазфӣ|R16-4}} ---- {{#lst:Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Марҳилаи ҳазфӣ|R16-5}} ---- {{#lst:Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Марҳилаи ҳазфӣ|R16-6}} ---- {{#lst:Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Марҳилаи ҳазфӣ|R16-7}} ---- {{#lst:Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Марҳилаи ҳазфӣ|R16-8}} === 1/4 ниҳоӣ === {{#lst:Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Марҳилаи ҳазфӣ|QF1}} ---- {{#lst:Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Марҳилаи ҳазфӣ|QF2}} ---- {{#lst:Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Марҳилаи ҳазфӣ|QF3}} ---- {{#lst:Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Марҳилаи ҳазфӣ|QF4}} === Нимниҳоӣ === {{#lst:Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Марҳилаи ҳазфӣ|SF1}} ---- {{#lst:Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Марҳилаи ҳазфӣ|SF2}} === Бозӣ барои ҷойи 3-юм=== {{#lst:Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Марҳилаи ҳазфӣ|3rd}} === Финал === {{#lst:Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Марҳилаи ҳазфӣ|Final}} == Намод, тӯб ва мусиқӣ == === Намодҳо === Намодҳои расмии мусобиқа рӯзи 25 сентябри 2025 муаррифӣ шуданд<ref>{{cite web|title=Who are the 2026 World Cup mascots? Maple, Zayu and Clutch!|url=https://www.espn.com/soccer/story/_/id/46377619/who-2026-fifa-world-cup-mascots-maple-zayu-clutch|author=Cesar Hernandez|publisher=ESPN|date=2025-09-25|access-date=2026-02-15|lang=en}}</ref>: * '''Maple''' — гавазни шимолӣ, рамзи Канада * '''Zayu''' — ягуар, рамзи Мексика * '''Clutch''' — уқоби сарсафед, рамзи ИМА Намодҳо тарҳрезӣ шудаанд, то мероси фарҳангии кишварҳои мизбонро нишон диҳанд<ref>{{cite web|title=Colourful trio of mascots unveiled for FIFA World Cup 26|url=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/clutch-maple-zayu-mascots-unveiled|publisher=FIFA|date=2025-09-25|access-date=2026-02-15|lang=en}}</ref>. === Тӯби расмӣ === [[Акс:Trionda (cropped).jpg|thumb|Adidas Trionda|242x242px]] ФИФА тӯби расмии Ҷоми ҷаҳонии 2026-ро муаррифӣ кард. Тӯб бо номи «Trionda» аз ҷониби ширкати Adidas истеҳсол шудааст. Тарҳи он се ранг дорад — сабз, сурх ва кабуд — ки рамзи кишварҳои мизбон мебошанд<ref>{{cite web|title=ФИФА тӯби расмии ҶҶ-2026-ро дар ИМА, Мексика ва Канада муаррифӣ кард|url=https://ftv.tj/news/10952-fifa-tbi-rasmii-2026-ro-dar-ima-meksika-va-kanada-muarrif-kard.html|author=Imombek Shodibekzod|publisher=ТВ Футбол|date=2025-10-03|access-date=2026-02-15|lang=tg}}</ref>. Ин рангҳо дар парчамҳои Мексика, Канада ва ИМА низ ҳастанд. Мавҷи сафеди тӯб се рангро бо ҳам мепайвандад. Аз ин рӯ номи тӯб аз калимаҳои испониёӣ гирифта шудааст: tri (се) ва onda (мавҷ). Дар тарҳи тӯб рамзҳои миллии кишварҳои мизбон низ ҷой гирифтаанд: * [[Барги афро]] — Канада * [[Уқоби тилоӣ]] — Мексика * [[Ситораи панҷкунҷа]] — ИМА Ороишҳои тиллоӣ рамзи Ҷоми ҷаҳони футбол мебошанд<ref>{{cite web|title=FIFA celebrates launch of Official Match Ball of FIFA World Cup 26™: TRIONDA|url=https://inside.fifa.com/organisation/media-releases/fifa-celebrates-launch-official-match-ball-world-cup-26-trionda|publisher=FIFA|date=2025-10-02|access-date=2026-02-15|lang=en}}</ref>. === Мусиқӣ === Рӯзи 17 майи 2023, суруди расмии Ҷоми ҷаҳонии 2026 нашр шуд. Ин суруди инструменталӣ бо номи «FIFA World Cup 26 Theme Song» маъруф аст. Дар моҳи марти 2025, 16 ремикс аз суруд ба намоиш гузошта шуд, ки ҳар яке аз онҳо бо услуби маҳаллӣ ва ҷузъиёти фарҳангии шаҳрҳои мизбон офарида шудааст<ref>{{cite web|title=Official FIFA World Cup 26™ Sonic IDs celebrate diversity and creativity of Host Cities|url=https://inside.fifa.com/organisation/news/world-cup-2026-host-city-sonic-ids|publisher=FIFA|date=2025-02-26|access-date=2026-02-15|lang=en}}</ref>: * Atlanta – Dallas Austin * Boston – Ben Zakharenko, Dayvin, Berklee College of Music * Dallas – Tre Nagella * Guadalajara – Bautista * Houston – Bombón * Kansas City – Tech N9ne * Los Angeles – DJ Flict * Mexico City – Mexican Institute of Sound * Miami – Mr. NaisGai * Monterrey – Toy Selectah * New York/New Jersey – Take a Daytrip * Philadelphia – DJ Jazzy Jeff * San Francisco Bay Area – Dan the Automator * Seattle – Sango * Toronto – Hill Kourkoutis * Vancouver – Grayson Repp == Арзиши мусобиқа == == Мукофотҳои пулии мусобиқа == == Пахши мусобиқа == == Бори нахуст дар таърихи Ҷоми ҷаҳонии футбол == * Бори аввал [[Ҷоми ҷаҳонии футбол|ҶҶ]] дар [[Канада]] баргузор мешавад. * Бори аввал [[Ҷоми ҷаҳонии футбол|ҶҶ]] дар се кишвар баргузор мегардад. * Бори аввал як кишвар (дар ин ҳолат [[Мексика]]) [[Ҷоми ҷаҳонии футбол]]ро сеюмин бор мизбонӣ мекунад (пештар дар солҳои [[Ҷоми ҷаҳонии футбол 1970|1970]] ва [[Ҷоми ҷаҳонии футбол 1986|1986]]). * Бори аввал дар марҳилаи ниҳоӣ [[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026#Иштирокчиён|48 даста]] иштирок мекунанд. * Бори аввал дар марҳилаи ниҳоӣ тимҳои миллии Кабо-Верде, Кюрасао, Ӯзбекистон ва Урдун иштирок мекунанд. Кишвари Кюрасао хурдтарин иштирокчии ҶҶ (аз ҷиҳати масоҳат) мебошад. == Нигаред == * [[Ҷоми ҷаҳонии футбол 1970]] * [[Ҷоми ҷаҳонии футбол 1986]] * [[Ҷоми ҷаҳонии футбол 1994]] == Эзоҳ == <references group="lower-alpha"/> {{эзоҳ}} == Пайвандҳо == * [https://www.fifa.com/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026 Вебгоҳи расмии мусобиқа]{{ref-en}} {{Пайвандҳои беруна}} {{Чемпионат мира по футболу 2026}} {{Чемпионаты мира по футболу}} [[Гурӯҳ:Ҷоми ҷаҳонии футбол]] [[Гурӯҳ:Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026| ]] [[Гурӯҳ:соли 2026 дар футбол]] [[Гурӯҳ:Мусобиқаҳои байналмилалии футбол дар Мексика]] [[Гурӯҳ:Мусобиқаҳои байналмилалии футбол дар ИМА]] [[Гурӯҳ:Мусобиқаҳои байналмилалии футбол дар Канада]] [[Гурӯҳ:Мусобиқаҳои Ҷоми ҷаҳонии футбол|2026]] [[Гурӯҳ:Мусобиқаҳои варзишӣ дар Амрико]] r0hkg4me0h30t2bhasadirjny48mpwa 0 326548 1469046 1444459 2026-04-20T00:42:19Z EmausBot 3642 Ислоҳи масири дукарата ба [[Лигаи бартари Инглистон]] 1469046 wikitext text/x-wiki #равона [[Лигаи бартари Инглистон]] ey7yi6h8ewz3v0flr8tyumnyyljjiq8 0 326997 1469041 1444458 2026-04-20T00:41:29Z EmausBot 3642 Ислоҳи масири дукарата ба [[Лигаи бартари Инглистон]] 1469041 wikitext text/x-wiki #равона [[Лигаи бартари Инглистон]] ey7yi6h8ewz3v0flr8tyumnyyljjiq8 4 326998 1469048 1444445 2026-04-20T00:42:39Z EmausBot 3642 Ислоҳи масири дукарата ба [[Лигаи бартари Инглистон]] 1469048 wikitext text/x-wiki #равона [[Лигаи бартари Инглистон]] ey7yi6h8ewz3v0flr8tyumnyyljjiq8 0 327851 1468944 1452849 2026-04-19T16:31:53Z Zosya95 54344 1468944 wikitext text/x-wiki '''Мушакҳо''' ( ҳосила аз [[Диминутив|хурдшудаи]] [[Единственное число|танҳо]] «[[Мышиные|мушак]]»<ref>Этимологический словарь русского языка Шанского Н. М.</ref>), инчунин ([[Множественное число|ҷамъ]], аз [[Единственное число|танҳо]] {{lang-lat|musculus}}, аз {{lang-lat2|mūs}} — «муш»<ref>Этимологический словарь русского языка Макса Фасмера</ref>) — [[Узвҳо|узвҳое]], ки аз [[бофтаи мушакӣ]] иборатанд; таҳти таъсири [[импулсҳои асаб]] қобилияти кашишхӯриро доранд. Қисми [[дастгоҳи такяву ҳаракат]]. Ҳаракатҳои гуногунро иҷро карда, ҷойивазкунии бадан, нигоҳ доштани қомат, кашишхӯрии пайвандҳои овозӣ, [[нафаскашӣ]] ва ғайраро таъмин менамоянд. [[Бофтаи мушакӣ]] чандир ва эластикӣ буда, аз [[миоситҳо]] (ҳуҷайраҳои мушакӣ) иборат аст. Барои мушакҳо [[утомление|хасташавӣ]] хос аст, ки ҳангоми кори пуршиддат ё сарборӣ зоҳир мегардад. Мушакҳо имкон медиҳанд, ки мавқеи қисмҳои бадан дар фазо тағйир дода шавад. Инсон ҳама гуна ҳаракатҳоро, аз содатаринҳо ба монанди [[мижа задан]] ё [[Табассум Фотима Ҳашмӣ|табассум]], то ҳаракатҳои мураккаб ва серхарҷи энергия, ба монанди меҳнати заргарон ё варзишгарон, ба шарофати қобилияти кашишхӯрии бофтаҳои мушакӣ иҷро мекунад. Аз кори дурусти мушакҳо, ки аз се гурӯҳи асосӣ иборатанд, на танҳо ҳаракатнокии организм, балки фаъолияти тамоми равандҳои физиологӣ вобаста аст. Кори ҳамаи бофтаҳои мушакиро [[системаи асаб]] идора мекунад, ки робитаи онҳоро бо [[мағзи сар]] ва [[ҳароммағз]] таъмин намуда, табдили [[энергияи кимиёвиро]] ба [[механикӣ]] танзим мекунад. Дар бадани инсон — 640 мушаки скелетӣ мавҷуд аст (вобаста ба усули ҳисоби гурӯҳҳои тафриқаёфтаи мушакҳо, шумораи умумии онҳоро аз 639 то 850 муайян мекунанд). Хурдтарин мушакҳо ба [[Слуховые косточки|устухончаҳои хурдтарини дар гӯш ҷойгиршуда]] пайвастанд. Бузургтаринҳо — мушакҳои калони [[ягодичные мышцы|сурхча]], [[Нога человека|пойҳоро]] ба ҳаракат меоранд. Қавитарин мушакҳо — мушакҳои [[Икроножная мышца|соқи по]] ва [[Хояндаҳо| хоянда]] мебошанд. Дарозтарин мушаки инсон — мушаки хайётӣ (дӯзандагӣ) буда, аз қисми пеши болоии боли устухони [[тиҳигоҳ]] (қисмҳои пешу болоии [[устухони косаи лаган]]) оғоз шуда, ба таври спиралӣ аз пеш тавассути рон гузашта, бо пайвандак ба қисми болоии устухони калони соқ пайваст мешавад. Аз рӯи шакл мушакҳо хеле гуногунанд. Бештар мушакҳои дукшакл, ки хоси дасту по мебошанд ва мушакҳои паҳн, ки деворҳои [[танаро]] ташкил медиҳанд, вомехӯранд. Агар мушакҳо [[сухожилие|пайвандаки]] умумӣ дошта бошанд ва саракҳояшон ду ё бештар бошад, онҳоро дусара, сесара ё чорсара меноманд. Мушакҳо ва [[скелет|устухонбандӣ]] шакли бадани инсонро муайян мекунанд. [[питание|Ғизои]] мутавозин ва машғул шудан ба [[Физические упражнения|машқҳои ҷисмонӣ]] ба рушди бофтаи мушакӣ ва камшавии ҳаҷми бофтаи [[Жировая ткань|равғанӣ]] мусоидат менамоянд. Вазни мушакҳо дар [[Тяжёлая атлетика|вазнбардорони]] пешқадам аз 60% вазни бадан зиёдтар аст<ref>{{книга |автор=Мишустин В. Н. |место=Волгоград |заглавие=Начальная тяжелоатлетическая подготовка |год=2012 |isbn=9785040160433 |ссылка=[https://books.google.com/books?id=KPjYDQAAQBAJ&pg=PT161&dq=Мышечная+масса+тяжелоатлетов](https://books.google.com/books?id=KPjYDQAAQBAJ&pg=PT161&dq=Мышечная+масса+тяжелоатлетов)}}</ref>. == Намудҳои мушакҳо == Вобаста ба хусусиятҳои сохт, мушакҳои инсонро ба 3 намуд (ё гурӯҳ) тақсим мекунанд: * [[скелетӣ]] (кӯндаланг-рахдор), * [[суфта]], * [[дил]]. Гурӯҳи якуми мушакҳо — мушакҳои [[скелетӣ]] (ё кӯндаланг-рахдор). Дар ҳар яки мо беш аз 600 мушаки скелетӣ мавҷуд аст. Мушакҳои ин намуд қодиранд худсарона, бо хоҳиши инсон кашиш хӯранд ва ҳамроҳ бо скелет системаи такяву ҳаракатро ташкил медиҳанд. Вазни умумии ин мушакҳо тақрибан 40% вазни баданро ташкил медиҳад, вале дар одамоне, ки мушакҳои худро фаъолона инкишоф медиҳанд, метавонад боз ҳам зиёдтар бошад. Бо ёрии машқҳои махсус ҳаҷми ҳуҷайраҳои мушакиро то он даме зиёд кардан мумкин аст, ки онҳо дар вазн ва ҳаҷм афзоиш ёфта, релефӣ шаванд. Ҳангоми кашишхӯрӣ мушак кӯтоҳ ва ғафс шуда, нисбат ба мушакҳои ҳамсоя ҳаракат мекунад. Кӯтоҳшавии мушак бо наздикшавии нӯҳҳои он ва [[устухонҳое]], ки ба онҳо пайваст аст, ҳамроҳӣ мешавад. Дар ҳар як ҳаракат ҳам мушакҳои иҷрокунанда ва ҳам мушакҳои муқовиматкунанда (мутаносибан агонистҳо ва антагонистҳо) иштирок мекунанд, ки ин ба ҳаракат дақиқӣ ва равонӣ мебахшад. Намуди дуюми мушакҳо, ки ба ҳайати ҳуҷайраҳои [[узвҳои дарунӣ]], [[рагҳои хунгард]] ва [[пӯст]] дохил мешавад — ''[[бофтаи мушакии суфта]]'' мебошад, ки аз ҳуҷайраҳои хоси мушакӣ (миоситҳо) иборат аст. Ҳуҷайраҳои дукшакли кӯтоҳи мушакҳои суфта пластинаҳоро ташкил медиҳанд. Онҳо оҳиста ва ритмикӣ, бо итоат ба сигналҳои [[системаи асаби вегетативӣ]] кашиш мехӯранд. Кашишхӯриҳои оҳиста ва тӯлонии онҳо ғайриихтиёрӣ (новобаста аз хоҳиши инсон) ба амал меоянд. Мушакҳои суфта (ё мушакҳои ҳаракатҳои ғайриихтиёрӣ) асосан дар деворҳои [[Внутренности|узвҳои дарунии]] ковок (масалан, [[пищевод|сурхно]]й, меъда ё [[Мочевой пузырь|масона]]) ҷойгиранд. Онҳо дар равандҳое, ки аз шуури мо вобаста нестанд (масалан, дар [[Перистальтика|ҳаракати ғизо тавассути роҳи ҳозима]] ё мусоидат ба танг ва васеъшавии гавҳараки чашм) нақши муҳим мебозанд. Гурӯҳи алоҳидаи (сеюм)-и мушакҳоро бофтаи мушакии кӯндаланг-рахдори дил (миокард) ташкил медиҳад. Он аз кардиомиоситҳо иборат аст. Кашишхӯрии мушаки дил таҳти назорати шуури инсон нест, он аз ҷониби системаи асаби вегетативӣ идора мешавад. == Сохт == Элементи сохтории мушакҳо — нахчаи мушакӣ мебошад, ки ҳар кадоми онҳо дар алоҳидагӣ на танҳо воҳиди ҳуҷайравӣ, балки воҳиди физиологии қобили кашишхӯрӣ мебошад. Нахчаи мушакӣ ҳуҷайраи бисёрҳаста буда, қутри он аз 10 то 100 мкм-ро ташкил медиҳад. Ин ҳуҷайра дар дохили парда — сарколемма ҷойгир аст, ки бо саркоплазма пур шудааст. Дар саркоплазма миофибриллаҳо ҷойгиранд. Миофибрилла — сохтори ришташакл буда, аз [[саркомерҳо]] иборат аст. Ғафсии миофибриллаҳо одатан камтар аз 1 мкм аст. Вобаста ба шумораи миофибриллаҳо нахчаҳои мушакии сафед ва сурхро фарқ мекунанд. Дар нахчаҳои сафед миофибриллаҳо бештар ва саркоплазма камтар аст, ки ба шарофати ин онҳо метавонанд зудтар кашиш хӯранд. Нахчаҳои сурх дорои миқдори зиёди [[миоглобин]] мебошанд, ки бинобар ин чунин ном гирифтаанд. Ба ғайр аз миофибриллаҳо, дар саркоплазмаи нахчаҳои мушакӣ инчунин [[Митохондрия|митохондрияҳо]], [[Рибосома|рибосомаҳо]], [[комплекси Голҷи]], дохилшавиҳои [[Чарбҳо|липидҳо]] ва дигар [[органеллы|органеллаҳо]] мавҷуданд. Шабакаи саркоплазматикӣ интиқоли импулсҳои ангезишро дар дохили нахча таъмин мекунад. Ба ҳайати саркомерҳо риштаҳои ғафси миозинӣ ва риштаҳои борики [[актин|актинӣ]] дохил мешаванд{{sfn|Биологическая химия|1998||loc=Глава 20 «Мышечная ткань»}} **'''Актин''' — сафедаи кашишхӯранда, ки аз 375 боқимондаи [[аминокислоты|аминокислотаҳо]] бо [[Молекулярная масса|вазни молекулавии]] 42 300 иборат буда, тақрибан 15%-и сафедаи мушакро ташкил медиҳад. Дар зери микроскопи рӯшноӣ молекулаҳои бориктари актин ба мисли рахи равшан намоён мешаванд (ба истилоҳ «Ι-дискҳо»). Дар маҳлулҳои дорои миқдори ками [[ион|ионҳо]] актин дар шакли молекулаҳои ягона бо сохтори курашакл мавҷуд аст, аммо дар [[шароити физиологӣ]], дар ҳузури [[АТФ]] ва ионҳои [[Магний|магний]], актин ба [[Полимеры|полимер]] табдил ёфта, нахҳои дарозро (актини фибриллярӣ) ҳосил мекунад, ки аз ду занҷири молекулаҳои актини ба таври спиралӣ печида иборатанд. Бо пайваст шудан бо дигар сафедаҳо, нахҳои актин қобилияти кашишхӯриро бо истифода аз энергияи дар АТФ мавҷудбуда пайдо мекунанд. **'''Миозин''' — сафедаи асосии мушак; миқдори он дар мушакҳо то ба 65% мерасад. Молекулаҳо аз ду занҷири [[полипептидӣ]] иборатанд, ки дар ҳар кадоми онҳо беш аз 2000 аминокислота мавҷуд аст. Молекулаи сафеда хеле калон аст (инҳо дарозтарин занҷирҳои полипептидии дар табиат мавҷудбуда мебошанд) ва вазни молекулавии он ба 470 000 мерасад. Ҳар як занҷири полипептидӣ бо ба истилоҳ сарак анҷом меёбад, ки ба ҳайати он ду занҷири хурди иборат аз 150—190 аминокислота дохил мешаванд. Ин сафедаҳо фаъолияти [[Аденозинтрифосфатазы|АТФ-азиро]] зоҳир мекунанд, ки барои кашишхӯрии актомиозин зарур аст. Дар зери микроскоп молекулаҳои миозин дар мушакҳо ба мисли рахи торик намоён мешаванд (ба истилоҳ «А-дискҳо»). **'''Актомиозин''' — комплекси сафедаӣ, ки аз актин ва миозин иборат буда, бо фаъолияти ферментативии АТФ-аза тавсиф мешавад. Ин маънои онро дорад, ки ба шарофати энергияи дар раванди гидролизи АТФ хориҷшуда, актомиозин метавонад кашиш хӯрад. Дар шароити физиологӣ актомиозин нахҳоеро ҳосил мекунад, ки дар тартиби муайян ҷойгиранд. Қисмҳои фибриллярии молекулаҳои миозин, ки дар банд ҷамъ шудаанд, ба истилоҳ риштаи ғафсро ташкил медиҳанд, ки аз он саракҳои миозинӣ ба таври амудӣ мебароянд. Молекулаҳои актин ба занҷирҳои дароз пайваст мешаванд; ду чунин занҷир, ки ба таври спиралӣ дар гирди ҳам печидаанд, риштаи борикро ташкил медиҳанд. Риштаҳои борик ва ғафс ба таври параллелӣ ҷойгир шудаанд, ки ҳар як риштаи борик бо се риштаи ғафс ва ҳар як риштаи ғафс бо шаш риштаи борик иҳота шудааст; саракҳои миозинӣ ба риштаҳои борик чанг мезананд. Дар маҷмӯъ, бофтаи мушакӣ аз об, сафедаҳо ва миқдори ками моддаҳои дигар иборат аст: [[гликоген]], [[Чарбҳо|липидҳо]], моддаҳои экстрактивии дорои нитроген, намакҳои [[кислотаҳои органики]] ва [[ғайриорганикӣ]] ва ғайра. Миқдори об 72—80%-и вазни умумиро ташкил медиҳад{{sfn|Биологическая химия|1998||loc=Глава 20 «Мышечная ткань»}}. {| class="wikitable" border="1" cellpadding="5" align="center" | style="margin:1em auto 1em auto; width:55%" |+ {{nobr|Таркиби кимиёвии мушакҳои кӯндаланг-рахдори ширхӯрон (нишондиҳандаҳои миёна){{sfn|Биологическая химия|1998||loc=Глава 20 «Мышечная ткань»}}}} !|Компонент!! Фоиз аз вазни хом |- | [[Вода|Об]] || 72—80 |- | Моддаҳои зич, || 20—28 |- | аз ҷумла || |- | [[белки|сафедаҳо]] || 16,5—20,9 |- | [[гликоген]] || 0,3—3,0 |- | [[Фосфолипиды|фосфоглитсеридҳо]] || 0,4—1,0 |- | [[холестерин]] || 0,06—0,2 |- | [[креатин]] + креатин-фосфат || 0,2—0,55 |- | [[креатинин]] || 0,003—0,005 |- | [[Аденозинтрифосфат|АТФ]] || 0,25—0,40 |- | [[карнозин]] || 0,2—0,3 |- | [[Левокарнитин|карнитин]] || 0,02—0,05 |- | {{не переведено 2|ансерин|||Anserine}} || 0,09—0,15 |- | [[аминокислоты|аминокислотаҳои]] озод || 0,1—0,7 |- | [[молочная кислота|кислотаи шир]] || 0,01—0,02 |- | [[зола|хокистар]] || 1,0—1,5 |} Сафедаҳои мушакиро вобаста ба ҳалшавандагии онҳо дар об ё муҳитҳои намакӣ тақсим мекунанд. Се гурӯҳи асосии сафедаҳоро ҷудо мекунанд: саркоплазматикӣ (35% аз миқдори умумии сафеда), миофибриллярӣ (45%) ва сафедаҳои строма (20%). Ба ҳайати сафедаҳои саркоплазма чанд моддаи сафедаӣ дохил мешаванд, ки хосиятҳои [[глобулин]]ҳоро доранд, як қатор [[сафедаҳо]], [[миоглобин]], сафеда-ферментҳо, [[парвальбуминҳо]]. Парвалбумин сатҳи ионҳои Ca²⁺-ро танзим мекунад, ки ин сустшавии мушакҳоро метезонад. Сафеда-ферментҳо дар митохондрияҳо ҷойгир буда, равандҳои нафаскашии бофтавӣ, мубодилаи нитрогену липидҳо ва ғайраро танзим мекунанд. Сафедаҳои саркоплазматикӣ дар муҳитҳои намакӣ бо қувваи пасти ионӣ ҳал мешаванд. Миозин, актин ва актомиозин ба гурӯҳи сафедаҳои миофибриллярӣ мансубанд, ки барои кашишхӯрии мушакҳо масъуланд. Ба ин ҷо инчунин сафедаҳои танзимкунанда дохил мешаванд: тропомиозин, тропонин, α- ва β-. Комплекси тропомиозин ва тропонин барои ҳассосияти мушакҳо ба ионҳои Ca²⁺ масъул аст. Сафедаҳои миофибриллярӣ дар муҳитҳои намакӣ бо қувваи баланди ионӣ ҳал мешаванд. Миқдори сафедаҳои миофибриллярӣ аз намуди мушакҳо вобаста аст, дар ин ҳолат сафедаҳо инчунин бо хосиятҳои физикиву кимиёвии худ фарқ мекунанд. Миқдори зиёдтарини онҳо дар мушакҳои скелетӣ мушоҳида мешавад, дар миокард онҳо хеле каманд ва камтар аз ҳама — дар мушакҳои суфта. Масалан, дар бофтаи мушакии меъда сафедаҳои ин гурӯҳ назар ба мушакҳои кӯндаланг-рахдор 2 маротиба камтаранд. Ба сафедаҳои строма [[коллаген]] ва [[эластин]] дохил мешаванд. Бархлофи сафедаҳои миофибриллярӣ, миқдори сафедаҳои строма дар мушакҳои суфта ва мушаки дил ба ҳадди аксар мерасад. Ҳангоми инкишофи организм тағйироти назарраси таркиби кимиёвии мушакҳо ба амал меояд. Миқдори умумии сафедаҳо дар бофтаи мушакии ҷанинҳо назар ба афроди болиғ камтар ва об, мутаносибан, бештар аст. Инчунин таркиби бевоситаи вазни сафедаӣ фарқ мекунад, ки бо мурури инкишоф миқдори сафедаҳои строма кам шуда, миқдори миозин ва актомиозин зиёд мешавад. Инчунин камшавии мавҷудияти [[нуклеопротеинҳо]], [[КРН]] ва [[Кислотаи дезоксирибонуклеат|КДН]] ба амал меояд ва ҳиссаи пайвастагиҳои дорои энергияи баланд (АТФ ва креатин-фосфат) меафзояд. Пайдоиши элементҳои муайян дар бофтаи мушакӣ бо марҳилаҳои мушаххаси инкишоф алоқаманд аст. Дар давраи ташаккули раёни рефлексӣ ва ҳосил шудани рефлекси ҳаракат, дар мушакҳо дипептидҳои дорои [[имидазол]] (ансерин ва карнозин) пайдо мешаванд, ҳассосияти Ca²⁺-и актомиозин ташаккул меёбад{{sfn|Биологическая химия|1998||loc=Глава 20 «Мышечная ткань»}}. == Тасниф == Бофтаи мушакии [[организм]]ҳои зинда бо мушакҳои сершумори дорои шакл, сохт ва раванди инкишофи гуногун муаррифӣ шудааст, ки вазифаҳои мухталифро иҷро мекунанд. Фарқ мекунанд: === Аз рӯи вазифаҳо === * қаткунандаҳо ({{lang-la2|flexores}}) * ёзкунандаҳо ({{lang-la2|extensores}}) * дуркунандаҳо ({{lang-la2|abductores}}) * наздиккунандаҳо ({{lang-la2|adductores}}) * чархзанандаҳо ({{lang-la2|rotatores}}) ба дарун ({{lang-la2|pronatores}}) ва ба берун ({{lang-la2|supinatores}}) * [[сфинктер]]ҳо ({{lang-la2|sphincteres}}) ва васеъкунандаҳо (дилататорҳо) * синергистҳо — гурӯҳи мушакҳое, ки вазифаи монандро иҷро мекунанд * антагонистҳо — гурӯҳи мушакҳое, ки вазифаи муқобили синергистҳоро иҷро мекунанд * бардорандаҳо ({{lang-la2|levatores}}) * фуроварандаҳо ({{lang-la2|depressores}}) * росткунандаҳо ({{lang-la2|erectores}}) === Аз рӯи самти нахчаҳо === * мушаки рост — бо нахчаҳои рости параллелӣ; * мушаки кӯндаланг — бо нахчаҳои кӯндаланг; * мушаки даврашакл — бо нахчаҳои даврашакл; * мушаки моил — бо нахчаҳои моил: ** якпарра — нахчаҳои моил ба пайвандак аз як тараф пайваст мешаванд; ** дупарра — нахчаҳои моил ба пайвандак аз ду тараф пайваст мешаванд; ** бисёрпарра — нахчаҳои моил ба пайвандак аз чанд тараф пайваст мешаванд; ** нимпайвандакӣ; ** нимпардаӣ. === Нисбат ба буғумҳо === Шумораи [[буғумҳое]], ки мушак аз болои онҳо мегузарад, ба назар гирифта мешавад: * якбуғумӣ * дубуғумӣ * бисёрбуғумӣ === Аз рӯи шакл === * оддӣ ** дукшакл ** рост *** дароз (дар [[дасту по]]) *** кӯтоҳ *** паҳн * мураккаб ** бисёрсара *** [[дусара]] *** сесара *** чорсара *** бисёрпайвандакӣ *** душикамча ** бо шакли муайяни геометрӣ *** мураббаъ *** делташакл *** камбалашакл *** пирамидашакл *** гирд *** дандонадор *** секунҷа *** ромбшакл *** трапетсияшакл == Кашишхӯрии мушакҳо == Дар раванди кашишхӯрӣ [[риштаҳои актин]] ба умқи фосилаҳои байни риштаҳои [[миозин]] ворид мешаванд, дар ҳоле ки дарозии ҳар ду сохтор тағйир намеёбад, балки танҳо дарозии умумии комплекси актомиозинӣ кӯтоҳ мешавад; ин гуна усули кашишхӯрии мушакҳоро «лағжанда» меноманд. Лағжиши риштаҳои актинӣ дар тӯли риштаҳои миозинӣ ба энергия ниёз дорад. Энергияе, ки барои кашишхӯрии мушакҳо зарур аст, дар натиҷаи таъсири мутақобилаи актомиозин бо [[Аденозинтрифосфат|АТФ]] ва таҷзияи охирин ба [[Аденозиндифосфат|АДФ]] ва [[Ортофосфорная кислота|H₃PO₄]] хориҷ мешавад. Ба ғайр аз АТФ, дар кашишхӯрии мушакҳо [[вода|об]], инчунин ионҳои [[Кальций|калий]] ва [[Магний|магний]] нақши муҳим мебозанд. [[Мушаки скелетӣ]] аз миқдори зиёди нахчаҳои мушакӣ иборат аст; ҳар қадар онҳо бештар бошанд, мушак ҳамон қадар қавитар аст. 5 намуди кашишхӯрии мушакҳоро фарқ мекунанд: '''Кашишхӯрии консентрикӣ''' — боиси кӯтоҳшавии мушак ва ҷойивазкунии ҷойи пайвастшавии он ба устухон мегардад, дар ин ҳолат ҳаракати дасту по, ки тавассути кашишхӯрии мушаки мазкур таъмин мешавад, ба самти муқобили муқовимати бартаридошта (масалан, қувваи ҷозиба) нигаронида шудааст. '''Кашишхӯрии экссентрикӣ''' — ҳангоми дарозшавии мушак дар вақти танзими суръати ҳаракати аз ҷониби қувваи дигар бавуҷудомада ё дар ҳолате, ки кӯшиши ниҳоии мушак барои бартарӣ аз қувваи муқобил кифоя нест, ба амал меояд. Дар натиҷа ҳаракат ба самти таъсири қувваи беруна сурат мегирад. '''Кашишхӯрии изометрӣ''' — кӯшише, ки ба қувваи беруна муқовимат мекунад ва дар он дарозии мушак тағйир намеёбад ва ҳаракат дар буғум ба амал намеояд. '''Кашишхӯрии изокинетикӣ''' — кашишхӯрии мушак бо суръати якхела. '''Ҳаракати баллистикӣ''' — ҳаракати зуд, ки иборат аст аз: а) ҳаракати консентрикии мушакҳои агонист дар оғози ҳаракат; б) ҳаракати инертӣ, дар вақти фаъолияти ҳадди ақал; в) кашишхӯрии экссентрикӣ барои суст кардани ҳаракат. Дар организм чунин кашишхӯриҳо барои иҷрои ҳар гуна ҳаракат аҳамияти калон доранд. Аз мушакҳои суфта (бофтаи мушакии суфта) узвҳои дарунӣ, аз ҷумла деворҳои [[сурхной]], [[рагҳои хунгард]], [[роҳҳои нафас]] ва [[узвҳои таносул]] иборатанд. Мушакҳои суфта бо ба истилоҳ «автоматизм», яъне қобилияти ба ҳолати ангезиш омадан дар сурати набудани ангезандаҳои беруна фарқ мекунанд. Ва агар кашишхӯрии мушакҳои скелетӣ тақрибан 0,1 сония давом кунад, кашишхӯрии сусттар ва тӯлонии мушакҳои суфта аз 3 то 180 сония давом мекунад. Дар сурхной, узвҳои таносул ва [[маҷрои пешоб]] ангезиш аз як ҳуҷайраи мушакӣ ба ҳуҷайраи дигар интиқол меёбад. Дар мавриди кашишхӯрии мушакҳои суфтаи дар деворҳои рагҳои хунгард ва пардаи рангини [[чашм]] ҷойгиршуда, он аз ҳуҷайра ба ҳуҷайра гузаронида намешавад; ба мушакҳои суфта [[асабҳои симпатикӣ]] ва [[парасимпатикии]] системаи асаби автономӣ меоянд. Мушаки дил (миокард) ҳангоми кори муқаррарӣ барои кашишхӯрӣ тақрибан 0,2—0,4 сония сарф мекунад ва ҳангоми зиёд шудани сарборӣ суръати кашишхӯриҳо меафзояд. Хусусияти нодири мушаки дил — қобилияти ритмикӣ кашиш хӯрдани он ҳатто ҳангоми аз организм берун овардани дил мебошад. Дар раванди кашишхӯрии мушак ҳангоми лағжиши риштаҳои [[Актин|актинӣ]] дар тӯли риштаҳои миозинӣ, пайвастшавии муваққатии миозин ба актин бо ёрии кӯпрукҳои кӯндаланг, ки ба истилоҳ «саракҳои» молекулаҳои миозинӣ мебошанд, ба амал меояд. 5 марҳилаи сикли биохимиявии кашишхӯрии мушакҳоро ҷудо мекунанд{{sfn|Биологическая химия|1998||loc=Глава 20 «Мышечная ткань»}}. Раванди [[Стехиометрия|стехиометрии]] [[гидролиз|гидролизи]] [[Аденозинтрифосфат|АТФ]] аз ҷониби «сараки» миозинӣ то [[аденозиндифосфат]] (АДФ) ва [[Ортофосфорная кислота|кислотаи ортофосфат]] (H₃PO₄); ин раванд хориҷшавии маҳсулоти гидролизро таъмин намекунад. Пайвастшавии «сараки» миозинии озод чархзананда, ки дорои АДФ ва H₃PO₄ аст, бо F-актин. Хориҷшавии АДФ ва H₃PO₄ аз комплекси актин-миозинӣ. Пайвастшавии комплекси миозин-F-актин бо молекулаи нави АТФ. Марҳилаи сустшавӣ — ҷудошавии «сараки» миозинии (АТФ) аз F-актин. == Эволютсияи мушакҳо == Тасаввуроти дақиқи раванди пайдоиши мушакҳо дар тӯли эволютсия то ҳол мавҷуд нест. Полипи нешзанандаи [[Haootia quadriformis]], ки тақрибан 560 млн сол пеш зиндагӣ мекард, аллакай дорои мушакҳо буд. Аз организмҳои муосир содатарин соҳибони ҳуҷайраҳои мушакӣ [[кирмҳои паҳн]] ва [[гирд]] мебошанд. Риштаҳои кашишхӯранда дар [[организмҳои якҳуҷайра]], [[содатаринҳо]] низ мавҷуданд, дар [[исфанҷҳо]], [[рӯдаковакҳо]] вомехӯранд. Кашишхӯрии нумувҳои ҳуҷайраҳои эпителиалӣ, ҷунбиши [[қамчинакҳо]] ва [[мижачаҳо]] ба онҳо имкони ҷойивазкуниро медиҳад, аммо онҳо ҳуҷайраҳои махсуси мушакӣ надоранд. Мушакҳои бисёр [[Черви|кирмҳо]] ба истилоҳ халтаи пӯсту мушакро ташкил медиҳанд, ки аз нахчаҳои мушакии аз [[эпителий]] ҷудошуда ва бо [[пӯст]] пайваст иборатанд. Ин мушакҳо ба мушакҳои суфтаи муҳрадорон монанданд ва одатан аз нахчаҳои берунии ҳалқашакл, ки ба кирмҳо имкони кам кардани қутрашонро медиҳанд ва нахчаҳои дарунии тӯлонӣ, ки имкони кам кардани дарозиро медиҳанд, иборатанд. Инчунин дар кирмҳо мушакҳои хурд дар асоси қилчаҳо мавҷуд буда метавонанд, ки имкон медиҳанд онҳоро ба хок халонанд, мушакҳо дар атрофи рӯда, дар деворҳои системаи гардиши хун. Дар [[моллюскҳо]] халтаи пӯсту мушак ба системаи мураккаби мушакҳои суфтаи ҷудогона табдил меёбад. Дар [[бандпойҳо]] аллакай системаи мушакии кофӣ рушдёфта мушоҳида мешавад. Он ба скелети берунӣ пайваст шуда, бархилофи моллюскҳо, аллакай кундаланг-рахдор мебошад ва суръат ва қувваи зиёди кашишхӯриро таъмин мекунад. Дар баъзе намудҳо мушакҳои узвҳои дарунӣ низ кӯндаланг-рахдор мебошанд. Рушди бештари мушакҳо дар [[хордадорон]] ва дар дараҷаи олӣ дар [[муҳрадорон]] ба мушоҳида мерасад. Вазни мушакҳо метавонад то нисфи вазни тамоми баданро ташкил диҳад, бо ёрии онҳо вазифаҳои муҳимтарин — ҳаракат, нигоҳ доштани мувозинат, интиқоли моддаҳо дар дохили организм иҷро мешаванд. Мушакҳои хордадорон ба ду гурӯҳ тақсим мешаванд: витсералӣ ва париеталӣ. Тақсимот вобаста ба пайдоиши эмбрионалӣ сурат мегирад. Мушакҳои витсералӣ, ки худсарона амал мекунанд ва рахҳои кӯндаланг надоранд, фаъолияти узвҳои даруниро таъмин мекунанд, асосан аз [[Боковые пластинки|пластинаҳои паҳлӯӣ]] инкишоф меёбанд (танҳо мушакҳои [[Потовые железы|ғадудҳои арақ]] ва [[Радужная оболочка|пардаи рангини]] чашм аз эпителийи эктодермалӣ инкишоф меёбанд), ва мушакҳои париеталӣ, ки аз мушакҳои кӯндаланг-рахдор иборатанд ва таъсири мутақобилаи организмро бо муҳити атроф таъмин мекунанд, аз варақаи мушакии [[миотом]] ба вуҷуд меоянд. Содатарин мушакҳои париеталиро дар [[лансетникҳо]], [[Даҳонгирдон|даҳонгирдҳо]] ва [[моҳиҳо]] мушоҳида кардан мумкин аст. Мушакҳои пӯст ҳамроҳ бо [[Дерма|пӯст]] инкишоф ёфта, аз дерматом — қабати бофтае, ки аз ҳуҷайраҳои мушакҳои сегментарӣ аз варақаи миёнаи ҷанинӣ ҳосил шудааст, ба вуҷуд меоянд. Мушакҳои пӯст ғайриихтиёрӣ мебошанд, аз ҷумла онҳо барои пайдоиши [[пӯсти мурғобӣ]] ҳангоми рефлекси пиломоторӣ масъуланд<ref>{{Cite web |url=[http://bigmeden.ru/article/%D0%9C%D1%8B%D1%88%D0%B5%D1%87%D0%BD%D0%B0%D1%8F_%D0%A1%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%B5%D0%BC%D0%B0](http://bigmeden.ru/article/%D0%9C%D1%8B%D1%88%D0%B5%D1%87%D0%BD%D0%B0%D1%8F_%D0%A1%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%B5%D0%BC%D0%B0) |title=Большая Медицинская Энциклопедия. «Мышечная система» |access-date=2022-07-18 |archive-date=2019-07-17 |archive-url=[https://web.archive.org/web/20190717133020/http://bigmeden.ru/article/%D0%9C%D1%8B%D1%88%D0%B5%D1%87%D0%BD%D0%B0%D1%8F_%D0%A1%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%B5%D0%BC%D0%B0](https://web.archive.org/web/20190717133020/http://bigmeden.ru/article/%D0%9C%D1%8B%D1%88%D0%B5%D1%87%D0%BD%D0%B0%D1%8F_%D0%A1%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%B5%D0%BC%D0%B0) |url-status=live }}{{Пайванди мурда|date=January 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>[[Большая советская энциклопедия]] {{БСЭ3|статья=Мышечная система}} — М.: Советская энциклопедия. — С. 1969—1978.</ref><ref>[[https://archive.today/20130625090457/www.bigpi.biysk.ru/encicl/articles/02/1000207/1000207F.htm](https://archive.today/20130625090457/www.bigpi.biysk.ru/encicl/articles/02/1000207/1000207F.htm) «Анатомия сравнительная»]</ref>. == Патологияи мушакҳо == Патологияи мушакҳо бо вайроншавии вазифаи кашишхӯрии мушакҳо, қобилияти онҳо барои нигоҳ доштани тонус тавсиф мешавад. Сабаби пайдоиши патологияҳо метавонанд ҷароҳатҳои гуногун, зарардидаҳо (контузияи мушакҳо, ёзишҳо, кандашавии қисмӣ ва пурра, кандашавии [[фассияи]] мушакӣ), вайроншавии танзими асабӣ ё гуморалӣ, тағйирот дар сатҳҳои ҳуҷайравӣ ва зериҳуҷайравӣ бошанд. Патологияҳо ҳангоми гипертония, [[инфаркти миокард]], миодистрофия, атонияи бачадон, рӯда, масона, ҳангоми фалаҷ мушоҳида мешаванд. Зоҳиршавӣ метавонад дар шакли гематомаҳо, миозит, атрофия, чурра (грыжа) бошад. Контузия дар натиҷаи зарба ё фишор ба амал меояд, бо талафи назарраси фаъолияти мушакҳо таҳдид мекунад ва барои инкишофи миозит хатарнок аст. Ёзиш (растяжение) — ин кандашавиҳои хурд дар нахчаҳои мушакӣ ба миқдори умумии на зиёда аз 5% мебошад ва одатан ба саломатӣ таҳдиди ҷиддӣ надорад. Кандашавиҳои қисмӣ хатарноктаранд, дар ҷойи кандашавӣ зуд-зуд гематома ҳосил мешавад, баъзан дахолати ҷарроҳӣ лозим меояд. Ҳангоми кандашавии пурраи мушак дахолати ҷарроҳӣ ҳатмист. Мушакҳо қобилияти хуби барқароршавӣ ва шифоёбӣ доранд, яке аз вазифаҳои асосии табобат пешгирӣ аз ҳосилшавии ҷароҳат (рубец) дар ҷойи кандашавӣ мебошад<ref>[[Большая советская энциклопедия]] {{БСЭ3|статья=Мышцы}} — М.: Советская энциклопедия. 1969—1978.</ref><ref>{{Cite web |url=[http://ilive.com.ua/health/uzi-priznaki-patologii-myshechnoi-tkani_637i306.html](http://ilive.com.ua/health/uzi-priznaki-patologii-myshechnoi-tkani_637i306.html) |title=«Патология мышечной ткани» |access-date=2013-06-14 |archive-date=2013-03-28 |archive-url=[https://web.archive.org/web/20130328191551/http://ilive.com.ua/health/uzi-priznaki-patologii-myshechnoi-tkani_637i306.html](https://web.archive.org/web/20130328191551/http://ilive.com.ua/health/uzi-priznaki-patologii-myshechnoi-tkani_637i306.html) |url-status=live }}{{Пайванди мурда|date=January 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. Сарфи назар аз фарқиятҳо дар сабабҳои бемориҳо, тағйироти умумии биохимиявиро ҳангоми патологияҳо ҷудо кардан мумкин аст. Ба онҳо камшавии босуръати миқдори сафедаҳои миофибриллярӣ, афзоиши консентратсияи сафедаҳои строма дар якҷоягӣ бо афзоиши консентратсияи қисме аз сафедаҳои саркоплазматикӣ, аз ҷумла миоалбумин дохил мешаванд. Инчунин дар таркиби ғайрисафедаӣ низ тағйирот ба амал меоянд, сатҳи АТФ ва креатинфосфат паст мешавад, миқдори дипептидҳои дорои имидазол кам мегардад. Барои патологияҳои марбут ба таҷзияи бофтаи мушакӣ, дистрофияҳо, тағйирот дар таркиби фосфолипидии мушакҳо, паст шудани сатҳи фосфатидилхолин ва фосфатидилэтаноламин, афзоиши консентратсияи сфингомиелин ва лизофосфатидилхолин хос аст. Хеле зуд-зуд патологияҳои бофтаи мушакӣ бо креатинурия ҳамроҳӣ мешаванд, вақте ки метаболизми креатин вайрон шуда, бо паст шудани миқдори креатинфосфат дар пешоб ва афзоиши креатин ҳамроҳ мешавад{{sfn|Биологическая химия|1998||loc=Глава 20 «Мышечная ткань»}}. == Далелҳои ҷолиб == Олимони Тайван мушакҳои сунъӣ сохтанд, ки ҳуҷайраҳои пиёзро бо тилло пӯшондаанд. Мушакҳои сунъӣ, ки мисли мушакҳои табиӣ амал мекунанд, самти умедбахш дар робототехника мебошанд, зеро дар онҳо қисмҳои соишхӯранда ба мисли механизмҳои оддӣ мавҷуд нестанд ва бинобар ин онҳо хеле камтар фарсуда мешаванд<ref>{{Cite web|url = [http://chrdk.ru/news/2015/5/6/onion/](http://chrdk.ru/news/2015/5/6/onion/)|title = Тайваньские учёные создали искусственные мышцы из клеток лука|author = |work = |publisher = Портал "Чердак: наука, технологии, будущее"|date =2015-05-06 |archive-url=[https://web.archive.org/web/20150518111803/https://chrdk.ru/news/2015/5/6/onion/](https://web.archive.org/web/20150518111803/https://chrdk.ru/news/2015/5/6/onion/) |archive-date=2015-05-18}}</ref>. == Мушакҳои инсон == <gallery class="center"> Акс:Gray378.png|[[Мышцы шеи|Мушакҳои гардан]], намуд аз паҳлӯ Акс:Gray409.png|[[Мышцы туловища|Мушакҳои тана]], намуд аз паси Акс:Trapezius.png|[[Трапециевидная мышца|Мушаки трапетсияшакл]] Акс:Latissimus dorsi.png|[[Широчайшая мышца спины|Мушаки васеътарини пушт]] Акс:Mucles de la face posterieure du trone.gif|[[Мышцы туловища|Мушакҳои тана]], намуд аз пеш Акс:Pectoralis major.png|[[Большая грудная мышца|Мушаки калони сина]] Акс:Serratus anterior.png|[[Передняя зубчатая мышца|Мушаки дандонадори пеш]] Акс:Rectus abdominis.png|[[Прямая мышца живота|Мушаки рости шикам]] Акс:Deltoideus.png|[[Дельтовидная мышца|Мушакҳои делташакл]] Акс:Triceps brachii.png|[[Трёхглавая мышца плеча|Мушаки сесараи китф]] Акс:Anterior Hip Muscles 2.PNG|[[Пояс нижней конечности|Камарбанди дасту пои поён]] Акс:Illu lower extremity muscles.jpg|Мушакҳои [[Нога человека|пой]] (аз пеш) Акс:Leg flexor deep.png|Мушакҳои [[Голень|соқ]], намуд аз пас Акс:Gluteus maximus.png|[[Большая ягодичная мышца|Мушакҳои калони сурхча]] Акс:Gastrocnemius.png|[[Икроножная мышца|Мушакҳои соқи по]] </gallery> == Ҳамчунин нигаред == * [[Мышечная система|Системаи мушакӣ]] * [[Мышечное сокращение|Кашишхӯрии мушакҳо]] * [[Крепатура|Хастагии мушакҳо]] * [[Актин]] * [[Миозин]] * [[Титин]] == Эзоҳ == {{эзоҳ}} == Адабиёт == {{Новбарӣ|Викилӯғат=мушак|}} * {{ВТ-ЭСБЕ|Мышцы|[[Тарханов, Иван Романович|Тарханов И. Р.]]}} * {{книга|автор=Берёзов Т. Т., Коровкин Б. Ф.|заглавие=Биологическая химия: Учебник|издание=3-е изд|место=М|издательство=Медицина|год=1998|isbn=5-225-02709-1|ref=Биологическая химия}} * ''Сапин М. Р., Билич Г. Л.'' Анатомия человека: учебник в 3 т. — М.: ГЭОТАР-Медиа, 2007. — Т. 1. — 608 с. — ISBN 978-5-9704-0600-7 (т.1). [[Гурӯҳ:Мушакҳо]] [[Гурӯҳ:Системаи мушакҳо]] 2qo247k1k2qept25d84ujmwsk7yt3iz 0 329029 1468967 1467501 2026-04-19T18:00:15Z Zosya95 54344 1468967 wikitext text/x-wiki {{Таксон | салтанат = Рустаниҳо | тасвир = Berberis darwinii shoot.jpg | тавсифи тасвир = Навдаи [[Зирки Дарвин|зирки Дарвин]] бо гулҳояш | лотинӣ = Berberidaceae | муаллиф = Juss. }} '''Зиркиҳо''' ({{lang-la|Berberidaceae}}) — оилаи рустаниҳои дупалла. [[Бутта]] ё нимбуттаҳои [[Рустаниҳои ҳамешасабз|ҳамешасабз]] ё [[хазонрез]], баъзан [[дарахт]] ва гиёҳҳои бисёрсоларо дар бар мегиранд. Баргашон сода ё мураккаб, гоҳо хоршакл. Гулашон хурд, дуҷинса, аз 3 (баъзан аз 2) узв иборат аст; дар нӯги хӯшагул ҷой гирифтааст. Ғуҷуммева, баъзан ғӯзамева ё меваи чор­мағзшакл доранд. Дар дунё 14 ҷинс ва 650 намуди зиркиҳо маълум буда, бештар дар минтақаҳои муътадил ва [[Субтропикӣ|субтропикии]] Нимкураи шимолӣ паҳн шудаанд. Дар [[Тоҷикистон]] 4 ҷинс (Berberis, Bongardia, Gymnospermium, Leontice) ва 13 намуди зиркиҳо вомехӯранд. Дар таркиби ҳама намудҳои зиркиҳо алкалоидҳо, хосса берберин мавҷуд аст. Зиркиҳо рустаниҳои пур­қимати ғизоӣ, [[шифобахш]] ва манбаи хоми ашёи сано­атӣ мебошанд. == Эзоҳ == {{эзоҳ}} == Адабиёт == * {{ЭМТ||7|муаллиф= }} [[Гурӯҳ:Гиёҳон аз рӯи алифбо]] [[Гурӯҳ:Гиёҳшиносӣ]] gl10v1nzia6xvcbdl2it9q4kwqvrc2a 1468975 1468967 2026-04-19T18:12:26Z Zosya95 54344 1468975 wikitext text/x-wiki {{Таксон | салтанат = Рустаниҳо |тасвир = Berberis darwinii shoot.jpg |image_caption = ''[[Berberis darwinii]]'' shoot with flowers |лотинӣ = Berberidaceae |муаллиф = Juss. }} '''Зиркиҳо''' ({{lang-la|Berberidaceae}}) — оилаи рустаниҳои дупалла. [[Бутта]] ё нимбуттаҳои [[Рустаниҳои ҳамешасабз|ҳамешасабз]] ё [[хазонрез]], баъзан [[дарахт]] ва гиёҳҳои бисёрсоларо дар бар мегиранд. Баргашон сода ё мураккаб, гоҳо хоршакл. Гулашон хурд, дуҷинса, аз 3 (баъзан аз 2) узв иборат аст; дар нӯги хӯшагул ҷой гирифтааст. Ғуҷуммева, баъзан ғӯзамева ё меваи чор­мағзшакл доранд. Дар дунё 14 ҷинс ва 650 намуди зиркиҳо маълум буда, бештар дар минтақаҳои муътадил ва [[Субтропикӣ|субтропикии]] Нимкураи шимолӣ паҳн шудаанд. Дар [[Тоҷикистон]] 4 ҷинс (Berberis, Bongardia, Gymnospermium, Leontice) ва 13 намуди зиркиҳо вомехӯранд. Дар таркиби ҳама намудҳои зиркиҳо алкалоидҳо, хосса берберин мавҷуд аст. Зиркиҳо рустаниҳои пур­қимати ғизоӣ, [[шифобахш]] ва манбаи хоми ашёи сано­атӣ мебошанд. == Эзоҳ == {{эзоҳ}} == Адабиёт == * {{ЭМТ||7|муаллиф= }} [[Гурӯҳ:Гиёҳон аз рӯи алифбо]] [[Гурӯҳ:Гиёҳшиносӣ]] tcsk8ng09q0x31q7l5xlp2btfhgp1af 0 329831 1469060 1461158 2026-04-20T00:57:11Z Zosya95 54344 Removed redirect to [[Сунбул]] 1469060 wikitext text/x-wiki {{Барои ҳазф}} prczml6xdxi3dl1rr8059l2p3tt7wd8 0 329832 1468914 1468832 2026-04-19T14:00:49Z Zosya95 54344 1468914 wikitext text/x-wiki {{Таксон |тасвир = Bentley - Trimen 1880b.jpg |тавсифи тасвир = Тасвири гиёҳшиносӣ |салтанат = Рустаниҳо |волид = Ferula |табақа = Намуд |намуд = Сунбул |лотинӣ = Ferula moschata |муаллиф = (H.Reinsch) Koso-Pol. |соли муаллифӣ = 1925 |ҳаммаъно = {{Collapsible list | title = '' |{{btname|Euryangium sumbul|(Kauffm.)}} |{{btname|Ferula sumbul|(Kauffm.) Hook.f.}} |{{btname|Ferula urceolata|(Korovin)}} |{{btname|Peucedanum sumbul|(Kauffm.) Baill.}} |{{btname|Sumbulus moschatus|(H.Reinsch)}} }} | бумӣ = tj }} '''Сунбул, сунбулкаҳ, сунбулкамол''' ё '''норд''' ({{lang-la|Ferula moschata}} ё {{lang-la|Ferula sumbul}}) як навъ [[Рустаниҳои пӯшидатухм (гулдор)|рустании гулдор]] аз оилаи [[Чатргулон|чатргулон]] ({{lang-la|Apiaceae}}) аст, ки дар [[Осиёи Миёна]] ва ғарби [[Ҷумҳурии Мардумии Чин|Чин]] бумӣ аст.<ref>{{cite POWO|id=842394-1 |title=''Ferula moschata'' (H.Reinsch) Koso-Pol. |access-date=9 январи 2022 }}</ref> Решааш манбаи [[мушк]] буда, аз ба ҷои мушки аз ҳайвон гирифташуда дар тиб, хӯрокпазӣ ва атторӣ ба кор бурда мешавад.<ref>{{Cite web|url=https://www.medicinetraditions.com/ferula-sumbul-musk-root.html|title=''Ferula sumbul'', Musk root|author=<!--Not stated-->|website=medicinetraditions.com|date=2021|publisher=MedicineTradition|accessdate=9 январи 2022}}</ref> == Адабиёт == {{reflist}} {{ПБ}} [[Гурӯҳ:Гиёҳҳои доруӣ]] bmn34s983j6az6wqg2sirtsztbgsi9o 1468915 1468914 2026-04-19T14:21:56Z Zosya95 54344 1468915 wikitext text/x-wiki {{Таксон |тасвир = Bentley - Trimen 1880b.jpg |тавсифи тасвир = Тасвири гиёҳшиносӣ |салтанат = Рустаниҳо |волид = Ferula |табақа = Намуд |намуд = Сунбул |лотинӣ = Ferula moschata |муаллиф = (H.Reinsch) Koso-Pol. |соли муаллифӣ = 1925 |ҳаммаъно = {{Collapsible list | title = '' |{{btname|Euryangium sumbul|(Kauffm.)}} |{{btname|Ferula sumbul|(Kauffm.) Hook.f.}} |{{btname|Ferula urceolata|(Korovin)}} |{{btname|Peucedanum sumbul|(Kauffm.) Baill.}} |{{btname|Sumbulus moschatus|(H.Reinsch)}} }} | бумӣ = tj }} '''Сунбул, сунбулкаҳ, сунбулкамол''' ё '''норд''' ({{lang-la|Ferula moschata}}) як навъ [[Рустаниҳои пӯшидатухм (гулдор)|рустании гулдор]] аз [[Оила (таксономия)|оила]]и [[Чатргулон|чатргулон]] ({{lang-la|Apiaceae}}) аст, ки дар [[Осиёи Миёна]] ва ғарби [[Ҷумҳурии Мардумии Чин|Чин]] бумӣ аст.<ref>{{cite POWO|id=842394-1 |title=''Ferula moschata'' (H.Reinsch) Koso-Pol. |access-date=9 январи 2022 }}</ref> Он дар Тоҷикистон, дар нишебиҳои санглохи қаторкӯҳҳои [[Қаторкӯҳи Туркистон|Туркистон]], [[Қаторкӯҳи Зарафшон|Зарафшон]] ва [[Қаторкӯҳи Ҳисор|Ҳисор]], дар баландии аз 900 то 1600 м (н.б.) мерӯяд. == Таснифи гиёҳшиносӣ == == Корбурд == Решааш манбаи [[мушк]] буда, аз ба ҷои мушки аз ҳайвон гирифташуда дар тиб, хӯрокпазӣ ва атторӣ ба кор бурда мешавад.<ref>{{Cite web|url=https://www.medicinetraditions.com/ferula-sumbul-musk-root.html|title=''Ferula sumbul'', Musk root|author=<!--Not stated-->|website=medicinetraditions.com|date=2021|publisher=MedicineTradition|accessdate=9 январи 2022}}</ref> ё {{lang-la|Ferula sumbul}} (қаторкӯҳҳои Туркистон, Зарафшон ва Ҳисор) == Адабиёт == {{reflist}} {{ПБ}} [[Гурӯҳ:Гиёҳҳои доруӣ]] ernc616mbq13t7qvitr88zrv58n6nco 1468916 1468915 2026-04-19T14:30:39Z Zosya95 54344 1468916 wikitext text/x-wiki {{Таксон |тасвир = Bentley - Trimen 1880b.jpg |тавсифи тасвир = Тасвири гиёҳшиносӣ |салтанат = Рустаниҳо |волид = Ferula |табақа = Намуд |намуд = Сунбул |лотинӣ = Ferula moschata |муаллиф = (H.Reinsch) Koso-Pol. |соли муаллифӣ = 1925 |ҳаммаъно = {{Collapsible list | title = '' |{{btname|Euryangium sumbul|(Kauffm.)}} |{{btname|Ferula sumbul|(Kauffm.) Hook.f.}} |{{btname|Ferula urceolata|(Korovin)}} |{{btname|Peucedanum sumbul|(Kauffm.) Baill.}} |{{btname|Sumbulus moschatus|(H.Reinsch)}} }} | вазъи ҳифз = EN | бумӣ = tj }} '''Сунбул, сунбулкаҳ, сунбулкамол''' ё '''норд''' ({{lang-la|Ferula moschata}}) як навъ [[Рустаниҳои пӯшидатухм (гулдор)|рустании гулдор]] аз [[Оила (таксономия)|оила]]и [[Чатргулон|чатргулон]] ({{lang-la|Apiaceae}}) аст, ки дар [[Осиёи Миёна]] ва ғарби [[Ҷумҳурии Мардумии Чин|Чин]] бумӣ аст.<ref>{{cite POWO|id=842394-1 |title=''Ferula moschata'' (H.Reinsch) Koso-Pol. |access-date=9 январи 2022 }}</ref> Он дар Тоҷикистон, дар нишебиҳои кушоди шағалдор, дар тарқиши харсангҳои қаторкӯҳҳои [[Қаторкӯҳи Туркистон|Туркистон]], [[Қаторкӯҳи Зарафшон|Зарафшон]], [[Қаторкӯҳи Қаротегин|Қаротегин]] ва [[Қаторкӯҳи Ҳисор|Ҳисор]], дар баландии аз 1700-2500 м (аз сатҳи баҳр) мерӯяд. == Хусусиятҳои биоморфологӣ == == Корбурд == Решааш манбаи [[мушк]] буда, аз ба ҷои мушки аз ҳайвон гирифташуда дар тиб, хӯрокпазӣ ва атторӣ ба кор бурда мешавад.<ref>{{Cite web|url=https://www.medicinetraditions.com/ferula-sumbul-musk-root.html|title=''Ferula sumbul'', Musk root|author=<!--Not stated-->|website=medicinetraditions.com|date=2021|publisher=MedicineTradition|accessdate=9 январи 2022}}</ref> ё {{lang-la|Ferula sumbul}} (қаторкӯҳҳои Туркистон, Зарафшон ва Ҳисор) == Адабиёт == {{reflist}} {{ПБ}} [[Гурӯҳ:Гиёҳҳои доруӣ]] 4vev4lwqel76rhoepvy90zfsy1g4nqj 1468917 1468916 2026-04-19T14:31:52Z Zosya95 54344 1468917 wikitext text/x-wiki {{Таксон |тасвир = Bentley - Trimen 1880b.jpg |тавсифи тасвир = Тасвири гиёҳшиносӣ |салтанат = Рустаниҳо |волид = Ferula |табақа = Намуд |намуд = Сунбул |лотинӣ = Ferula moschata |муаллиф = (H.Reinsch) Koso-Pol. |соли муаллифӣ = 1925 |ҳаммаъно = {{Collapsible list | title = '' |{{btname|Euryangium sumbul|(Kauffm.)}} |{{btname|Ferula sumbul|(Kauffm.) Hook.f.}} |{{btname|Ferula urceolata|(Korovin)}} |{{btname|Peucedanum sumbul|(Kauffm.) Baill.}} |{{btname|Sumbulus moschatus|(H.Reinsch)}} }} | вазъи ҳифз = EN | бумӣ = tj }} '''Сунбул, сунбулкаҳ, сунбулкамол''' ё '''норд''' ({{lang-la|Ferula moschata}}) як навъ [[Рустаниҳои пӯшидатухм (гулдор)|рустании гулдор]] аз [[Оила (таксономия)|оила]]и [[Чатргулон|чатргулон]] ({{lang-la|Apiaceae}}) аст, ки дар [[Осиёи Миёна]] ва ғарби [[Ҷумҳурии Мардумии Чин|Чин]] бумӣ аст.<ref>{{cite POWO|id=842394-1 |title=''Ferula moschata'' (H.Reinsch) Koso-Pol. |access-date=9 январи 2022 }}</ref> Он дар Тоҷикистон, дар нишебиҳои кушоди шағалдор, дар тарқиши харсангҳои қаторкӯҳҳои [[Қаторкӯҳи Туркистон|Туркистон]], [[Қаторкӯҳи Зарафшон|Зарафшон]], [[Қаторкӯҳи Қаротегин|Қаротегин]] ва [[Қаторкӯҳи Ҳисор|Ҳисор]], дар баландии аз 1700-2500 м (аз сатҳи баҳр) мерӯяд. == Тавсифоти гиёҳшиносӣ == == Корбурд == Решааш манбаи [[мушк]] буда, аз ба ҷои мушки аз ҳайвон гирифташуда дар тиб, хӯрокпазӣ ва атторӣ ба кор бурда мешавад.<ref>{{Cite web|url=https://www.medicinetraditions.com/ferula-sumbul-musk-root.html|title=''Ferula sumbul'', Musk root|author=<!--Not stated-->|website=medicinetraditions.com|date=2021|publisher=MedicineTradition|accessdate=9 январи 2022}}</ref> ё {{lang-la|Ferula sumbul}} (қаторкӯҳҳои Туркистон, Зарафшон ва Ҳисор) == Адабиёт == {{reflist}} {{ПБ}} [[Гурӯҳ:Гиёҳҳои доруӣ]] 27iuv7um8x8uffzqwak1et2prluzhap 1468950 1468917 2026-04-19T16:36:55Z Zosya95 54344 1468950 wikitext text/x-wiki {{Таксон |тасвир = Bentley - Trimen 1880b.jpg |тавсифи тасвир = Тасвири гиёҳшиносӣ |салтанат = Рустаниҳо |волид = Ferula |табақа = Намуд |намуд = Сунбул |лотинӣ = Ferula moschata |муаллиф = (H.Reinsch) Koso-Pol. |соли муаллифӣ = 1925 |ҳаммаъно = {{Collapsible list | title = '' |{{btname|Euryangium sumbul|(Kauffm.)}} |{{btname|Ferula sumbul|(Kauffm.) Hook.f.}} |{{btname|Ferula urceolata|(Korovin)}} |{{btname|Peucedanum sumbul|(Kauffm.) Baill.}} |{{btname|Sumbulus moschatus|(H.Reinsch)}} }} | вазъи ҳифз = EN | бумӣ = tj }} '''Сунбул, сунбулкаҳ, сунбулкамол''' ё '''норд''' ({{lang-la|Ferula moschata}}) як навъ [[Рустаниҳои пӯшидатухм (гулдор)|рустании гулдор]] аз [[Оила (таксономия)|оила]]и [[Чатргулон|чатргулон]] ({{lang-la|Apiaceae}}) аст, ки дар [[Осиёи Миёна]] ва ғарби [[Ҷумҳурии Мардумии Чин|Чин]] бумӣ аст.<ref>{{cite POWO|id=842394-1 |title=''Ferula moschata'' (H.Reinsch) Koso-Pol. |access-date=9 январи 2022 }}</ref> Он дар Тоҷикистон, дар нишебиҳои кушоди шағалдор, дар тарқиши харсангҳои қаторкӯҳҳои [[Қаторкӯҳи Туркистон|Туркистон]], [[Қаторкӯҳи Зарафшон|Зарафшон]], [[Қаторкӯҳи Қаротегин|Қаротегин]] ва [[Қаторкӯҳи Ҳисор|Ҳисор]], дар баландии аз 1700 то 2500 м (аз сатҳи баҳр) мерӯяд. == Тавсифоти гиёҳшиносӣ == Рустании бисёрсолаи поликарпӣ буда, то 1,5 м қад мекашад. Пояаш сершумор ва борик. Баргаш сахт ва зуд пажмурда намешавад. Чатрҳояш гуногун ва чатри марказияш 6-10 шоха дорад. Моҳҳои июн гул карда, июл-август мева медиҳад. == Корбурд == Решааш манбаи [[мушк]] буда, аз ба ҷои мушки аз ҳайвон гирифташуда дар тиб, хӯрокпазӣ ва атторӣ ба кор бурда мешавад.<ref>{{Cite web|url=https://www.medicinetraditions.com/ferula-sumbul-musk-root.html|title=''Ferula sumbul'', Musk root|author=<!--Not stated-->|website=medicinetraditions.com|date=2021|publisher=MedicineTradition|accessdate=9 январи 2022}}</ref> ё {{lang-la|Ferula sumbul}} (қаторкӯҳҳои Туркистон, Зарафшон ва Ҳисор) == Адабиёт == {{reflist}} {{ПБ}} [[Гурӯҳ:Гиёҳҳои доруӣ]] egccutj4n063fxj501paavmn3gcf7eb 1468965 1468950 2026-04-19T17:50:26Z Zosya95 54344 1468965 wikitext text/x-wiki {{Таксон |тасвир = Ferula moschata (Flora of Tajikistan).png |салтанат = Рустаниҳо |волид = Ferula |табақа = Намуд |намуд = Сунбул |лотинӣ = Ferula moschata |муаллиф = (H.Reinsch) Koso-Pol. |соли муаллифӣ = 1925 |ҳаммаъно = {{Collapsible list | title = '' |{{btname|Euryangium sumbul|(Kauffm.)}} |{{btname|Ferula sumbul|(Kauffm.) Hook.f.}} |{{btname|Ferula urceolata|(Korovin)}} |{{btname|Peucedanum sumbul|(Kauffm.) Baill.}} |{{btname|Sumbulus moschatus|(H.Reinsch)}} }} | вазъи ҳифз = EN | бумӣ = tj }} '''Сунбул, сунбулкаҳ, сунбулкамол''' ё '''норд''' ({{lang-la|Ferula moschata}}) як навъ [[Рустаниҳои пӯшидатухм (гулдор)|рустании гулдор]] аз [[Оила (таксономия)|оила]]и [[Чатргулон|чатргулон]] ({{lang-la|Apiaceae}}) аст, ки дар [[Осиёи Миёна]] ва ғарби [[Ҷумҳурии Мардумии Чин|Чин]] бумӣ аст.<ref>{{cite POWO|id=842394-1 |title=''Ferula moschata'' (H.Reinsch) Koso-Pol. |access-date=9 январи 2022 }}</ref> Он дар Тоҷикистон, дар нишебиҳои кушоди шағалдор, дар тарқиши харсангҳои қаторкӯҳҳои [[Қаторкӯҳи Туркистон|Туркистон]], [[Қаторкӯҳи Зарафшон|Зарафшон]], [[Қаторкӯҳи Қаротегин|Қаротегин]] ва [[Қаторкӯҳи Ҳисор|Ҳисор]], дар баландии аз 1700 то 2500 м (аз сатҳи баҳр) мерӯяд. == Тавсифоти гиёҳшиносӣ == Рустании бисёрсолаи поликарпӣ буда, то 1,5 м қад мекашад. Пояаш сершумор ва борик. Баргаш сахт ва зуд пажмурда намешавад. Чатрҳояш гуногун ва чатри марказияш 6-10 шоха дорад. Моҳҳои июн гул карда, июл-август мева медиҳад. [[Акс:Bentley - Trimen 1880b.jpg|thumb|Тасвири гиёҳшиносӣ<ref>{{cite book | last1 = Bentley | first1 = Robert | last2 = Trimen | first2 = Henry | title = Medicinal Plants | publisher = J. & A. Churchill | location = London | year = 1880 | volume = 2 | url = https://archive.org/details/medicinalplantsb02bent/page/n452 }}</ref>]] == Корбурд == Решааш манбаи [[мушк]] буда, аз ба ҷои мушки аз ҳайвон гирифташуда дар тиб, хӯрокпазӣ ва атторӣ ба кор бурда мешавад.<ref>{{Cite web|url=https://www.medicinetraditions.com/ferula-sumbul-musk-root.html|title=''Ferula sumbul'', Musk root|author=<!--Not stated-->|website=medicinetraditions.com|date=2021|publisher=MedicineTradition|accessdate=9 январи 2022}}</ref> ё {{lang-la|Ferula sumbul}} (қаторкӯҳҳои Туркистон, Зарафшон ва Ҳисор) [[Акс:American journal of pharmacy (1829) (14796324063).jpg|thumb|Реша]] == Адабиёт == {{reflist}} {{ПБ}} [[Гурӯҳ:Гиёҳҳои доруӣ]] dyll4vmr19ztnv0ma0ty41nar0nuypu 1468972 1468965 2026-04-19T18:05:55Z Zosya95 54344 1468972 wikitext text/x-wiki {{Таксон |тасвир = Ferula moschata (Flora of Tajikistan).png |салтанат = Рустаниҳо |волид = Ferula |табақа = Намуд |намуд = Сунбул |лотинӣ = Ferula moschata |муаллиф = (H.Reinsch) Koso-Pol. |соли муаллифӣ = 1925 |ҳаммаъно = {{Collapsible list | title = '' |{{btname|Euryangium sumbul|(Kauffm.)}} |{{btname|Ferula sumbul|(Kauffm.) Hook.f.}} |{{btname|Ferula urceolata|(Korovin)}} |{{btname|Peucedanum sumbul|(Kauffm.) Baill.}} |{{btname|Sumbulus moschatus|(H.Reinsch)}} }} | вазъи ҳифз = EN | бумӣ = tj }} '''Сунбул, сунбулкаҳ, сунбулкамол''' ё '''норд''' ({{lang-la|Ferula moschata}}) як [[Намуд (таксономия)|намуд]]и [[Рустаниҳои пӯшидатухм (гулдор)|рустании гулдор]] аз [[Оила (таксономия)|оила]]и [[Чатргулон|чатргулон]] ({{lang-la|Apiaceae}}) аст, ки дар [[Осиёи Миёна]] ва ғарби [[Ҷумҳурии Мардумии Чин|Чин]] бумӣ аст.<ref>{{cite POWO|id=842394-1 |title=''Ferula moschata'' (H.Reinsch) Koso-Pol. |access-date=9 январи 2022 }}</ref> Он дар Тоҷикистон, дар нишебиҳои кушоди шағалдор, дар тарқиши харсангҳои қаторкӯҳҳои [[Қаторкӯҳи Туркистон|Туркистон]], [[Қаторкӯҳи Зарафшон|Зарафшон]], [[Қаторкӯҳи Қаротегин|Қаротегин]] ва [[Қаторкӯҳи Ҳисор|Ҳисор]], дар баландии аз 1700 то 2500 м (аз сатҳи баҳр) мерӯяд. == Тавсифоти гиёҳшиносӣ == Рустании бисёрсолаи поликарпӣ буда, то 1,5 м қад мекашад. Пояаш сершумор ва борик. Баргаш сахт ва зуд пажмурда намешавад. Чатрҳояш гуногун ва чатри марказияш 6-10 шоха дорад. Моҳҳои июн гул карда, июл-август мева медиҳад. [[Акс:Bentley - Trimen 1880b.jpg|thumb|Тасвири гиёҳшиносӣ<ref>{{cite book | last1 = Bentley | first1 = Robert | last2 = Trimen | first2 = Henry | title = Medicinal Plants | publisher = J. & A. Churchill | location = London | year = 1880 | volume = 2 | url = https://archive.org/details/medicinalplantsb02bent/page/n452 }}</ref>]] == Корбурд == [[Акс:American journal of pharmacy (1829) (14796324063).jpg|thumb|Реша]] Решааш манбаи [[мушк]] буда, аз ба ҷои мушки аз ҳайвон гирифташуда дар тиб, хӯрокпазӣ ва атторӣ ба кор бурда мешавад.<ref>{{Cite web|url=https://www.medicinetraditions.com/ferula-sumbul-musk-root.html|title=''Ferula sumbul'', Musk root|author=<!--Not stated-->|website=medicinetraditions.com|date=2021|publisher=MedicineTradition|accessdate=9 январи 2022}}</ref> ё {{lang-la|Ferula sumbul}} (қаторкӯҳҳои Туркистон, Зарафшон ва Ҳисор) == Адабиёт == {{reflist}} {{ПБ}} [[Гурӯҳ:Гиёҳҳои доруӣ]] 29lbc3tccf0l1ssuzk91keusucyburb 1469057 1468972 2026-04-20T00:55:26Z Zosya95 54344 Zosya95 moved page [[Сунбул]] to [[Сунбулкаҳ]] 1468972 wikitext text/x-wiki {{Таксон |тасвир = Ferula moschata (Flora of Tajikistan).png |салтанат = Рустаниҳо |волид = Ferula |табақа = Намуд |намуд = Сунбул |лотинӣ = Ferula moschata |муаллиф = (H.Reinsch) Koso-Pol. |соли муаллифӣ = 1925 |ҳаммаъно = {{Collapsible list | title = '' |{{btname|Euryangium sumbul|(Kauffm.)}} |{{btname|Ferula sumbul|(Kauffm.) Hook.f.}} |{{btname|Ferula urceolata|(Korovin)}} |{{btname|Peucedanum sumbul|(Kauffm.) Baill.}} |{{btname|Sumbulus moschatus|(H.Reinsch)}} }} | вазъи ҳифз = EN | бумӣ = tj }} '''Сунбул, сунбулкаҳ, сунбулкамол''' ё '''норд''' ({{lang-la|Ferula moschata}}) як [[Намуд (таксономия)|намуд]]и [[Рустаниҳои пӯшидатухм (гулдор)|рустании гулдор]] аз [[Оила (таксономия)|оила]]и [[Чатргулон|чатргулон]] ({{lang-la|Apiaceae}}) аст, ки дар [[Осиёи Миёна]] ва ғарби [[Ҷумҳурии Мардумии Чин|Чин]] бумӣ аст.<ref>{{cite POWO|id=842394-1 |title=''Ferula moschata'' (H.Reinsch) Koso-Pol. |access-date=9 январи 2022 }}</ref> Он дар Тоҷикистон, дар нишебиҳои кушоди шағалдор, дар тарқиши харсангҳои қаторкӯҳҳои [[Қаторкӯҳи Туркистон|Туркистон]], [[Қаторкӯҳи Зарафшон|Зарафшон]], [[Қаторкӯҳи Қаротегин|Қаротегин]] ва [[Қаторкӯҳи Ҳисор|Ҳисор]], дар баландии аз 1700 то 2500 м (аз сатҳи баҳр) мерӯяд. == Тавсифоти гиёҳшиносӣ == Рустании бисёрсолаи поликарпӣ буда, то 1,5 м қад мекашад. Пояаш сершумор ва борик. Баргаш сахт ва зуд пажмурда намешавад. Чатрҳояш гуногун ва чатри марказияш 6-10 шоха дорад. Моҳҳои июн гул карда, июл-август мева медиҳад. [[Акс:Bentley - Trimen 1880b.jpg|thumb|Тасвири гиёҳшиносӣ<ref>{{cite book | last1 = Bentley | first1 = Robert | last2 = Trimen | first2 = Henry | title = Medicinal Plants | publisher = J. & A. Churchill | location = London | year = 1880 | volume = 2 | url = https://archive.org/details/medicinalplantsb02bent/page/n452 }}</ref>]] == Корбурд == [[Акс:American journal of pharmacy (1829) (14796324063).jpg|thumb|Реша]] Решааш манбаи [[мушк]] буда, аз ба ҷои мушки аз ҳайвон гирифташуда дар тиб, хӯрокпазӣ ва атторӣ ба кор бурда мешавад.<ref>{{Cite web|url=https://www.medicinetraditions.com/ferula-sumbul-musk-root.html|title=''Ferula sumbul'', Musk root|author=<!--Not stated-->|website=medicinetraditions.com|date=2021|publisher=MedicineTradition|accessdate=9 январи 2022}}</ref> ё {{lang-la|Ferula sumbul}} (қаторкӯҳҳои Туркистон, Зарафшон ва Ҳисор) == Адабиёт == {{reflist}} {{ПБ}} [[Гурӯҳ:Гиёҳҳои доруӣ]] 29lbc3tccf0l1ssuzk91keusucyburb 1469059 1469057 2026-04-20T00:56:09Z Zosya95 54344 1469059 wikitext text/x-wiki {{Таксон |тасвир = Ferula moschata (Flora of Tajikistan).png |салтанат = Рустаниҳо |волид = Ferula |табақа = Намуд |намуд = Сунбул |лотинӣ = Ferula moschata |муаллиф = (H.Reinsch) Koso-Pol. |соли муаллифӣ = 1925 |ҳаммаъно = {{Collapsible list | title = '' |{{btname|Euryangium sumbul|(Kauffm.)}} |{{btname|Ferula sumbul|(Kauffm.) Hook.f.}} |{{btname|Ferula urceolata|(Korovin)}} |{{btname|Peucedanum sumbul|(Kauffm.) Baill.}} |{{btname|Sumbulus moschatus|(H.Reinsch)}} }} | вазъи ҳифз = EN | бумӣ = tj }} '''Сунбулкаҳ''', '''сунбул''', '''сунбулкамол''' ё '''норд''' ({{lang-la|Ferula moschata}}) як [[Намуд (таксономия)|намуд]]и [[Рустаниҳои пӯшидатухм (гулдор)|рустании гулдор]] аз [[Оила (таксономия)|оила]]и [[Чатргулон|чатргулон]] ({{lang-la|Apiaceae}}) аст, ки дар [[Осиёи Миёна]] ва ғарби [[Ҷумҳурии Мардумии Чин|Чин]] бумӣ аст.<ref>{{cite POWO|id=842394-1 |title=''Ferula moschata'' (H.Reinsch) Koso-Pol. |access-date=9 январи 2022 }}</ref> Он дар Тоҷикистон, дар нишебиҳои кушоди шағалдор, дар тарқиши харсангҳои қаторкӯҳҳои [[Қаторкӯҳи Туркистон|Туркистон]], [[Қаторкӯҳи Зарафшон|Зарафшон]], [[Қаторкӯҳи Қаротегин|Қаротегин]] ва [[Қаторкӯҳи Ҳисор|Ҳисор]], дар баландии аз 1700 то 2500 м (аз сатҳи баҳр) мерӯяд. == Тавсифоти гиёҳшиносӣ == Рустании бисёрсолаи поликарпӣ буда, то 1,5 м қад мекашад. Пояаш сершумор ва борик. Баргаш сахт ва зуд пажмурда намешавад. Чатрҳояш гуногун ва чатри марказияш 6-10 шоха дорад. Моҳҳои июн гул карда, июл-август мева медиҳад. [[Акс:Bentley - Trimen 1880b.jpg|thumb|Тасвири гиёҳшиносӣ<ref>{{cite book | last1 = Bentley | first1 = Robert | last2 = Trimen | first2 = Henry | title = Medicinal Plants | publisher = J. & A. Churchill | location = London | year = 1880 | volume = 2 | url = https://archive.org/details/medicinalplantsb02bent/page/n452 }}</ref>]] == Корбурд == [[Акс:American journal of pharmacy (1829) (14796324063).jpg|thumb|Реша]] Решааш манбаи [[мушк]] буда, аз ба ҷои мушки аз ҳайвон гирифташуда дар тиб, хӯрокпазӣ ва атторӣ ба кор бурда мешавад.<ref>{{Cite web|url=https://www.medicinetraditions.com/ferula-sumbul-musk-root.html|title=''Ferula sumbul'', Musk root|author=<!--Not stated-->|website=medicinetraditions.com|date=2021|publisher=MedicineTradition|accessdate=9 январи 2022}}</ref> ё {{lang-la|Ferula sumbul}} (қаторкӯҳҳои Туркистон, Зарафшон ва Ҳисор) == Адабиёт == {{reflist}} {{ПБ}} [[Гурӯҳ:Гиёҳҳои доруӣ]] onr5ora75eq3oj4ink5fp7k5ifetd80 1469064 1469059 2026-04-20T01:24:18Z Zosya95 54344 1469064 wikitext text/x-wiki {{Таксон |тасвир = Ferula moschata (Flora of Tajikistan).png |салтанат = Рустаниҳо |волид = Ferula |табақа = Намуд |намуд = Сунбул |лотинӣ = Ferula moschata |муаллиф = (H.Reinsch) Koso-Pol. |соли муаллифӣ = 1925 |ҳаммаъно = {{Collapsible list | title = '' |{{btname|Euryangium sumbul|(Kauffm.)}} |{{btname|Ferula sumbul|(Kauffm.) Hook.f.}} |{{btname|Ferula urceolata|(Korovin)}} |{{btname|Peucedanum sumbul|(Kauffm.) Baill.}} |{{btname|Sumbulus moschatus|(H.Reinsch)}} }} | вазъи ҳифз = EN | бумӣ = tj | харита = Ferula sumbul (Ferula moschata) range map Tajikistan.svg }} '''Сунбулкаҳ''', '''сунбул''', '''сунбулкамол''' ё '''норд''' ({{lang-la|Ferula moschata}}) як [[Намуд (таксономия)|намуд]]и [[Рустаниҳои пӯшидатухм (гулдор)|рустании гулдор]] аз [[Оила (таксономия)|оила]]и [[Чатргулон|чатргулон]] ({{lang-la|Apiaceae}}) аст, ки дар [[Осиёи Миёна]] ва ғарби [[Ҷумҳурии Мардумии Чин|Чин]] бумӣ аст.<ref>{{cite POWO|id=842394-1 |title=''Ferula moschata'' (H.Reinsch) Koso-Pol. |access-date=9 январи 2022 }}</ref> Он дар Тоҷикистон, дар нишебиҳои кушоди шағалдор, дар тарқиши харсангҳои қаторкӯҳҳои [[Қаторкӯҳи Туркистон|Туркистон]], [[Қаторкӯҳи Зарафшон|Зарафшон]], [[Қаторкӯҳи Қаротегин|Қаротегин]] ва [[Қаторкӯҳи Ҳисор|Ҳисор]], дар баландии аз 1700 то 2500 м (аз сатҳи баҳр) мерӯяд. == Тавсифоти гиёҳшиносӣ == Рустании бисёрсолаи поликарпӣ буда, то 1,5 м қад мекашад. Пояаш сершумор ва борик. Баргаш сахт ва зуд пажмурда намешавад. Чатрҳояш гуногун ва чатри марказияш 6-10 шоха дорад. Моҳҳои июн гул карда, июл-август мева медиҳад. [[Акс:Bentley - Trimen 1880b.jpg|thumb|Тасвири гиёҳшиносӣ<ref>{{cite book | last1 = Bentley | first1 = Robert | last2 = Trimen | first2 = Henry | title = Medicinal Plants | publisher = J. & A. Churchill | location = London | year = 1880 | volume = 2 | url = https://archive.org/details/medicinalplantsb02bent/page/n452 }}</ref>]] == Корбурд == [[Акс:American journal of pharmacy (1829) (14796324063).jpg|thumb|Реша]] Решааш манбаи [[мушк]] буда, аз ба ҷои мушки аз ҳайвон гирифташуда дар тиб, хӯрокпазӣ ва атторӣ ба кор бурда мешавад.<ref>{{Cite web|url=https://www.medicinetraditions.com/ferula-sumbul-musk-root.html|title=''Ferula sumbul'', Musk root|author=<!--Not stated-->|website=medicinetraditions.com|date=2021|publisher=MedicineTradition|accessdate=9 январи 2022}}</ref> ё {{lang-la|Ferula sumbul}} (қаторкӯҳҳои Туркистон, Зарафшон ва Ҳисор) == Адабиёт == {{reflist}} {{ПБ}} [[Гурӯҳ:Гиёҳҳои доруӣ]] je988uag1eha2l7303w82l701fb2nq5 1469122 1469064 2026-04-20T03:16:35Z Zosya95 54344 /* Тавсифоти гиёҳшиносӣ */ 1469122 wikitext text/x-wiki {{Таксон |тасвир = Ferula moschata (Flora of Tajikistan).png |салтанат = Рустаниҳо |волид = Ferula |табақа = Намуд |намуд = Сунбул |лотинӣ = Ferula moschata |муаллиф = (H.Reinsch) Koso-Pol. |соли муаллифӣ = 1925 |ҳаммаъно = {{Collapsible list | title = '' |{{btname|Euryangium sumbul|(Kauffm.)}} |{{btname|Ferula sumbul|(Kauffm.) Hook.f.}} |{{btname|Ferula urceolata|(Korovin)}} |{{btname|Peucedanum sumbul|(Kauffm.) Baill.}} |{{btname|Sumbulus moschatus|(H.Reinsch)}} }} | вазъи ҳифз = EN | бумӣ = tj | харита = Ferula sumbul (Ferula moschata) range map Tajikistan.svg }} '''Сунбулкаҳ''', '''сунбул''', '''сунбулкамол''' ё '''норд''' ({{lang-la|Ferula moschata}}) як [[Намуд (таксономия)|намуд]]и [[Рустаниҳои пӯшидатухм (гулдор)|рустании гулдор]] аз [[Оила (таксономия)|оила]]и [[Чатргулон|чатргулон]] ({{lang-la|Apiaceae}}) аст, ки дар [[Осиёи Миёна]] ва ғарби [[Ҷумҳурии Мардумии Чин|Чин]] бумӣ аст.<ref>{{cite POWO|id=842394-1 |title=''Ferula moschata'' (H.Reinsch) Koso-Pol. |access-date=9 январи 2022 }}</ref> Он дар Тоҷикистон, дар нишебиҳои кушоди шағалдор, дар тарқиши харсангҳои қаторкӯҳҳои [[Қаторкӯҳи Туркистон|Туркистон]], [[Қаторкӯҳи Зарафшон|Зарафшон]], [[Қаторкӯҳи Қаротегин|Қаротегин]] ва [[Қаторкӯҳи Ҳисор|Ҳисор]], дар баландии аз 1700 то 2500 м (аз сатҳи баҳр) мерӯяд. == Тавсифоти гиёҳшиносӣ == Рустании бисёрсолаи поликарпӣ буда, то 1,5 м қад мекашад. Пояаш сершумор ва борик. Баргаш сахт ва зуд пажмурда намешавад. Чатрҳояш гуногун буда, чатри марказияш 6-10 шоха дорад. Моҳҳои июн гул карда, июл-август мева медиҳад. [[Акс:Bentley - Trimen 1880b.jpg|thumb|Тасвири гиёҳшиносӣ<ref>{{cite book | last1 = Bentley | first1 = Robert | last2 = Trimen | first2 = Henry | title = Medicinal Plants | publisher = J. & A. Churchill | location = London | year = 1880 | volume = 2 | url = https://archive.org/details/medicinalplantsb02bent/page/n452 }}</ref>]] == Корбурд == [[Акс:American journal of pharmacy (1829) (14796324063).jpg|thumb|Реша]] Решааш манбаи [[мушк]] буда, аз ба ҷои мушки аз ҳайвон гирифташуда дар тиб, хӯрокпазӣ ва атторӣ ба кор бурда мешавад.<ref>{{Cite web|url=https://www.medicinetraditions.com/ferula-sumbul-musk-root.html|title=''Ferula sumbul'', Musk root|author=<!--Not stated-->|website=medicinetraditions.com|date=2021|publisher=MedicineTradition|accessdate=9 январи 2022}}</ref> ё {{lang-la|Ferula sumbul}} (қаторкӯҳҳои Туркистон, Зарафшон ва Ҳисор) == Адабиёт == {{reflist}} {{ПБ}} [[Гурӯҳ:Гиёҳҳои доруӣ]] 74wgtu4racdflf5i3inpf100h703qa2 0 330378 1468982 1468416 2026-04-19T18:35:53Z Zosya95 54344 /* Адабиёт */ 1468982 wikitext text/x-wiki [[Акс:Colouring pencils.jpg|thumb|upright=1.3|Қаламҳои ранга]] '''Қалами ранга''' як намуди асбоби рассомист, ки аз мағзи борики пигментдор сохта шуда, дар ғилофи найшакли чӯбин ҷойгир аст. Бар хилофи қаламҳои [[Графит|графитӣ]] ва [[Ангишт|ангиштӣ]], мағзи қалами ранга [[мум]], [[Равған|равған]] ва инчунин миқдорҳои гуногуни [[Рангдона|рангдона]]ҳо ва моддаҳои часпандаро дорад.<ref>{{Cite web|url=http://videos.howstuffworks.com/science-channel/36439-how-its-made-colored-pencils-video.htm|title=How It's Made: Colored Pencils|publisher=HowStuffWorks, Inc.|accessdate=13 September 2013|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130829185101/http://videos.howstuffworks.com/science-channel/36439-how-its-made-colored-pencils-video.htm|archivedate=29 августи 2013}}</ref> Илова бар ин, қаламҳои ранга метавонанд [[Акварел|акварел]] (дар об ҳалшаванда), [[пастел|пастелӣ]] ва [[Қалами механикӣ|механикӣ]] бошанд. Қаламҳои ранга дар доираи васеи нарх ва сифат истеҳсол мешаванд. Миқдори рангдона, навъи чӯб, [[Устувории ранг ба рӯшноӣ|устувории ранг ба рӯшноӣ]] ва нармии мағз аз хусусиятҳое мебошанд, ки сифати бренд ва арзиши қаламро муайян мекунанд. Одатан, қаламҳои ранга дар [[Қаламдон|қаламдонҳои]] махсус нигоҳ дошта мешаванд, то аз шикастан ва осеб дидан муҳофизат шаванд. Гарчанде ки қаламҳои ранга зиёда аз як аср вуҷуд дошта бошанд ҳам, дар гузашта онҳоро рассомони профессионалӣ кам истифода мебурданд. Аммо бо рушди технология ва усулҳои нав, онҳо ба як маводи дастрас ва қулай табдил ёфта, корбурдашон дар ҷаҳони санъат фаровонтар шудааст.<ref>{{Cite book|title=Colored Pencil Painting Bible|last=Alyona|first=Nickelsen|publisher=Watson-Guptill Publications|year=2009|isbn=978-0-8230-8557-6|location=New York|pages=10–13}}</ref> == Таърих == Корбурди маводҳои асосаш мумдор аз Давраи тиллоии Юнони Қадим сарчашма мегирад ва дертар онро донишманди румӣ [[Плинийи Бузург]] низ зикр кардааст. Дар тӯли асрҳо рассомон ин маводҳоро барои устуворӣ, баландию бастагӣ ва хусусиятҳои хуби рангуборияшон истифода мебурданд.<ref>{{cite journal|last=Girdler Jr.|first=Reynolds|title=Crayons in the History of the Arts|journal=Art Education|year=1967|volume=20|issue=1|publisher=National Art Education Association|pages=31–32|doi=|jstor=3190944}}</ref> Дар давоми даҳсолаҳо қаламҳои ранга асосан барои баҳодиҳию нишонагузорӣ ба кор бурда мешуданд. Танҳо аз аввали асри XX сар карда, истеҳсоли қаламҳои рангаи босифат барои рассомӣ оғоз ёфтааст. Аввалин ширкатҳои истеҳсолкунандаи чунин қаламҳо инҳо мебошанд: [[Faber-Castell]] (1908), [[Caran d'Ache (ширкат)|Caran d’Ache]] (1924), [[Berol]] (1938) ва [[Prismacolor]] (1938).<ref>{{cite web|last=Ellis|first=Margaret|title=Categories of Wax-Based Drawing Media|date=Сентябри 1997|url=http://cool.conservation-us.org/waac/wn/wn19/wn19-3/wn19-308.html|publisher=waac newsletter|access-date=13 сентябри 2013}}</ref> == Намудҳо == Якчанд намуди қаламҳои ранга барои корбурди ҳунарӣ ва рӯзмарра истеҳсол карда мешаванд. === Қаламҳои профессионалӣ === Қаламҳои рангаи профессионалӣ нисбат ба навъҳои донишҷӯӣ дорои рангдонаҳои бештар ва босифаттар мебошанд. Устувории онҳо ба рӯшноӣ, яъне напаридани рангашон дар зери таъсири [[нурҳои ултрабунафш]]и офтоб санҷида ва ҳуҷҷатгузорӣ карда мешавад. Ин қаламҳо мағзи қавитар, муқовимати беҳтар ба шикастан ва об доранд. Нуфузи бренд низ яке аз омилҳои муҳими сифати онҳо ба ҳисоб меравад.<ref>{{cite book|last=Gildow|first=Janie|title=Colored Pencil Explorations: How to Mix Media for Creative Results|date=29 July 2012|publisher=North Light Books|pages=14–15|isbn=9781440323942|url=https://books.google.com/books?id=9t7_hkSrO54C&q=colored+pencil}}{{Dead link|date=December 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Ин намуди қаламҳо дорои рангҳои фаровонтарин буда, брендҳо асосан маҷмӯаҳои 72-ранга ва баъзан то 120-рангаро ҳам пешниҳод мекунанд. Ин гуна қаламҳоро, аз мағозаҳои асбобҳои рассомӣ, ба алоҳидагӣ низ дастрас кардан мумкин аст. === Қаламҳои донишҷӯӣ ва мактабӣ === [[Акс:Stabilo color pencils.jpg|thumb|Қаламҳои рангаи истеҳсоли Schwan-Stabilo]] Бисёре аз ширкатҳое, ки қаламҳои рангаи профессионалиро мебароранд, қаламҳои донишҷӯию мактабиро низ истеҳсол мекунанд. Ин гуна қаламҳо одатан рейтинги устуворӣ ба рӯшноӣ надоранд ва миқдори рангдонаи таркибашон ҳам камтар назорат мешавад. Қаламҳои рангаи донишҷӯӣ ва мактабӣ аз ҷиҳати сифати рангдонаҳо ва устуворӣ ба рӯшноӣ аз қаламҳои рангаи профессионалӣ поинтар буда, доираи рангҳояшон низ маҳдудтар аст (маҷмӯаҳои 24- ё 36-ранга). Бо вуҷуди ин, чунин қаламҳо арзонтаранд ва барои кӯдакон, донишҷӯён ва рассомони навомӯз хеле мувофиқ ва дастрас мебошанд. === Қаламҳои акварелӣ === {{Ҳамчунин бубинед|Акварел}} Қаламҳои акварелӣ (дар об ҳалшаванда) метавонанд ҳам хушк, чун қаламҳои рангаи оддӣ ва ҳам тар барои ба даст овардани эффектҳои акварелӣ истифода шаванд. Дар усули тар, рассом аввал рангро ба рӯи коғаз мекашад, сипас бо хасуи намнок онро фаъол карда, паҳн мекунад. Ин техника имкон медиҳад, ки рангҳо хуб омехта шаванд. Аз ҳамин сабаб, бисёре аз рассомон дар як расм ҳам усули хушк ва ҳам тарро якҷоя истифода мебаранд.<ref>{{cite book|last=Poulin|first=Bernard|title=The Complete Colored Pencil Book|publisher=North Light Books Inc.|pages=13–14|isbn=9781440303883|url=https://books.google.com/books?id=AwEnox7y4doC&q=colored+pencil}}{{Dead link|date=December 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> === Қаламҳои равғанасос === Қаламҳои равғанасос дорои моддаи часпандаи равғанӣ мебошанд.<ref>{{Cite web|url=https://thevirtualinstructor.com/blog/oil-based-vs-wax-based-colored-pencils|title = Oil-Based vs Wax-Based Colored Pencils|date = 4 апрели 2016}}</ref> Ин навъи часпанда ба онҳо сатҳи ҳамвортар ва устувории бештари ранг медиҳад. Бо ин қаламҳо рангҳо осон омехта мешаванд ва метавон онҳоро қабат-қабат истифода бурд. Ин ба рассом кӯмак мекунад, ки гузаришҳои мулоими ранг ба даст орад. Ин қаламҳо бо рангҳои баста ва серҷило машҳуранд ва метавонанд дар рӯи сатҳҳои гуногун истифода шаванд. Аз ҳамин сабаб, онҳо барои корҳои дақиқ ва дарозмуддат ба кор бурда мешаванд. === Қаламҳои пастелӣ === {{Ҳамчунин бубинед|Пастел}} Қаламҳои пастелӣ ба пастелҳои сахт монанд ҳастанд. Онҳоро метавон танҳо ё якҷоя бо дигар воситаҳои рассомӣ истифода бурд. Бо ин қаламҳо метавон ба таври хушк, тар ва омехта кор кард. Бисёре аз рассомон онҳоро барои эскизҳои аввалӣ истифода мебаранд. Ҳамчунин, нӯги онҳоро тез карда, қисмҳои дақиқи расмҳоро мекашанд.<ref>{{Cite web|url=https://www.art-is-fun.com/pastels|title=Art(https://www.art-is-fun.com/pastels|title=Art is fun|access-date=1 майи 2019}}</ref> == Адабиёт == {{Навигатсия |викианбор = Colored pencils |викилуғат = Қалам }} {{Reflist|2}} {{Қаламҳо}} aruwq82zqpdt7ay31qzp1luia4y503q 1468983 1468982 2026-04-19T18:36:33Z Zosya95 54344 /* Қаламҳои пастелӣ */ 1468983 wikitext text/x-wiki [[Акс:Colouring pencils.jpg|thumb|upright=1.3|Қаламҳои ранга]] '''Қалами ранга''' як намуди асбоби рассомист, ки аз мағзи борики пигментдор сохта шуда, дар ғилофи найшакли чӯбин ҷойгир аст. Бар хилофи қаламҳои [[Графит|графитӣ]] ва [[Ангишт|ангиштӣ]], мағзи қалами ранга [[мум]], [[Равған|равған]] ва инчунин миқдорҳои гуногуни [[Рангдона|рангдона]]ҳо ва моддаҳои часпандаро дорад.<ref>{{Cite web|url=http://videos.howstuffworks.com/science-channel/36439-how-its-made-colored-pencils-video.htm|title=How It's Made: Colored Pencils|publisher=HowStuffWorks, Inc.|accessdate=13 September 2013|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130829185101/http://videos.howstuffworks.com/science-channel/36439-how-its-made-colored-pencils-video.htm|archivedate=29 августи 2013}}</ref> Илова бар ин, қаламҳои ранга метавонанд [[Акварел|акварел]] (дар об ҳалшаванда), [[пастел|пастелӣ]] ва [[Қалами механикӣ|механикӣ]] бошанд. Қаламҳои ранга дар доираи васеи нарх ва сифат истеҳсол мешаванд. Миқдори рангдона, навъи чӯб, [[Устувории ранг ба рӯшноӣ|устувории ранг ба рӯшноӣ]] ва нармии мағз аз хусусиятҳое мебошанд, ки сифати бренд ва арзиши қаламро муайян мекунанд. Одатан, қаламҳои ранга дар [[Қаламдон|қаламдонҳои]] махсус нигоҳ дошта мешаванд, то аз шикастан ва осеб дидан муҳофизат шаванд. Гарчанде ки қаламҳои ранга зиёда аз як аср вуҷуд дошта бошанд ҳам, дар гузашта онҳоро рассомони профессионалӣ кам истифода мебурданд. Аммо бо рушди технология ва усулҳои нав, онҳо ба як маводи дастрас ва қулай табдил ёфта, корбурдашон дар ҷаҳони санъат фаровонтар шудааст.<ref>{{Cite book|title=Colored Pencil Painting Bible|last=Alyona|first=Nickelsen|publisher=Watson-Guptill Publications|year=2009|isbn=978-0-8230-8557-6|location=New York|pages=10–13}}</ref> == Таърих == Корбурди маводҳои асосаш мумдор аз Давраи тиллоии Юнони Қадим сарчашма мегирад ва дертар онро донишманди румӣ [[Плинийи Бузург]] низ зикр кардааст. Дар тӯли асрҳо рассомон ин маводҳоро барои устуворӣ, баландию бастагӣ ва хусусиятҳои хуби рангуборияшон истифода мебурданд.<ref>{{cite journal|last=Girdler Jr.|first=Reynolds|title=Crayons in the History of the Arts|journal=Art Education|year=1967|volume=20|issue=1|publisher=National Art Education Association|pages=31–32|doi=|jstor=3190944}}</ref> Дар давоми даҳсолаҳо қаламҳои ранга асосан барои баҳодиҳию нишонагузорӣ ба кор бурда мешуданд. Танҳо аз аввали асри XX сар карда, истеҳсоли қаламҳои рангаи босифат барои рассомӣ оғоз ёфтааст. Аввалин ширкатҳои истеҳсолкунандаи чунин қаламҳо инҳо мебошанд: [[Faber-Castell]] (1908), [[Caran d'Ache (ширкат)|Caran d’Ache]] (1924), [[Berol]] (1938) ва [[Prismacolor]] (1938).<ref>{{cite web|last=Ellis|first=Margaret|title=Categories of Wax-Based Drawing Media|date=Сентябри 1997|url=http://cool.conservation-us.org/waac/wn/wn19/wn19-3/wn19-308.html|publisher=waac newsletter|access-date=13 сентябри 2013}}</ref> == Намудҳо == Якчанд намуди қаламҳои ранга барои корбурди ҳунарӣ ва рӯзмарра истеҳсол карда мешаванд. === Қаламҳои профессионалӣ === Қаламҳои рангаи профессионалӣ нисбат ба навъҳои донишҷӯӣ дорои рангдонаҳои бештар ва босифаттар мебошанд. Устувории онҳо ба рӯшноӣ, яъне напаридани рангашон дар зери таъсири [[нурҳои ултрабунафш]]и офтоб санҷида ва ҳуҷҷатгузорӣ карда мешавад. Ин қаламҳо мағзи қавитар, муқовимати беҳтар ба шикастан ва об доранд. Нуфузи бренд низ яке аз омилҳои муҳими сифати онҳо ба ҳисоб меравад.<ref>{{cite book|last=Gildow|first=Janie|title=Colored Pencil Explorations: How to Mix Media for Creative Results|date=29 July 2012|publisher=North Light Books|pages=14–15|isbn=9781440323942|url=https://books.google.com/books?id=9t7_hkSrO54C&q=colored+pencil}}{{Dead link|date=December 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Ин намуди қаламҳо дорои рангҳои фаровонтарин буда, брендҳо асосан маҷмӯаҳои 72-ранга ва баъзан то 120-рангаро ҳам пешниҳод мекунанд. Ин гуна қаламҳоро, аз мағозаҳои асбобҳои рассомӣ, ба алоҳидагӣ низ дастрас кардан мумкин аст. === Қаламҳои донишҷӯӣ ва мактабӣ === [[Акс:Stabilo color pencils.jpg|thumb|Қаламҳои рангаи истеҳсоли Schwan-Stabilo]] Бисёре аз ширкатҳое, ки қаламҳои рангаи профессионалиро мебароранд, қаламҳои донишҷӯию мактабиро низ истеҳсол мекунанд. Ин гуна қаламҳо одатан рейтинги устуворӣ ба рӯшноӣ надоранд ва миқдори рангдонаи таркибашон ҳам камтар назорат мешавад. Қаламҳои рангаи донишҷӯӣ ва мактабӣ аз ҷиҳати сифати рангдонаҳо ва устуворӣ ба рӯшноӣ аз қаламҳои рангаи профессионалӣ поинтар буда, доираи рангҳояшон низ маҳдудтар аст (маҷмӯаҳои 24- ё 36-ранга). Бо вуҷуди ин, чунин қаламҳо арзонтаранд ва барои кӯдакон, донишҷӯён ва рассомони навомӯз хеле мувофиқ ва дастрас мебошанд. === Қаламҳои акварелӣ === {{Ҳамчунин бубинед|Акварел}} Қаламҳои акварелӣ (дар об ҳалшаванда) метавонанд ҳам хушк, чун қаламҳои рангаи оддӣ ва ҳам тар барои ба даст овардани эффектҳои акварелӣ истифода шаванд. Дар усули тар, рассом аввал рангро ба рӯи коғаз мекашад, сипас бо хасуи намнок онро фаъол карда, паҳн мекунад. Ин техника имкон медиҳад, ки рангҳо хуб омехта шаванд. Аз ҳамин сабаб, бисёре аз рассомон дар як расм ҳам усули хушк ва ҳам тарро якҷоя истифода мебаранд.<ref>{{cite book|last=Poulin|first=Bernard|title=The Complete Colored Pencil Book|publisher=North Light Books Inc.|pages=13–14|isbn=9781440303883|url=https://books.google.com/books?id=AwEnox7y4doC&q=colored+pencil}}{{Dead link|date=December 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> === Қаламҳои равғанасос === Қаламҳои равғанасос дорои моддаи часпандаи равғанӣ мебошанд.<ref>{{Cite web|url=https://thevirtualinstructor.com/blog/oil-based-vs-wax-based-colored-pencils|title = Oil-Based vs Wax-Based Colored Pencils|date = 4 апрели 2016}}</ref> Ин навъи часпанда ба онҳо сатҳи ҳамвортар ва устувории бештари ранг медиҳад. Бо ин қаламҳо рангҳо осон омехта мешаванд ва метавон онҳоро қабат-қабат истифода бурд. Ин ба рассом кӯмак мекунад, ки гузаришҳои мулоими ранг ба даст орад. Ин қаламҳо бо рангҳои баста ва серҷило машҳуранд ва метавонанд дар рӯи сатҳҳои гуногун истифода шаванд. Аз ҳамин сабаб, онҳо барои корҳои дақиқ ва дарозмуддат ба кор бурда мешаванд. === Қаламҳои пастелӣ === {{Ҳамчунин бубинед|Пастел}} Қаламҳои пастелӣ ба пастелҳои сахт монанд ҳастанд. Онҳоро метавон танҳо ё якҷоя бо дигар воситаҳои рассомӣ истифода бурд. Бо ин қаламҳо метавон ба таври хушк, тар ва омехта кор кард. Бисёре аз рассомон онҳоро барои эскизҳои аввалӣ истифода мебаранд. Ҳамчунин, нӯги онҳоро тез карда, қисмҳои дақиқи расмҳоро низ мекашанд.<ref>{{Cite web|url=https://www.art-is-fun.com/pastels|title=Art(https://www.art-is-fun.com/pastels|title=Art is fun|access-date=1 майи 2019}}</ref> == Адабиёт == {{Навигатсия |викианбор = Colored pencils |викилуғат = Қалам }} {{Reflist|2}} {{Қаламҳо}} 1yjvitqoiefo25f2vbfe7k6bot0ubl6 0 330404 1469081 1464923 2026-04-20T02:16:40Z Zosya95 54344 1469081 wikitext text/x-wiki {{Сурати фалакӣ}} '''Зотулкурсӣ''' ({{lang-ar|ذات الکرسی}} ‒ '''худованди курсӣ''' ё {{lang-la|Κασσιόπη}} ‒ тибқи асотири Юнони Қадим номи маликаи ҳабашӣ Кефей ва модари [[Андромеда (бурҷ)|Андромеда]]), бурҷи хубмушоҳида­шаван­даи Нимкураи шимолии Осмон, ки дар назди Қут­би Ши­молӣ намудор аст. Зоҳи­ран маликаи дар тахт нишас­таро мемонад (мунаҷ­ҷи­мо­ни Шарқи Қадим онро чун «за­ни нишаста» тасвир кардаанд) ва яке аз бурҷ­ҳои [[Батламиюс]] (Птоломей) ба ҳисоб меравад. Сито­раҳои равшантаринаш Садр (α Cas) – 2,24m, Каффулхазиб (β Cas) – 2,27m, Нави (γ Cas) – 2,47m, Рукбаҳ (δ Cas) – 2,68m ва Сегин (ε Cas) – 3,4m ҳар­фи «М» – «W» мебошанд. Фарози муста­қими Зотулкурсӣ аз 22h 52m то 3h 25m буда, майли он аз +46° то +77° тӯл кашидааст. Дар фазои Осмон дар ма­соҳати 598,4 м2 паҳн шу­да, 150 ситораи бо чашми одӣ мушо­ҳа­да­шаван­да­ро дар бар мегирад. γ Cas ситораи та­ғй­ир­ёбан­даи эруп­тивӣ бу­да, рав­шаноияш аз 1,6m то 3m та­ғйир меёбад. Қисми асосии бурҷ дар тасмаи [[Роҳи Каҳкашон|«Роҳи Каҳ­кашон»]] воқеъ гардидааст. Аз ин рӯ, дар он шумораи зиё­ди тарокумҳои ситоравии мансура мавҷу­данд. Му­наҷ­ҷи­мо­ни Шарқ рав­шан­тарин си­тораҳои Зотулкурсӣ – Садр ва Каффул­хазибро дар устур­лобҳо сабт кардаанд. Соли 1572 ситораи нави ҳа­мин бурҷ таркид (онро Браге Тихо мушо­ҳида намудааст) ва аз сайё­раи [[Зуҳра]] дурахшонтар шуд. Зотулкурсӣ дар арз­ҳои +90° то −13° му­шо­ҳида мешавад. ρ Cas ситораи фав­қулазими бурҷ бу­да, аз Офтоб 40 баробар вазнинтар ва 500000 баробар дурахшонтар аст. Ҳарчанд қадри ситоравии он ба 4m наздик аст, ҳангоми ихроҷи газ ба фазои ат­роф он то 6,2m тира мешавад. η Cas ҷуфтситора буда, қад­ри ситоравии азимситораи зарди он 3,7m ва радифаш ба 7,4m баробар мебошад. Ин ҷуфтситора маркази умумии массаро дар давоми 526 сол як бор давр зада, аз Офтоб ҳамагӣ дар масофаи 20 с. р. дуртар ҷойгир аст. Дар Зотулкурсӣ ба ғайр аз га­лак­тикаҳо, ту­маноту таро­кумҳои зиёди сито­ра­вӣ, радиоманбаи шадидтарини Ос­мон, боқи­мон­даи ситораи фавқуннавъи со­ли 1667 – Зотулкурсӣ А (Cas A) ҷой­гиранд. Зотулкурсиро аз мар­зи [[Тоҷикистон]] моҳи ноябр му­шо­ҳида кардан мумкин аст (вақти мусоиди му­шоҳида моҳ­ҳои сентябр – ноябр). == Эзоҳ == {{эзоҳ}} == Адабиёт == * {{ЭМТ|Зотулкурсӣ|7|муаллиф= }} [[Гурӯҳ:Галаситораҳо]] a5m1ic45sum069e0khg08f1ijh6wrzg 1469083 1469081 2026-04-20T02:17:23Z Zosya95 54344 Zosya95 moved page [[Зотулкурсӣ]] to [[Зотулкурсӣ (галаситора)]] 1469081 wikitext text/x-wiki {{Сурати фалакӣ}} '''Зотулкурсӣ''' ({{lang-ar|ذات الکرسی}} ‒ '''худованди курсӣ''' ё {{lang-la|Κασσιόπη}} ‒ тибқи асотири Юнони Қадим номи маликаи ҳабашӣ Кефей ва модари [[Андромеда (бурҷ)|Андромеда]]), бурҷи хубмушоҳида­шаван­даи Нимкураи шимолии Осмон, ки дар назди Қут­би Ши­молӣ намудор аст. Зоҳи­ран маликаи дар тахт нишас­таро мемонад (мунаҷ­ҷи­мо­ни Шарқи Қадим онро чун «за­ни нишаста» тасвир кардаанд) ва яке аз бурҷ­ҳои [[Батламиюс]] (Птоломей) ба ҳисоб меравад. Сито­раҳои равшантаринаш Садр (α Cas) – 2,24m, Каффулхазиб (β Cas) – 2,27m, Нави (γ Cas) – 2,47m, Рукбаҳ (δ Cas) – 2,68m ва Сегин (ε Cas) – 3,4m ҳар­фи «М» – «W» мебошанд. Фарози муста­қими Зотулкурсӣ аз 22h 52m то 3h 25m буда, майли он аз +46° то +77° тӯл кашидааст. Дар фазои Осмон дар ма­соҳати 598,4 м2 паҳн шу­да, 150 ситораи бо чашми одӣ мушо­ҳа­да­шаван­да­ро дар бар мегирад. γ Cas ситораи та­ғй­ир­ёбан­даи эруп­тивӣ бу­да, рав­шаноияш аз 1,6m то 3m та­ғйир меёбад. Қисми асосии бурҷ дар тасмаи [[Роҳи Каҳкашон|«Роҳи Каҳ­кашон»]] воқеъ гардидааст. Аз ин рӯ, дар он шумораи зиё­ди тарокумҳои ситоравии мансура мавҷу­данд. Му­наҷ­ҷи­мо­ни Шарқ рав­шан­тарин си­тораҳои Зотулкурсӣ – Садр ва Каффул­хазибро дар устур­лобҳо сабт кардаанд. Соли 1572 ситораи нави ҳа­мин бурҷ таркид (онро Браге Тихо мушо­ҳида намудааст) ва аз сайё­раи [[Зуҳра]] дурахшонтар шуд. Зотулкурсӣ дар арз­ҳои +90° то −13° му­шо­ҳида мешавад. ρ Cas ситораи фав­қулазими бурҷ бу­да, аз Офтоб 40 баробар вазнинтар ва 500000 баробар дурахшонтар аст. Ҳарчанд қадри ситоравии он ба 4m наздик аст, ҳангоми ихроҷи газ ба фазои ат­роф он то 6,2m тира мешавад. η Cas ҷуфтситора буда, қад­ри ситоравии азимситораи зарди он 3,7m ва радифаш ба 7,4m баробар мебошад. Ин ҷуфтситора маркази умумии массаро дар давоми 526 сол як бор давр зада, аз Офтоб ҳамагӣ дар масофаи 20 с. р. дуртар ҷойгир аст. Дар Зотулкурсӣ ба ғайр аз га­лак­тикаҳо, ту­маноту таро­кумҳои зиёди сито­ра­вӣ, радиоманбаи шадидтарини Ос­мон, боқи­мон­даи ситораи фавқуннавъи со­ли 1667 – Зотулкурсӣ А (Cas A) ҷой­гиранд. Зотулкурсиро аз мар­зи [[Тоҷикистон]] моҳи ноябр му­шо­ҳида кардан мумкин аст (вақти мусоиди му­шоҳида моҳ­ҳои сентябр – ноябр). == Эзоҳ == {{эзоҳ}} == Адабиёт == * {{ЭМТ|Зотулкурсӣ|7|муаллиф= }} [[Гурӯҳ:Галаситораҳо]] a5m1ic45sum069e0khg08f1ijh6wrzg 0 330503 1468997 1468627 2026-04-19T20:03:53Z Zosya95 54344 Zosya95 moved page [[Дарандагон]] to [[Дарандаҳо]] 1468627 wikitext text/x-wiki {{Таксон | name = Carnivorans | тасвир = <imagemap> Акс:Carnivora_portraits.jpg|300px rect 580 485 0 0 [[Гепард]] rect 581 487 1190 971 [[Гург]] rect 0 486 577 972 [[Кафтори холдор]] rect 582 0 1191 485 [[Хирси малла]] rect 0 975 577 1387 [[Binturong]] rect 582 974 1190 1388 [[Еноти амрикоӣ]] rect 0 1392 577 1805 [[Indian grey mongoose]] rect 581 1391 1188 1807 [[American mink]] rect 0 1811 577 2231 [[Fossa (animal)|Fossa]] rect 581 1810 1190 2231 [[Морж]] </imagemap> | тавсифи тасвир = Various carnivorans, with [[feliform]]s to the left, and [[caniform]]s to the right | лотинӣ = Carnivora | муаллиф = [[Thomas Edward Bowdich|Bowdich]], 1821<ref name="Bowditch, T. E 1821. pages 24, 33">Bowditch, T. E. 1821. An analysis of the natural classifications of Mammalia for the use of students and travelers J. Smith Paris. 115. (refer pages 24, 33)</ref> | салтанат = Ҷонварон | subdivision = * [[Caniformia]] * [[Feliformia]] | synonyms = {{collapsible list |bullets=true |title=List of synonyms: |Caniformes {{small|(Zagorodniuk, 2008)}}<ref>Zagorodniuk, I. (2008) [https://www.academia.edu/27585773/%D0%9D%D0%B0%D1%83%D0%BA%D0%BE%D0%B2%D1%96_%D0%BD%D0%B0%D0%B7%D0%B2%D0%B8_%D1%80%D1%8F%D0%B4%D1%96%D0%B2_%D1%81%D1%81%D0%B0%D0%B2%D1%86%D1%96%D0%B2_%D0%B2%D1%96%D0%B4_%D0%BE%D0%BF%D0%B8%D1%81%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%85_%D0%B4%D0%BE_%D1%83%D0%BD%D1%96%D1%84%D1%96%D0%BA%D0%BE%D0%B2%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D1%85_Scientific_names_of_mammalian_orders_from_descriptive_to_uniform_ "Scientific names of mammal orders: from descriptive to uniform"] Visnyk of Lviv University, Biology series, Is. 48. P. 33–43</ref><ref>Zagorodniuk, I. (2014) [http://terioshkola.org.ua/library/pts12-divers/pts12-11-zag-mamdivers.pdf "Changes In Taxonomic Diversity Of Ukrainian Mammals For The Last Three Centuries: Extinct, Phantom And Alien Species"]. ''Proceedings of the Theriological School'', Vol. 12: 3–16</ref> |Carnaria {{small|(Haeckel, 1866)}}<ref>Haeckel, Ernst (1866.) [https://www.biodiversitylibrary.org/item/52177#page/11/mode/1up "Generelle Morphologie der Organismen."] Berlin: Georg Reimer.</ref> |Carnassidentia {{small|(Wortman, 1901)}}<ref>J. L. Wortman (1901.) [https://www.biodiversitylibrary.org/page/40243865#page/157/mode/1up "Studies of Eocene Mammalia in the Marsh Collection, Peabody Museum."] The American Journal of Science, series 4 12:193-206</ref> |Carnivoramorphia {{small|(Kalandadze & Rautian, 1992)}}<ref>Kalandadze, N. N. and S. A. Rautian (1992.) "Systema mlekopitayushchikh i istorygeskaya zoogeographei [The system of mammals and historical zoogeography]." Sbornik Trudov Zoologicheskogo Muzeya Moskovskogo Goschdarstvennoro Universiteta 29:44–152.</ref> |Carnivores {{small|(Cuvier, 1817)}}<ref>Georges Cuvier, Pierre André Latreille (1817.) [https://archive.org/details/bub_gb_H9sTAAAAQAAJ/page/n3/mode/2up "Le Règne Animal Distribué d'après son Organisation, pour Servir de Base à l'Histoire Naturelle des Animaux et d'Introduction à l'Anatomie Comparée"] Déterville libraire, Imprimerie de A. Belin, Paris, 4 Volumes</ref> |Carnivori {{small|(Vieq d'Azyr, 1792)}}<ref>Félix Vicq-Dazyr (1792.) [https://books.google.com/books?id=8E5wN2Ake3kC&pg=PP9 "Encyclopédie Méthodique, Vol. 2: Système Anatomique, Quadrupèdes"] Panckoucke</ref> |Carnivorida {{small|(Pearse, 1936)}}<ref>Arthur Sperry Pearse, (1936) [https://archive.org/details/zoologicalnamesl1936pear/page/24/mode/2up?q=Creodontina "Zoological names. A list of phyla, classes, and orders, prepared for section F, American Association for the Advancement of Science"] American Association for the Advancement of Science</ref><ref>G. G. Simpson (1952) [https://www.jstor.org/stable/2411849?seq=1 "For and Against Uniform Endings in Zoological Nomenclature"] in "Systematic Zoology Vol. 1, No. 1 (Spring, 1952)", pp. 20–23, Published By: Taylor & Francis, Ltd.</ref> |Carnivoriformes {{small|(Kinman, 1994)}}<ref>Kenneth E. Kinman (1994.) "The Kinman System: Toward a Stable Cladisto-Eclectic Classification of Organisms: Living and Extinct, 48 Phyla, 269 Classes, 1,719 Orders", Hays, Kan. (P. O. Box 1377, Hays 67601), 88 pages</ref> |Carnivoripedida {{small|(Vyalov, 1966)}}<ref>O. S. Vyalov (1966.) "Sledy Zhiznedeyatel'nosti Organizmov i ikh Paleontologicheskoye Znacheniye [Traces of Vital Activity of Organisms and their Paleontological Significance]" Naukova Dumka, Kyiv, 1-219</ref> |Cynofeliformia {{small|(Ginsburg, 1982)}} |Cynofeloidea {{small|(Hough, 1953)}}<ref>Hough, J. R. (1953.) [https://pubs.usgs.gov/pp/0243g/report.pdf "Auditory region in North American fossil Felidae: Its significance in phylogeny."] United States Geological SurveyProfessional Papers, 243-G,95–115.</ref> |Cynosia {{small|(Rafinesque, 1815)}}<ref name="Rafinesque1815">{{Cite book |last=Rafinesque |first=Constantine Samuel |date=1815 |title=Analyse de la Nature ou tableau de l'univers et des corps organisés |volume=1815 |url=https://www.biodiversitylibrary.org/item/188066#page/11/mode/1up |publisher=Palermo, Aux dépens de l'auteur, 223 pp.}}</ref> |Digitigrada {{small|(Illiger, 1811)}}<ref>Johann Karl Wilhelm Illiger (1811.) [https://www.biodiversitylibrary.org/item/188747#page/7/mode/1up "Prodromus Systematis Mammalium et Avium."] Berlin: Sumptibus C. Salfeld, xviii, 301 pages</ref> |Digitigradae {{small|(Gray, 1821)}}<ref name="Gray1821">{{cite journal |last=Gray |first=J. E. |year=1821 |title=On the natural arrangement of vertebrose animals |url=https://archive.org/stream/londonmedicalre08unkngoog#page/n314/mode/1up |journal=London Medical Repository |volume=15 |issue=1 |pages=296–310}}</ref> |Eucarnivora {{small|(Mekayev, 2002)}}<ref>Mekayev, Y. A. (2002.) "The faunagenesis and classification of mammals." Petrov’s Academy of Sciences and Arts, St. Petersburg, 1–895.</ref> |Ferae {{small|(Linnaeus, 1758)}}<ref name=Linnaeus1758/> |Fissipeda {{small|(Blumenbach, 1791)}}<ref>Johann Friedrich Blumenbach (1791.) [https://www.deutschestextarchiv.de/book/view/blumenbach_naturgeschichte_1791?p=5 "Handbuch der Naturgeschichte. Vierte auflage."] Göttingen, Johann Christian Dieterich, xii+704+[33] pp., 3 pls.</ref> |Neocarnivora {{small|(Radinsky, 1977)}}<ref>Leonard Radinsky (1977.) [https://www.cambridge.org/core/journals/paleobiology/article/abs/brains-of-early-carnivores/AE507D4080D40AA8254D1306CC349824 "Brains of early carnivores."] Paleobiology, Volume 3, Issue 4, pp. 333 – 349</ref> |Plantigrada {{small|(Illiger, 1811)}} }} | харита = Carnivora_Distribution.png | тавсифи харита = The extant distribution and density of Carnivora species. }} '''Дарандагон''' ({{lang-la|Carnivora}}) — ин як ордери моддаҳои плосе ҳамвор аст, ки асосан ба хӯрдани гӯшт тахассус доранд ва аъзои он расман "корминварон" номида мешаванд. Ордери Carnivora шашумин ордери калонтарин дар байни ҳайвонот мебошад, ки дар он камтар аз 279 навъ мавҷуд аст. Корминварон дар ҳамаи қитъаҳои бузурги Замин ва дар муҳитҳои гуногун, аз минтақаҳои яхбанд ва полярии хунук то минтақаҳои хушки гипер-ариди Саҳара ва дарёҳои бозёбӣ мавҷуданд. Корминварон як тавсеаи васеи сохтори бадан доранд, ки аз ҷиҳати андоза ва шакл хеле гуногун аст. Гӯштхорҳо ба ду [[Қатор (таксономия)|қаторҳо]] тақсим мешаванд: Feliformia, gd91t7ovdiyu2drhlst9l6hb4onfk89 0 330663 1468896 1468895 2026-04-19T12:14:21Z Шухрат Саъдиев 5132 1468896 wikitext text/x-wiki {{Таксон |ном = Меваҳои ситрусӣ |тасвир = Цитрусовые.jpg |салтанат = Растаниҳо |волид = |табақа = |лотинӣ = Citrus |муаллиф = [[L.]] |соли муаллифӣ = |вазъи ҳифз = |range map caption = |range map width = |range legend = |iucnstatus = |iucn = }} '''Меваҳои ситрусӣ''' ( лот. Citrus ) — як ҷинси растаниҳои ҳамешасабз аз оилаи Rutceae, ягона ҷинс дар оилаи (Citreae). == Пайдоиш == Ватани меваҳои ситрусӣ [[Ҳиндустон]] ва [[Чин]] ҳисобида мешаванд, ки аз он ҷо онҳо ба Эрон, Сурия ва Миср омадаанд. Дар кишварҳои баҳри Миёназамин онҳо дар асри XI ба фарҳанг ворид карда шудаанд ва дар асри XIV асри XVI ба таври васеъ кишт карда шуд. Меваҳои ситрусӣ дар асри гузашта дар Амрико, махсусан дар [[Калифорния]] ва [[Флорида]], васеъ паҳн шуданд. Гулу баргҳои меваҳои ситрусӣ равғанҳои эфирии арзишманд ва гликозидҳоро дар бар мегиранд. Дар меваҳои грейпфрут нерол ва птеригин, гесперидин ва халкон, дар афлесуни турш. — нарингин ва сударатамарин. Яке аз хусусиятҳои меваҳои ситрусӣ дарозумрии онҳост. Умри миёнаи онҳо зиёда аз 100 сол аст, гарчанде ки ҳолатҳои умри хеле дарозтар маълуманд. К. Илияшик дар бораи дарахти [[афлесун|афлесуни]] беш аз 600-сола, ки дар Рим мерӯяд, хабар медиҳад. == Таксономия == Бисёре аз намудҳои ситрусии парваришёфта гибридҳои табиӣ ё сунъии шумораи ками намудҳои асосии аҷдодӣ, аз ҷумла ситрусӣ, помело ва мандарин мебошанд. Гибридҳои ситрусии табиӣ ва парваришёфта меваҳои муҳими тиҷоратӣ, аз қабили афлесун, грейпфрут, лимӯ, лайм ва баъзе мандаринҳоро дар бар мегиранд. [[Дурага|Дурагаҳои]] сершумор таксономияи ситрусиро ба вуҷуд овардаанд. <ref>{{Cite book |title=Medicinal and Aromatic Plants of the Middle-East |last=Klein |first=Joshua D. |year=2014 |series=Medicinal and Aromatic Plants of the World |volume=2 |pages=199–214 |chapter=Citron Cultivation, Production and Uses in the Mediterranean Region |doi=10.1007/978-94-017-9276-9_10 |isbn=978-94-017-9275-2 }}</ref><ref>{{Cite journal|last=Wu|first=Guohong Albert|last2=Terol|first2=Javier|last3=Ibanez|first3=Victoria|last4=López-García|first4=Antonio|last5=Pérez-Román|first5=Estela|last6=Borredá|first6=Carles|last7=Domingo|first7=Concha|last8=Tadeo|first8=Francisco R.|last9=Carbonell-Caballero|first9=Jose|displayauthors=6|year=2018|title=Genomics of the origin and evolution of ''Citrus''|journal=[[Nature (journal)|Nature]]|volume=554|issue=7692|pages=311–316|bibcode=2018Natur.554..311W|doi=10.1038/nature25447|pmid=29414943|doi-access=free|hdl-access=free}}</ref> [[Акс:Hybrid_origins_of_Citrus.svg|hjcn|міні |500px |Багато видів ''цитрусових'' є [[гібрид]]ами [[цитрон]]а, [[мандарин]]а і [[Помело (дерево)|помело]]<ref>{{Cite journal|last=Wu|first=Guohong Albert|last2=Terol|first2=Javier|last3=Ibanez|first3=Victoria|last4=López-García|first4=Antonio|last5=Pérez-Román|first5=Estela|last6=Borredá|first6=Carles|last7=Domingo|first7=Concha|last8=Tadeo|first8=Francisco R.|last9=Carbonell-Caballero|first9=Jose|displayauthors=6|year=2018|title=Genomics of the origin and evolution of ''Citrus''|journal=[[Nature (journal)|Nature]]|volume=554|issue=7692|pages=311–316|bibcode=2018Natur.554..311W|doi=10.1038/nature25447|pmid=29414943|doi-access=free|hdl-access=free}}</ref> Існують також гібриди [[×Citrofortunella|кумквата]] і [[Citrus ×insitorum|трійчастого апельсина]].]] Илова бар ин намудҳои асосӣ, лайм ба наздикӣ кашфшуда кишт карда мешаванд. Кумкватҳо ва климения ҳоло умуман ба ҷинси Citrus тааллуқ доранд. Афлесуни қалбакӣ, Oxanthera аз Каледонияи Нав, бар асоси далелҳои филогенетикӣ ба ҷинси Citrus интиқол дода шудааст.<ref>{{Cite web|url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:35867-1|title=''Oxanthera'' Montrouz|website=Plants of the World Online|publisher=[[Royal Botanic Gardens, Kew]]|access-date=10 вересня 2021}}</ref> == [[Решашиносӣ]] == Номи маъмул аз лотинӣ гирифта шудааст, ки дар он ба растание ишора мекард, ки ҳоло бо номи ситрон (C. medica) ё сӯзанбарг ( Thuja ) маъруф аст. Он бо калимаи юнонии қадимии кедр алоқаманд аст. — κέδρος (kédros). Ин метавонад бо дарки монандӣ аз бӯи баргҳо ва меваҳои ситрусӣ ба бӯи кедр алоқаманд бошад.<ref>{{cite book |url=https://books.google.com/books?id=SmRJnd73dbYC |title=Biology of Citrus |last=Spiegel-Roy |first=Pinchas |author2=Eliezer E. Goldschmidt |year=1996 |publisher=Cambridge University Press |page=4 |isbn=978-0-521-33321-4 }}{{Dead link|date=February 2023|bot=InternetArchiveBot|fix-attempted=yes}}</ref> Дар маҷмӯъ, меваҳо ва растаниҳои ситрусӣ инчунин бо номи agrumes (маънои аслӣ "меваҳои турш") маълуманд. — қарзҳо аз забонҳои романӣ == Дарахт == Ситрус буттаҳои калон ё [[дарахт|дарахтони]] хурду миёна мебошанд, ки баландии онҳо аз 5 то 15 метр мерасад, навдаҳои хордор ва [[барг|баргҳои]] ҳамешасабзи навбатӣ бо тамоми канорҳо доранд. <ref>{{Cite web|url=https://crfg.org/wp-content/uploads/CITRUS-PRUNING-Presentation.pdf|title=Citrus Pruning|last=Del Hotal|first=Tom|website=California Rare Fruit Growers}}</ref> Гулҳо танҳо ё дар шакли гулдастаҳои хурд ҷойгиранд, ки ҳар кадоме аз онҳо 2-4 см диаметр доранд, панҷ (кам чор) гулбарги сафед ва бисёр чанголчаҳо доранд; онҳо аксар вақт аз сабаби мавҷуд будани ғадудҳои равғани эфирӣ хеле хушбӯй мебошанд. <ref>{{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=OLaykfpqSaYC&dq=Citrus+genus&pg=PP1 |title=Citrus: The Genus ''Citrus'' |last=Ortiz |first=Jesus M. |date=2002 |editor-last=Di Giacomo |editor-first=Angelo |editor2-last=Dugo |editor2-first=Giovanni |publisher=Taylor & Francis |pages=16–35 |chapter=Botany: taxonomy, morphology and physiology of fruits, leaves and flowers |isbn=978-0-2032-1661-3 }}</ref> === Мева === [[Акс:Structure_of_an_orange.svg|міні|300 px |Сохтори гесперидиуми ботаникӣ]] Мева — [[Hesperidium]], <ref>{{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=OLaykfpqSaYC&dq=Citrus+genus&pg=PP1 |title=Citrus: The Genus ''Citrus'' |last=Ortiz |first=Jesus M. |date=2002 |editor-last=Di Giacomo |editor-first=Angelo |editor2-last=Dugo |editor2-first=Giovanni |publisher=Taylor & Francis |pages=16–35 |chapter=Botany: taxonomy, morphology and physiology of fruits, leaves and flowers |isbn=978-0-2032-1661-3 }}</ref> == Дурагаҳо ва навъхо == Мева гесперидиум аст, буттамеваи махсус бо якчанд поя, курашакл то дарозрӯя, дарозӣ 4-30 см (1.6-11.8 дюйм) ва диаметри 4-20 см (1.6-7.9 дюйм), бо пӯст ё "пӯст"-е, ки Мева номида мешавад. Қабати берунии Мева "экзокарп" аст, ки флаведо номида мешавад ва одатан пӯст номида мешавад. Қабати миёнаи Мева „мезокарп“ аст, ки дар меваҳои ситрусӣ аз албедо ё нӯги сафеди исфанҷӣ иборат аст. Қабати дарунии Мева „эндокарп“ аст. Он шумораи гуногуни карпелҳоро иҳота мекунад, ки ба шакли сегментҳои радиалӣ мебошанд. Тухмҳо, агар мавҷуд бошанд, дар дохили карпелҳо инкишоф меёбанд. Фазои дохили ҳар як сегмент локусест, ки бо весикулаҳои [[шарбат]] ё селлюлоза пур карда шудааст. "Мӯйҳои" риштадор аз „эндокарп“ ба „локус“ҳо мерезанд ва ҳангоми инкишофи мева [[ғизо]] медиҳанд. Ин ҷинс аз ҷиҳати тиҷоратӣ муҳим аст, зеро бисёр намудҳо барои меваашон парвариш карда мешаванд. Баъзе навъҳо тавре парвариш карда шудаанд, ки меваҳои онҳо ба осонӣ пӯстканда ва бедона бошанд, яъне онҳо „партенокарпӣ“ мебошанд. <ref>{{Cite web|url=http://www.hort.purdue.edu/newcrop/tropical/lecture_32/lec_32.html|title=Citrus|last=Janick, Jules|date=2005|publisher=[[Purdue University]] Tropical Horticulture Lecture 32|archive-url=https://web.archive.org/web/20050624235046/http://www.hort.purdue.edu/newcrop/tropical/lecture_32/lec_32.html|archive-date=24 червня 2005|access-date=28 лютого 2020}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050624235046/http://www.hort.purdue.edu/newcrop/tropical/lecture_32/lec_32.html |date=2005-06-24 }}</ref> <gallery mode=packed heights=130 caption="''Меваҳои ситрусӣ аз ҷиҳати андоза, ранг ва мазза гуногунанд''"> File:Ichangfruit.jpg|[[Citrus cavaleriei|Лимони ичанӣ]] File:Quinotos.jpg|Кумкат, аз тухмҳо дар дохили яке аз пояҳо File:Buddhas hand 1.jpg|Ситрони ангуштдор File:Citrus australasica red whole.jpg|Лайми ангушти сурх File:Fortpolyandra.jpg|Климентия </gallery> {{Хурд}} == Эзоҳ == {{эзоҳ}} {{хурд}} {{ПБ}} [[Гурӯҳ:Меваҳои ситрусӣ]] eaw6zaxtiu5bfpp9c0oxo3tbb90u6wo 1468897 1468896 2026-04-19T12:17:07Z Шухрат Саъдиев 5132 1468897 wikitext text/x-wiki {{Таксон |ном = Меваҳои ситрусӣ |тасвир = Цитрусовые.jpg |салтанат = Растаниҳо |волид = Rutaceae |табақа = |лотинӣ = Citrus |муаллиф = [[L.]] |соли муаллифӣ = |вазъи ҳифз = |range map caption = |range map width = |range legend = |iucnstatus = |iucn = }} '''Меваҳои ситрусӣ''' ( лот. Citrus ) — як ҷинси растаниҳои ҳамешасабз аз оилаи Rutceae, ягона ҷинс дар оилаи (Citreae). == Пайдоиш == Ватани меваҳои ситрусӣ [[Ҳиндустон]] ва [[Чин]] ҳисобида мешаванд, ки аз он ҷо онҳо ба Эрон, Сурия ва Миср омадаанд. Дар кишварҳои баҳри Миёназамин онҳо дар асри XI ба фарҳанг ворид карда шудаанд ва дар асри XIV асри XVI ба таври васеъ кишт карда шуд. Меваҳои ситрусӣ дар асри гузашта дар Амрико, махсусан дар [[Калифорния]] ва [[Флорида]], васеъ паҳн шуданд. Гулу баргҳои меваҳои ситрусӣ равғанҳои эфирии арзишманд ва гликозидҳоро дар бар мегиранд. Дар меваҳои грейпфрут нерол ва птеригин, гесперидин ва халкон, дар афлесуни турш. — нарингин ва сударатамарин. Яке аз хусусиятҳои меваҳои ситрусӣ дарозумрии онҳост. Умри миёнаи онҳо зиёда аз 100 сол аст, гарчанде ки ҳолатҳои умри хеле дарозтар маълуманд. К. Илияшик дар бораи дарахти [[афлесун|афлесуни]] беш аз 600-сола, ки дар Рим мерӯяд, хабар медиҳад. == Таксономия == Бисёре аз намудҳои ситрусии парваришёфта гибридҳои табиӣ ё сунъии шумораи ками намудҳои асосии аҷдодӣ, аз ҷумла ситрусӣ, помело ва мандарин мебошанд. Гибридҳои ситрусии табиӣ ва парваришёфта меваҳои муҳими тиҷоратӣ, аз қабили афлесун, грейпфрут, лимӯ, лайм ва баъзе мандаринҳоро дар бар мегиранд. [[Дурага|Дурагаҳои]] сершумор таксономияи ситрусиро ба вуҷуд овардаанд. <ref>{{Cite book |title=Medicinal and Aromatic Plants of the Middle-East |last=Klein |first=Joshua D. |year=2014 |series=Medicinal and Aromatic Plants of the World |volume=2 |pages=199–214 |chapter=Citron Cultivation, Production and Uses in the Mediterranean Region |doi=10.1007/978-94-017-9276-9_10 |isbn=978-94-017-9275-2 }}</ref><ref>{{Cite journal|last=Wu|first=Guohong Albert|last2=Terol|first2=Javier|last3=Ibanez|first3=Victoria|last4=López-García|first4=Antonio|last5=Pérez-Román|first5=Estela|last6=Borredá|first6=Carles|last7=Domingo|first7=Concha|last8=Tadeo|first8=Francisco R.|last9=Carbonell-Caballero|first9=Jose|displayauthors=6|year=2018|title=Genomics of the origin and evolution of ''Citrus''|journal=[[Nature (journal)|Nature]]|volume=554|issue=7692|pages=311–316|bibcode=2018Natur.554..311W|doi=10.1038/nature25447|pmid=29414943|doi-access=free|hdl-access=free}}</ref> [[Акс:Hybrid_origins_of_Citrus.svg|hjcn|міні |500px |Багато видів ''цитрусових'' є [[гібрид]]ами [[цитрон]]а, [[мандарин]]а і [[Помело (дерево)|помело]]<ref>{{Cite journal|last=Wu|first=Guohong Albert|last2=Terol|first2=Javier|last3=Ibanez|first3=Victoria|last4=López-García|first4=Antonio|last5=Pérez-Román|first5=Estela|last6=Borredá|first6=Carles|last7=Domingo|first7=Concha|last8=Tadeo|first8=Francisco R.|last9=Carbonell-Caballero|first9=Jose|displayauthors=6|year=2018|title=Genomics of the origin and evolution of ''Citrus''|journal=[[Nature (journal)|Nature]]|volume=554|issue=7692|pages=311–316|bibcode=2018Natur.554..311W|doi=10.1038/nature25447|pmid=29414943|doi-access=free|hdl-access=free}}</ref> Існують також гібриди [[×Citrofortunella|кумквата]] і [[Citrus ×insitorum|трійчастого апельсина]].]] Илова бар ин намудҳои асосӣ, лайм ба наздикӣ кашфшуда кишт карда мешаванд. Кумкватҳо ва климения ҳоло умуман ба ҷинси Citrus тааллуқ доранд. Афлесуни қалбакӣ, Oxanthera аз Каледонияи Нав, бар асоси далелҳои филогенетикӣ ба ҷинси Citrus интиқол дода шудааст.<ref>{{Cite web|url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:35867-1|title=''Oxanthera'' Montrouz|website=Plants of the World Online|publisher=[[Royal Botanic Gardens, Kew]]|access-date=10 вересня 2021}}</ref> == [[Решашиносӣ]] == Номи маъмул аз лотинӣ гирифта шудааст, ки дар он ба растание ишора мекард, ки ҳоло бо номи ситрон (C. medica) ё сӯзанбарг ( Thuja ) маъруф аст. Он бо калимаи юнонии қадимии кедр алоқаманд аст. — κέδρος (kédros). Ин метавонад бо дарки монандӣ аз бӯи баргҳо ва меваҳои ситрусӣ ба бӯи кедр алоқаманд бошад.<ref>{{cite book |url=https://books.google.com/books?id=SmRJnd73dbYC |title=Biology of Citrus |last=Spiegel-Roy |first=Pinchas |author2=Eliezer E. Goldschmidt |year=1996 |publisher=Cambridge University Press |page=4 |isbn=978-0-521-33321-4 }}{{Dead link|date=February 2023|bot=InternetArchiveBot|fix-attempted=yes}}</ref> Дар маҷмӯъ, меваҳо ва растаниҳои ситрусӣ инчунин бо номи agrumes (маънои аслӣ "меваҳои турш") маълуманд. — қарзҳо аз забонҳои романӣ == Дарахт == Ситрус буттаҳои калон ё [[дарахт|дарахтони]] хурду миёна мебошанд, ки баландии онҳо аз 5 то 15 метр мерасад, навдаҳои хордор ва [[барг|баргҳои]] ҳамешасабзи навбатӣ бо тамоми канорҳо доранд. <ref>{{Cite web|url=https://crfg.org/wp-content/uploads/CITRUS-PRUNING-Presentation.pdf|title=Citrus Pruning|last=Del Hotal|first=Tom|website=California Rare Fruit Growers}}</ref> Гулҳо танҳо ё дар шакли гулдастаҳои хурд ҷойгиранд, ки ҳар кадоме аз онҳо 2-4 см диаметр доранд, панҷ (кам чор) гулбарги сафед ва бисёр чанголчаҳо доранд; онҳо аксар вақт аз сабаби мавҷуд будани ғадудҳои равғани эфирӣ хеле хушбӯй мебошанд. <ref>{{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=OLaykfpqSaYC&dq=Citrus+genus&pg=PP1 |title=Citrus: The Genus ''Citrus'' |last=Ortiz |first=Jesus M. |date=2002 |editor-last=Di Giacomo |editor-first=Angelo |editor2-last=Dugo |editor2-first=Giovanni |publisher=Taylor & Francis |pages=16–35 |chapter=Botany: taxonomy, morphology and physiology of fruits, leaves and flowers |isbn=978-0-2032-1661-3 }}</ref> === Мева === [[Акс:Structure_of_an_orange.svg|міні|300 px |Сохтори гесперидиуми ботаникӣ]] Мева — [[Hesperidium]], <ref>{{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=OLaykfpqSaYC&dq=Citrus+genus&pg=PP1 |title=Citrus: The Genus ''Citrus'' |last=Ortiz |first=Jesus M. |date=2002 |editor-last=Di Giacomo |editor-first=Angelo |editor2-last=Dugo |editor2-first=Giovanni |publisher=Taylor & Francis |pages=16–35 |chapter=Botany: taxonomy, morphology and physiology of fruits, leaves and flowers |isbn=978-0-2032-1661-3 }}</ref> == Дурагаҳо ва навъхо == Мева гесперидиум аст, буттамеваи махсус бо якчанд поя, курашакл то дарозрӯя, дарозӣ 4-30 см (1.6-11.8 дюйм) ва диаметри 4-20 см (1.6-7.9 дюйм), бо пӯст ё "пӯст"-е, ки Мева номида мешавад. Қабати берунии Мева "экзокарп" аст, ки флаведо номида мешавад ва одатан пӯст номида мешавад. Қабати миёнаи Мева „мезокарп“ аст, ки дар меваҳои ситрусӣ аз албедо ё нӯги сафеди исфанҷӣ иборат аст. Қабати дарунии Мева „эндокарп“ аст. Он шумораи гуногуни карпелҳоро иҳота мекунад, ки ба шакли сегментҳои радиалӣ мебошанд. Тухмҳо, агар мавҷуд бошанд, дар дохили карпелҳо инкишоф меёбанд. Фазои дохили ҳар як сегмент локусест, ки бо весикулаҳои [[шарбат]] ё селлюлоза пур карда шудааст. "Мӯйҳои" риштадор аз „эндокарп“ ба „локус“ҳо мерезанд ва ҳангоми инкишофи мева [[ғизо]] медиҳанд. Ин ҷинс аз ҷиҳати тиҷоратӣ муҳим аст, зеро бисёр намудҳо барои меваашон парвариш карда мешаванд. Баъзе навъҳо тавре парвариш карда шудаанд, ки меваҳои онҳо ба осонӣ пӯстканда ва бедона бошанд, яъне онҳо „партенокарпӣ“ мебошанд. <ref>{{Cite web|url=http://www.hort.purdue.edu/newcrop/tropical/lecture_32/lec_32.html|title=Citrus|last=Janick, Jules|date=2005|publisher=[[Purdue University]] Tropical Horticulture Lecture 32|archive-url=https://web.archive.org/web/20050624235046/http://www.hort.purdue.edu/newcrop/tropical/lecture_32/lec_32.html|archive-date=24 червня 2005|access-date=28 лютого 2020}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050624235046/http://www.hort.purdue.edu/newcrop/tropical/lecture_32/lec_32.html |date=2005-06-24 }}</ref> <gallery mode=packed heights=130 caption="''Меваҳои ситрусӣ аз ҷиҳати андоза, ранг ва мазза гуногунанд''"> File:Ichangfruit.jpg|[[Citrus cavaleriei|Лимони ичанӣ]] File:Quinotos.jpg|Кумкат, аз тухмҳо дар дохили яке аз пояҳо File:Buddhas hand 1.jpg|Ситрони ангуштдор File:Citrus australasica red whole.jpg|Лайми ангушти сурх File:Fortpolyandra.jpg|Климентия </gallery> {{Хурд}} == Эзоҳ == {{эзоҳ}} {{хурд}} {{ПБ}} [[Гурӯҳ:Меваҳои ситрусӣ]] q2wzpglaxfcghr660us6lt38kuujr1a 0 330667 1469111 1467536 2026-04-20T03:00:22Z Zosya95 54344 Removed redirect to [[Офтобпарастон (ҷонвар)]] 1469111 wikitext text/x-wiki '''Офтобпараст''' якчанд маъно дорад. Саҳифаи лозимаро аз инҷо гиред: * [[Офтобпараст (ҷонвар)]] - хазанда (хамелеон) * [[Офтобпараст (гиёҳ)]] * [[Офтобпараст (галаситора)]] {{ибҳомзудоӣ}} p7er4rip3n9blqq0hrxdyfsosouh89l 1469127 1469111 2026-04-20T03:30:43Z Zosya95 54344 1469127 wikitext text/x-wiki {{Навигатсия |викилуғат = Офтобпараст }} '''Офтобпараст''' якчанд маъно дорад. Саҳифаи лозимаро аз инҷо гиред: * [[Офтобпараст (ҷонвар)]] - хазанда (хамелеон) * [[Офтобпараст (гиёҳ)]] * [[Офтобпараст (галаситора)]] {{ибҳомзудоӣ}} femdh7dduf6vojopl3p370txn04v8z2 0 330668 1469113 1467330 2026-04-20T03:02:46Z Zosya95 54344 1469113 wikitext text/x-wiki {{Дигар мазмунҳо|Офтобпараст (мазмунҳо)}} [[Акс:Sunflower sky backdrop.jpg|thumbnail|Офтобпараст]] '''Офтобпараст''' ({{lang-la|Helianthus annuus}}) — як навъи растани аз оилаи [[мураккабгулҳо]] ё косниҳо (лот. Asteraceae). Аз 70 см. то 2,5 м қад мекашад. Пояаш рост, [[барг]]аш калон, дилшакли дандонадор, [[гул]]аш [[зард]], донакаш фонашакли мағздор. Офтобгардон зироати муҳимми равғандор ва хӯроки чорвост. Дар таркиби донаи Офтобгардон равған, триглитсерид, фосфолипидҳо, сафедаҳо, аминокислотаҳо, карбогидратҳо, каротин, ҷавҳари лиму ва диг. моддаҳо фаровон аст. [[Равған]]и Офтобпараст барои тайёр кардани таомҳои гуногун, [[маргарин]], [[алиф]], [[собун]] ва дар саноати консерв, мағзаш дар қаннодӣ, кунҷорааш чун хӯроки чорво истифода мешавад. Офтобгардон рустании асаловар аст. Табибони гузашта бо гули офтобгардон бемориҳои гуногунро муолиҷа мекарданд. Бино ба маълумоти эшон агар онро кӯфта гузошта банданд, варамҳоро мегардонад, истеъмоли он бар зидди заҳролудии бадан тарёки хубест, гиреҳҳои рагҳои майна ва ҷигарро мекушояд, мағзи сарро аз моддаҳои бегона ва зарарнок пок месозад, дарди дандонро таскин медиҳад, боҳро қавӣ мегардонад, олати мардиро ба ҳаракат меоварад; барои бавосир, захми шуш, зардпарвин, обварам дармон мешавад, пешоб ва ҳайзро меронад, санги гурда ва масонаро майда карда мерезонад. Агар ҳар як қисми ин рустаниро кӯфта гузошта банданд, дарди пайвандҳо, ирқуннасо (радикулит), ниқрис (подагра) ва ханозир (свинка)-ро дафъ мекунад. [[Акс:Iglesia de Nuestra Señora de La Blanca, Cardejón, España, 2012-09-01, DD 02.JPG|thumbnail]] Дар тибби халқӣ равғани гарми офтобгардонро барои муолиҷаи ҷойҳои сӯхта, ҷароҳат, шалҳидагӣ ва кафидагии пӯст истифода мебаранд. Онро чун воситаи исҳоловар низ (40 – 60 г) тавсия медиҳанд. Чой ва ҷӯшоби гули офтобгардонро барои муолиҷаи заъфарма, тарбод, радикулит, невралгия, дарди дил ва рафъи халаи рӯдаҳо кор мефармоянд. Бо гулҳои канории сабадаки офтобгардон назлаи роҳҳои болои нафасро муолиҷа мекунанд. Қиёми гули офтобгардон (40 г дар 200 мл об) ҳангоми вараҷа, судабандии бронхҳо ва халаи меъда муфид аст. Гули офтобгардонро дар давраи шукуфтанаш меғундоранд; онро дар ҷои сояи шамолрас хушкондан лозим аст. Барги онро алоҳида ҷамъоварӣ мекунанд ва дар ҷои соя мехушконанд. Бо мақсади муолиҷаи колити ташаннуҷӣ 15 – 20 г гули хушки офтобгардонро дар 1 истаон оби ҷӯш андохта дам медиҳанд. Онро полонда, 15 – 20 дақ. пеш аз хӯрок 3 чумчагӣ ошомидан лозим аст. Дар тибби муосир равғани Офтобпараст ба таркиби бисёр марҳамҳо ва линиментҳо дохил карда шудааст. Он холестерини хунро кам мекунад, бинобар ин барои пешгирии атеросклероз ва бемориҳои дигар аҳамияти калон дорад<ref>[http://tajmedun.tj/publ/ehnciklopedija/o/oftobparast/18-1-0-1951 Офтобпараст/Энсиклопедияи Донишгоҳи Давлатии Тиббии Тоҷикистон]{{Пайванди мурда|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. == Нигаред низ == * [[Офтобпараст (гиёҳ)]] {{commons|Special:Search/Sunflower}} {{гиёҳшиносӣ-хурд}} == Эзоҳ == {{эзоҳ}} [[Гурӯҳ:Гиёҳон аз рӯи алифбо]] [[Гурӯҳ:Гиёҳони хӯрокӣ]] jsm8t6j50rjq81via76rmpdmzicsry7 1469123 1469113 2026-04-20T03:23:30Z Zosya95 54344 1469123 wikitext text/x-wiki {{Дигар мазмунҳо|Офтобпараст}} [[Акс:Sunflower sky backdrop.jpg|thumbnail|Офтобпараст]] '''Офтобпараст''' ({{lang-la|Helianthus annuus}}) — як навъи растани аз оилаи [[мураккабгулҳо]] ё косниҳо (лот. Asteraceae). Аз 70 см. то 2,5 м қад мекашад. Пояаш рост, [[барг]]аш калон, дилшакли дандонадор, [[гул]]аш [[зард]], донакаш фонашакли мағздор. Офтобгардон зироати муҳимми равғандор ва хӯроки чорвост. Дар таркиби донаи Офтобгардон равған, триглитсерид, фосфолипидҳо, сафедаҳо, аминокислотаҳо, карбогидратҳо, каротин, ҷавҳари лиму ва диг. моддаҳо фаровон аст. [[Равған]]и Офтобпараст барои тайёр кардани таомҳои гуногун, [[маргарин]], [[алиф]], [[собун]] ва дар саноати консерв, мағзаш дар қаннодӣ, кунҷорааш чун хӯроки чорво истифода мешавад. Офтобгардон рустании асаловар аст. Табибони гузашта бо гули офтобгардон бемориҳои гуногунро муолиҷа мекарданд. Бино ба маълумоти эшон агар онро кӯфта гузошта банданд, варамҳоро мегардонад, истеъмоли он бар зидди заҳролудии бадан тарёки хубест, гиреҳҳои рагҳои майна ва ҷигарро мекушояд, мағзи сарро аз моддаҳои бегона ва зарарнок пок месозад, дарди дандонро таскин медиҳад, боҳро қавӣ мегардонад, олати мардиро ба ҳаракат меоварад; барои бавосир, захми шуш, зардпарвин, обварам дармон мешавад, пешоб ва ҳайзро меронад, санги гурда ва масонаро майда карда мерезонад. Агар ҳар як қисми ин рустаниро кӯфта гузошта банданд, дарди пайвандҳо, ирқуннасо (радикулит), ниқрис (подагра) ва ханозир (свинка)-ро дафъ мекунад. [[Акс:Iglesia de Nuestra Señora de La Blanca, Cardejón, España, 2012-09-01, DD 02.JPG|thumbnail]] Дар тибби халқӣ равғани гарми офтобгардонро барои муолиҷаи ҷойҳои сӯхта, ҷароҳат, шалҳидагӣ ва кафидагии пӯст истифода мебаранд. Онро чун воситаи исҳоловар низ (40 – 60 г) тавсия медиҳанд. Чой ва ҷӯшоби гули офтобгардонро барои муолиҷаи заъфарма, тарбод, радикулит, невралгия, дарди дил ва рафъи халаи рӯдаҳо кор мефармоянд. Бо гулҳои канории сабадаки офтобгардон назлаи роҳҳои болои нафасро муолиҷа мекунанд. Қиёми гули офтобгардон (40 г дар 200 мл об) ҳангоми вараҷа, судабандии бронхҳо ва халаи меъда муфид аст. Гули офтобгардонро дар давраи шукуфтанаш меғундоранд; онро дар ҷои сояи шамолрас хушкондан лозим аст. Барги онро алоҳида ҷамъоварӣ мекунанд ва дар ҷои соя мехушконанд. Бо мақсади муолиҷаи колити ташаннуҷӣ 15 – 20 г гули хушки офтобгардонро дар 1 истаон оби ҷӯш андохта дам медиҳанд. Онро полонда, 15 – 20 дақ. пеш аз хӯрок 3 чумчагӣ ошомидан лозим аст. Дар тибби муосир равғани Офтобпараст ба таркиби бисёр марҳамҳо ва линиментҳо дохил карда шудааст. Он холестерини хунро кам мекунад, бинобар ин барои пешгирии атеросклероз ва бемориҳои дигар аҳамияти калон дорад<ref>[http://tajmedun.tj/publ/ehnciklopedija/o/oftobparast/18-1-0-1951 Офтобпараст/Энсиклопедияи Донишгоҳи Давлатии Тиббии Тоҷикистон]{{Пайванди мурда|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. == Нигаред низ == * [[Офтобпараст (гиёҳ)]] {{commons|Special:Search/Sunflower}} {{гиёҳшиносӣ-хурд}} == Эзоҳ == {{эзоҳ}} [[Гурӯҳ:Гиёҳон аз рӯи алифбо]] [[Гурӯҳ:Гиёҳони хӯрокӣ]] r2n9u22l07xekti7e7k0rs379ke3nbw 0 330669 1469118 1467329 2026-04-20T03:07:02Z Zosya95 54344 Removed redirect to [[Офтобгардон (гиёҳ)]] 1469118 wikitext text/x-wiki {{Барои ҳазф}} prczml6xdxi3dl1rr8059l2p3tt7wd8 0 330671 1469108 1467337 2026-04-20T02:57:01Z Zosya95 54344 Removed redirect to [[Офтобпарастон (ҷонвар)]] 1469108 wikitext text/x-wiki {{маъноҳои дигар|Офтобпараст}} {{Таксон |ном = Офтобпарастон |салтанат = Ҷонварон |тасвир = Chamaeleonidae-01.jpg |image_caption = Clockwise from top right: ''[[Chamaeleo chamaeleon]]'', ''[[Calumma parsonii]]'', ''[[Chamaeleo namaquensis]]'', ''[[Trioceros jacksonii]]'', ''[[Furcifer pardalis]]'' and ''[[Brookesia micra]]'' |лотинӣ = Chamaeleonidae |муаллиф = [[Constantine Samuel Rafinesque|Rafinesque]] |соли муаллифӣ = 1815 |subdivision_ranks = Genera |subdivision = *[[Brookesiinae]] **''[[Brookesia]]'' **''[[Palleon]]'' *[[Chamaeleoninae]] **''[[Archaius]]'' **''[[Bradypodion]]'' **''[[Calumma]]'' **''[[Chamaeleo]]'' **''[[Furcifer]]'' **''[[Kinyongia]]'' **''[[Nadzikambia]]'' **''[[Rieppeleon]]'' **''[[Rhampholeon]]'' **''[[Trioceros]]'' |харита = Verbreitung_von_Chamäleons.jpg |тавсифи харита = {{legend2|#030|Native range of Chamaeleonidae}} }} '''Офтобпарастон''' ё '''хамелеонҳо''' ({{lang-la|Chamaeleontidae}}), яке аз шохаи [[хазанда]]ҳо, ки 4 ҷинс ва тақрибан 90 намудаш дар минтақаи субтропикӣ ва тропикии [[Африқо]] ва [[Осиё]] паҳн шудааст. Дарозиаш 4-60 см. [[Бадан]]и Бӯқаламун панҷақ, [[сар]]аш тоскулоҳшакл, [[гардан]]аш кӯтоҳ, думаш камоншакл, забонаш дароз (то 30 см). [[Ранг]]и [[пӯст]]и Бӯқаламун бо таъсири омилҳои берунӣ ([[ҳарорат]], рӯшноӣ, намӣ) ва дохилӣ (гуруснагӣ, ташнагӣ, тарс ва ангезиш) дигар мешавад. Одатан дар [[дарахт]] зиндагонӣ мекунад. Бӯқаламун ҷонварӣ камҳаракат аст. Ҳашароту мавҷудоти бемӯҳраро бо забонаш дошта мехӯрад. Аксари Бӯқаламунҳо [[тухм]] мегузоранд. {{зоология-нопурра}} [[Гурӯҳ:Хазандагон]] {{ПБ}} mncbs0pd7728z8frmdi8mbtd96f50b1 1469134 1469108 2026-04-20T03:41:35Z Zosya95 54344 1469134 wikitext text/x-wiki {{Дигар маъноҳо|Офтобпараст}} {{Таксон |салтанат = Ҷонварон |тасвир = Chamaeleonidae-01.jpg |image_caption = Clockwise from top right: ''[[Chamaeleo chamaeleon]]'', ''[[Calumma parsonii]]'', ''[[Chamaeleo namaquensis]]'', ''[[Trioceros jacksonii]]'', ''[[Furcifer pardalis]]'' and ''[[Brookesia micra]]'' |лотинӣ = Chamaeleonidae |муаллиф = [[Constantine Samuel Rafinesque|Rafinesque]] |соли муаллифӣ = 1815 |subdivision_ranks = Genera |subdivision = *[[Brookesiinae]] **''[[Brookesia]]'' **''[[Palleon]]'' *[[Chamaeleoninae]] **''[[Archaius]]'' **''[[Bradypodion]]'' **''[[Calumma]]'' **''[[Chamaeleo]]'' **''[[Furcifer]]'' **''[[Kinyongia]]'' **''[[Nadzikambia]]'' **''[[Rieppeleon]]'' **''[[Rhampholeon]]'' **''[[Trioceros]]'' |харита = Verbreitung_von_Chamäleons.jpg |тавсифи харита = {{legend2|#030|Native range of Chamaeleonidae}} }} '''Офтобпараст''' ё '''хамелеон''' ({{lang-la|Chamaeleontidae}}), яке аз шохаи [[хазанда]]ҳо, ки 4 ҷинс ва тақрибан 90 намудаш дар минтақаи субтропикӣ ва тропикии [[Африқо]] ва [[Осиё]] паҳн шудааст. Дарозиаш 4-60 см. [[Бадан]]и Бӯқаламун панҷақ, [[сар]]аш тоскулоҳшакл, [[гардан]]аш кӯтоҳ, думаш камоншакл, забонаш дароз (то 30 см). [[Ранг]]и [[пӯст]]и Бӯқаламун бо таъсири омилҳои берунӣ ([[ҳарорат]], рӯшноӣ, намӣ) ва дохилӣ (гуруснагӣ, ташнагӣ, тарс ва ангезиш) дигар мешавад. Одатан дар [[дарахт]] зиндагонӣ мекунад. Бӯқаламун ҷонварӣ камҳаракат аст. Ҳашароту мавҷудоти бемӯҳраро бо забонаш дошта мехӯрад. Аксари Бӯқаламунҳо [[тухм]] мегузоранд. {{зоология-нопурра}} [[Гурӯҳ:Хазандагон]] {{ПБ}} o67np3hr06aia5gs49c9cims721dc6n 1469140 1469134 2026-04-20T03:54:01Z Zosya95 54344 1469140 wikitext text/x-wiki {{Дигар маъноҳо|Офтобпараст}} {{Таксон |салтанат = Ҷонварон |тасвир = Chamaeleonidae-01.jpg |image_caption = Clockwise from top right: ''[[Chamaeleo chamaeleon]]'', ''[[Calumma parsonii]]'', ''[[Chamaeleo namaquensis]]'', ''[[Trioceros jacksonii]]'', ''[[Furcifer pardalis]]'' and ''[[Brookesia micra]]'' |лотинӣ = Chamaeleonidae |муаллиф = [[Constantine Samuel Rafinesque|Rafinesque]] |соли муаллифӣ = 1815 |subdivision_ranks = Genera |subdivision = *[[Brookesiinae]] **''[[Brookesia]]'' **''[[Palleon]]'' *[[Chamaeleoninae]] **''[[Archaius]]'' **''[[Bradypodion]]'' **''[[Calumma]]'' **''[[Chamaeleo]]'' **''[[Furcifer]]'' **''[[Kinyongia]]'' **''[[Nadzikambia]]'' **''[[Rieppeleon]]'' **''[[Rhampholeon]]'' **''[[Trioceros]]'' |харита = Verbreitung_von_Chamäleons.jpg |маънои харита = {{легенда|#030|Native range of Chamaeleonidae}} }} '''Офтобпараст''' ё '''хамелеон''' ({{lang-la|Chamaeleontidae}}), яке аз шохаи [[хазанда]]ҳо, ки 4 ҷинс ва тақрибан 90 намудаш дар минтақаи субтропикӣ ва тропикии [[Африқо]] ва [[Осиё]] паҳн шудааст. Дарозиаш 4-60 см. [[Бадан]]и Бӯқаламун панҷақ, [[сар]]аш тоскулоҳшакл, [[гардан]]аш кӯтоҳ, думаш камоншакл, забонаш дароз (то 30 см). [[Ранг]]и [[пӯст]]и Бӯқаламун бо таъсири омилҳои берунӣ ([[ҳарорат]], рӯшноӣ, намӣ) ва дохилӣ (гуруснагӣ, ташнагӣ, тарс ва ангезиш) дигар мешавад. Одатан дар [[дарахт]] зиндагонӣ мекунад. Бӯқаламун ҷонварӣ камҳаракат аст. Ҳашароту мавҷудоти бемӯҳраро бо забонаш дошта мехӯрад. Аксари Бӯқаламунҳо [[тухм]] мегузоранд. {{зоология-нопурра}} [[Гурӯҳ:Хазандагон]] {{ПБ}} aod7v5h3afjfa2gkxsalf159jgyey12 1469156 1469140 2026-04-20T04:19:31Z Zosya95 54344 1469156 wikitext text/x-wiki {{Дигар маъноҳо|Офтобпараст}} {{Таксон |тасвир = Chamaeleonidae-01.jpg |image_caption = Clockwise from top right: ''[[Chamaeleo chamaeleon]]'', ''[[Calumma parsonii]]'', ''[[Chamaeleo namaquensis]]'', ''[[Trioceros jacksonii]]'', ''[[Furcifer pardalis]]'' and ''[[Brookesia micra]]'' |салтанат = Ҷонварон |табақа = Оила |лотинӣ = Chamaeleontidae |муаллиф = [[Constantine Samuel Rafinesque|Rafinesque]] |соли муаллифӣ = 1815 |харита = Verbreitung_von_Chamäleons.jpg |маънои харита = {{легенда|#030|Native range of Chamaeleonidae}} }} '''Офтобпараст''' ё '''хамелеон''' ({{lang-la|Chamaeleontidae}}), яке аз шохаи [[хазанда]]ҳо, ки 4 ҷинс ва тақрибан 90 намудаш дар минтақаи субтропикӣ ва тропикии [[Африқо]] ва [[Осиё]] паҳн шудааст. Дарозиаш 4-60 см. [[Бадан]]и Бӯқаламун панҷақ, [[сар]]аш тоскулоҳшакл, [[гардан]]аш кӯтоҳ, думаш камоншакл, забонаш дароз (то 30 см). [[Ранг]]и [[пӯст]]и Бӯқаламун бо таъсири омилҳои берунӣ ([[ҳарорат]], рӯшноӣ, намӣ) ва дохилӣ (гуруснагӣ, ташнагӣ, тарс ва ангезиш) дигар мешавад. Одатан дар [[дарахт]] зиндагонӣ мекунад. Бӯқаламун ҷонварӣ камҳаракат аст. Ҳашароту мавҷудоти бемӯҳраро бо забонаш дошта мехӯрад. Аксари Бӯқаламунҳо [[тухм]] мегузоранд. {{зоология-нопурра}} [[Гурӯҳ:Хазандагон]] {{ПБ}} 8a1t03wz8308mbuubr1lyklzb221ta5 0 330728 1469168 1467742 2026-04-20T05:08:19Z Фурқати Низом 109075 1469168 wikitext text/x-wiki {| class="infobox" style="width:23em; float:right; margin-left:1em; border:1px solid #a2a9b1; background:#f8f9fa; padding:5px; font-size:90%;" |- ! colspan="2" style="text-align:center; font-size:125%; background:#cedff2;" | Юсуфи гумгашта боз ояд ба Канъон... |- ! Жанр | драмаи фалсафӣ, театри шоирона |- ! Муаллиф | бар асоси ашъори [[Абдураҳмони Ҷомӣ]], [[Ҷалолуддини Балхӣ]], [[Фаридуддин Аттор]], [[Ҳофизи Шерозӣ]] |- ! Коргардон | [[Фаррух Қосимов]] |- ! Театр | Театри давлатии таҷрибавии «Аҳорун» |} '''«Юсуфи гумгашта боз ояд ба Канъон...»''' — намоишномаи маъруфи театри тоҷик буда, яке аз муҳимтарин асарҳои коргардон [[Фаррух Қосимов]] ва Театри давлатии тамошобини ҷавон «Аҳорун» шинохта шудааст.<ref>{{cite web |url=https://dushanbe.tj/teatr-o |title=Театрҳо ва фаъолияти онҳо дар Душанбе |publisher=Мақомоти иҷроияи ҳокимияти давлатии шаҳри Душанбе |language=tg }}</ref> == Таърих ва эҷод == Намоиш аз ҷониби Фаррух Қосимов дар асоси ашъори классикони адабиёти форсу тоҷик — [[Абдураҳмони Ҷомӣ]], [[Ҷалолуддини Балхӣ]], [[Аттори Нишопурӣ|Фаридуддин Аттор]] ва [[Ҳофизи Шерозӣ]] таҳия ва саҳнагузорӣ шудааст.<ref>{{cite web |url=https://tg.wikipedia.org/wiki/Фаррух_Қосим |title=Фаррух Қосим |publisher=Wikipedia |language=tg }}</ref> Ин асар яке аз намунаҳои барҷастаи «театри коргардонӣ» дар Тоҷикистон ба шумор меравад, ки дар он матни классикӣ бо ҳаракатҳои рамзӣ ва услуби фалсафӣ омезиш ёфтааст. == Мазмун == Намоишнома ба қиссаи Қуръонӣ ва адабии Юсуф (Юсуфи паёмбар) такя дошта, мазмунро ба шакли рамзӣ ва фалсафӣ пешниҳод мекунад. Ба гуфтаи муҳаққиқон, асар на танҳо қиссаи мазҳабӣ, балки рамзи бозгашти ҳуввияти миллӣ, забон ва фарҳанги тоҷикӣ дар давраи пасошӯравӣ мебошад.<ref>{{cite web |url=https://www.ozodi.org/a/24368371.html |title=Матлаб дар бораи Фаррух Қосимов ва театри ӯ |publisher=Радиои Озодӣ |language=tg }}</ref> == Саҳнасозӣ ва услуб == Саҳнасозии намоишнома бо услуби хоси театри «Аҳорун» анҷом дода шудааст, ки омезиши унсурҳои анъанавии шарқӣ, ҳаракатҳои рамзӣ ва театри фалсафиро дар бар мегирад. Фаррух Қосимов дар ин асар ба ҷои нақли мустақим, бештар аз рамз, ҳаракат ва образҳои саҳнавӣ истифода кардааст, ки он ба таҷрибаи нави театрӣ табдил додааст. == Ҳунарпешаҳо == Дар намоишнома ҳунармандони маъруф нацш офаридаанд, аз ҷумла: * [[Сабоҳат Қосимова]] — дар нақши Зулайхо;<ref>{{cite web |url=https://sputnik.tj/20230525/darguzasht-sabohat-qosimova-1057345752.html |title=Даргузашти Сабоҳат Қосимова |publisher=Sputnik Тоҷикистон |date=2023 |language=tg }}</ref> * дигар ҳунармандони Театри «Аҳорун». == Муваффақиятҳои байналмилалӣ == Бо ин намоиш Фаррух Қосимов ва ҳайати театри «Аҳорун» дар кишварҳои гуногун, аз ҷумла [[Эрон]], [[Русия]], [[Белгия]], [[Лаҳистон|Полша]], [[Ҳоланд|Ҳолланд]] ва [[Фаронса]] ҳунарнамоӣ кардаанд ва баҳои мусбати мунаққидони байналмилалиро соҳиб шудаанд.<ref>{{cite web |url=https://www.ozodi.org/a/24368371.html |title=Матлаб дар бораи фаъолияти байналмилалии театр |publisher=Радиои Озодӣ |language=tg }}</ref> == Арзиш == «Юсуфи гумгашта боз ояд ба Канъон...» яке аз муҳимтарин намоишҳои театри муосири тоҷик маҳсуб шуда, дар ташаккули услуби нави театрӣ ва муаррифии фарҳанги тоҷик дар сатҳи ҷаҳонӣ нақши муҳим бозидааст. == Эзоҳ == {{эзоҳ}} == Пайвандҳои беруна == * https://dushanbe.tj/teatr-o * https://www.ozodi.org/a/24368371.html {{ПБ}} [[Гурӯҳ:Намоишномаҳои тоҷикӣ]] [[Гурӯҳ:Театри Тоҷикистон]] [[Гурӯҳ:Фарҳанги Тоҷикистон]] p9bwzw82w0a53cmc1kvuymso8vtqsko 0 330744 1469039 1467848 2026-04-20T00:41:09Z EmausBot 3642 Ислоҳи масири дукарата ба [[Сӯзанбаргон]] 1469039 wikitext text/x-wiki #равона [[Сӯзанбаргон]] 2js9z3rsdz7nxizkskj3mcd07rezdj7 10 330748 1469050 1467933 2026-04-20T00:42:49Z EmausBot 3642 Ислоҳи масири дукарата ба [[Шаблон:Дастабандии биологӣ]] 1469050 wikitext text/x-wiki #равона [[Шаблон:Дастабандии биологӣ]] j9wbfaz1oq15j3ai9g3kj6kyc7vsw80 0 330753 1468968 1468790 2026-04-19T18:00:44Z Zosya95 54344 Zosya95 moved page [[Карафсгулҳо]] to [[Карафсгулон]] 1468630 wikitext text/x-wiki {{Таксон | тасвир = Umbella.jpg | тавсифи тасвир = Inflorescence of a wild carrot, ''[[Daucus carota]]'', in the family [[Apiaceae]]. | лотинӣ = Apiales | салтанат = Рустаниҳо | табақа = Тартиб | муаллиф = Nakai<ref name=APGIII2009>{{Cite journal |last=Angiosperm Phylogeny Group |year=2009 |title=An update of the Angiosperm Phylogeny Group classification for the orders and families of flowering plants: APG III |journal=Botanical Journal of the Linnean Society |volume=161 |issue=2 |pages=105–121 |doi=10.1111/j.1095-8339.2009.00996.x |doi-access=free |hdl=10654/18083 |hdl-access=free }}</ref> }} '''Карафссонон''' як [[Қатор (таксономия)|тартиби]] [[Рустаниҳои пӯшидатухм (гулдор)|рустаниҳои гулдор]] буда, ба гурӯҳи астеридҳои дупалладӣ дохил мешаванд. Ба намудҳои маъруфи карафссонон [[сабзӣ]], карафс, [[кашнич]], [[ҷаъфарӣ]], пастернак, гемлоки заҳрнок, [[мардумгиёҳ]], пилк ва питтоспорумҳо дохил мешаванд. == Адабиёт == 3cwdoaz4sn6081frngyosm8k5erjrhw 1468970 1468968 2026-04-19T18:00:55Z Zosya95 54344 1468970 wikitext text/x-wiki {{Таксон | тасвир = Umbella.jpg | тавсифи тасвир = Inflorescence of a wild carrot, ''[[Daucus carota]]'', in the family [[Apiaceae]]. | лотинӣ = Apiales | салтанат = Рустаниҳо | табақа = Тартиб | муаллиф = Nakai<ref name=APGIII2009>{{Cite journal |last=Angiosperm Phylogeny Group |year=2009 |title=An update of the Angiosperm Phylogeny Group classification for the orders and families of flowering plants: APG III |journal=Botanical Journal of the Linnean Society |volume=161 |issue=2 |pages=105–121 |doi=10.1111/j.1095-8339.2009.00996.x |doi-access=free |hdl=10654/18083 |hdl-access=free }}</ref> }} '''Карафсгулон''' як [[Қатор (таксономия)|тартиби]] [[Рустаниҳои пӯшидатухм (гулдор)|рустаниҳои гулдор]] буда, ба гурӯҳи астеридҳои дупалладӣ дохил мешаванд. Ба намудҳои маъруфи карафссонон [[сабзӣ]], карафс, [[кашнич]], [[ҷаъфарӣ]], пастернак, гемлоки заҳрнок, [[мардумгиёҳ]], пилк ва питтоспорумҳо дохил мешаванд. == Адабиёт == ro2n3bve1dj886wcsnkxtjz8x1m9nr9 0 330801 1469038 1468440 2026-04-20T00:40:59Z EmausBot 3642 Ислоҳи масири дукарата ба [[Занбақигулҳо]] 1469038 wikitext text/x-wiki #равона [[Занбақигулҳо]] 0hkcnlrjcou75xgz3cffb3dptqmq21k 14 330829 1469052 1468541 2026-04-20T00:43:09Z EmausBot 3642 Ислоҳи масири дукарата ба [[Гурӯҳ:Таксономия]] 1469052 wikitext text/x-wiki #равона [[:Гурӯҳ:Таксономия]] do5h0eenn6wpyv8cz701t8pb8sd3lyh 10 330884 1468959 1468886 2026-04-19T17:20:14Z Zosya95 54344 1468959 wikitext text/x-wiki {{TaxInfo|mode={{{1|}}}|parent= Psittaciformes|rang=Авлод|latin=Lorius|name=Шаҳдтӯтиҳо}} snpun9egbr2cwwiey4fnzpniaf35mm6 0 330885 1468898 2026-04-19T12:43:15Z Шухрат Саъдиев 5132 Бо тарҷумаи саҳифаи "[[:ru:Special:Redirect/revision/148073455|Годжра]]" сохта шудааст 1468898 wikitext text/x-wiki {{МА | мақом = шаҳр | номи тоҷикӣ = Гоҷра | номи аслӣ = {{lang-en|Gojra}} | кишвар = Покистон | lat_deg = 31 | lon_deg = 72 | lat_min = 09 | lat_sec = | lat_dir = N | lon_min = 41 | lon_sec = | lon_dir = E | CoordAddon = | CoordScale = | этнохороним = | DST = | сайт = }}'''Гоҷра''' ({{Lang-en|Gojra}}) — шаҳрест дар вилояти [[Панҷоб (Покистон)|Панҷоби]] [[Покистон]], ки дар ноҳияи Тоба Тек Сингҳ ҷойгир аст. Аҳолии он 157,863 нафар (то соли 2010) аст <ref>{{Cite web|url=http://world-gazetteer.com/wg.php?x=&men=gpro&lng=en&des=wg&geo=-2943&srt=pnan&col=abcdefghinoq&msz=1500&pt=c&va=&geo=436165269|title=Gojra|lang=en|accessdate=2011-04-11|archiveurl=https://www.webcitation.org/69og1In3w?url=http://world-gazetteer.com/wg.php?x=|archivedate=2012-08-10}}</ref> . == Таърих == Дар [[Соли 2009|соли 2009,]] дар Гоҷра байни [[Ислом|мусалмонон]] ва [[Масеҳият|масеҳиён]] даргириҳои ҷиддии динӣ рух доданд. Дар ин даргириҳо ҳашт масеҳӣ кушта шуданд . == Аҳолӣ == {| class="wikitable" border="1" |+Аҳолии шаҳр ! Соли 1961 ! Соли 1972 ! Соли 1981 ! Соли 1998 ! Соли 2010 |- | 29,665 | 41,975 | 68,000 | 114,967 | 157,863 |} == Эзоҳ == {{Эзоҳ}}  [[Гурӯҳ:Шаҳрҳои Покистон]] [[Гурӯҳ:Иёлати Панҷоб (Покистон)]] [[Гурӯҳ:Pages with unreviewed translations]] dbrdaa321sbzzxtefc9oyfvil81cnru 0 330886 1468902 2026-04-19T13:12:24Z ~2026-24031-18 122837 Лабҳои кучак 1468902 wikitext text/x-wiki Лабҳои кучак oq5hu7wlhviwwyge7oeafntrqi49zhn 1468903 1468902 2026-04-19T13:12:33Z Quinlan83 32015 Requesting deletion 1468903 wikitext text/x-wiki {{delete|Test page}}Лабҳои кучак 4vqsomner6t51n1u5oeni2b0izl03in 0 330888 1468905 2026-04-19T13:30:36Z Шухрат Саъдиев 5132 Бо тарҷумаи саҳифаи "[[:ru:Special:Redirect/revision/149216493|Гуджрат]]" сохта шудааст 1468905 wikitext text/x-wiki {{МА | мақом = шаҳр | номи тоҷикӣ = Гуҷрат | номи аслӣ = گجرات | кишвар = Покистон | lat_deg = 32 | lon_deg = 74 | lat_min = 34 | lat_sec = 25 | lat_dir = N | lon_min = 4 | lon_sec = 44 | lon_dir = E | CoordScale = | этнохороним = | DST = | сайт = http://www.gujratpakistan.com }}'''Гуҷрат''' ( {{Lang-ur|گجرات}} ) — [[Шаҳр|шаҳрест]] дар [[Покистон]], маркази ноҳияи ҳамном . == Макон == Гуҷрат дар соҳили дарёи Ченаб, тақрибан 120 километр шимолтар аз [[Лоҳур]] (маркази вилояти Панҷоб ) ва 150 километр дуртар аз [[Исломобод]] (маркази Покистон) ҷойгир аст. == Таърих == [[Акс:Terracotta_house.JPG|чап|мини|200x200пкс|Маҳсулоти гилӣ, ки аз ҷониби ҳунарманд аз Гуҷрат сохта шудааст.]] Ба гуфтаи генерал Каннингем, таърихшиноси бритониёӣ, ин шаҳр [[Соли 460 п.м.]] таъсис ёфтааст. Як иттифоқи таърихӣ вуҷуд дорад, ки Гуҷарат ҳанӯз дар замони [[Искандари Мақдунӣ]] вуҷуд дошт ва ҳокими шаҳр, Пор, [[Соли 460 п.м.|дар]] соҳили дарёи Ҷелум (Ҳидаспес), аз ҳуҷуми Искандари Мақдунӣ саркашӣ кардааст . Дар давраи [[Империяи Муғул]], ашрофони муғул дар роҳи [[Кашмир]] аз ин минтақа мегузаштанд. Вақте ки шоҳ Ҷаҳонгир (дар роҳ аз Кашмир) вафот кард, барои пешгирӣ аз бесарусомонӣ дар империя дар бораи марги ӯ хабар дода нашуд. Ҷасадҳои ӯ аз байн бурда ва дар Гуҷрат дафн карда шуданд. То имрӯз, як ҷашни солона ба хотири ин рӯйдод, ки маъмулан бо номи "Ҷашни Ҷаҳонгир" маъруф аст, баргузор мешавад. Дар ин минтақа ду ҷанги бузург байни нерӯҳои [[Бритониё]] ва Сикҳ рух доданд: ҷанги Чиллианвала ва ҷанги Гуҷрат . Танҳо пас аз пирӯзӣ дар ҷанги Гуҷрат (22 феврали соли 1849), [[инглисҳо]] тавонистанд пирӯзиро дар [[Панҷоб (Покистон)|Панҷоб]] эълон кунанд. Гуҷрат мақоми шаҳрро дар аввали асри 19, дар давраи [[Империяи Бритониё]] гирифт. == Пайвандҳо == * http://www.gujratpakistan.com * https://web.archive.org/web/20110711133450/http://www.gulzaremadina.com/index.htm * http://www.gujratlink.com/ * http://www.uog.edu.pk/  [[Гурӯҳ:Шаҳрҳои Покистон]] [[Гурӯҳ:Иёлати Панҷоб (Покистон)]] [[Гурӯҳ:Pages with unreviewed translations]] adjcx6xvvrgwenejtq4lpd84gvz5h81 0 330891 1468919 2026-04-19T14:52:14Z Zosya95 54344 Zosya95 moved page [[Феҳристи паррандагони Китоби сурхи Тоҷикистон]] to [[Феҳристи парандагони Китоби сурхи Тоҷикистон]] 1468919 wikitext text/x-wiki #равона [[Феҳристи парандагони Китоби сурхи Тоҷикистон]] bek2hn26fd6wsuicuk5d2zozawykmec 1468940 1468919 2026-04-19T16:23:40Z Zosya95 54344 Removed redirect to [[Феҳристи парандагони Китоби сурхи Тоҷикистон]] 1468940 wikitext text/x-wiki {{Барои ҳазф}} prczml6xdxi3dl1rr8059l2p3tt7wd8 1 330892 1468921 2026-04-19T14:52:14Z Zosya95 54344 Zosya95 moved page [[Баҳс:Феҳристи паррандагони Китоби сурхи Тоҷикистон]] to [[Баҳс:Феҳристи парандагони Китоби сурхи Тоҷикистон]] 1468921 wikitext text/x-wiki #равона [[Баҳс:Феҳристи парандагони Китоби сурхи Тоҷикистон]] l7yky1x1u8hiugwqnjag76nzm7udv04 0 330893 1468924 2026-04-19T15:40:27Z Zosya95 54344 Саҳифаи нав: Дар ин феҳрист 44 намуд ва зернамуди ҳайвоноти ширхӯре, ки ба нашри дуюми [[Китоби сурхи Тоҷикистон]] (2015) дохил карда шудаанд, оварда шудааст.<ref>{{cite web|url=http://www.ozodagon.com/23259-nashri-seyumi-kitobi-surhi-toikiston-bo-ilovai-chand-navi-ayvoni-nodir.html|title=Нашри сеюми Китоби сурхи Тоҷикистон бо иловаи... 1468924 wikitext text/x-wiki Дар ин феҳрист 44 намуд ва зернамуди ҳайвоноти ширхӯре, ки ба нашри дуюми [[Китоби сурхи Тоҷикистон]] (2015) дохил карда шудаанд, оварда шудааст.<ref>{{cite web|url=http://www.ozodagon.com/23259-nashri-seyumi-kitobi-surhi-toikiston-bo-ilovai-chand-navi-ayvoni-nodir.html|title=Нашри сеюми Китоби сурхи Тоҷикистон бо иловаи чанд навъи ҳайвони нодир|publisher=www.ozodagon.com|date=2015-08-28|lang=tg|access-date=2017-11-21|archive-date=2016-03-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304224221/http://www.ozodagon.com/23259-nashri-seyumi-kitobi-surhi-toikiston-bo-ilovai-chand-navi-ayvoni-nodir.html|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://asiaplustj.info/ru/news/tajikistan/society/20191004/gde-obitayut-10-neobiknovennih-zhivotnih-tadzhikistana|title=Где обитают 10 необыкновенных животных Таджикистана {{!}} Новости Таджикистана ASIA-Plus|website=asiaplustj.info|access-date=2020-06-18|archive-date=2020-08-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20200812123752/https://asiaplustj.info/ru/news/tajikistan/society/20191004/gde-obitayut-10-neobiknovennih-zhivotnih-tadzhikistana|url-status=live}}</ref> Обозначения охранного статуса ИБҲТ: * CR — дар ҳолати хатарноки нобудшавӣ * EW — дар табиат нобудшуда * EX — нобудшуда * EN — дар хатар * NT — близкие к переходу в группу угрожаемых * VU — осебпазир Названия Қаториов, семейств и видов приведены в алфавитном порядке. {| class="wikitable" style="text-align:left" border="1" frame="box" rules="all" cellspacing="0" cellpadding="3" width="100%" |- ! style="background: #ffdada" width="15%"| Тасвир ! style="background: #ffdada" width="12%"| Ном ! style="background: #ffdada" width="50%"| Вазъи ҳифз дар Китоби сурхи Тоҷикистон/<br>Паҳншавӣ ва шумора дар қаламрави Тоҷикистон ! style="background: #ffdada" width="3%"| Вазъи ҳифз дар ИБҲТ ! style="background: #ffdada" width="1%"| |- | colspan=6 style="background:#F5DEB3;" | <center><big>'''Қатори [[Хояндаҳо]] (''Rodentia'')'''</big><center> |- | colspan=6 style="background:#FFFACD;" | <center>'''Оилам [[Санҷобиҳо]] (''Sciuridae'')'''<center> |- | <center>[[Акс:Spermophilus fulvus Baikonur 02.jpg|200px]] | <center>'''[[Хармуши зард]]''' <br> (''Spermophilus fulvus'')<br>В книге указан как ''Citellus fulvus'' |<center>'''EN. Дар хатар''' |<center>[[Виды под наименьшей угрозой|LC]] |<center>{{sfn|Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон|2015|с=213}} |- | <center>[[Акс:Stamps of Uzbekistan, 2012-64.jpg|200px]] | <center>'''[[Суғури Мензбир]]''' <br> (''Marmota menzbieri'') |<center>'''EW. Дар табиат нобудшуда''' |<center>[[Уязвимые виды|VU]] |<center>{{sfn|Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон|2015|с=212}} |- | <center> | <center>'''[[Хармуши борикангушт]]''' <br> (''Spermophilopsis leptodactylus'') |<center>'''EN. Дар хатар''' |<center>[[Виды под наименьшей угрозой|LC]] |<center>{{sfn|Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон|2015|с=211}} |- | colspan=6 style="background:#FFFACD;" | <center>'''Оилаи [[Ҷайраиҳо]] (''Hystricidae'')'''<center> |- | <center>[[Акс:JezozwierzIndyjski.jpg|200px]] | <center>'''[[Ҷайраи ҳиндӣ]]''' <br> (''Hystrix indica'') |<center>'''VU. Осебпазир''' |<center>[[Виды под наименьшей угрозой|LC]] |<center>{{sfn|Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон|2015|с=214}} |- | colspan=6 style="background:#FFFACD;" | <center>'''Оилаи [[Соневые]] (''Gliridae'')'''<center> |- | <center>[[Акс:Dryomys nitedula.jpg|200px]] | <center>'''[[Муши паррон]]''' <br> (''Dryomys nitedula'') |<center>'''VU. Осебпазир''' |<center>[[Виды под наименьшей угрозой|LC]] |<center>{{sfn|Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон|2015|с=215}} |- | colspan=6 style="background:#FFFACD;" | <center>'''Оилаи [[Тушканчиковые]] (''Dipodidae'')'''<center> |- | <center>[[Акс:Allactaga elater Plzen zoo 02.2011.jpg|200px]] | <center>'''[[Муши пойдарози хурд]]''' <br> (''Allactaga elater'') |<center>'''EN. Дар хатар''' |<center>[[Виды под наименьшей угрозой|LC]] |<center>{{sfn|Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон|2015|с=217}} |- | <center> | <center>'''[[Муши пойдарози Севертсов]]''' <br> (''Allactaga severtzovi'') |<center>'''EN. Дар хатар''' |<center>[[Виды под наименьшей угрозой|LC]] |<center>{{sfn|Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон|2015|с=216}} |- | colspan=6 style="background:#F5DEB3;" | <center><big>'''Қатори [[Ҳашаротхӯрон]] (''Eulipotyphla'')'''</big><center> |- | colspan=6 style="background:#FFFACD;" | <center>'''Оилаи [[Ежовые]] (''Erinaceidae'')'''<center> |- | <center>[[Акс:AB001 Hedgehog from Rajasthan.jpg|200px]] | <center>'''[[Длинноиглый ёж]]''' <br> (''Paraechinus hypomelas'') |<center>'''CR. Дар ҳолати хатарноки нобудшавӣ''' |<center>[[Виды под наименьшей угрозой|LC]] |<center>{{sfn|Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон|2015|с=194}} |- | colspan=6 style="background:#FFFACD;" | <center>'''Оилаи [[Землеройковые]] (''Soricidae'')'''<center> |- | <center> | <center>'''[[Crocidura pergrisea|Белохвостая белозубка]]''' <br> (''Crocidura pergrisea'') |<center>'''EN. Дар хатар''' |<center>[[Виды, для оценки угрозы которым недостаточно данных|DD]] |<center>{{sfn|Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон|2015|с=197}} |- | <center>[[Акс:Почтовая марка СССР № 5658. 1985. Животные Красной книги СССР.jpg|200px]] | <center>'''[[Бухарская бурозубка]]''' <br> (''Sorex buchariensis'') |<center>'''CR. Дар ҳолати хатарноки нобудшавӣ''' |<center>[[Виды под наименьшей угрозой|LC]] |<center>{{sfn|Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон|2015|с=195}} |- | <center>[[Акс:Suncus etruscus.jpg|200px]] | <center>'''[[Карликовая многозубка]]''' <br> (''Suncus etruscus'') |<center>'''EN. Дар хатар''' |<center>[[Виды под наименьшей угрозой|LC]] |<center>{{sfn|Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон|2015|с=196}} |- | colspan=6 style="background:#F5DEB3;" | <center><big>'''Қатори [[Парнокопытные]] (''Artiodactyla'')'''</big><center> |- | colspan=6 style="background:#FFFACD;" | <center>'''Оилаи [[Оленевые]] (''Cervidae'')'''<center> |- | <center>[[Акс:Tallinna-loomaaed-deer.jpg|200px]] | <center>'''[[Бухарский олень]]''' <br> (''Cervus elaphus bactrianus'') |<center>'''CR. Дар ҳолати хатарноки нобудшавӣ''' |<center>[[Виды, угроза для которых не оценивалась|NE]] |<center>{{sfn|Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон|2015|с=237}} |- | colspan=6 style="background:#FFFACD;" | <center>'''Оилаи [[Полорогие]] (''Bovidae'')'''<center> |- | <center>[[Акс:Ovis vignei bochariensis.jpg|200px]] | <center>'''[[Уриал|Бухарский уриал]]''' <br> (''Ovis vignei bochariensis'') |<center>'''CR. Дар ҳолати хатарноки нобудшавӣ''' |<center>[[Уязвимые виды|VU]] |<center>{{sfn|Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон|2015|с=234}} |- | <center>[[Акс:Capra falconeri 1 - Syracuse Zoo.jpg|200px]] | <center>'''[[Винторогий козёл]]''' <br> (''Capra falconeri'') |<center>'''EN. Дар хатар''' |<center>[[Виды, близкие к уязвимому положению|NT]] |<center>{{sfn|Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон|2015|с=233}} |- | <center>[[Акс:Gazela džejran (Gazella subgutturosa).jpg|200px]] | <center>'''[[Джейран]]''' <br> (''Gazella subgutturosa'') |<center>'''CR. Дар ҳолати хатарноки нобудшавӣ''' |<center>[[Уязвимые виды|VU]] |<center>{{sfn|Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон|2015|с=232}} |- | <center> | <center>'''[[Кызылкумский горный баран]]''' <br> (''Ovis ammon severtzovi'') |<center>'''EW. Дар табиат нобудшуда''' |<center>[[Виды, угроза для которых не оценивалась|NE]] |<center>{{sfn|Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон|2015|с=235}} |- | <center>[[Акс:Annual report of the Director to the Board of Trustees for the year .. (1926) (18406057576).jpg|200px]] | <center>'''[[Памирский горный баран]]''' <br> (''Ovis ammon polii'') |<center>'''VU. Осебпазир''' |<center>[[Виды, близкие к уязвимому положению|NT]] |<center>{{sfn|Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон|2015|с=236}} |- | colspan=6 style="background:#F5DEB3;" | <center><big>'''Қатори [[Рукокрылые]] (''Chiroptera'')'''</big><center> |- | colspan=6 style="background:#FFFACD;" | <center>'''Оилаи [[Бульдоговые летучие мыши]] (''Molossidae'')'''<center> |- | <center>[[Акс:Tadarida Teniotis265.JPG|200px]] | <center>'''[[Широкоухий складчатогуб]]''' <br> (''Tadarida teniotis'') |<center>'''VU. Осебпазир''' |<center>[[Виды под наименьшей угрозой|LC]] |<center>{{sfn|Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон|2015|с=210}} |- | colspan=6 style="background:#FFFACD;" | <center>'''Оилаи [[Гладконосые летучие мыши]] (''Vespertilionidae'')'''<center> |- | <center> | <center>'''[[Азиатская широкоушка]]''' <br> (''Barbastella leucomelas'') |<center>'''VU. Осебпазир''' |<center>[[Виды под наименьшей угрозой|LC]] |<center>{{sfn|Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон|2015|с=204}} |- | <center> | <center>'''{{нп3|Otonycteris leucophaea|Белобрюхий стрелоух|en|Turkestani long-eared bat}}''' <br> (''Otonycteris leucophaea'') |<center>'''VU. Осебпазир''' |<center>[[Виды под наименьшей угрозой|LC]] |<center>{{sfn|Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон|2015|с=209}} |- | <center>[[Акс:Չղճիկ 111.jpg|200px]] | <center>'''[[Двухцветный кожан]]''' <br> (''Vespertilio murinus'') |<center>'''VU. Осебпазир''' |<center>[[Виды под наименьшей угрозой|LC]] |<center>{{sfn|Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон|2015|с=208}} |- | <center>[[Акс:Vespere de Savi.jpg|200px]] | <center>'''[[Кожановидный нетопырь]]''' <br> (''Hypsugo savii'') |<center>'''VU. Осебпазир''' |<center>[[Виды под наименьшей угрозой|LC]] |<center>{{sfn|Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон|2015|с=205}} |- | <center>[[Акс:Eptesicus serotinus.jpg|200px]] | <center>'''[[Поздний кожан]]''' <br> (''Eptesicus serotinus'') |<center>'''VU. Осебпазир''' |<center>[[Виды под наименьшей угрозой|LC]] |<center>{{sfn|Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон|2015|с=206}} |- | <center> | <center>'''[[Eptesicus bottae|Пустынный кожан]]''' <br> (''Eptesicus bottae'') |<center>'''VU. Осебпазир''' |<center>[[Виды под наименьшей угрозой|LC]] |<center>{{sfn|Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон|2015|с=207}} |- | <center>[[Акс:Rőt koraidenevér.jpg|200px]] | <center>'''[[Рыжая вечерница]]''' <br> (''Nyctalus noctula'') |<center>'''CR. Дар ҳолати хатарноки нобудшавӣ''' |<center>[[Виды под наименьшей угрозой|LC]] |<center>{{sfn|Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон|2015|с=200}} |- | <center>[[Акс:Myotis emarginatus - Ph. Karol Tabarelli de Fatis.jpg|200px]] | <center>'''[[Трёхцветная ночница]]''' <br> (''Myotis emarginatus'') |<center>'''VU. Осебпазир''' |<center>[[Виды под наименьшей угрозой|LC]] |<center>{{sfn|Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон|2015|с=201}} |- | <center>[[Акс:Myotis mystacinus sl (4482512871).jpg|200px]] | <center>'''[[Усатая ночница]]''' <br> (''Myotis mystacinus'') |<center>'''VU. Осебпазир''' |<center>[[Виды под наименьшей угрозой|LC]] |<center>{{sfn|Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон|2015|с=202}} |- | <center> | <center>'''{{нп3|Plecotus strelkovi|Ушан Стрелкова|it|Plecotus strelkovi}}''' <br> (''Plecotus strelkovi'') |<center>'''VU. Осебпазир''' |<center>[[Виды под наименьшей угрозой|LC]] |<center>{{sfn|Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон|2015|с=203}} |- | colspan=6 style="background:#FFFACD;" | <center>'''Оилаи [[Подковоносые]] (''Rhinolophidae'')'''<center> |- | <center>[[Акс:Rhinolophus bocharicus.jpg|200px]] | <center>'''[[Rhinolophus bocharicus|Бухарский подковонос]]''' <br> (''Rhinolophus bocharicus'') |<center>'''VU. Осебпазир''' |<center>[[Виды под наименьшей угрозой|LC]] |<center>{{sfn|Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон|2015|с=199}} |- | <center>[[Акс:17.17a.JRA.tif|200px]] | <center>'''[[Малый подковонос]]''' <br> (''Rhinolophus hipposideros'') |<center>'''VU. Осебпазир''' |<center>[[Виды под наименьшей угрозой|LC]] |<center>{{sfn|Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон|2015|с=198}} |- | colspan=6 style="background:#F5DEB3;" | <center><big>'''Қатори [[Хищные]] (''Carnivora'')'''</big><center> |- | colspan=6 style="background:#FFFACD;" | <center>'''Оилаи [[Гиеновые]] (''Hyaenidae'')'''<center> |- | <center>[[Акс:Hyena in Nandankanan Zoo.jpg|200px]] | <center>'''[[Полосатая гиена]]''' <br> (''Hyaena hyaena'') |<center>'''CR. Дар ҳолати хатарноки нобудшавӣ''' |<center>[[Виды, близкие к уязвимому положению|NT]] |<center>{{sfn|Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон|2015|с=225}} |- | colspan=6 style="background:#FFFACD;" | <center>'''Оилаи [[Кошачьи]] (''Felidae'')'''<center> |- | <center>[[Акс:Snow Leopard Walking Profile (12033418074).jpg|200px]] | <center>'''[[Ирбис]]''' <br> (''Uncia uncia'')<br> В книге указан как ''Panthera uncia'' |<center>'''EN. Дар хатар''' |<center>[[Уязвимые виды|VU]] |<center>{{sfn|Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон|2015|с=231}} |- | <center>[[Акс:Persischer leopard2cele4.jpg|200px]] | <center>'''[[Переднеазиатский леопард]]''' <br> (''Panthera pardus saxicolor'') |<center>'''CR. Дар ҳолати хатарноки нобудшавӣ''' |<center>[[Виды, угроза для которых не оценивалась|NE]] |<center>{{sfn|Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон|2015|с=230}} |- | <center>[[Акс:Parc des Felins Chat de Gordoni 28082013 2.jpg|200px]] | <center>'''[[Степной кот]]''' <br> (''Felis silvestris lybica'') |<center>'''EN. Дар хатар''' |<center>[[Виды, угроза для которых не оценивалась|NE]] |<center>{{sfn|Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон|2015|с=227}} |- | <center>[[Акс:Panthera tigris virgata.jpg|200px]] | <center>'''[[Туранский тигр]]''' <br> (''Felis chaus oxiana'') |<center>'''EX. Маҳшуда''' |<center>[[Исчезнувшие виды (охранный статус)|EX]] |<center>{{sfn|Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон|2015|с=229}} |- | <center>[[Акс:Flickr - law keven - The Lynx effect.....jpg|200px]] | <center>'''[[Lynx lynx isabellinus|Туркестанская рысь]]''' <br> (''Lynx lynx isabellinus'') |<center>'''EN. Дар хатар''' |<center>[[Виды, угроза для которых не оценивалась|NE]] |<center>{{sfn|Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон|2015|с=228}} |- | <center>[[Акс:Rohrkatze-6218.jpg|200px]] | <center>'''[[Камышовый кот|Туркестанский камышовый кот]]''' <br> (''Felis chaus oxiana'') |<center>'''EN. Дар хатар''' |<center>[[Виды, угроза для которых не оценивалась|NE]] |<center>{{sfn|Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон|2015|с=226}} |- | colspan=6 style="background:#FFFACD;" | <center>'''Оилаи [[Куньи]] (''Mustelidae'')'''<center> |- | <center>[[Акс:Otter at London Zoo.jpg|200px]] | <center>'''[[Выдра]]''' <br> (''Lutra lutra'') |<center>'''EN. Дар хатар''' |<center>[[Виды, близкие к уязвимому положению|NT]] |<center>{{sfn|Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон|2015|с=224}} |- | <center>[[Акс:Least Weasel (3766818218).jpg|200px]] | <center>'''[[Ласка]]''' <br> (''Mustela nivalis'') |<center>'''EN. Дар хатар''' |<center>[[Виды под наименьшей угрозой|LC]] |<center>{{sfn|Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон|2015|с=220}} |- | <center>[[Акс:Tigeriltis.jpg|200px]] | <center>'''[[Перевязка]]''' <br> (''Vormela peregusna'') |<center>'''EN. Дар хатар''' |<center>[[Уязвимые виды|VU]] |<center>{{sfn|Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон|2015|с=223}} |- | <center>[[Акс:Mountain Weasel (Mustela altaica).jpg|200px]] | <center>'''[[Солонгой]]''' <br> (''Mustela altaica'') |<center>'''VU. Осебпазир''' |<center>[[Виды, близкие к уязвимому положению|NT]] |<center>{{sfn|Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон|2015|с=221}} |- | <center>[[Акс:Mustela eversmannii 2.jpg|200px]] | <center>'''[[Степной хорёк]]''' <br> (''Mustela eversmanni'') |<center>'''CR. Дар ҳолати хатарноки нобудшавӣ''' |<center>[[Виды под наименьшей угрозой|LC]] |<center>{{sfn|Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон|2015|с=222}} |- | colspan=6 style="background:#FFFACD;" | <center>'''Оилаи [[Медвежьи]] (''Ursidae'')'''<center> |- | <center>[[Акс:Medvěd plavý (Ursus arctos isabellinus).jpg|200px]] | <center>'''[[Хирси малла]]''' <br> (''Ursus arctos isabellinus'') |<center>'''VU. Осебпазир''' |<center>[[Виды, угроза для которых не оценивалась|NE]] |<center>{{sfn|Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон|2015|с=219}} |- | colspan=6 style="background:#FFFACD;" | <center>'''Оилаи [[Псовые]] (''Canidae'')'''<center> |- | <center>[[Акс:Vulpes corsac 2010.JPG|200px]] | <center>'''[[Корсак|Туркменский корсак]]''' <br> (''Vulpes corsac turkmenicus'') |<center>'''EN. Дар хатар''' |<center>[[Виды, угроза для которых не оценивалась|NE]] |<center>{{sfn|Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон|2015|с=218}} |- |} == Адабиёт == * {{публикация|книга| заглавие =Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон | ответственный = Ш. Курбонов, А. Тошев | издание = 2-е изд. | издательство = Дониш |подзаголовок=Олами ноботот ва ҳайвонот | год = 2015 | место = Душанбе | страниц = 535 | isbn=978-9975-45-07-7 | ref = Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон }} * {{публикация|книга|заглавие=Конвенция о биологическом разнообразии|подзаголовок=Пятый национальный доклад Республики Таджикистан о сохранении биологического разнообразия|томов=|издание=|место=Душанбе|издательство=UNEP|год=2014|том=|том заглавие=|том ответственный=|страниц=154|ref=}} {{Китоби сурхи Тоҷикистон}} {{Азия по темам|Список млекопитающих, занесённых в Красную книгу|Красные книги: списки млекопитающих}} [[Категория:Списки краснокнижных млекопитающих|Таджикистан]] [[Категория:Списки животных, занесённых в Красную книгу Таджикистана|Мл]] h6edc6bwvfh1e7nhyl4adan35a8p0dn 1468925 1468924 2026-04-19T15:42:31Z Zosya95 54344 1468925 wikitext text/x-wiki Дар ин феҳрист 44 намуд ва зернамуди ҳайвоноти ширхӯре, ки ба нашри дуюми [[Китоби сурхи Тоҷикистон]] (2015) дохил карда шудаанд, оварда шудааст.<ref>{{cite web|url=http://www.ozodagon.com/23259-nashri-seyumi-kitobi-surhi-toikiston-bo-ilovai-chand-navi-ayvoni-nodir.html|title=Нашри сеюми Китоби сурхи Тоҷикистон бо иловаи чанд навъи ҳайвони нодир|publisher=www.ozodagon.com|date=2015-08-28|lang=tg|access-date=2017-11-21|archive-date=2016-03-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304224221/http://www.ozodagon.com/23259-nashri-seyumi-kitobi-surhi-toikiston-bo-ilovai-chand-navi-ayvoni-nodir.html|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://asiaplustj.info/ru/news/tajikistan/society/20191004/gde-obitayut-10-neobiknovennih-zhivotnih-tadzhikistana|title=Где обитают 10 необыкновенных животных Таджикистана {{!}} Новости Таджикистана ASIA-Plus|website=asiaplustj.info|access-date=2020-06-18|archive-date=2020-08-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20200812123752/https://asiaplustj.info/ru/news/tajikistan/society/20191004/gde-obitayut-10-neobiknovennih-zhivotnih-tadzhikistana|url-status=live}}</ref> Обозначения охранного статуса ИБҲТ: * CR — дар ҳолати хатарноки нобудшавӣ * EW — дар табиат нобудшуда * EX — нобудшуда * EN — дар хатар * NT — близкие к переходу в группу угрожаемых * VU — осебпазир Названия Қаториов, семейств и видов приведены в алфавитном порядке. {| class="wikitable" style="text-align:left" border="1" frame="box" rules="all" cellspacing="0" cellpadding="3" width="100%" |- ! style="background: #ffdada" width="15%"| Тасвир ! style="background: #ffdada" width="40%"| Ном ! style="background: #ffdada" width="32%"| Вазъи ҳифз дар Китоби сурхи Тоҷикистон/<br>Паҳншавӣ ва шумора дар қаламрави Тоҷикистон ! style="background: #ffdada" width="3%"| Вазъи ҳифз дар ИБҲТ ! style="background: #ffdada" width="1%"| |- | colspan=6 style="background:#F5DEB3;" | <center><big>'''Қатори [[Хояндаҳо]] (''Rodentia'')'''</big><center> |- | colspan=6 style="background:#FFFACD;" | <center>'''Оилам [[Санҷобиҳо]] (''Sciuridae'')'''<center> |- | <center>[[Акс:Spermophilus fulvus Baikonur 02.jpg|200px]] | <center>'''[[Хармуши зард]]''' <br> (''Spermophilus fulvus'')<br>В книге указан как ''Citellus fulvus'' |<center>'''EN. Дар хатар''' |<center>[[Виды под наименьшей угрозой|LC]] |<center>{{sfn|Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон|2015|с=213}} |- | <center>[[Акс:Stamps of Uzbekistan, 2012-64.jpg|200px]] | <center>'''[[Суғури Мензбир]]''' <br> (''Marmota menzbieri'') |<center>'''EW. Дар табиат нобудшуда''' |<center>[[Уязвимые виды|VU]] |<center>{{sfn|Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон|2015|с=212}} |- | <center> | <center>'''[[Хармуши борикангушт]]''' <br> (''Spermophilopsis leptodactylus'') |<center>'''EN. Дар хатар''' |<center>[[Виды под наименьшей угрозой|LC]] |<center>{{sfn|Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон|2015|с=211}} |- | colspan=6 style="background:#FFFACD;" | <center>'''Оилаи [[Ҷайраиҳо]] (''Hystricidae'')'''<center> |- | <center>[[Акс:JezozwierzIndyjski.jpg|200px]] | <center>'''[[Ҷайраи ҳиндӣ]]''' <br> (''Hystrix indica'') |<center>'''VU. Осебпазир''' |<center>[[Виды под наименьшей угрозой|LC]] |<center>{{sfn|Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон|2015|с=214}} |- | colspan=6 style="background:#FFFACD;" | <center>'''Оилаи [[Соневые]] (''Gliridae'')'''<center> |- | <center>[[Акс:Dryomys nitedula.jpg|200px]] | <center>'''[[Муши паррон]]''' <br> (''Dryomys nitedula'') |<center>'''VU. Осебпазир''' |<center>[[Виды под наименьшей угрозой|LC]] |<center>{{sfn|Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон|2015|с=215}} |- | colspan=6 style="background:#FFFACD;" | <center>'''Оилаи [[Тушканчиковые]] (''Dipodidae'')'''<center> |- | <center>[[Акс:Allactaga elater Plzen zoo 02.2011.jpg|200px]] | <center>'''[[Муши пойдарози хурд]]''' <br> (''Allactaga elater'') |<center>'''EN. Дар хатар''' |<center>[[Виды под наименьшей угрозой|LC]] |<center>{{sfn|Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон|2015|с=217}} |- | <center> | <center>'''[[Муши пойдарози Севертсов]]''' <br> (''Allactaga severtzovi'') |<center>'''EN. Дар хатар''' |<center>[[Виды под наименьшей угрозой|LC]] |<center>{{sfn|Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон|2015|с=216}} |- | colspan=6 style="background:#F5DEB3;" | <center><big>'''Қатори [[Ҳашаротхӯрон]] (''Eulipotyphla'')'''</big><center> |- | colspan=6 style="background:#FFFACD;" | <center>'''Оилаи [[Ежовые]] (''Erinaceidae'')'''<center> |- | <center>[[Акс:AB001 Hedgehog from Rajasthan.jpg|200px]] | <center>'''[[Длинноиглый ёж]]''' <br> (''Paraechinus hypomelas'') |<center>'''CR. Дар ҳолати хатарноки нобудшавӣ''' |<center>[[Виды под наименьшей угрозой|LC]] |<center>{{sfn|Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон|2015|с=194}} |- | colspan=6 style="background:#FFFACD;" | <center>'''Оилаи [[Землеройковые]] (''Soricidae'')'''<center> |- | <center> | <center>'''[[Crocidura pergrisea|Белохвостая белозубка]]''' <br> (''Crocidura pergrisea'') |<center>'''EN. Дар хатар''' |<center>[[Виды, для оценки угрозы которым недостаточно данных|DD]] |<center>{{sfn|Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон|2015|с=197}} |- | <center>[[Акс:Почтовая марка СССР № 5658. 1985. Животные Красной книги СССР.jpg|200px]] | <center>'''[[Бухарская бурозубка]]''' <br> (''Sorex buchariensis'') |<center>'''CR. Дар ҳолати хатарноки нобудшавӣ''' |<center>[[Виды под наименьшей угрозой|LC]] |<center>{{sfn|Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон|2015|с=195}} |- | <center>[[Акс:Suncus etruscus.jpg|200px]] | <center>'''[[Карликовая многозубка]]''' <br> (''Suncus etruscus'') |<center>'''EN. Дар хатар''' |<center>[[Виды под наименьшей угрозой|LC]] |<center>{{sfn|Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон|2015|с=196}} |- | colspan=6 style="background:#F5DEB3;" | <center><big>'''Қатори [[Парнокопытные]] (''Artiodactyla'')'''</big><center> |- | colspan=6 style="background:#FFFACD;" | <center>'''Оилаи [[Оленевые]] (''Cervidae'')'''<center> |- | <center>[[Акс:Tallinna-loomaaed-deer.jpg|200px]] | <center>'''[[Бухарский олень]]''' <br> (''Cervus elaphus bactrianus'') |<center>'''CR. Дар ҳолати хатарноки нобудшавӣ''' |<center>[[Виды, угроза для которых не оценивалась|NE]] |<center>{{sfn|Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон|2015|с=237}} |- | colspan=6 style="background:#FFFACD;" | <center>'''Оилаи [[Полорогие]] (''Bovidae'')'''<center> |- | <center>[[Акс:Ovis vignei bochariensis.jpg|200px]] | <center>'''[[Уриал|Бухарский уриал]]''' <br> (''Ovis vignei bochariensis'') |<center>'''CR. Дар ҳолати хатарноки нобудшавӣ''' |<center>[[Уязвимые виды|VU]] |<center>{{sfn|Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон|2015|с=234}} |- | <center>[[Акс:Capra falconeri 1 - Syracuse Zoo.jpg|200px]] | <center>'''[[Винторогий козёл]]''' <br> (''Capra falconeri'') |<center>'''EN. Дар хатар''' |<center>[[Виды, близкие к уязвимому положению|NT]] |<center>{{sfn|Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон|2015|с=233}} |- | <center>[[Акс:Gazela džejran (Gazella subgutturosa).jpg|200px]] | <center>'''[[Джейран]]''' <br> (''Gazella subgutturosa'') |<center>'''CR. Дар ҳолати хатарноки нобудшавӣ''' |<center>[[Уязвимые виды|VU]] |<center>{{sfn|Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон|2015|с=232}} |- | <center> | <center>'''[[Кызылкумский горный баран]]''' <br> (''Ovis ammon severtzovi'') |<center>'''EW. Дар табиат нобудшуда''' |<center>[[Виды, угроза для которых не оценивалась|NE]] |<center>{{sfn|Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон|2015|с=235}} |- | <center>[[Акс:Annual report of the Director to the Board of Trustees for the year .. (1926) (18406057576).jpg|200px]] | <center>'''[[Памирский горный баран]]''' <br> (''Ovis ammon polii'') |<center>'''VU. Осебпазир''' |<center>[[Виды, близкие к уязвимому положению|NT]] |<center>{{sfn|Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон|2015|с=236}} |- | colspan=6 style="background:#F5DEB3;" | <center><big>'''Қатори [[Рукокрылые]] (''Chiroptera'')'''</big><center> |- | colspan=6 style="background:#FFFACD;" | <center>'''Оилаи [[Бульдоговые летучие мыши]] (''Molossidae'')'''<center> |- | <center>[[Акс:Tadarida Teniotis265.JPG|200px]] | <center>'''[[Широкоухий складчатогуб]]''' <br> (''Tadarida teniotis'') |<center>'''VU. Осебпазир''' |<center>[[Виды под наименьшей угрозой|LC]] |<center>{{sfn|Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон|2015|с=210}} |- | colspan=6 style="background:#FFFACD;" | <center>'''Оилаи [[Гладконосые летучие мыши]] (''Vespertilionidae'')'''<center> |- | <center> | <center>'''[[Азиатская широкоушка]]''' <br> (''Barbastella leucomelas'') |<center>'''VU. Осебпазир''' |<center>[[Виды под наименьшей угрозой|LC]] |<center>{{sfn|Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон|2015|с=204}} |- | <center> | <center>'''{{нп3|Otonycteris leucophaea|Белобрюхий стрелоух|en|Turkestani long-eared bat}}''' <br> (''Otonycteris leucophaea'') |<center>'''VU. Осебпазир''' |<center>[[Виды под наименьшей угрозой|LC]] |<center>{{sfn|Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон|2015|с=209}} |- | <center>[[Акс:Չղճիկ 111.jpg|200px]] | <center>'''[[Двухцветный кожан]]''' <br> (''Vespertilio murinus'') |<center>'''VU. Осебпазир''' |<center>[[Виды под наименьшей угрозой|LC]] |<center>{{sfn|Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон|2015|с=208}} |- | <center>[[Акс:Vespere de Savi.jpg|200px]] | <center>'''[[Кожановидный нетопырь]]''' <br> (''Hypsugo savii'') |<center>'''VU. Осебпазир''' |<center>[[Виды под наименьшей угрозой|LC]] |<center>{{sfn|Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон|2015|с=205}} |- | <center>[[Акс:Eptesicus serotinus.jpg|200px]] | <center>'''[[Поздний кожан]]''' <br> (''Eptesicus serotinus'') |<center>'''VU. Осебпазир''' |<center>[[Виды под наименьшей угрозой|LC]] |<center>{{sfn|Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон|2015|с=206}} |- | <center> | <center>'''[[Eptesicus bottae|Пустынный кожан]]''' <br> (''Eptesicus bottae'') |<center>'''VU. Осебпазир''' |<center>[[Виды под наименьшей угрозой|LC]] |<center>{{sfn|Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон|2015|с=207}} |- | <center>[[Акс:Rőt koraidenevér.jpg|200px]] | <center>'''[[Рыжая вечерница]]''' <br> (''Nyctalus noctula'') |<center>'''CR. Дар ҳолати хатарноки нобудшавӣ''' |<center>[[Виды под наименьшей угрозой|LC]] |<center>{{sfn|Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон|2015|с=200}} |- | <center>[[Акс:Myotis emarginatus - Ph. Karol Tabarelli de Fatis.jpg|200px]] | <center>'''[[Трёхцветная ночница]]''' <br> (''Myotis emarginatus'') |<center>'''VU. Осебпазир''' |<center>[[Виды под наименьшей угрозой|LC]] |<center>{{sfn|Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон|2015|с=201}} |- | <center>[[Акс:Myotis mystacinus sl (4482512871).jpg|200px]] | <center>'''[[Усатая ночница]]''' <br> (''Myotis mystacinus'') |<center>'''VU. Осебпазир''' |<center>[[Виды под наименьшей угрозой|LC]] |<center>{{sfn|Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон|2015|с=202}} |- | <center> | <center>'''{{нп3|Plecotus strelkovi|Ушан Стрелкова|it|Plecotus strelkovi}}''' <br> (''Plecotus strelkovi'') |<center>'''VU. Осебпазир''' |<center>[[Виды под наименьшей угрозой|LC]] |<center>{{sfn|Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон|2015|с=203}} |- | colspan=6 style="background:#FFFACD;" | <center>'''Оилаи [[Подковоносые]] (''Rhinolophidae'')'''<center> |- | <center>[[Акс:Rhinolophus bocharicus.jpg|200px]] | <center>'''[[Rhinolophus bocharicus|Бухарский подковонос]]''' <br> (''Rhinolophus bocharicus'') |<center>'''VU. Осебпазир''' |<center>[[Виды под наименьшей угрозой|LC]] |<center>{{sfn|Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон|2015|с=199}} |- | <center>[[Акс:17.17a.JRA.tif|200px]] | <center>'''[[Малый подковонос]]''' <br> (''Rhinolophus hipposideros'') |<center>'''VU. Осебпазир''' |<center>[[Виды под наименьшей угрозой|LC]] |<center>{{sfn|Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон|2015|с=198}} |- | colspan=6 style="background:#F5DEB3;" | <center><big>'''Қатори [[Хищные]] (''Carnivora'')'''</big><center> |- | colspan=6 style="background:#FFFACD;" | <center>'''Оилаи [[Гиеновые]] (''Hyaenidae'')'''<center> |- | <center>[[Акс:Hyena in Nandankanan Zoo.jpg|200px]] | <center>'''[[Полосатая гиена]]''' <br> (''Hyaena hyaena'') |<center>'''CR. Дар ҳолати хатарноки нобудшавӣ''' |<center>[[Виды, близкие к уязвимому положению|NT]] |<center>{{sfn|Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон|2015|с=225}} |- | colspan=6 style="background:#FFFACD;" | <center>'''Оилаи [[Кошачьи]] (''Felidae'')'''<center> |- | <center>[[Акс:Snow Leopard Walking Profile (12033418074).jpg|200px]] | <center>'''[[Ирбис]]''' <br> (''Uncia uncia'')<br> В книге указан как ''Panthera uncia'' |<center>'''EN. Дар хатар''' |<center>[[Уязвимые виды|VU]] |<center>{{sfn|Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон|2015|с=231}} |- | <center>[[Акс:Persischer leopard2cele4.jpg|200px]] | <center>'''[[Переднеазиатский леопард]]''' <br> (''Panthera pardus saxicolor'') |<center>'''CR. Дар ҳолати хатарноки нобудшавӣ''' |<center>[[Виды, угроза для которых не оценивалась|NE]] |<center>{{sfn|Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон|2015|с=230}} |- | <center>[[Акс:Parc des Felins Chat de Gordoni 28082013 2.jpg|200px]] | <center>'''[[Степной кот]]''' <br> (''Felis silvestris lybica'') |<center>'''EN. Дар хатар''' |<center>[[Виды, угроза для которых не оценивалась|NE]] |<center>{{sfn|Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон|2015|с=227}} |- | <center>[[Акс:Panthera tigris virgata.jpg|200px]] | <center>'''[[Туранский тигр]]''' <br> (''Felis chaus oxiana'') |<center>'''EX. Маҳшуда''' |<center>[[Исчезнувшие виды (охранный статус)|EX]] |<center>{{sfn|Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон|2015|с=229}} |- | <center>[[Акс:Flickr - law keven - The Lynx effect.....jpg|200px]] | <center>'''[[Lynx lynx isabellinus|Туркестанская рысь]]''' <br> (''Lynx lynx isabellinus'') |<center>'''EN. Дар хатар''' |<center>[[Виды, угроза для которых не оценивалась|NE]] |<center>{{sfn|Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон|2015|с=228}} |- | <center>[[Акс:Rohrkatze-6218.jpg|200px]] | <center>'''[[Камышовый кот|Туркестанский камышовый кот]]''' <br> (''Felis chaus oxiana'') |<center>'''EN. Дар хатар''' |<center>[[Виды, угроза для которых не оценивалась|NE]] |<center>{{sfn|Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон|2015|с=226}} |- | colspan=6 style="background:#FFFACD;" | <center>'''Оилаи [[Куньи]] (''Mustelidae'')'''<center> |- | <center>[[Акс:Otter at London Zoo.jpg|200px]] | <center>'''[[Выдра]]''' <br> (''Lutra lutra'') |<center>'''EN. Дар хатар''' |<center>[[Виды, близкие к уязвимому положению|NT]] |<center>{{sfn|Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон|2015|с=224}} |- | <center>[[Акс:Least Weasel (3766818218).jpg|200px]] | <center>'''[[Ласка]]''' <br> (''Mustela nivalis'') |<center>'''EN. Дар хатар''' |<center>[[Виды под наименьшей угрозой|LC]] |<center>{{sfn|Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон|2015|с=220}} |- | <center>[[Акс:Tigeriltis.jpg|200px]] | <center>'''[[Перевязка]]''' <br> (''Vormela peregusna'') |<center>'''EN. Дар хатар''' |<center>[[Уязвимые виды|VU]] |<center>{{sfn|Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон|2015|с=223}} |- | <center>[[Акс:Mountain Weasel (Mustela altaica).jpg|200px]] | <center>'''[[Солонгой]]''' <br> (''Mustela altaica'') |<center>'''VU. Осебпазир''' |<center>[[Виды, близкие к уязвимому положению|NT]] |<center>{{sfn|Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон|2015|с=221}} |- | <center>[[Акс:Mustela eversmannii 2.jpg|200px]] | <center>'''[[Степной хорёк]]''' <br> (''Mustela eversmanni'') |<center>'''CR. Дар ҳолати хатарноки нобудшавӣ''' |<center>[[Виды под наименьшей угрозой|LC]] |<center>{{sfn|Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон|2015|с=222}} |- | colspan=6 style="background:#FFFACD;" | <center>'''Оилаи [[Медвежьи]] (''Ursidae'')'''<center> |- | <center>[[Акс:Medvěd plavý (Ursus arctos isabellinus).jpg|200px]] | <center>'''[[Хирси малла]]''' <br> (''Ursus arctos isabellinus'') |<center>'''VU. Осебпазир''' |<center>[[Виды, угроза для которых не оценивалась|NE]] |<center>{{sfn|Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон|2015|с=219}} |- | colspan=6 style="background:#FFFACD;" | <center>'''Оилаи [[Псовые]] (''Canidae'')'''<center> |- | <center>[[Акс:Vulpes corsac 2010.JPG|200px]] | <center>'''[[Корсак|Туркменский корсак]]''' <br> (''Vulpes corsac turkmenicus'') |<center>'''EN. Дар хатар''' |<center>[[Виды, угроза для которых не оценивалась|NE]] |<center>{{sfn|Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон|2015|с=218}} |- |} == Адабиёт == * {{публикация|книга| заглавие =Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон | ответственный = Ш. Курбонов, А. Тошев | издание = 2-е изд. | издательство = Дониш |подзаголовок=Олами ноботот ва ҳайвонот | год = 2015 | место = Душанбе | страниц = 535 | isbn=978-9975-45-07-7 | ref = Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон }} * {{публикация|книга|заглавие=Конвенция о биологическом разнообразии|подзаголовок=Пятый национальный доклад Республики Таджикистан о сохранении биологического разнообразия|томов=|издание=|место=Душанбе|издательство=UNEP|год=2014|том=|том заглавие=|том ответственный=|страниц=154|ref=}} {{Китоби сурхи Тоҷикистон}} {{Азия по темам|Список млекопитающих, занесённых в Красную книгу|Красные книги: списки млекопитающих}} [[Категория:Списки краснокнижных млекопитающих|Таджикистан]] [[Категория:Списки животных, занесённых в Красную книгу Таджикистана|Мл]] c0qqtbu3fvwtnn3t2z9834divyepgui 1468926 1468925 2026-04-19T15:44:24Z Zosya95 54344 1468926 wikitext text/x-wiki Дар ин феҳрист 44 намуд ва зернамуди ҳайвоноти ширхӯре, ки ба нашри дуюми [[Китоби сурхи Тоҷикистон]] (2015) дохил карда шудаанд, оварда шудааст.<ref>{{cite web|url=http://www.ozodagon.com/23259-nashri-seyumi-kitobi-surhi-toikiston-bo-ilovai-chand-navi-ayvoni-nodir.html|title=Нашри сеюми Китоби сурхи Тоҷикистон бо иловаи чанд навъи ҳайвони нодир|publisher=www.ozodagon.com|date=2015-08-28|lang=tg|access-date=2017-11-21|archive-date=2016-03-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304224221/http://www.ozodagon.com/23259-nashri-seyumi-kitobi-surhi-toikiston-bo-ilovai-chand-navi-ayvoni-nodir.html|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://asiaplustj.info/ru/news/tajikistan/society/20191004/gde-obitayut-10-neobiknovennih-zhivotnih-tadzhikistana|title=Где обитают 10 необыкновенных животных Таджикистана {{!}} Новости Таджикистана ASIA-Plus|website=asiaplustj.info|access-date=2020-06-18|archive-date=2020-08-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20200812123752/https://asiaplustj.info/ru/news/tajikistan/society/20191004/gde-obitayut-10-neobiknovennih-zhivotnih-tadzhikistana|url-status=live}}</ref> Обозначения охранного статуса ИБҲТ: * CR — дар ҳолати хатарноки нобудшавӣ * EW — дар табиат нобудшуда * EX — нобудшуда * EN — дар хатар * NT — близкие к переходу в группу угрожаемых * VU — осебпазир Названия Қаториов, семейств и видов приведены в алфавитном порядке. {| class="wikitable" style="text-align:left" border="1" frame="box" rules="all" cellspacing="0" cellpadding="3" width="100%" |- ! style="background: #ffdada" width="15%"| Тасвир ! style="background: #ffdada" width="40%"| Ном ! style="background: #ffdada" width="32%"| Вазъи ҳифз дар Китоби сурхи Тоҷикистон/<br>Паҳншавӣ ва шумора дар қаламрави Тоҷикистон ! style="background: #ffdada" width="3%"| Вазъи ҳифз дар ИБҲТ ! style="background: #ffdada" width="1%"| |- | colspan=6 style="background:#F5DEB3;" | <center><big>'''Қатори [[хояндаҳо]] (''Rodentia'')'''</big><center> |- | colspan=6 style="background:#FFFACD;" | <center>'''Оилаи [[санҷобиҳо]] (''Sciuridae'')'''<center> |- | <center>[[Акс:Spermophilus fulvus Baikonur 02.jpg|200px]] | <center>'''[[Хармуши зард]]''' <br> (''Spermophilus fulvus'')<br>В книге указан как ''Citellus fulvus'' |<center>'''EN. Дар хатар''' |<center>[[Виды под наименьшей угрозой|LC]] |<center>{{sfn|Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон|2015|с=213}} |- | <center>[[Акс:Stamps of Uzbekistan, 2012-64.jpg|200px]] | <center>'''[[Суғури Мензбир]]''' <br> (''Marmota menzbieri'') |<center>'''EW. Дар табиат нобудшуда''' |<center>[[Уязвимые виды|VU]] |<center>{{sfn|Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон|2015|с=212}} |- | <center> | <center>'''[[Хармуши борикангушт]]''' <br> (''Spermophilopsis leptodactylus'') |<center>'''EN. Дар хатар''' |<center>[[Виды под наименьшей угрозой|LC]] |<center>{{sfn|Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон|2015|с=211}} |- | colspan=6 style="background:#FFFACD;" | <center>'''Оилаи [[ҷайраиҳо]] (''Hystricidae'')'''<center> |- | <center>[[Акс:JezozwierzIndyjski.jpg|200px]] | <center>'''[[Ҷайраи ҳиндӣ]]''' <br> (''Hystrix indica'') |<center>'''VU. Осебпазир''' |<center>[[Виды под наименьшей угрозой|LC]] |<center>{{sfn|Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон|2015|с=214}} |- | colspan=6 style="background:#FFFACD;" | <center>'''Оилаи [[Соневые]] (''Gliridae'')'''<center> |- | <center>[[Акс:Dryomys nitedula.jpg|200px]] | <center>'''[[Муши паррон]]''' <br> (''Dryomys nitedula'') |<center>'''VU. Осебпазир''' |<center>[[Виды под наименьшей угрозой|LC]] |<center>{{sfn|Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон|2015|с=215}} |- | colspan=6 style="background:#FFFACD;" | <center>'''Оилаи [[Тушканчиковые]] (''Dipodidae'')'''<center> |- | <center>[[Акс:Allactaga elater Plzen zoo 02.2011.jpg|200px]] | <center>'''[[Муши пойдарози хурд]]''' <br> (''Allactaga elater'') |<center>'''EN. Дар хатар''' |<center>[[Виды под наименьшей угрозой|LC]] |<center>{{sfn|Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон|2015|с=217}} |- | <center> | <center>'''[[Муши пойдарози Севертсов]]''' <br> (''Allactaga severtzovi'') |<center>'''EN. Дар хатар''' |<center>[[Виды под наименьшей угрозой|LC]] |<center>{{sfn|Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон|2015|с=216}} |- | colspan=6 style="background:#F5DEB3;" | <center><big>'''Қатори [[Ҳашаротхӯрон]] (''Eulipotyphla'')'''</big><center> |- | colspan=6 style="background:#FFFACD;" | <center>'''Оилаи [[Ежовые]] (''Erinaceidae'')'''<center> |- | <center>[[Акс:AB001 Hedgehog from Rajasthan.jpg|200px]] | <center>'''[[Длинноиглый ёж]]''' <br> (''Paraechinus hypomelas'') |<center>'''CR. Дар ҳолати хатарноки нобудшавӣ''' |<center>[[Виды под наименьшей угрозой|LC]] |<center>{{sfn|Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон|2015|с=194}} |- | colspan=6 style="background:#FFFACD;" | <center>'''Оилаи [[Землеройковые]] (''Soricidae'')'''<center> |- | <center> | <center>'''[[Crocidura pergrisea|Белохвостая белозубка]]''' <br> (''Crocidura pergrisea'') |<center>'''EN. Дар хатар''' |<center>[[Виды, для оценки угрозы которым недостаточно данных|DD]] |<center>{{sfn|Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон|2015|с=197}} |- | <center>[[Акс:Почтовая марка СССР № 5658. 1985. Животные Красной книги СССР.jpg|200px]] | <center>'''[[Бухарская бурозубка]]''' <br> (''Sorex buchariensis'') |<center>'''CR. Дар ҳолати хатарноки нобудшавӣ''' |<center>[[Виды под наименьшей угрозой|LC]] |<center>{{sfn|Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон|2015|с=195}} |- | <center>[[Акс:Suncus etruscus.jpg|200px]] | <center>'''[[Карликовая многозубка]]''' <br> (''Suncus etruscus'') |<center>'''EN. Дар хатар''' |<center>[[Виды под наименьшей угрозой|LC]] |<center>{{sfn|Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон|2015|с=196}} |- | colspan=6 style="background:#F5DEB3;" | <center><big>'''Қатори [[Парнокопытные]] (''Artiodactyla'')'''</big><center> |- | colspan=6 style="background:#FFFACD;" | <center>'''Оилаи [[Оленевые]] (''Cervidae'')'''<center> |- | <center>[[Акс:Tallinna-loomaaed-deer.jpg|200px]] | <center>'''[[Бухарский олень]]''' <br> (''Cervus elaphus bactrianus'') |<center>'''CR. Дар ҳолати хатарноки нобудшавӣ''' |<center>[[Виды, угроза для которых не оценивалась|NE]] |<center>{{sfn|Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон|2015|с=237}} |- | colspan=6 style="background:#FFFACD;" | <center>'''Оилаи [[Полорогие]] (''Bovidae'')'''<center> |- | <center>[[Акс:Ovis vignei bochariensis.jpg|200px]] | <center>'''[[Уриал|Бухарский уриал]]''' <br> (''Ovis vignei bochariensis'') |<center>'''CR. Дар ҳолати хатарноки нобудшавӣ''' |<center>[[Уязвимые виды|VU]] |<center>{{sfn|Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон|2015|с=234}} |- | <center>[[Акс:Capra falconeri 1 - Syracuse Zoo.jpg|200px]] | <center>'''[[Винторогий козёл]]''' <br> (''Capra falconeri'') |<center>'''EN. Дар хатар''' |<center>[[Виды, близкие к уязвимому положению|NT]] |<center>{{sfn|Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон|2015|с=233}} |- | <center>[[Акс:Gazela džejran (Gazella subgutturosa).jpg|200px]] | <center>'''[[Джейран]]''' <br> (''Gazella subgutturosa'') |<center>'''CR. Дар ҳолати хатарноки нобудшавӣ''' |<center>[[Уязвимые виды|VU]] |<center>{{sfn|Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон|2015|с=232}} |- | <center> | <center>'''[[Кызылкумский горный баран]]''' <br> (''Ovis ammon severtzovi'') |<center>'''EW. Дар табиат нобудшуда''' |<center>[[Виды, угроза для которых не оценивалась|NE]] |<center>{{sfn|Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон|2015|с=235}} |- | <center>[[Акс:Annual report of the Director to the Board of Trustees for the year .. (1926) (18406057576).jpg|200px]] | <center>'''[[Памирский горный баран]]''' <br> (''Ovis ammon polii'') |<center>'''VU. Осебпазир''' |<center>[[Виды, близкие к уязвимому положению|NT]] |<center>{{sfn|Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон|2015|с=236}} |- | colspan=6 style="background:#F5DEB3;" | <center><big>'''Қатори [[Рукокрылые]] (''Chiroptera'')'''</big><center> |- | colspan=6 style="background:#FFFACD;" | <center>'''Оилаи [[Бульдоговые летучие мыши]] (''Molossidae'')'''<center> |- | <center>[[Акс:Tadarida Teniotis265.JPG|200px]] | <center>'''[[Широкоухий складчатогуб]]''' <br> (''Tadarida teniotis'') |<center>'''VU. Осебпазир''' |<center>[[Виды под наименьшей угрозой|LC]] |<center>{{sfn|Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон|2015|с=210}} |- | colspan=6 style="background:#FFFACD;" | <center>'''Оилаи [[Гладконосые летучие мыши]] (''Vespertilionidae'')'''<center> |- | <center> | <center>'''[[Азиатская широкоушка]]''' <br> (''Barbastella leucomelas'') |<center>'''VU. Осебпазир''' |<center>[[Виды под наименьшей угрозой|LC]] |<center>{{sfn|Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон|2015|с=204}} |- | <center> | <center>'''{{нп3|Otonycteris leucophaea|Белобрюхий стрелоух|en|Turkestani long-eared bat}}''' <br> (''Otonycteris leucophaea'') |<center>'''VU. Осебпазир''' |<center>[[Виды под наименьшей угрозой|LC]] |<center>{{sfn|Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон|2015|с=209}} |- | <center>[[Акс:Չղճիկ 111.jpg|200px]] | <center>'''[[Двухцветный кожан]]''' <br> (''Vespertilio murinus'') |<center>'''VU. Осебпазир''' |<center>[[Виды под наименьшей угрозой|LC]] |<center>{{sfn|Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон|2015|с=208}} |- | <center>[[Акс:Vespere de Savi.jpg|200px]] | <center>'''[[Кожановидный нетопырь]]''' <br> (''Hypsugo savii'') |<center>'''VU. Осебпазир''' |<center>[[Виды под наименьшей угрозой|LC]] |<center>{{sfn|Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон|2015|с=205}} |- | <center>[[Акс:Eptesicus serotinus.jpg|200px]] | <center>'''[[Поздний кожан]]''' <br> (''Eptesicus serotinus'') |<center>'''VU. Осебпазир''' |<center>[[Виды под наименьшей угрозой|LC]] |<center>{{sfn|Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон|2015|с=206}} |- | <center> | <center>'''[[Eptesicus bottae|Пустынный кожан]]''' <br> (''Eptesicus bottae'') |<center>'''VU. Осебпазир''' |<center>[[Виды под наименьшей угрозой|LC]] |<center>{{sfn|Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон|2015|с=207}} |- | <center>[[Акс:Rőt koraidenevér.jpg|200px]] | <center>'''[[Рыжая вечерница]]''' <br> (''Nyctalus noctula'') |<center>'''CR. Дар ҳолати хатарноки нобудшавӣ''' |<center>[[Виды под наименьшей угрозой|LC]] |<center>{{sfn|Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон|2015|с=200}} |- | <center>[[Акс:Myotis emarginatus - Ph. Karol Tabarelli de Fatis.jpg|200px]] | <center>'''[[Трёхцветная ночница]]''' <br> (''Myotis emarginatus'') |<center>'''VU. Осебпазир''' |<center>[[Виды под наименьшей угрозой|LC]] |<center>{{sfn|Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон|2015|с=201}} |- | <center>[[Акс:Myotis mystacinus sl (4482512871).jpg|200px]] | <center>'''[[Усатая ночница]]''' <br> (''Myotis mystacinus'') |<center>'''VU. Осебпазир''' |<center>[[Виды под наименьшей угрозой|LC]] |<center>{{sfn|Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон|2015|с=202}} |- | <center> | <center>'''{{нп3|Plecotus strelkovi|Ушан Стрелкова|it|Plecotus strelkovi}}''' <br> (''Plecotus strelkovi'') |<center>'''VU. Осебпазир''' |<center>[[Виды под наименьшей угрозой|LC]] |<center>{{sfn|Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон|2015|с=203}} |- | colspan=6 style="background:#FFFACD;" | <center>'''Оилаи [[Подковоносые]] (''Rhinolophidae'')'''<center> |- | <center>[[Акс:Rhinolophus bocharicus.jpg|200px]] | <center>'''[[Rhinolophus bocharicus|Бухарский подковонос]]''' <br> (''Rhinolophus bocharicus'') |<center>'''VU. Осебпазир''' |<center>[[Виды под наименьшей угрозой|LC]] |<center>{{sfn|Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон|2015|с=199}} |- | <center>[[Акс:17.17a.JRA.tif|200px]] | <center>'''[[Малый подковонос]]''' <br> (''Rhinolophus hipposideros'') |<center>'''VU. Осебпазир''' |<center>[[Виды под наименьшей угрозой|LC]] |<center>{{sfn|Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон|2015|с=198}} |- | colspan=6 style="background:#F5DEB3;" | <center><big>'''Қатори [[Хищные]] (''Carnivora'')'''</big><center> |- | colspan=6 style="background:#FFFACD;" | <center>'''Оилаи [[Гиеновые]] (''Hyaenidae'')'''<center> |- | <center>[[Акс:Hyena in Nandankanan Zoo.jpg|200px]] | <center>'''[[Полосатая гиена]]''' <br> (''Hyaena hyaena'') |<center>'''CR. Дар ҳолати хатарноки нобудшавӣ''' |<center>[[Виды, близкие к уязвимому положению|NT]] |<center>{{sfn|Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон|2015|с=225}} |- | colspan=6 style="background:#FFFACD;" | <center>'''Оилаи [[Кошачьи]] (''Felidae'')'''<center> |- | <center>[[Акс:Snow Leopard Walking Profile (12033418074).jpg|200px]] | <center>'''[[Ирбис]]''' <br> (''Uncia uncia'')<br> В книге указан как ''Panthera uncia'' |<center>'''EN. Дар хатар''' |<center>[[Уязвимые виды|VU]] |<center>{{sfn|Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон|2015|с=231}} |- | <center>[[Акс:Persischer leopard2cele4.jpg|200px]] | <center>'''[[Переднеазиатский леопард]]''' <br> (''Panthera pardus saxicolor'') |<center>'''CR. Дар ҳолати хатарноки нобудшавӣ''' |<center>[[Виды, угроза для которых не оценивалась|NE]] |<center>{{sfn|Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон|2015|с=230}} |- | <center>[[Акс:Parc des Felins Chat de Gordoni 28082013 2.jpg|200px]] | <center>'''[[Степной кот]]''' <br> (''Felis silvestris lybica'') |<center>'''EN. Дар хатар''' |<center>[[Виды, угроза для которых не оценивалась|NE]] |<center>{{sfn|Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон|2015|с=227}} |- | <center>[[Акс:Panthera tigris virgata.jpg|200px]] | <center>'''[[Туранский тигр]]''' <br> (''Felis chaus oxiana'') |<center>'''EX. Маҳшуда''' |<center>[[Исчезнувшие виды (охранный статус)|EX]] |<center>{{sfn|Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон|2015|с=229}} |- | <center>[[Акс:Flickr - law keven - The Lynx effect.....jpg|200px]] | <center>'''[[Lynx lynx isabellinus|Туркестанская рысь]]''' <br> (''Lynx lynx isabellinus'') |<center>'''EN. Дар хатар''' |<center>[[Виды, угроза для которых не оценивалась|NE]] |<center>{{sfn|Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон|2015|с=228}} |- | <center>[[Акс:Rohrkatze-6218.jpg|200px]] | <center>'''[[Камышовый кот|Туркестанский камышовый кот]]''' <br> (''Felis chaus oxiana'') |<center>'''EN. Дар хатар''' |<center>[[Виды, угроза для которых не оценивалась|NE]] |<center>{{sfn|Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон|2015|с=226}} |- | colspan=6 style="background:#FFFACD;" | <center>'''Оилаи [[Куньи]] (''Mustelidae'')'''<center> |- | <center>[[Акс:Otter at London Zoo.jpg|200px]] | <center>'''[[Выдра]]''' <br> (''Lutra lutra'') |<center>'''EN. Дар хатар''' |<center>[[Виды, близкие к уязвимому положению|NT]] |<center>{{sfn|Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон|2015|с=224}} |- | <center>[[Акс:Least Weasel (3766818218).jpg|200px]] | <center>'''[[Ласка]]''' <br> (''Mustela nivalis'') |<center>'''EN. Дар хатар''' |<center>[[Виды под наименьшей угрозой|LC]] |<center>{{sfn|Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон|2015|с=220}} |- | <center>[[Акс:Tigeriltis.jpg|200px]] | <center>'''[[Перевязка]]''' <br> (''Vormela peregusna'') |<center>'''EN. Дар хатар''' |<center>[[Уязвимые виды|VU]] |<center>{{sfn|Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон|2015|с=223}} |- | <center>[[Акс:Mountain Weasel (Mustela altaica).jpg|200px]] | <center>'''[[Солонгой]]''' <br> (''Mustela altaica'') |<center>'''VU. Осебпазир''' |<center>[[Виды, близкие к уязвимому положению|NT]] |<center>{{sfn|Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон|2015|с=221}} |- | <center>[[Акс:Mustela eversmannii 2.jpg|200px]] | <center>'''[[Степной хорёк]]''' <br> (''Mustela eversmanni'') |<center>'''CR. Дар ҳолати хатарноки нобудшавӣ''' |<center>[[Виды под наименьшей угрозой|LC]] |<center>{{sfn|Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон|2015|с=222}} |- | colspan=6 style="background:#FFFACD;" | <center>'''Оилаи [[Медвежьи]] (''Ursidae'')'''<center> |- | <center>[[Акс:Medvěd plavý (Ursus arctos isabellinus).jpg|200px]] | <center>'''[[Хирси малла]]''' <br> (''Ursus arctos isabellinus'') |<center>'''VU. Осебпазир''' |<center>[[Виды, угроза для которых не оценивалась|NE]] |<center>{{sfn|Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон|2015|с=219}} |- | colspan=6 style="background:#FFFACD;" | <center>'''Оилаи [[Псовые]] (''Canidae'')'''<center> |- | <center>[[Акс:Vulpes corsac 2010.JPG|200px]] | <center>'''[[Корсак|Туркменский корсак]]''' <br> (''Vulpes corsac turkmenicus'') |<center>'''EN. Дар хатар''' |<center>[[Виды, угроза для которых не оценивалась|NE]] |<center>{{sfn|Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон|2015|с=218}} |- |} == Адабиёт == * {{публикация|книга| заглавие =Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон | ответственный = Ш. Курбонов, А. Тошев | издание = 2-е изд. | издательство = Дониш |подзаголовок=Олами ноботот ва ҳайвонот | год = 2015 | место = Душанбе | страниц = 535 | isbn=978-9975-45-07-7 | ref = Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон }} * {{публикация|книга|заглавие=Конвенция о биологическом разнообразии|подзаголовок=Пятый национальный доклад Республики Таджикистан о сохранении биологического разнообразия|томов=|издание=|место=Душанбе|издательство=UNEP|год=2014|том=|том заглавие=|том ответственный=|страниц=154|ref=}} {{Китоби сурхи Тоҷикистон}} {{Азия по темам|Список млекопитающих, занесённых в Красную книгу|Красные книги: списки млекопитающих}} [[Категория:Списки краснокнижных млекопитающих|Таджикистан]] [[Категория:Списки животных, занесённых в Красную книгу Таджикистана|Мл]] jklephsfxz81agmfod956hrg10b6dlc 1468927 1468926 2026-04-19T15:46:07Z Zosya95 54344 1468927 wikitext text/x-wiki Дар ин феҳрист 44 намуд ва зернамуди ҳайвоноти ширхӯре, ки ба нашри дуюми [[Китоби сурхи Тоҷикистон]] (2015) дохил карда шудаанд, оварда шудааст.<ref>{{cite web|url=http://www.ozodagon.com/23259-nashri-seyumi-kitobi-surhi-toikiston-bo-ilovai-chand-navi-ayvoni-nodir.html|title=Нашри сеюми Китоби сурхи Тоҷикистон бо иловаи чанд навъи ҳайвони нодир|publisher=www.ozodagon.com|date=2015-08-28|lang=tg|access-date=2017-11-21|archive-date=2016-03-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304224221/http://www.ozodagon.com/23259-nashri-seyumi-kitobi-surhi-toikiston-bo-ilovai-chand-navi-ayvoni-nodir.html|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://asiaplustj.info/ru/news/tajikistan/society/20191004/gde-obitayut-10-neobiknovennih-zhivotnih-tadzhikistana|title=Где обитают 10 необыкновенных животных Таджикистана {{!}} Новости Таджикистана ASIA-Plus|website=asiaplustj.info|access-date=2020-06-18|archive-date=2020-08-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20200812123752/https://asiaplustj.info/ru/news/tajikistan/society/20191004/gde-obitayut-10-neobiknovennih-zhivotnih-tadzhikistana|url-status=live}}</ref> Мазмунҳои вазъи ҳифзи [[Иттиҳоди байналмилалии ҳифзи табиат|ИБҲТ]]: * CR — дар ҳолати хатарноки нобудшавӣ * EW — дар табиат нобудшуда * EX — нобудшуда * EN — дар хатар * NT — близкие к переходу в группу угрожаемых * VU — осебпазир Названия Қаториов, семейств и видов приведены в алфавитном порядке. {| class="wikitable" style="text-align:left" border="1" frame="box" rules="all" cellspacing="0" cellpadding="3" width="100%" |- ! style="background: #ffdada" width="15%"| Тасвир ! style="background: #ffdada" width="40%"| Ном ! style="background: #ffdada" width="32%"| Вазъи ҳифз дар Китоби сурхи Тоҷикистон/<br>Паҳншавӣ ва шумора дар қаламрави Тоҷикистон ! style="background: #ffdada" width="3%"| Вазъи ҳифз дар ИБҲТ ! style="background: #ffdada" width="1%"| |- | colspan=6 style="background:#F5DEB3;" | <center><big>'''Қатори [[хояндаҳо]] (''Rodentia'')'''</big><center> |- | colspan=6 style="background:#FFFACD;" | <center>'''Оилаи [[санҷобиҳо]] (''Sciuridae'')'''<center> |- | <center>[[Акс:Spermophilus fulvus Baikonur 02.jpg|200px]] | <center>'''[[Хармуши зард]]''' <br> (''Spermophilus fulvus'')<br>В книге указан как ''Citellus fulvus'' |<center>'''EN. Дар хатар''' |<center>[[Виды под наименьшей угрозой|LC]] |<center>{{sfn|Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон|2015|с=213}} |- | <center>[[Акс:Stamps of Uzbekistan, 2012-64.jpg|200px]] | <center>'''[[Суғури Мензбир]]''' <br> (''Marmota menzbieri'') |<center>'''EW. Дар табиат нобудшуда''' |<center>[[Уязвимые виды|VU]] |<center>{{sfn|Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон|2015|с=212}} |- | <center> | <center>'''[[Хармуши борикангушт]]''' <br> (''Spermophilopsis leptodactylus'') |<center>'''EN. Дар хатар''' |<center>[[Виды под наименьшей угрозой|LC]] |<center>{{sfn|Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон|2015|с=211}} |- | colspan=6 style="background:#FFFACD;" | <center>'''Оилаи [[ҷайраиҳо]] (''Hystricidae'')'''<center> |- | <center>[[Акс:JezozwierzIndyjski.jpg|200px]] | <center>'''[[Ҷайраи ҳиндӣ]]''' <br> (''Hystrix indica'') |<center>'''VU. Осебпазир''' |<center>[[Виды под наименьшей угрозой|LC]] |<center>{{sfn|Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон|2015|с=214}} |- | colspan=6 style="background:#FFFACD;" | <center>'''Оилаи [[Соневые]] (''Gliridae'')'''<center> |- | <center>[[Акс:Dryomys nitedula.jpg|200px]] | <center>'''[[Муши паррон]]''' <br> (''Dryomys nitedula'') |<center>'''VU. Осебпазир''' |<center>[[Виды под наименьшей угрозой|LC]] |<center>{{sfn|Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон|2015|с=215}} |- | colspan=6 style="background:#FFFACD;" | <center>'''Оилаи [[Тушканчиковые]] (''Dipodidae'')'''<center> |- | <center>[[Акс:Allactaga elater Plzen zoo 02.2011.jpg|200px]] | <center>'''[[Муши пойдарози хурд]]''' <br> (''Allactaga elater'') |<center>'''EN. Дар хатар''' |<center>[[Виды под наименьшей угрозой|LC]] |<center>{{sfn|Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон|2015|с=217}} |- | <center> | <center>'''[[Муши пойдарози Севертсов]]''' <br> (''Allactaga severtzovi'') |<center>'''EN. Дар хатар''' |<center>[[Виды под наименьшей угрозой|LC]] |<center>{{sfn|Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон|2015|с=216}} |- | colspan=6 style="background:#F5DEB3;" | <center><big>'''Қатори [[Ҳашаротхӯрон]] (''Eulipotyphla'')'''</big><center> |- | colspan=6 style="background:#FFFACD;" | <center>'''Оилаи [[Ежовые]] (''Erinaceidae'')'''<center> |- | <center>[[Акс:AB001 Hedgehog from Rajasthan.jpg|200px]] | <center>'''[[Длинноиглый ёж]]''' <br> (''Paraechinus hypomelas'') |<center>'''CR. Дар ҳолати хатарноки нобудшавӣ''' |<center>[[Виды под наименьшей угрозой|LC]] |<center>{{sfn|Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон|2015|с=194}} |- | colspan=6 style="background:#FFFACD;" | <center>'''Оилаи [[Землеройковые]] (''Soricidae'')'''<center> |- | <center> | <center>'''[[Crocidura pergrisea|Белохвостая белозубка]]''' <br> (''Crocidura pergrisea'') |<center>'''EN. Дар хатар''' |<center>[[Виды, для оценки угрозы которым недостаточно данных|DD]] |<center>{{sfn|Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон|2015|с=197}} |- | <center>[[Акс:Почтовая марка СССР № 5658. 1985. Животные Красной книги СССР.jpg|200px]] | <center>'''[[Бухарская бурозубка]]''' <br> (''Sorex buchariensis'') |<center>'''CR. Дар ҳолати хатарноки нобудшавӣ''' |<center>[[Виды под наименьшей угрозой|LC]] |<center>{{sfn|Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон|2015|с=195}} |- | <center>[[Акс:Suncus etruscus.jpg|200px]] | <center>'''[[Карликовая многозубка]]''' <br> (''Suncus etruscus'') |<center>'''EN. Дар хатар''' |<center>[[Виды под наименьшей угрозой|LC]] |<center>{{sfn|Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон|2015|с=196}} |- | colspan=6 style="background:#F5DEB3;" | <center><big>'''Қатори [[Парнокопытные]] (''Artiodactyla'')'''</big><center> |- | colspan=6 style="background:#FFFACD;" | <center>'''Оилаи [[Оленевые]] (''Cervidae'')'''<center> |- | <center>[[Акс:Tallinna-loomaaed-deer.jpg|200px]] | <center>'''[[Бухарский олень]]''' <br> (''Cervus elaphus bactrianus'') |<center>'''CR. Дар ҳолати хатарноки нобудшавӣ''' |<center>[[Виды, угроза для которых не оценивалась|NE]] |<center>{{sfn|Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон|2015|с=237}} |- | colspan=6 style="background:#FFFACD;" | <center>'''Оилаи [[Полорогие]] (''Bovidae'')'''<center> |- | <center>[[Акс:Ovis vignei bochariensis.jpg|200px]] | <center>'''[[Уриал|Бухарский уриал]]''' <br> (''Ovis vignei bochariensis'') |<center>'''CR. Дар ҳолати хатарноки нобудшавӣ''' |<center>[[Уязвимые виды|VU]] |<center>{{sfn|Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон|2015|с=234}} |- | <center>[[Акс:Capra falconeri 1 - Syracuse Zoo.jpg|200px]] | <center>'''[[Винторогий козёл]]''' <br> (''Capra falconeri'') |<center>'''EN. Дар хатар''' |<center>[[Виды, близкие к уязвимому положению|NT]] |<center>{{sfn|Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон|2015|с=233}} |- | <center>[[Акс:Gazela džejran (Gazella subgutturosa).jpg|200px]] | <center>'''[[Джейран]]''' <br> (''Gazella subgutturosa'') |<center>'''CR. Дар ҳолати хатарноки нобудшавӣ''' |<center>[[Уязвимые виды|VU]] |<center>{{sfn|Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон|2015|с=232}} |- | <center> | <center>'''[[Кызылкумский горный баран]]''' <br> (''Ovis ammon severtzovi'') |<center>'''EW. Дар табиат нобудшуда''' |<center>[[Виды, угроза для которых не оценивалась|NE]] |<center>{{sfn|Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон|2015|с=235}} |- | <center>[[Акс:Annual report of the Director to the Board of Trustees for the year .. (1926) (18406057576).jpg|200px]] | <center>'''[[Памирский горный баран]]''' <br> (''Ovis ammon polii'') |<center>'''VU. Осебпазир''' |<center>[[Виды, близкие к уязвимому положению|NT]] |<center>{{sfn|Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон|2015|с=236}} |- | colspan=6 style="background:#F5DEB3;" | <center><big>'''Қатори [[Рукокрылые]] (''Chiroptera'')'''</big><center> |- | colspan=6 style="background:#FFFACD;" | <center>'''Оилаи [[Бульдоговые летучие мыши]] (''Molossidae'')'''<center> |- | <center>[[Акс:Tadarida Teniotis265.JPG|200px]] | <center>'''[[Широкоухий складчатогуб]]''' <br> (''Tadarida teniotis'') |<center>'''VU. Осебпазир''' |<center>[[Виды под наименьшей угрозой|LC]] |<center>{{sfn|Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон|2015|с=210}} |- | colspan=6 style="background:#FFFACD;" | <center>'''Оилаи [[Гладконосые летучие мыши]] (''Vespertilionidae'')'''<center> |- | <center> | <center>'''[[Азиатская широкоушка]]''' <br> (''Barbastella leucomelas'') |<center>'''VU. Осебпазир''' |<center>[[Виды под наименьшей угрозой|LC]] |<center>{{sfn|Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон|2015|с=204}} |- | <center> | <center>'''{{нп3|Otonycteris leucophaea|Белобрюхий стрелоух|en|Turkestani long-eared bat}}''' <br> (''Otonycteris leucophaea'') |<center>'''VU. Осебпазир''' |<center>[[Виды под наименьшей угрозой|LC]] |<center>{{sfn|Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон|2015|с=209}} |- | <center>[[Акс:Չղճիկ 111.jpg|200px]] | <center>'''[[Двухцветный кожан]]''' <br> (''Vespertilio murinus'') |<center>'''VU. Осебпазир''' |<center>[[Виды под наименьшей угрозой|LC]] |<center>{{sfn|Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон|2015|с=208}} |- | <center>[[Акс:Vespere de Savi.jpg|200px]] | <center>'''[[Кожановидный нетопырь]]''' <br> (''Hypsugo savii'') |<center>'''VU. Осебпазир''' |<center>[[Виды под наименьшей угрозой|LC]] |<center>{{sfn|Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон|2015|с=205}} |- | <center>[[Акс:Eptesicus serotinus.jpg|200px]] | <center>'''[[Поздний кожан]]''' <br> (''Eptesicus serotinus'') |<center>'''VU. Осебпазир''' |<center>[[Виды под наименьшей угрозой|LC]] |<center>{{sfn|Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон|2015|с=206}} |- | <center> | <center>'''[[Eptesicus bottae|Пустынный кожан]]''' <br> (''Eptesicus bottae'') |<center>'''VU. Осебпазир''' |<center>[[Виды под наименьшей угрозой|LC]] |<center>{{sfn|Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон|2015|с=207}} |- | <center>[[Акс:Rőt koraidenevér.jpg|200px]] | <center>'''[[Рыжая вечерница]]''' <br> (''Nyctalus noctula'') |<center>'''CR. Дар ҳолати хатарноки нобудшавӣ''' |<center>[[Виды под наименьшей угрозой|LC]] |<center>{{sfn|Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон|2015|с=200}} |- | <center>[[Акс:Myotis emarginatus - Ph. Karol Tabarelli de Fatis.jpg|200px]] | <center>'''[[Трёхцветная ночница]]''' <br> (''Myotis emarginatus'') |<center>'''VU. Осебпазир''' |<center>[[Виды под наименьшей угрозой|LC]] |<center>{{sfn|Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон|2015|с=201}} |- | <center>[[Акс:Myotis mystacinus sl (4482512871).jpg|200px]] | <center>'''[[Усатая ночница]]''' <br> (''Myotis mystacinus'') |<center>'''VU. Осебпазир''' |<center>[[Виды под наименьшей угрозой|LC]] |<center>{{sfn|Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон|2015|с=202}} |- | <center> | <center>'''{{нп3|Plecotus strelkovi|Ушан Стрелкова|it|Plecotus strelkovi}}''' <br> (''Plecotus strelkovi'') |<center>'''VU. Осебпазир''' |<center>[[Виды под наименьшей угрозой|LC]] |<center>{{sfn|Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон|2015|с=203}} |- | colspan=6 style="background:#FFFACD;" | <center>'''Оилаи [[Подковоносые]] (''Rhinolophidae'')'''<center> |- | <center>[[Акс:Rhinolophus bocharicus.jpg|200px]] | <center>'''[[Rhinolophus bocharicus|Бухарский подковонос]]''' <br> (''Rhinolophus bocharicus'') |<center>'''VU. Осебпазир''' |<center>[[Виды под наименьшей угрозой|LC]] |<center>{{sfn|Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон|2015|с=199}} |- | <center>[[Акс:17.17a.JRA.tif|200px]] | <center>'''[[Малый подковонос]]''' <br> (''Rhinolophus hipposideros'') |<center>'''VU. Осебпазир''' |<center>[[Виды под наименьшей угрозой|LC]] |<center>{{sfn|Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон|2015|с=198}} |- | colspan=6 style="background:#F5DEB3;" | <center><big>'''Қатори [[Хищные]] (''Carnivora'')'''</big><center> |- | colspan=6 style="background:#FFFACD;" | <center>'''Оилаи [[Гиеновые]] (''Hyaenidae'')'''<center> |- | <center>[[Акс:Hyena in Nandankanan Zoo.jpg|200px]] | <center>'''[[Полосатая гиена]]''' <br> (''Hyaena hyaena'') |<center>'''CR. Дар ҳолати хатарноки нобудшавӣ''' |<center>[[Виды, близкие к уязвимому положению|NT]] |<center>{{sfn|Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон|2015|с=225}} |- | colspan=6 style="background:#FFFACD;" | <center>'''Оилаи [[Кошачьи]] (''Felidae'')'''<center> |- | <center>[[Акс:Snow Leopard Walking Profile (12033418074).jpg|200px]] | <center>'''[[Ирбис]]''' <br> (''Uncia uncia'')<br> В книге указан как ''Panthera uncia'' |<center>'''EN. Дар хатар''' |<center>[[Уязвимые виды|VU]] |<center>{{sfn|Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон|2015|с=231}} |- | <center>[[Акс:Persischer leopard2cele4.jpg|200px]] | <center>'''[[Переднеазиатский леопард]]''' <br> (''Panthera pardus saxicolor'') |<center>'''CR. Дар ҳолати хатарноки нобудшавӣ''' |<center>[[Виды, угроза для которых не оценивалась|NE]] |<center>{{sfn|Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон|2015|с=230}} |- | <center>[[Акс:Parc des Felins Chat de Gordoni 28082013 2.jpg|200px]] | <center>'''[[Степной кот]]''' <br> (''Felis silvestris lybica'') |<center>'''EN. Дар хатар''' |<center>[[Виды, угроза для которых не оценивалась|NE]] |<center>{{sfn|Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон|2015|с=227}} |- | <center>[[Акс:Panthera tigris virgata.jpg|200px]] | <center>'''[[Туранский тигр]]''' <br> (''Felis chaus oxiana'') |<center>'''EX. Маҳшуда''' |<center>[[Исчезнувшие виды (охранный статус)|EX]] |<center>{{sfn|Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон|2015|с=229}} |- | <center>[[Акс:Flickr - law keven - The Lynx effect.....jpg|200px]] | <center>'''[[Lynx lynx isabellinus|Туркестанская рысь]]''' <br> (''Lynx lynx isabellinus'') |<center>'''EN. Дар хатар''' |<center>[[Виды, угроза для которых не оценивалась|NE]] |<center>{{sfn|Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон|2015|с=228}} |- | <center>[[Акс:Rohrkatze-6218.jpg|200px]] | <center>'''[[Камышовый кот|Туркестанский камышовый кот]]''' <br> (''Felis chaus oxiana'') |<center>'''EN. Дар хатар''' |<center>[[Виды, угроза для которых не оценивалась|NE]] |<center>{{sfn|Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон|2015|с=226}} |- | colspan=6 style="background:#FFFACD;" | <center>'''Оилаи [[Куньи]] (''Mustelidae'')'''<center> |- | <center>[[Акс:Otter at London Zoo.jpg|200px]] | <center>'''[[Выдра]]''' <br> (''Lutra lutra'') |<center>'''EN. Дар хатар''' |<center>[[Виды, близкие к уязвимому положению|NT]] |<center>{{sfn|Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон|2015|с=224}} |- | <center>[[Акс:Least Weasel (3766818218).jpg|200px]] | <center>'''[[Ласка]]''' <br> (''Mustela nivalis'') |<center>'''EN. Дар хатар''' |<center>[[Виды под наименьшей угрозой|LC]] |<center>{{sfn|Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон|2015|с=220}} |- | <center>[[Акс:Tigeriltis.jpg|200px]] | <center>'''[[Перевязка]]''' <br> (''Vormela peregusna'') |<center>'''EN. Дар хатар''' |<center>[[Уязвимые виды|VU]] |<center>{{sfn|Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон|2015|с=223}} |- | <center>[[Акс:Mountain Weasel (Mustela altaica).jpg|200px]] | <center>'''[[Солонгой]]''' <br> (''Mustela altaica'') |<center>'''VU. Осебпазир''' |<center>[[Виды, близкие к уязвимому положению|NT]] |<center>{{sfn|Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон|2015|с=221}} |- | <center>[[Акс:Mustela eversmannii 2.jpg|200px]] | <center>'''[[Степной хорёк]]''' <br> (''Mustela eversmanni'') |<center>'''CR. Дар ҳолати хатарноки нобудшавӣ''' |<center>[[Виды под наименьшей угрозой|LC]] |<center>{{sfn|Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон|2015|с=222}} |- | colspan=6 style="background:#FFFACD;" | <center>'''Оилаи [[Медвежьи]] (''Ursidae'')'''<center> |- | <center>[[Акс:Medvěd plavý (Ursus arctos isabellinus).jpg|200px]] | <center>'''[[Хирси малла]]''' <br> (''Ursus arctos isabellinus'') |<center>'''VU. Осебпазир''' |<center>[[Виды, угроза для которых не оценивалась|NE]] |<center>{{sfn|Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон|2015|с=219}} |- | colspan=6 style="background:#FFFACD;" | <center>'''Оилаи [[Псовые]] (''Canidae'')'''<center> |- | <center>[[Акс:Vulpes corsac 2010.JPG|200px]] | <center>'''[[Корсак|Туркменский корсак]]''' <br> (''Vulpes corsac turkmenicus'') |<center>'''EN. Дар хатар''' |<center>[[Виды, угроза для которых не оценивалась|NE]] |<center>{{sfn|Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон|2015|с=218}} |- |} == Адабиёт == * {{публикация|книга| заглавие =Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон | ответственный = Ш. Курбонов, А. Тошев | издание = 2-е изд. | издательство = Дониш |подзаголовок=Олами ноботот ва ҳайвонот | год = 2015 | место = Душанбе | страниц = 535 | isbn=978-9975-45-07-7 | ref = Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон }} * {{публикация|книга|заглавие=Конвенция о биологическом разнообразии|подзаголовок=Пятый национальный доклад Республики Таджикистан о сохранении биологического разнообразия|томов=|издание=|место=Душанбе|издательство=UNEP|год=2014|том=|том заглавие=|том ответственный=|страниц=154|ref=}} {{Китоби сурхи Тоҷикистон}} {{Азия по темам|Список млекопитающих, занесённых в Красную книгу|Красные книги: списки млекопитающих}} [[Категория:Списки краснокнижных млекопитающих|Таджикистан]] [[Категория:Списки животных, занесённых в Красную книгу Таджикистана|Мл]] jxmw7sze2ci6l007pfn1t8a3b7l554y 1468954 1468927 2026-04-19T16:49:17Z Zosya95 54344 1468954 wikitext text/x-wiki Дар ин феҳрист 44 намуд ва зернамуди ҳайвоноти ширхӯре, ки ба нашри дуюми [[Китоби сурхи Тоҷикистон]] (2015) дохил карда шудаанд, оварда шудааст.<ref>{{cite web|url=http://www.ozodagon.com/23259-nashri-seyumi-kitobi-surhi-toikiston-bo-ilovai-chand-navi-ayvoni-nodir.html|title=Нашри сеюми Китоби сурхи Тоҷикистон бо иловаи чанд навъи ҳайвони нодир|publisher=www.ozodagon.com|date=2015-08-28|lang=tg|access-date=2017-11-21|archive-date=2016-03-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304224221/http://www.ozodagon.com/23259-nashri-seyumi-kitobi-surhi-toikiston-bo-ilovai-chand-navi-ayvoni-nodir.html|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://asiaplustj.info/ru/news/tajikistan/society/20191004/gde-obitayut-10-neobiknovennih-zhivotnih-tadzhikistana|title=Где обитают 10 необыкновенных животных Таджикистана {{!}} Новости Таджикистана ASIA-Plus|website=asiaplustj.info|access-date=2020-06-18|archive-date=2020-08-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20200812123752/https://asiaplustj.info/ru/news/tajikistan/society/20191004/gde-obitayut-10-neobiknovennih-zhivotnih-tadzhikistana|url-status=live}}</ref> Мазмунҳои вазъи ҳифзи [[Иттиҳоди байналмилалии ҳифзи табиат|ИБҲТ]]: * CR — дар ҳолати хатарноки нобудшавӣ * EW — дар табиат нобудшуда * EX — нобудшуда * EN — дар хатар * NT — близкие к переходу в группу угрожаемых * VU — осебпазир Названия Қаториов, семейств и видов приведены в алфавитном порядке. {| class="wikitable" style="text-align:left" border="1" frame="box" rules="all" cellspacing="0" cellpadding="3" width="100%" |- ! style="background: #ffdada" width="15%"| Тасвир ! style="background: #ffdada" width="40%"| Ном ! style="background: #ffdada" width="32%"| Вазъи ҳифз дар Китоби сурхи Тоҷикистон/<br>Паҳншавӣ ва шумора дар қаламрави Тоҷикистон ! style="background: #ffdada" width="3%"| Вазъи ҳифз дар ИБҲТ ! style="background: #ffdada" width="1%"| |- | colspan=6 style="background:#F5DEB3;" | <center><big>'''Қатори [[хояндаҳо]] (''Rodentia'')'''</big><center> |- | colspan=6 style="background:#FFFACD;" | <center>'''Оилаи [[санҷобҳо]] (''Sciuridae'')'''<center> |- | <center>[[Акс:Spermophilus fulvus Baikonur 02.jpg|200px]] | <center>'''[[Хармуши зард]]''' <br> (''Spermophilus fulvus'')<br>В книге указан как ''Citellus fulvus'' |<center>'''EN. Дар хатар''' |<center>[[Виды под наименьшей угрозой|LC]] |<center>{{sfn|Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон|2015|с=213}} |- | <center>[[Акс:Stamps of Uzbekistan, 2012-64.jpg|200px]] | <center>'''[[Суғури Мензбир]]''' <br> (''Marmota menzbieri'') |<center>'''EW. Дар табиат нобудшуда''' |<center>[[Уязвимые виды|VU]] |<center>{{sfn|Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон|2015|с=212}} |- | <center> | <center>'''[[Хармуши борикангушт]]''' <br> (''Spermophilopsis leptodactylus'') |<center>'''EN. Дар хатар''' |<center>[[Виды под наименьшей угрозой|LC]] |<center>{{sfn|Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон|2015|с=211}} |- | colspan=6 style="background:#FFFACD;" | <center>'''Оилаи [[ҷайраиҳо]] (''Hystricidae'')'''<center> |- | <center>[[Акс:JezozwierzIndyjski.jpg|200px]] | <center>'''[[Ҷайраи ҳиндӣ]]''' <br> (''Hystrix indica'') |<center>'''VU. Осебпазир''' |<center>[[Виды под наименьшей угрозой|LC]] |<center>{{sfn|Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон|2015|с=214}} |- | colspan=6 style="background:#FFFACD;" | <center>'''Оилаи [[Соневые]] (''Gliridae'')'''<center> |- | <center>[[Акс:Dryomys nitedula.jpg|200px]] | <center>'''[[Муши паррон]]''' <br> (''Dryomys nitedula'') |<center>'''VU. Осебпазир''' |<center>[[Виды под наименьшей угрозой|LC]] |<center>{{sfn|Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон|2015|с=215}} |- | colspan=6 style="background:#FFFACD;" | <center>'''Оилаи [[Тушканчиковые]] (''Dipodidae'')'''<center> |- | <center>[[Акс:Allactaga elater Plzen zoo 02.2011.jpg|200px]] | <center>'''[[Муши пойдарози хурд]]''' <br> (''Allactaga elater'') |<center>'''EN. Дар хатар''' |<center>[[Виды под наименьшей угрозой|LC]] |<center>{{sfn|Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон|2015|с=217}} |- | <center> | <center>'''[[Муши пойдарози Севертсов]]''' <br> (''Allactaga severtzovi'') |<center>'''EN. Дар хатар''' |<center>[[Виды под наименьшей угрозой|LC]] |<center>{{sfn|Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон|2015|с=216}} |- | colspan=6 style="background:#F5DEB3;" | <center><big>'''Қатори [[Ҳашаротхӯрон]] (''Eulipotyphla'')'''</big><center> |- | colspan=6 style="background:#FFFACD;" | <center>'''Оилаи [[Ежовые]] (''Erinaceidae'')'''<center> |- | <center>[[Акс:AB001 Hedgehog from Rajasthan.jpg|200px]] | <center>'''[[Длинноиглый ёж]]''' <br> (''Paraechinus hypomelas'') |<center>'''CR. Дар ҳолати хатарноки нобудшавӣ''' |<center>[[Виды под наименьшей угрозой|LC]] |<center>{{sfn|Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон|2015|с=194}} |- | colspan=6 style="background:#FFFACD;" | <center>'''Оилаи [[Землеройковые]] (''Soricidae'')'''<center> |- | <center> | <center>'''[[Crocidura pergrisea|Белохвостая белозубка]]''' <br> (''Crocidura pergrisea'') |<center>'''EN. Дар хатар''' |<center>[[Виды, для оценки угрозы которым недостаточно данных|DD]] |<center>{{sfn|Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон|2015|с=197}} |- | <center>[[Акс:Почтовая марка СССР № 5658. 1985. Животные Красной книги СССР.jpg|200px]] | <center>'''[[Бухарская бурозубка]]''' <br> (''Sorex buchariensis'') |<center>'''CR. Дар ҳолати хатарноки нобудшавӣ''' |<center>[[Виды под наименьшей угрозой|LC]] |<center>{{sfn|Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон|2015|с=195}} |- | <center>[[Акс:Suncus etruscus.jpg|200px]] | <center>'''[[Карликовая многозубка]]''' <br> (''Suncus etruscus'') |<center>'''EN. Дар хатар''' |<center>[[Виды под наименьшей угрозой|LC]] |<center>{{sfn|Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон|2015|с=196}} |- | colspan=6 style="background:#F5DEB3;" | <center><big>'''Қатори [[Парнокопытные]] (''Artiodactyla'')'''</big><center> |- | colspan=6 style="background:#FFFACD;" | <center>'''Оилаи [[Оленевые]] (''Cervidae'')'''<center> |- | <center>[[Акс:Tallinna-loomaaed-deer.jpg|200px]] | <center>'''[[Бухарский олень]]''' <br> (''Cervus elaphus bactrianus'') |<center>'''CR. Дар ҳолати хатарноки нобудшавӣ''' |<center>[[Виды, угроза для которых не оценивалась|NE]] |<center>{{sfn|Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон|2015|с=237}} |- | colspan=6 style="background:#FFFACD;" | <center>'''Оилаи [[Полорогие]] (''Bovidae'')'''<center> |- | <center>[[Акс:Ovis vignei bochariensis.jpg|200px]] | <center>'''[[Уриал|Бухарский уриал]]''' <br> (''Ovis vignei bochariensis'') |<center>'''CR. Дар ҳолати хатарноки нобудшавӣ''' |<center>[[Уязвимые виды|VU]] |<center>{{sfn|Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон|2015|с=234}} |- | <center>[[Акс:Capra falconeri 1 - Syracuse Zoo.jpg|200px]] | <center>'''[[Винторогий козёл]]''' <br> (''Capra falconeri'') |<center>'''EN. Дар хатар''' |<center>[[Виды, близкие к уязвимому положению|NT]] |<center>{{sfn|Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон|2015|с=233}} |- | <center>[[Акс:Gazela džejran (Gazella subgutturosa).jpg|200px]] | <center>'''[[Джейран]]''' <br> (''Gazella subgutturosa'') |<center>'''CR. Дар ҳолати хатарноки нобудшавӣ''' |<center>[[Уязвимые виды|VU]] |<center>{{sfn|Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон|2015|с=232}} |- | <center> | <center>'''[[Кызылкумский горный баран]]''' <br> (''Ovis ammon severtzovi'') |<center>'''EW. Дар табиат нобудшуда''' |<center>[[Виды, угроза для которых не оценивалась|NE]] |<center>{{sfn|Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон|2015|с=235}} |- | <center>[[Акс:Annual report of the Director to the Board of Trustees for the year .. (1926) (18406057576).jpg|200px]] | <center>'''[[Памирский горный баран]]''' <br> (''Ovis ammon polii'') |<center>'''VU. Осебпазир''' |<center>[[Виды, близкие к уязвимому положению|NT]] |<center>{{sfn|Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон|2015|с=236}} |- | colspan=6 style="background:#F5DEB3;" | <center><big>'''Қатори [[Рукокрылые]] (''Chiroptera'')'''</big><center> |- | colspan=6 style="background:#FFFACD;" | <center>'''Оилаи [[Бульдоговые летучие мыши]] (''Molossidae'')'''<center> |- | <center>[[Акс:Tadarida Teniotis265.JPG|200px]] | <center>'''[[Широкоухий складчатогуб]]''' <br> (''Tadarida teniotis'') |<center>'''VU. Осебпазир''' |<center>[[Виды под наименьшей угрозой|LC]] |<center>{{sfn|Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон|2015|с=210}} |- | colspan=6 style="background:#FFFACD;" | <center>'''Оилаи [[Гладконосые летучие мыши]] (''Vespertilionidae'')'''<center> |- | <center> | <center>'''[[Азиатская широкоушка]]''' <br> (''Barbastella leucomelas'') |<center>'''VU. Осебпазир''' |<center>[[Виды под наименьшей угрозой|LC]] |<center>{{sfn|Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон|2015|с=204}} |- | <center> | <center>'''{{нп3|Otonycteris leucophaea|Белобрюхий стрелоух|en|Turkestani long-eared bat}}''' <br> (''Otonycteris leucophaea'') |<center>'''VU. Осебпазир''' |<center>[[Виды под наименьшей угрозой|LC]] |<center>{{sfn|Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон|2015|с=209}} |- | <center>[[Акс:Չղճիկ 111.jpg|200px]] | <center>'''[[Двухцветный кожан]]''' <br> (''Vespertilio murinus'') |<center>'''VU. Осебпазир''' |<center>[[Виды под наименьшей угрозой|LC]] |<center>{{sfn|Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон|2015|с=208}} |- | <center>[[Акс:Vespere de Savi.jpg|200px]] | <center>'''[[Кожановидный нетопырь]]''' <br> (''Hypsugo savii'') |<center>'''VU. Осебпазир''' |<center>[[Виды под наименьшей угрозой|LC]] |<center>{{sfn|Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон|2015|с=205}} |- | <center>[[Акс:Eptesicus serotinus.jpg|200px]] | <center>'''[[Поздний кожан]]''' <br> (''Eptesicus serotinus'') |<center>'''VU. Осебпазир''' |<center>[[Виды под наименьшей угрозой|LC]] |<center>{{sfn|Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон|2015|с=206}} |- | <center> | <center>'''[[Eptesicus bottae|Пустынный кожан]]''' <br> (''Eptesicus bottae'') |<center>'''VU. Осебпазир''' |<center>[[Виды под наименьшей угрозой|LC]] |<center>{{sfn|Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон|2015|с=207}} |- | <center>[[Акс:Rőt koraidenevér.jpg|200px]] | <center>'''[[Рыжая вечерница]]''' <br> (''Nyctalus noctula'') |<center>'''CR. Дар ҳолати хатарноки нобудшавӣ''' |<center>[[Виды под наименьшей угрозой|LC]] |<center>{{sfn|Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон|2015|с=200}} |- | <center>[[Акс:Myotis emarginatus - Ph. Karol Tabarelli de Fatis.jpg|200px]] | <center>'''[[Трёхцветная ночница]]''' <br> (''Myotis emarginatus'') |<center>'''VU. Осебпазир''' |<center>[[Виды под наименьшей угрозой|LC]] |<center>{{sfn|Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон|2015|с=201}} |- | <center>[[Акс:Myotis mystacinus sl (4482512871).jpg|200px]] | <center>'''[[Усатая ночница]]''' <br> (''Myotis mystacinus'') |<center>'''VU. Осебпазир''' |<center>[[Виды под наименьшей угрозой|LC]] |<center>{{sfn|Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон|2015|с=202}} |- | <center> | <center>'''{{нп3|Plecotus strelkovi|Ушан Стрелкова|it|Plecotus strelkovi}}''' <br> (''Plecotus strelkovi'') |<center>'''VU. Осебпазир''' |<center>[[Виды под наименьшей угрозой|LC]] |<center>{{sfn|Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон|2015|с=203}} |- | colspan=6 style="background:#FFFACD;" | <center>'''Оилаи [[Подковоносые]] (''Rhinolophidae'')'''<center> |- | <center>[[Акс:Rhinolophus bocharicus.jpg|200px]] | <center>'''[[Rhinolophus bocharicus|Бухарский подковонос]]''' <br> (''Rhinolophus bocharicus'') |<center>'''VU. Осебпазир''' |<center>[[Виды под наименьшей угрозой|LC]] |<center>{{sfn|Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон|2015|с=199}} |- | <center>[[Акс:17.17a.JRA.tif|200px]] | <center>'''[[Малый подковонос]]''' <br> (''Rhinolophus hipposideros'') |<center>'''VU. Осебпазир''' |<center>[[Виды под наименьшей угрозой|LC]] |<center>{{sfn|Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон|2015|с=198}} |- | colspan=6 style="background:#F5DEB3;" | <center><big>'''Қатори [[Хищные]] (''Carnivora'')'''</big><center> |- | colspan=6 style="background:#FFFACD;" | <center>'''Оилаи [[Гиеновые]] (''Hyaenidae'')'''<center> |- | <center>[[Акс:Hyena in Nandankanan Zoo.jpg|200px]] | <center>'''[[Полосатая гиена]]''' <br> (''Hyaena hyaena'') |<center>'''CR. Дар ҳолати хатарноки нобудшавӣ''' |<center>[[Виды, близкие к уязвимому положению|NT]] |<center>{{sfn|Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон|2015|с=225}} |- | colspan=6 style="background:#FFFACD;" | <center>'''Оилаи [[Кошачьи]] (''Felidae'')'''<center> |- | <center>[[Акс:Snow Leopard Walking Profile (12033418074).jpg|200px]] | <center>'''[[Ирбис]]''' <br> (''Uncia uncia'')<br> В книге указан как ''Panthera uncia'' |<center>'''EN. Дар хатар''' |<center>[[Уязвимые виды|VU]] |<center>{{sfn|Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон|2015|с=231}} |- | <center>[[Акс:Persischer leopard2cele4.jpg|200px]] | <center>'''[[Переднеазиатский леопард]]''' <br> (''Panthera pardus saxicolor'') |<center>'''CR. Дар ҳолати хатарноки нобудшавӣ''' |<center>[[Виды, угроза для которых не оценивалась|NE]] |<center>{{sfn|Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон|2015|с=230}} |- | <center>[[Акс:Parc des Felins Chat de Gordoni 28082013 2.jpg|200px]] | <center>'''[[Степной кот]]''' <br> (''Felis silvestris lybica'') |<center>'''EN. Дар хатар''' |<center>[[Виды, угроза для которых не оценивалась|NE]] |<center>{{sfn|Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон|2015|с=227}} |- | <center>[[Акс:Panthera tigris virgata.jpg|200px]] | <center>'''[[Туранский тигр]]''' <br> (''Felis chaus oxiana'') |<center>'''EX. Маҳшуда''' |<center>[[Исчезнувшие виды (охранный статус)|EX]] |<center>{{sfn|Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон|2015|с=229}} |- | <center>[[Акс:Flickr - law keven - The Lynx effect.....jpg|200px]] | <center>'''[[Lynx lynx isabellinus|Туркестанская рысь]]''' <br> (''Lynx lynx isabellinus'') |<center>'''EN. Дар хатар''' |<center>[[Виды, угроза для которых не оценивалась|NE]] |<center>{{sfn|Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон|2015|с=228}} |- | <center>[[Акс:Rohrkatze-6218.jpg|200px]] | <center>'''[[Камышовый кот|Туркестанский камышовый кот]]''' <br> (''Felis chaus oxiana'') |<center>'''EN. Дар хатар''' |<center>[[Виды, угроза для которых не оценивалась|NE]] |<center>{{sfn|Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон|2015|с=226}} |- | colspan=6 style="background:#FFFACD;" | <center>'''Оилаи [[Куньи]] (''Mustelidae'')'''<center> |- | <center>[[Акс:Otter at London Zoo.jpg|200px]] | <center>'''[[Выдра]]''' <br> (''Lutra lutra'') |<center>'''EN. Дар хатар''' |<center>[[Виды, близкие к уязвимому положению|NT]] |<center>{{sfn|Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон|2015|с=224}} |- | <center>[[Акс:Least Weasel (3766818218).jpg|200px]] | <center>'''[[Ласка]]''' <br> (''Mustela nivalis'') |<center>'''EN. Дар хатар''' |<center>[[Виды под наименьшей угрозой|LC]] |<center>{{sfn|Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон|2015|с=220}} |- | <center>[[Акс:Tigeriltis.jpg|200px]] | <center>'''[[Перевязка]]''' <br> (''Vormela peregusna'') |<center>'''EN. Дар хатар''' |<center>[[Уязвимые виды|VU]] |<center>{{sfn|Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон|2015|с=223}} |- | <center>[[Акс:Mountain Weasel (Mustela altaica).jpg|200px]] | <center>'''[[Солонгой]]''' <br> (''Mustela altaica'') |<center>'''VU. Осебпазир''' |<center>[[Виды, близкие к уязвимому положению|NT]] |<center>{{sfn|Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон|2015|с=221}} |- | <center>[[Акс:Mustela eversmannii 2.jpg|200px]] | <center>'''[[Степной хорёк]]''' <br> (''Mustela eversmanni'') |<center>'''CR. Дар ҳолати хатарноки нобудшавӣ''' |<center>[[Виды под наименьшей угрозой|LC]] |<center>{{sfn|Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон|2015|с=222}} |- | colspan=6 style="background:#FFFACD;" | <center>'''Оилаи [[Медвежьи]] (''Ursidae'')'''<center> |- | <center>[[Акс:Medvěd plavý (Ursus arctos isabellinus).jpg|200px]] | <center>'''[[Хирси малла]]''' <br> (''Ursus arctos isabellinus'') |<center>'''VU. Осебпазир''' |<center>[[Виды, угроза для которых не оценивалась|NE]] |<center>{{sfn|Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон|2015|с=219}} |- | colspan=6 style="background:#FFFACD;" | <center>'''Оилаи [[Псовые]] (''Canidae'')'''<center> |- | <center>[[Акс:Vulpes corsac 2010.JPG|200px]] | <center>'''[[Корсак|Туркменский корсак]]''' <br> (''Vulpes corsac turkmenicus'') |<center>'''EN. Дар хатар''' |<center>[[Виды, угроза для которых не оценивалась|NE]] |<center>{{sfn|Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон|2015|с=218}} |- |} == Адабиёт == * {{публикация|книга| заглавие =Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон | ответственный = Ш. Курбонов, А. Тошев | издание = 2-е изд. | издательство = Дониш |подзаголовок=Олами ноботот ва ҳайвонот | год = 2015 | место = Душанбе | страниц = 535 | isbn=978-9975-45-07-7 | ref = Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон }} * {{публикация|книга|заглавие=Конвенция о биологическом разнообразии|подзаголовок=Пятый национальный доклад Республики Таджикистан о сохранении биологического разнообразия|томов=|издание=|место=Душанбе|издательство=UNEP|год=2014|том=|том заглавие=|том ответственный=|страниц=154|ref=}} {{Китоби сурхи Тоҷикистон}} {{Азия по темам|Список млекопитающих, занесённых в Красную книгу|Красные книги: списки млекопитающих}} [[Категория:Списки краснокнижных млекопитающих|Таджикистан]] [[Категория:Списки животных, занесённых в Красную книгу Таджикистана|Мл]] n3k6msblh0805oefylptw6eddoze18v 1469030 1468954 2026-04-20T00:04:30Z Zosya95 54344 1469030 wikitext text/x-wiki Дар ин феҳрист 44 намуд ва зернамуди ҳайвоноти ширхӯре, ки ба нашри дуюми [[Китоби сурхи Тоҷикистон]] (2015) дохил карда шудаанд, оварда шудааст.<ref>{{cite web|url=http://www.ozodagon.com/23259-nashri-seyumi-kitobi-surhi-toikiston-bo-ilovai-chand-navi-ayvoni-nodir.html|title=Нашри сеюми Китоби сурхи Тоҷикистон бо иловаи чанд навъи ҳайвони нодир|publisher=www.ozodagon.com|date=2015-08-28|lang=tg|access-date=2017-11-21|archive-date=2016-03-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304224221/http://www.ozodagon.com/23259-nashri-seyumi-kitobi-surhi-toikiston-bo-ilovai-chand-navi-ayvoni-nodir.html|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://asiaplustj.info/ru/news/tajikistan/society/20191004/gde-obitayut-10-neobiknovennih-zhivotnih-tadzhikistana|title=Где обитают 10 необыкновенных животных Таджикистана {{!}} Новости Таджикистана ASIA-Plus|website=asiaplustj.info|access-date=2020-06-18|archive-date=2020-08-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20200812123752/https://asiaplustj.info/ru/news/tajikistan/society/20191004/gde-obitayut-10-neobiknovennih-zhivotnih-tadzhikistana|url-status=live}}</ref> Мазмунҳои вазъи ҳифзи [[Иттиҳоди байналмилалии ҳифзи табиат|ИБҲТ]]: * CR — дар ҳолати хатарноки нобудшавӣ * EW — дар табиат нобудшуда * EX — нобудшуда * EN — дар хатар * NT — близкие к переходу в группу угрожаемых * VU — осебпазир Названия Қаториов, семейств и видов приведены в алфавитном порядке. {| class="wikitable" style="text-align:left" border="1" frame="box" rules="all" cellspacing="0" cellpadding="3" width="100%" |- ! style="background: #ffdada" width="15%"| Тасвир ! style="background: #ffdada" width="40%"| Ном ! style="background: #ffdada" width="32%"| Вазъи ҳифз дар Китоби сурхи Тоҷикистон/<br>Паҳншавӣ ва шумора дар қаламрави Тоҷикистон ! style="background: #ffdada" width="3%"| Вазъи ҳифз дар ИБҲТ ! style="background: #ffdada" width="1%"| |- | colspan=6 style="background:#F5DEB3;" | <center><big>'''Қатори [[хояндаҳо]] (''Rodentia'')'''</big><center> |- | colspan=6 style="background:#FFFACD;" | <center>'''Оилаи [[санҷобҳо]] (''Sciuridae'')'''<center> |- | <center>[[Акс:Spermophilus fulvus Baikonur 02.jpg|200px]] | <center>'''[[Хармуши зард]]''' <br> (''Spermophilus fulvus'')<br>В книге указан как ''Citellus fulvus'' |<center>'''EN. Дар хатар''' |<center>[[Виды под наименьшей угрозой|LC]] |<center>{{sfn|Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон|2015|с=213}} |- | <center>[[Акс:Stamps of Uzbekistan, 2012-64.jpg|200px]] | <center>'''[[Суғури Мензбир]]''' <br> (''Marmota menzbieri'') |<center>'''EW. Дар табиат нобудшуда''' |<center>[[Уязвимые виды|VU]] |<center>{{sfn|Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон|2015|с=212}} |- | <center> | <center>'''[[Хармуши борикангушт]]''' <br> (''Spermophilopsis leptodactylus'') |<center>'''EN. Дар хатар''' |<center>[[Виды под наименьшей угрозой|LC]] |<center>{{sfn|Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон|2015|с=211}} |- | colspan=6 style="background:#FFFACD;" | <center>'''Оилаи [[ҷайраиҳо]] (''Hystricidae'')'''<center> |- | <center>[[Акс:JezozwierzIndyjski.jpg|200px]] | <center>'''[[Ҷайраи ҳиндӣ]]''' <br> (''Hystrix indica'') |<center>'''VU. Осебпазир''' |<center>[[Виды под наименьшей угрозой|LC]] |<center>{{sfn|Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон|2015|с=214}} |- | colspan=6 style="background:#FFFACD;" | <center>'''Оилаи [[Соневые]] (''Gliridae'')'''<center> |- | <center>[[Акс:Dryomys nitedula.jpg|200px]] | <center>'''[[Муши паррон]]''' <br> (''Dryomys nitedula'') |<center>'''VU. Осебпазир''' |<center>[[Виды под наименьшей угрозой|LC]] |<center>{{sfn|Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон|2015|с=215}} |- | colspan=6 style="background:#FFFACD;" | <center>'''Оилаи [[Тушканчиковые]] (''Dipodidae'')'''<center> |- | <center>[[Акс:Allactaga elater Plzen zoo 02.2011.jpg|200px]] | <center>'''[[Муши пойдарози хурд]]''' <br> (''Allactaga elater'') |<center>'''EN. Дар хатар''' |<center>[[Виды под наименьшей угрозой|LC]] |<center>{{sfn|Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон|2015|с=217}} |- | <center>[[Акс:Allactaga severtzovi.jpg|200px]] | <center>'''[[Муши пойдарози Севертсов]]''' <br> (''Allactaga severtzovi'') |<center>'''EN. Дар хатар''' |<center>[[Виды под наименьшей угрозой|LC]] |<center>{{sfn|Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон|2015|с=216}} |- | colspan=6 style="background:#F5DEB3;" | <center><big>'''Қатори [[ҳашаротхӯрон]] (''Eulipotyphla'')'''</big><center> |- | colspan=6 style="background:#FFFACD;" | <center>'''Оилаи [[Ежовые]] (''Erinaceidae'')'''<center> |- | <center>[[Акс:AB001 Hedgehog from Rajasthan.jpg|200px]] | <center>'''[[Длинноиглый ёж]]''' <br> (''Paraechinus hypomelas'') |<center>'''CR. Дар ҳолати хатарноки нобудшавӣ''' |<center>[[Виды под наименьшей угрозой|LC]] |<center>{{sfn|Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон|2015|с=194}} |- | colspan=6 style="background:#FFFACD;" | <center>'''Оилаи [[Землеройковые]] (''Soricidae'')'''<center> |- | <center> | <center>'''[[Crocidura pergrisea|Белохвостая белозубка]]''' <br> (''Crocidura pergrisea'') |<center>'''EN. Дар хатар''' |<center>[[Виды, для оценки угрозы которым недостаточно данных|DD]] |<center>{{sfn|Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон|2015|с=197}} |- | <center>[[Акс:Почтовая марка СССР № 5658. 1985. Животные Красной книги СССР.jpg|200px]] | <center>'''[[Бухарская бурозубка]]''' <br> (''Sorex buchariensis'') |<center>'''CR. Дар ҳолати хатарноки нобудшавӣ''' |<center>[[Виды под наименьшей угрозой|LC]] |<center>{{sfn|Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон|2015|с=195}} |- | <center>[[Акс:Suncus etruscus.jpg|200px]] | <center>'''[[Карликовая многозубка]]''' <br> (''Suncus etruscus'') |<center>'''EN. Дар хатар''' |<center>[[Виды под наименьшей угрозой|LC]] |<center>{{sfn|Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон|2015|с=196}} |- | colspan=6 style="background:#F5DEB3;" | <center><big>'''Қатори [[Парнокопытные]] (''Artiodactyla'')'''</big><center> |- | colspan=6 style="background:#FFFACD;" | <center>'''Оилаи [[Оленевые]] (''Cervidae'')'''<center> |- | <center>[[Акс:Tallinna-loomaaed-deer.jpg|200px]] | <center>'''[[Бухарский олень]]''' <br> (''Cervus elaphus bactrianus'') |<center>'''CR. Дар ҳолати хатарноки нобудшавӣ''' |<center>[[Виды, угроза для которых не оценивалась|NE]] |<center>{{sfn|Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон|2015|с=237}} |- | colspan=6 style="background:#FFFACD;" | <center>'''Оилаи [[Полорогие]] (''Bovidae'')'''<center> |- | <center>[[Акс:Ovis vignei bochariensis.jpg|200px]] | <center>'''[[Уриал|Бухарский уриал]]''' <br> (''Ovis vignei bochariensis'') |<center>'''CR. Дар ҳолати хатарноки нобудшавӣ''' |<center>[[Уязвимые виды|VU]] |<center>{{sfn|Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон|2015|с=234}} |- | <center>[[Акс:Capra falconeri 1 - Syracuse Zoo.jpg|200px]] | <center>'''[[Винторогий козёл]]''' <br> (''Capra falconeri'') |<center>'''EN. Дар хатар''' |<center>[[Виды, близкие к уязвимому положению|NT]] |<center>{{sfn|Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон|2015|с=233}} |- | <center>[[Акс:Gazela džejran (Gazella subgutturosa).jpg|200px]] | <center>'''[[Джейран]]''' <br> (''Gazella subgutturosa'') |<center>'''CR. Дар ҳолати хатарноки нобудшавӣ''' |<center>[[Уязвимые виды|VU]] |<center>{{sfn|Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон|2015|с=232}} |- | <center> | <center>'''[[Кызылкумский горный баран]]''' <br> (''Ovis ammon severtzovi'') |<center>'''EW. Дар табиат нобудшуда''' |<center>[[Виды, угроза для которых не оценивалась|NE]] |<center>{{sfn|Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон|2015|с=235}} |- | <center>[[Акс:Annual report of the Director to the Board of Trustees for the year .. (1926) (18406057576).jpg|200px]] | <center>'''[[Памирский горный баран]]''' <br> (''Ovis ammon polii'') |<center>'''VU. Осебпазир''' |<center>[[Виды, близкие к уязвимому положению|NT]] |<center>{{sfn|Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон|2015|с=236}} |- | colspan=6 style="background:#F5DEB3;" | <center><big>'''Қатори [[Рукокрылые]] (''Chiroptera'')'''</big><center> |- | colspan=6 style="background:#FFFACD;" | <center>'''Оилаи [[Бульдоговые летучие мыши]] (''Molossidae'')'''<center> |- | <center>[[Акс:Tadarida Teniotis265.JPG|200px]] | <center>'''[[Широкоухий складчатогуб]]''' <br> (''Tadarida teniotis'') |<center>'''VU. Осебпазир''' |<center>[[Виды под наименьшей угрозой|LC]] |<center>{{sfn|Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон|2015|с=210}} |- | colspan=6 style="background:#FFFACD;" | <center>'''Оилаи [[Гладконосые летучие мыши]] (''Vespertilionidae'')'''<center> |- | <center> | <center>'''[[Азиатская широкоушка]]''' <br> (''Barbastella leucomelas'') |<center>'''VU. Осебпазир''' |<center>[[Виды под наименьшей угрозой|LC]] |<center>{{sfn|Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон|2015|с=204}} |- | <center> | <center>'''{{нп3|Otonycteris leucophaea|Белобрюхий стрелоух|en|Turkestani long-eared bat}}''' <br> (''Otonycteris leucophaea'') |<center>'''VU. Осебпазир''' |<center>[[Виды под наименьшей угрозой|LC]] |<center>{{sfn|Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон|2015|с=209}} |- | <center>[[Акс:Չղճիկ 111.jpg|200px]] | <center>'''[[Двухцветный кожан]]''' <br> (''Vespertilio murinus'') |<center>'''VU. Осебпазир''' |<center>[[Виды под наименьшей угрозой|LC]] |<center>{{sfn|Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон|2015|с=208}} |- | <center>[[Акс:Vespere de Savi.jpg|200px]] | <center>'''[[Кожановидный нетопырь]]''' <br> (''Hypsugo savii'') |<center>'''VU. Осебпазир''' |<center>[[Виды под наименьшей угрозой|LC]] |<center>{{sfn|Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон|2015|с=205}} |- | <center>[[Акс:Eptesicus serotinus.jpg|200px]] | <center>'''[[Поздний кожан]]''' <br> (''Eptesicus serotinus'') |<center>'''VU. Осебпазир''' |<center>[[Виды под наименьшей угрозой|LC]] |<center>{{sfn|Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон|2015|с=206}} |- | <center> | <center>'''[[Eptesicus bottae|Пустынный кожан]]''' <br> (''Eptesicus bottae'') |<center>'''VU. Осебпазир''' |<center>[[Виды под наименьшей угрозой|LC]] |<center>{{sfn|Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон|2015|с=207}} |- | <center>[[Акс:Rőt koraidenevér.jpg|200px]] | <center>'''[[Рыжая вечерница]]''' <br> (''Nyctalus noctula'') |<center>'''CR. Дар ҳолати хатарноки нобудшавӣ''' |<center>[[Виды под наименьшей угрозой|LC]] |<center>{{sfn|Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон|2015|с=200}} |- | <center>[[Акс:Myotis emarginatus - Ph. Karol Tabarelli de Fatis.jpg|200px]] | <center>'''[[Трёхцветная ночница]]''' <br> (''Myotis emarginatus'') |<center>'''VU. Осебпазир''' |<center>[[Виды под наименьшей угрозой|LC]] |<center>{{sfn|Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон|2015|с=201}} |- | <center>[[Акс:Myotis mystacinus sl (4482512871).jpg|200px]] | <center>'''[[Усатая ночница]]''' <br> (''Myotis mystacinus'') |<center>'''VU. Осебпазир''' |<center>[[Виды под наименьшей угрозой|LC]] |<center>{{sfn|Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон|2015|с=202}} |- | <center> | <center>'''{{нп3|Plecotus strelkovi|Ушан Стрелкова|it|Plecotus strelkovi}}''' <br> (''Plecotus strelkovi'') |<center>'''VU. Осебпазир''' |<center>[[Виды под наименьшей угрозой|LC]] |<center>{{sfn|Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон|2015|с=203}} |- | colspan=6 style="background:#FFFACD;" | <center>'''Оилаи [[Подковоносые]] (''Rhinolophidae'')'''<center> |- | <center>[[Акс:Rhinolophus bocharicus.jpg|200px]] | <center>'''[[Rhinolophus bocharicus|Бухарский подковонос]]''' <br> (''Rhinolophus bocharicus'') |<center>'''VU. Осебпазир''' |<center>[[Виды под наименьшей угрозой|LC]] |<center>{{sfn|Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон|2015|с=199}} |- | <center>[[Акс:17.17a.JRA.tif|200px]] | <center>'''[[Малый подковонос]]''' <br> (''Rhinolophus hipposideros'') |<center>'''VU. Осебпазир''' |<center>[[Виды под наименьшей угрозой|LC]] |<center>{{sfn|Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон|2015|с=198}} |- | colspan=6 style="background:#F5DEB3;" | <center><big>'''Қатори [[Хищные]] (''Carnivora'')'''</big><center> |- | colspan=6 style="background:#FFFACD;" | <center>'''Оилаи [[Гиеновые]] (''Hyaenidae'')'''<center> |- | <center>[[Акс:Hyena in Nandankanan Zoo.jpg|200px]] | <center>'''[[Полосатая гиена]]''' <br> (''Hyaena hyaena'') |<center>'''CR. Дар ҳолати хатарноки нобудшавӣ''' |<center>[[Виды, близкие к уязвимому положению|NT]] |<center>{{sfn|Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон|2015|с=225}} |- | colspan=6 style="background:#FFFACD;" | <center>'''Оилаи [[Кошачьи]] (''Felidae'')'''<center> |- | <center>[[Акс:Snow Leopard Walking Profile (12033418074).jpg|200px]] | <center>'''[[Ирбис]]''' <br> (''Uncia uncia'')<br> В книге указан как ''Panthera uncia'' |<center>'''EN. Дар хатар''' |<center>[[Уязвимые виды|VU]] |<center>{{sfn|Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон|2015|с=231}} |- | <center>[[Акс:Persischer leopard2cele4.jpg|200px]] | <center>'''[[Переднеазиатский леопард]]''' <br> (''Panthera pardus saxicolor'') |<center>'''CR. Дар ҳолати хатарноки нобудшавӣ''' |<center>[[Виды, угроза для которых не оценивалась|NE]] |<center>{{sfn|Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон|2015|с=230}} |- | <center>[[Акс:Parc des Felins Chat de Gordoni 28082013 2.jpg|200px]] | <center>'''[[Степной кот]]''' <br> (''Felis silvestris lybica'') |<center>'''EN. Дар хатар''' |<center>[[Виды, угроза для которых не оценивалась|NE]] |<center>{{sfn|Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон|2015|с=227}} |- | <center>[[Акс:Panthera tigris virgata.jpg|200px]] | <center>'''[[Туранский тигр]]''' <br> (''Felis chaus oxiana'') |<center>'''EX. Маҳшуда''' |<center>[[Исчезнувшие виды (охранный статус)|EX]] |<center>{{sfn|Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон|2015|с=229}} |- | <center>[[Акс:Flickr - law keven - The Lynx effect.....jpg|200px]] | <center>'''[[Lynx lynx isabellinus|Туркестанская рысь]]''' <br> (''Lynx lynx isabellinus'') |<center>'''EN. Дар хатар''' |<center>[[Виды, угроза для которых не оценивалась|NE]] |<center>{{sfn|Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон|2015|с=228}} |- | <center>[[Акс:Rohrkatze-6218.jpg|200px]] | <center>'''[[Камышовый кот|Туркестанский камышовый кот]]''' <br> (''Felis chaus oxiana'') |<center>'''EN. Дар хатар''' |<center>[[Виды, угроза для которых не оценивалась|NE]] |<center>{{sfn|Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон|2015|с=226}} |- | colspan=6 style="background:#FFFACD;" | <center>'''Оилаи [[Куньи]] (''Mustelidae'')'''<center> |- | <center>[[Акс:Otter at London Zoo.jpg|200px]] | <center>'''[[Выдра]]''' <br> (''Lutra lutra'') |<center>'''EN. Дар хатар''' |<center>[[Виды, близкие к уязвимому положению|NT]] |<center>{{sfn|Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон|2015|с=224}} |- | <center>[[Акс:Least Weasel (3766818218).jpg|200px]] | <center>'''[[Ласка]]''' <br> (''Mustela nivalis'') |<center>'''EN. Дар хатар''' |<center>[[Виды под наименьшей угрозой|LC]] |<center>{{sfn|Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон|2015|с=220}} |- | <center>[[Акс:Tigeriltis.jpg|200px]] | <center>'''[[Перевязка]]''' <br> (''Vormela peregusna'') |<center>'''EN. Дар хатар''' |<center>[[Уязвимые виды|VU]] |<center>{{sfn|Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон|2015|с=223}} |- | <center>[[Акс:Mountain Weasel (Mustela altaica).jpg|200px]] | <center>'''[[Солонгой]]''' <br> (''Mustela altaica'') |<center>'''VU. Осебпазир''' |<center>[[Виды, близкие к уязвимому положению|NT]] |<center>{{sfn|Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон|2015|с=221}} |- | <center>[[Акс:Mustela eversmannii 2.jpg|200px]] | <center>'''[[Степной хорёк]]''' <br> (''Mustela eversmanni'') |<center>'''CR. Дар ҳолати хатарноки нобудшавӣ''' |<center>[[Виды под наименьшей угрозой|LC]] |<center>{{sfn|Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон|2015|с=222}} |- | colspan=6 style="background:#FFFACD;" | <center>'''Оилаи [[Медвежьи]] (''Ursidae'')'''<center> |- | <center>[[Акс:Medvěd plavý (Ursus arctos isabellinus).jpg|200px]] | <center>'''[[Хирси малла]]''' <br> (''Ursus arctos isabellinus'') |<center>'''VU. Осебпазир''' |<center>[[Виды, угроза для которых не оценивалась|NE]] |<center>{{sfn|Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон|2015|с=219}} |- | colspan=6 style="background:#FFFACD;" | <center>'''Оилаи [[Псовые]] (''Canidae'')'''<center> |- | <center>[[Акс:Vulpes corsac 2010.JPG|200px]] | <center>'''[[Корсак|Туркменский корсак]]''' <br> (''Vulpes corsac turkmenicus'') |<center>'''EN. Дар хатар''' |<center>[[Виды, угроза для которых не оценивалась|NE]] |<center>{{sfn|Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон|2015|с=218}} |- |} == Адабиёт == * {{публикация|книга| заглавие =Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон | ответственный = Ш. Курбонов, А. Тошев | издание = 2-е изд. | издательство = Дониш |подзаголовок=Олами ноботот ва ҳайвонот | год = 2015 | место = Душанбе | страниц = 535 | isbn=978-9975-45-07-7 | ref = Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон }} * {{публикация|книга|заглавие=Конвенция о биологическом разнообразии|подзаголовок=Пятый национальный доклад Республики Таджикистан о сохранении биологического разнообразия|томов=|издание=|место=Душанбе|издательство=UNEP|год=2014|том=|том заглавие=|том ответственный=|страниц=154|ref=}} {{Китоби сурхи Тоҷикистон}} {{Азия по темам|Список млекопитающих, занесённых в Красную книгу|Красные книги: списки млекопитающих}} [[Категория:Списки краснокнижных млекопитающих|Таджикистан]] [[Категория:Списки животных, занесённых в Красную книгу Таджикистана|Мл]] 15mat7fy1sx1942vjbpnbbze5s6g63n 1469031 1469030 2026-04-20T00:06:45Z Zosya95 54344 1469031 wikitext text/x-wiki Дар ин феҳрист 44 намуд ва зернамуди ҳайвоноти ширхӯре, ки ба нашри дуюми [[Китоби сурхи Тоҷикистон]] (2015) дохил карда шудаанд, оварда шудааст.<ref>{{cite web|url=http://www.ozodagon.com/23259-nashri-seyumi-kitobi-surhi-toikiston-bo-ilovai-chand-navi-ayvoni-nodir.html|title=Нашри сеюми Китоби сурхи Тоҷикистон бо иловаи чанд навъи ҳайвони нодир|publisher=www.ozodagon.com|date=2015-08-28|lang=tg|access-date=2017-11-21|archive-date=2016-03-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304224221/http://www.ozodagon.com/23259-nashri-seyumi-kitobi-surhi-toikiston-bo-ilovai-chand-navi-ayvoni-nodir.html|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://asiaplustj.info/ru/news/tajikistan/society/20191004/gde-obitayut-10-neobiknovennih-zhivotnih-tadzhikistana|title=Где обитают 10 необыкновенных животных Таджикистана {{!}} Новости Таджикистана ASIA-Plus|website=asiaplustj.info|access-date=2020-06-18|archive-date=2020-08-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20200812123752/https://asiaplustj.info/ru/news/tajikistan/society/20191004/gde-obitayut-10-neobiknovennih-zhivotnih-tadzhikistana|url-status=live}}</ref> Мазмунҳои вазъи ҳифзи [[Иттиҳоди байналмилалии ҳифзи табиат|ИБҲТ]]: * CR — дар ҳолати хатарноки нобудшавӣ * EW — дар табиат нобудшуда * EX — нобудшуда * EN — дар хатар * NT — близкие к переходу в группу угрожаемых * VU — осебпазир Названия Қаториов, семейств и видов приведены в алфавитном порядке. {| class="wikitable" style="text-align:left" border="1" frame="box" rules="all" cellspacing="0" cellpadding="3" width="100%" |- ! style="background: #ffdada" width="15%"| Тасвир ! style="background: #ffdada" width="40%"| Ном ! style="background: #ffdada" width="32%"| Вазъи ҳифз дар Китоби сурхи Тоҷикистон/<br>Паҳншавӣ ва шумора дар қаламрави Тоҷикистон ! style="background: #ffdada" width="3%"| Вазъи ҳифз дар ИБҲТ ! style="background: #ffdada" width="1%"| |- | colspan=6 style="background:#F5DEB3;" | <center><big>'''Қатори [[хояндаҳо]] (''Rodentia'')'''</big><center> |- | colspan=6 style="background:#FFFACD;" | <center>'''Оилаи [[санҷобҳо]] (''Sciuridae'')'''<center> |- | <center>[[Акс:Spermophilus fulvus Baikonur 02.jpg|200px]] | <center>'''[[Хармуши зард]]''' <br> (''Spermophilus fulvus'')<br>В книге указан как ''Citellus fulvus'' |<center>'''EN. Дар хатар''' |<center>[[Виды под наименьшей угрозой|LC]] |<center>{{sfn|Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон|2015|с=213}} |- | <center>[[Акс:Stamps of Uzbekistan, 2012-64.jpg|200px]] | <center>'''[[Суғури Мензбир]]''' <br> (''Marmota menzbieri'') |<center>'''EW. Дар табиат нобудшуда''' |<center>[[Уязвимые виды|VU]] |<center>{{sfn|Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон|2015|с=212}} |- | <center> | <center>'''[[Хармуши борикангушт]]''' <br> (''Spermophilopsis leptodactylus'') |<center>'''EN. Дар хатар''' |<center>[[Виды под наименьшей угрозой|LC]] |<center>{{sfn|Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон|2015|с=211}} |- | colspan=6 style="background:#FFFACD;" | <center>'''Оилаи [[ҷайраиҳо]] (''Hystricidae'')'''<center> |- | <center>[[Акс:Weissschwanzstachelschwein Hystrix indica Tierpark Hellabrunn-5.jpg|200px]] | <center>'''[[Ҷайраи ҳиндӣ]]''' <br> (''Hystrix indica'') |<center>'''VU. Осебпазир''' |<center>[[Виды под наименьшей угрозой|LC]] |<center>{{sfn|Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон|2015|с=214}} |- | colspan=6 style="background:#FFFACD;" | <center>'''Оилаи [[Соневые]] (''Gliridae'')'''<center> |- | <center>[[Акс:Dryomys nitedula.jpg|200px]] | <center>'''[[Муши паррон]]''' <br> (''Dryomys nitedula'') |<center>'''VU. Осебпазир''' |<center>[[Виды под наименьшей угрозой|LC]] |<center>{{sfn|Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон|2015|с=215}} |- | colspan=6 style="background:#FFFACD;" | <center>'''Оилаи [[Тушканчиковые]] (''Dipodidae'')'''<center> |- | <center>[[Акс:Allactaga elater Plzen zoo 02.2011.jpg|200px]] | <center>'''[[Муши пойдарози хурд]]''' <br> (''Allactaga elater'') |<center>'''EN. Дар хатар''' |<center>[[Виды под наименьшей угрозой|LC]] |<center>{{sfn|Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон|2015|с=217}} |- | <center>[[Акс:Allactaga severtzovi.jpg|200px]] | <center>'''[[Муши пойдарози Севертсов]]''' <br> (''Allactaga severtzovi'') |<center>'''EN. Дар хатар''' |<center>[[Виды под наименьшей угрозой|LC]] |<center>{{sfn|Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон|2015|с=216}} |- | colspan=6 style="background:#F5DEB3;" | <center><big>'''Қатори [[ҳашаротхӯрон]] (''Eulipotyphla'')'''</big><center> |- | colspan=6 style="background:#FFFACD;" | <center>'''Оилаи [[Ежовые]] (''Erinaceidae'')'''<center> |- | <center>[[Акс:AB001 Hedgehog from Rajasthan.jpg|200px]] | <center>'''[[Длинноиглый ёж]]''' <br> (''Paraechinus hypomelas'') |<center>'''CR. Дар ҳолати хатарноки нобудшавӣ''' |<center>[[Виды под наименьшей угрозой|LC]] |<center>{{sfn|Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон|2015|с=194}} |- | colspan=6 style="background:#FFFACD;" | <center>'''Оилаи [[Землеройковые]] (''Soricidae'')'''<center> |- | <center> | <center>'''[[Crocidura pergrisea|Белохвостая белозубка]]''' <br> (''Crocidura pergrisea'') |<center>'''EN. Дар хатар''' |<center>[[Виды, для оценки угрозы которым недостаточно данных|DD]] |<center>{{sfn|Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон|2015|с=197}} |- | <center>[[Акс:Почтовая марка СССР № 5658. 1985. Животные Красной книги СССР.jpg|200px]] | <center>'''[[Бухарская бурозубка]]''' <br> (''Sorex buchariensis'') |<center>'''CR. Дар ҳолати хатарноки нобудшавӣ''' |<center>[[Виды под наименьшей угрозой|LC]] |<center>{{sfn|Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон|2015|с=195}} |- | <center>[[Акс:Suncus etruscus.jpg|200px]] | <center>'''[[Карликовая многозубка]]''' <br> (''Suncus etruscus'') |<center>'''EN. Дар хатар''' |<center>[[Виды под наименьшей угрозой|LC]] |<center>{{sfn|Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон|2015|с=196}} |- | colspan=6 style="background:#F5DEB3;" | <center><big>'''Қатори [[Парнокопытные]] (''Artiodactyla'')'''</big><center> |- | colspan=6 style="background:#FFFACD;" | <center>'''Оилаи [[Оленевые]] (''Cervidae'')'''<center> |- | <center>[[Акс:Tallinna-loomaaed-deer.jpg|200px]] | <center>'''[[Бухарский олень]]''' <br> (''Cervus elaphus bactrianus'') |<center>'''CR. Дар ҳолати хатарноки нобудшавӣ''' |<center>[[Виды, угроза для которых не оценивалась|NE]] |<center>{{sfn|Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон|2015|с=237}} |- | colspan=6 style="background:#FFFACD;" | <center>'''Оилаи [[Полорогие]] (''Bovidae'')'''<center> |- | <center>[[Акс:Ovis vignei bochariensis.jpg|200px]] | <center>'''[[Уриал|Бухарский уриал]]''' <br> (''Ovis vignei bochariensis'') |<center>'''CR. Дар ҳолати хатарноки нобудшавӣ''' |<center>[[Уязвимые виды|VU]] |<center>{{sfn|Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон|2015|с=234}} |- | <center>[[Акс:Capra falconeri 1 - Syracuse Zoo.jpg|200px]] | <center>'''[[Винторогий козёл]]''' <br> (''Capra falconeri'') |<center>'''EN. Дар хатар''' |<center>[[Виды, близкие к уязвимому положению|NT]] |<center>{{sfn|Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон|2015|с=233}} |- | <center>[[Акс:Gazela džejran (Gazella subgutturosa).jpg|200px]] | <center>'''[[Джейран]]''' <br> (''Gazella subgutturosa'') |<center>'''CR. Дар ҳолати хатарноки нобудшавӣ''' |<center>[[Уязвимые виды|VU]] |<center>{{sfn|Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон|2015|с=232}} |- | <center> | <center>'''[[Кызылкумский горный баран]]''' <br> (''Ovis ammon severtzovi'') |<center>'''EW. Дар табиат нобудшуда''' |<center>[[Виды, угроза для которых не оценивалась|NE]] |<center>{{sfn|Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон|2015|с=235}} |- | <center>[[Акс:Annual report of the Director to the Board of Trustees for the year .. (1926) (18406057576).jpg|200px]] | <center>'''[[Памирский горный баран]]''' <br> (''Ovis ammon polii'') |<center>'''VU. Осебпазир''' |<center>[[Виды, близкие к уязвимому положению|NT]] |<center>{{sfn|Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон|2015|с=236}} |- | colspan=6 style="background:#F5DEB3;" | <center><big>'''Қатори [[Рукокрылые]] (''Chiroptera'')'''</big><center> |- | colspan=6 style="background:#FFFACD;" | <center>'''Оилаи [[Бульдоговые летучие мыши]] (''Molossidae'')'''<center> |- | <center>[[Акс:Tadarida Teniotis265.JPG|200px]] | <center>'''[[Широкоухий складчатогуб]]''' <br> (''Tadarida teniotis'') |<center>'''VU. Осебпазир''' |<center>[[Виды под наименьшей угрозой|LC]] |<center>{{sfn|Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон|2015|с=210}} |- | colspan=6 style="background:#FFFACD;" | <center>'''Оилаи [[Гладконосые летучие мыши]] (''Vespertilionidae'')'''<center> |- | <center> | <center>'''[[Азиатская широкоушка]]''' <br> (''Barbastella leucomelas'') |<center>'''VU. Осебпазир''' |<center>[[Виды под наименьшей угрозой|LC]] |<center>{{sfn|Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон|2015|с=204}} |- | <center> | <center>'''{{нп3|Otonycteris leucophaea|Белобрюхий стрелоух|en|Turkestani long-eared bat}}''' <br> (''Otonycteris leucophaea'') |<center>'''VU. Осебпазир''' |<center>[[Виды под наименьшей угрозой|LC]] |<center>{{sfn|Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон|2015|с=209}} |- | <center>[[Акс:Չղճիկ 111.jpg|200px]] | <center>'''[[Двухцветный кожан]]''' <br> (''Vespertilio murinus'') |<center>'''VU. Осебпазир''' |<center>[[Виды под наименьшей угрозой|LC]] |<center>{{sfn|Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон|2015|с=208}} |- | <center>[[Акс:Vespere de Savi.jpg|200px]] | <center>'''[[Кожановидный нетопырь]]''' <br> (''Hypsugo savii'') |<center>'''VU. Осебпазир''' |<center>[[Виды под наименьшей угрозой|LC]] |<center>{{sfn|Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон|2015|с=205}} |- | <center>[[Акс:Eptesicus serotinus.jpg|200px]] | <center>'''[[Поздний кожан]]''' <br> (''Eptesicus serotinus'') |<center>'''VU. Осебпазир''' |<center>[[Виды под наименьшей угрозой|LC]] |<center>{{sfn|Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон|2015|с=206}} |- | <center> | <center>'''[[Eptesicus bottae|Пустынный кожан]]''' <br> (''Eptesicus bottae'') |<center>'''VU. Осебпазир''' |<center>[[Виды под наименьшей угрозой|LC]] |<center>{{sfn|Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон|2015|с=207}} |- | <center>[[Акс:Rőt koraidenevér.jpg|200px]] | <center>'''[[Рыжая вечерница]]''' <br> (''Nyctalus noctula'') |<center>'''CR. Дар ҳолати хатарноки нобудшавӣ''' |<center>[[Виды под наименьшей угрозой|LC]] |<center>{{sfn|Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон|2015|с=200}} |- | <center>[[Акс:Myotis emarginatus - Ph. Karol Tabarelli de Fatis.jpg|200px]] | <center>'''[[Трёхцветная ночница]]''' <br> (''Myotis emarginatus'') |<center>'''VU. Осебпазир''' |<center>[[Виды под наименьшей угрозой|LC]] |<center>{{sfn|Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон|2015|с=201}} |- | <center>[[Акс:Myotis mystacinus sl (4482512871).jpg|200px]] | <center>'''[[Усатая ночница]]''' <br> (''Myotis mystacinus'') |<center>'''VU. Осебпазир''' |<center>[[Виды под наименьшей угрозой|LC]] |<center>{{sfn|Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон|2015|с=202}} |- | <center> | <center>'''{{нп3|Plecotus strelkovi|Ушан Стрелкова|it|Plecotus strelkovi}}''' <br> (''Plecotus strelkovi'') |<center>'''VU. Осебпазир''' |<center>[[Виды под наименьшей угрозой|LC]] |<center>{{sfn|Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон|2015|с=203}} |- | colspan=6 style="background:#FFFACD;" | <center>'''Оилаи [[Подковоносые]] (''Rhinolophidae'')'''<center> |- | <center>[[Акс:Rhinolophus bocharicus.jpg|200px]] | <center>'''[[Rhinolophus bocharicus|Бухарский подковонос]]''' <br> (''Rhinolophus bocharicus'') |<center>'''VU. Осебпазир''' |<center>[[Виды под наименьшей угрозой|LC]] |<center>{{sfn|Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон|2015|с=199}} |- | <center>[[Акс:17.17a.JRA.tif|200px]] | <center>'''[[Малый подковонос]]''' <br> (''Rhinolophus hipposideros'') |<center>'''VU. Осебпазир''' |<center>[[Виды под наименьшей угрозой|LC]] |<center>{{sfn|Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон|2015|с=198}} |- | colspan=6 style="background:#F5DEB3;" | <center><big>'''Қатори [[Хищные]] (''Carnivora'')'''</big><center> |- | colspan=6 style="background:#FFFACD;" | <center>'''Оилаи [[Гиеновые]] (''Hyaenidae'')'''<center> |- | <center>[[Акс:Hyena in Nandankanan Zoo.jpg|200px]] | <center>'''[[Полосатая гиена]]''' <br> (''Hyaena hyaena'') |<center>'''CR. Дар ҳолати хатарноки нобудшавӣ''' |<center>[[Виды, близкие к уязвимому положению|NT]] |<center>{{sfn|Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон|2015|с=225}} |- | colspan=6 style="background:#FFFACD;" | <center>'''Оилаи [[Кошачьи]] (''Felidae'')'''<center> |- | <center>[[Акс:Snow Leopard Walking Profile (12033418074).jpg|200px]] | <center>'''[[Ирбис]]''' <br> (''Uncia uncia'')<br> В книге указан как ''Panthera uncia'' |<center>'''EN. Дар хатар''' |<center>[[Уязвимые виды|VU]] |<center>{{sfn|Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон|2015|с=231}} |- | <center>[[Акс:Persischer leopard2cele4.jpg|200px]] | <center>'''[[Переднеазиатский леопард]]''' <br> (''Panthera pardus saxicolor'') |<center>'''CR. Дар ҳолати хатарноки нобудшавӣ''' |<center>[[Виды, угроза для которых не оценивалась|NE]] |<center>{{sfn|Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон|2015|с=230}} |- | <center>[[Акс:Parc des Felins Chat de Gordoni 28082013 2.jpg|200px]] | <center>'''[[Степной кот]]''' <br> (''Felis silvestris lybica'') |<center>'''EN. Дар хатар''' |<center>[[Виды, угроза для которых не оценивалась|NE]] |<center>{{sfn|Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон|2015|с=227}} |- | <center>[[Акс:Panthera tigris virgata.jpg|200px]] | <center>'''[[Туранский тигр]]''' <br> (''Felis chaus oxiana'') |<center>'''EX. Маҳшуда''' |<center>[[Исчезнувшие виды (охранный статус)|EX]] |<center>{{sfn|Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон|2015|с=229}} |- | <center>[[Акс:Flickr - law keven - The Lynx effect.....jpg|200px]] | <center>'''[[Lynx lynx isabellinus|Туркестанская рысь]]''' <br> (''Lynx lynx isabellinus'') |<center>'''EN. Дар хатар''' |<center>[[Виды, угроза для которых не оценивалась|NE]] |<center>{{sfn|Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон|2015|с=228}} |- | <center>[[Акс:Rohrkatze-6218.jpg|200px]] | <center>'''[[Камышовый кот|Туркестанский камышовый кот]]''' <br> (''Felis chaus oxiana'') |<center>'''EN. Дар хатар''' |<center>[[Виды, угроза для которых не оценивалась|NE]] |<center>{{sfn|Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон|2015|с=226}} |- | colspan=6 style="background:#FFFACD;" | <center>'''Оилаи [[Куньи]] (''Mustelidae'')'''<center> |- | <center>[[Акс:Otter at London Zoo.jpg|200px]] | <center>'''[[Выдра]]''' <br> (''Lutra lutra'') |<center>'''EN. Дар хатар''' |<center>[[Виды, близкие к уязвимому положению|NT]] |<center>{{sfn|Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон|2015|с=224}} |- | <center>[[Акс:Least Weasel (3766818218).jpg|200px]] | <center>'''[[Ласка]]''' <br> (''Mustela nivalis'') |<center>'''EN. Дар хатар''' |<center>[[Виды под наименьшей угрозой|LC]] |<center>{{sfn|Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон|2015|с=220}} |- | <center>[[Акс:Tigeriltis.jpg|200px]] | <center>'''[[Перевязка]]''' <br> (''Vormela peregusna'') |<center>'''EN. Дар хатар''' |<center>[[Уязвимые виды|VU]] |<center>{{sfn|Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон|2015|с=223}} |- | <center>[[Акс:Mountain Weasel (Mustela altaica).jpg|200px]] | <center>'''[[Солонгой]]''' <br> (''Mustela altaica'') |<center>'''VU. Осебпазир''' |<center>[[Виды, близкие к уязвимому положению|NT]] |<center>{{sfn|Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон|2015|с=221}} |- | <center>[[Акс:Mustela eversmannii 2.jpg|200px]] | <center>'''[[Степной хорёк]]''' <br> (''Mustela eversmanni'') |<center>'''CR. Дар ҳолати хатарноки нобудшавӣ''' |<center>[[Виды под наименьшей угрозой|LC]] |<center>{{sfn|Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон|2015|с=222}} |- | colspan=6 style="background:#FFFACD;" | <center>'''Оилаи [[Медвежьи]] (''Ursidae'')'''<center> |- | <center>[[Акс:Medvěd plavý (Ursus arctos isabellinus).jpg|200px]] | <center>'''[[Хирси малла]]''' <br> (''Ursus arctos isabellinus'') |<center>'''VU. Осебпазир''' |<center>[[Виды, угроза для которых не оценивалась|NE]] |<center>{{sfn|Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон|2015|с=219}} |- | colspan=6 style="background:#FFFACD;" | <center>'''Оилаи [[Псовые]] (''Canidae'')'''<center> |- | <center>[[Акс:Vulpes corsac 2010.JPG|200px]] | <center>'''[[Корсак|Туркменский корсак]]''' <br> (''Vulpes corsac turkmenicus'') |<center>'''EN. Дар хатар''' |<center>[[Виды, угроза для которых не оценивалась|NE]] |<center>{{sfn|Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон|2015|с=218}} |- |} == Адабиёт == * {{публикация|книга| заглавие =Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон | ответственный = Ш. Курбонов, А. Тошев | издание = 2-е изд. | издательство = Дониш |подзаголовок=Олами ноботот ва ҳайвонот | год = 2015 | место = Душанбе | страниц = 535 | isbn=978-9975-45-07-7 | ref = Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон }} * {{публикация|книга|заглавие=Конвенция о биологическом разнообразии|подзаголовок=Пятый национальный доклад Республики Таджикистан о сохранении биологического разнообразия|томов=|издание=|место=Душанбе|издательство=UNEP|год=2014|том=|том заглавие=|том ответственный=|страниц=154|ref=}} {{Китоби сурхи Тоҷикистон}} {{Азия по темам|Список млекопитающих, занесённых в Красную книгу|Красные книги: списки млекопитающих}} [[Категория:Списки краснокнижных млекопитающих|Таджикистан]] [[Категория:Списки животных, занесённых в Красную книгу Таджикистана|Мл]] ocj0evs4tflzavc57kaw3cl6p23737y 0 330894 1468928 2026-04-19T15:49:12Z Zosya95 54344 Бо тарҷумаи саҳифаи "[[:en:Special:Redirect/revision/1334574370|Himalayan brown bear]]" сохта шудааст 1468928 wikitext text/x-wiki '''Хирси малла''' ('''''Ursus arctos isabellinus''''' ), зернамуди хирси малла аст, ки дар Ҳимолойи ғарбӣ зиндагӣ мекунад. Ин бузургтарин ширхӯр дар минтақа буда, дарозии тани наринааш то 2,2 м мерасад. Он ҳамахӯр аст ва дар зимистон дар лонаҳо зимистон мехобад. gf0t2qg1np6nd7bk0r41jrosbvilbut 1468929 1468928 2026-04-19T15:51:19Z Zosya95 54344 Бо тарҷумаи саҳифаи "[[:en:Special:Redirect/revision/1334574370|Himalayan brown bear]]" сохта шудааст 1468929 wikitext text/x-wiki '''Хирси малла''' (''Ursus arctos isabellinus''), зернамуди хирси малла аст, ки дар Ҳимолойи ғарбӣ зиндагӣ мекунад. Ин бузургтарин ширхӯр дар минтақа буда, дарозии тани наринааш то 2,2 м мерасад. Он ҳамахӯр аст ва дар зимистон дар лонаҳо зимистон мехобад. Дар Тоҷикистон, он ба [[Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон|Китоби сурх]] ворид карда шудааст. 90c6xqk8lsbr6m0uiln1hya2nwywk6s 1468930 1468929 2026-04-19T15:56:03Z Zosya95 54344 1468930 wikitext text/x-wiki {{Таксон | тавсифи тасвир = Хирси малла дар боғи ҳайвоноти Ҳлубока, [[Чехия]] | салтанат = Ҷонварон | волид = Ursus arctos | табақа = Зернамуд | лотинӣ = Ursus arctos isabellinus | муаллиф = Horsfield | соли муаллифӣ = 1826 | харита = Himalayan_brown_bear_area.jpg }} '''Хирси малла''' ({{lang-la|Ursus arctos isabellinus}}), зернамуди хирси малла аст, ки дар Ҳимолойи ғарбӣ зиндагӣ мекунад. Ин бузургтарин ширхӯр дар минтақа буда, дарозии тани наринааш то 2,2 м мерасад. Он ҳамахӯр аст ва дар зимистон дар лонаҳо зимистон мехобад. Дар Тоҷикистон, он ба [[Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон|Китоби сурх]] ворид карда шудааст. g8wh19zw9b3h9jpgxdrdi901puceb6q 0 330895 1468932 2026-04-19T16:12:58Z Zosya95 54344 Бо тарҷумаи саҳифаи "[[:en:Special:Redirect/revision/1337850065|Syrian brown bear]]" сохта шудааст 1468932 wikitext text/x-wiki '''Хирси маллаи сурӣ''' ('''''Ursus arctos syriacus''''') <ref name="Gavashelishvili1">{{Cite journal|author=Murtskhvaladze, M.|year=2010|title=Geographic and genetic boundaries of brown bear (''Ursus arctos'') population in the Caucasus|journal=Molecular Ecology|volume=19|issue=9|pages=1829–1841|doi=10.1111/j.1365-294X.2010.04610.x|pmid=20345670|bibcode=2010MolEc..19.1829M}}</ref> як зернамуди миёнаҳаҷм ва зери хатари нобудшавӣ қарордоштаи хирси малла дар Ховари Миёна ва [[Осиёи Ғарбӣ]] ва [[Осиёи Миёна|Миёна]], бахусус дар атрофи [[кӯҳҳои Қафқоз]] аст.<ref name="Masseti2009">{{Cite journal|author=Masseti|first=M.|date=2009-12-28|doi=10.3897/zookeys.31.170|title=Carnivores of Syria|journal=[[ZooKeys]]|issue=31|pages=229–252|bibcode=2009ZooK...31..229M}}</ref> enqxdwh7m10m4k8k7uv13xl75mw37xs 10 330896 1468934 2026-04-19T16:15:28Z Zosya95 54344 Саҳифаи нав: {{TaxInfo|mode={{{1|}}}|parent=Ursus|rang=Намуд|latin=Ursus arctos|name=Хирси малла}} 1468934 wikitext text/x-wiki {{TaxInfo|mode={{{1|}}}|parent=Ursus|rang=Намуд|latin=Ursus arctos|name=Хирси малла}} l435ph3qfuahj6gs491epaey14fu3er 10 330897 1468935 2026-04-19T16:16:24Z Zosya95 54344 Саҳифаи нав: {{TaxInfo|mode={{{1|}}}|parent = Ursinae|latin = Ursus |rang = Авлод|name = Хирсҳо}} 1468935 wikitext text/x-wiki {{TaxInfo|mode={{{1|}}}|parent = Ursinae|latin = Ursus |rang = Авлод|name = Хирсҳо}} 3l6ak0b7x9oxedf7jxoo8kfhzo2odkn 1468993 1468935 2026-04-19T19:58:28Z Zosya95 54344 1468993 wikitext text/x-wiki {{TaxInfo|mode={{{1|}}}|parent = Ursidae|latin = Ursus |rang = Авлод|name = Хирс}} 0q1ren62g8lbi7eux5d4rynp1vghjc6 0 330898 1468941 2026-04-19T16:28:25Z Zosya95 54344 Бо тарҷумаи саҳифаи "[[:en:Special:Redirect/revision/1349948634|Yellow ground squirrel]]" сохта шудааст 1468941 wikitext text/x-wiki '''Хармуши зард''' (Spermophilus fulvus ) як намуди хармуши калон ва қавӣ аст, ки дар [[Афғонистон]], [[Ҷумҳурии Мардумии Чин|Чин]], [[Эрон]], [[Қазоқистон]], [[Тоҷикистон]], [[Туркманистон]], [[Ӯзбекистон]] ва [[Русия]] зиндагӣ мекунад. Он дар даштҳои регӣ бо [[Тархун (гиёҳ)|тархун]], glasswort ва [[Газ (дарахт)|газ]] зиндагӣ мекунад. t23wzcgkierl6p3kir5h7ch86cn6px0 0 330899 1468952 2026-04-19T16:45:22Z Zosya95 54344 Бо тарҷумаи саҳифаи "[[:en:Special:Redirect/revision/1346612738|Squirrel]]" сохта шудааст 1468952 wikitext text/x-wiki '''Санҷобҳо''' (''Sciuridae)'' як [[Оила (таксономия)|оилае]] мебошанд, ки [[хояндаҳо]]<nowiki/>и хурд ё миёнаро дар бар мегирад. Оилаи санҷобҳо санҷобҳои дарахтӣ, хармушҳо (аз ҷумла бурундукҳо ва сагҳои даштӣ ва ғайра) ва санҷобҳои парвозкунанда иборат аст. Санҷобҳо дар Амрико, Аврупову Осиё ва Африқо бумӣ буда, аз ҷониби одамон ба Австралия муаррифӣ шудаанд.<ref name="Seebeck">{{Cite web|url=http://www.scarysquirrel.org/vacation/australia/fauna.pdf|title=Sciuridae|author=Seebeck|first=J. H.|website=Fauna of Australia|accessdate=2013-11-24|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150117031835/http://www.scarysquirrel.org/vacation/australia/fauna.pdf|archivedate=17 January 2015}}</ref> Санҷобҳои қадимтарини сангшуда ба давраи Эосен тааллуқ доранд ва дар байни дигар оилаҳои хояндаҳои зинда, санҷобҳо бо кундузи кӯҳӣ ва дормис бештар хешованданд.<ref>{{Cite journal|author=Kay|first=Emily H.|date=20 May 2008|title=Rodents|journal=Current Biology|volume=18|issue=10|pages=R406–R410|doi=10.1016/j.cub.2008.03.019|pmid=18492466|bibcode=2008CBio...18.R406K|issn=0960-9822}}</ref> 2xz6sx4fu90x2xh3sjxzy4zg11mwxky 1468953 1468952 2026-04-19T16:48:51Z Zosya95 54344 1468953 wikitext text/x-wiki {{Таксон | тасвир = Sciuridae.jpg | тавсифи тасвир = | салтанат = Ҷонварон | табақа = Оила | лотинӣ = Sciuridae | муаллиф = Fischer-Waldheim | соли муаллифӣ = 1817 | лотинӣ = Sciuridae }} '''Санҷобҳо''' ({{lang-la|Sciuridae}}) як [[Оила (таксономия)|оилае]] мебошанд, ки [[хояндаҳо]]и хурд ё миёнаро дар бар мегирад. Оилаи санҷобҳо санҷобҳои дарахтӣ, хармушҳо (аз ҷумла бурундукҳо ва сагҳои даштӣ ва ғайра) ва санҷобҳои парвозкунанда иборат аст. Санҷобҳо дар Амрико, Аврупову Осиё ва Африқо бумӣ буда, аз ҷониби одамон ба Австралия муаррифӣ шудаанд.<ref name="Seebeck">{{Cite web|url=http://www.scarysquirrel.org/vacation/australia/fauna.pdf|title=Sciuridae|author=Seebeck|first=J. H.|website=Fauna of Australia|accessdate=2013-11-24|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150117031835/http://www.scarysquirrel.org/vacation/australia/fauna.pdf|archivedate=17 January 2015}}</ref> Санҷобҳои қадимтарини сангшуда ба давраи Эосен тааллуқ доранд ва дар байни дигар оилаҳои хояндаҳои зинда, санҷобҳо бо кундузи кӯҳӣ ва дормис бештар хешованданд.<ref>{{Cite journal|author=Kay|first=Emily H.|date=20 May 2008|title=Rodents|journal=Current Biology|volume=18|issue=10|pages=R406–R410|doi=10.1016/j.cub.2008.03.019|pmid=18492466|bibcode=2008CBio...18.R406K|issn=0960-9822}}</ref> == Адабиёт == {{reflist}} o9axaepw2wm121lk64xw2xurccjzz0w 10 330900 1468955 2026-04-19T16:52:52Z Zosya95 54344 Саҳифаи нав: {{TaxInfo|mode={{{1|}}}|parent= Berberidoideae|rang=Авлод|latin=Gymnospermium|name=Гулчеғ}} 1468955 wikitext text/x-wiki {{TaxInfo|mode={{{1|}}}|parent= Berberidoideae|rang=Авлод|latin=Gymnospermium|name=Гулчеғ}} alvonzd90pyagffr3003r2wy984x7vn 1468957 1468955 2026-04-19T17:03:13Z Zosya95 54344 1468957 wikitext text/x-wiki {{TaxInfo|mode={{{1|}}}|parent= Berberidaceae|rang=Авлод|latin=Gymnospermium|name=Гулчеғ}} kb78zmfdsonjuwslcbdj42i980fyrl8 10 330901 1468956 2026-04-19T16:59:24Z Zosya95 54344 Саҳифаи нав: {{TaxInfo|mode={{{1|}}}|parent=Ranunculales|rang=Оила|latin=Berberidaceae|name=Зиркиҳо}} 1468956 wikitext text/x-wiki {{TaxInfo|mode={{{1|}}}|parent=Ranunculales|rang=Оила|latin=Berberidaceae|name=Зиркиҳо}} ez7hn3q9my1zss2bjx84nzbsax1hh71 10 330902 1468958 2026-04-19T17:18:38Z Zosya95 54344 Саҳифаи нав: {{TaxInfo|mode={{{1|}}}|parent= Aves|rang=Қатор|latin=Psittaciformes|name=Тӯтишаклон}} 1468958 wikitext text/x-wiki {{TaxInfo|mode={{{1|}}}|parent= Aves|rang=Қатор|latin=Psittaciformes|name=Тӯтишаклон}} b0rxly8mg32z5suet5ox2o0035w2rzb 10 330903 1468964 2026-04-19T17:41:45Z Zosya95 54344 Саҳифаи нав: {{TaxInfo|mode={{{1|}}}|parent=Angiospermae|rang=Тартиб|latin=Ranunculales|name=Чиноракгулҳо}} 1468964 wikitext text/x-wiki {{TaxInfo|mode={{{1|}}}|parent=Angiospermae|rang=Тартиб|latin=Ranunculales|name=Чиноракгулҳо}} 8en0rg43fntmo8h4qqeedlzehsmeg1i 1468973 1468964 2026-04-19T18:06:54Z Zosya95 54344 1468973 wikitext text/x-wiki {{TaxInfo|mode={{{1|}}}|parent=Angiospermae|rang=Тартиб|latin=Ranunculales|name=Чиноракгулон}} i2r0lm9wr71rj9f26asattgg9ususlg 0 330904 1468966 2026-04-19T17:57:18Z Zosya95 54344 Бо тарҷумаи саҳифаи "[[:en:Special:Redirect/revision/1304001795|Berberis darwinii]]" сохта шудааст 1468966 wikitext text/x-wiki '''Зирки Дарвин''' (''Berberis darwinii'')<ref name="RHSPF">{{Cite web|url=https://www.rhs.org.uk/Plants/2105/Berberis-darwinii/Details|title=Berberis darwinii|publisher=Royal Horticultural Society|accessdate=2020-04-17}}</ref> як [[Намуд (таксономия)|намуди]] [[Рустаниҳои пӯшидатухм (гулдор)|рустании гулдор]] дар [[Оила (таксономия)|оилаи]] [[зиркиҳо]] (Berberidaceae) аст. Он дар ҷануби [[Чили]] ва [[Аргентина]] бумӣ буда, дар ҷойҳои дигар низ табиӣ шудааст. Дар забонҳои маҳалӣӣ онро ''michay'', ''calafate'' ва ''quelung'' меноманд. Он буттаи хордори [[Рустаниҳои ҳамешасабз|ҳамешасабз]] буда, қадаш то 3-4 м мерасад. i6zplzr960bqt52wptq4rp3algvj1ig 0 330905 1468969 2026-04-19T18:00:45Z Zosya95 54344 Zosya95 moved page [[Карафсгулҳо]] to [[Карафсгулон]] 1468969 wikitext text/x-wiki #равона [[Карафсгулон]] 0db8av11td1tqsy4psguk0bwe96h6qy 0 330906 1468974 2026-04-19T18:11:45Z Zosya95 54344 Бо тарҷумаи саҳифаи "[[:en:Special:Redirect/revision/1349097548|Ranunculales]]" сохта шудааст 1468974 wikitext text/x-wiki '''Чиноракгулон''' (Ranunculales) — [[Қатор (таксономия)|тартиби]] [[Рустаниҳои пӯшидатухм (гулдор)|рустаниҳои гулдор]] ва номаш аз номи яке аз [[Оила (таксономия)|оилаҳояш]] [[чиноракиҳо]] (Ranunculaceae), гирифта шудааст. Ranunculales ба як гурӯҳи парафилетикӣ, ки бо номи эудикотҳои асосӣ маълум аст, тааллуқ дорад. Он хоҳари аъзоёни боқимондаи ин гурӯҳ аст; ба ибораи дигар, он хоҳари эудикотҳои боқимонда аст. Аъзоёни номдори ин тартиб кӯкнор, [[зирк]], ҳеллобур ва чинорак ҳастанд. jplypa2r0q2hv30w5oywaei4ofxavw9 0 330907 1468979 2026-04-19T18:23:01Z Zosya95 54344 Zosya95 moved page [[Парокандагии гуна]] to [[Парокандагии намуд]] 1468979 wikitext text/x-wiki #равона [[Парокандагии намуд]] bgw13yc607hplswdefxe8n5td01gjj8 1468980 1468979 2026-04-19T18:23:20Z Zosya95 54344 Removed redirect to [[Парокандагии намуд]] 1468980 wikitext text/x-wiki {{Барои ҳазф}} prczml6xdxi3dl1rr8059l2p3tt7wd8 0 330908 1468994 2026-04-19T20:02:04Z Zosya95 54344 Бо тарҷумаи саҳифаи "[[:en:Special:Redirect/revision/1345025239|Caniformia]]" сохта шудааст 1468994 wikitext text/x-wiki {{Таксон}} '''Сагшаклон''' як [[Қатор (таксономия)|зерқатори]] [[Дарандагон|Carnivora]] аст, ки аз гӯштхӯрони "сагмонанд" иборат аст. Онҳо сагҳо ([[Гург|гургҳо]], рӯбоҳҳо ва ғайра), [[Хирс|хирсҳо]], енотҳо, хардалҳо<ref>{{Cite web|url=https://basicbiology.net/animal/mammals/carnivora|title=Carnivora|author=Basic Biology|date=2015}}</ref> ва [[Белпойҳо|пиннипедҳо]] ([[Белпойҳо|тюленҳо]], [[Гурози дарёӣ|моржҳо]] ва шерҳои баҳрӣ )-ро дар бар мегиранд. Маркази гуногунрангии Каниформия Амрикои Шимолӣ ва шимоли [[Авруосиё]] мебошад. Каниформия бо зергурӯҳи дигари Карнивора, Фелиформия ("гӯштхӯрони гурбамонанд"), ки маркази гуногунрангии он дар Африқо ва ҷануби Осиё буд, фарқ мекунад. 5aqkacl1ajjig1zyalo5x0tlf5s9e06 1468995 1468994 2026-04-19T20:02:56Z Zosya95 54344 1468995 wikitext text/x-wiki {{Таксон |лотинӣ = Caniformia }} '''Сагшаклон''' як [[Қатор (таксономия)|зерқатори]] [[Дарандагон|Carnivora]] аст, ки аз гӯштхӯрони "сагмонанд" иборат аст. Онҳо сагҳо ([[Гург|гургҳо]], рӯбоҳҳо ва ғайра), [[Хирс|хирсҳо]], енотҳо, хардалҳо<ref>{{Cite web|url=https://basicbiology.net/animal/mammals/carnivora|title=Carnivora|author=Basic Biology|date=2015}}</ref> ва [[Белпойҳо|пиннипедҳо]] ([[Белпойҳо|тюленҳо]], [[Гурози дарёӣ|моржҳо]] ва шерҳои баҳрӣ )-ро дар бар мегиранд. Маркази гуногунрангии Каниформия Амрикои Шимолӣ ва шимоли [[Авруосиё]] мебошад. Каниформия бо зергурӯҳи дигари Карнивора, Фелиформия ("гӯштхӯрони гурбамонанд"), ки маркази гуногунрангии он дар Африқо ва ҷануби Осиё буд, фарқ мекунад. o5e8zadn59n5tle1latuhi2qb6k7wa2 1469001 1468995 2026-04-19T20:08:51Z Zosya95 54344 1469001 wikitext text/x-wiki {{Таксон |лотинӣ = Caniformia }} '''Сагшаклон''' як [[Қатор (таксономия)|зерқатори]] [[Дарандаҳо|дарандаҳо]] ({{lang-la|Carnivora}}) аст, ки аз гӯштхӯрони "сагмонанд" иборат аст. Онҳо сагҳо ([[Гург|гургҳо]], [[Рӯбоҳ|рӯбоҳҳо]] ва ғайра), [[Хирсҳо|хирсҳо]], енотҳо, хардалҳо<ref>{{Cite web|url=https://basicbiology.net/animal/mammals/carnivora|title=Carnivora|author=Basic Biology|date=2015}}</ref> ва [[Белпойҳо|пиннипедҳо]] ([[Белпойҳо|тюленҳо]], [[Гурози дарёӣ|моржҳо]] ва шерҳои баҳрӣ )-ро дар бар мегиранд. Маркази гуногунрангии Каниформия Амрикои Шимолӣ ва шимоли [[Авруосиё]] мебошад. Каниформия бо зергурӯҳи дигари Карнивора, Фелиформия ("гӯштхӯрони гурбамонанд"), ки маркази гуногунрангии он дар Африқо ва ҷануби Осиё буд, фарқ мекунад. 903d2hs7kacdaym9otkyanaddtf2h99 1469002 1469001 2026-04-19T20:09:15Z Zosya95 54344 1469002 wikitext text/x-wiki {{Таксон |салтанат = Ҷонварон |лотинӣ = Caniformia }} '''Сагшаклон''' як [[Қатор (таксономия)|зерқатори]] [[Дарандаҳо|дарандаҳо]] ({{lang-la|Carnivora}}) аст, ки аз гӯштхӯрони "сагмонанд" иборат аст. Онҳо сагҳо ([[Гург|гургҳо]], [[Рӯбоҳ|рӯбоҳҳо]] ва ғайра), [[Хирсҳо|хирсҳо]], енотҳо, хардалҳо<ref>{{Cite web|url=https://basicbiology.net/animal/mammals/carnivora|title=Carnivora|author=Basic Biology|date=2015}}</ref> ва [[Белпойҳо|пиннипедҳо]] ([[Белпойҳо|тюленҳо]], [[Гурози дарёӣ|моржҳо]] ва шерҳои баҳрӣ )-ро дар бар мегиранд. Маркази гуногунрангии Каниформия Амрикои Шимолӣ ва шимоли [[Авруосиё]] мебошад. Каниформия бо зергурӯҳи дигари Карнивора, Фелиформия ("гӯштхӯрони гурбамонанд"), ки маркази гуногунрангии он дар Африқо ва ҷануби Осиё буд, фарқ мекунад. s7x44pacc9n80j2rwggxgsm8wge2sxg 0 330909 1468998 2026-04-19T20:03:54Z Zosya95 54344 Zosya95 moved page [[Дарандагон]] to [[Дарандаҳо]] 1468998 wikitext text/x-wiki #равона [[Дарандаҳо]] du60xn8f1ir0n1f2ycmd8jiwumswrdc 1469004 1468998 2026-04-19T20:10:49Z Zosya95 54344 Removed redirect to [[Дарандаҳо]] 1469004 wikitext text/x-wiki {{Барои ҳазф}} prczml6xdxi3dl1rr8059l2p3tt7wd8 0 330910 1469014 2026-04-19T22:50:50Z Zosya95 54344 Бо тарҷумаи саҳифаи "[[:en:Special:Redirect/revision/1338921894|Indian crested porcupine]]" сохта шудааст 1469014 wikitext text/x-wiki '''Ҷайраи ҳиндӣ''' ('''''Hystrix indica''''') як намуди [[Хояндаҳо|хояндаҳои]] ҷайрашаклон аст, ки дар [[Осиё|Осиёи]] Ҷанубӣ ва Ховари Миёна зиндагӣ мекунанд. Он дар [[Китоби сурх|Рӯйхати сурхи IUCN]] ҳамчун [[Гуна бо камтарин нигаронӣ|камтарин нигаронкунанда]], аммо дар Китоби сурхи Тоҷикистон чун осебпазир номбар шудааст. == Тавсиф == Ҷайраи ҳиндӣ як хояндаи калон аст, ки вазнаш ба 11–18 кг мерасад.<ref name=":0">{{Cite web|url=http://eol.org/pages/326522/overview|title=Indian Crested Porcupine (Hystrix indica) - Information on Indian Crested Porcupine - Encyclopedia of Life|website=Encyclopedia of Life|accessdate=2015-11-19}}</ref> Дарозии баданаш (аз бинӣ то пояи дум) аз 70 and 90 см буда, думаш 8–10 см дигар илова мекунад.<ref name=":2">{{Cite book|title=The Book of Indian Animals|last=Prater|first=Stanley Henry|publisher=Diocesan Press|year=1965|location=Bombay}}</ref> Чанд сол умр дидани ҷайраи ҳиндии ваҳшӣ номаълум аст, аммо пиртарин ҷайраи ҳиндии мода, дар асирӣ 27,1 сол умр дидааст.<ref name=":0" /> 14j9gn2qjwp2j8ihlunn41v263jcdkp 1469016 1469014 2026-04-19T23:12:40Z Zosya95 54344 1469016 wikitext text/x-wiki '''Ҷайраи ҳиндӣ''' ({{lang-la|Hystrix indica}}) як [[Намуд (таксономия)|намуд]]и [[Хояндаҳо|хояндаҳо]] аз [[Ҷайрашаклон|ҷайрашаклон]] аст, ки дар [[Осиё|Осиёи]] Ҷанубӣ ва Ховари Миёна зиндагӣ мекунанд. Он дар [[Китоби сурх|Рӯйхати сурхи IUCN]] ҳамчун [[Гуна бо камтарин нигаронӣ|камтарин нигаронкунанда]], аммо дар [[Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон]] чун осебпазир номбар шудааст. == Тавсиф == Ҷайраи ҳиндӣ як хояндаи калон буда, вазнаш ба 11–18 кг мерасад.<ref name=":0">{{Cite web|url=http://eol.org/pages/326522/overview|title=Indian Crested Porcupine (Hystrix indica) - Information on Indian Crested Porcupine - Encyclopedia of Life|website=Encyclopedia of Life|accessdate=2015-11-19}}</ref> Дарозии баданаш (аз бинӣ то пояи дум) аз 70 and 90 см буда, думаш 8–10 см дигар илова мекунад.<ref name=":2">{{Cite book|title=The Book of Indian Animals|last=Prater|first=Stanley Henry|publisher=Diocesan Press|year=1965|location=Bombay}}</ref> Чанд сол умр дидани ҷайраи ҳиндии ваҳшӣ номаълум аст, аммо пиртарин ҷайраи ҳиндии мода, дар асирӣ 27,1 сол умр дидааст.<ref name=":0" /> == Адабиёт == {{reflist}} {{Хояндаҳои Тоҷикистон}} i5r9a04gi75iyo66xl45odckfxumsox 1469020 1469016 2026-04-19T23:41:37Z Zosya95 54344 1469020 wikitext text/x-wiki {{Таксон | тасвир = Weissschwanzstachelschwein Hystrix indica Tierpark Hellabrunn-5.jpg | тавсифи тасвир = Ҷайраи ҳиндӣ дар боғи ҳайвоноти Ҳеллабрун, [[Мюнхен|Мюнхен, Олмон]] | салтанат = Ҷонварон | муаллиф = Kerr | соли муаллифӣ = 1792 | вазъи ҳифз = VU | кумитаи ҳифз = Hystrix indica | волид = Hystrix | табақа = Намуд | лотинӣ = Hystrix indica | харита = Hystrix indica distribution map.png }} '''Ҷайраи ҳиндӣ''' ({{lang-la|Hystrix indica}}) як [[Намуд (таксономия)|намуд]]и [[Хояндаҳо|хояндаҳо]] аз [[Ҷайрашаклон|ҷайрашаклон]] аст, ки дар [[Осиё|Осиёи]] Ҷанубӣ ва Ховари Миёна зиндагӣ мекунанд. Он дар [[Китоби сурх|Рӯйхати сурхи IUCN]] ҳамчун [[Гуна бо камтарин нигаронӣ|камтарин нигаронкунанда]], аммо дар [[Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон]] чун осебпазир номбар шудааст. == Тавсиф == Ҷайраи ҳиндӣ як хояндаи калон буда, вазнаш ба 11–18 кг мерасад.<ref name=":0">{{Cite web|url=http://eol.org/pages/326522/overview|title=Indian Crested Porcupine (Hystrix indica) - Information on Indian Crested Porcupine - Encyclopedia of Life|website=Encyclopedia of Life|accessdate=2015-11-19}}</ref> Дарозии баданаш (аз бинӣ то пояи дум) аз 70 and 90 см буда, думаш 8–10 см дигар илова мекунад.<ref name=":2">{{Cite book|title=The Book of Indian Animals|last=Prater|first=Stanley Henry|publisher=Diocesan Press|year=1965|location=Bombay}}</ref> Чанд сол умр дидани ҷайраи ҳиндии ваҳшӣ номаълум аст, аммо пиртарин ҷайраи ҳиндии мода, дар асирӣ 27,1 сол умр дидааст.<ref name=":0" /> == Адабиёт == {{reflist}} {{Хояндаҳои Тоҷикистон}} a6w9fxtnb9f97jkjvi52tvxjernipiq 1469021 1469020 2026-04-19T23:42:20Z Zosya95 54344 1469021 wikitext text/x-wiki {{Таксон | тасвир = Weissschwanzstachelschwein Hystrix indica Tierpark Hellabrunn-5.jpg | тавсифи тасвир = Ҷайраи ҳиндӣ дар боғи ҳайвоноти Ҳеллабрун, [[Мюнхен|Мюнхен, Олмон]] | салтанат = Ҷонварон | муаллиф = Kerr | соли муаллифӣ = 1792 | вазъи ҳифз = VU | кумитаи ҳифз = Hystrix indica | волид = Hystrix | табақа = Намуд | лотинӣ = Hystrix indica | харита = Hystrix indica distribution map.png }} '''Ҷайраи ҳиндӣ''' ({{lang-la|Hystrix indica}}) як [[Намуд (таксономия)|намуд]]и [[Хояндаҳо|хояндаҳо]] аз [[Ҷайрашаклон|ҷайрашаклон]] аст, ки дар [[Осиё|Осиёи]] Ҷанубӣ ва Ховари Миёна бумӣ мебошад. Он дар [[Китоби сурх|Рӯйхати сурхи IUCN]] ҳамчун [[Гуна бо камтарин нигаронӣ|камтарин нигаронкунанда]], аммо дар [[Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон]] чун осебпазир номбар шудааст. == Тавсиф == Ҷайраи ҳиндӣ як хояндаи калон буда, вазнаш ба 11–18 кг мерасад.<ref name=":0">{{Cite web|url=http://eol.org/pages/326522/overview|title=Indian Crested Porcupine (Hystrix indica) - Information on Indian Crested Porcupine - Encyclopedia of Life|website=Encyclopedia of Life|accessdate=2015-11-19}}</ref> Дарозии баданаш (аз бинӣ то пояи дум) аз 70 and 90 см буда, думаш 8–10 см дигар илова мекунад.<ref name=":2">{{Cite book|title=The Book of Indian Animals|last=Prater|first=Stanley Henry|publisher=Diocesan Press|year=1965|location=Bombay}}</ref> Чанд сол умр дидани ҷайраи ҳиндии ваҳшӣ номаълум аст, аммо пиртарин ҷайраи ҳиндии мода, дар асирӣ 27,1 сол умр дидааст.<ref name=":0" /> == Адабиёт == {{reflist}} {{Хояндаҳои Тоҷикистон}} 7bgwgjb7bpo7zmcqkf2dhums32o4tre 0 330911 1469015 2026-04-19T23:11:52Z Zosya95 54344 Бо тарҷумаи саҳифаи "[[:en:Special:Redirect/revision/1342338684|Old World porcupine]]" сохта шудааст 1469015 wikitext text/x-wiki '''Ҷайраҳо''' ('''Hystricidae)''' [[Хояндаҳо|хояндаҳои]] калони хокӣ мебошанд, ки бо пушти хордоре доранд. Онҳо дар [[Ҷануби Аврупо|Аврупои Ҷанубӣ]] ([[Итолиё|Италия]]) ва [[Шом (сарзамин)|Шом]],<ref>{{Cite web|url=https://biblehub.com/topical/p/porcupine.htm|title=Topical Bible: Porcupine|website=biblehub.com|accessdate=28 January 2019}}</ref> қисми зиёди [[Африқо]], [[Осиёи Ҷанубӣ]] ва [[Осиёи Ҷанубу Шарқӣ]] то шарқи Флорес паҳн шудаанд. Гарчанде ки ҳам оилаҳои кӯкнаҳои Ҷаҳони Қадим ва ҳам Ҷаҳони Нав ба зертартиби Hystricognathi аз [[Қатор (таксономия)|тартиби]] бузурги Rodentia тааллуқ доранд, онҳо хеле фарқ мекунанд ва бо ҳам хешутабории наздик надоранд. bt7msp5tjupug5ofd4l55hnklc0gtuo 1469049 1469015 2026-04-20T00:42:47Z Zosya95 54344 1469049 wikitext text/x-wiki {{Таксон |тасвир = Hystrix cristata qtl1.jpg |тавсифи тасвир = [[Хохлатый дикобраз]] — наиболее известный представитель семейства |салтанат = Ҷонварон |табақа = Оила |лотинӣ = Hystricidae |муаллиф = Fischer |соли муаллифӣ = 1817 |syn = |typus = |children name = |children = |range map = |range map caption = |range map width = |range legend = |wikispecies = Hystricidae }} '''Ҷайраҳо''' ({{lang-la|Hystricidae}}) [[Хояндаҳо|хояндаҳои]] калони хокӣ мебошанд, ки пушти хордор доранд. Онҳо дар [[Ҷануби Аврупо|Аврупои Ҷанубӣ]] ([[Итолиё|Италия]]) ва [[Шом (сарзамин)|Шом]],<ref>{{Cite web|url=https://biblehub.com/topical/p/porcupine.htm|title=Topical Bible: Porcupine|website=biblehub.com|accessdate=28 January 2019}}</ref> қисми зиёди [[Африқо]], [[Осиёи Ҷанубӣ]] ва [[Осиёи Ҷанубу Шарқӣ]] то шарқи Флорес паҳн шудаанд. Гарчанде ки ҳам оилаҳои кӯкнаҳои Ҷаҳони Қадим ва ҳам Ҷаҳони Нав ба зертартиби Hystricognathi аз [[Қатор (таксономия)|тартиби]] бузурги Rodentia тааллуқ доранд, онҳо хеле фарқ мекунанд ва бо ҳам хешутабории наздик надоранд. 6uux9gsxzdxgshlkrmxdgphy9o50rpy 1469056 1469049 2026-04-20T00:48:18Z Zosya95 54344 1469056 wikitext text/x-wiki {{Таксон |тасвир = Hystrix cristata qtl1.jpg |тавсифи тасвир = [[Хохлатый дикобраз]] — наиболее известный представитель семейства |салтанат = Ҷонварон |табақа = Оила |лотинӣ = Hystricidae |муаллиф = Fischer |соли муаллифӣ = 1817 }} '''Ҷайраҳо''' ({{lang-la|Hystricidae}}) [[Хояндаҳо|хояндаҳои]] калони хокӣ мебошанд, ки пушти хордор доранд. Онҳо дар [[Ҷануби Аврупо|Аврупои Ҷанубӣ]] ([[Итолиё|Италия]]) ва [[Шом (сарзамин)|Шом]],<ref>{{Cite web|url=https://biblehub.com/topical/p/porcupine.htm|title=Topical Bible: Porcupine|website=biblehub.com|accessdate=28 January 2019}}</ref> қисми зиёди [[Африқо]], [[Осиёи Ҷанубӣ]] ва [[Осиёи Ҷанубу Шарқӣ]] то шарқи Флорес паҳн шудаанд. Гарчанде ки ҳам оилаҳои кӯкнаҳои Ҷаҳони Қадим ва ҳам Ҷаҳони Нав ба зертартиби Hystricognathi аз [[Қатор (таксономия)|тартиби]] бузурги Rodentia тааллуқ доранд, онҳо хеле фарқ мекунанд ва бо ҳам хешутабории наздик надоранд. om65pd2yhnknulftftiq1adtlpa3st1 0 330912 1469018 2026-04-19T23:21:42Z Zosya95 54344 Бо тарҷумаи саҳифаи "[[:en:Special:Redirect/revision/1339979395|Long-tailed marmot]]" сохта шудааст 1469018 wikitext text/x-wiki '''Суғури думдароз''' ('''''Marmota caudata''''') як намуди суғур аз оилаи [[санҷобҳо]] (Sciuridae) аст. Он дар минтақаҳои кӯҳии қисматҳои марказии Осиё, ки дар он ҷо дар маконҳои кушод ё камҷангал, аксар вақт дар байни сангҳо, ки дар он ҷо [[Арча|арчаҳои]] пакана мерӯянд, зиндагӣ мекунад.<ref name="Krystufek2013">{{Cite journal|author=Kryštufek, B.|year=2013|title=Taxonomic revision of the Palaearctic rodents (Rodentia). Part 2. Sciuridae: Urocitellus, Marmota and Sciurotamias|journal=Lynx, N. S. (Praha)|volume=44|pages=27–138}}</ref> Он ҳамчун [[Гуна бо камтарин нигаронӣ|камтарин нигаронкунанда]] ба Рӯйхати Сурхи IUCN дохил карда шудааст . Тавре ки аз номаш бармеояд, он як навъи нисбатан думдароз аз суғур аст.<ref name="Krystufek2013" /> 2ktn5kw18aghilxg5j8ucsw4nn9c5yn 10 330913 1469019 2026-04-19T23:33:03Z Zosya95 54344 Саҳифаи нав: {{Ҷадвали новбарӣ | ном = Хояндаҳои Тоҷикистон | сарлавҳа = [[Хояндаҳо]]и [[Тоҷикистон]] | state= {{{state|<includeonly>collapsed</includeonly>}}} | синфи_феҳристҳо = hlist | гурӯҳ1 = [[Ҷайраҳо]] | феҳрист1 = * [[Ҷайраи ҳиндӣ]] | гурӯҳ2 = [[Санҷобҳо]] | феҳрист2 = * [[Хармуши борикангушт]] * Суғури думдаро... 1469019 wikitext text/x-wiki {{Ҷадвали новбарӣ | ном = Хояндаҳои Тоҷикистон | сарлавҳа = [[Хояндаҳо]]и [[Тоҷикистон]] | state= {{{state|<includeonly>collapsed</includeonly>}}} | синфи_феҳристҳо = hlist | гурӯҳ1 = [[Ҷайраҳо]] | феҳрист1 = * [[Ҷайраи ҳиндӣ]] | гурӯҳ2 = [[Санҷобҳо]] | феҳрист2 = * [[Хармуши борикангушт]] * [[Суғури думдароз]] * [[Суғури Мензбир]] | гурӯҳ3 = [[Мушҳои пойдароз]] | феҳрист3 = * [[Муши пойдарози Севертсов]] * [[Муши пойдарози Виноградов]] | гурӯҳ4 = Шахсон | феҳрист4 = * [[Ҳаймен Липман]] * [[John Eberhard Faber]] * [[Joseph Dixon (inventor)|Joseph Dixon]] * [[Slavoljub Eduard Penkala]] | гурӯҳ5 = Дигар мавзӯъҳо | феҳрист5 = * [[Derwent Pencil Museum]] * [[I, Pencil]] * [[Pencil fighting]] * [[Pencil Sharpener Museum]] * [[Writing implement]] | below = [[:Гурӯҳ:Қаламҳо|Гурӯҳ]]}} <noinclude> {{doc}} </noinclude> 4q7qrmkjhr0zwc1tie7k4yyvpvmqzy4 1469022 1469019 2026-04-19T23:44:40Z Zosya95 54344 1469022 wikitext text/x-wiki {{Ҷадвали новбарӣ | ном = Хояндаҳои Тоҷикистон | сарлавҳа = [[:Гурӯҳ:Хояндаҳои Тоҷикистон|Хояндаҳои Тоҷикистон]] | state= {{{state|<includeonly>collapsed</includeonly>}}} | синфи_феҳристҳо = hlist | гурӯҳ1 = [[Ҷайраҳо]] | феҳрист1 = * [[Ҷайраи ҳиндӣ]] | гурӯҳ2 = [[Санҷобҳо]] | феҳрист2 = * [[Хармуши борикангушт]] * [[Суғури думдароз]] * [[Суғури Мензбир]] | гурӯҳ3 = [[Мушҳои пойдароз]] | феҳрист3 = * [[Муши пойдарози Севертсов]] * [[Муши пойдарози Виноградов]] | гурӯҳ4 = Шахсон | феҳрист4 = * [[Ҳаймен Липман]] * [[John Eberhard Faber]] * [[Joseph Dixon (inventor)|Joseph Dixon]] * [[Slavoljub Eduard Penkala]] | гурӯҳ5 = Дигар мавзӯъҳо | феҳрист5 = * [[Derwent Pencil Museum]] * [[I, Pencil]] * [[Pencil fighting]] * [[Pencil Sharpener Museum]] * [[Writing implement]] }} <noinclude> {{doc}} </noinclude> 2cn6lcen8gryqsg2rq3wao0sns4rvtp 1469024 1469022 2026-04-19T23:48:12Z Zosya95 54344 1469024 wikitext text/x-wiki {{Ҷадвали новбарӣ | ном = Хояндаҳои Тоҷикистон | сарлавҳа = [[:Гурӯҳ:Хояндаҳои Тоҷикистон|Хояндаҳои Тоҷикистон]] | state= {{{state|<includeonly>collapsed</includeonly>}}} | синфи_феҳристҳо = hlist | гурӯҳ1 = [[Ҷайраҳо]] | феҳрист1 = * [[Ҷайраи ҳиндӣ]] | гурӯҳ2 = [[Санҷобҳо]] | феҳрист2 = * [[Хармуши борикангушт]] * [[Суғури думдароз]] * [[Суғури Мензбир]] | гурӯҳ3 = [[Мушҳои пойдароз]] | феҳрист3 = * [[Муши пойдарози Севертсов]] * [[Муши пойдарози Виноградов]] | гурӯҳ4 = Шахсон | феҳрист4 = * [[Ҳаймен Липман]] * [[John Eberhard Faber]] * [[Joseph Dixon (inventor)|Joseph Dixon]] * [[Slavoljub Eduard Penkala]] | гурӯҳ5 = Дигар мавзӯъҳо | феҳрист5 = * [[Derwent Pencil Museum]] * [[I, Pencil]] * [[Pencil fighting]] * [[Pencil Sharpener Museum]] * [[Writing implement]] }} <includeonly>[[Гурӯҳ:Хояндаҳои Тоҷикистон]]</includeonly> <noinclude> {{doc}} </noinclude> 4yb43mcut6v5182f0bd0zqtxu4oqexs 1469025 1469024 2026-04-19T23:51:14Z Zosya95 54344 1469025 wikitext text/x-wiki {{Ҷадвали новбарӣ | ном = Хояндаҳои Тоҷикистон | сарлавҳа = [[:Гурӯҳ:Хояндаҳои Тоҷикистон|Хояндаҳои Тоҷикистон]] | state= {{{state|<includeonly>collapsed</includeonly>}}} | синфи_феҳристҳо = hlist | сабки_сарлавҳа = background:#ffe599; | сабки_гурӯҳ = background:#ffe599; | гурӯҳ1 = [[Ҷайраҳо]] | феҳрист1 = * [[Ҷайраи ҳиндӣ]] | гурӯҳ2 = [[Санҷобҳо]] | феҳрист2 = * [[Хармуши борикангушт]] * [[Суғури думдароз]] * [[Суғури Мензбир]] | гурӯҳ3 = [[Мушҳои пойдароз]] | феҳрист3 = * [[Муши пойдарози Севертсов]] * [[Муши пойдарози Виноградов]] | гурӯҳ4 = Шахсон | феҳрист4 = * [[Ҳаймен Липман]] * [[John Eberhard Faber]] * [[Joseph Dixon (inventor)|Joseph Dixon]] * [[Slavoljub Eduard Penkala]] | гурӯҳ5 = Дигар мавзӯъҳо | феҳрист5 = * [[Derwent Pencil Museum]] * [[I, Pencil]] * [[Pencil fighting]] * [[Pencil Sharpener Museum]] * [[Writing implement]] }} <includeonly>[[Гурӯҳ:Хояндаҳои Тоҷикистон]]</includeonly> <noinclude> {{doc}} </noinclude> 5v7glb2h5n6gha04h7gy1cunssijvha 1469026 1469025 2026-04-19T23:53:58Z Zosya95 54344 1469026 wikitext text/x-wiki {{Ҷадвали новбарӣ | ном = Хояндаҳои Тоҷикистон | сарлавҳа = [[:Гурӯҳ:Хояндаҳои Тоҷикистон|Хояндаҳои Тоҷикистон]] | state= {{{state|<includeonly>collapsed</includeonly>}}} | синфи_феҳристҳо = hlist | сабки_сарлавҳа = background:#ffe599; | сабки_гурӯҳ = background:#ffe599; | гурӯҳ1 = [[Ҷайраҳо]] | феҳрист1 = * [[Ҷайраи ҳиндӣ]] | гурӯҳ2 = [[Санҷобҳо]] | феҳрист2 = * [[Хармуши борикангушт]] * [[Суғури думдароз]] * [[Суғури Мензбир]] | гурӯҳ3 = [[Мушҳои пойдароз]] | феҳрист3 = * [[Муши пойдарози Севертсов]] * [[Муши пойдарози Виноградов]] * [Муши пойдарози хурд]] | гурӯҳ4 = Шахсон | феҳрист4 = * [[Ҳаймен Липман]] * [[John Eberhard Faber]] * [[Joseph Dixon (inventor)|Joseph Dixon]] * [[Slavoljub Eduard Penkala]] | гурӯҳ5 = Дигар мавзӯъҳо | феҳрист5 = * [[Derwent Pencil Museum]] * [[I, Pencil]] * [[Pencil fighting]] * [[Pencil Sharpener Museum]] * [[Writing implement]] }} <includeonly>[[Гурӯҳ:Хояндаҳои Тоҷикистон]]</includeonly> <noinclude> {{doc}} </noinclude> 7uhj183tnmkid7umz7zqzfot1n72ovr 1469027 1469026 2026-04-19T23:54:11Z Zosya95 54344 1469027 wikitext text/x-wiki {{Ҷадвали новбарӣ | ном = Хояндаҳои Тоҷикистон | сарлавҳа = [[:Гурӯҳ:Хояндаҳои Тоҷикистон|Хояндаҳои Тоҷикистон]] | state= {{{state|<includeonly>collapsed</includeonly>}}} | синфи_феҳристҳо = hlist | сабки_сарлавҳа = background:#ffe599; | сабки_гурӯҳ = background:#ffe599; | гурӯҳ1 = [[Ҷайраҳо]] | феҳрист1 = * [[Ҷайраи ҳиндӣ]] | гурӯҳ2 = [[Санҷобҳо]] | феҳрист2 = * [[Хармуши борикангушт]] * [[Суғури думдароз]] * [[Суғури Мензбир]] | гурӯҳ3 = [[Мушҳои пойдароз]] | феҳрист3 = * [[Муши пойдарози Севертсов]] * [[Муши пойдарози Виноградов]] * [[Муши пойдарози хурд]] | гурӯҳ4 = Шахсон | феҳрист4 = * [[Ҳаймен Липман]] * [[John Eberhard Faber]] * [[Joseph Dixon (inventor)|Joseph Dixon]] * [[Slavoljub Eduard Penkala]] | гурӯҳ5 = Дигар мавзӯъҳо | феҳрист5 = * [[Derwent Pencil Museum]] * [[I, Pencil]] * [[Pencil fighting]] * [[Pencil Sharpener Museum]] * [[Writing implement]] }} <includeonly>[[Гурӯҳ:Хояндаҳои Тоҷикистон]]</includeonly> <noinclude> {{doc}} </noinclude> 9oiwsfxfjv3albtydhxyljkj196ha2k 1469032 1469027 2026-04-20T00:21:47Z Zosya95 54344 1469032 wikitext text/x-wiki {{Ҷадвали новбарӣ | ном = Хояндаҳои Тоҷикистон | сарлавҳа = [[:Гурӯҳ:Хояндаҳои Тоҷикистон|Хояндаҳои Тоҷикистон]] | state= {{{state|<includeonly>collapsed</includeonly>}}} | синфи_феҳристҳо = hlist | сабки_сарлавҳа = background:#ffe599; | сабки_гурӯҳ = background:#ffe599; | гурӯҳ1 = [[Ҷайраҳо]] | феҳрист1 = * [[Ҷайраи ҳиндӣ]] | гурӯҳ2 = [[Санҷобҳо]] | феҳрист2 = * [[Хармуши борикангушт]] * [[Суғури думдароз]] * [[Суғури Мензбир]] | гурӯҳ3 = [[Мушҳои пойдароз]] | феҳрист3 = * [[Муши пойдарози Севертсов]] * [[Муши пойдарози Виноградов]] * [[Муши пойдарози хурд]] }} <includeonly>[[Гурӯҳ:Хояндаҳои Тоҷикистон]]</includeonly> <noinclude> {{doc}} </noinclude> ktoeo27zn1y0q5ikgu840d7mvtvo03a 14 330914 1469023 2026-04-19T23:44:59Z Zosya95 54344 Саҳифаи холӣ эҷод шуд 1469023 wikitext text/x-wiki phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1 0 330915 1469035 2026-04-20T00:28:48Z Yoonoos.tj 27005 Yoonoos.tj moved page [[Риали Йемен]] to [[Риёли Яман]] 1469035 wikitext text/x-wiki #равона [[Риёли Яман]] szzlrhv67eari3i3umnpdm86kkwmwh0 10 330916 1469036 2026-04-20T00:36:50Z Zosya95 54344 Саҳифаи нав: {{TaxInfo|mode={{{1|}}}|parent= Hystricomorpha |rang=Оила|latin=Hystricidae|name=Ҷайраҳо}} 1469036 wikitext text/x-wiki {{TaxInfo|mode={{{1|}}}|parent= Hystricomorpha |rang=Оила|latin=Hystricidae|name=Ҷайраҳо}} n1zj1y3j3d9i3nms7j90znpukdi80x0 10 330917 1469037 2026-04-20T00:38:39Z Zosya95 54344 Саҳифаи нав: {{TaxInfo|mode={{{1|}}}|parent=Rodentia|rang=Зерқатор|latin=Hystricomorpha|name=Ҷайрашаклон}} 1469037 wikitext text/x-wiki {{TaxInfo|mode={{{1|}}}|parent=Rodentia|rang=Зерқатор|latin=Hystricomorpha|name=Ҷайрашаклон}} mjhym5u7hg1314j89vhw9j0689sdtly 10 330918 1469054 2026-04-20T00:44:12Z Zosya95 54344 Саҳифаи нав: {{TaxInfo|mode={{{1|}}}|parent=Glires|rang=Қатор|latin=Rodentia|name=Хояндаҳо}} 1469054 wikitext text/x-wiki {{TaxInfo|mode={{{1|}}}|parent=Glires|rang=Қатор|latin=Rodentia|name=Хояндаҳо}} cakrm93vuklf93efeiujue8zh7rj7li 10 330919 1469055 2026-04-20T00:47:23Z Zosya95 54344 Саҳифаи нав: {{TaxInfo|mode={{{1|}}}|parent=Placentalia |rang=Забарқатор|latin=Glires|name=Хояндашаклон}} 1469055 wikitext text/x-wiki {{TaxInfo|mode={{{1|}}}|parent=Placentalia |rang=Забарқатор|latin=Glires|name=Хояндашаклон}} tcqjd0lohnphia70ybkgadezxhpk93d 0 330920 1469058 2026-04-20T00:55:26Z Zosya95 54344 Zosya95 moved page [[Сунбул]] to [[Сунбулкаҳ]] 1469058 wikitext text/x-wiki #равона [[Сунбулкаҳ]] 0tuds8830zsx4t7fgyx74o9y2vqdqil 1469062 1469058 2026-04-20T00:57:55Z Zosya95 54344 Removed redirect to [[Сунбулкаҳ]] 1469062 wikitext text/x-wiki {{Барои ҳазф}} prczml6xdxi3dl1rr8059l2p3tt7wd8 0 330921 1469075 2026-04-20T02:07:46Z Zosya95 54344 Zosya95 moved page [[Пайкари осмонӣ]] to [[Галаситора]] 1469075 wikitext text/x-wiki #равона [[Галаситора]] ceb2iac30efr64rwqaf4c23v5bzivg0 0 330922 1469077 2026-04-20T02:12:14Z Zosya95 54344 Бо тарҷумаи саҳифаи "[[:en:Special:Redirect/revision/1344781642|Chamaeleon]]" сохта шудааст 1469077 wikitext text/x-wiki '''Хамелеон''' як [[Пайкари осмонӣ|галаситораи]] хурд дар осмони ҷанубии амиқ аст. Номаш аз номи як намуд [[Офтобпарастон (ҷонвар)|калтакалос]] гирифта шудааст. Он бори аввал дар охири асри XVI муайян карда шудааст. === Ситораҳо === == Баробарон == [[Гурӯҳ:Галаситораҳо]] 351hc4x7rk866h9m9bp7i9b151x710n 1469101 1469077 2026-04-20T02:46:49Z Zosya95 54344 1469101 wikitext text/x-wiki {{маъноҳои дигар|Офтобпараст}} '''Офтобпараст''' як [[Галаситора|галаситораи]] хурд дар осмони ҷанубии амиқ аст. Номаш аз номи як намуд [[Офтобпарастон (ҷонвар)|калтакалос]] гирифта шудааст. Он бори аввал дар охири асри XVI муайян карда шудааст. === Ситораҳо === == Баробарон == [[Гурӯҳ:Галаситораҳо]] rtfkwuz1xa3vvbg17ts1q9bde5inigr 1469110 1469101 2026-04-20T02:58:22Z Zosya95 54344 1469110 wikitext text/x-wiki {{маъноҳои дигар|Офтобпараст}} '''Офтобпараст''' як [[Галаситора|галаситораи]] хурд дар осмони ҷанубии амиқ аст. Номаш аз номи як намуд [[Офтобпараст (ҷонвар)|калтакалос]] гирифта шудааст. Он бори аввал дар охири асри XVI муайян карда шудааст. === Ситораҳо === == Баробарон == [[Гурӯҳ:Галаситораҳо]] dw9opieii7e0wwvdgdtde3v02kmbeac 14 330923 1469080 2026-04-20T02:14:44Z Zosya95 54344 Zosya95 moved page [[Гурӯҳ:Бурҷҳо]] to [[Гурӯҳ:Галаситораҳо]] 1469080 wikitext text/x-wiki #равона [[:Гурӯҳ:Галаситораҳо]] 3rxho04w70u2xxiaiq00hb9o8dj429u 1469092 1469080 2026-04-20T02:26:17Z Zosya95 54344 Removed redirect to [[Гурӯҳ:Галаситораҳо]] 1469092 wikitext text/x-wiki {{Барои ҳазф}} prczml6xdxi3dl1rr8059l2p3tt7wd8 0 330924 1469084 2026-04-20T02:17:23Z Zosya95 54344 Zosya95 moved page [[Зотулкурсӣ]] to [[Зотулкурсӣ (галаситора)]] 1469084 wikitext text/x-wiki #равона [[Зотулкурсӣ (галаситора)]] 77bh3da5uj1yqvot24594e6lvghdxcs 1469085 1469084 2026-04-20T02:17:47Z Zosya95 54344 Removed redirect to [[Зотулкурсӣ (галаситора)]] 1469085 wikitext text/x-wiki {{Барои ҳазф}} prczml6xdxi3dl1rr8059l2p3tt7wd8 0 330925 1469094 2026-04-20T02:27:57Z Zosya95 54344 Zosya95 moved page [[Моҳии паррон (бурҷ)]] to [[Моҳии паррон (галаситора)]] 1469094 wikitext text/x-wiki #равона [[Моҳии паррон (галаситора)]] dbjh8c6dp8e5dkpmm4m5lzuoz7xrsak 1469095 1469094 2026-04-20T02:28:27Z Zosya95 54344 Removed redirect to [[Моҳии паррон (галаситора)]] 1469095 wikitext text/x-wiki {{Барои ҳазф}} prczml6xdxi3dl1rr8059l2p3tt7wd8 0 330926 1469124 2026-04-20T03:25:10Z Сунатулло Сафарзода 108676 Саҳифаи нав: Зомин ({{lang-ar|ضامن}}) – уҳдадор, кафил, товондор) — дар ҳуқуқи гражданӣ шахси воқеӣ ва ҳуқуқӣ, ки уҳдадориҳои шахси дигарро дар назди қарздиҳанда ба зимма мегирад ва барои пурра ё қисман пардохтани қарз кафолат ме­диҳад. Зомин дар асоси шартномаи тарафҳо барои... 1469124 wikitext text/x-wiki Зомин ({{lang-ar|ضامن}}) – уҳдадор, кафил, товондор) — дар ҳуқуқи гражданӣ шахси воқеӣ ва ҳуқуқӣ, ки уҳдадориҳои шахси дигарро дар назди қарздиҳанда ба зимма мегирад ва барои пурра ё қисман пардохтани қарз кафолат ме­диҳад. Зомин дар асоси шартномаи тарафҳо барои пурра ё қисман иҷро намудани уҳдадорӣ масъул буда, ҳангоми иҷро накардан ё иҷрои номатлуби уҳдадорӣ, аз ҷумла дар пардохти дарсад, ҷуброни хароҷоти судӣ оид ба рӯёни­дани қарз ва дигар зиёнҳо ҳамроҳи қарздор дар назди қарздиҳанда ҷавобгар мебошад. Ашхосе, ки якҷоя замонат додаанд, агар дар шартномаи замонат тартиби дигаре пешбинӣ нашуда бошад, дар назди қарздиҳанда якҷоя ҷавобгаранд. Агар замонати иҷро кардани уҳдадо­риҳои қарздорро бонк ё дигар муассисаи қарздиҳанда, шахси бимакунанда ё дигар шахсе, ки замонатро ҳамчун фаъолияти касбии соҳибкорӣ анҷом медиҳад, ба уҳда гирифта бошад, Зомин дар назди қарздиҳанда барои маблағи дар замонатнома зикршуда масъулият дорад. Зомин ҳуқуқ дорад аз қарздор пардохти дарсади маблағи ба қарздиҳанда додашуда ва ҷуброни зиёни дигареро, ки бинобар масъулияти назди қарздор расидааст, талаб намояд. Ҳангоми аз ҷониби Зомин иҷро гардидани уҳдадорӣ қарздиҳанда бояд ба қарздор аснодеро супорад, ки ин талаботро тасдиқ кунад. Қарздоре, ки уҳдадории бо замонат таъминшударо иҷро кардааст, бояд фавран Зоминро огоҳ намояд. Дар акси ҳол, Зомине, ки уҳдадориҳояшро иҷро кардааст, ҳуқуқ дорад аз қарздиҳанда маблағи беасос гирифтаашро рӯёнад. Зомин ҳуқуқ дорад ба қарздиҳанда оид ба талаботе эътироз намояд, ки дар бораи он қарздор метавонист арз кунад. Зомин ҳатто дар ҳолате ҳам ҳуқуқи эътироз кардан дорад, ки қарздор аз эътироз даст кашидааст ё қарзи худро эътироф кардааст. Зомин то қонеъ кардани талаботи қарздор бояд ӯро аз ин огоҳ намояд ва агар нисбат ба Зомин даъво пешниҳод шуда бошад, қарздорро ба муҳоки­маи парванда ҷалб кунад. Ба Зомини уҳдадориашро иҷрокар­да ҳуқуқи қарздор оид ба ин уҳдадорӣ ва ҳуқуқи марбути қарздиҳанда ҳамчун гаравгир дар ҳаҷме мегузарад, ки талаботи қарздиҳандаро қонеъ кардааст. == Эзоҳ == {{эзоҳ}} == Адабиёт == * {{ЭМТ|Зомин|7|муаллиф= }} [[Гурӯҳ:маҳфумҳои ҳуқуқӣ]] g95eojnfqmtsux49gaeezbk0bz5ewk3 1469128 1469124 2026-04-20T03:34:07Z Сунатулло Сафарзода 108676 1469128 wikitext text/x-wiki '''Зомин''' ({{lang-ar|ضامن}}) – '''уҳдадор''', '''кафил''', '''товондор''') — дар ҳуқуқи гражданӣ шахси воқеӣ ва ҳуқуқӣ, ки уҳдадориҳои шахси дигарро дар назди қарздиҳанда ба зимма мегирад ва барои пурра ё қисман пардохтани қарз кафолат ме­диҳад. Зомин дар асоси шартномаи тарафҳо барои пурра ё қисман иҷро намудани уҳдадорӣ масъул буда, ҳангоми иҷро накардан ё иҷрои номатлуби уҳдадорӣ, аз ҷумла дар пардохти дарсад, ҷуброни хароҷоти судӣ оид ба рӯёни­дани қарз ва дигар зиёнҳо ҳамроҳи қарздор дар назди қарздиҳанда ҷавобгар мебошад. Ашхосе, ки якҷоя замонат додаанд, агар дар шартномаи замонат тартиби дигаре пешбинӣ нашуда бошад, дар назди қарздиҳанда якҷоя ҷавобгаранд. Агар замонати иҷро кардани уҳдадо­риҳои қарздорро [[бонк]] ё дигар муассисаи қарздиҳанда, шахси бимакунанда ё дигар шахсе, ки замонатро ҳамчун фаъолияти касбии соҳибкорӣ анҷом медиҳад, ба уҳда гирифта бошад, Зомин дар назди қарздиҳанда барои маблағи дар замонатнома зикршуда масъулият дорад. Зомин ҳуқуқ дорад аз қарздор пардохти дарсади маблағи ба қарздиҳанда додашуда ва ҷуброни зиёни дигареро, ки бинобар масъулияти назди қарздор расидааст, талаб намояд. Ҳангоми аз ҷониби Зомин иҷро гардидани уҳдадорӣ қарздиҳанда бояд ба қарздор аснодеро супорад, ки ин талаботро тасдиқ кунад. Қарздоре, ки уҳдадории бо замонат таъминшударо иҷро кардааст, бояд фавран Зоминро огоҳ намояд. Дар акси ҳол, Зомине, ки уҳдадориҳояшро иҷро кардааст, ҳуқуқ дорад аз қарздиҳанда маблағи беасос гирифтаашро рӯёнад. Зомин ҳуқуқ дорад ба қарздиҳанда оид ба талаботе эътироз намояд, ки дар бораи он қарздор метавонист арз кунад. Зомин ҳатто дар ҳолате ҳам ҳуқуқи эътироз кардан дорад, ки қарздор аз эътироз даст кашидааст ё қарзи худро эътироф кардааст. Зомин то қонеъ кардани талаботи қарздор бояд ӯро аз ин огоҳ намояд ва агар нисбат ба Зомин даъво пешниҳод шуда бошад, қарздорро ба муҳоки­маи парванда ҷалб кунад. Ба Зомини уҳдадориашро иҷрокар­да ҳуқуқи қарздор оид ба ин уҳдадорӣ ва ҳуқуқи марбути қарздиҳанда ҳамчун гаравгир дар ҳаҷме мегузарад, ки талаботи қарздиҳандаро қонеъ кардааст. == Эзоҳ == {{эзоҳ}} == Адабиёт == * {{ЭМТ|Зомин|7|муаллиф= }} [[Гурӯҳ:Истилоҳот]] it2ae28rm2orhdex5jwfmbmidnlbh3c 1469130 1469128 2026-04-20T03:38:21Z Сунатулло Сафарзода 108676 1469130 wikitext text/x-wiki '''Зомин''' ({{lang-ar|ضامن}}) – '''уҳдадор''', '''кафил''', '''товондор''') — дар ҳуқуқи гражданӣ [[шахси воқеӣ]] ва [[Шахси ҳуқуқӣ|ҳуқуқӣ]], ки уҳдадориҳои шахси дигарро дар назди қарздиҳанда ба зимма мегирад ва барои пурра ё қисман пардохтани қарз кафолат ме­диҳад. Зомин дар асоси шартномаи тарафҳо барои пурра ё қисман иҷро намудани уҳдадорӣ масъул буда, ҳангоми иҷро накардан ё иҷрои номатлуби уҳдадорӣ, аз ҷумла дар пардохти дарсад, ҷуброни хароҷоти судӣ оид ба рӯёни­дани қарз ва дигар зиёнҳо ҳамроҳи қарздор дар назди қарздиҳанда ҷавобгар мебошад. Ашхосе, ки якҷоя замонат додаанд, агар дар шартномаи замонат тартиби дигаре пешбинӣ нашуда бошад, дар назди қарздиҳанда якҷоя ҷавобгаранд. Агар замонати иҷро кардани уҳдадо­риҳои қарздорро [[бонк]] ё дигар муассисаи қарздиҳанда, шахси бимакунанда ё дигар шахсе, ки замонатро ҳамчун фаъолияти касбии соҳибкорӣ анҷом медиҳад, ба уҳда гирифта бошад, Зомин дар назди қарздиҳанда барои маблағи дар замонатнома зикршуда масъулият дорад. Зомин ҳуқуқ дорад аз қарздор пардохти дарсади маблағи ба қарздиҳанда додашуда ва ҷуброни зиёни дигареро, ки бинобар масъулияти назди қарздор расидааст, талаб намояд. Ҳангоми аз ҷониби Зомин иҷро гардидани уҳдадорӣ қарздиҳанда бояд ба қарздор аснодеро супорад, ки ин талаботро тасдиқ кунад. Қарздоре, ки уҳдадории бо замонат таъминшударо иҷро кардааст, бояд фавран Зоминро огоҳ намояд. Дар акси ҳол, Зомине, ки уҳдадориҳояшро иҷро кардааст, ҳуқуқ дорад аз қарздиҳанда маблағи беасос гирифтаашро рӯёнад. Зомин ҳуқуқ дорад ба қарздиҳанда оид ба талаботе эътироз намояд, ки дар бораи он қарздор метавонист арз кунад. Зомин ҳатто дар ҳолате ҳам ҳуқуқи эътироз кардан дорад, ки қарздор аз эътироз даст кашидааст ё қарзи худро эътироф кардааст. Зомин то қонеъ кардани талаботи қарздор бояд ӯро аз ин огоҳ намояд ва агар нисбат ба Зомин даъво пешниҳод шуда бошад, қарздорро ба муҳоки­маи парванда ҷалб кунад. Ба Зомини уҳдадориашро иҷрокар­да ҳуқуқи қарздор оид ба ин уҳдадорӣ ва ҳуқуқи марбути қарздиҳанда ҳамчун гаравгир дар ҳаҷме мегузарад, ки талаботи қарздиҳандаро қонеъ кардааст. == Эзоҳ == {{эзоҳ}} == Адабиёт == * {{ЭМТ|Зомин|7|муаллиф= }} [[Гурӯҳ:Истилоҳот]] lakv2xcz0f9qpyg0im1izaxcu0kk63d 10 330927 1469132 2026-04-20T03:39:08Z Zosya95 54344 Саҳифаи нав: {{TaxInfo|mode={{{1|}}}|parent=Apiaceae |rang=Авлод|latin=Korshinskya|name=}} 1469132 wikitext text/x-wiki {{TaxInfo|mode={{{1|}}}|parent=Apiaceae |rang=Авлод|latin=Korshinskya|name=}} ng8k9jppcmlz4o6cf4kira4g94eqqhd 0 330928 1469133 2026-04-20T03:39:31Z Zosya95 54344 Саҳифаи нав: {{Таксон |тасвир = |тавсифи тасвир = |салтанат = Рустаниҳо |волид = Korshinskya |табақа = Намуд |лотинӣ = Korshinskya bupleuroides |муаллиф = Korov. |вазъи ҳифз = VU }} 1469133 wikitext text/x-wiki {{Таксон |тасвир = |тавсифи тасвир = |салтанат = Рустаниҳо |волид = Korshinskya |табақа = Намуд |лотинӣ = Korshinskya bupleuroides |муаллиф = Korov. |вазъи ҳифз = VU }} f9ccyk3ptrhc1n67f68hizo09douja4 10 330929 1469135 2026-04-20T03:45:54Z Zosya95 54344 Саҳифаи нав: {{TaxInfo|mode={{{1|}}}|parent=Chamaeleontiformes|rang=Оила|latin= Chamaeleontidae|name=Офтобпарастон}} 1469135 wikitext text/x-wiki {{TaxInfo|mode={{{1|}}}|parent=Chamaeleontiformes|rang=Оила|latin= Chamaeleontidae|name=Офтобпарастон}} rdez3z4ojprb2jhdeayckiqffcp5noy 0 330930 1469136 2026-04-20T03:48:03Z Сунатулло Сафарзода 108676 Саҳифаи нав: Зоҳид زاهد (исми фоил аз зуҳд) — он ки дунёро барои охират раҳо кунад; берағбат ба тааллуқоти дунё. Бе­рағ­ба­тии Зоҳид дар хӯрданиҳо, нӯшиданиҳо, пӯшиданиҳо, ҷои суку­нат, шаҳватҳои машрӯъ ва номашрӯъ, зикри хайр, назди­кӣ ба мулуку молу мансаб, нуфузи амр ва... 1469136 wikitext text/x-wiki Зоҳид زاهد (исми фоил аз зуҳд) — он ки дунёро барои охират раҳо кунад; берағбат ба тааллуқоти дунё. Бе­рағ­ба­тии Зоҳид дар хӯрданиҳо, нӯшиданиҳо, пӯшиданиҳо, ҷои суку­нат, шаҳватҳои машрӯъ ва номашрӯъ, зикри хайр, назди­кӣ ба мулуку молу мансаб, нуфузи амр ва ҳусули ҳар мат­лабе зоҳир мегардад, ки инсон танҳо бо фарорасии марг аз он ҷудо мешавад. Ин сифатҳо дар Зоҳид мебояд на аз оҷи­зӣ ё ҷаҳл ва на аз ҷиҳати ғараз ё ивазе бошад. Зоҳид ҳамаи лаз­затҳои дунёро ба лаззати биҳишт иваз мекунад. Аммо фу­рӯхтани дунё ба охират барои аҳли маърифат ва муҳаб­бат зуҳди заиф аст. Назди аҳли ирфон Зоҳиди ҳақиқӣ касест, ки тамаъи наҷот аз уқубати дӯзах ва савоби би­ҳишт надорад: {{иқтибоси академикӣ|<poem> Зоҳиди хомтамаъ бар сари инкор бимонд, Пухта гардад чу назар бар майи хом андозад. Ҳофиз </poem>|сарчашма=}} Хатмии Лоҳурӣ дар шарҳи ин байт менависад: «Мурод аз зоҳиди хомтамаъ мункири муҳаббати илоҳӣ аст, ки аз роҳи хомтамаъӣ ибодат ва тоати риёиро василаи фавз (ба даст овардан)-и лаззатҳо ва ҳаловати биҳишт медонад. Ва намедонад, ки лаззот ва ҳаловати биҳишт мавқуф аст бар муҳаббат ва маърифати Ҳақ субҳонаҳу». Яке аз сабабҳои ихтилофи зоҳирӣ байни Зоҳидону риндон умеди подош аст бар ивази ибодати анҷомшуда: {{иқтибоси академикӣ|<poem> Мафармо саҷда бар меҳробам, ай зоҳид, ки риндонро Ба ҳар ҷо сар фурӯ н-ояд, магар бар тоқи абрӯе! Саққои Бухороӣ </poem>|сарчашма=}} Симои Зоҳид дар асрҳои миёна ду паҳлу дошт: мамдуҳ (мус­бат) ва мазмум (манфӣ). Агар дар байни омма ва рӯҳо­ниё­ни суннатӣ Зоҳид симои мусбат дошта бошад, дар байни аҳ­ли тариқ, хусусан маломатиён, симои манфӣ касб мекунад. Дар тавсифи симои мусбати Зоҳид дар ҳадиси қудсӣ омада­аст: «Зоҳид он чиро, ки Офаридгораш дӯст дорад, дӯст ме­дорад ва он чӣ Офаридгораш нохуш дорад, нохуш медорад. Ва аз ҳалоли дунё мепарҳезад ва ба ҳароми он таваҷ­ҷуҳ намекунад». Зоҳид ба сабаби дилбас­тигиҳои ухравию маъ­навӣ ба мазоҳири моддии дунё беэътиност ва аз паё­мад­ҳои хатарноки вобастагӣ ба дунё огоҳ аст. == Эзоҳ == {{эзоҳ}} == Адабиёт == * {{ЭМТ|Зоҳид|7|муаллиф= }} [[Гурӯҳ:Истилоҳот]] 99kopj7o95jyub17nxhvn3nu2jan8kn 1469141 1469136 2026-04-20T03:55:05Z Сунатулло Сафарзода 108676 1469141 wikitext text/x-wiki '''Зоҳид''' ('''زاهد''') (исми фоил аз зуҳд) — он ки дунёро барои охират раҳо кунад; берағбат ба тааллуқоти дунё. Бе­рағ­ба­тии зоҳид дар хӯрданиҳо, нӯшиданиҳо, пӯшиданиҳо, ҷои суку­нат, шаҳватҳои машрӯъ ва номашрӯъ, зикри хайр, назди­кӣ ба мулуку молу мансаб, нуфузи амр ва ҳусули ҳар мат­лабе зоҳир мегардад, ки инсон танҳо бо фарорасии марг аз он ҷудо мешавад. Ин сифатҳо дар зоҳид мебояд на аз оҷи­зӣ ё ҷаҳл ва на аз ҷиҳати ғараз ё ивазе бошад. Зоҳид ҳамаи лаз­затҳои дунёро ба лаззати биҳишт иваз мекунад. Аммо фу­рӯхтани дунё ба охират барои аҳли [[маърифат]] ва муҳаб­бат зуҳди заиф аст. Назди аҳли [[ирфон]] зоҳиди ҳақиқӣ касест, ки тамаъи наҷот аз уқубати дӯзах ва савоби би­ҳишт надорад: {{иқтибоси академикӣ|<poem> Зоҳиди хомтамаъ бар сари инкор бимонд, Пухта гардад чу назар бар майи хом андозад. Ҳофиз </poem>|сарчашма=}} Хатмии Лоҳурӣ дар шарҳи ин байт менависад: «Мурод аз зоҳиди хомтамаъ мункири муҳаббати илоҳӣ аст, ки аз роҳи хомтамаъӣ ибодат ва тоати риёиро василаи фавз (ба даст овардан)-и лаззатҳо ва ҳаловати [[биҳишт]] медонад. Ва намедонад, ки лаззот ва ҳаловати биҳишт мавқуф аст бар муҳаббат ва маърифати Ҳақ субҳонаҳу». Яке аз сабабҳои ихтилофи зоҳирӣ байни зоҳидону риндон умеди подош аст бар ивази ибодати анҷомшуда: {{иқтибоси академикӣ|<poem> Мафармо саҷда бар меҳробам, ай зоҳид, ки риндонро Ба ҳар ҷо сар фурӯ н-ояд, магар бар тоқи абрӯе! Саққои Бухороӣ </poem>|сарчашма=}} Симои зоҳид дар асрҳои миёна ду паҳлу дошт: мамдуҳ (мус­бат) ва мазмум (манфӣ). Агар дар байни омма ва рӯҳо­ниё­ни суннатӣ зоҳид симои мусбат дошта бошад, дар байни аҳ­ли тариқ, хусусан маломатиён, симои манфӣ касб мекунад. Дар тавсифи симои мусбати зоҳид дар ҳадиси қудсӣ омада­аст: «Зоҳид он чиро, ки [[Офаридгор|Офаридгораш]] дӯст дорад, дӯст ме­дорад ва он чӣ Офаридгораш нохуш дорад, нохуш медорад. Ва аз ҳалоли дунё мепарҳезад ва ба ҳароми он таваҷ­ҷуҳ намекунад». Зоҳид ба сабаби дилбас­тигиҳои ухравию маъ­навӣ ба мазоҳири моддии дунё беэътиност ва аз паё­мад­ҳои хатарноки вобастагӣ ба дунё огоҳ аст. == Эзоҳ == {{эзоҳ}} == Адабиёт == * {{ЭМТ|Зоҳид|7|муаллиф= }} [[Гурӯҳ:Истилоҳот]] qgygvu6mx206g5h6ufhwj47my9h2i8r 1469142 1469141 2026-04-20T03:55:46Z Сунатулло Сафарзода 108676 1469142 wikitext text/x-wiki '''Зоҳид''' ('''{{lang-fa|زاهد}}''') (исми фоил аз зуҳд) — он ки дунёро барои охират раҳо кунад; берағбат ба тааллуқоти дунё. Бе­рағ­ба­тии зоҳид дар хӯрданиҳо, нӯшиданиҳо, пӯшиданиҳо, ҷои суку­нат, шаҳватҳои машрӯъ ва номашрӯъ, зикри хайр, назди­кӣ ба мулуку молу мансаб, нуфузи амр ва ҳусули ҳар мат­лабе зоҳир мегардад, ки инсон танҳо бо фарорасии марг аз он ҷудо мешавад. Ин сифатҳо дар зоҳид мебояд на аз оҷи­зӣ ё ҷаҳл ва на аз ҷиҳати ғараз ё ивазе бошад. Зоҳид ҳамаи лаз­затҳои дунёро ба лаззати биҳишт иваз мекунад. Аммо фу­рӯхтани дунё ба охират барои аҳли [[маърифат]] ва муҳаб­бат зуҳди заиф аст. Назди аҳли [[ирфон]] зоҳиди ҳақиқӣ касест, ки тамаъи наҷот аз уқубати дӯзах ва савоби би­ҳишт надорад: {{иқтибоси академикӣ|<poem> Зоҳиди хомтамаъ бар сари инкор бимонд, Пухта гардад чу назар бар майи хом андозад. Ҳофиз </poem>|сарчашма=}} Хатмии Лоҳурӣ дар шарҳи ин байт менависад: «Мурод аз зоҳиди хомтамаъ мункири муҳаббати илоҳӣ аст, ки аз роҳи хомтамаъӣ ибодат ва тоати риёиро василаи фавз (ба даст овардан)-и лаззатҳо ва ҳаловати [[биҳишт]] медонад. Ва намедонад, ки лаззот ва ҳаловати биҳишт мавқуф аст бар муҳаббат ва маърифати Ҳақ субҳонаҳу». Яке аз сабабҳои ихтилофи зоҳирӣ байни зоҳидону риндон умеди подош аст бар ивази ибодати анҷомшуда: {{иқтибоси академикӣ|<poem> Мафармо саҷда бар меҳробам, ай зоҳид, ки риндонро Ба ҳар ҷо сар фурӯ н-ояд, магар бар тоқи абрӯе! Саққои Бухороӣ </poem>|сарчашма=}} Симои зоҳид дар асрҳои миёна ду паҳлу дошт: мамдуҳ (мус­бат) ва мазмум (манфӣ). Агар дар байни омма ва рӯҳо­ниё­ни суннатӣ зоҳид симои мусбат дошта бошад, дар байни аҳ­ли тариқ, хусусан маломатиён, симои манфӣ касб мекунад. Дар тавсифи симои мусбати зоҳид дар ҳадиси қудсӣ омада­аст: «Зоҳид он чиро, ки [[Офаридгор|Офаридгораш]] дӯст дорад, дӯст ме­дорад ва он чӣ Офаридгораш нохуш дорад, нохуш медорад. Ва аз ҳалоли дунё мепарҳезад ва ба ҳароми он таваҷ­ҷуҳ намекунад». Зоҳид ба сабаби дилбас­тигиҳои ухравию маъ­навӣ ба мазоҳири моддии дунё беэътиност ва аз паё­мад­ҳои хатарноки вобастагӣ ба дунё огоҳ аст. == Эзоҳ == {{эзоҳ}} == Адабиёт == * {{ЭМТ|Зоҳид|7|муаллиф= }} [[Гурӯҳ:Истилоҳот]] qi8ofka5mvta1yt56l1gh8gywgw2lpm 10 330931 1469137 2026-04-20T03:49:06Z Zosya95 54344 Саҳифаи нав: {{TaxInfo|mode={{{1|}}}|parent=Iguania |rang=Шоха|latin= Chamaeleontiformes|name=Офтобпарастшаклон}} 1469137 wikitext text/x-wiki {{TaxInfo|mode={{{1|}}}|parent=Iguania |rang=Шоха|latin= Chamaeleontiformes|name=Офтобпарастшаклон}} jo4qmkb3mox22euoqsak16ffqgldn90 10 330932 1469138 2026-04-20T03:50:51Z Zosya95 54344 Саҳифаи нав: {{TaxInfo|mode={{{1|}}}|parent=Toxicofera |rang=Зерқатор|latin=Iguania|name=Игуанамонандон}} 1469138 wikitext text/x-wiki {{TaxInfo|mode={{{1|}}}|parent=Toxicofera |rang=Зерқатор|latin=Iguania|name=Игуанамонандон}} 193pxajcd9c4c30zeym6fag3nxggmbq 10 330933 1469139 2026-04-20T03:52:39Z Zosya95 54344 Саҳифаи нав: {{TaxInfo|mode={{{1|}}}|parent=Squamata |rang=Шоха|latin=Toxicofera|name=Заҳрдорон}} 1469139 wikitext text/x-wiki {{TaxInfo|mode={{{1|}}}|parent=Squamata |rang=Шоха|latin=Toxicofera|name=Заҳрдорон}} 5p1btdmlt2r3jx34awodp7qr9w13nok 10 330934 1469143 2026-04-20T03:55:51Z Zosya95 54344 Саҳифаи нав: {{TaxInfo|mode={{{1|}}}|parent=Lepidosauria |rang=Қатор|latin=Squamata|name=Пулакчадорон}} 1469143 wikitext text/x-wiki {{TaxInfo|mode={{{1|}}}|parent=Lepidosauria |rang=Қатор|latin=Squamata|name=Пулакчадорон}} 497zfp2cwte08z3h8c6pmcmywu9gz7l 10 330935 1469144 2026-04-20T03:59:10Z Zosya95 54344 Саҳифаи нав: {{TaxInfo|mode={{{1|}}}|parent=Reptilia|rang=Забарқатор|latin= Lepidosauria|name=Лепидозаврҳо}} 1469144 wikitext text/x-wiki {{TaxInfo|mode={{{1|}}}|parent=Reptilia|rang=Забарқатор|latin= Lepidosauria|name=Лепидозаврҳо}} 73y99th3obfwrv6zv075lk4eqivek97 0 330936 1469146 2026-04-20T04:01:00Z Zosya95 54344 Zosya95 moved page [[Амниот]] to [[Амниотҳо]] 1469146 wikitext text/x-wiki #равона [[Амниотҳо]] 2zvgofalvfnouzk3fu3y9vgsyh0qscs 1469157 1469146 2026-04-20T04:24:05Z Zosya95 54344 Removed redirect to [[Амниотҳо]] 1469157 wikitext text/x-wiki {{Барои ҳизф}} pn8lqen1ieiuc093pjwc0qsfdxgkwvb 1469158 1469157 2026-04-20T04:24:30Z Zosya95 54344 1469158 wikitext text/x-wiki {{Барои ҳазф}} prczml6xdxi3dl1rr8059l2p3tt7wd8 1 330937 1469148 2026-04-20T04:01:00Z Zosya95 54344 Zosya95 moved page [[Баҳс:Амниот]] to [[Баҳс:Амниотҳо]] 1469148 wikitext text/x-wiki #равона [[Баҳс:Амниотҳо]] re6b2zkllg6yes091ikcgequxfp9tw1 10 330938 1469149 2026-04-20T04:01:45Z Zosya95 54344 Саҳифаи нав: {{TaxInfo|mode={{{1|}}}|parent=Amniota|rang=Синф|latin=Reptilia|name= Хазандагон}} 1469149 wikitext text/x-wiki {{TaxInfo|mode={{{1|}}}|parent=Amniota|rang=Синф|latin=Reptilia|name= Хазандагон}} clyxh19hcetq17lkftp3gz14ym358no 0 330939 1469151 2026-04-20T04:07:09Z Сунатулло Сафарзода 108676 Саҳифаи нав: Зичии эҳтимолияти бузургии тасодуфии X функ­сияи мусбат ва интегралпазири f(x), ки шарти -ро қонеъ мекунад. Эҳ­ти­молияти он, ки қи­матҳои имконпазири бузургии тасодуфии X дар порчаи [a,b] ҷойгиранд, ба воситаи Зичии эҳтимолияти аз рӯи формулаи муайян карда меш... 1469151 wikitext text/x-wiki Зичии эҳтимолияти бузургии тасодуфии X функ­сияи мусбат ва интегралпазири f(x), ки шарти -ро қонеъ мекунад. Эҳ­ти­молияти он, ки қи­матҳои имконпазири бузургии тасодуфии X дар порчаи [a,b] ҷойгиранд, ба воситаи Зичии эҳтимолияти аз рӯи формулаи муайян карда мешавад. Зичии эҳтимолияти дар баробари функсияи (интегралии) тақсимот F(x) муҳимтарин тавсифгари бузургии бефосилаи тасодуфӣ мебошад. Вобастагии миёни Зичии эҳтимолияти ва функсияи (интегралии) тақсимот F(x) бо формулаҳои ифода карда мешавад. == Эзоҳ == {{эзоҳ}} == Адабиёт == * {{ЭМТ|Зичии эҳтимолият|7|муаллиф= }} [[Гурӯҳ:бузургии физикӣ]] jk4v9cxgpwby2so5dyif32jvae8t4cw 1469152 1469151 2026-04-20T04:11:58Z Сунатулло Сафарзода 108676 1469152 wikitext text/x-wiki '''Зичии эҳтимолияти''' бузургии тасодуфии X функ­сияи мусбат ва интегралпазири f(x), ки шартро қонеъ мекунад. Эҳ­ти­молияти он, ки қи­матҳои имконпазири бузургии тасодуфии X дар порчаи [a,b] ҷойгиранд, ба воситаи зичии эҳтимолияти аз рӯи формулаи муайян карда мешавад. Зичии эҳтимолияти дар баробари функсияи (интегралии) тақсимот F(x) муҳимтарин тавсифгари бузургии бефосилаи тасодуфӣ мебошад. Вобастагии миёни зичии эҳтимолияти ва функсияи (интегралии) тақсимот F(x) бо формулаҳои ифода карда мешавад. == Эзоҳ == {{эзоҳ}} == Адабиёт == * {{ЭМТ|Зичии эҳтимолият|7|муаллиф= }} [[Гурӯҳ:Физика]] [[Гурӯҳ:Физикаи классикӣ]] r14yj5u5z31a5dtx0xkk3hezdt2h4ox 10 330940 1469153 2026-04-20T04:12:36Z Zosya95 54344 Саҳифаи нав: {{TaxInfo|mode={{{1|}}}|parent=Amniota |rang=Шоха|latin=Squamata|name=Калтакалосмонандон}} 1469153 wikitext text/x-wiki {{TaxInfo|mode={{{1|}}}|parent=Amniota |rang=Шоха|latin=Squamata|name=Калтакалосмонандон}} 0vjc3vj9hacqgxb0iz86c1acn0kdxye 10 330941 1469154 2026-04-20T04:14:13Z Zosya95 54344 Саҳифаи нав: {{TaxInfo|mode={{{1|}}}|parent=Tetrapoda |rang=Забарсинф|latin=Amniota|name=Амниотҳо}} 1469154 wikitext text/x-wiki {{TaxInfo|mode={{{1|}}}|parent=Tetrapoda |rang=Забарсинф|latin=Amniota|name=Амниотҳо}} ebfiw7oar3iqtcb2mkeab605c8jqz2u 1469155 1469154 2026-04-20T04:15:07Z Zosya95 54344 1469155 wikitext text/x-wiki {{TaxInfo|mode={{{1|}}}|parent=Tetrapoda |rang=Шоха|latin=Amniota|name=Амниотҳо}} jbd4abncx1tg8bl3snugq5r4f4vlw8a 0 330942 1469159 2026-04-20T04:33:19Z Сунатулло Сафарзода 108676 Саҳифаи нав: {{Асар}} «Зиҷи кӯрагонӣ» ({{lang-fa|زيج کوره گانی}}) зиҷи Султонӣ, ҷадвалҳои астрономӣ, асари машҳури олимони мактаби илмии Самарқанд – Ҷамшеди Кошонӣ, Қозизодаи Румӣ, Алоуддини Қушчӣ, ки бо супориши Мирзо Улуғбек тартиб дода шуда, дар онҳо натиҷаи таҳқиқоти илмии... 1469159 wikitext text/x-wiki {{Асар}} «Зиҷи кӯрагонӣ» ({{lang-fa|زيج کوره گانی}}) зиҷи Султонӣ, ҷадвалҳои астрономӣ, асари машҳури олимони мактаби илмии Самарқанд – Ҷамшеди Кошонӣ, Қозизодаи Румӣ, Алоуддини Қушчӣ, ки бо супориши Мирзо Улуғбек тартиб дода шуда, дар онҳо натиҷаи таҳқиқоти илмии қариб 30-сола ҷамъ оварда шудаанд. Дар муқаддимаи «Зиҷи Шоҳ­ҷаҳонӣ» Фариди Деҳлавӣ чун «Зиҷи Улуғбек», «Зи­ҷи са­марқандӣ» ёдрас намудааст. Пас аз марги Улуғбек (1449) ва таназзули мактаби илмии Самарқанд Аллоуддини Қуш­чӣ натиҷаи мушоҳадаҳои расадхонаи Самар­қандро ба Эрон ва баъд ба Туркия бурд, дар он ҷо шакли мукаммали ««Зиҷи кӯрагонӣ»-ро бо номи «Зиҷи ҷадиди Кӯрагонӣ» таълиф кардааст. ««Зиҷи кӯрагонӣ» аз муқаддима ва чаҳор мақола иборат буда, мас­ъалаҳои солшумори (хронология)-и халқҳои Шарқ, тарз­ҳои аз як солшуморӣ ба солшумории дигар гузаштан, сана­ҳои таърихӣ, тарзҳои муайян кардани координатаҳои ҷирм­ҳои осмонӣ, назарияи ҳаракати Офтоб, Моҳ ва сай­ё­раҳо, ҳодисаи гирифти Офтоб ва Моҳ, феҳристи сито­раҳо, ҷад­валҳои арзу тӯли шаҳрҳо ва ғ-ро дар бар мегирад. ««Зиҷи кӯрагонӣ» пас аз ҷадвалҳои астрономии Юнони Қадим Гиппарх ва Батламиюс (Птолемей, асри 2) дар таърихи астрономияи тотелескопӣ дуюмин зиҷест, ки коорди­на­таҳои эклиптикии 1018 ситора ва сайёраро, ки ба 38 бурҷ тақсим шудаанд, дар бар мегирад. ««Зиҷи кӯрагонӣ» то асри 17 саҳеҳтарин ҷад­ва­ли астрономӣ маҳсуб меёфт. Дар ««Зиҷи кӯрагонӣ» ҷадвалҳои функ­сияҳои тригонометрӣ – синус, косинус, тангенс ва котангенс низ оварда шудаанд, ки нисбат ба дигар ҷадвалҳои он давра хеле саҳеҳ буданд. ««Зиҷи кӯрагонӣ» ба забони тоҷикӣ таълиф шуда, баъдтар ба за­бон­ҳои арабӣ, туркӣ, англисӣ ва чанд забони дигари авру­поӣ баргардон шудааст. Нусхаҳои ««Зиҷи кӯрагонӣ» дар ки­тоб­хо­на­ҳои Англия, Фаронса, Туркия, Ҳиндустон, Эрон мавҷуд буда, як нусхаи нисбатан қадимаи он дар Ган­ҷи­наи даст­на­висҳои шарқии ба номи акад. А. Мирзоеви Маркази ме­роси хаттии АИ Ҷумҳурии Тоҷикистон таҳти ра­қа­ми 1189 маҳфуз аст. == Эзоҳ == {{эзоҳ}} == Адабиёт == * {{ЭМТ|Зиҷи кӯрагонӣ|7|муаллиф= }} [[Гурӯҳ:Ситорашиносон]] ke17qb71o37hntir7ap7hpr4clpfpqb 1469160 1469159 2026-04-20T04:34:31Z Сунатулло Сафарзода 108676 1469160 wikitext text/x-wiki {{Асар}} «'''Зиҷи кӯрагонӣ'''» ({{lang-fa|زيج کوره گانی}}) зиҷи Султонӣ, ҷадвалҳои астрономӣ — асари машҳури олимони мактаби илмии Самарқанд – Ҷамшеди Кошонӣ, Қозизодаи Румӣ, Алоуддини Қушчӣ, ки бо супориши Мирзо Улуғбек тартиб дода шуда, дар онҳо натиҷаи таҳқиқоти илмии қариб 30-сола ҷамъ оварда шудаанд. Дар муқаддимаи «Зиҷи Шоҳ­ҷаҳонӣ» Фариди Деҳлавӣ чун «Зиҷи Улуғбек», «Зи­ҷи са­марқандӣ» ёдрас намудааст. Пас аз марги Улуғбек (1449) ва таназзули мактаби илмии Самарқанд Аллоуддини Қуш­чӣ натиҷаи мушоҳадаҳои расадхонаи Самар­қандро ба Эрон ва баъд ба Туркия бурд, дар он ҷо шакли мукаммали ««Зиҷи кӯрагонӣ»-ро бо номи «Зиҷи ҷадиди Кӯрагонӣ» таълиф кардааст. ««Зиҷи кӯрагонӣ» аз муқаддима ва чаҳор мақола иборат буда, мас­ъалаҳои солшумори (хронология)-и халқҳои Шарқ, тарз­ҳои аз як солшуморӣ ба солшумории дигар гузаштан, сана­ҳои таърихӣ, тарзҳои муайян кардани координатаҳои ҷирм­ҳои осмонӣ, назарияи ҳаракати Офтоб, Моҳ ва сай­ё­раҳо, ҳодисаи гирифти Офтоб ва Моҳ, феҳристи сито­раҳо, ҷад­валҳои арзу тӯли шаҳрҳо ва ғ-ро дар бар мегирад. ««Зиҷи кӯрагонӣ» пас аз ҷадвалҳои астрономии Юнони Қадим Гиппарх ва Батламиюс (Птолемей, асри 2) дар таърихи астрономияи тотелескопӣ дуюмин зиҷест, ки коорди­на­таҳои эклиптикии 1018 ситора ва сайёраро, ки ба 38 бурҷ тақсим шудаанд, дар бар мегирад. ««Зиҷи кӯрагонӣ» то асри 17 саҳеҳтарин ҷад­ва­ли астрономӣ маҳсуб меёфт. Дар ««Зиҷи кӯрагонӣ» ҷадвалҳои функ­сияҳои тригонометрӣ – синус, косинус, тангенс ва котангенс низ оварда шудаанд, ки нисбат ба дигар ҷадвалҳои он давра хеле саҳеҳ буданд. ««Зиҷи кӯрагонӣ» ба забони тоҷикӣ таълиф шуда, баъдтар ба за­бон­ҳои арабӣ, туркӣ, англисӣ ва чанд забони дигари авру­поӣ баргардон шудааст. Нусхаҳои ««Зиҷи кӯрагонӣ» дар ки­тоб­хо­на­ҳои Англия, Фаронса, Туркия, Ҳиндустон, Эрон мавҷуд буда, як нусхаи нисбатан қадимаи он дар Ган­ҷи­наи даст­на­висҳои шарқии ба номи акад. А. Мирзоеви Маркази ме­роси хаттии АИ Ҷумҳурии Тоҷикистон таҳти ра­қа­ми 1189 маҳфуз аст. == Эзоҳ == {{эзоҳ}} == Адабиёт == * {{ЭМТ|Зиҷи кӯрагонӣ|7|муаллиф= }} [[Гурӯҳ:Ситорашиносон]] qff7tp4uad5iraj6dkr003izzn2oczq 1469161 1469160 2026-04-20T04:44:41Z Сунатулло Сафарзода 108676 1469161 wikitext text/x-wiki «'''Зиҷи кӯрагонӣ'''» ({{lang-fa|زيج کوره گانی}}) '''зиҷи Султонӣ''', '''ҷадвалҳои астрономӣ''' — асари машҳури олимони мактаби илмии [[Самарқанд]] – [[Ғиёсуддин Ҷамшеди Кошонӣ|Ҷамшеди Кошонӣ]], [[Қозизодаи Румӣ]], Алоуддини Қушчӣ, ки бо супориши [[Мирзо Улуғбек]] тартиб дода шуда, дар онҳо натиҷаи таҳқиқоти илмии қариб 30-сола ҷамъ оварда шудаанд. Дар муқаддимаи «Зиҷи Шоҳ­ҷаҳонӣ» [[Фақири Деҳлавӣ|Фариди Деҳлавӣ]] чун «Зиҷи Улуғбек», «Зи­ҷи са­марқандӣ» ёдрас намудааст. Пас аз марги [[Улуғбек]] (1449) ва таназзули мактаби илмии Самарқанд Аллоуддини Қуш­чӣ натиҷаи мушоҳадаҳои расадхонаи Самар­қандро ба [[Эрон]] ва баъд ба [[Туркия]] бурд, дар он ҷо шакли мукаммали «Зиҷи кӯрагонӣ»-ро бо номи «Зиҷи ҷадиди Кӯрагонӣ» таълиф кардааст. «Зиҷи кӯрагонӣ» аз муқаддима ва чаҳор мақола иборат буда, мас­ъалаҳои солшумори (хронология)-и халқҳои Шарқ, тарз­ҳои аз як солшуморӣ ба солшумории дигар гузаштан, сана­ҳои таърихӣ, тарзҳои муайян кардани координатаҳои ҷирм­ҳои осмонӣ, назарияи ҳаракати [[Офтоб]], [[Моҳ]] ва сай­ё­раҳо, ҳодисаи гирифти Офтоб ва Моҳ, феҳристи сито­раҳо, ҷад­валҳои арзу тӯли шаҳрҳо ва ғ-ро дар бар мегирад. «Зиҷи кӯрагонӣ» пас аз ҷадвалҳои астрономии [[Юнони Бостон|Юнони Қадим]] Гиппарх ва [[Батламиюс]] (Птолемей, асри 2) дар таърихи астрономияи тотелескопӣ дуюмин зиҷест, ки коорди­на­таҳои эклиптикии 1018 ситора ва сайёраро, ки ба 38 бурҷ тақсим шудаанд, дар бар мегирад. «Зиҷи кӯрагонӣ» то асри 17 саҳеҳтарин ҷад­ва­ли астрономӣ маҳсуб меёфт. Дар «Зиҷи кӯрагонӣ» ҷадвалҳои функ­сияҳои [[Тригонометрия|тригонометрӣ]] – [[синус]], [[косинус]], [[тангенс]] ва [[котангенс]] низ оварда шудаанд, ки нисбат ба дигар ҷадвалҳои он давра хеле саҳеҳ буданд. «Зиҷи кӯрагонӣ» ба забони тоҷикӣ таълиф шуда, баъдтар ба за­бон­ҳои арабӣ, туркӣ, англисӣ ва чанд забони дигари авру­поӣ баргардон шудааст. Нусхаҳои «Зиҷи кӯрагонӣ» дар ки­тоб­хо­на­ҳои [[Англия]], [[Фаронса]], [[Туркия]], [[Ҳиндустон]], [[Эрон]] мавҷуд буда, як нусхаи нисбатан қадимаи он дар Ган­ҷи­наи даст­на­висҳои шарқии ба номи акад. А. Мирзоеви Маркази ме­роси хаттии АИ Ҷумҳурии Тоҷикистон таҳти ра­қа­ми 1189 маҳфуз аст. == Эзоҳ == {{эзоҳ}} == Адабиёт == * {{ЭМТ|Зиҷи кӯрагонӣ|7|муаллиф= }} [[Гурӯҳ:Расадхонаҳо аз рӯи алифбо]] 9attxooscr63cgxn77eoxb1lh0170zt 1469162 1469161 2026-04-20T04:50:03Z Сунатулло Сафарзода 108676 1469162 wikitext text/x-wiki «'''Зиҷи кӯрагонӣ'''» ({{lang-fa|زيج کوره گانی}}) '''зиҷи Султонӣ''', '''ҷадвалҳои астрономӣ''' — асари машҳури олимони мактаби илмии [[Самарқанд]] – [[Ғиёсуддин Ҷамшеди Кошонӣ|Ҷамшеди Кошонӣ]], [[Қозизодаи Румӣ]], Алоуддини Қушчӣ, ки бо супориши [[Мирзо Улуғбек]] тартиб дода шуда, дар онҳо натиҷаи таҳқиқоти илмии қариб 30-сола ҷамъ оварда шудаанд. Дар муқаддимаи «Зиҷи Шоҳ­ҷаҳонӣ» [[Фақири Деҳлавӣ|Фариди Деҳлавӣ]] чун «Зиҷи Улуғбек», «Зи­ҷи са­марқандӣ» ёдрас намудааст. Пас аз марги [[Улуғбек]] (1449) ва таназзули мактаби илмии Самарқанд Аллоуддини Қуш­чӣ натиҷаи мушоҳадаҳои расадхонаи Самар­қандро ба [[Эрон]] ва баъд ба [[Туркия]] бурд, дар он ҷо шакли мукаммали «Зиҷи кӯрагонӣ»-ро бо номи «Зиҷи ҷадиди Кӯрагонӣ» таълиф кардааст. «Зиҷи кӯрагонӣ» аз муқаддима ва чаҳор мақола иборат буда, мас­ъалаҳои солшумори (хронология)-и халқҳои Шарқ, тарз­ҳои аз як солшуморӣ ба солшумории дигар гузаштан, сана­ҳои таърихӣ, тарзҳои муайян кардани координатаҳои ҷирм­ҳои осмонӣ, назарияи ҳаракати [[Офтоб]], [[Моҳ]] ва сай­ё­раҳо, ҳодисаи гирифти Офтоб ва Моҳ, феҳристи сито­раҳо, ҷад­валҳои арзу тӯли шаҳрҳо ва ғ-ро дар бар мегирад. «Зиҷи кӯрагонӣ» пас аз ҷадвалҳои астрономии [[Юнони Бостон|Юнони Қадим]] Гиппарх ва [[Батламиюс]] (Птолемей, асри 2) дар таърихи астрономияи тотелескопӣ дуюмин зиҷест, ки коорди­на­таҳои эклиптикии 1018 ситора ва сайёраро, ки ба 38 бурҷ тақсим шудаанд, дар бар мегирад. «Зиҷи кӯрагонӣ» то асри 17 саҳеҳтарин ҷад­ва­ли астрономӣ маҳсуб меёфт. Дар «Зиҷи кӯрагонӣ» ҷадвалҳои функ­сияҳои [[Тригонометрия|тригонометрӣ]] – [[синус]], [[косинус]], [[тангенс]] ва [[котангенс]] низ оварда шудаанд, ки нисбат ба дигар ҷадвалҳои он давра хеле саҳеҳ буданд. «Зиҷи кӯрагонӣ» ба забони тоҷикӣ таълиф шуда, баъдтар ба за­бон­ҳои арабӣ, туркӣ, англисӣ ва чанд забони дигари авру­поӣ баргардон шудааст. Нусхаҳои «Зиҷи кӯрагонӣ» дар ки­тоб­хо­на­ҳои [[Англия]], [[Фаронса]], [[Туркия]], [[Ҳиндустон]], [[Эрон]] мавҷуд буда, як нусхаи нисбатан қадимаи он дар Ган­ҷи­наи даст­на­висҳои шарқии ба номи акад. А. Мирзоеви Маркази ме­роси хаттии АИ Ҷумҳурии Тоҷикистон таҳти ра­қа­ми 1189 маҳфуз аст. == Эзоҳ == {{эзоҳ}} == Адабиёт == * {{ЭМТ|Зиҷи кӯрагонӣ|7|муаллиф= }} [[Гурӯҳ:Расадхонаҳо аз рӯи алифбо]] [[Гурӯҳ:Ахтаршиносон аз рӯи алифбо]] [[Гурӯҳ:Ахтаршиносон]] 2ik7ybt1u0jzqcb4e3ev21c8v3msjti 10 330943 1469163 2026-04-20T04:51:22Z Yoonoos.tj 27005 Саҳифаи нав: {{docpage}} Ин [[Википедия:Шаблонҳо-қуттиҳо|шаблон-қуттӣ]] барои гузоштани қуттӣ дар мақолаҳо дар бораи давлатҳои муосир истифода мешавад; * барои давлатҳои таърихӣ аз {{t|давлати таърихӣ}} истифода баред. * барои қисмҳои таркибии давлатҳо аз {{t|ВМ}} истифода баред. =... 1469163 wikitext text/x-wiki {{docpage}} Ин [[Википедия:Шаблонҳо-қуттиҳо|шаблон-қуттӣ]] барои гузоштани қуттӣ дар мақолаҳо дар бораи давлатҳои муосир истифода мешавад; * барои давлатҳои таърихӣ аз {{t|давлати таърихӣ}} истифода баред. * барои қисмҳои таркибии давлатҳо аз {{t|ВМ}} истифода баред. == Намуна барои нусхабардорӣ == <pre> {{Кишвар |Мақом = <!-- микромиллат / эътирофнашуда / қисман эътирофшуда / минтақа; барои кишварҳои эътирофшуда пур накунед --> |Номи тоҷикӣ = |Номи аслӣ = |Нишон = |Ба ҷои нишон = |Шиор = {{lang-??2|}}<!-- дар забони расмӣ / забонҳои давлатӣ --> |Тарҷумаи шиор = |Номи суруди миллӣ = |Тарҷумаи номи суруди миллӣ = |Аудио = |Шакли идора = |Сохтори давлат = |Дини давлатӣ = |Дар харита = |шарҳи харита = |Дар харита2 = |Забон/Забонҳо = |Таъсисёбӣ = |Сана/Санаҳои истиқлол = |Соҳибистиқлол аз = |Пойтахт = |Шаҳрҳои калонтарин = |Вазифаи роҳбар 1 = |Роҳбар 1 = |Вазифаи роҳбар 2 = |Роҳбар 2 = |Вазифаи роҳбар 3 = |Роҳбар 3 = |Вазифаи роҳбар 4 = |Роҳбар 4 = |Вазифаи роҳбар 5 = |Роҳбар 5 = |Ҷой аз рӯи масоҳат = |Масоҳат = |Фоизи об = |Этнохороним = |Ҷой аз рӯи аҳолӣ = |Аҳолӣ = |Соли баҳо = |Аҳолӣ аз рӯи барӯйхатгирӣ = |Соли барӯйхатгирӣ = |Зичии аҳолӣ = |Ҷой аз рӯи зичии аҳолӣ = |ММД (БҚХ) = |Соли ҳисоби ММД (БҚХ) = |Ҷой аз рӯи ММД (БҚХ) = |ММД (БҚХ) ба сари аҳолӣ = |Ҷой аз рӯи ММД (БҚХ) ба сари аҳолӣ = |ММД (номинал) = |Соли ҳисоби ММД (номинал) = |Ҷой аз рӯи ММД (номинал) = |ММД (номинал) ба сари аҳолӣ = |Ҷой аз рӯи ММД (номинал) ба сари аҳолӣ = |ШРИ = |Соли ҳисоби ШРИ = |Ҷой аз рӯи ШРИ = |Сатҳи ШРИ = |Воҳиди пул = |Домен/Доменҳо = |Коди телефон = |Минтақаи замонӣ = |Ҳаракати автомобилӣ = |Эзоҳ = <!-- |Бе парчам ва нишон =* --> <!-- |Бе суруди миллӣ =* --> }} </pre> == Тавсифи параметрҳо == Баъзе параметрҳо метавонанд дар шаклҳои гуногун дода шаванд (масалан, дар шакли танҳо ё ҷамъ). Пас аз нусхабардории намуна ба мақола, танҳо сатри дорои шакли мувофиқтарро пур кунед. Масалан, дар мақолаи [[Албания]]&nbsp;— <pre> |Забон = [[Забони албанӣ|албанӣ]]</pre> ва дар мақолаи [[Канада]]&nbsp;— <pre> |Забонҳо = [[Забони англисӣ|англисӣ]] ва [[Забони фаронсавӣ|фаронсавӣ]]</pre> Барои мақолаҳо дар бораи минтақаҳое, ки мақоми ҳуқуқии норавшан доранд, параметри Мақоми баҳснок = ҳа-ро истифода баред ва параметрҳои «Таъсисёбӣ», «Санаи таъсис», «Эъломи истиқлол» ва «Барасмиятшиносии дипломатӣ»-ро ба ҷои «Санаи таъсис» ва «Таъсисёбӣ» истифода кунед: <pre> |Мақоми баҳснок = ҳа |Таъсисёбӣ = |Санаи таъсис = |Эъломи истиқлол = |Барасмиятшиносии дипломатӣ = |Соҳибистиқлол аз = </pre> Барои мақолаҳо дар бораи [[Кишварҳои эътирофнашуда ва қисман эътирофшуда|Кишварҳои эътирофнашуда]] ё [[Минтақаи худмухтор|минтақаҳои худмухтор]]е, ки давлатҳои мустақил нестанд, параметри <code>Мақом&nbsp;=&nbsp;эътирофнашуда</code> ё <code>Мақом = минтақа</code> -ро истифода баред. Ин кор ба таври худкор илова шудани гурӯҳи [[:Гурӯҳ:Давлатҳо аз рӯи алифбо|Кишварҳо аз рӯи алифбо]]ро қатъ мекунад ва дар ҳолати аввал инчунин гурӯҳи [[:Гурӯҳ:Давлатҳои эътирофнашуда|Давлатҳои эътирофнашуда]]ро илова мекунад. Барои мақолаҳо дар бораи [[Микромиллат|микромиллатҳо]] параметри <code>Мақом = микромиллат</code>-ро истифода баред, ки гурӯҳи [[:Гурӯҳ:Микромиллат|Микромиллатҳо]]ро илова мекунад. == Намунаи истифодабарӣ == {{demo|reverse=1|br=|<nowiki>{{Кишвар |Номи тоҷикӣ = Ҷумҳурии Финландия |Номи аслӣ = {{lang-fi|Suomen Tasavalta}} {{lang-sv|Republiken Finland}} |Нишон = Coat of arms of Finland.svg |Парчам = Flag of Finland.svg |Ба ҷои нишон = |Шиор = |Тарҷумаи шиор = |Номи суруди миллӣ = Maamme |Тарҷумаи номи суруди миллӣ = Сарзамини мо |Аудио = |Шакли идора = [[ҷумҳурии президентӣ]] |Сохтори давлат = [[давлати унитарӣ]] |Дини давлатӣ = |Дар харита = EU-Finland.svg |шарҳи харита = Ҷойгиршавии '''Финландия''' (сабзи торик): — дар [[Аврупо]] (сабзи равшан ва хокистарии торик) — дар [[Иттиҳоди Аврупо]] (сабзи равшан) |Дар харита2 = |Забонҳо = [[забони финӣ|финӣ]], [[забони шведӣ|шведӣ]] |Таъсисёбӣ = |Санаи истиқлол = [[6 декабр]]и [[1917]] |Соҳибистиқлол аз = [[Русия]] |Пойтахт = [[Ҳелсинкӣ]] |Шаҳри калонтарин = Ҳелсинкӣ |Вазифаи роҳбар 1 = [[Президенти Финландия|Президент]] |Роҳбар 1 = [[Тарё Ҳалунен]] |Вазифаи роҳбар 2 = [[Сарвазири Финландия|Сарвазир]] |Роҳбар 2 = [[Матти Ванханен]] |Ҷой аз рӯи масоҳат = 63 |Масоҳат = 338 145 |Фоизи об = 9,96 |Этнохороним = фин, финландӣ |Ҷой аз рӯи аҳолӣ = 106 |Аҳолӣ = 5 219 732 |Соли баҳо = 2003 |Барӯйхатгирии аҳолӣ = |Соли барӯйхатгирӣ = |Зичии аҳолӣ = 15,4 |Ҷой аз рӯи зичӣ = |ММД = |Соли ҳисоби ММД = |Ҷой аз рӯи ММД = |ММД ба сари аҳолӣ = |Ҷой аз рӯи ММД ба сари аҳолӣ = |ШРИ = {{афзоиш}} 0,942 |Соли ҳисоби ШРИ = 2022 |Ҷой аз рӯи ШРИ = 12 |Сатҳи ШРИ = {{color|green|хеле баланд}} |Воҳиди пул = [[евро]], [[маркаи финӣ]] то 2002 |Доменҳо = [[.fi]], [[.ax]] (барои [[Аланд|Ҷазираҳои Аланд]]) |Коди телефон = 358 |Минтақаи замонӣ = [[UTC+02:00]] |Ҳаракати автомобилӣ = |Эзоҳ = }}</nowiki>}} == TemplateData == <templatedata> { "params": { "Мақоми баҳснок": {}, "Мақом": {}, "Номи тоҷикӣ": {}, "Номи аслӣ": {}, "Парчам": { "type": "wiki-file-name" }, "Пайванд ба парчам": {}, "Нишон": { "type": "wiki-file-name" }, "Ба ҷои нишон": {}, "Тавсифи намоишии нишон": {}, "Шиор": {}, "Тарҷумаи шиор": {}, "Бе суруди миллӣ": {}, "Номи суруди миллӣ": {}, "Тарҷумаи номи суруди миллӣ": {}, "Аудио": {}, "Дар харита": {}, "Дар харита2": {}, "Сана1": {}, "Сана2": {}, "Сана3": {}, "Сана4": {}, "Сана5": {}, "Сана6": {}, "Сана7": {}, "Сана8": {}, "Сана9": {}, "Сана10": {}, "Сана11": {}, "Сана12": {}, "sovereignty_type": {}, "Марҳала1": {}, "Марҳала2": {}, "Марҳала3": {}, "Марҳала4": {}, "Марҳала5": {}, "Марҳала6": {}, "Марҳала7": {}, "Марҳала8": {}, "Марҳала9": {}, "Марҳала10": {}, "Марҳала11": {}, "Марҳала12": {}, "Таъсисёбӣ": {}, "Санаи таъсис": {}, "Эъломи истиқлол": {}, "Соҳибистиқлол аз": {}, "Барасмиятшиносии дипломатӣ": {}, "Навъи намоишии истиқлол": {}, "Санаҳои истиқлол": {}, "Санаи истиқлол": {}, "Забон": {}, "Забонҳо": {}, "Пойтахт": {}, "Шаҳри калонтарин": {}, "Шаҳрҳои калонтарин": {}, "Шакли идора": {}, "Вазифаи роҳбар 1": {}, "Вазифаҳои роҳбарон": {}, "Роҳбар 1": {}, "Роҳбарон": {}, "Вазифаи роҳбар 2": {}, "Роҳбар 2": {}, "Вазифаи роҳбар 3": {}, "Роҳбар 3": {}, "Вазифаи роҳбар 4": {}, "Роҳбар 4": {}, "Вазифаи роҳбар 5": {}, "Роҳбар 5": {}, "Дини давлатӣ": {}, "Ҷой аз рӯи масоҳат": {}, "Масоҳат": {}, "Фоизи об": {}, "Масоҳат2": {}, "Аҳолӣ": {}, "Соли баҳо": {}, "Соли барӯйхатгирӣ": {}, "Аҳолӣ2": {}, "Ҷой аз рӯи аҳолӣ": {}, "Барӯйхатгирии аҳолӣ": {}, "Зичии аҳолӣ": {}, "Ҷой аз рӯи зичии аҳолӣ": {}, "ММД": {}, "Соли ҳисоби ММД": {}, "Ҷой аз рӯи ММД": {}, "ММД ба сари аҳолӣ": {}, "Ҷой аз рӯи ММД ба сари аҳолӣ": {}, "ММД (БҚХ)": {}, "Соли ҳисоби ММД (БҚХ)": {}, "Ҷой аз рӯи ММД (БҚХ)": {}, "ММД (БҚХ) ба сари аҳолӣ": {}, "Ҷой аз рӯи ММД (БҚХ) ба сари аҳолӣ": {}, "ММД (номинал)": {}, "Соли ҳисоби ММД (номинал)": {}, "Ҷой аз рӯи ММД (номинал)": {}, "ММД (номинал) ба сари аҳолӣ": {}, "Ҷой аз рӯи ММД (номинал) ба сари аҳолӣ": {}, "Соли ҳисоби ШРИ": {}, "ШРИ": {}, "Сатҳи ШРИ": {}, "Ҷой аз рӯи ШРИ": {}, "Этнохороним": {}, "Воҳиди пул": {}, "Доменҳо": {}, "Домен": {}, "Коди телефон": {}, "Минтақаҳои замонӣ": {}, "Минтақаи замонӣ": {}, "Эзоҳ": {}, "nocat": { "type": "boolean" }, "lat_deg": {}, "lat_min": {}, "lat_sec": {}, "lat_dir": {}, "lon_deg": {}, "lon_min": {}, "lon_sec": {}, "lon_dir": {}, "region": {}, "CoordScale": {}, "Андозаи нишон": { "aliases": [ "андозаи нишон" ], "type": "number" }, "Андозаи парчам": { "aliases": [ "андозаи парчам" ], "type": "number" }, "Андозаи харита": { "aliases": [ "андозаи харита" ] }, "Шарҳи харита": { "aliases": [ "шарҳи харита" ] }, "Андозаи харита2": { "aliases": [ "андозаи харита2" ] }, "Сохтори давлат": {}, "Ҳаракати автомобилӣ": {} }, "paramOrder": [ "Мақом", "Мақоми баҳснок", "Номи тоҷикӣ", "Номи аслӣ", "Парчам", "Андозаи парчам", "Пайванд ба парчам", "Нишон", "Андозаи нишон", "Тавсифи намоишии нишон", "Ба ҷои нишон", "Шиор", "Тарҷумаи шиор", "Бе суруди миллӣ", "Номи суруди миллӣ", "Тарҷумаи номи суруди миллӣ", "Аудио", "Дар харита", "Андозаи харита", "Шарҳи харита", "Дар харита2", "Андозаи харита2", "Сана1", "Сана2", "Сана3", "Сана4", "Сана5", "Сана6", "Сана7", "Сана8", "Сана9", "Сана10", "Сана11", "Сана12", "sovereignty_type", "Марҳала1", "Марҳала2", "Марҳала3", "Марҳала4", "Марҳала5", "Марҳала6", "Марҳала7", "Марҳала8", "Марҳала9", "Марҳала10", "Марҳала11", "Марҳала12", "Таъсисёбӣ", "Санаи таъсис", "Эъломи истиқлол", "Соҳибистиқлол аз", "Барасмиятшиносии дипломатӣ", "Навъи намоишии истиқлол", "Санаҳои истиқлол", "Санаи истиқлол", "Забон", "Забонҳо", "Пойтахт", "Шаҳри калонтарин", "Шаҳрҳои калонтарин", "Шакли идора", "Сохтори давлат", "Вазифаи роҳбар 1", "Вазифаҳои роҳбарон", "Роҳбар 1", "Роҳбарон", "Вазифаи роҳбар 2", "Роҳбар 2", "Вазифаи роҳбар 3", "Роҳбар 3", "Вазифаи роҳбар 4", "Роҳбар 4", "Вазифаи роҳбар 5", "Роҳбар 5", "Дини давлатӣ", "Ҷой аз рӯи масоҳат", "Масоҳат", "Фоизи об", "Масоҳат2", "Аҳолӣ", "Соли баҳо", "Соли барӯйхатгирӣ", "Аҳолӣ2", "Ҷой аз рӯи аҳолӣ", "Барӯйхатгирии аҳолӣ", "Зичии аҳолӣ", "Ҷой аз рӯи зичии аҳолӣ", "ММД", "Соли ҳисоби ММД", "Ҷой аз рӯи ММД", "ММД ба сари аҳолӣ", "Ҷой аз рӯи ММД ба сари аҳолӣ", "ММД (БҚХ)", "Соли ҳисоби ММД (БҚХ)", "Ҷой аз рӯи ММД (БҚХ)", "ММД (БҚХ) ба сари аҳолӣ", "Ҷой аз рӯи ММД (БҚХ) ба сари аҳолӣ", "ММД (номинал)", "Соли ҳисоби ММД (номинал)", "Ҷой аз рӯи ММД (номинал)", "ММД (номинал) ба сари аҳолӣ", "Ҷой аз рӯи ММД (номинал) ба сари аҳолӣ", "Соли ҳисоби ШРИ", "ШРИ", "Сатҳи ШРИ", "Ҷой аз рӯи ШРИ", "Этнохороним", "Воҳиди пул", "Доменҳо", "Домен", "Коди телефон", "Минтақаҳои замонӣ", "Минтақаи замонӣ", "Ҳаракати автомобилӣ", "Эзоҳ", "lat_deg", "lat_min", "lat_sec", "lat_dir", "lon_deg", "lon_min", "lon_sec", "lon_dir", "region", "CoordScale", "nocat" ], "format": "block" } </templatedata> == Инчунин нигаред== * {{tl|Давлати таърихӣ}} <includeonly> [[Гурӯҳ:Geography and place infobox templates]] </includeonly> 46d3o7kvjellnwxnrdeet28gavaics6 0 330944 1469165 2026-04-20T04:59:20Z Сунатулло Сафарзода 108676 Саҳифаи нав: Зиҷи Маликшоҳи {{lang-fa|زیج ملکشاهی}} ҷадвалҳои нуҷумии шоир ва мунаҷҷими тоҷик Умари Хайём, ки ба Малик­шоҳи Салҷуқӣ (1055–92) бахшидааст. Солҳои 1074–79 бо дастури вазир Низомулмулк ва Маликшоҳи Салчуқӣ ӯ ҳамроҳи Абуҳотам Музаффари Исфизорӣ (1038–1119), Абдурраҳмон Ма... 1469165 wikitext text/x-wiki Зиҷи Маликшоҳи {{lang-fa|زیج ملکشاهی}} ҷадвалҳои нуҷумии шоир ва мунаҷҷими тоҷик Умари Хайём, ки ба Малик­шоҳи Салҷуқӣ (1055–92) бахшидааст. Солҳои 1074–79 бо дастури вазир Низомулмулк ва Маликшоҳи Салчуқӣ ӯ ҳамроҳи Абуҳотам Музаффари Исфизорӣ (1038–1119), Абдурраҳмон Мансури Хозинӣ (фавт 1130) ва чанд донишманди дигар муваззаф шуд, ки дар асоси нишон­дод­ҳои дақиқи нуҷумӣ тақвими нави солшумориро тартиб ди­ҳанд. Дар натиҷа ба он муваффақ шуданд, ки тӯли да­қи­қи солро 365 рӯзу 5 соату 49 дақиқаву 15 с ва 48 робеъа муайян кунанд. Солшумории онҳо шамсӣ буд ва ҳар сол аз Наврӯз, яъне дар як вақт шурӯъ мешуд. Эшон но­ми моҳҳои қадимии форсиро интихоб карданд, вале барои фарқ карданашон аз номҳои қадимӣ баъди номи аслӣ калимаи «ҷалолӣ»-ро (ба мисли «фарвар­динмоҳи ҷало­лӣ» ва ғ.) илова намуданд, ки «Ҷалол» лақаби Ма­ликшоҳ буд. Вале дар асрҳои миёна пас аз фавти Малик­шоҳ солшумории мазкур ривоҷ наёфт ва баъдан солшумории шам­сиро пазируфтанд. Дар Зиҷи Маликшоҳи тақвимҳои гуногун, арзу тӯли шаҳрҳо ва феҳ­ристи ситораҳо дарҷ гардидаанд. Зиҷи мазкур нати­ҷаи мушоҳидаҳои нуҷумии Хайём тайи солҳои 1074–92 дар расадхонаи Исфаҳон аст, ки худ яке аз муассисони он буд. Ислоҳоти ба солшумории Яздгирдӣ вориднамудаи Хай­ём, ки 16 марти 1079 ба расмият даромада буд, то ҳол аҳам­мияти худро гум накардааст. Тақвими ну­ҷу­мии мазкур яке аз дақиқтарин тақвимҳо дар илми ҷаҳо­нист. Мас., хатои тақвими Хайём дар 5082 сол як шабо­на­рӯз аст, ҳол он ки дар тақвими григорианӣ чунин ха­тогӣ дар 3323 сол як шабонарӯз аст. Тақвими солшумории эрониён ба тақ­ви­ми мазкур такя мекунад. Аз Зиҷи Маликшоҳи фақат қисме боқӣ мон­дааст (координатаҳои эклиптикии 100 ситора), ки дар китобхонаи Берлин маҳфуз мебошад. == Эзоҳ == {{эзоҳ}} == Адабиёт == * {{ЭМТ|Зиҷи Маликшоҳи |7|муаллиф= }} [[Гурӯҳ:Ахтаршиносон]] 18qw1su3eqcxzbhbhgkrfjm4t06ajyp 1469166 1469165 2026-04-20T05:00:01Z Сунатулло Сафарзода 108676 1469166 wikitext text/x-wiki Зиҷи Маликшоҳи ({{lang-fa|زیج ملکشاهی}}) — ҷадвалҳои нуҷумии шоир ва мунаҷҷими тоҷик Умари Хайём, ки ба Малик­шоҳи Салҷуқӣ (1055–92) бахшидааст. Солҳои 1074–79 бо дастури вазир Низомулмулк ва Маликшоҳи Салчуқӣ ӯ ҳамроҳи Абуҳотам Музаффари Исфизорӣ (1038–1119), Абдурраҳмон Мансури Хозинӣ (фавт 1130) ва чанд донишманди дигар муваззаф шуд, ки дар асоси нишон­дод­ҳои дақиқи нуҷумӣ тақвими нави солшумориро тартиб ди­ҳанд. Дар натиҷа ба он муваффақ шуданд, ки тӯли да­қи­қи солро 365 рӯзу 5 соату 49 дақиқаву 15 с ва 48 робеъа муайян кунанд. Солшумории онҳо шамсӣ буд ва ҳар сол аз Наврӯз, яъне дар як вақт шурӯъ мешуд. Эшон но­ми моҳҳои қадимии форсиро интихоб карданд, вале барои фарқ карданашон аз номҳои қадимӣ баъди номи аслӣ калимаи «ҷалолӣ»-ро (ба мисли «фарвар­динмоҳи ҷало­лӣ» ва ғ.) илова намуданд, ки «Ҷалол» лақаби Ма­ликшоҳ буд. Вале дар асрҳои миёна пас аз фавти Малик­шоҳ солшумории мазкур ривоҷ наёфт ва баъдан солшумории шам­сиро пазируфтанд. Дар Зиҷи Маликшоҳи тақвимҳои гуногун, арзу тӯли шаҳрҳо ва феҳ­ристи ситораҳо дарҷ гардидаанд. Зиҷи мазкур нати­ҷаи мушоҳидаҳои нуҷумии Хайём тайи солҳои 1074–92 дар расадхонаи Исфаҳон аст, ки худ яке аз муассисони он буд. Ислоҳоти ба солшумории Яздгирдӣ вориднамудаи Хай­ём, ки 16 марти 1079 ба расмият даромада буд, то ҳол аҳам­мияти худро гум накардааст. Тақвими ну­ҷу­мии мазкур яке аз дақиқтарин тақвимҳо дар илми ҷаҳо­нист. Мас., хатои тақвими Хайём дар 5082 сол як шабо­на­рӯз аст, ҳол он ки дар тақвими григорианӣ чунин ха­тогӣ дар 3323 сол як шабонарӯз аст. Тақвими солшумории эрониён ба тақ­ви­ми мазкур такя мекунад. Аз Зиҷи Маликшоҳи фақат қисме боқӣ мон­дааст (координатаҳои эклиптикии 100 ситора), ки дар китобхонаи Берлин маҳфуз мебошад. == Эзоҳ == {{эзоҳ}} == Адабиёт == * {{ЭМТ|Зиҷи Маликшоҳи |7|муаллиф= }} [[Гурӯҳ:Ахтаршиносон]] d2qulh83slp5kmpyfmo85cpnfxaxnzn 1469167 1469166 2026-04-20T05:05:45Z Сунатулло Сафарзода 108676 1469167 wikitext text/x-wiki '''Зиҷи Маликшоҳи''' ({{lang-fa|زیج ملکشاهی}}) — ҷадвалҳои нуҷумии шоир ва мунаҷҷими тоҷик [[Умари Хайём]], ки ба Малик­шоҳи Салҷуқӣ (1055–92) бахшидааст. Солҳои 1074–79 бо дастури вазир [[Низомулмулки Тӯсӣ|Низомулмулк]] ва Маликшоҳи Салчуқӣ ӯ ҳамроҳи Абуҳотам Музаффари Исфизорӣ (1038–1119), Абдурраҳмон Мансури Хозинӣ (фавт 1130) ва чанд донишманди дигар муваззаф шуд, ки дар асоси нишон­дод­ҳои дақиқи нуҷумӣ тақвими нави солшумориро тартиб ди­ҳанд. Дар натиҷа ба он муваффақ шуданд, ки тӯли да­қи­қи солро 365 рӯзу 5 соату 49 дақиқаву 15 с ва 48 робеъа муайян кунанд. Солшумории онҳо шамсӣ буд ва ҳар сол аз [[Наврӯз]], яъне дар як вақт шурӯъ мешуд. Эшон но­ми моҳҳои қадимии форсиро интихоб карданд, вале барои фарқ карданашон аз номҳои қадимӣ баъди номи аслӣ калимаи «ҷалолӣ»-ро (ба мисли «фарвар­динмоҳи ҷало­лӣ» ва ғ.) илова намуданд, ки «Ҷалол» лақаби Ма­ликшоҳ буд. Вале дар асрҳои миёна пас аз фавти Малик­шоҳ солшумории мазкур ривоҷ наёфт ва баъдан солшумории шам­сиро пазируфтанд. Дар Зиҷи Маликшоҳи тақвимҳои гуногун, арзу тӯли шаҳрҳо ва феҳ­ристи ситораҳо дарҷ гардидаанд. Зиҷи мазкур нати­ҷаи мушоҳидаҳои нуҷумии Хайём тайи солҳои 1074–92 дар расадхонаи [[Исфаҳон]] аст, ки худ яке аз муассисони он буд. Ислоҳоти ба солшумории [[Яздгирди I|Яздгирдӣ]] вориднамудаи Хай­ём, ки 16 марти 1079 ба расмият даромада буд, то ҳол аҳам­мияти худро гум накардааст. Тақвими ну­ҷу­мии мазкур яке аз дақиқтарин тақвимҳо дар илми ҷаҳо­нист. Мас., хатои тақвими Хайём дар 5082 сол як шабо­на­рӯз аст, ҳол он ки дар тақвими григорианӣ чунин ха­тогӣ дар 3323 сол як шабонарӯз аст. Тақвими солшумории эрониён ба тақ­ви­ми мазкур такя мекунад. Аз Зиҷи Маликшоҳи фақат қисме боқӣ мон­дааст (координатаҳои эклиптикии 100 ситора), ки дар китобхонаи [[Берлин]] маҳфуз мебошад. == Эзоҳ == {{эзоҳ}} == Адабиёт == * {{ЭМТ|Зиҷи Маликшоҳи |7|муаллиф= }} [[Гурӯҳ:Ахтаршиносон]] [[Гурӯҳ:Ахтаршиносон аз рӯи алифбо]] e0efk685vnbmpcx7lgimdw9g7d3i79e 1469173 1469167 2026-04-20T05:35:29Z Сунатулло Сафарзода 108676 1469173 wikitext text/x-wiki '''Зиҷи Маликшоҳи''' ({{lang-fa|زیج ملکشاهی}}) — ҷадвалҳои нуҷумии шоир ва мунаҷҷими тоҷик [[Умари Хайём]], ки ба Малик­шоҳи Салҷуқӣ (1055–92) бахшидааст. Солҳои 1074–79 бо дастури вазир [[Низомулмулки Тӯсӣ|Низомулмулк]] ва Маликшоҳи Салчуқӣ ӯ ҳамроҳи Абуҳотам Музаффари Исфизорӣ (1038–1119), Абдурраҳмон Мансури Хозинӣ (фавт 1130) ва чанд донишманди дигар муваззаф шуд, ки дар асоси нишон­дод­ҳои дақиқи нуҷумӣ тақвими нави солшумориро тартиб ди­ҳанд. Дар натиҷа ба он муваффақ шуданд, ки тӯли да­қи­қи солро 365 рӯзу 5 соату 49 дақиқаву 15 с ва 48 робеъа муайян кунанд. Солшумории онҳо шамсӣ буд ва ҳар сол аз [[Наврӯз]], яъне дар як вақт шурӯъ мешуд. Эшон но­ми моҳҳои қадимии форсиро интихоб карданд, вале барои фарқ карданашон аз номҳои қадимӣ баъди номи аслӣ калимаи «ҷалолӣ»-ро (ба мисли «фарвар­динмоҳи ҷало­лӣ» ва ғ.) илова намуданд, ки «Ҷалол» лақаби Ма­ликшоҳ буд. Вале дар асрҳои миёна пас аз фавти Малик­шоҳ солшумории мазкур ривоҷ наёфт ва баъдан солшумории шам­сиро пазируфтанд. Дар Зиҷи Маликшоҳи тақвимҳои гуногун, арзу тӯли шаҳрҳо ва феҳ­ристи ситораҳо дарҷ гардидаанд. Зиҷи мазкур нати­ҷаи мушоҳидаҳои нуҷумии Хайём тайи солҳои 1074–92 дар расадхонаи [[Исфаҳон]] аст, ки худ яке аз муассисони он буд. Ислоҳоти ба солшумории [[Яздгирди I|Яздгирдӣ]] вориднамудаи Хай­ём, ки 16 марти 1079 ба расмият даромада буд, то ҳол аҳам­мияти худро гум накардааст. Тақвими ну­ҷу­мии мазкур яке аз дақиқтарин тақвимҳо дар илми ҷаҳо­нист. Мас., хатои тақвими Хайём дар 5082 сол як шабо­на­рӯз аст, ҳол он ки дар тақвими григорианӣ чунин ха­тогӣ дар 3323 сол як шабонарӯз аст. Тақвими солшумории эрониён ба тақ­ви­ми мазкур такя мекунад. Аз Зиҷи Маликшоҳи фақат қисме боқӣ мон­дааст (координатаҳои эклиптикии 100 ситора), ки дар китобхонаи [[Берлин]] маҳфуз мебошад. == Эзоҳ == {{эзоҳ}} == Адабиёт == * {{ЭМТ|Зиҷи Маликшоҳи |7|муаллиф= }} [[Гурӯҳ:Ахтаршиносон]] [[Гурӯҳ:Ахтаршиносон аз рӯи алифбо]] {{ПБ}} pwxe6b4t2m63juy7vwk2mhifkfpiiz7 0 330945 1469169 2026-04-20T05:14:01Z Сунатулло Сафарзода 108676 Саҳифаи нав: «Зиҷи элхонӣ» {{lang-ar|زئج ائخانئ}} ҷадвали астрономӣ, ки таҳ­ти роҳбарии Насируддини Тӯсӣ (асри 13) дар расадхонаи Мароға (Ҷумҳурии Озарбойҷон) таҳия гардидааст. Расадхонаи Мароға бо дастгирии яке аз наберагони Чингизхон – Ҳулогухон (ҳукмронӣ 1261–65) соли 1259 сохт... 1469169 wikitext text/x-wiki «Зиҷи элхонӣ» {{lang-ar|زئج ائخانئ}} ҷадвали астрономӣ, ки таҳ­ти роҳбарии Насируддини Тӯсӣ (асри 13) дар расадхонаи Мароға (Ҷумҳурии Озарбойҷон) таҳия гардидааст. Расадхонаи Мароға бо дастгирии яке аз наберагони Чингизхон – Ҳулогухон (ҳукмронӣ 1261–65) соли 1259 сохта шуда буд. Ба расадхонаи мазкур олимони машҳури замон – ал-Қазвинӣ, ал-Мағрибӣ, аш-Шерозӣ ва дигарон (аз ҷумла аз Чин) ва дастхатҳо ҷамъ оварда шуда буданд. «Зиҷи элхонӣ» самараи мушоҳидаҳои мунаҷҷимони он замон дар тӯ­ли солҳои 1259–71 буд. «Зиҷи элхонӣ» аз чаҳор мақола (китоб) ибо­рат буда, масъалаҳои солшуморӣ, назарияи ҳаракати сайёраҳо, феҳристи ситораҳо, ҷадвалҳои ҳисобу китоби мав­қеи Офтоб, ҷадвалҳои арзу тӯли шаҳрҳо, ҷадвалҳои шаш­рақамаи синусҳо ва тангенсҳо бо фосилаи 1′ ва дигар масъалаҳои нуҷуми назариро дар бар мегирад. «Зиҷи элхонӣ» ва асарҳои олимони мактаби илмии Мароға барои инкишофи баъдии астрономия ва математика таъсири ҷиддӣ расонданд. Чунончи, Ғиёсуддини Кошонӣ «Зиҷи Хоқо­нӣ»-ро зери таъсири «Зиҷи элхонӣ» тартиб додааст. «Зиҷи элхонӣ» ба забони форсӣ таълиф гардида, сипас ба арабӣ тарҷума шудааст. == Эзоҳ == {{эзоҳ}} == Адабиёт == * {{ЭМТ|«Зиҷи элхонӣ» |7|муаллиф= }} [[Гурӯҳ:Ахтаршиносон]] syvl4ipvx0bmlz7y4cgwgqpec9e2f5c 1469170 1469169 2026-04-20T05:14:36Z Сунатулло Сафарзода 108676 1469170 wikitext text/x-wiki <code>Рамзи роёна</code>«Зиҷи элхонӣ» ({{lang-ar|زئج ائخانئ}}) ҷадвали астрономӣ, ки таҳ­ти роҳбарии Насируддини Тӯсӣ (асри 13) дар расадхонаи Мароға (Ҷумҳурии Озарбойҷон) таҳия гардидааст. Расадхонаи Мароға бо дастгирии яке аз наберагони Чингизхон – Ҳулогухон (ҳукмронӣ 1261–65) соли 1259 сохта шуда буд. Ба расадхонаи мазкур олимони машҳури замон – ал-Қазвинӣ, ал-Мағрибӣ, аш-Шерозӣ ва дигарон (аз ҷумла аз Чин) ва дастхатҳо ҷамъ оварда шуда буданд. «Зиҷи элхонӣ» самараи мушоҳидаҳои мунаҷҷимони он замон дар тӯ­ли солҳои 1259–71 буд. «Зиҷи элхонӣ» аз чаҳор мақола (китоб) ибо­рат буда, масъалаҳои солшуморӣ, назарияи ҳаракати сайёраҳо, феҳристи ситораҳо, ҷадвалҳои ҳисобу китоби мав­қеи Офтоб, ҷадвалҳои арзу тӯли шаҳрҳо, ҷадвалҳои шаш­рақамаи синусҳо ва тангенсҳо бо фосилаи 1′ ва дигар масъалаҳои нуҷуми назариро дар бар мегирад. «Зиҷи элхонӣ» ва асарҳои олимони мактаби илмии Мароға барои инкишофи баъдии астрономия ва математика таъсири ҷиддӣ расонданд. Чунончи, Ғиёсуддини Кошонӣ «Зиҷи Хоқо­нӣ»-ро зери таъсири «Зиҷи элхонӣ» тартиб додааст. «Зиҷи элхонӣ» ба забони форсӣ таълиф гардида, сипас ба арабӣ тарҷума шудааст. == Эзоҳ == {{эзоҳ}} == Адабиёт == * {{ЭМТ|«Зиҷи элхонӣ» |7|муаллиф= }} [[Гурӯҳ:Ахтаршиносон]] bezaoap31d2fnomez14rv75umr0plv7 1469171 1469170 2026-04-20T05:15:09Z Сунатулло Сафарзода 108676 1469171 wikitext text/x-wiki «Зиҷи элхонӣ» ({{lang-ar|زئج ائخانئ}}) ҷадвали астрономӣ, ки таҳ­ти роҳбарии Насируддини Тӯсӣ (асри 13) дар расадхонаи Мароға (Ҷумҳурии Озарбойҷон) таҳия гардидааст. Расадхонаи Мароға бо дастгирии яке аз наберагони Чингизхон – Ҳулогухон (ҳукмронӣ 1261–65) соли 1259 сохта шуда буд. Ба расадхонаи мазкур олимони машҳури замон – ал-Қазвинӣ, ал-Мағрибӣ, аш-Шерозӣ ва дигарон (аз ҷумла аз Чин) ва дастхатҳо ҷамъ оварда шуда буданд. «Зиҷи элхонӣ» самараи мушоҳидаҳои мунаҷҷимони он замон дар тӯ­ли солҳои 1259–71 буд. «Зиҷи элхонӣ» аз чаҳор мақола (китоб) ибо­рат буда, масъалаҳои солшуморӣ, назарияи ҳаракати сайёраҳо, феҳристи ситораҳо, ҷадвалҳои ҳисобу китоби мав­қеи Офтоб, ҷадвалҳои арзу тӯли шаҳрҳо, ҷадвалҳои шаш­рақамаи синусҳо ва тангенсҳо бо фосилаи 1′ ва дигар масъалаҳои нуҷуми назариро дар бар мегирад. «Зиҷи элхонӣ» ва асарҳои олимони мактаби илмии Мароға барои инкишофи баъдии астрономия ва математика таъсири ҷиддӣ расонданд. Чунончи, Ғиёсуддини Кошонӣ «Зиҷи Хоқо­нӣ»-ро зери таъсири «Зиҷи элхонӣ» тартиб додааст. «Зиҷи элхонӣ» ба забони форсӣ таълиф гардида, сипас ба арабӣ тарҷума шудааст. == Эзоҳ == {{эзоҳ}} == Адабиёт == * {{ЭМТ|«Зиҷи элхонӣ» |7|муаллиф= }} [[Гурӯҳ:Ахтаршиносон]] n9d06jfnsye0aysw0kul19ifn5vr09w 1469172 1469171 2026-04-20T05:22:40Z Сунатулло Сафарзода 108676 1469172 wikitext text/x-wiki «'''Зиҷи элхонӣ'''» ({{lang-ar|زئج ائخانئ}}) ҷадвали астрономӣ, ки таҳ­ти роҳбарии [[Насируддини Тӯсӣ]] (асри 13) дар [[расадхонаи Мароға]] ([[Ҷумҳурии Озарбойҷон]]) таҳия гардидааст. Расадхонаи Мароға бо дастгирии яке аз наберагони [[Чингизхон]] – [[Ҳулагухон|Ҳулогухон]] (ҳукмронӣ 1261–65) соли 1259 сохта шуда буд. Ба расадхонаи мазкур олимони машҳури замон – ал-Қазвинӣ, ал-Мағрибӣ, аш-Шерозӣ ва дигарон (аз ҷумла аз Чин) ва дастхатҳо ҷамъ оварда шуда буданд. «Зиҷи элхонӣ» самараи мушоҳидаҳои [[Мунаҷҷим|мунаҷҷимон]]<nowiki/>и он замон дар тӯ­ли солҳои 1259–71 буд. «Зиҷи элхонӣ» аз чаҳор мақола (китоб) ибо­рат буда, масъалаҳои солшуморӣ, назарияи ҳаракати сайёраҳо, феҳристи ситораҳо, ҷадвалҳои ҳисобу китоби мав­қеи Офтоб, ҷадвалҳои арзу тӯли шаҳрҳо, ҷадвалҳои шаш­рақамаи синусҳо ва тангенсҳо бо фосилаи 1′ ва дигар масъалаҳои нуҷуми назариро дар бар мегирад. «Зиҷи элхонӣ» ва асарҳои олимони мактаби илмии Мароға барои инкишофи баъдии астрономия ва математика таъсири ҷиддӣ расонданд. Чунончи, [[Ғиёсуддин Ҷамшеди Кошонӣ|Ғиёсуддини Кошонӣ]] «Зиҷи Хоқо­нӣ»-ро зери таъсири «Зиҷи элхонӣ» тартиб додааст. «Зиҷи элхонӣ» ба забони форсӣ таълиф гардида, сипас ба [[Забони арабӣ|арабӣ]] тарҷума шудааст. == Эзоҳ == {{эзоҳ}} == Адабиёт == * {{ЭМТ|«Зиҷи элхонӣ» |7|муаллиф= }} [[Гурӯҳ:Ахтаршиносон]] [[Гурӯҳ:Ахтаршиносон аз рӯи алифбо]] 8abh7lsc0wdp3fuh2vvwfmwsbls7c7g 0 330946 1469174 2026-04-20T05:40:14Z Сунатулло Сафарзода 108676 Саҳифаи нав: «Зубдату-т-таворих» زبدة التواریخ «Ахбору-д-давлати-с-Салҷуқия», «Зубдату-т-таворих фӣ ах­бори-л-умаро ва-л-мулуки-с-Салҷуқия» — асари таъ­рихии Садруддин Алии Ҳусайнӣ, ки ба шарҳи таърихи аҳди Салҷуқиён бахшида шудааст. «Зубдату-т-таворих» дар пайравии «Ну... 1469174 wikitext text/x-wiki «Зубдату-т-таворих» زبدة التواریخ «Ахбору-д-давлати-с-Салҷуқия», «Зубдату-т-таворих фӣ ах­бори-л-умаро ва-л-мулуки-с-Салҷуқия» — асари таъ­рихии Садруддин Алии Ҳусайнӣ, ки ба шарҳи таърихи аҳди Салҷуқиён бахшида шудааст. «Зубдату-т-таворих» дар пайравии «Нус­рату-л-фатра ва усрату-л-фитра»-и Имодуддин Котиби Исфаҳонӣ ба забони арабӣ таълиф шуда, аз 41 фасл ва ду бахш иборат аст. Дар бахши аввали асар (30 фасл) таърихи мухтасари аҳди ҳукумати султонҳои бузурги салҷуқӣ то поёни фармонравоии султон Санҷар (1118–57) баён шу­дааст. Қисми зиёди маводди ин бахш такрори воқеа ё рӯйнависи асарҳои муаррихони пешин (Имодуддин Котиби Исфаҳонӣ, Низомулмулк ва дигарон) аст. Бахши дуввуми асар (9 боб) дар заминаи мушоҳидаҳои шахсии муаллиф, қавли шоҳидони замон ва маъхазҳои дигар навиш­та шуда, таърихи аҳди охирин султонҳои салҷуқӣ ва Атобакони Озарбойҷон ё Илдегизиёнро (1136–1225) дар бар мегирад. Дар ду боби охири «Зубдату-т-таворих» таърихи Салҷуқиён ва Илдегизиён хулоса шудааст. Омӯ­зиши муқоисавии «Зубдату-т-таворих». бо асарҳои «Нусрату-л-фатра ва усрату-л-фитра»-и Имодуддин Котиби Исфаҳонӣ, «Роҳа­ту-с-судур»-и Ровандӣ ва «ал-Комил фӣ-т-таърих»-и Ибни Асир имкон медиҳад, ки таърихи нимаи дуввуми асри 12 Осиёи Марказӣ, киш­варҳои Шарқи Миёна ва Шарқи Наздик пурратар таҳқиқ шавад. Ягона нусхаи «Зубдату-т-таворих» дар Ганҷинаи даст­на­висҳои шарқи китобхонаи Кембриҷ нигаҳдорӣ мешавад. == Эзоҳ == {{эзоҳ}} == Адабиёт == * {{ЭМТ|«Зубдату-т-таворих» |7|муаллиф= }} [[Гурӯҳ:асарҳо аз руйи алифбо]] d8vbp3rg1wlxkura12is1tjjhjyi2sf 1469175 1469174 2026-04-20T05:45:45Z Сунатулло Сафарзода 108676 1469175 wikitext text/x-wiki «'''Зубдату-т-таворих'''» ({{lang-ar|زبدة التواریخ}}) «Ахбору-д-давлати-с-Салҷуқия», «Зубдату-т-таворих фӣ ах­бори-л-умаро ва-л-мулуки-с-[[Салҷуқиён|Салҷуқия]]» — асари таъ­рихии Садруддин Алии Ҳусайнӣ, ки ба шарҳи таърихи аҳди Салҷуқиён бахшида шудааст. «Зубдату-т-таворих» дар пайравии «Нус­рату-л-фатра ва усрату-л-фитра»-и Имодуддин Котиби Исфаҳонӣ ба забони арабӣ таълиф шуда, аз 41 фасл ва ду бахш иборат аст. Дар бахши аввали асар (30 фасл) таърихи мухтасари аҳди ҳукумати султонҳои бузурги салҷуқӣ то поёни фармонравоии султон Санҷар (1118–57) баён шу­дааст. Қисми зиёди маводди ин бахш такрори воқеа ё рӯйнависи асарҳои муаррихони пешин (Имодуддин Котиби Исфаҳонӣ, [[Низомулмулки Тӯсӣ|Низомулмулк]] ва дигарон) аст. Бахши дуввуми асар (9 боб) дар заминаи мушоҳидаҳои шахсии муаллиф, қавли шоҳидони замон ва маъхазҳои дигар навиш­та шуда, таърихи аҳди охирин султонҳои салҷуқӣ ва [[Озарбойҷон|Атобакони Озарбойҷон]] ё Илдегизиёнро (1136–1225) дар бар мегирад. Дар ду боби охири «Зубдату-т-таворих» таърихи Салҷуқиён ва Илдегизиён хулоса шудааст. Омӯ­зиши муқоисавии «Зубдату-т-таворих». бо асарҳои «Нусрату-л-фатра ва усрату-л-фитра»-и Имодуддин Котиби Исфаҳонӣ, «Роҳа­ту-с-судур»-и Ровандӣ ва «ал-Комил фӣ-т-таърих»-и Ибни Асир имкон медиҳад, ки таърихи нимаи дуввуми асри 12 [[Осиёи Марказӣ|Осиёи Марказӣ,]] киш­варҳои [[Шарқи Миёна]] ва [[Шарқи Наздик]] пурратар таҳқиқ шавад. Ягона нусхаи «Зубдату-т-таворих» дар Ганҷинаи даст­на­висҳои шарқи китобхонаи [[Кембриҷ]] нигаҳдорӣ мешавад. == Эзоҳ == {{эзоҳ}} == Адабиёт == * {{ЭМТ|«Зубдату-т-таворих» |7|муаллиф= }} [[Гурӯҳ:асарҳо аз руйи алифбо]] tu9tpipzmkyx5bb8ropabqmvauiojuq 1469176 1469175 2026-04-20T05:47:09Z Сунатулло Сафарзода 108676 1469176 wikitext text/x-wiki «'''Зубдату-т-таворих'''» ({{lang-ar|زبدة التواریخ}}) «Ахбору-д-давлати-с-Салҷуқия», «Зубдату-т-таворих фӣ ах­бори-л-умаро ва-л-мулуки-с-[[Салҷуқиён|Салҷуқия]]» — асари таъ­рихии Садруддин Алии Ҳусайнӣ, ки ба шарҳи таърихи аҳди Салҷуқиён бахшида шудааст. «Зубдату-т-таворих» дар пайравии «Нус­рату-л-фатра ва усрату-л-фитра»-и Имодуддин Котиби Исфаҳонӣ ба забони арабӣ таълиф шуда, аз 41 фасл ва ду бахш иборат аст. Дар бахши аввали асар (30 фасл) таърихи мухтасари аҳди ҳукумати султонҳои бузурги салҷуқӣ то поёни фармонравоии султон Санҷар (1118–57) баён шу­дааст. Қисми зиёди маводди ин бахш такрори воқеа ё рӯйнависи асарҳои муаррихони пешин (Имодуддин Котиби Исфаҳонӣ, [[Низомулмулки Тӯсӣ|Низомулмулк]] ва дигарон) аст. Бахши дуввуми асар (9 боб) дар заминаи мушоҳидаҳои шахсии муаллиф, қавли шоҳидони замон ва маъхазҳои дигар навиш­та шуда, таърихи аҳди охирин султонҳои салҷуқӣ ва [[Озарбойҷон|Атобакони Озарбойҷон]] ё Илдегизиёнро (1136–1225) дар бар мегирад. Дар ду боби охири «Зубдату-т-таворих» таърихи Салҷуқиён ва Илдегизиён хулоса шудааст. Омӯ­зиши муқоисавии «Зубдату-т-таворих». бо асарҳои «Нусрату-л-фатра ва усрату-л-фитра»-и Имодуддин Котиби Исфаҳонӣ, «Роҳа­ту-с-судур»-и Ровандӣ ва «ал-Комил фӣ-т-таърих»-и Ибни Асир имкон медиҳад, ки таърихи нимаи дуввуми асри 12 [[Осиёи Марказӣ|Осиёи Марказӣ,]] киш­варҳои [[Шарқи Миёна]] ва [[Шарқи Наздик]] пурратар таҳқиқ шавад. Ягона нусхаи «Зубдату-т-таворих» дар Ганҷинаи даст­на­висҳои шарқи китобхонаи [[Кембриҷ]] нигаҳдорӣ мешавад. == Эзоҳ == {{эзоҳ}} == Адабиёт == * {{ЭМТ|«Зубдату-т-таворих» |7|муаллиф= }} [[Гурӯҳ:Асарҳо аз рӯи мавзӯъ]] [[Гурӯҳ:Асарҳо дар асоси рӯйдодҳои воқеӣ]] ebti7261b7vtcll7tt26ipeufw5zkvq 0 330947 1469177 2026-04-20T05:53:33Z Сунатулло Сафарзода 108676 Саҳифаи нав: «Зубдату-т-таворих» {{lang-ar|زبدة التواریخ}} — асари таърихии қозӣ Нурулҳаққи Деҳлавӣ (1566–1663). Муаллиф асараш­ро бо хоҳиши Шайх Фариди Бухорӣ барои такмил додани асари таърихии падараш Абдулҳаққи Деҳлавӣ – «Таърихи Ҳаққӣ» дар пайравии «Табақоти Акбарӣ»-и Ни... 1469177 wikitext text/x-wiki «Зубдату-т-таворих» {{lang-ar|زبدة التواریخ}} — асари таърихии қозӣ Нурулҳаққи Деҳлавӣ (1566–1663). Муаллиф асараш­ро бо хоҳиши Шайх Фариди Бухорӣ барои такмил додани асари таърихии падараш Абдулҳаққи Деҳлавӣ – «Таърихи Ҳаққӣ» дар пайравии «Табақоти Акбарӣ»-и Ни­зо­муд­дини Ҳиравӣ таълиф кардааст (1605). «Зубдату-т-таворих» аз муқад­ди­ма, 9 табақа (Деҳлӣ, Малва, Гуҷарот, Дакан, Кашмир, Син­ду Тҳатта, Мултон, Бангол, Ҷавнпур) ва хотима иборат буда, таърихи давлатдории сулолаҳои мусулмононро дар Ҳинд аз давраи таъсиси Салтанати Деҳлӣ (1206) то фавти Ҷалолуддини Акбар (1605) дар бар мегирад. Мундариҷаи «Зубдату-т-таворих» ба муҳтавои «Таърихи Ҳаққӣ» ва «Табақоти Ак­ба­рӣ» шабоҳат дошта, дар тафовут ба онҳо муаллиф дар ин асар воқеаҳои нуҳ соли охири аҳди Акбар (1556–1605), махсусан лашкаркашиҳои Шайх Фаридро ба Панҷоб, Аф­ғонистон, Дакану Кашмир ва таърихи суло­лаҳои маҳал­лии Одилшоҳиён, Қутбшо­ҳиён ва Низом­шо­ҳиёнро муфассалтар нигоштааст. «Зубдату-т-таворих» дар миёни таъ­рихномаҳои уму­мии Ҳинд, ки дар аҳди Акбар таълиф шуда буданд, баъ­ди «Акбарнома»-и Абулфазли Аломӣ комилтарин асари таърихӣ мебошад. Сабки нигориши асар сода буда, дар он санъатҳои лафзӣ чандон зиёд истифода нашудаанд. == Эзоҳ == {{эзоҳ}} == Адабиёт == * {{ЭМТ|«Зубдату-т-таворих»|7|муаллиф= }} [[Гурӯҳ:Асарҳо аз руйи мавзуъ]] 2w24wplvgntdkapzb3xl0edi10uoanh 1469178 1469177 2026-04-20T05:55:01Z Сунатулло Сафарзода 108676 1469178 wikitext text/x-wiki «Зубдату-т-таворих» ({{lang-ar|زبدة التواریخ}}) — асари таърихии қозӣ Нурулҳаққи Деҳлавӣ (1566–1663). Муаллиф асараш­ро бо хоҳиши Шайх Фариди Бухорӣ барои такмил додани асари таърихии падараш Абдулҳаққи Деҳлавӣ – «Таърихи Ҳаққӣ» дар пайравии «Табақоти Акбарӣ»-и Ни­зо­муд­дини Ҳиравӣ таълиф кардааст (1605). «Зубдату-т-таворих» аз муқад­ди­ма, 9 табақа (Деҳлӣ, Малва, Гуҷарот, Дакан, Кашмир, Син­ду Тҳатта, Мултон, Бангол, Ҷавнпур) ва хотима иборат буда, таърихи давлатдории сулолаҳои мусулмононро дар Ҳинд аз давраи таъсиси Салтанати Деҳлӣ (1206) то фавти Ҷалолуддини Акбар (1605) дар бар мегирад. Мундариҷаи «Зубдату-т-таворих» ба муҳтавои «Таърихи Ҳаққӣ» ва «Табақоти Ак­ба­рӣ» шабоҳат дошта, дар тафовут ба онҳо муаллиф дар ин асар воқеаҳои нуҳ соли охири аҳди Акбар (1556–1605), махсусан лашкаркашиҳои Шайх Фаридро ба Панҷоб, Аф­ғонистон, Дакану Кашмир ва таърихи суло­лаҳои маҳал­лии Одилшоҳиён, Қутбшо­ҳиён ва Низом­шо­ҳиёнро муфассалтар нигоштааст. «Зубдату-т-таворих» дар миёни таъ­рихномаҳои уму­мии Ҳинд, ки дар аҳди Акбар таълиф шуда буданд, баъ­ди «Акбарнома»-и Абулфазли Аломӣ комилтарин асари таърихӣ мебошад. Сабки нигориши асар сода буда, дар он санъатҳои лафзӣ чандон зиёд истифода нашудаанд. == Эзоҳ == {{эзоҳ}} == Адабиёт == * {{ЭМТ|«Зубдату-т-таворих»|7|муаллиф= }} [[Гурӯҳ:Асарҳо аз руйи мавзуъ]] 24blvzcv1inxxauz9brrqm5xt28qo95 1469179 1469178 2026-04-20T05:59:39Z Сунатулло Сафарзода 108676 1469179 wikitext text/x-wiki «'''Зубдату-т-таворих'''» ({{lang-ar|زبدة التواریخ}}) — асари таърихии қозӣ Нурулҳаққи Деҳлавӣ (1566–1663). Муаллиф асараш­ро бо хоҳиши Шайх Фариди Бухорӣ барои такмил додани асари таърихии падараш Абдулҳаққи Деҳлавӣ – «Таърихи Ҳаққӣ» дар пайравии «Табақоти Акбарӣ»-и Ни­зо­муд­дини Ҳиравӣ таълиф кардааст (1605). «Зубдату-т-таворих» аз муқад­ди­ма, 9 табақа ([[Деҳлӣ]], Малва, [[Гуҷарот (Ҳиндустон)|Гуҷарот]], [[Дакан]], [[Кашмир]], Син­ду Тҳатта, [[Мултон]], Бангол, Ҷавнпур) ва хотима иборат буда, таърихи давлатдории сулолаҳои мусулмононро дар Ҳинд аз давраи таъсиси Салтанати Деҳлӣ (1206) то фавти [[Акбари Бузург|Ҷалолуддини Акбар]] (1605) дар бар мегирад. Мундариҷаи «Зубдату-т-таворих» ба муҳтавои «Таърихи Ҳаққӣ» ва «Табақоти Ак­ба­рӣ» шабоҳат дошта, дар тафовут ба онҳо муаллиф дар ин асар воқеаҳои нуҳ соли охири аҳди Акбар (1556–1605), махсусан лашкаркашиҳои Шайх Фаридро ба [[Панҷоб (Ҳиндустон)|Панҷоб]], [[Афғонистон|Аф­ғонистон]], Дакану Кашмир ва таърихи суло­лаҳои маҳал­лии Одилшоҳиён, Қутбшо­ҳиён ва Низом­шо­ҳиёнро муфассалтар нигоштааст. «Зубдату-т-таворих» дар миёни таъ­рихномаҳои уму­мии Ҳинд, ки дар аҳди Акбар таълиф шуда буданд, баъ­ди «Акбарнома»-и [[Абулфазли Алломӣ|Абулфазли Аломӣ]] комилтарин асари таърихӣ мебошад. Сабки нигориши асар сода буда, дар он санъатҳои лафзӣ чандон зиёд истифода нашудаанд. == Эзоҳ == {{эзоҳ}} == Адабиёт == * {{ЭМТ|«Зубдату-т-таворих»|7|муаллиф= }} [[Гурӯҳ:Асарҳо дар асоси рӯйдодҳои воқеӣ]] [[Гурӯҳ:Асарҳо аз рӯи сарчашма]] pjfr1yuqw894kjge7xw30ckrt15i877 0 330948 1469180 2026-04-20T06:03:49Z Сунатулло Сафарзода 108676 Саҳифаи нав: «Зубдату-т-таворих» {{lang-ar|زبدة التواریخ}} — асари таърихии муаррихи форсизабони Ҳинд Муҳаммадафзали Ҳусайнӣ, ки ба равиши таърихнигории умумӣ таълиф шудааст (1653). Муаллиф ҳодисаҳои таърихиро аз аҳди Каюмарс то даврони зиндагии худ аз китоби «Зубдату-т-таво... 1469180 wikitext text/x-wiki «Зубдату-т-таворих» {{lang-ar|زبدة التواریخ}} — асари таърихии муаррихи форсизабони Ҳинд Муҳаммадафзали Ҳусайнӣ, ки ба равиши таърихнигории умумӣ таълиф шудааст (1653). Муаллиф ҳодисаҳои таърихиро аз аҳди Каюмарс то даврони зиндагии худ аз китоби «Зубдату-т-таво­рих»-и Мул­ло Камоли Мунаҷҷим ба асараш иқтибос карда, тибқи мушоҳидаҳои шахсиаш воқеаҳои сиёсии аҳди ҳукмронии Шоҳҷаҳонро (1627–58) ба он илова намудааст. «Зубдату-т-таворих»нисбат ба дигар осори таърихии ҳамзамони худ бо сабки со­да навишта шудааст. Асар барои омӯзиши таърихи тамад­дуни аҳди Темуриёни Ҳинд, низоъҳои сиёсии Сафавиёну Темуриёни Ҳинд оид ба масъалаи Қан­даҳор, таърихи робитаҳои фарҳангии Ҳинду Мова­роун­наҳр ва ғ. маъхази муҳим мебошад. Ягона нусхаи хаттии «Зубдату-т-таворих» дар Китобхонаи умумии Бонкипур (Китобхонаи миллии шарқ­шино­сии Худобахш) нигаҳдорӣ мешавад. == Эзоҳ == {{эзоҳ}} == Адабиёт == * {{ЭМТ|«Зубдату-т-таворих» |7|муаллиф= }} [[Гурӯҳ:Асарҳо]] pxlnal6a9fh5uxge5zpp40jvjslteyc 1469181 1469180 2026-04-20T06:07:19Z Сунатулло Сафарзода 108676 1469181 wikitext text/x-wiki «'''Зубдату-т-таворих'''» ( {{lang-ar|زبدة التواریخ}}) — асари таърихии муаррихи форсизабони Ҳинд Муҳаммадафзали Ҳусайнӣ, ки ба равиши таърихнигории умумӣ таълиф шудааст (1653). Муаллиф ҳодисаҳои таърихиро аз аҳди [[Каюмарс]] то даврони зиндагии худ аз китоби «Зубдату-т-таво­рих»-и Мул­ло Камоли Мунаҷҷим ба асараш иқтибос карда, тибқи мушоҳидаҳои шахсиаш воқеаҳои сиёсии аҳди ҳукмронии [[Шоҳҷаҳон|Шоҳҷаҳонро]] (1627–58) ба он илова намудааст. «Зубдату-т-таворих»нисбат ба дигар осори таърихии ҳамзамони худ бо сабки со­да навишта шудааст. Асар барои омӯзиши таърихи тамад­дуни аҳди Темуриёни Ҳинд, низоъҳои сиёсии [[Сафавиён]]<nowiki/>у Темуриёни Ҳинд оид ба масъалаи [[Қандаҳор|Қан­даҳор]], таърихи робитаҳои фарҳангии Ҳинду [[Мовароуннаҳр|Мова­роун­наҳр]] ва ғ. маъхази муҳим мебошад. Ягона нусхаи хаттии «Зубдату-т-таворих» дар Китобхонаи умумии [[Бонкипур]] (Китобхонаи миллии шарқ­шино­сии Худобахш) нигаҳдорӣ мешавад. == Эзоҳ == {{эзоҳ}} == Адабиёт == * {{ЭМТ|«Зубдату-т-таворих» |7|муаллиф= }} [[Гурӯҳ:Асарҳо]] [[Гурӯҳ:Асарҳо дар асоси рӯйдодҳои воқеӣ]] 1pvsjug15ixmzkdjc62reu81zq9s6jy 0 330949 1469183 2026-04-20T06:39:59Z Фурқати Низом 109075 Саҳифаи нав: {| class="infobox" style="width:23em; float:right; margin-left:1em; border:1px solid #a2a9b1; background:#f8f9fa; padding:5px; font-size:90%;" |- ! colspan="2" style="text-align:center; font-size:125%; background:#cedff2;" | Даҷҷол |- ! Жанр | драмаи фалсафӣ, театри шоирона |- ! Муаллиф | бар асоси андешаҳои [[Ҷалолуддини Румӣ|Мавлоно Балхӣ]], Абдураҳмони Ҷомӣ|Ҷо... 1469183 wikitext text/x-wiki {| class="infobox" style="width:23em; float:right; margin-left:1em; border:1px solid #a2a9b1; background:#f8f9fa; padding:5px; font-size:90%;" |- ! colspan="2" style="text-align:center; font-size:125%; background:#cedff2;" | Даҷҷол |- ! Жанр | драмаи фалсафӣ, театри шоирона |- ! Муаллиф | бар асоси андешаҳои [[Ҷалолуддини Румӣ|Мавлоно Балхӣ]], [[Абдураҳмони Ҷомӣ|Ҷомӣ]], [[Фаридуддин Аттор|Аттор]], [[Ҳофизи Шерозӣ|Ҳофиз]], [[Саъдии Шерозӣ|Саъдӣ]] |- ! Коргардон | [[Фаррух Қосимов]] |- ! Театр | Театри давлатии таҷрибавии «Аҳорун» |- ! Санаи намоиш | 1997 |- ! Ҷоиза | Шоҳҷоизаи Ҷашнвораи байналмилалии театри Эронзамин (2001) |} '''«Даҷҷол»''' (русӣ: Антихрист) — намоиши маъруфи коргардон [[Фаррух Қосимов]] мебошад, ки дар соли 1997 аз ҷониби Театри давлатии таҷрибавии «Аҳорун» ба саҳна гузошта шудааст. Ин асар яке аз муҳимтарин намоишҳоест, ки ба мавзӯи [[ҷанги шаҳрвандии Тоҷикистон]] бахшида шуда, ба комёбиҳои байналмилалӣ ноил гардидааст.<ref>Табарӣ, Муҳаммадуллоҳ. "Вазъи "Маккаи ҳунари теотр" дар солҳои ҷанги дохилӣ". BBC World Service. 4 июни 2012. (https://www.bbc.com/tajik/cultural_life/2012/06/120604_m_ta_tajik_theater_civil_war)</ref> == Таърих ва эҷод == Намоиши «Даҷҷол» аз ҷониби Фаррух Қосимов дар соли 1997, яъне дар соли имзои [[Созишномаи умумии истиқрори сулҳ ва ризоияти миллӣ дар Тоҷикистон|созишномаи сулҳ]] рӯи саҳна омад.<ref>Табарӣ, Муҳаммадуллоҳ. "Вазъи "Маккаи ҳунари теотр" дар солҳои ҷанги дохилӣ". BBC World Service. 4 июни 2012. (https://www.bbc.com/tajik/cultural_life/2012/06/120604_m_ta_tajik_theater_civil_war)</ref> Коргардон ин намоишномаро ба ёди [[Садбарг Тиллоева]], ҳунарпешаи театри «Аҳорун», ки дар моҳи декабри соли 1992 дар Душанбе нопадид шуда буд, ва дар симои ӯ ба ҳамаи қурбониёни ҷанги дохилии Тоҷикистон бахшидааст.<ref>Табарӣ, Муҳаммадуллоҳ. "Вазъи "Маккаи ҳунари теотр" дар солҳои ҷанги дохилӣ". BBC World Service. 4 июни 2012. (https://www.bbc.com/tajik/cultural_life/2012/06/120604_m_ta_tajik_theater_civil_war)</ref> == Мазмун ва таҳлил == Фаррух Қосимов дар намоиши «Даҷҷол» ба адабиёти классикии форсу тоҷик ва андешаҳои ирфонӣ муроҷиат кардааст. Ба гуфтаи муҳаққиқон, ин асар ба ҷузъиёти таърихӣ, таҳлилу дарки фалсафӣ дошта, аз ҷанги бародаркуш ва оқибатҳои он бо забони рамзҳо ҳикоят мекунад.<ref>Табарӣ, Муҳаммадуллоҳ. "Вазъи "Маккаи ҳунари теотр" дар солҳои ҷанги дохилӣ". BBC World Service. 4 июни 2012. (https://www.bbc.com/tajik/cultural_life/2012/06/120604_m_ta_tajik_theater_civil_war)</ref> Дар ин намоиш, коргардон таваҷҷӯҳи хос ба даст доштани қувваҳои берунӣ дар сар задани фоҷиаҳо кардааст.<ref>Табарӣ, Муҳаммадуллоҳ. "Вазъи "Маккаи ҳунари теотр" дар солҳои ҷанги дохилӣ". BBC World Service. 4 июни 2012. (https://www.bbc.com/tajik/cultural_life/2012/06/120604_m_ta_tajik_theater_civil_war)</ref> == Муваффақиятҳои байналмилалӣ == Намоишномаи «Даҷҷол» яке аз муваффақтарин намоишҳои театри тоҷик дар арсаи байналмилалӣ ба шумор меравад. '''Ҷашнвораи Эрон:''' Дар соли 2001, «Даҷҷол» дар дуюмин ҷашнвораи байналмилалии театри Эронзамин, ки дар шаҳри Аҳвози устони Хузистон баргузор гардид, соҳиби Шоҳҷоиза (Гран-При) шуд.<ref>Шарифӣ, А. "«Даҷҷол» Эронзаминро тасхир кард". Озодагон. 4 июни 2012. (https://www.ozodagon.com/index.php?newsid=7584)</ref> '''Вокуниши тамошобинон:''' Ҳангоми намоиш дар Эрон, тамошобинон аз ҳолати бемории Фаррух Қосимов ва умқи фалсафаи намоиш мутаассир шуда, гиря мекарданд ва барои ӯ дуо мехонданд. Тамошобинони Эрон намоишномаро бо хушӣ истиқбол карданд.<ref>Шарифӣ, А. "«Даҷҷол» Эронзаминро тасхир кард". Озодагон. 4 июни 2012. (https://www.ozodagon.com/index.php?newsid=7584)</ref> '''Эътирофи аврупоӣ:''' Намоиш дар кишварҳои Аврупо низ бо истиқболи гарм рӯ ба рӯ шуда, ба фаҳму дарки мардуми Аврупо наздик арзёбӣ гардид.<ref>Шарифӣ, А. "«Даҷҷол» Эронзаминро тасхир кард". Озодагон. 4 июни 2012. (https://www.ozodagon.com/index.php?newsid=7584)</ref> == Арзиш == Намоиши «Даҷҷол» ҳамроҳ бо дигар асарҳои Фаррух Қосимов ва гурӯҳи «Аҳорун» дар давраи пас аз ҷанг театри тоҷикро дар арсаи байналмилалӣ муаррифӣ кард.<ref>Шарифӣ, А. "«Даҷҷол» Эронзаминро тасхир кард". Озодагон. 4 июни 2012. (https://www.ozodagon.com/index.php?newsid=7584)</ref> Бо вуҷуди он ки ин намоишномаҳо дар дохили кишвар на ҳамеша шумораи зиёди тамошобинро ҷалб мекарданд, онҳо ба рушди ҳунари асил ва ташаккули услуби нави театрӣ дар Тоҷикистон мусоидат карданд.<ref>Шарифӣ, А. "«Даҷҷол» Эронзаминро тасхир кард". Озодагон. 4 июни 2012. (https://www.ozodagon.com/index.php?newsid=7584)</ref> == Ҳунарпешаҳо == Дар намоишнома ҳунармандони Театри «Аҳорун», аз ҷумла [[Давлат Убайдуллозода]] нақш офаридааст.<ref>Шарифӣ, А. "«Даҷҷол» Эронзаминро тасхир кард". Озодагон. 4 июни 2012. (https://www.ozodagon.com/index.php?newsid=7584)</ref> == Эзоҳ == {{эзоҳ}} == Пайвандҳои беруна == [https://www.ozodagon.com/index.php?newsid=7584 «Даҷҷол» Эронзаминро тасхир кард” - А. Шарифӣ, Озодагон] [https://www.bbc.com/tajik/cultural_life/2012/06/120604_m_ta_tajik_theater_civil_war Вазъи "Маккаи ҳунари теотр" дар солҳои ҷанги дохилӣ - Муҳаммадуллоҳи Табарӣ, BBC] [[Гурӯҳ:Намоишномаҳои тоҷикӣ]] [[Гурӯҳ:Театри Тоҷикистон]] [[Гурӯҳ:Фарҳанги Тоҷикистон]] [[Гурӯҳ:Намоишномаҳои Фаррух Қосимов]] 01yue6ryix0gl5doqt9o342gz9umn5o 0 330950 1469184 2026-04-20T06:56:43Z Фурқати Низом 109075 Саҳифаи нав: {{Infobox person | name = Садбарг Тиллоева | image = | caption = | birth_date = 1951 | birth_place = [[Хоруғ]], {{Парчам|Тоҷикистон}} | death_date = 26 декабри 1992 (ғайбзада) | death_place = [[Душанбе]], {{Парчам|Тоҷикистон}} | occupation = Ҳунарпешаи театр ва синамо | years_active = 1973–1992 | spouse = | children = | nationality = тоҷик | education = Дони... 1469184 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = Садбарг Тиллоева | image = | caption = | birth_date = 1951 | birth_place = [[Хоруғ]], {{Парчам|Тоҷикистон}} | death_date = 26 декабри 1992 (ғайбзада) | death_place = [[Душанбе]], {{Парчам|Тоҷикистон}} | occupation = Ҳунарпешаи театр ва синамо | years_active = 1973–1992 | spouse = | children = | nationality = тоҷик | education = Донишкадаи давлатии санъати Тоҷикистон ба номи М. Турсунзода (1968–1973) }}'''Садбарг Тиллоева''' (1951 – 26 декабри 1992, Душанбе) — ҳунарпешаи театр ва синамои тоҷик. Ӯ дар давраи [[ҷанги шаҳрвандии Тоҷикистон]] дар шаҳри Душанбе бедарак шудааст ва сарнавишти ӯ то имрӯз норӯшан аст.<ref>Зарина Хушвақт, "ЁДЕ АЗ САДБАРГ ТИЛЛОЕВА: ҲУНАРПЕШАЕ, КИ ТО ҲОЛ НОПАДИД АСТ", Ruzgor.tj, 26 декабри 2010. [http://www.ruzgor.tj/adabiyot-va-farhang/3979-jode-az-sadbarg-tilloeva-hunarpeshae-ki-to-hol-nopadid-ast-7495.html (пайванди дастнорас)]</ref> == Зиндагинома == Садбарг Тиллоева соли 1951 дар шаҳри [[Хоруғ]] дар хонаводае мазҳабӣ ба дунё омадааст. Вай соли 1968 мактаби миёнаро хатм карда, бо вуҷуди мухолифати волидонаш, барои таҳсил ба Душанбе омада, ба Донишкадаи ҳунарҳои зебои Тоҷикистон (баъдан ба номи [[Мирзо Турсунзода]]) дохил шуд. Ӯ соли 1973 донишкадаро дар риштаи ҳунарпешаи театр ва синамо хатм карда, фаъолияти худро дар [[Театри давлатии академӣ-драмавии ба номи Абулқосим Лоҳутӣ|Театри Лоҳутӣ]] оғоз намуд.<ref>Зарина Хушвақт, "ЁДЕ АЗ САДБАРГ ТИЛЛОЕВА: ҲУНАРПЕШАЕ, КИ ТО ҲОЛ НОПАДИД АСТ", Ruzgor.tj, 26 декабри 2010. [http://www.ruzgor.tj/adabiyot-va-farhang/3979-jode-az-sadbarg-tilloeva-hunarpeshae-ki-to-hol-nopadid-ast-7495.html (пайванди дастнорас)]</ref> Дертар, ӯ ба [[Театри давлатии ҷавонони Тоҷикистон ба номи Маҳмудҷон Воҳидов]] гузашт. Дар соли 1988, дар пайи норизоии гурӯҳе аз ҳунармандони ҷавон нисбат ба намоишномаҳои фармоишӣ, театр ба ду гурӯҳ тақсим шуд ва Садбарг ба гурӯҳи [[Фаррух Қосимов|Фаррух Қосим]] пайваст, ки баъдан [[Театри давлатии таҷрибавии «Аҳорун»]] ном гирифт.<ref>Зарина Хушвақт, "ЁДЕ АЗ САДБАРГ ТИЛЛОЕВА: ҲУНАРПЕШАЕ, КИ ТО ҲОЛ НОПАДИД АСТ", Ruzgor.tj, 26 декабри 2010. [http://www.ruzgor.tj/adabiyot-va-farhang/3979-jode-az-sadbarg-tilloeva-hunarpeshae-ki-to-hol-nopadid-ast-7495.html (пайванди дастнорас)]</ref> == Фаъолияти ҳунарӣ == Садбарг Тиллоева дар нақшҳои қаҳрамонони зани нерӯманд маҳорати хос дошт. Ҳамкоронаш ӯро "шахсият" ва "беандоза масъулиятшинос" тавсиф кардаанд.<ref>Зарина Хушвақт, "ЁДЕ АЗ САДБАРГ ТИЛЛОЕВА: ҲУНАРПЕШАЕ, КИ ТО ҲОЛ НОПАДИД АСТ", Ruzgor.tj, 26 декабри 2010. [http://www.ruzgor.tj/adabiyot-va-farhang/3979-jode-az-sadbarg-tilloeva-hunarpeshae-ki-to-hol-nopadid-ast-7495.html (пайванди дастнорас)]</ref> * '''Нақшҳо:''' Дар даврони донишҷӯӣ вай нақши Пелагеяро дар намоишномаи "Камбағалӣ айб нест"-и [[Александр Островский|Островский]] бозӣ кардааст. * '''«Хонасӯзон» («Бидерман ва хонасӯзон»):''' Нақши марказии занона — соҳибхоназанро дар намоишномаи «Хонасӯзон»-и [[Макс Фриш]] иҷро кардааст. Ин нақш, ки дар он қаҳрамон меҳмонони нохондаро бо хушгӯӣ саргарм мекунад, дар ҳоле ки онҳо хонаи ӯро оташ мезананд, ба таври аҷиб ба сарнавишти воқеии худи ӯ шабоҳат дошт. * '''«Юсуфи гумгашта боз ояд ба Канъон...»:''' Дар намоишномаи машҳури «Юсуфи гумгашта боз ояд ба Канъон...» (1990) Садбарг Тиллоева масъулияти иҷрои мусиқиро бар дӯш дошт ва бо даф набзи намоишномаро таъмин мекард.<ref>Зарина Хушвақт, "ЁДЕ АЗ САДБАРГ ТИЛЛОЕВА: ҲУНАРПЕШАЕ, КИ ТО ҲОЛ НОПАДИД АСТ", Ruzgor.tj, 26 декабри 2010. [http://www.ruzgor.tj/adabiyot-va-farhang/3979-jode-az-sadbarg-tilloeva-hunarpeshae-ki-to-hol-nopadid-ast-7495.html (пайванди дастнорас)]</ref> == Нопадидшавӣ == Садбарг Тиллоева дар авҷи [[ҷанги шаҳрвандии Тоҷикистон]] нопадид шуд. 26 декабри соли 1992 се нафар афроди мусаллаҳ бо мошини "Жигулӣ" ба манзили ӯ дар хиёбони Бадахшони Душанбе ҳамла карданд.<ref>Зарина Хушвақт, "ЁДЕ АЗ САДБАРГ ТИЛЛОЕВА: ҲУНАРПЕШАЕ, КИ ТО ҲОЛ НОПАДИД АСТ", Ruzgor.tj, 26 декабри 2010. [http://www.ruzgor.tj/adabiyot-va-farhang/3979-jode-az-sadbarg-tilloeva-hunarpeshae-ki-to-hol-nopadid-ast-7495.html (пайванди дастнорас)]</ref> Бино ба гуфтаи шоҳидони айнӣ, силоҳбадастон ӯро ҳамроҳ бо як зани дигар ва кӯдаки дусолаи он зан ба зӯр ба мошин савор карда, ба самти номаълуме бурданд. Кӯдаки дусоларо дар наздикии студияи "Тоҷикфилм" аз мошин партофтаанд. Ҳангоме ки ҳамкорони Садбарг ба манзилаш рафтанд, дарҳо шикаста ва тамоми дороиҳои хона, аксҳо ва созҳои мусиқии ӯ нобуд карда шуда буданд.<ref>Зарина Хушвақт, "ЁДЕ АЗ САДБАРГ ТИЛЛОЕВА: ҲУНАРПЕШАЕ, КИ ТО ҲОЛ НОПАДИД АСТ", Ruzgor.tj, 26 декабри 2010. [http://www.ruzgor.tj/adabiyot-va-farhang/3979-jode-az-sadbarg-tilloeva-hunarpeshae-ki-to-hol-nopadid-ast-7495.html (пайванди дастнорас)]</ref> == Хотира ва мерос == Саркоргардони театри «Аҳорун» Фаррух Қосимов, ки дӯсти наздики Садбарг буд, намоишномаи «Даҷҷол» (1997)-ро ба хотири ӯ ва ҳамаи қурбониёни ҷанги шаҳрвандӣ бахшидааст. Вай ҳар бор қабл аз намоиш мегуфт: "Намоишнома ба ёди ҳамаи шаҳидони ҷанги шаҳрвандӣ бахшида шудааст ва ҳамчунин ба хотири Садбарги мо..."<ref>Табарӣ, Муҳаммадуллоҳ. "Вазъи "Маккаи ҳунари теотр" дар солҳои ҷанги дохилӣ". BBC World Service. 4 июни 2012. (https://www.bbc.com/tajik/cultural_life/2012/06/120604_m_ta_tajik_theater_civil_war)</ref> Сарнавишти Садбарг Тиллоева то имрӯз норӯшан аст ва мақомоти Тоҷикистон то ҳол ҷузъиёти нопадидшавӣ ва маҳалли дафни ӯро пайдо накардаанд. == Эзоҳ == {{эзоҳ}} == Пайвандҳои беруна == * [http://www.ruzgor.tj/adabiyot-va-farhang/3979-jode-az-sadbarg-tilloeva-hunarpeshae-ki-to-hol-nopadid-ast-7495.html ЁДЕ АЗ САДБАРГ ТИЛЛОЕВА: ҲУНАРПЕШАЕ, КИ ТО ҲОЛ НОПАДИД АСТ] * [https://www.bbc.com/tajik/cultural_life/2012/06/120604_m_ta_tajik_theater_civil_war Вазъи "Маккаи ҳунари теотр" дар солҳои ҷанги дохилӣ] t61k4nezl7qkzbcesr438vvwlkyebf8 1469185 1469184 2026-04-20T06:58:53Z Фурқати Низом 109075 1469185 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = Садбарг Тиллоева | image = | caption = | birth_date = 1951 | birth_place = [[Хоруғ]], {{Парчам|Тоҷикистон}} | death_date = 26 декабри 1992 (ғайбзада) | death_place = [[Душанбе]], {{Парчам|Тоҷикистон}} | occupation = Ҳунарпешаи театр ва синамо | years_active = 1973–1992 | spouse = | children = | nationality = тоҷик | education = Донишкадаи давлатии санъати Тоҷикистон ба номи М. Турсунзода (1968–1973) }}'''Садбарг Тиллоева''' (1951 – 26 декабри 1992, Душанбе) — ҳунарпешаи театр ва синамои тоҷик. Ӯ дар давраи [[ҷанги шаҳрвандии Тоҷикистон]] дар шаҳри Душанбе бедарак шудааст ва сарнавишти ӯ то имрӯз норӯшан аст.<ref>Зарина Хушвақт, "ЁДЕ АЗ САДБАРГ ТИЛЛОЕВА: ҲУНАРПЕШАЕ, КИ ТО ҲОЛ НОПАДИД АСТ", Ruzgor.tj, 26 декабри 2010. [http://www.ruzgor.tj/adabiyot-va-farhang/3979-jode-az-sadbarg-tilloeva-hunarpeshae-ki-to-hol-nopadid-ast-7495.html (пайванди дастнорас)]</ref> == Зиндагинома == Садбарг Тиллоева соли 1951 дар шаҳри [[Хоруғ]] дар хонаводае мазҳабӣ ба дунё омадааст. Вай соли 1968 мактаби миёнаро хатм карда, бо вуҷуди мухолифати волидонаш, барои таҳсил ба Душанбе омада, ба Донишкадаи ҳунарҳои зебои Тоҷикистон (баъдан ба номи [[Мирзо Турсунзода]]) дохил шуд. Ӯ соли 1973 донишкадаро дар риштаи ҳунарпешаи театр ва синамо хатм карда, фаъолияти худро дар [[Театри давлатии академӣ-драмавии ба номи Абулқосим Лоҳутӣ|Театри Лоҳутӣ]] оғоз намуд.<ref>Зарина Хушвақт, "ЁДЕ АЗ САДБАРГ ТИЛЛОЕВА: ҲУНАРПЕШАЕ, КИ ТО ҲОЛ НОПАДИД АСТ", Ruzgor.tj, 26 декабри 2010. [http://www.ruzgor.tj/adabiyot-va-farhang/3979-jode-az-sadbarg-tilloeva-hunarpeshae-ki-to-hol-nopadid-ast-7495.html (пайванди дастнорас)]</ref> Дертар, ӯ ба [[Театри давлатии ҷавонони Тоҷикистон ба номи Маҳмудҷон Воҳидов]] гузашт. Дар соли 1988, дар пайи норизоии гурӯҳе аз ҳунармандони ҷавон нисбат ба намоишномаҳои фармоишӣ, театр ба ду гурӯҳ тақсим шуд ва Садбарг ба гурӯҳи [[Фаррух Қосимов|Фаррух Қосим]] пайваст, ки баъдан [[Театри давлатии таҷрибавии «Аҳорун»]] ном гирифт.<ref>Зарина Хушвақт, "ЁДЕ АЗ САДБАРГ ТИЛЛОЕВА: ҲУНАРПЕШАЕ, КИ ТО ҲОЛ НОПАДИД АСТ", Ruzgor.tj, 26 декабри 2010. [http://www.ruzgor.tj/adabiyot-va-farhang/3979-jode-az-sadbarg-tilloeva-hunarpeshae-ki-to-hol-nopadid-ast-7495.html (пайванди дастнорас)]</ref> == Фаъолияти ҳунарӣ == Садбарг Тиллоева дар нақшҳои қаҳрамонони зани нерӯманд маҳорати хос дошт. Ҳамкоронаш ӯро "шахсият" ва "беандоза масъулиятшинос" тавсиф кардаанд.<ref>Зарина Хушвақт, "ЁДЕ АЗ САДБАРГ ТИЛЛОЕВА: ҲУНАРПЕШАЕ, КИ ТО ҲОЛ НОПАДИД АСТ", Ruzgor.tj, 26 декабри 2010. [http://www.ruzgor.tj/adabiyot-va-farhang/3979-jode-az-sadbarg-tilloeva-hunarpeshae-ki-to-hol-nopadid-ast-7495.html (пайванди дастнорас)]</ref> * '''Нақшҳо:''' Дар даврони донишҷӯӣ вай нақши Пелагеяро дар намоишномаи "Камбағалӣ айб нест"-и [[Александр Островский|Островский]] бозӣ кардааст. * '''«Хонасӯзон» («Бидерман ва хонасӯзон»):''' Нақши марказии занона — соҳибхоназанро дар намоишномаи «Хонасӯзон»-и [[Макс Фриш]] иҷро кардааст. Ин нақш, ки дар он қаҳрамон меҳмонони нохондаро бо хушгӯӣ саргарм мекунад, дар ҳоле ки онҳо хонаи ӯро оташ мезананд, ба таври аҷиб ба сарнавишти воқеии худи ӯ шабоҳат дошт. * '''[[Намоиши «Юсуфи гумгашта боз ояд ба Канъон...»|«Юсуфи гумгашта боз ояд ба Канъон...»]]:''' Дар намоишномаи машҳури «Юсуфи гумгашта боз ояд ба Канъон...» (1990) Садбарг Тиллоева масъулияти иҷрои мусиқиро бар дӯш дошт ва бо даф набзи намоишномаро таъмин мекард.<ref>Зарина Хушвақт, "ЁДЕ АЗ САДБАРГ ТИЛЛОЕВА: ҲУНАРПЕШАЕ, КИ ТО ҲОЛ НОПАДИД АСТ", Ruzgor.tj, 26 декабри 2010. [http://www.ruzgor.tj/adabiyot-va-farhang/3979-jode-az-sadbarg-tilloeva-hunarpeshae-ki-to-hol-nopadid-ast-7495.html (пайванди дастнорас)]</ref> == Нопадидшавӣ == Садбарг Тиллоева дар авҷи [[ҷанги шаҳрвандии Тоҷикистон]] нопадид шуд. 26 декабри соли 1992 се нафар афроди мусаллаҳ бо мошини "Жигулӣ" ба манзили ӯ дар хиёбони Бадахшони Душанбе ҳамла карданд.<ref>Зарина Хушвақт, "ЁДЕ АЗ САДБАРГ ТИЛЛОЕВА: ҲУНАРПЕШАЕ, КИ ТО ҲОЛ НОПАДИД АСТ", Ruzgor.tj, 26 декабри 2010. [http://www.ruzgor.tj/adabiyot-va-farhang/3979-jode-az-sadbarg-tilloeva-hunarpeshae-ki-to-hol-nopadid-ast-7495.html (пайванди дастнорас)]</ref> Бино ба гуфтаи шоҳидони айнӣ, силоҳбадастон ӯро ҳамроҳ бо як зани дигар ва кӯдаки дусолаи он зан ба зӯр ба мошин савор карда, ба самти номаълуме бурданд. Кӯдаки дусоларо дар наздикии студияи "Тоҷикфилм" аз мошин партофтаанд. Ҳангоме ки ҳамкорони Садбарг ба манзилаш рафтанд, дарҳо шикаста ва тамоми дороиҳои хона, аксҳо ва созҳои мусиқии ӯ нобуд карда шуда буданд.<ref>Зарина Хушвақт, "ЁДЕ АЗ САДБАРГ ТИЛЛОЕВА: ҲУНАРПЕШАЕ, КИ ТО ҲОЛ НОПАДИД АСТ", Ruzgor.tj, 26 декабри 2010. [http://www.ruzgor.tj/adabiyot-va-farhang/3979-jode-az-sadbarg-tilloeva-hunarpeshae-ki-to-hol-nopadid-ast-7495.html (пайванди дастнорас)]</ref> == Хотира ва мерос == Саркоргардони театри «Аҳорун» Фаррух Қосимов, ки дӯсти наздики Садбарг буд, намоишномаи «Даҷҷол» (1997)-ро ба хотири ӯ ва ҳамаи қурбониёни ҷанги шаҳрвандӣ бахшидааст. Вай ҳар бор қабл аз намоиш мегуфт: "Намоишнома ба ёди ҳамаи шаҳидони ҷанги шаҳрвандӣ бахшида шудааст ва ҳамчунин ба хотири Садбарги мо..."<ref>Табарӣ, Муҳаммадуллоҳ. "Вазъи "Маккаи ҳунари теотр" дар солҳои ҷанги дохилӣ". BBC World Service. 4 июни 2012. (https://www.bbc.com/tajik/cultural_life/2012/06/120604_m_ta_tajik_theater_civil_war)</ref> == Эзоҳ == {{эзоҳ}} == Пайвандҳои беруна == * [http://www.ruzgor.tj/adabiyot-va-farhang/3979-jode-az-sadbarg-tilloeva-hunarpeshae-ki-to-hol-nopadid-ast-7495.html ЁДЕ АЗ САДБАРГ ТИЛЛОЕВА: ҲУНАРПЕШАЕ, КИ ТО ҲОЛ НОПАДИД АСТ] * [https://www.bbc.com/tajik/cultural_life/2012/06/120604_m_ta_tajik_theater_civil_war Вазъи "Маккаи ҳунари теотр" дар солҳои ҷанги дохилӣ] gzferhoy2bgm563s5iy6nq9eso6h2zn 1469186 1469185 2026-04-20T07:54:17Z Фурқати Низом 109075 вироишоти сабкӣ, илова, ислоҳ 1469186 wikitext text/x-wiki {| class="infobox" style="width:23em; float:right; margin-left:1em; border:1px solid #a2a9b1; background:#f8f9fa; padding:5px; font-size:90%;" |- ! colspan="2" style="text-align:center; font-size:125%; background:#cedff2;" | Садбарг Тиллоева |- ! Таърихи таваллуд | 1951 |- ! Зодгоҳ | [[Хоруғ]], {{Парчам|Тоҷикистон}} |- ! Таърихи марг | 26 декабри 1992 (ғайбзада) |- ! Маҳалли марг | [[Душанбе]], {{Парчам|Тоҷикистон}} |- ! Касб | Ҳунарпешаи театр ва синамо |- ! Таҳсилот | Донишкадаи давлатии санъати Тоҷикистон ба номи М. Турсунзода (1968–1973) |- ! Фаъолият | Театри «Аҳорун» (1988–1992) |- ! Намоишномаҳои машҳур | «Хонасӯзон», «Юсуфи гумгашта боз ояд ба Канъон...» |} '''Садбарг Тиллоева''' (1951 – 26 декабри 1992, Душанбе) — ҳунарпешаи театр ва синамои тоҷик. Ӯ дар давраи [[ҷанги шаҳрвандии Тоҷикистон]] дар шаҳри Душанбе бедарак шудааст ва сарнавишти ӯ то имрӯз норӯшан аст.<ref>Зарина Хушвақт, "ЁДЕ АЗ САДБАРГ ТИЛЛОЕВА: ҲУНАРПЕШАЕ, КИ ТО ҲОЛ НОПАДИД АСТ", Ruzgor.tj, 26 декабри 2010. [http://www.ruzgor.tj/adabiyot-va-farhang/3979-jode-az-sadbarg-tilloeva-hunarpeshae-ki-to-hol-nopadid-ast-7495.html (пайванди дастнорас)]</ref> == Зиндагинома == Садбарг Тиллоева соли 1951 дар шаҳри [[Хоруғ]] дар хонаводае мазҳабӣ ба дунё омадааст. Вай соли 1968 мактаби миёнаро хатм карда, бо вуҷуди мухолифати волидонаш, барои таҳсил ба Душанбе омада, ба Донишкадаи ҳунарҳои зебои Тоҷикистон (баъдан ба номи [[Мирзо Турсунзода]]) дохил шуд. Ӯ соли 1973 донишкадаро дар риштаи ҳунарпешаи театр ва синамо хатм карда, фаъолияти худро дар [[Театри давлатии академӣ-драмавии ба номи Абулқосим Лоҳутӣ|Театри Лоҳутӣ]] оғоз намуд.<ref>Зарина Хушвақт, "ЁДЕ АЗ САДБАРГ ТИЛЛОЕВА: ҲУНАРПЕШАЕ, КИ ТО ҲОЛ НОПАДИД АСТ", Ruzgor.tj, 26 декабри 2010. [http://www.ruzgor.tj/adabiyot-va-farhang/3979-jode-az-sadbarg-tilloeva-hunarpeshae-ki-to-hol-nopadid-ast-7495.html (пайванди дастнорас)]</ref> Дертар, ӯ ба [[Театри давлатии ҷавонони Тоҷикистон ба номи Маҳмудҷон Воҳидов]] гузашт. Дар соли 1988, дар пайи норизоии гурӯҳе аз ҳунармандони ҷавон нисбат ба намоишномаҳои фармоишӣ, театр ба ду гурӯҳ тақсим шуд ва Садбарг ба гурӯҳи [[Фаррух Қосимов|Фаррух Қосим]] пайваст, ки баъдан [[Театри давлатии таҷрибавии «Аҳорун»]] ном гирифт.<ref>Зарина Хушвақт, "ЁДЕ АЗ САДБАРГ ТИЛЛОЕВА: ҲУНАРПЕШАЕ, КИ ТО ҲОЛ НОПАДИД АСТ", Ruzgor.tj, 26 декабри 2010. [http://www.ruzgor.tj/adabiyot-va-farhang/3979-jode-az-sadbarg-tilloeva-hunarpeshae-ki-to-hol-nopadid-ast-7495.html (пайванди дастнорас)]</ref> == Фаъолияти ҳунарӣ == Садбарг Тиллоева дар нақшҳои қаҳрамонони зани нерӯманд маҳорати хос дошт. Ҳамкоронаш ӯро "шахсият" ва "беандоза масъулиятшинос" тавсиф кардаанд.<ref>Зарина Хушвақт, "ЁДЕ АЗ САДБАРГ ТИЛЛОЕВА: ҲУНАРПЕШАЕ, КИ ТО ҲОЛ НОПАДИД АСТ", Ruzgor.tj, 26 декабри 2010. [http://www.ruzgor.tj/adabiyot-va-farhang/3979-jode-az-sadbarg-tilloeva-hunarpeshae-ki-to-hol-nopadid-ast-7495.html (пайванди дастнорас)]</ref> * '''Нақшҳо:''' Дар даврони донишҷӯӣ вай нақши Пелагеяро дар намоишномаи "Камбағалӣ айб нест"-и [[Александр Островский|Островский]] бозӣ кардааст. * '''«Хонасӯзон» («Бидерман ва хонасӯзон»):''' Нақши марказии занона — соҳибхоназанро дар намоишномаи «Хонасӯзон»-и [[Макс Фриш]] иҷро кардааст. Ин нақш, ки дар он қаҳрамон меҳмонони нохондаро бо хушгӯӣ саргарм мекунад, дар ҳоле ки онҳо хонаи ӯро оташ мезананд, ба таври аҷиб ба сарнавишти воқеии худи ӯ шабоҳат дошт. * '''[[Намоиши «Юсуфи гумгашта боз ояд ба Канъон...»|«Юсуфи гумгашта боз ояд ба Канъон...»]]:''' Дар намоишномаи машҳури «Юсуфи гумгашта боз ояд ба Канъон...» (1990) Садбарг Тиллоева масъулияти иҷрои мусиқиро бар дӯш дошт ва бо даф набзи намоишномаро таъмин мекард.<ref>Зарина Хушвақт, "ЁДЕ АЗ САДБАРГ ТИЛЛОЕВА: ҲУНАРПЕШАЕ, КИ ТО ҲОЛ НОПАДИД АСТ", Ruzgor.tj, 26 декабри 2010. [http://www.ruzgor.tj/adabiyot-va-farhang/3979-jode-az-sadbarg-tilloeva-hunarpeshae-ki-to-hol-nopadid-ast-7495.html (пайванди дастнорас)]</ref> == Нопадидшавӣ == Садбарг Тиллоева дар авҷи [[ҷанги шаҳрвандии Тоҷикистон]] нопадид шуд. 26 декабри соли 1992 се нафар афроди мусаллаҳ бо мошини "Жигулӣ" ба манзили ӯ дар хиёбони Бадахшони Душанбе ҳамла карданд.<ref>Зарина Хушвақт, "ЁДЕ АЗ САДБАРГ ТИЛЛОЕВА: ҲУНАРПЕШАЕ, КИ ТО ҲОЛ НОПАДИД АСТ", Ruzgor.tj, 26 декабри 2010. [http://www.ruzgor.tj/adabiyot-va-farhang/3979-jode-az-sadbarg-tilloeva-hunarpeshae-ki-to-hol-nopadid-ast-7495.html (пайванди дастнорас)]</ref> Бино ба гуфтаи шоҳидони айнӣ, силоҳбадастон ӯро ҳамроҳ бо як зани дигар ва кӯдаки дусолаи он зан ба зӯр ба мошин савор карда, ба самти номаълуме бурданд. Кӯдаки дусоларо дар наздикии студияи "Тоҷикфилм" аз мошин партофтаанд. Ҳангоме ки ҳамкорони Садбарг ба манзилаш рафтанд, дарҳо шикаста ва тамоми дороиҳои хона, аксҳо ва созҳои мусиқии ӯ нобуд карда шуда буданд.<ref>Зарина Хушвақт, "ЁДЕ АЗ САДБАРГ ТИЛЛОЕВА: ҲУНАРПЕШАЕ, КИ ТО ҲОЛ НОПАДИД АСТ", Ruzgor.tj, 26 декабри 2010. [http://www.ruzgor.tj/adabiyot-va-farhang/3979-jode-az-sadbarg-tilloeva-hunarpeshae-ki-to-hol-nopadid-ast-7495.html (пайванди дастнорас)]</ref> == Хотира ва мерос == Саркоргардони театри «Аҳорун» Фаррух Қосимов, ки дӯсти наздики Садбарг буд, намоишномаи «Даҷҷол» (1997)-ро ба хотири ӯ ва ҳамаи қурбониёни ҷанги шаҳрвандӣ бахшидааст. Вай ҳар бор қабл аз намоиш мегуфт: "Намоишнома ба ёди ҳамаи шаҳидони ҷанги шаҳрвандӣ бахшида шудааст ва ҳамчунин ба хотири Садбарги мо..."<ref>Табарӣ, Муҳаммадуллоҳ. "Вазъи "Маккаи ҳунари теотр" дар солҳои ҷанги дохилӣ". BBC World Service. 4 июни 2012. (https://www.bbc.com/tajik/cultural_life/2012/06/120604_m_ta_tajik_theater_civil_war)</ref> == Эзоҳ == {{эзоҳ}} == Пайвандҳои беруна == * [http://www.ruzgor.tj/adabiyot-va-farhang/3979-jode-az-sadbarg-tilloeva-hunarpeshae-ki-to-hol-nopadid-ast-7495.html ЁДЕ АЗ САДБАРГ ТИЛЛОЕВА: ҲУНАРПЕШАЕ, КИ ТО ҲОЛ НОПАДИД АСТ] * [https://www.bbc.com/tajik/cultural_life/2012/06/120604_m_ta_tajik_theater_civil_war Вазъи "Маккаи ҳунари теотр" дар солҳои ҷанги дохилӣ] lwfsim4rdylpyas414c82s9vz6eajtc 1469190 1469186 2026-04-20T10:54:45Z Фурқати Низом 109075 илова 1469190 wikitext text/x-wiki {| class="infobox" style="width:23em; float:right; margin-left:1em; border:1px solid #a2a9b1; background:#f8f9fa; padding:5px; font-size:90%;" |- ! colspan="2" style="text-align:center; font-size:125%; background:#cedff2;" | Садбарг Тиллоева |- ! Таърихи таваллуд | 1951 |- ! Зодгоҳ | [[Хоруғ]], {{Парчам|Тоҷикистон}} |- ! Таърихи марг | 26 декабри 1992 (ғайбзада) |- ! Маҳалли марг | [[Душанбе]], {{Парчам|Тоҷикистон}} |- ! Касб | Ҳунарпешаи театр ва синамо |- ! Таҳсилот | Донишкадаи давлатии санъати Тоҷикистон ба номи М. Турсунзода (1968–1973) |- ! Фаъолият | Театри «Аҳорун» (1988–1992) |- ! Намоишномаҳои машҳур | «Хонасӯзон», «Юсуфи гумгашта боз ояд ба Канъон...» |} '''Садбарг Тиллоева''' (1951 – 26 декабри 1992, Душанбе) — ҳунарпешаи театр ва синамои тоҷик. Ӯ дар давраи [[ҷанги шаҳрвандии Тоҷикистон]] дар шаҳри Душанбе бедарак шудааст ва сарнавишти ӯ то имрӯз норӯшан аст.<ref>Зарина Хушвақт, "ЁДЕ АЗ САДБАРГ ТИЛЛОЕВА: ҲУНАРПЕШАЕ, КИ ТО ҲОЛ НОПАДИД АСТ", Ruzgor.tj, 26 декабри 2010. [http://www.ruzgor.tj/adabiyot-va-farhang/3979-jode-az-sadbarg-tilloeva-hunarpeshae-ki-to-hol-nopadid-ast-7495.html (пайванди дастнорас)]</ref> == Зиндагинома == Садбарг Тиллоева соли 1951 дар шаҳри [[Хоруғ]] дар хонаводае мазҳабӣ ба дунё омадааст. Вай соли 1968 мактаби миёнаро хатм карда, бо вуҷуди мухолифати волидонаш, барои таҳсил ба Душанбе омада, ба Донишкадаи ҳунарҳои зебои Тоҷикистон (баъдан ба номи [[Мирзо Турсунзода]]) дохил шуд. Ӯ соли 1973 донишкадаро дар риштаи ҳунарпешаи театр ва синамо хатм карда, фаъолияти худро дар [[Театри давлатии академӣ-драмавии ба номи Абулқосим Лоҳутӣ|Театри Лоҳутӣ]] оғоз намуд.<ref>Зарина Хушвақт, "ЁДЕ АЗ САДБАРГ ТИЛЛОЕВА: ҲУНАРПЕШАЕ, КИ ТО ҲОЛ НОПАДИД АСТ", Ruzgor.tj, 26 декабри 2010. [http://www.ruzgor.tj/adabiyot-va-farhang/3979-jode-az-sadbarg-tilloeva-hunarpeshae-ki-to-hol-nopadid-ast-7495.html (пайванди дастнорас)]</ref> Дертар, ӯ ба [[Театри давлатии ҷавонони Тоҷикистон ба номи Маҳмудҷон Воҳидов]] гузашт. Дар соли 1988, дар пайи норизоии гурӯҳе аз ҳунармандони ҷавон нисбат ба намоишномаҳои фармоишӣ, театр ба ду гурӯҳ тақсим шуд ва Садбарг ба гурӯҳи [[Фаррух Қосимов|Фаррух Қосим]] пайваст, ки баъдан [[Театри Аҳорун|Театри давлатии таҷрибавии «Аҳорун»]] ном гирифт.<ref>Зарина Хушвақт, "ЁДЕ АЗ САДБАРГ ТИЛЛОЕВА: ҲУНАРПЕШАЕ, КИ ТО ҲОЛ НОПАДИД АСТ", Ruzgor.tj, 26 декабри 2010. [http://www.ruzgor.tj/adabiyot-va-farhang/3979-jode-az-sadbarg-tilloeva-hunarpeshae-ki-to-hol-nopadid-ast-7495.html (пайванди дастнорас)]</ref> == Фаъолияти ҳунарӣ == Садбарг Тиллоева дар нақшҳои қаҳрамонони зани нерӯманд маҳорати хос дошт. Ҳамкоронаш ӯро "шахсият" ва "беандоза масъулиятшинос" тавсиф кардаанд.<ref>Зарина Хушвақт, "ЁДЕ АЗ САДБАРГ ТИЛЛОЕВА: ҲУНАРПЕШАЕ, КИ ТО ҲОЛ НОПАДИД АСТ", Ruzgor.tj, 26 декабри 2010. [http://www.ruzgor.tj/adabiyot-va-farhang/3979-jode-az-sadbarg-tilloeva-hunarpeshae-ki-to-hol-nopadid-ast-7495.html (пайванди дастнорас)]</ref> * '''Нақшҳо:''' Дар даврони донишҷӯӣ вай нақши Пелагеяро дар намоишномаи "Камбағалӣ айб нест"-и [[Александр Островский|Островский]] бозӣ кардааст. * '''«Хонасӯзон» («Бидерман ва хонасӯзон»):''' Нақши марказии занона — соҳибхоназанро дар намоишномаи «Хонасӯзон»-и [[Макс Фриш]] иҷро кардааст. Ин нақш, ки дар он қаҳрамон меҳмонони нохондаро бо хушгӯӣ саргарм мекунад, дар ҳоле ки онҳо хонаи ӯро оташ мезананд, ба таври аҷиб ба сарнавишти воқеии худи ӯ шабоҳат дошт. * '''[[Намоиши «Юсуфи гумгашта боз ояд ба Канъон...»|«Юсуфи гумгашта боз ояд ба Канъон...»]]:''' Дар намоишномаи машҳури «[[Намоиши «Юсуфи гумгашта боз ояд ба Канъон...»|Юсуфи гумгашта боз ояд ба Канъон]]...» (1990) Садбарг Тиллоева масъулияти иҷрои мусиқиро бар дӯш дошт ва бо даф набзи намоишномаро таъмин мекард.<ref>Зарина Хушвақт, "ЁДЕ АЗ САДБАРГ ТИЛЛОЕВА: ҲУНАРПЕШАЕ, КИ ТО ҲОЛ НОПАДИД АСТ", Ruzgor.tj, 26 декабри 2010. [http://www.ruzgor.tj/adabiyot-va-farhang/3979-jode-az-sadbarg-tilloeva-hunarpeshae-ki-to-hol-nopadid-ast-7495.html (пайванди дастнорас)]</ref> == Нопадидшавӣ == Садбарг Тиллоева дар авҷи [[ҷанги шаҳрвандии Тоҷикистон]] нопадид шуд. 26 декабри соли 1992 се нафар афроди мусаллаҳ бо мошини "Жигулӣ" ба манзили ӯ дар хиёбони Бадахшони Душанбе ҳамла карданд.<ref>Зарина Хушвақт, "ЁДЕ АЗ САДБАРГ ТИЛЛОЕВА: ҲУНАРПЕШАЕ, КИ ТО ҲОЛ НОПАДИД АСТ", Ruzgor.tj, 26 декабри 2010. [http://www.ruzgor.tj/adabiyot-va-farhang/3979-jode-az-sadbarg-tilloeva-hunarpeshae-ki-to-hol-nopadid-ast-7495.html (пайванди дастнорас)]</ref> Бино ба гуфтаи шоҳидони айнӣ, силоҳбадастон ӯро ҳамроҳ бо як зани дигар ва кӯдаки дусолаи он зан ба зӯр ба мошин савор карда, ба самти номаълуме бурданд. Кӯдаки дусоларо дар наздикии студияи "[[Тоҷикфилм]]" аз мошин партофтаанд. Ҳангоме ки ҳамкорони Садбарг ба манзилаш рафтанд, дарҳо шикаста ва тамоми дороиҳои хона, аксҳо ва созҳои мусиқии ӯ нобуд карда шуда буданд.<ref>Зарина Хушвақт, "ЁДЕ АЗ САДБАРГ ТИЛЛОЕВА: ҲУНАРПЕШАЕ, КИ ТО ҲОЛ НОПАДИД АСТ", Ruzgor.tj, 26 декабри 2010. [http://www.ruzgor.tj/adabiyot-va-farhang/3979-jode-az-sadbarg-tilloeva-hunarpeshae-ki-to-hol-nopadid-ast-7495.html (пайванди дастнорас)]</ref> == Хотира ва мерос == Саркоргардони театри [[Театри Аҳорун|«Аҳорун»]] [[Фаррух Қосим|Фаррух Қосимов]], ки дӯсти наздики Садбарг буд, намоишномаи [[Намоиши "Даҷҷол"|«Даҷҷол»]] (1997)-ро ба хотири ӯ ва ҳамаи қурбониёни ҷанги шаҳрвандӣ бахшидааст. Вай ҳар бор қабл аз намоиш мегуфт: "Намоишнома ба ёди ҳамаи шаҳидони ҷанги шаҳрвандӣ бахшида шудааст ва ҳамчунин ба хотири Садбарги мо..."<ref>Табарӣ, Муҳаммадуллоҳ. "Вазъи "Маккаи ҳунари теотр" дар солҳои ҷанги дохилӣ". BBC World Service. 4 июни 2012. (https://www.bbc.com/tajik/cultural_life/2012/06/120604_m_ta_tajik_theater_civil_war)</ref> == Эзоҳ == {{эзоҳ}} == Пайвандҳои беруна == * [http://www.ruzgor.tj/adabiyot-va-farhang/3979-jode-az-sadbarg-tilloeva-hunarpeshae-ki-to-hol-nopadid-ast-7495.html ЁДЕ АЗ САДБАРГ ТИЛЛОЕВА: ҲУНАРПЕШАЕ, КИ ТО ҲОЛ НОПАДИД АСТ] * [https://www.bbc.com/tajik/cultural_life/2012/06/120604_m_ta_tajik_theater_civil_war Вазъи "Маккаи ҳунари теотр" дар солҳои ҷанги дохилӣ] brmt668dnofxwah1vi9v33cj1tg97mu 11 330951 1469187 2026-04-20T08:16:07Z Danny Benjafield (WMDE) 42664 /* Edit request: Update Template:Wikidata image to close null operation loop */ бахши ҷадид 1469187 wikitext text/x-wiki == Edit request: Update Template:Wikidata_image to close null operation loop == ''(Apologies for posting in English)'' Hello everyone, This is a notice regarding this Template that is used in many pages. The template contains operations that have no output; despite having no result, the operation is still processed. As this Template is used on millions of pages across the Wikimedia Projects, this creates a significant but unnecessary additional load on Wikimedia servers: we would like to reduce this. '''// The change //''' Currently, the template performs a series of functions, some of which have no output (known as a null operation loop). These functions can be removed without changing or harming the template’s functionality. '''// What you need to do //''' Please update the local template code of Template:Wikidata_image with this version we have created, available here: [[m:Wikidata_For_Wikimedia_Projects/Template_Optimisation#Suggested_Change|Suggested edit for Template:Wikidata_image]], and it is also pasted below, for you convenience: <syntaxhighlight lang=lua> {{ #if:{{NAMESPACE}}|| {{ #if:{{{1|}}} | | {{ #if:{{{2|}}} | | {{ #if:{{#property:P18}} | [[Category:No local image but image on Wikidata]] | }} }} }} }}<noinclude> {{doc}} </noinclude> </syntaxhighlight> '''Note:''' The '''<nowiki>[[Category:No local image but image on Wikidata]]</nowiki>''' name is often locally translated, please check what is in the previous version and replace if needed. Let me know if you have any questions about this change or need assistance to make the edit. Thank you for your help!--[[Корбар:Danny Benjafield (WMDE)|Danny Benjafield (WMDE)]] ([[Баҳси корбар:Danny Benjafield (WMDE)|баҳс]]) 08:16, 20 апрели 2026 (UTC) hlk6ovgpm3ow2brknlm2r0i3xmsogcj