Википедиа tgwiki https://tg.wikipedia.org/wiki/%D0%A1%D0%B0%D2%B3%D0%B8%D1%84%D0%B0%D0%B8_%D0%B0%D1%81%D0%BB%D3%A3 MediaWiki 1.47.0-wmf.2 first-letter Медиа Вижа Баҳс Корбар Баҳси корбар Википедиа Баҳси Википедиа Акс Баҳси акс Медиавики Баҳси медиавики Шаблон Баҳси шаблон Роҳнамо Баҳси роҳнамо Гурӯҳ Баҳси гурӯҳ Портал Баҳси портал Лоиҳа Баҳси Лоиҳа TimedText TimedText talk Модул Баҳси Модул Event Event talk 0 3522 1472810 1431525 2026-05-14T01:32:24Z CommonsDelinker 163 Replacing Paktika_districts.png with [[File:Districts_of_Paktika_as_of_January_2004.png]] (by [[:c:User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] because: [[:c:COM:FR|File renamed]]: [[:c:COM:FR#FR2|Criterion 2]] (meaningless or ambiguous name) · The map, dated J 1472810 wikitext text/x-wiki {{ВМ | type = | CoordScale = | ISO = PK-IS | FIPS = }} [[Акс:Afghanistan-Paktika.png|thumb|200px]] '''Вилояти Пактико''' ({{забон-фа|ولایت پکتیکا}}) — яке аз вилоятҳои [[Афғонистон]] аст. Шаҳри [[Шарона]] маркази ин вилоят аст. == Административное деление == [[Акс:Districts of Paktika as of January 2004.png|300px|thumb|right|Районы вилайята Пактика (до 2005 года).]] В его состав входят 19 районов: * [[Бармал]] * [[Вазахва]] * [[Вормамай]] * [[Гаян]] * [[Гомаль (округ)|Гомаль]] * [[Дила]] * [[Джанихел]] * [[Матахан]] * [[Ника (район, Афганистан)|Ника]] * [[Омна]] * [[Сар Ганза]] * [[Сароби]] * [[Терва]] * [[Ургун (район)|Ургун]] * [[Шаран (район)|Шаран]] * [[Заргун Шар]] * [[Зирук]] * [[Юсуфхель]] * [[Яхияхель]] == Примечания == {{примечания}} [[Категория:Провинции Афганистана]] {{Афғонистон-ҷуғ-нопурра}} {{Вилоятҳои Афғонистон}} [[Гурӯҳ:Вилояти Пактико]] 1na1w20c9rt4c1jg9v636rdwmv9b8pf 0 4154 1472805 1472136 2026-05-13T23:17:50Z InternetArchiveBot 30618 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1472805 wikitext text/x-wiki {{Кишвар |Номи тоҷикӣ = Бразилия |Номи аслӣ = República Federativa do Brasil |Парчам = Flag of Brazil.svg |Нишон = Coat of arms of Brazil.svg |Дар харита = BRA orthographic.svg |Забон/Забонҳо = [[Забони португалӣ|португалӣ]] |Сана/Санаҳои истиқлол = [[7 сентябр]]и [[1822]] (аз [[Португалия]]) |Пойтахт = [[Бразилиа]] |Шаҳрҳои калонтарин = [[Сан-Паулу]], [[Рио-де-Жанейро]], [[Бразилиа]], [[Салвадор (шаҳр)|Салвадор]], [[Форталеза]] |Шакли идора = ҷумҳурии президентии федеративӣ |Вазифаи роҳбар 1 = Президент |Роҳбар 1 = Луис Инасиу Лула да Силва |Вазифаи роҳбар 2 = Ноиби президент |Роҳбар 2 = Жералду Алкмин |Ҷой аз рӯи масоҳат = 5 |Масоҳат = 8 515 767 км² |Фоизи об = 0,65 |Аҳолӣ = ≈203 080 756 |Соли баҳо = 2022 |Зичии аҳолӣ = ≈24 нафар/км² |ММД (номинал) = ≈2,17 трлн доллар (2024) |ММД (номинал) ба сари аҳолӣ = ≈10 600 доллар |ШРИ = 0,76 (баланд) |Воҳиди пул = [[реали бразилӣ|реал]] |Домен = [[.br]] |Коди телефон = +55 |Минтақаи замонӣ = UTC−2 … −5 |Ҳаракати автомобилӣ = рост }} '''Бразилия''' (ба португалӣ: ''Brasil''; расман ''República Federativa do Brasil'' — Ҷумҳурии Федеративии Бразилия) — бузургтарин кишвари [[Амрикои Ҷанубӣ]] ва панҷумин кишвари ҷаҳон аз рӯи масоҳат буда, аз рӯи шумораи аҳолӣ дар ҷаҳон дар ҷойи ҳафтум меистад.<ref name="brit">[https://www.britannica.com/place/Brazil Brazil] — Encyclopædia Britannica</ref> Пойтахти он [[Бразилиа]], бузургтарин шаҳраш [[Сан-Паулу]] аст. Бразилия дар шарқи қитъа воқеъ буда, дар соҳили [[Уқёнуси Атлас]] масоҳати васеъ дорад ва бо ҳамаи кишварҳои [[Амрикои Ҷанубӣ]] ба ҷуз [[Чили]] ва [[Эквадор]] ҳамсарҳад мебошад.<ref name="cia">[https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/brazil/ Brazil] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20210812124129/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/brazil/ |date=2021-08-12 }} — The World Factbook (CIA)</ref> Забони расмии давлат португалӣ аст — Бразилия ягона кишвари португализабони [[Амрико]] мебошад. Аҳолии он зиёда аз 200 миллион нафар буда, аксарияти онҳо дар наздикии соҳили Атлас зиндагӣ мекунанд.<ref name="ibge">[https://www.ibge.gov.br/ Instituto Brasileiro de Geografia e Estatística (IBGE)] — оморҳои расмии Бразилия</ref> == Таърих == Пеш аз омадани аврупоиён сарзамини имрӯзаи Бразилия макони зисти бисёр халқҳои бумӣ буд. Соли 1500 баҳрнаварди португалӣ Педру Алвариш Кабрал ба соҳили он расид ва Бразилия мустамликаи [[Португалия]] гардид; иқтисоди мустамлика бар найшакар, истихроҷи тилло ва меҳнати ғуломони африқоӣ асос меёфт.<ref name="brit" /> Соли 1808 дарбори шоҳии Португалия аз ҳамлаи [[Наполеон I|Наполеон]] ба [[Рио-де-Жанейро]] кӯчид; соли 1822 Бразилия истиқлол ба даст овард ва ҳамчун империя (зери ҳукмронии Педру I) идора мешуд. Соли 1888 ғуломӣ бекор карда шуд — Бразилия охирин кишвари [[Амрико]] буд, ки инро кард — ва соли 1889 ҷумҳурӣ эълон гардид. Дар асри XX кишвар давраҳои ҳукумати Жетулиу Варгас ва диктатураи ҳарбиро (1964–1985) аз сар гузаронид; аз соли 1985 [[демократия]] барқарор шуд ва соли 1988 конститутсияи нав қабул гардид.<ref name="cia" /> == Ҷуғрофия ва иқлим == Бразилия тақрибан нисфи [[Амрикои Ҷанубӣ]]-ро ишғол мекунад. Дар шимоли он [[Ҷангали Амазонка]] — бузургтарин ҷангали тропикии ҷаҳон — ва [[Дарёи Амазонка]] (аз рӯи ҳаҷми об бузургтарин дарёи ҷаҳон) ҷойгир аст; дар марказ ва ҷануб — баландкӯҳҳои Бразилия (планалту), дар ғарб — ботлоқзори Пантанал, дар канори соҳил — Ҷангали Атлас. Нуқтаи баландтарини кишвар — қуллаи Пику-да-Неблина (≈2995 м).<ref name="brit" /> Қисми зиёди кишвар иқлими тропикӣ дорад, дар ҷануб бошад иқлими муътадил аст; масоҳати Бразилия зиёда аз 8,5 миллион километри мураббаъ мебошад, ки онро панҷумин давлати ҷаҳон аз рӯи масоҳат мегардонад. == Аҳолӣ == Аҳолии Бразилия тибқи барӯйхатгирии соли 2022 зиёда аз 203 миллион нафар буд.<ref name="ibge" /> Зичии аҳолӣ паст аст (≈24 нафар дар як км²), вале он ниҳоят нобаробар тақсим шудааст — аксарияти сокинон дар наздикии соҳили [[Уқёнуси Атлас]] зиндагӣ мекунанд, дар ҳоле ки минтақаи Амазонка камаҳолӣ аст. Аз ҷиҳати таркиб аҳолӣ гуногунмиллат буда, аз авлоди аврупоиён, африқоиён, мардуми бумӣ ва муҳоҷирони осиёӣ иборат аст. Қариб 87% аҳолӣ дар шаҳрҳо зиндагӣ мекунанд. Аз ҷиҳати дин аксари мардум масеҳӣ (католикҳо ва протестантҳо) мебошанд. == Сиёсат ва идора == Бразилия ҷумҳурии президентии федеративӣ мебошад, ки аз 26 иёлат ва Округи Федералӣ иборат аст. Президент ҳам сарвари давлат ва ҳам сарвари ҳукумат аст; қонунгузорӣ ба ӯҳдаи Конгресси Миллии думаҷлисагӣ — Палатаи вакилон ва Сенати федералӣ — мебошад, мақоми олии судӣ — Суди федералии олӣ (STF) аст. Бразилия узви [[Созмони Милали Муттаҳид]], [[G20]], [[БРИКС]], МЕРКОСУР ва Созмони давлатҳои Амрико мебошад.<ref name="cia" /> == Тақсимоти маъмурӣ == Кишвар ба 26 иёлат ва Округи Федералӣ (ки дар он [[Бразилиа]] ҷойгир аст) тақсим мешавад; иёлатҳо ба панҷ минтақа гурӯҳбандӣ шудаанд: Шимол, Шимолу Шарқ, Маркази Ғарб, Ҷанубу Шарқ ва Ҷануб. Сераҳолитарин иёлат — [[Сан-Паулу (иёлат)|Сан-Паулу]], калонтарин аз рӯи масоҳат — Амазонас. Дар маҷмӯъ дар Бразилия зиёда аз 5500 муниципалитет вуҷуд дорад. Сераҳолитарин шаҳрҳои кишвар — [[Сан-Паулу]], [[Рио-де-Жанейро]], [[Бразилиа]], [[Салвадор (шаҳр)|Салвадор]] ва [[Форталеза]] мебошанд. == Иқтисод == Бразилия бузургтарин иқтисоди [[Амрикои Лотинӣ|Амрикои Лотин]] ва яке аз даҳ иқтисоди бузурги ҷаҳон (аз рӯи ҳаҷми номиналӣ) аст. Кишоварзӣ яке аз пояҳои иқтисод буда, Бразилия аз пешсафони ҷаҳон дар истеҳсоли лӯбиёи соя, гӯшти гов, қаҳва, найшакар ва афшураи афлесун мебошад; ҳамчунин истихроҷи маъдан (маъдани оҳан — ширкати «Vale»), нафт (ширкати «Petrobras», конҳои зеринамакӣ), саноати коркард (ҳавопаймоҳои «Embraer», автомобилсозӣ) ва соҳаи хидматрасонӣ рушд кардаанд.<ref name="cia" /> Бразилия узви бозори умумии МЕРКОСУР аст; мушкилоти асосии иқтисодӣ — нобаробарии иҷтимоӣ ва нобудшавии ҷангалҳо мебошанд. == Фарҳанг ва маориф == Фарҳанги Бразилия омезиши таъсироти бумӣ, португалӣ, африқоӣ ва муҳоҷирӣ мебошад. [[Футбол]] вижагии миллӣ аст — мунтахаби Бразилия панҷ маротиба қаҳрамони [[Ҷоми ҷаҳонии футбол]] шудааст, ки рекорди ҷаҳон мебошад. Мусиқии самба ва босса-нова, рақси капоэйра, карнавали Рио-де-Жанейро (яке аз бузургтарин ҷашнҳои ҷаҳон), адабиёт (Машаду ди Ассис, Жоржи Амаду, Паулу Куэлю), кино ва теленавелаҳо машҳуранд. Таомҳои миллӣ — фейжоада ва шураску. Ёдгориҳои машҳур: ҳайкали Исои Наҷотдиҳанда дар [[Рио-де-Жанейро]] ва шаршараҳои Игуасу. Донишгоҳҳои бузург — Донишгоҳи Сан-Паулу (USP) ва Кампинас (UNICAMP). == Нигаред низ == * [[Амрикои Ҷанубӣ]] * [[Бразилиа]] * [[Сан-Паулу]] * [[Рио-де-Жанейро]] * [[Дарёи Амазонка]] * [[Ҷангали Амазонка]] * [[Португалия]] * [[Иёлатҳои Бразилия]] == Эзоҳ == {{Эзоҳ}} == Пайвандҳо == {{Умумӣ}} * [https://www.britannica.com/place/Brazil Бразилия дар Encyclopædia Britannica] * [https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/brazil/ Бразилия — The World Factbook] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20210812124129/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/brazil/ |date=2021-08-12 }} * [https://www.ibge.gov.br/ IBGE — оморҳои расмии Бразилия] {{Кишварҳои Амрикои Ҷанубӣ}} [[Гурӯҳ:Бразилия| ]] [[Гурӯҳ:Давлатҳои Амрикои Ҷанубӣ]] [[Гурӯҳ:Давлатҳо аз рӯи алифбо]] [[Гурӯҳ:Давлатҳо — узви СММ]] ii3mza3q7a4pzjmyx7r97e18i8ebec1 0 6700 1472804 1472117 2026-05-13T22:25:09Z InternetArchiveBot 30618 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1472804 wikitext text/x-wiki {{МА |мақом = Шаҳр |номи тоҷикӣ = Аддис-Абеба |номи аслӣ = አዲስ አበባ |кишвар = Эфиопия |lat_dir = N|lat_deg = 9|lat_min = 1|lat_sec = |lon_dir = E|lon_deg = 38|lon_min = 45|lon_sec = |CoordAddon = type:city |шакли роҳбарӣ = |роҳбар = |замони таъсис = 1886 |масоҳат = 527 |баландии маркази МА = 2355 |аҳолӣ = 3 945 000 |соли барӯйхатгирӣ = 2022 |вақти минтақавӣ = +3 |сайт = http://www.addisababa.gov.et/ }} '''Аддис-Абеба''' (ба амҳарӣ: ''አዲስ አበባ'', маънояш «гули нав»; ба оромоӣ: ''Finfinne'') — пойтахт ва бузургтарин шаҳри [[Эфиопия]] буда, аксаран «пойтахти дипломатии Африқо» номида мешавад: дар ин ҷо қароргоҳи [[Иттиҳоди Африқо]] (ва пешгузаштаи он — Созмони Ягонагии Африқо аз соли 1963) ва Комиссияи иқтисодии СММ оид ба Африқо ҷойгир аст.<ref name="brit">[https://www.britannica.com/place/Addis-Ababa Addis Ababa] — Encyclopædia Britannica</ref> Шаҳр дар баландии зиёд воқеъ буда, яке аз баландтарин пойтахтҳои ҷаҳон ба ҳисоб меравад. Аҳолии он тахминан аз 4 миллион нафар мегузарад.<ref name="csa">[https://www.statsethiopia.gov.et/ Population Projection] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20250130003858/http://www.statsethiopia.gov.et/ |date=2025-01-30 }} — Ethiopian Statistics Service</ref> == Таърих == Аддис-Абеба соли 1886 аз ҷониби император Менелики II бунёд шуд; ҳамсари ӯ маликаи Тайту Бетул, ки барои чашмаҳои гарми Филвоҳа ба ин ҷо омада буд, шаҳрро «Аддис-Абеба» — «гули нав» номид; он ба ҷойи пойтахти кӯҳнаи Энтото таъсис ёфт.<ref name="brit" /> Шинонидани дарахтони эвкалипт камбуди ҳезумро бартараф кард ва имкон дод, ки шаҳр дар ҷойи худ боқӣ монад. Солҳои 1936–1941 шаҳр аз ҷониби [[Италия]] ишғол шуд ва пойтахти Африқои Шарқии Италия буд; соли 1963 дар Аддис-Абеба Созмони Ягонагии Африқо таъсис ёфт. Дар солҳои 1970–80-ум давраи инқилоби Дерг ва террори сурх рух дод; дар даҳсолаҳои охир шаҳр босуръат рушд карда, системаи трамвой ва роҳи оҳани нав сохта шудаанд. == Ҷуғрофия ва иқлим == Аддис-Абеба дар кӯҳҳои марказии [[Эфиопия]], дар баландии тақрибан 2355 метр аз сатҳи баҳр (қисматҳои баланд бар кӯҳи Энтото то наздики 3000 метр) ҷойгир аст ва аз ин рӯ яке аз баландтарин пойтахтҳои ҷаҳон мебошад; дарёҳои хурд, аз ҷумла Акакӣ, аз он мегузаранд. Масоҳати шаҳр тақрибан 527 километри мураббаъ аст. Иқлими он субтропикии кӯҳӣ буда, тамоми сол муътадил аст ва мавсими дарози боришот (июн–сентябр) дорад. == Аҳолӣ == Бино бар арзёбиҳо, аҳолии Аддис-Абеба тахминан 4 миллион нафар (баъзе ҳисобҳо то 5 миллион) аст ва он бузургтарин маркази аҳолинишини [[Эфиопия]] мебошад.<ref name="csa" /> Шаҳр гуногунмиллат буда, амҳароҳо, оромоҳо, гурагеҳо, тигроӣ ва дигарон дар он зиндагӣ мекунанд; забони амҳарӣ забони кории шаҳр буда, забонҳои оромоӣ, тигриниӣ ва ғ. низ васеъ истифода мешаванд. Динҳои асосӣ масеҳияти православии эфиопӣ ва ислом мебошанд. == Иқтисод == Аддис-Абеба иқтисоди бузургтаринро дар [[Эфиопия]] дорад; соҳаҳои хидматрасонӣ, молия, идоракунии давлатӣ ва саноати коркард (нассоҷӣ, чарм, маҳсулоти хӯрокворӣ) дар он рушд кардаанд. Дафтари марказии ширкати ҳавопаймоии «Ethiopian Airlines» — бузургтарин ширкати ҳавопаймоии [[Африқо]] — дар фурудгоҳи Боле ҷойгир аст; шаҳр инчунин маркази дипломатӣ бо бисёр сафоратхонаҳо ва созмонҳои байналмилалӣ мебошад. == Нақлиёт == Аддис-Абеба гиреҳи асосии нақлиётии [[Эфиопия]] мебошад. [[Фурудгоҳи байналмилалии Боле]] яке аз серодамтарин фурудгоҳҳои [[Африқо]] ва маркази «Ethiopian Airlines» аст. Соли 2015 дар шаҳр Роҳи оҳани сабуки Аддис-Абеба — аввалин системаи метро/трамвои шаҳрӣ дар минтақаи зерисаҳроии Африқо — ифтитоҳ шуд; соли 2017 хатти роҳи оҳани барқии Аддис-Абеба–[[Ҷибутӣ]] ба истифода дода шуд. == Фарҳанг ва маориф == Аддис-Абеба маркази муҳими маорифӣ ва фарҳангии Эфиопия мебошад; Донишгоҳи Аддис-Абеба, Осорхонаи миллии Эфиопия (ҷойи нигаҳдории боқимондаи ҳоминиди машҳури «Лусӣ»), калисоҳои ҷомеи Сегонаи Муқаддас ва Сент-Ҷорҷ дар ҳамин ҷо ҷойгиранд. Бозори «Меркато» яке аз бузургтарин бозорҳои кушоди [[Африқо]] аст; майдони Маскал, кӯҳи Энтото ва Боғи Ягонагӣ аз ҷойҳои машҳури шаҳранд. Эфиопия зодгоҳи қаҳва ба ҳисоб меравад ва маросими қаҳванӯшӣ («буна») қисми муҳими фарҳанги шаҳр аст; таомҳои миллӣ (инҷера бо вот) ва мусиқии «этио-ҷаз» низ маъруфанд. == Нигаред низ == * [[Эфиопия]] * [[Иттиҳоди Африқо]] * [[Фурудгоҳи байналмилалии Боле]] * [[Африқои Шарқӣ]] * [[Менелики II]] == Эзоҳ == {{Эзоҳ}} == Пайвандҳо == {{Умумӣ}} * [https://www.britannica.com/place/Addis-Ababa Аддис-Абеба дар Encyclopædia Britannica] * [http://www.addisababa.gov.et/ Сомонаи расмии шаҳрдории Аддис-Абеба] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20200629102633/http://www.addisababa.gov.et/ |date=2020-06-29 }} {{Пойтахтҳои Африқо}} [[Гурӯҳ:Аддис-Абеба]] [[Гурӯҳ:Шаҳрҳои Эфиопия]] [[Гурӯҳ:Эфиопия]] [[Гурӯҳ:Шаҳрҳо]] k3bu8pigepshn8v9is0na8drm8s8td8 0 7509 1472801 1412476 2026-05-13T19:47:33Z Шухрат Саъдиев 5132 1472801 wikitext text/x-wiki [[Акс:Chapeaux en peau de castor.jpg|thumb|250пкс|Маҷмӯъае аз кулоҳҳо дар садаҳои XVIII ва XIX.]] '''Кулоҳ''' — [[пӯшок]]е, ки бар сар мегузоранд. Кулоҳ метавонад ба хотири муҳофизат, далели динӣ, эминӣ ё муд мавриди истифода қарор гирад. Дар гузашта кулоҳ нишондиҳандаи пойгоҳ иҷтимоъии фард будааст. Кулоҳ дар истифодаи низомӣ метавонад нишондиҳандаи [[миллат]], шохаи фаъолият, дараҷа ё [[ҷанг]] бошад. == Таърих == Дар кутуби таърихӣ ва достонҳо ва бавижа [[Шоҳнома]]и [[Фирдавсӣ]] тасовире размӣ дида мешавад, ки намоёнгари шакли пӯшиши [[сипаҳсолор|сипаҳсолорони]] [[достон]] аст ва эрониёни бостон ба пӯшидан он ошно будаанд, ё онки дар девораҳои кохҳои [[Тахти Ҷамшед]] ва Экботон шакли либоси сарбозону ҷангҷӯён ва салотини он замон дида мешавад, ки нишонаи таърихи либос дар Эрон аст. Пӯшидани либоси салотини Афшор, Қоҷор ва Соcониён, ки нишонгари таҳаввули либос аст аз ин намуна мебошад. == Нигаред низ == * [[Тоҷ]] == Эзоҳ == {{эзоҳ}} {{ПБ}} {{хурд}} [[Гурӯҳ:Пӯшок]] [[Гурӯҳ:Кулоҳҳо| ]] 4tsg2d33cgcal3juhoc0jov2z29e7ns 1472802 1472801 2026-05-13T19:48:59Z Шухрат Саъдиев 5132 /* Таърих */ 1472802 wikitext text/x-wiki [[Акс:Chapeaux en peau de castor.jpg|thumb|250пкс|Маҷмӯъае аз кулоҳҳо дар садаҳои XVIII ва XIX.]] '''Кулоҳ''' — [[пӯшок]]е, ки бар сар мегузоранд. Кулоҳ метавонад ба хотири муҳофизат, далели динӣ, эминӣ ё муд мавриди истифода қарор гирад. Дар гузашта кулоҳ нишондиҳандаи пойгоҳ иҷтимоъии фард будааст. Кулоҳ дар истифодаи низомӣ метавонад нишондиҳандаи [[миллат]], шохаи фаъолият, дараҷа ё [[ҷанг]] бошад. == Таърих == Дар кутуби таърихӣ ва достонҳо ва бавижа [[Шоҳнома]]и [[Фирдавсӣ]] тасовире размӣ дида мешавад, ки намоёнгари шакли пӯшиши [[сипаҳсолор|сипаҳсолорони]] [[достон]] аст ва эрониёни бостон ба пӯшидан он ошно будаанд, ё онки дар девораҳои кохҳои [[Тахти Ҷамшед]] ва Экботон шакли либоси сарбозону ҷангҷӯён ва салотини он замон дида мешавад, ки нишонаи таърихи либос дар Эрон аст. Пӯшидани либоси салотини Афшор, [[Қоҷориён]] ва [[Соcониён]], ки нишонгари таҳаввули [[либос]] аст аз ин намуна мебошад. == Нигаред низ == * [[Тоҷ]] == Эзоҳ == {{эзоҳ}} {{ПБ}} {{хурд}} [[Гурӯҳ:Пӯшок]] [[Гурӯҳ:Кулоҳҳо| ]] 8npu8vckw5nr5z24tjx7z65ve5i4zj2 0 7515 1472778 1255857 2026-05-13T17:26:17Z Шухрат Саъдиев 5132 навсозӣ 1472778 wikitext text/x-wiki '''Тоҷ''' (вожае аз порсии бостон '''дайҳим''' ва порсии нави '''тоҷ''' шуда) [1] Дар вожаи порсӣ-тоҷикӣ '''тоҷвар''' ва '''тоҷдор''' рамзӣ аст, ки подшоҳон ва маликаҳо (шаҳбонуҳо) онро ҳамчун нишонаи мақоми худ мепӯшанд. Тоҷҳо одатан бо [[ҷавоҳирот]] оро дода мешаванд. Маросиме, ки дар он тоҷ бори аввал ба сари [[подшоҳ (унвон)|подшоҳе]] ё шаҳбонуе тоҷ гузошта мешавад, '''маросими тоҷгузорӣ''' мегӯянд. Тоҷҳои вижаи шоҳаншоҳони Эрони Бостон бо номи '''дайҳим''' низ маъруфанд.. Дар адабиёти порсӣ-тоҷикӣ '''тоҷвар''' ва '''тоҷдор''' муродифи [[подшоҳ (унвон)|подшоҳ]] мебошанд. Тасвири тоҷҳои шоҳони ариёии [[Эрон]] ([[Ҳахоманишиён]]у [[Ашкониён]]у [[Сосониён]]) ва [[Турон]] ([[хоразмиён]]у [[суғдиён]]у [[балхиён]]у [[сакоҳо]] ва [[Кушониён]]у [[Ҳайтолиён]]) дар [[сикка]]ву [[танга]]ву [[деворнигора]]ву [[сангнигора]]ҳои бешуморе боқӣ мондааст. Ин тоҷҳо бештар чанбаре аз зар будаанд, ки чаҳор кунгураи чаҳорзина ва андарунашон кулоҳи махмалин ва бар сарашон нишоне аз [[хуршед]]у [[моҳ]]у болҳои заррин ва ё дигар намодҳо доштаанд. == Нигористон == Тоҷҳои салтанатии [[Британия]]: <gallery> Image:Crown of Saint Edward.svg|Подшоҳ - тоҷи Сент Эдвард Image:Couronne royale.svg|Подшоҳ - тоҷи шоҳии Тудор Image:Coronet of the British Heir Apparent.svg|Валиаҳд Image:Coronet of a Child of the Sovereign.svg|Шоҳзода ва шоҳдухт Image:Coronet of a Child of the Heir Apparent.svg|Вологуҳарон - фарзандони валиаҳд Image:Coronet of a Grandchild of the Sovereign.svg|Шоҳдухт ё шоҳзода - дигар фарзандони бузурги подшоҳ Image:Coronet of a British Duke.svg|Дук Image:Coronet of a British Marquess.svg|Маркиз Image:Coronet of a British Earl.svg|Кент Image:Coronet of a British Viscount.svg|Виконт Image:Coronet of a British Baron.svg|Барон </gallery> == Ҷусторҳои вобаста == * [[Нимтоҷ]] * [[Тоҷи Каёнӣ]] * [[Тоҷи Паҳлавӣ]] == Манобеъ == [https://www.en.m.wikipedia.org/wiki/Crown Википедиаи англисӣ] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20190331061740/https://en.m.wikipedia.org/wiki/Crown |date=2019-03-31 }} ва [https://www.fa.m.wikipedia.org/wikipedia/wiki/تاج Википедиаи форсӣ ]{{Пайванди мурда|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} {{хурд}} 2w1ehm6h0a4l06pqtn4xm5i1hdddfhl 1472779 1472778 2026-05-13T17:35:24Z Шухрат Саъдиев 5132 1472779 wikitext text/x-wiki '''Тоҷ''' (вожае аз порсии бостон '''дайҳим''' ва порсии нави '''тоҷ''' шуда) <ref>https://vajehyab.com/dehkhoda/%D8%AA%D8%A7%D8%AC/تاگ+ور|عنوان=معنی تاگ ور {{!}} لغت‌نامه دهخدا|بازبینی=2018-07-19</ref>. Дар вожаи порсӣ-тоҷикӣ '''тоҷвар''' ва '''тоҷдор''' рамзӣ аст, ки подшоҳон ва маликаҳо (шаҳбонуҳо) онро ҳамчун нишонаи мақоми худ мепӯшанд. Тоҷҳо одатан бо [[ҷавоҳирот]] оро дода мешаванд. Маросиме, ки дар он тоҷ бори аввал ба сари [[подшоҳ (унвон)|подшоҳе]] ё шаҳбонуе тоҷ гузошта мешавад, '''маросими тоҷгузорӣ''' мегӯянд. Тоҷҳои вижаи шоҳаншоҳони Эрони Бостон бо номи '''дайҳим''' низ маъруфанд.. Дар адабиёти порсӣ-тоҷикӣ '''тоҷвар''' ва '''тоҷдор''' муродифи [[подшоҳ (унвон)|подшоҳ]] мебошанд. Тасвири тоҷҳои шоҳони ариёии [[Эрон]] ([[Ҳахоманишиён]]у [[Ашкониён]]у [[Сосониён]]) ва [[Турон]] ([[хоразмиён]]у [[суғдиён]]у [[балхиён]]у [[сакоҳо]] ва [[Кушониён]]у [[Ҳайтолиён]]) дар [[сикка]]ву [[танга]]ву [[деворнигора]]ву [[сангнигора]]ҳои бешуморе боқӣ мондааст. Ин тоҷҳо бештар чанбаре аз зар будаанд, ки чаҳор кунгураи чаҳорзина ва андарунашон кулоҳи махмалин ва бар сарашон нишоне аз [[хуршед]]у [[моҳ]]у болҳои заррин ва ё дигар намодҳо доштаанд. == Нигористон == Тоҷҳои салтанатии [[Британия]]: <gallery> Image:Crown of Saint Edward.svg|Подшоҳ - тоҷи Сент Эдвард Image:Couronne royale.svg|Подшоҳ - тоҷи шоҳии Тудор Image:Coronet of the British Heir Apparent.svg|Валиаҳд Image:Coronet of a Child of the Sovereign.svg|Шоҳзода ва шоҳдухт Image:Coronet of a Child of the Heir Apparent.svg|Вологуҳарон - фарзандони валиаҳд Image:Coronet of a Grandchild of the Sovereign.svg|Шоҳдухт ё шоҳзода - дигар фарзандони бузурги подшоҳ Image:Coronet of a British Duke.svg|Дук Image:Coronet of a British Marquess.svg|Маркиз Image:Coronet of a British Earl.svg|Кент Image:Coronet of a British Viscount.svg|Виконт Image:Coronet of a British Baron.svg|Барон </gallery> == Ҷусторҳои вобаста == * [[Нимтоҷ]] * [[Тоҷи Каёнӣ]] * [[Тоҷи Паҳлавӣ]] == Манобеъ == [https://www.en.m.wikipedia.org/wiki/Crown Википедиаи англисӣ] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20190331061740/https://en.m.wikipedia.org/wiki/Crown |date=2019-03-31 }} ва [https://www.fa.m.wikipedia.org/wikipedia/wiki/تاج Википедиаи форсӣ ]{{Пайванди мурда|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} == Эзоҳ == {{эзоҳ}} famicuyxo4kipah3t77rhd7jod9h0sv 1472780 1472779 2026-05-13T18:00:51Z Шухрат Саъдиев 5132 /* Нигористон */ илова 1472780 wikitext text/x-wiki '''Тоҷ''' (вожае аз порсии бостон '''дайҳим''' ва порсии нави '''тоҷ''' шуда) <ref>https://vajehyab.com/dehkhoda/%D8%AA%D8%A7%D8%AC/تاگ+ور|عنوان=معنی تاگ ور {{!}} لغت‌نامه دهخدا|بازبینی=2018-07-19</ref>. Дар вожаи порсӣ-тоҷикӣ '''тоҷвар''' ва '''тоҷдор''' рамзӣ аст, ки подшоҳон ва маликаҳо (шаҳбонуҳо) онро ҳамчун нишонаи мақоми худ мепӯшанд. Тоҷҳо одатан бо [[ҷавоҳирот]] оро дода мешаванд. Маросиме, ки дар он тоҷ бори аввал ба сари [[подшоҳ (унвон)|подшоҳе]] ё шаҳбонуе тоҷ гузошта мешавад, '''маросими тоҷгузорӣ''' мегӯянд. Тоҷҳои вижаи шоҳаншоҳони Эрони Бостон бо номи '''дайҳим''' низ маъруфанд.. Дар адабиёти порсӣ-тоҷикӣ '''тоҷвар''' ва '''тоҷдор''' муродифи [[подшоҳ (унвон)|подшоҳ]] мебошанд. Тасвири тоҷҳои шоҳони ариёии [[Эрон]] ([[Ҳахоманишиён]]у [[Ашкониён]]у [[Сосониён]]) ва [[Турон]] ([[хоразмиён]]у [[суғдиён]]у [[балхиён]]у [[сакоҳо]] ва [[Кушониён]]у [[Ҳайтолиён]]) дар [[сикка]]ву [[танга]]ву [[деворнигора]]ву [[сангнигора]]ҳои бешуморе боқӣ мондааст. Ин тоҷҳо бештар чанбаре аз зар будаанд, ки чаҳор кунгураи чаҳорзина ва андарунашон кулоҳи махмалин ва бар сарашон нишоне аз [[хуршед]]у [[моҳ]]у болҳои заррин ва ё дигар намодҳо доштаанд. == Нигористон == Тоҷҳои салтанатии [[Британия]]: <gallery> Image:Crown of Saint Edward.svg|Подшоҳ - тоҷи Сент Эдвард Image:Couronne royale.svg|Подшоҳ - тоҷи шоҳии Тудор Image:Coronet of the British Heir Apparent.svg|Валиаҳд Image:Coronet of a Child of the Sovereign.svg|Шоҳзода ва шоҳдухт Image:Coronet of a Child of the Heir Apparent.svg|Вологуҳарон - фарзандони валиаҳд Image:Coronet of a Grandchild of the Sovereign.svg|Шоҳдухт ё шоҳзода - дигар фарзандони бузурги подшоҳ Image:Coronet of a British Duke.svg|Дук Image:Coronet of a British Marquess.svg|Маркиз Image:Coronet of a British Earl.svg|Кент Image:Coronet of a British Viscount.svg|Виконт Image:Coronet of a British Baron.svg|Барон </gallery> == Тоҷҳои [[фармондор|фармондорони]] кишварҳои таърихӣ == <gallery> Image:Výstava valtice7.jpg|Тоҷи Киёнӣ, тоҷе, ки махсус барои подшоҳони Қоҷор тарҳрезӣ шуда буд, тақрибан 1800 дона ёқут, 1800 дона [[марворид]], 300 дона зумуррад ва дигар [[ҷавоҳирот|ҷавоҳиротро]] дар бар мегирифт. Акс:Schatzkammer Residenz Muenchen Krone des Koenigreichs Bayern2.jpg|Ҷавоҳироти шоҳии Бавария. Тоҷи шоҳ аз [[алмос]], [[зумуррад]], [[ёқут]], [[сапфир]] ва [[марворид]] ва тоҷи малика аз [[алмос]] ва марворидҳои калон сохта шудааст. Акс:Holy Roman Empire Crown (Imperial Treasury)2.jpg|Тоҷи Императори Руми Муқаддас дар асри XV аз [[тилло|тиллои]] 22-карата сохта шуда, аз 144 дона [[ёқут]], [[зумуррад]] ва [[аметист]] ва тақрибан ҳамон миқдор марворид иборат буд.. Акс:Crown of George XII of Georgia.jpeg|Тоҷи Георгий XII, охирин подшоҳи Гурҷистон, аз [[тилло]] сохта шуда, аз 145 [[алмос]], 58 [[ёқут]], 24 [[зумуррад]] ва 16 [[аметист]] иборат буд. Акс:Hungarian Parliament 002 - Flickr - granada turnier.jpg| Акс:AlexandraKohinoor.jpg| </gallery> == Ҷусторҳои вобаста == * [[Нимтоҷ]] * [[Тоҷи Каёнӣ]] * [[Тоҷи Паҳлавӣ]] == Манобеъ == [https://www.en.m.wikipedia.org/wiki/Crown Википедиаи англисӣ] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20190331061740/https://en.m.wikipedia.org/wiki/Crown |date=2019-03-31 }} ва [https://www.fa.m.wikipedia.org/wikipedia/wiki/تاج Википедиаи форсӣ ]{{Пайванди мурда|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} == Эзоҳ == {{эзоҳ}} svv07qgd1ze9qb8pv9bxu9j91swdzst 1472781 1472780 2026-05-13T18:04:41Z Шухрат Саъдиев 5132 /* Тоҷҳои фармондорони кишварҳои таърихӣ */ илова 1472781 wikitext text/x-wiki '''Тоҷ''' (вожае аз порсии бостон '''дайҳим''' ва порсии нави '''тоҷ''' шуда) <ref>https://vajehyab.com/dehkhoda/%D8%AA%D8%A7%D8%AC/تاگ+ور|عنوان=معنی تاگ ور {{!}} لغت‌نامه دهخدا|بازبینی=2018-07-19</ref>. Дар вожаи порсӣ-тоҷикӣ '''тоҷвар''' ва '''тоҷдор''' рамзӣ аст, ки подшоҳон ва маликаҳо (шаҳбонуҳо) онро ҳамчун нишонаи мақоми худ мепӯшанд. Тоҷҳо одатан бо [[ҷавоҳирот]] оро дода мешаванд. Маросиме, ки дар он тоҷ бори аввал ба сари [[подшоҳ (унвон)|подшоҳе]] ё шаҳбонуе тоҷ гузошта мешавад, '''маросими тоҷгузорӣ''' мегӯянд. Тоҷҳои вижаи шоҳаншоҳони Эрони Бостон бо номи '''дайҳим''' низ маъруфанд.. Дар адабиёти порсӣ-тоҷикӣ '''тоҷвар''' ва '''тоҷдор''' муродифи [[подшоҳ (унвон)|подшоҳ]] мебошанд. Тасвири тоҷҳои шоҳони ариёии [[Эрон]] ([[Ҳахоманишиён]]у [[Ашкониён]]у [[Сосониён]]) ва [[Турон]] ([[хоразмиён]]у [[суғдиён]]у [[балхиён]]у [[сакоҳо]] ва [[Кушониён]]у [[Ҳайтолиён]]) дар [[сикка]]ву [[танга]]ву [[деворнигора]]ву [[сангнигора]]ҳои бешуморе боқӣ мондааст. Ин тоҷҳо бештар чанбаре аз зар будаанд, ки чаҳор кунгураи чаҳорзина ва андарунашон кулоҳи махмалин ва бар сарашон нишоне аз [[хуршед]]у [[моҳ]]у болҳои заррин ва ё дигар намодҳо доштаанд. == Нигористон == Тоҷҳои салтанатии [[Британия]]: <gallery> Image:Crown of Saint Edward.svg|Подшоҳ - тоҷи Сент Эдвард Image:Couronne royale.svg|Подшоҳ - тоҷи шоҳии Тудор Image:Coronet of the British Heir Apparent.svg|Валиаҳд Image:Coronet of a Child of the Sovereign.svg|Шоҳзода ва шоҳдухт Image:Coronet of a Child of the Heir Apparent.svg|Вологуҳарон - фарзандони валиаҳд Image:Coronet of a Grandchild of the Sovereign.svg|Шоҳдухт ё шоҳзода - дигар фарзандони бузурги подшоҳ Image:Coronet of a British Duke.svg|Дук Image:Coronet of a British Marquess.svg|Маркиз Image:Coronet of a British Earl.svg|Кент Image:Coronet of a British Viscount.svg|Виконт Image:Coronet of a British Baron.svg|Барон </gallery> == Тоҷҳои [[фармондор|фармондорони]] кишварҳои таърихӣ == <gallery> Image:Výstava valtice7.jpg|Тоҷи Киёнӣ, тоҷе, ки махсус барои подшоҳони Қоҷор тарҳрезӣ шуда буд, тақрибан 1800 дона ёқут, 1800 дона [[марворид]], 300 дона зумуррад ва дигар [[ҷавоҳирот|ҷавоҳиротро]] дар бар мегирифт. Акс:Schatzkammer Residenz Muenchen Krone des Koenigreichs Bayern2.jpg|Ҷавоҳироти шоҳии Бавария. Тоҷи шоҳ аз [[алмос]], [[зумуррад]], [[ёқут]], [[сапфир]] ва [[марворид]] ва тоҷи малика аз [[алмос]] ва марворидҳои калон сохта шудааст. Акс:Holy Roman Empire Crown (Imperial Treasury)2.jpg|Тоҷи Императори Руми Муқаддас дар асри XV аз [[тилло|тиллои]] 22-карата сохта шуда, аз 144 дона [[ёқут]], [[зумуррад]] ва [[аметист]] ва тақрибан ҳамон миқдор марворид иборат буд.. Акс:Crown of George XII of Georgia.jpeg|Тоҷи Георгий XII, охирин подшоҳи Гурҷистон, аз [[тилло]] сохта шуда, аз 145 [[алмос]], 58 [[ёқут]], 24 [[зумуррад]] ва 16 [[аметист]] иборат буд. Акс:Hungarian Parliament 002 - Flickr - granada turnier.jpg|Тоҷи подшоҳони Маҷористон дар асри XII аз хӯлаи [[тилло]] ва [[нуқра]] сохта шуда буд. Акс:AlexandraKohinoor.jpg|Малика Александра тоҷи шоҳии Бритониёро бо [[алмоси Коҳи-Нур]] дар маркази он ба бар мекунад. </gallery> == Ҷусторҳои вобаста == * [[Нимтоҷ]] * [[Тоҷи Каёнӣ]] * [[Тоҷи Паҳлавӣ]] == Манобеъ == [https://www.en.m.wikipedia.org/wiki/Crown Википедиаи англисӣ] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20190331061740/https://en.m.wikipedia.org/wiki/Crown |date=2019-03-31 }} ва [https://www.fa.m.wikipedia.org/wikipedia/wiki/تاج Википедиаи форсӣ ]{{Пайванди мурда|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} == Эзоҳ == {{эзоҳ}} rs3zax9jd6jv9lq05x96wx2qknl3tcq 1472782 1472781 2026-05-13T18:05:25Z Шухрат Саъдиев 5132 иловаи [[Гурӯҳ:Тоҷҳо]] бо ёрии [[Википедиа:HotCat|HotCat]] 1472782 wikitext text/x-wiki '''Тоҷ''' (вожае аз порсии бостон '''дайҳим''' ва порсии нави '''тоҷ''' шуда) <ref>https://vajehyab.com/dehkhoda/%D8%AA%D8%A7%D8%AC/تاگ+ور|عنوان=معنی تاگ ور {{!}} لغت‌نامه دهخدا|بازبینی=2018-07-19</ref>. Дар вожаи порсӣ-тоҷикӣ '''тоҷвар''' ва '''тоҷдор''' рамзӣ аст, ки подшоҳон ва маликаҳо (шаҳбонуҳо) онро ҳамчун нишонаи мақоми худ мепӯшанд. Тоҷҳо одатан бо [[ҷавоҳирот]] оро дода мешаванд. Маросиме, ки дар он тоҷ бори аввал ба сари [[подшоҳ (унвон)|подшоҳе]] ё шаҳбонуе тоҷ гузошта мешавад, '''маросими тоҷгузорӣ''' мегӯянд. Тоҷҳои вижаи шоҳаншоҳони Эрони Бостон бо номи '''дайҳим''' низ маъруфанд.. Дар адабиёти порсӣ-тоҷикӣ '''тоҷвар''' ва '''тоҷдор''' муродифи [[подшоҳ (унвон)|подшоҳ]] мебошанд. Тасвири тоҷҳои шоҳони ариёии [[Эрон]] ([[Ҳахоманишиён]]у [[Ашкониён]]у [[Сосониён]]) ва [[Турон]] ([[хоразмиён]]у [[суғдиён]]у [[балхиён]]у [[сакоҳо]] ва [[Кушониён]]у [[Ҳайтолиён]]) дар [[сикка]]ву [[танга]]ву [[деворнигора]]ву [[сангнигора]]ҳои бешуморе боқӣ мондааст. Ин тоҷҳо бештар чанбаре аз зар будаанд, ки чаҳор кунгураи чаҳорзина ва андарунашон кулоҳи махмалин ва бар сарашон нишоне аз [[хуршед]]у [[моҳ]]у болҳои заррин ва ё дигар намодҳо доштаанд. == Нигористон == Тоҷҳои салтанатии [[Британия]]: <gallery> Image:Crown of Saint Edward.svg|Подшоҳ - тоҷи Сент Эдвард Image:Couronne royale.svg|Подшоҳ - тоҷи шоҳии Тудор Image:Coronet of the British Heir Apparent.svg|Валиаҳд Image:Coronet of a Child of the Sovereign.svg|Шоҳзода ва шоҳдухт Image:Coronet of a Child of the Heir Apparent.svg|Вологуҳарон - фарзандони валиаҳд Image:Coronet of a Grandchild of the Sovereign.svg|Шоҳдухт ё шоҳзода - дигар фарзандони бузурги подшоҳ Image:Coronet of a British Duke.svg|Дук Image:Coronet of a British Marquess.svg|Маркиз Image:Coronet of a British Earl.svg|Кент Image:Coronet of a British Viscount.svg|Виконт Image:Coronet of a British Baron.svg|Барон </gallery> == Тоҷҳои [[фармондор|фармондорони]] кишварҳои таърихӣ == <gallery> Image:Výstava valtice7.jpg|Тоҷи Киёнӣ, тоҷе, ки махсус барои подшоҳони Қоҷор тарҳрезӣ шуда буд, тақрибан 1800 дона ёқут, 1800 дона [[марворид]], 300 дона зумуррад ва дигар [[ҷавоҳирот|ҷавоҳиротро]] дар бар мегирифт. Акс:Schatzkammer Residenz Muenchen Krone des Koenigreichs Bayern2.jpg|Ҷавоҳироти шоҳии Бавария. Тоҷи шоҳ аз [[алмос]], [[зумуррад]], [[ёқут]], [[сапфир]] ва [[марворид]] ва тоҷи малика аз [[алмос]] ва марворидҳои калон сохта шудааст. Акс:Holy Roman Empire Crown (Imperial Treasury)2.jpg|Тоҷи Императори Руми Муқаддас дар асри XV аз [[тилло|тиллои]] 22-карата сохта шуда, аз 144 дона [[ёқут]], [[зумуррад]] ва [[аметист]] ва тақрибан ҳамон миқдор марворид иборат буд.. Акс:Crown of George XII of Georgia.jpeg|Тоҷи Георгий XII, охирин подшоҳи Гурҷистон, аз [[тилло]] сохта шуда, аз 145 [[алмос]], 58 [[ёқут]], 24 [[зумуррад]] ва 16 [[аметист]] иборат буд. Акс:Hungarian Parliament 002 - Flickr - granada turnier.jpg|Тоҷи подшоҳони Маҷористон дар асри XII аз хӯлаи [[тилло]] ва [[нуқра]] сохта шуда буд. Акс:AlexandraKohinoor.jpg|Малика Александра тоҷи шоҳии Бритониёро бо [[алмоси Коҳи-Нур]] дар маркази он ба бар мекунад. </gallery> == Ҷусторҳои вобаста == * [[Нимтоҷ]] * [[Тоҷи Каёнӣ]] * [[Тоҷи Паҳлавӣ]] == Манобеъ == [https://www.en.m.wikipedia.org/wiki/Crown Википедиаи англисӣ] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20190331061740/https://en.m.wikipedia.org/wiki/Crown |date=2019-03-31 }} ва [https://www.fa.m.wikipedia.org/wikipedia/wiki/تاج Википедиаи форсӣ ]{{Пайванди мурда|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} == Эзоҳ == {{эзоҳ}} [[Гурӯҳ:Тоҷҳо]] ixiaid3vmn1xajkarvxgn8wc0imyibi 1472783 1472782 2026-05-13T18:06:33Z Шухрат Саъдиев 5132 иловаи [[Гурӯҳ:Нишони расмӣ]] бо ёрии [[Википедиа:HotCat|HotCat]] 1472783 wikitext text/x-wiki '''Тоҷ''' (вожае аз порсии бостон '''дайҳим''' ва порсии нави '''тоҷ''' шуда) <ref>https://vajehyab.com/dehkhoda/%D8%AA%D8%A7%D8%AC/تاگ+ور|عنوان=معنی تاگ ور {{!}} لغت‌نامه دهخدا|بازبینی=2018-07-19</ref>. Дар вожаи порсӣ-тоҷикӣ '''тоҷвар''' ва '''тоҷдор''' рамзӣ аст, ки подшоҳон ва маликаҳо (шаҳбонуҳо) онро ҳамчун нишонаи мақоми худ мепӯшанд. Тоҷҳо одатан бо [[ҷавоҳирот]] оро дода мешаванд. Маросиме, ки дар он тоҷ бори аввал ба сари [[подшоҳ (унвон)|подшоҳе]] ё шаҳбонуе тоҷ гузошта мешавад, '''маросими тоҷгузорӣ''' мегӯянд. Тоҷҳои вижаи шоҳаншоҳони Эрони Бостон бо номи '''дайҳим''' низ маъруфанд.. Дар адабиёти порсӣ-тоҷикӣ '''тоҷвар''' ва '''тоҷдор''' муродифи [[подшоҳ (унвон)|подшоҳ]] мебошанд. Тасвири тоҷҳои шоҳони ариёии [[Эрон]] ([[Ҳахоманишиён]]у [[Ашкониён]]у [[Сосониён]]) ва [[Турон]] ([[хоразмиён]]у [[суғдиён]]у [[балхиён]]у [[сакоҳо]] ва [[Кушониён]]у [[Ҳайтолиён]]) дар [[сикка]]ву [[танга]]ву [[деворнигора]]ву [[сангнигора]]ҳои бешуморе боқӣ мондааст. Ин тоҷҳо бештар чанбаре аз зар будаанд, ки чаҳор кунгураи чаҳорзина ва андарунашон кулоҳи махмалин ва бар сарашон нишоне аз [[хуршед]]у [[моҳ]]у болҳои заррин ва ё дигар намодҳо доштаанд. == Нигористон == Тоҷҳои салтанатии [[Британия]]: <gallery> Image:Crown of Saint Edward.svg|Подшоҳ - тоҷи Сент Эдвард Image:Couronne royale.svg|Подшоҳ - тоҷи шоҳии Тудор Image:Coronet of the British Heir Apparent.svg|Валиаҳд Image:Coronet of a Child of the Sovereign.svg|Шоҳзода ва шоҳдухт Image:Coronet of a Child of the Heir Apparent.svg|Вологуҳарон - фарзандони валиаҳд Image:Coronet of a Grandchild of the Sovereign.svg|Шоҳдухт ё шоҳзода - дигар фарзандони бузурги подшоҳ Image:Coronet of a British Duke.svg|Дук Image:Coronet of a British Marquess.svg|Маркиз Image:Coronet of a British Earl.svg|Кент Image:Coronet of a British Viscount.svg|Виконт Image:Coronet of a British Baron.svg|Барон </gallery> == Тоҷҳои [[фармондор|фармондорони]] кишварҳои таърихӣ == <gallery> Image:Výstava valtice7.jpg|Тоҷи Киёнӣ, тоҷе, ки махсус барои подшоҳони Қоҷор тарҳрезӣ шуда буд, тақрибан 1800 дона ёқут, 1800 дона [[марворид]], 300 дона зумуррад ва дигар [[ҷавоҳирот|ҷавоҳиротро]] дар бар мегирифт. Акс:Schatzkammer Residenz Muenchen Krone des Koenigreichs Bayern2.jpg|Ҷавоҳироти шоҳии Бавария. Тоҷи шоҳ аз [[алмос]], [[зумуррад]], [[ёқут]], [[сапфир]] ва [[марворид]] ва тоҷи малика аз [[алмос]] ва марворидҳои калон сохта шудааст. Акс:Holy Roman Empire Crown (Imperial Treasury)2.jpg|Тоҷи Императори Руми Муқаддас дар асри XV аз [[тилло|тиллои]] 22-карата сохта шуда, аз 144 дона [[ёқут]], [[зумуррад]] ва [[аметист]] ва тақрибан ҳамон миқдор марворид иборат буд.. Акс:Crown of George XII of Georgia.jpeg|Тоҷи Георгий XII, охирин подшоҳи Гурҷистон, аз [[тилло]] сохта шуда, аз 145 [[алмос]], 58 [[ёқут]], 24 [[зумуррад]] ва 16 [[аметист]] иборат буд. Акс:Hungarian Parliament 002 - Flickr - granada turnier.jpg|Тоҷи подшоҳони Маҷористон дар асри XII аз хӯлаи [[тилло]] ва [[нуқра]] сохта шуда буд. Акс:AlexandraKohinoor.jpg|Малика Александра тоҷи шоҳии Бритониёро бо [[алмоси Коҳи-Нур]] дар маркази он ба бар мекунад. </gallery> == Ҷусторҳои вобаста == * [[Нимтоҷ]] * [[Тоҷи Каёнӣ]] * [[Тоҷи Паҳлавӣ]] == Манобеъ == [https://www.en.m.wikipedia.org/wiki/Crown Википедиаи англисӣ] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20190331061740/https://en.m.wikipedia.org/wiki/Crown |date=2019-03-31 }} ва [https://www.fa.m.wikipedia.org/wikipedia/wiki/تاج Википедиаи форсӣ ]{{Пайванди мурда|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} == Эзоҳ == {{эзоҳ}} [[Гурӯҳ:Тоҷҳо]] [[Гурӯҳ:Нишони расмӣ]] jju46bqtptl4h6223arvbqs51izijx7 1472784 1472783 2026-05-13T18:07:14Z Шухрат Саъдиев 5132 иловаи [[Гурӯҳ:Анвои ҷавоҳирот]] бо ёрии [[Википедиа:HotCat|HotCat]] 1472784 wikitext text/x-wiki '''Тоҷ''' (вожае аз порсии бостон '''дайҳим''' ва порсии нави '''тоҷ''' шуда) <ref>https://vajehyab.com/dehkhoda/%D8%AA%D8%A7%D8%AC/تاگ+ور|عنوان=معنی تاگ ور {{!}} لغت‌نامه دهخدا|بازبینی=2018-07-19</ref>. Дар вожаи порсӣ-тоҷикӣ '''тоҷвар''' ва '''тоҷдор''' рамзӣ аст, ки подшоҳон ва маликаҳо (шаҳбонуҳо) онро ҳамчун нишонаи мақоми худ мепӯшанд. Тоҷҳо одатан бо [[ҷавоҳирот]] оро дода мешаванд. Маросиме, ки дар он тоҷ бори аввал ба сари [[подшоҳ (унвон)|подшоҳе]] ё шаҳбонуе тоҷ гузошта мешавад, '''маросими тоҷгузорӣ''' мегӯянд. Тоҷҳои вижаи шоҳаншоҳони Эрони Бостон бо номи '''дайҳим''' низ маъруфанд.. Дар адабиёти порсӣ-тоҷикӣ '''тоҷвар''' ва '''тоҷдор''' муродифи [[подшоҳ (унвон)|подшоҳ]] мебошанд. Тасвири тоҷҳои шоҳони ариёии [[Эрон]] ([[Ҳахоманишиён]]у [[Ашкониён]]у [[Сосониён]]) ва [[Турон]] ([[хоразмиён]]у [[суғдиён]]у [[балхиён]]у [[сакоҳо]] ва [[Кушониён]]у [[Ҳайтолиён]]) дар [[сикка]]ву [[танга]]ву [[деворнигора]]ву [[сангнигора]]ҳои бешуморе боқӣ мондааст. Ин тоҷҳо бештар чанбаре аз зар будаанд, ки чаҳор кунгураи чаҳорзина ва андарунашон кулоҳи махмалин ва бар сарашон нишоне аз [[хуршед]]у [[моҳ]]у болҳои заррин ва ё дигар намодҳо доштаанд. == Нигористон == Тоҷҳои салтанатии [[Британия]]: <gallery> Image:Crown of Saint Edward.svg|Подшоҳ - тоҷи Сент Эдвард Image:Couronne royale.svg|Подшоҳ - тоҷи шоҳии Тудор Image:Coronet of the British Heir Apparent.svg|Валиаҳд Image:Coronet of a Child of the Sovereign.svg|Шоҳзода ва шоҳдухт Image:Coronet of a Child of the Heir Apparent.svg|Вологуҳарон - фарзандони валиаҳд Image:Coronet of a Grandchild of the Sovereign.svg|Шоҳдухт ё шоҳзода - дигар фарзандони бузурги подшоҳ Image:Coronet of a British Duke.svg|Дук Image:Coronet of a British Marquess.svg|Маркиз Image:Coronet of a British Earl.svg|Кент Image:Coronet of a British Viscount.svg|Виконт Image:Coronet of a British Baron.svg|Барон </gallery> == Тоҷҳои [[фармондор|фармондорони]] кишварҳои таърихӣ == <gallery> Image:Výstava valtice7.jpg|Тоҷи Киёнӣ, тоҷе, ки махсус барои подшоҳони Қоҷор тарҳрезӣ шуда буд, тақрибан 1800 дона ёқут, 1800 дона [[марворид]], 300 дона зумуррад ва дигар [[ҷавоҳирот|ҷавоҳиротро]] дар бар мегирифт. Акс:Schatzkammer Residenz Muenchen Krone des Koenigreichs Bayern2.jpg|Ҷавоҳироти шоҳии Бавария. Тоҷи шоҳ аз [[алмос]], [[зумуррад]], [[ёқут]], [[сапфир]] ва [[марворид]] ва тоҷи малика аз [[алмос]] ва марворидҳои калон сохта шудааст. Акс:Holy Roman Empire Crown (Imperial Treasury)2.jpg|Тоҷи Императори Руми Муқаддас дар асри XV аз [[тилло|тиллои]] 22-карата сохта шуда, аз 144 дона [[ёқут]], [[зумуррад]] ва [[аметист]] ва тақрибан ҳамон миқдор марворид иборат буд.. Акс:Crown of George XII of Georgia.jpeg|Тоҷи Георгий XII, охирин подшоҳи Гурҷистон, аз [[тилло]] сохта шуда, аз 145 [[алмос]], 58 [[ёқут]], 24 [[зумуррад]] ва 16 [[аметист]] иборат буд. Акс:Hungarian Parliament 002 - Flickr - granada turnier.jpg|Тоҷи подшоҳони Маҷористон дар асри XII аз хӯлаи [[тилло]] ва [[нуқра]] сохта шуда буд. Акс:AlexandraKohinoor.jpg|Малика Александра тоҷи шоҳии Бритониёро бо [[алмоси Коҳи-Нур]] дар маркази он ба бар мекунад. </gallery> == Ҷусторҳои вобаста == * [[Нимтоҷ]] * [[Тоҷи Каёнӣ]] * [[Тоҷи Паҳлавӣ]] == Манобеъ == [https://www.en.m.wikipedia.org/wiki/Crown Википедиаи англисӣ] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20190331061740/https://en.m.wikipedia.org/wiki/Crown |date=2019-03-31 }} ва [https://www.fa.m.wikipedia.org/wikipedia/wiki/تاج Википедиаи форсӣ ]{{Пайванди мурда|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} == Эзоҳ == {{эзоҳ}} [[Гурӯҳ:Тоҷҳо]] [[Гурӯҳ:Нишони расмӣ]] [[Гурӯҳ:Анвои ҷавоҳирот]] o2rvihucj20mrekthdvthjvgbqxdevq 1472785 1472784 2026-05-13T18:26:59Z Шухрат Саъдиев 5132 /* Ҷусторҳои вобаста */ 1472785 wikitext text/x-wiki '''Тоҷ''' (вожае аз порсии бостон '''дайҳим''' ва порсии нави '''тоҷ''' шуда) <ref>https://vajehyab.com/dehkhoda/%D8%AA%D8%A7%D8%AC/تاگ+ور|عنوان=معنی تاگ ور {{!}} لغت‌نامه دهخدا|بازبینی=2018-07-19</ref>. Дар вожаи порсӣ-тоҷикӣ '''тоҷвар''' ва '''тоҷдор''' рамзӣ аст, ки подшоҳон ва маликаҳо (шаҳбонуҳо) онро ҳамчун нишонаи мақоми худ мепӯшанд. Тоҷҳо одатан бо [[ҷавоҳирот]] оро дода мешаванд. Маросиме, ки дар он тоҷ бори аввал ба сари [[подшоҳ (унвон)|подшоҳе]] ё шаҳбонуе тоҷ гузошта мешавад, '''маросими тоҷгузорӣ''' мегӯянд. Тоҷҳои вижаи шоҳаншоҳони Эрони Бостон бо номи '''дайҳим''' низ маъруфанд.. Дар адабиёти порсӣ-тоҷикӣ '''тоҷвар''' ва '''тоҷдор''' муродифи [[подшоҳ (унвон)|подшоҳ]] мебошанд. Тасвири тоҷҳои шоҳони ариёии [[Эрон]] ([[Ҳахоманишиён]]у [[Ашкониён]]у [[Сосониён]]) ва [[Турон]] ([[хоразмиён]]у [[суғдиён]]у [[балхиён]]у [[сакоҳо]] ва [[Кушониён]]у [[Ҳайтолиён]]) дар [[сикка]]ву [[танга]]ву [[деворнигора]]ву [[сангнигора]]ҳои бешуморе боқӣ мондааст. Ин тоҷҳо бештар чанбаре аз зар будаанд, ки чаҳор кунгураи чаҳорзина ва андарунашон кулоҳи махмалин ва бар сарашон нишоне аз [[хуршед]]у [[моҳ]]у болҳои заррин ва ё дигар намодҳо доштаанд. == Нигористон == Тоҷҳои салтанатии [[Британия]]: <gallery> Image:Crown of Saint Edward.svg|Подшоҳ - тоҷи Сент Эдвард Image:Couronne royale.svg|Подшоҳ - тоҷи шоҳии Тудор Image:Coronet of the British Heir Apparent.svg|Валиаҳд Image:Coronet of a Child of the Sovereign.svg|Шоҳзода ва шоҳдухт Image:Coronet of a Child of the Heir Apparent.svg|Вологуҳарон - фарзандони валиаҳд Image:Coronet of a Grandchild of the Sovereign.svg|Шоҳдухт ё шоҳзода - дигар фарзандони бузурги подшоҳ Image:Coronet of a British Duke.svg|Дук Image:Coronet of a British Marquess.svg|Маркиз Image:Coronet of a British Earl.svg|Кент Image:Coronet of a British Viscount.svg|Виконт Image:Coronet of a British Baron.svg|Барон </gallery> == Тоҷҳои [[фармондор|фармондорони]] кишварҳои таърихӣ == <gallery> Image:Výstava valtice7.jpg|Тоҷи Киёнӣ, тоҷе, ки махсус барои подшоҳони Қоҷор тарҳрезӣ шуда буд, тақрибан 1800 дона ёқут, 1800 дона [[марворид]], 300 дона зумуррад ва дигар [[ҷавоҳирот|ҷавоҳиротро]] дар бар мегирифт. Акс:Schatzkammer Residenz Muenchen Krone des Koenigreichs Bayern2.jpg|Ҷавоҳироти шоҳии Бавария. Тоҷи шоҳ аз [[алмос]], [[зумуррад]], [[ёқут]], [[сапфир]] ва [[марворид]] ва тоҷи малика аз [[алмос]] ва марворидҳои калон сохта шудааст. Акс:Holy Roman Empire Crown (Imperial Treasury)2.jpg|Тоҷи Императори Руми Муқаддас дар асри XV аз [[тилло|тиллои]] 22-карата сохта шуда, аз 144 дона [[ёқут]], [[зумуррад]] ва [[аметист]] ва тақрибан ҳамон миқдор марворид иборат буд.. Акс:Crown of George XII of Georgia.jpeg|Тоҷи Георгий XII, охирин подшоҳи Гурҷистон, аз [[тилло]] сохта шуда, аз 145 [[алмос]], 58 [[ёқут]], 24 [[зумуррад]] ва 16 [[аметист]] иборат буд. Акс:Hungarian Parliament 002 - Flickr - granada turnier.jpg|Тоҷи подшоҳони Маҷористон дар асри XII аз хӯлаи [[тилло]] ва [[нуқра]] сохта шуда буд. Акс:AlexandraKohinoor.jpg|Малика Александра тоҷи шоҳии Бритониёро бо [[алмоси Коҳи-Нур]] дар маркази он ба бар мекунад. </gallery> == Ҷусторҳои вобаста == * [[Нимтоҷ]] * [[Тоҷи Киёнӣ]] * [[Тоҷи Паҳлавӣ]] == Манобеъ == [https://www.en.m.wikipedia.org/wiki/Crown Википедиаи англисӣ] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20190331061740/https://en.m.wikipedia.org/wiki/Crown |date=2019-03-31 }} ва [https://www.fa.m.wikipedia.org/wikipedia/wiki/تاج Википедиаи форсӣ ]{{Пайванди мурда|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} == Эзоҳ == {{эзоҳ}} [[Гурӯҳ:Тоҷҳо]] [[Гурӯҳ:Нишони расмӣ]] [[Гурӯҳ:Анвои ҷавоҳирот]] cswmx67tib0dy6yrv5rydz8b9e01nsd 0 8438 1472807 1282636 2026-05-14T00:38:51Z InternetArchiveBot 30618 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1472807 wikitext text/x-wiki '''Заминҳои федералии Утриш'''  — номи [[Тақсимоти маъмурии Австрия|воҳиди тақсимоти маъмурию-ҳудудии]] дараҷаи болоӣ дар [[Австрия]]. Ҳар як замини федералӣ соҳиби мақомоти қонунбарори интихобии худро дорад — ''[[ландтаг]]'' ({{lang-de|'''Landtag'''}}), ҳукумат ({{lang-de|'''Landesregierung'''}}), ки аз губернатори замин ({{lang-de|'''Landeshauptmann'''}}) ва машваратчии замин ({{lang-de|'''Landesrat'''}}) иборат аст. Интихобот дар панҷ сол як маротиба гузаронида мешаванд (дар Австрияи Боло — ҳар шаш сол). Губернатор ва машваратчиҳои замин аз тарафи ландтаг интихоб мешаванд. Заминҳои федералӣ ба 80 ҳавзаи сиёсӣ ва 15 шаҳр бо оинномаҳо, ки мақоми васеъшуда доранд ва ҳавзаҳо бо ҳуқуқҳои шахсиашонро ташкил медиҳанд. [[Акс:Austria,_administrative_divisions_-_ru.svg|490x490px|center|Харитаи заминҳои Австрия|алт=]] == Заминҳои Австрия == {| class="standard" style="text-align:center;" width="100%" |- style="background-color:#bbbbbb;" ! Парчам ! Нишон ! colspan=2|Замин ! Ҷойҳо дар<br>[[Бундесрат (Австрия)|Бундесрат]] ! Масоҳат<br>(км²) ! Аҳолӣ [http://www.statistik.at/web_de/statistiken/bevoelkerung/bevoelkerungsstand_und_veraenderung/bevoelkerung_zu_jahres-_quartalsanfang/023582.html (1 кв. 2011)] ! наф.<br>дар км² ! Маркази<br>маъмурӣ ! www |- style="background-color:#eeeeee;" | [[Акс:Flag of Burgenland.svg|80px]] | [[Акс:Burgenland Wappen.svg|50px]] | 1 | [[Бургенланд]]<br>''Burgenland'' | 3 | 3 966 <small>(7)</small> | 284 813 <small>(9)</small> | 72 <small>(7)</small> | [[Айзенштадт]]<br>''Eisenstadt'' | [http://www.bgld.gv.at/] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20060615135959/http://www.bgld.gv.at/ |date=2006-06-15 }} |- style="background-color:#dddddd;" | [[Акс:Flag of Carinthia.svg|80px]] | [[Акс:Kaernten CoA.svg|50px]] | 2 | [[Каринтия]]<br>''Kärnten'' | 4 | 9 536 <small>(5)</small> | 558 085 <small>(6)</small> | 59 <small>(8)</small> | [[Клагенфурт]]<br>''Klagenfurt'' | [https://web.archive.org/web/20070119104908/http://www.ktn.gv.at/] |- style="background-color:#eeeeee;" | [[Акс:Flag of Niederösterreich.svg|80px]] | [[Акс:Niederösterreich CoA.svg|50px]] | 3 | [[Австрияи Поён]]<br>''Niederösterreich'' | 12 | 19 178 <small>(1)</small> | 1 611 829 <small>(2)</small> | 84 <small>(4)</small> | [[Санкт-Пёлтен]]<br>''Sankt Pölten'' | [http://www.noe.gv.at/] |- style="background-color:#dddddd;" | [[Акс:Flag_of_Upper_Austria.svg|80px]] | [[Акс:Oberösterreich Wappen.svg|50px]] | 4 | [[Австрияи Боло]]<br>''Oberösterreich'' | 11 | 11 982 <small>(4)</small> | 1 412 545 <small>(3)</small> | 118 <small>(3)</small> | [[Линс]]<br>''Linz'' | [https://web.archive.org/web/20050306181032/http://www.land-oberoesterreich.gv.at/] |- style="background-color:#eeeeee;" | [[Акс:Flag of Salzburg, Vienna, Vorarlberg.svg|80px]] | [[Акс:Salzburg Wappen.svg|50px]] | 5 | [[Залсбург (замин)|Залсбург]]<br>''Salzburg'' | 4 | 7 154 <small>(6)</small> | 531 586 <small>(7)</small> | 74,0 <small>(5)</small> | [[Залсбург]]<br>''Salzburg'' | [https://web.archive.org/web/20071104140857/http://www.salzburg.gv.at/] |- style="background-color:#dddddd;" | [[Акс:Flag of Steiermark.svg|80px]] | [[Акс:Steiermark Wappen.svg|50px]] | 6 | [[Штирия (замин)|Штирия]]<br>''Steiermark'' | 9 | 16 392 <small>(2)</small> | 1 210 259 <small>(4)</small> | 74 <small>(6)</small> | [[Гратс]]<br>''Graz'' | [http://www.steiermark.at/] |- style="background-color:#eeeeee;" | [[Акс:Flag of Tirol.svg|80px]] | [[Акс:AUT Tirol COA.svg|50px]] | 7 | [[Тирол (замин)|Тирол]]<br>''Tirol'' | 5 | 12 648 <small>(3)</small> | 709 912 <small>(5)</small> | 56 <small>(9)</small> | [[Инсбрук]]<br>''Innsbruck'' | [http://www.tirol.gv.at/] |- style="background-color:#dddddd;" | [[Акс:Flag of Vorarlberg.svg|80px]] | [[Акс:Vorarlberg CoA.svg|50px]] | 8 | [[Форарлберг]]<br>''Vorarlberg'' | 3 | 2 601 <small>(8)</small> | 369 922 <small>(8)</small> | 142 <small>(2)</small> | [[Брегентс]]<br>''Bregenz'' | [http://www.vorarlberg.at/] |- style="background-color:#eeeeee;" | [[Акс:Flag_of_Vienna.svg|80px]] | [[Акс:Wien 3 Wappen.svg|50px]] | 9 | [[Вена]]<br>''Wien'' | 11 | 415 <small>(9)</small> | 1 713 957 <small>(1)</small> | 4 130 <small>(1)</small> | [[Вена]]<br>''Wien'' | [http://www.wien.gv.at/] |- style="background-color:#cccccc;" | {{Парчами Австрия|80px}} | [[Акс:Austria Bundesadler.svg|60px]] | AT | '''[[Австрия|Ҷумҳурии Утриш]]'''<br>'''''Republik Österreich''''' | '''62''' | '''83 872''' <small>(113)</small> | '''8 404 252''' <small>(86)</small> | '''95''' | [[Вена]]<br>''Wien'' | [http://www.parlament.gv.at/] |} == Ҳамчунин нигаред == * [[Тақсимоти маъмурии Австрия]] * [[Феҳристи ҳавзаҳои сиёсии Австрия]] == Эзоҳ == {{эзоҳ}} {{Authority control}} {{Заминҳои Австрия|nocat=1}} {{Мавзӯъҳои Австрия}} [[Гурӯҳ:Тақсимоти маъмурии Австрия| ]] [[Гурӯҳ:Феҳристи қисмҳои давлатҳо|Австрия]] mmz5v9kbzqbafuzdrdjmvbvaciyyp75 0 8576 1472831 1472469 2026-05-14T05:04:33Z InternetArchiveBot 30618 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1472831 wikitext text/x-wiki {{Кишвар |Номи тоҷикӣ = Филиппин |Номи аслӣ = Republika ng Pilipinas / Republic of the Philippines |Парчам = Flag of the Philippines.svg |Нишон = Coat of arms of the Philippines.svg |Дар харита = Philippines (orthographic projection).svg |Забон/Забонҳо = филиппинӣ, [[Забони инглисӣ|англисӣ]] |Сана/Санаҳои истиқлол = [[12 июн]]и [[1898]] (эълон аз [[Испания]]); [[4 июл]]и [[1946]] (аз [[ИМА]]) |Пойтахт = [[Манила]] |Шаҳрҳои калонтарин = [[Кесон-Сити]], [[Манила]], [[Давао]], [[Калоокан]], [[Замбоанга]] |Шакли идора = ҷумҳурии президентии воҳид |Вазифаи роҳбар 1 = Президент |Роҳбар 1 = Фердинанд Маркос-кенӣ |Вазифаи роҳбар 2 = Ноиби президент |Роҳбар 2 = Сара Дутерте |Ҷой аз рӯи масоҳат = 73 |Масоҳат = ≈343 448 км² |Фоизи об = 0,61 |Аҳолӣ = ≈109 035 343 |Соли баҳо = 2020 |Зичии аҳолӣ = ≈360 нафар/км² |ММД (номинал) = ≈470 млрд доллар (2024) |ММД (номинал) ба сари аҳолӣ = ≈4 130 доллар |ШРИ = 0,71 (баланд) |Воҳиди пул = [[песои Филиппин|песо]] |Домен = [[.ph]] |Коди телефон = +63 |Минтақаи замонӣ = UTC+8 |Ҳаракати автомобилӣ = рост }} '''Филиппин''' (ба филиппинӣ: ''Pilipinas''; ба англисӣ: ''Philippines''; расман ''Republika ng Pilipinas'' — Ҷумҳурии Филиппин) — давлати ҷазиравӣ дар [[Осиёи Ҷанубу Шарқӣ]], ки дар ғарби [[Уқёнуси Ором]] воқеъ аст ва аз зиёда аз 7600 ҷазира иборат мебошад.<ref name="brit">[https://www.britannica.com/place/Philippines Philippines] — Encyclopædia Britannica</ref> Аҳолии кишвар зиёда аз 109 миллион нафар буда, онро яке аз сераҳолитарин давлатҳои ҷаҳон мегардонад.<ref name="psa">[https://psa.gov.ph/ Philippine Statistics Authority (PSA)] — оморҳои расмии Филиппин</ref> Пойтахти он [[Манила]], бузургтарин шаҳраш аз рӯи аҳолӣ [[Кесон-Сити]] аст; забонҳои расмӣ филиппинӣ ва англисӣ мебошанд.<ref name="cia">[https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/philippines/ Philippines] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20210820022910/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/philippines/ |date=2021-08-20 }} — The World Factbook (CIA)</ref> == Таърих == Сарзамини Филиппин аз ҳазорсолаҳо макони зисти халқҳои австронезӣ буд, ки дар деҳаҳои худидоракунанда (барангай) зиндагӣ мекарданд ва бо [[Чин]], Ҳиндустон ва ҷазираҳои ҳамсоя робитаи тиҷоратӣ доштанд; дар ҷануб султониҳои Сулу ва Магинданао ташкил ёфтанд.<ref name="brit" /> Соли 1521 экспедитсияи [[Фернандо Магеллан]] ба ҷазираҳо расид, вале худи Магеллан дар набард бо сарвари маҳаллӣ Лапу-Лапу кушта шуд. Аз соли 1565, бо лашкаркашии Мигел Лопес де Легаспи, ҷазираҳо мустамликаи [[Испания]] гардиданд ва ба номи шоҳ Филипп II «Филиппин» номида шуданд; зиёда аз се аср кишвар зери ҳукмронии Испания монд ва ба динаш католикӣ табдил ёфт.<ref name="cia" /> Соли 1896 инқилоби Филиппин зидди Испания оғоз шуд (ҳаракати «Катипунан» бо роҳбарии [[Андрес Бонифасио]]); соли 1898, пас аз [[Ҷанги испаниву амрикоӣ]], Испания ҷазираҳоро ба [[ИМА]] вогузор кард, вале филиппиниҳо истиқлол эълон карданд — ин боиси ҷанги филиппиниву амрикоӣ (1899–1902) гардид. Дар давраи [[Ҷанги дуюми ҷаҳонӣ]] кишвар аз ҷониби [[Ҷопон]] ишғол шуд; 4 июли соли 1946 Филиппин аз ИМА истиқлоли пурра ба даст овард. Солҳои 1965–1986 президент Фердинанд Маркос ҳукмронӣ кард (аз соли 1972 — ҳолати фавқулодда), ки бо инқилоби осоиштаи «Қудрати халқӣ» (EDSA) дар соли 1986 ва барқарории [[демократия]] ба охир расид.<ref name="cia" /> == Ҷуғрофия ва иқлим == Филиппин маҷмааи ҷазираҳо буда, аз зиёда аз 7600 ҷазира иборат аст, ки ба се гурӯҳи асосӣ — [[Лусон]], [[Висайас]] ва [[Минданао]] — тақсим мешаванд. Кишвар дар «Камарбанди оташини [[Уқёнуси Ором]]» ҷойгир буда, бо вулқонҳои фаъол (Майон, Пинатубо, Таал), заминҷунбиҳо ва тӯфонҳои тропикӣ (тайфунҳо) рӯ ба рӯ мешавад.<ref name="brit" /> Иқлими он тропикии муссонӣ — гарм ва намнок аст; нуқтаи баландтарин — қуллаи Апо (≈2954 м) дар Минданао. Масоҳати умумии Филиппин тақрибан 300 ҳазор километри мураббаъ мебошад ва кишвар бо гуногунии бойи табиӣ машҳур аст. == Аҳолӣ == Аҳолии Филиппин тибқи барӯйхатгирии соли 2020 зиёда аз 109 миллион нафар буд.<ref name="psa" /> Зичии аҳолӣ баланд (≈360 нафар дар як км²) аст ва қисми зиёди мардум дар ҷазираи [[Лусон]], бахусус дар атрофи [[Манила]], зиндагӣ мекунад. Аксарияти аҳолӣ масеҳӣ (асосан католикӣ ≈79%) буда, дар ҷануб ([[Минданао]]) ҷамоаи калони мусулмонон ҳаст. Дар кишвар ба зиёда аз 170 забон гап мезананд — пас аз филиппинӣ ва англисӣ забонҳои себуано, тагалогӣ, илокано ва ҳилигайнон паҳнтаринанд. Шумораи зиёди филиппиниҳо дар хориҷа кор мекунанд. == Сиёсат ва идора == Филиппин ҷумҳурии президентии воҳид мебошад. Президент ҳам сарвари давлат ва ҳам сарвари ҳукумат буда, барои мӯҳлати шашсола интихоб мешавад ва ҳуқуқи такроран номзад шуданро надорад; қонунгузорӣ ба ӯҳдаи Конгресси думаҷлисагӣ — Сенат ва Палатаи вакилон — мебошад. Кишвар узви [[Созмони Милали Муттаҳид]], яке аз бунёдгузорони [[АСЕАН]] ва узви АТЭС аст; бо [[Чин]] дар бораи ҷазираҳои [[Баҳри Чини Ҷанубӣ]] баҳси марзӣ дорад.<ref name="cia" /> == Тақсимоти маъмурӣ == Кишвар ба 17 минтақа ва зиёда аз 80 музофот (вилоят) тақсим мешавад; маркази идоракунӣ Минтақаи пойтахтии миллӣ (Метро-Манила) аст, ки дар он [[Манила]] ва [[Кесон-Сити]] ҷойгиранд. Дар ҷануб Минтақаи мухтори Бангсаморо дар Минданаои мусулмонӣ (BARMM) амал мекунад. Сераҳолитарин шаҳрҳои Филиппин — [[Кесон-Сити]], [[Манила]], [[Давао]], [[Калоокан]] ва [[Замбоанга]] мебошанд. == Иқтисод == Филиппин иқтисоди босуръатинкишофёбанда дорад ва яке аз бузургтарин иқтисодҳои [[Осиёи Ҷанубу Шарқӣ]] ба ҳисоб меравад. Соҳаи хидматрасонӣ ҳиссаи асосиро ташкил медиҳад — кишвар яке аз пешсафони ҷаҳон дар бахши аутсорсинги хидматҳои корӣ (марказҳои занг) мебошад; манбаи муҳими даромад пулҳои интиқолии филиппиниҳои муҳоҷир (зиёда аз 35 миллиард доллар дар як сол) аст.<ref name="cia" /> Кишоварзӣ (биринҷ, кокос — Филиппин аз бузургтарин содиркунандагони ҷаҳон, банан, найшакар), истихроҷи маъдан (никел, тилло, мис) ва саноати электроника низ рушд кардаанд. Мушкилоти асосӣ — камбизоатӣ, нобаробарии иҷтимоӣ ва норасоии инфрасохтор мебошанд. == Фарҳанг ва маориф == Фарҳанги Филиппин омезиши анъанаҳои бумии австронезӣ бо таъсироти испанӣ, амрикоӣ ва чинӣ мебошад. Католикӣ дар ҳаёти иҷтимоӣ нақши марказӣ дорад; ҷашнҳои динию маҳаллӣ (фиеста) дар тамоми кишвар баргузор мешаванд. [[Баскетбол]] машҳуртарин варзиш аст, инчунин бокс (Менни Пакяо) маҳбубияти зиёд дорад. Ҷипни (нақлиёти ҷамъиятии рангоранг) рамзи фарҳангии кишвар шудааст; таомҳои миллӣ — адобо, лечон ва синиганг мебошанд. Хосе Рисал — қаҳрамони миллӣ ва нависанда — рамзи мубориза барои озодист. Ёдгориҳои ба Феҳристи ЮНЕСКО воридшуда: террасаҳои биринҷии Банауэ, шаҳри таърихии Виган, калисоҳои барокко ва Боғи табиии дарёи зеризаминии Пуэрто-Принсеса. == Нигаред низ == * [[Осиёи Ҷанубу Шарқӣ]] * [[Манила]] * [[Кесон-Сити]] * [[Лусон]] * [[Минданао]] * [[Висайас]] * [[АСЕАН]] * [[Уқёнуси Ором]] == Эзоҳ == {{Эзоҳ}} == Пайвандҳо == {{Умумӣ}} * [https://www.britannica.com/place/Philippines Филиппин дар Encyclopædia Britannica] * [https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/philippines/ Филиппин — The World Factbook] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20210820022910/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/philippines/ |date=2021-08-20 }} * [https://psa.gov.ph/ PSA — оморҳои расмии Филиппин] {{Кишварҳои Осиё}} [[Гурӯҳ:Филиппин| ]] [[Гурӯҳ:Давлатҳои Осиё]] [[Гурӯҳ:Давлатҳои ҷазиравӣ]] [[Гурӯҳ:Давлатҳо аз рӯи алифбо]] [[Гурӯҳ:Давлатҳо — узви СММ]] hy9unu6iua2rc53hta419xc9g0yygt3 0 11688 1472757 1238944 2026-05-13T12:07:44Z VASHGIRD 8035 VASHGIRD moved page [[Салимов Амонулло Файзуллоевич]] to [[Амонулло Салимзода]] 1238944 wikitext text/x-wiki {{ятим}} '''Салимов Амонулло Файзуллоевич''' - Ноиби ректор оид ба таҳсили ғоибона дар [[Донишгоҳи аграрии Тоҷикистон]], Номзади илмҳои биологӣ, дотсент == Пайвандҳо == *[http://www.tajagroun.tj Донишгоҳи Аграрии Тоҷикистон] {{Scientist-stub}} pn6g248gbvedp7b1vj055arfwpab6p0 1472759 1472757 2026-05-13T12:11:16Z VASHGIRD 8035 1472759 wikitext text/x-wiki '''Амонулло Салимзода''' '''('''''Салимов Амонулло Файзуллоевич''; зод. 30 майи 1967, ноҳияи Данғара) - давлатмард, доктори илмҳои кишоварзӣ. == Зиндагинома == Амонулло Салимзода 30 майи соли 1967 дар ноҳияи Данғара дар оилаи хизматчӣ таваллуд шудааст.  Соли 1991 факултаи агрономии Институти хоҷагии қишлоқи Тоҷикистон ва соли 2006 факултаи баҳисобгирӣ ва молиявии ДАТ ба номи Ш.Шоҳтемурро хатм кардааст. == Пайвандҳо == *[http://www.tajagroun.tj Донишгоҳи Аграрии Тоҷикистон] {{Scientist-stub}} 9t9tu168mqi8w1lzc97gdp4ywmx3j4j 1472760 1472759 2026-05-13T12:11:50Z VASHGIRD 8035 1472760 wikitext text/x-wiki {{Давлатмард}} '''Амонулло Салимзода''' (''Салимов Амонулло Файзуллоевич''; зод. 30 майи 1967, ноҳияи Данғара) — давлатмард, доктори илмҳои кишоварзӣ. == Зиндагинома == Амонулло Салимзода 30 майи соли 1967 дар ноҳияи Данғара дар оилаи хизматчӣ таваллуд шудааст. Соли 1991 факултаи агрономии Институти хоҷагии қишлоқи Тоҷикистон ва соли 2006 факултаи баҳисобгирӣ ва молиявии ДАТ ба номи Шириншо Шоҳтемурро хатм кардааст. == Эзоҳ == {{эзоҳ}} == Пайвандҳо == * [http://www.tajagroun.tj Донишгоҳи Аграрии Тоҷикистон] {{Scientist-stub}} 1m61kbu57k1hdklzvzy900mx8oyv912 1472761 1472760 2026-05-13T12:13:36Z VASHGIRD 8035 1472761 wikitext text/x-wiki {{Давлатмард}} '''Амонулло Салимзода''' (''Салимов Амонулло Файзуллоевич''; зод. 30 майи 1967, ноҳияи Данғара) — давлатмард, доктори илмҳои кишоварзӣ. == Зиндагинома == Амонулло Салимзода 30 майи соли 1967 дар ноҳияи Данғара дар оилаи хизматчӣ таваллуд шудааст<ref>{{Cite web|url=https://sputnik.tj/20200127/Vaziri-digari-hukumat-az-oilai-Salimzodaho-Amonullo-Fayzullo-kist-1030614079.html|title=Вазири дигар аз оилаи Салимзодаҳо: Амонулло Файзулло кист?|author=|website=Sputnik Тоҷикистон|date=2020-01-27|lang=tg|accessdate=2026-05-13}}</ref>. Соли 1991 факултаи агрономии Институти хоҷагии қишлоқи Тоҷикистон ва соли 2006 факултаи баҳисобгирӣ ва молиявии ДАТ ба номи Шириншо Шоҳтемурро хатм кардааст. == Эзоҳ == {{эзоҳ}} == Пайвандҳо == * [http://www.tajagroun.tj Донишгоҳи Аграрии Тоҷикистон] {{Scientist-stub}} frrydwnbp8ljhec3kbgsoejaqh78pm2 0 13750 1472763 1312782 2026-05-13T12:24:16Z VASHGIRD 8035 1472763 wikitext text/x-wiki {{Ходими давлатӣ |мухотаб = <!-- унвони ашхос --> |ном = <!-- номи ашхос --> |номи аслӣ = |тасвир = |бар = 240px |тавсифи тасвир = |нишон = <!-- нишони ашхос --> |имзои нишон = <!-- имзои зери нишон --> |бари нишон = <!-- бари тасвири нишон бо пикселҳо (ба таври пешфарз — 120px) --> <!-- ИТТИЛООТ ДАР БОРАИ ВАЗИФА --> |вазифа = Вазири нақлиёти Ҷумҳурии Тоҷикистон |бо номи = <!-- ном, под которым шло правление --> |парчам = <!-- парчам, соответствующий должности--> |парчам2 = |аввалдавр = 2000 |охирдавр = 2005 <!-- ИТТИЛООТИ ИНФИРОДӣ --> |саннаи таваллуд = [[1 март]],[[1950]] |зодгоҳ = [[Ноҳияи Восеъ]] |таърихи даргузашт = |маҳалли даргузашт = |дафн = <!-- маҳалли дафн --> |ҷинс = |ном ҳангоми таваллуд = |падар = |модар = |ҳамсар = |фарзандон = <!-- ФАЪОЛИЯТИ ИЛМӢ --> |фазои илмӣ = <!-- сфера научной деятельности --> |ҷойҳои кор = <!-- место научной деятельности --> |маъруф ба = <!-- чем маъруф ба учёный --> <!-- ДИГАРҲО --> |ҳизб = <!-- ҳизби сиёсӣ --> |маълумот = <!-- маълумоти ашхос --> |дараҷаи илмӣ = <!-- дараҷаи илмии ашхос --> |унвонҳои илмӣ = <!-- унвонҳои илмии ашхос --> |касб = <!-- касби ашхос --> |фаъолият = <!-- фаъолияти ашхос --> |эътиқод = |ҷоизаҳо = |соядаст = |монограмма = <!-- монограммаи ашхос --> |бари монограммаҳо = <!-- бари монограммаҳои ашхос --> |сайт = |викианбор = }} '''Салимов Абдуҷалол Салимович''' ({{ВД-Дебоча }}) — ходими давлатӣ, Вазири нақлиёти Ҷумҳурии Тоҷикистон (2000—2005). == Зиндагинома == Абдуҷалол Салимов 1 марти соли 1950 дар ноҳияи Восеъ ба дунё омадааст. Вакили Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон даъвати IV буд. Дар солҳои 1992 – 1996 раисии вилояти Хатлонро ба уҳда дошт. == Эзоҳ == {{эзоҳ}} == Пайвандҳо == [http://archive.is/20121205072855/parlament.tj//index.php?option=com_content&task=view&id=9&Itemid=10 МАЪЛУМОТНОМА ДАР БОРАИ ВАКИЛОНИ МАҶЛИСИ НАМОЯНДАГОН] [[Гурӯҳ:Вакилони Маҷлиси Намояндагони Ҷумҳурии Тоҷикистон]] djav3yq7a7mfvlxhx11ln6ngotzww5z 0 16595 1472852 1412206 2026-05-14T08:05:04Z ~2026-29013-54 127515 /* Аҳолӣ */ 1472852 wikitext text/x-wiki {{Кишвар |common_name = Ukraine |Парчам = Flag of Ukraine.svg |Номи тоҷикӣ = Украина |Номи аслӣ = Україна |Нишон = Coat of arms of Ukraine.svg |Шиор = |Номи суруди миллӣ = <center> </center><br />Ще не вмерла України ні слава, ні воля |Сохтори давлат = |Дар харита = Europe-Ukraine (disputed territory).svg |Забон = [[Забони украинӣ|Украинӣ]] |Рӯзи истиқлол = [[24 Август]], [[1991]] |Соҳибистиқлол аз = [[СССР|ИҶСШ|SSSR]] |Пойтахт = [[Киев]] |Шаҳри калонтарин =[[Киев]], [[Донетск]], [[Лвив]], [[Харкив]], [[Днепр (шаҳр)|Днипро]], [[Одесса|Одеса]], [[:w:uk:Ужгород|Ужгород]], [[Луганск]] |Вазифаи сарварон = Президент |Сарварон = [[Владимир Зеленский]] |Ҷой аз рӯи масоҳат =47 |Масоҳат = |Фоизи об =7 |Ҷой аз рӯи аҳолӣ =32 |Аҳолӣ = 45 617 542 нафар |Соли ба шумор гирифтани аҳолӣ = |Зичии аҳолӣ =73,92 |ММД = |Соли ҳисоби ММД = |Ҷой дар ҷаҳон аз рӯи ММД = |ММД ба сари аҳолӣ = |Пули миллӣ = [[Гривнаи Украина]] |Домен = [[.ua]] |Коди телефон = 380 |Соат = +2 |Эзоҳот = }} {{бознависӣ}} <references group="lower-alpha" />{{ТарҷумаКунед|en|Ukraine }}'''Укроин''' ({{lang-uk|}} Україна) — ҷумҳурӣ ки дар [[Аврупои Шарқӣ]] воқеъ аст. Аз шарқ бо [[Русия]], аз шимол бо [[Русия]]ву [[Беларус]], аз ғарб бо [[Полша|Лаҳистон]] , [[Руминия]], [[Молдавия]], [[Маҷористон]] ва [[Словакия]] ҳамсарҳад мебошад. [[Пойтахт]]и Укроин шаҳри [[Киив]] (Київ) аст. Укроин яке аз ҷумҳуриҳои собиқ [[Иттиҳоди Шӯравӣ]] мебошад. == Таърих == == Сиёсат ва ҳукумат == == Бахшбандии кишварӣ == == Вилоятҳои Укроин == Дар Укроин 24 вилоят, 2 шаҳри ҷумҳурӣ хастанд: * [[Вилояти Виннитса]] ({{lang-uk|Вінницька область}}) * [[Вилояти Волин]] ({{lang-uk|Волинська область}}) * [[Вилояти Днипропетровск]] ({{lang-uk|Дніпропетровська область}}) * [[Вилояти Житомир]] ({{lang-uk|Житомирська область}}) * [[Вилояти Донетск]] ({{lang-uk|Донецька область}}) * [[Вилояти Закарпатйе|Вилояти Закарпатия]] ({{lang-uk|Закарпатська область}}) * [[Вилояти Запорожйе]] ({{lang-uk|Запорізька область}}) * [[Вилояти Ивано-Франкивск]] ({{lang-uk|Івано-Франківська область}}) * [[Вилояти Киив]] ({{lang-uk|Київська область}}) * [[Вилояти Кировоград]] ({{lang-uk|Кіровоградська область}}) * [[Вилояти Луганск|Вилояти Луҳанск]] ({{lang-uk|Луганська область}}) * [[Вилояти Лвив]] ({{lang-uk|Львівська область}}) * [[Вилояти Миколайев]] ({{lang-uk|Миколаївська область}}) * [[Вилояти Одесса]] ({{lang-uk|Одеська область}}) * [[Вилояти Полтава]] (Полтавська область) * [[Вилояти Ривне]] (Рівненська область) * [[Вилояти Сумск]] (Сумська область) * [[Вилояти Тернопил]] (Тернопільська область) * [[Вилояти Харкив]] (Харківська область) * [[Вилояти Херсон]] (Херсонська область) * [[Вилояти Хмелнитск]] (Хмельницька область) * [[Вилояти Черкаск]] (Черкаська область) * [[Вилояти Чернивтсӣ]] (Чернівецька область) * [[Вилояти Чернигив]] (Чернігівська область) == Шаҳрҳои Укроин == * [[Киив]] (укр. Київ) * [[Одесса]] (укр. Одеса) * [[Лвив]] (укр. Львів) * [[Луганск]] (укр. Луганськ) * [[Днепр (шаҳр)]] (укр. Дніпро́) * [[Виннитса]] (укр. Вінниця) * [[Ивано-Франкивск]] (укр. Івано-Франківськ) * [[Ужгород]] (укр. Ужгород) * [[Миколайив]] (укр. Миколаїв) * [[Донетск]] (укр. Донецьк) * [[Чернигив]] (укр. Чернігів) * [[Черкаси]] (укр. Черкаси) * [[Житомир]] (укр. Житомир) * [[Мариупол]] (укр. Маріуполь) == Ҷуғрофия == == Иқтисод == == Аҳолӣ == [[Акс:Population of Ukraine from 1950z.svg|thumb|300px|Аҳолӣ]] ==Фарҳанг ва маориф== == Пайвандҳо == {{Commons|Ukraine}} {{хурд}} * '''Official Ukraine''' ** [http://www.president.gov.ua/en/ The President of Ukraine]—Official site ** [http://www.rada.gov.ua Шӯроӣ Олӣ Украинӣ] — Official site {{uk icon}} ** [http://www.kmu.gov.ua/control/en Government Portal of Ukraine] — Official governmental portal ** [http://www.archives.gov.ua/Eng/ Архивхоӣ украинӣ] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20060709183514/http://www.archives.gov.ua/Eng/ |date=2006-07-09 }} * '''Other links''' ** [http://uk.wikipedia.org Википедия ба забони украинаӣ] ** [http://translate.google.com.fa Словарь Google украинӣ-форсӣ]{{Пайванди мурда|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} ** [http://translate.google.com.ru Словарь Google украинӣ-форсӣ] ** [http://www.theukrainian.net Ukrainian Community] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20151117082842/http://theukrainian.net/ |date=2015-11-17 }} ** [http://www.museum.com.ua/en/fondu/history.html History of Money Circulation in Ukraine] ** [http://www.museum.com.ua/project/eng/vist/dengi/dengi.html First Ukrainian Money] ** {{wikitravelpar|Ukraine}} * '''Culture''' ** [http://www.museum.com.ua Осорхонаӣ Нумизматикӣ Одесса ] == Эзоҳ == {{эзоҳ}} {{Тақсимоти маъмурии Укроин}} {{Мавзӯъҳои Укроин}} {{Аврупо}} {{ПБ}} [[Гурӯҳ:Давлатҳо аз рӯи алифбо]] [[Гурӯҳ:Давлатҳои Аврупо]] [[Гурӯҳ:Аврупои Шарқӣ]] [[Гурӯҳ:Украина]] [[Гурӯҳ:Давлатҳо — узви СММ]] 2vm5fkovxym0frfbqgcauo74fzzmm1d 0 21339 1472803 1471729 2026-05-13T22:19:37Z InternetArchiveBot 30618 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1472803 wikitext text/x-wiki {{Ходими давлатӣ}} '''Раҳмонзода Абдулғаффор Азиз''' (зод. [[29 март]]и [[1961]], [[деҳаи Андароб]]и [[ноҳияи Кӯлоб]]) — ходими давлатӣ, Вакили Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон (2015). == Зиндагинома == Абдулғаффор Раҳмонзода 29 марти соли 1961 дар деҳаи Андароби шаҳри Кӯлоб, таваллуд ёфтааст. Миллаташ тоҷик. Ӯ соли 1978 мактаби миёнаи № 11 шаҳри Кӯлобро хатм намудааст. Соли 1978 ба Донишгоҳи инженерҳои ирригатсия ва механизатсияи хоҷагии қишлоқи шаҳри Тошканд дохил шуда, онро соли 1983 бо ихтисоси инженер-заминсоз хатм намудааст. == Корнома == Солҳои 1983—1984 ба ҳайси иқтисодчии гурӯҳ оид ба татбиқи пешравии илм ва техникаи Раёсати кишоварзии вилояти Кӯлоб кор кардааст. Аз соли 1984 то соли 1988 дар вазифаҳои Котиби кумитаи комсомолии хоҷагии ба номи Жданови ноҳияи Кӯлоб, инструктори шуъбаи ташкилотҳои комсомолии Кумитаи комсомолии вилояти Кӯлоб, Мудири Шуъбаи ташкилотҳои комсомолии Кумитаи комсомолии шаҳри Кӯлоб, Инструктори Шуъбаи ташкилотҳои комсомолии Кумитаи комсомолии вилояти Брести Ҷумҳурии Белоруссия, Мудири Кобинети корҳои комсомолии Кумитаи комсомолии вилояти Кӯлоб, Инструктори шуъбаи ташкилии Кумитаи ҳизби коммунисти шаҳри Кӯлоб фаъолият намудааст. Аз соли 1988 то соли 1993 дар вазифаҳои Котиби якуми Кумитаи комсомолии шаҳри Кӯлоб ва Раиси Иттифоқи ҷавонони шаҳри Кӯлоб интихоб гардида, кор намудааст. Таи солҳои 1993—1996 дар вазифаҳои Мудири Сектори аграрии Корпоратсияи истеҳсолии «Кӯлоб» ва Директори Корхонаи муштараки «Ориёно» кор намудааст. Аз соли 1996 то соли 2005 дар вазифаҳои мутахассис ва Сардори шуъбаи инвеститсияҳои хориҷии Раёсати ташкил ва ҳамоҳангсозии робитаҳои хориҷии Вазорати иқтисод ва робитаҳои иқтисоди хориҷии Ҷумҳурии Тоҷикистон, Сардори шуъбаи инвеститсияҳои берунаи Раёсати сиёсати сармоягузории Вазорати иқтисод ва робитаҳои иқтисоди хориҷии Ҷумҳурии Тоҷикистон ва Сардори Раёсати инвеститсияҳои хориҷии Вазорати иқтисод ва савдои Ҷумҳурии Тоҷикистон фаъолият намудааст. Соли 2001 Донишгоҳи миллии Ҷумҳурии Тоҷикистонро бо ихтисоси иқтисодчӣ хатм намудааст. Аз соли 2005 то соли 2006 бо қарорҳои Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон дар вазифаҳои муовини Вазири иқтисод ва савдои Ҷумҳурии Тоҷикистон ва муовини Вазири рушди иқтисод ва савдои Ҷумҳурии Тоҷикистон кор намудааст. Таи солҳои 2009—2010 бо қарори Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон дар вазифаи муовини аввали Раиси Кумитаи давлатии сармоягузорӣ ва идораи амволи давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон адои хидмат намудааст. Солҳои 2010—2012 дар вазифаи муовини Раиси вилояти Хатлон кор намуда, вакили Маҷлиси вакилони халқи вилояти Хатлон интихоб гардидааст. Аз соли 2012 то соли 2015 бо Фармони Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон дар вазифаи иҷрокунандаи Раис ва Раиси шаҳри Кӯлоб фаъолият намуда, вакили Маҷлиси вакилони халқи шаҳри Кӯлоб интихоб гардидааст. Соли 2014 аъзои Маҷлиси миллии Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон интихоб гардида то соли 2015 фаъолият намудааст. Моҳи марти соли 2015 Вакили Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон даъвати панҷум интихоб гардида, Муовини Раиси Кумитаи сохтори давлатӣ ва худидоракунии маҳаллӣ Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон таъйин гардидааст. Аз моҳи апрели соли 2020 бо қарори Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон муовини якуми Вазири меҳнат, муҳоҷират ва шуғли аҳолии Ҷумҳурии Тоҷикистон таъин гардидааст. == Ҷоизаҳо == Бо ордени «Шараф» дараҷаи 2, Медали ҷашнии «Хадамоти оташнишонии Вазорати корҳои дохилии Ҷумҳурии Тоҷикистон», Медали ҷашнии «20 солагии Кумитаи ҳолатҳои фавқуллода ва мудофиаи граждании назди Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон», Медали ҷашнии «15 солагии Қувваҳои мусалаҳи Ҷумҳурии Тоҷикистон» ва Медали ҷашнии «20 солагии Қувваҳои мусалаҳи Ҷумҳурии Тоҷикистон» сарфароз гардида, аъзои ифтихории Раёсати Иттифоқи арбобони санъти Тоҷикистон мебошад. == Эзоҳ == {{эзоҳ}} == Пайвандҳо == * [http://www.ozodagon.tj/khabarho/tojikiston/3631-2012-01-23-06-34-24 Озодагон — Раҳмонов ислоҳот мекунад.Ҳоло аз барқ шурӯъ кард]{{Пайванди мурда|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Пайванди мурда|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Пайванди мурда|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Пайванди мурда|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Пайванди мурда|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Пайванди мурда|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Пайванди мурда|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Пайванди мурда|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Пайванди мурда|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Пайванди мурда|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Пайванди мурда|date=March 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Пайванди мурда|date=March 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Пайванди мурда|date=March 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Пайванди мурда|date=March 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Пайванди мурда|date=March 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Пайванди мурда|date=March 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Пайванди мурда|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes b5r0ral90b8mtcsyfjk95ywvuvxyq0o 0 65079 1472854 1440173 2026-05-14T09:10:23Z Kwamikagami 18834 1472854 wikitext text/x-wiki {{дигар мазмунҳо|Элок (маъноҳо)}} [[Акс:Чашмаи Элок.jpg|alt=Бинои пурнақшу нигор дар болои ЧАШМАИ ЭЛОК|thumb|Бинои пурнақшунигор бар рӯйи Чашмаи Элок]] [[Акс:Чашмаи Элок 2.jpeg|мини|upright|Обшори Чашмаи Элок]] '''Чашмаи Элок''' — [[чашма]] дар [[Элок|деҳаи Элоки]] [[Деҳоти Қалаидашт|ҷамоати деҳоти Қалаидашти]] [[ноҳияи Файзобод]]. Обаш ҳамеша сард ва софу зулол мебошад. == Таърих == Соли 1976 бо ташаббуси директори ҳамонвақтаи совхоз С. Ғиёсов ва ёрию дастгирии сокинони маҳал дар болои чашма аз тарафи устоҳои чӯбкори исфарагӣ А. Сироҷов, X. Ахмедов, К. Холиқов бинои зебои пурнақшунигор сохта шуд. Ба муносибати ба 20-солагии Истиқлоли давлатии Тоҷикистон ва 80-солагии ноҳияи Файзобод бинои чашма аз нав таъмир карда шуд. Ин мавзеъ макони пазироии меҳмонон гаштааст. Сокини деҳаи Элок Акбар Раҳимзода дар васфи ин чашма гуфтааст: {{иқтибоси академикӣ|<poem> Биё ин ҷо бинӯш оби зулоли чашмасорашро, Тамошо кун бинову манзару нақшу нигорашро. Ба сони гулшану боғу чаман зиннатфизо бошад. Диёри сайргоҳи бехазон, фасли бахорашро. </poem>}} == Чашмаи Элок дар филмҳо == [[Акс:Чашмаи Элок дар телефилми Завқи ҷавонӣ.jpg|чап|мини|Чашмаи Элок дар телефилми «Завқи ҷавонӣ», 1983.]] Чашмаи Элок дар замони шӯравӣ дар навори сурудхонии бархе аз овозхонони тоҷик ва чанде аз филмҳо сабт шудааст. Баъзе саҳнаҳои филми телевизиюнии «Завқи ҷавонӣ» (1983) дар ҳамин Чашмаи Элок ба навор гирифта шудааст. Дар филм намои Чашмаи Элок, тарбузҳои даруни об, рақси [[Саида Файзалиева]], ҷамъи меҳмонон бараъло намуддор аст<ref>{{Cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=uSn8xZgdOnc|title=Филми «Завқи ҷавонӣ»|website=youtube.com|date=2022-08-22}}</ref>. == Нигаред низ == * [[Элок|Деҳаи Элок]] * [[Элок (дарё)|Дарёи Элок]] == Эзоҳ == {{эзоҳ}} == Адабиёт == * ФАЙЗОБОД. Энсиклопедия. Душанбе, 2011. Сарредаксияи илмии Энсиклопедияи Миллии Тоҷик. 392 саҳ. [[Гурӯҳ:Ноҳияи Файзобод]] [[Гурӯҳ:Ҷамоати Қалаидашт]] [[Гурӯҳ:Чашмаҳои Тоҷикистон]] [[Гурӯҳ:Объектҳои обӣ ба тартиби алифбо]] 05y3z0lvlslbnpj3064p8yfhovju65j 0 147822 1472808 1330392 2026-05-14T00:53:07Z CommonsDelinker 163 Replacing COA_Adelaida.svg with [[File:COA_Adelaide.svg]] (by [[:c:User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] because: [[:c:COM:FR|File renamed]]: [[:c:COM:FR#FR3|Criterion 3]] (obvious error) · Clear spelling error, Adelaide with an e at the end is commonly 1472808 wikitext text/x-wiki {{МА |мақом = Шаҳр |тоҷикӣ = Аделаида |номи аслӣ = Adelaide |кишвар = Австралия |тобеият = |нишон = COA Adelaide.svg |парчам = Flag of Adelaide.svg |бари нишон = 125 |паҳнои дирафш (парчам) = |lat_deg = 34|lat_min = 56|lat_sec = |lon_deg = 138|lon_min = 35|lon_sec = |CoordAddon = type:city(1124315)_region:AU |CoordScale = |иёлат = Южная Австралия |минтақа = |тип РМС = |РМС = |ИР штата = |ИР Австралии = |внутреннее деление = |вид главы = |глава = Моран Анна |дата основания = 1836 |первое упоминание = |прежние имена = |статус с = |площадь = 1826,9 |высота центра НП = 43 |климат = средиземноморский |официальный язык = |население = 1 225 235 |год переписи = 2011 |плотность = 659 |агломерация = |национальный состав = |конфессиональный состав= |этнохороним = аделаидагӣ, аделаидагиҳо<ref>{{книга |автор = Городецкая И.Л., Левашов Е.А. |часть = |заглавие = Русские названия жителей: Словарь-справочник |оригинал = |ссылка = http://books.google.ru/books?ei=qtL5UPz7OOaC4ATq-4CgBQ&hl=ru&id=Do8dAQAAMAAJ&dq=амстердамка&q=аделаида#search_anchor |издание = |ответственный = |место = М. |издательство = [[АСТ (издательство)|АСТ]] |сол = 2003 |том = |саифа = 21 |страниц = 363 |isbn = 5-17-016914-0 }}</ref> |телефонный код = 8 |почтовый индекс = SA 5000 |почтовые индексы = |категория в Commons = Adelaide |сайт = http://www.adelaidecitycouncil.com/ |язык сайта = en }} '''Аделаида''' ({{lang-en|Adelaide}}) — [[шаҳр]] ва яке аз бандарҳои калони баҳрии соҳили ҷанубии [[Австралия]], дар халиҷи Сент-Винсент, дар резишгоҳи дарёи Торренс. Пойтахти штати [[Австралияи Ҷанубӣ]]. Аҳолиаш 1138800 нафар (2006). == Таърих == Аделаида 28 декабри 1836 бунёд гашта, ба шарафи ҳамсари шоҳи Британия Вилгелми IV– шоҳбону Аделаида номгузорӣ шудааст. == Саноат == Дар Аделаида саноати худравсозӣ, киштисозӣ, коркарди нефт, металлургия, саноати сабук, хӯрокворӣ, химия, электротехникӣ, инчунин электроника ва механикаи дақиқ тараққӣ кардааст. Ба воситаи бандари Аделаида қисми зиёди маҳсулоти содиротии хоҷагии қишлоқи Австралия (гандум, меваҷот, машрубот, пашм) бароварда мешавад. Дарёи Торренс шаҳрро ба ду қисм: ҷанубӣ (маркази маъмурӣ) ва шимолӣ (маҳалли истиқоматӣ) ҷудо мекунад. == Илм ва маориф == Аделаида маркази муҳими илмӣ ва маданист. Дар Аделаида донишгоҳ, осорхонаи таърихи зинда, обсерватория, нигористон мавҷуд аст. == Ёдгориҳои меъморӣ == Ёдгориҳои меъмории асили динии нимаи Аделаида 19 ва аввали садаи XX маҳфуз мондаанд. Дар Аделаида ҳар ду сол моҳи март фестивали умумиҷаҳонии санъат (бо фарогирии тамоми ҳунарҳои саҳнавӣ ва манзурӣ) гузаронида мешавад. == Эзоҳ == {{эзоҳ}} == Сарчашма == * {{ЭМТ||1}} [[Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишини Австралия]] sdpzd2vni9gqbhlmd020i0dgw630ay2 0 150025 1472851 1472571 2026-05-14T07:23:48Z InternetArchiveBot 30618 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1472851 wikitext text/x-wiki {{Кишвар |Номи тоҷикӣ = Ҷумҳурии Демократии Конго |Номи аслӣ = République démocratique du Congo |Парчам = Flag of the Democratic Republic of the Congo.svg |Нишон = Coat of arms of the Democratic Republic of the Congo.svg |Дар харита = Democratic Republic of the Congo (orthographic projection).svg |Забон/Забонҳо = [[Забони фаронсавӣ|фаронсавӣ]] |Сана/Санаҳои истиқлол = [[30 июн]]и [[1960]] (аз [[Белгия]]) |Пойтахт = [[Киншаса]] |Шаҳрҳои калонтарин = [[Киншаса]], [[Лубумбаши]], [[Мбужи-Майи]], [[Кананга]], [[Кисангани]] |Шакли идора = ҷумҳурии нимапрезидентии воҳид |Вазифаи роҳбар 1 = Президент |Роҳбар 1 = Феликс Чисекеди |Вазифаи роҳбар 2 = Нахуствазир |Роҳбар 2 = Жудит Сумингва |Ҷой аз рӯи масоҳат = 11 |Масоҳат = 2 344 858 км² |Фоизи об = 3,3 |Аҳолӣ = ≈102 262 808 |Соли баҳо = 2024 |Зичии аҳолӣ = ≈44 нафар/км² |ММД (номинал) = ≈73 млрд доллар (2024) |ММД (номинал) ба сари аҳолӣ = ≈710 доллар |ШРИ = 0,48 (паст) |Воҳиди пул = [[франки конголезӣ|франк]] |Домен = [[.cd]] |Коди телефон = +243 |Минтақаи замонӣ = UTC+1 … +2 |Ҳаракати автомобилӣ = рост }} '''Ҷумҳурии Демократии Конго''' (ба фаронсавӣ: ''République démocratique du Congo''; ихтисоран ҶДК) — давлат дар маркази [[Африқо]] буда, аз рӯи масоҳат пас аз [[Алҷазоир]] дувумин кишвари бузурги қитъа мебошад.<ref name="brit">[https://www.britannica.com/place/Democratic-Republic-of-the-Congo Democratic Republic of the Congo] — Encyclopædia Britannica</ref> Аҳолии он зиёда аз 100 миллион нафар буда, онро яке аз сераҳолитарин давлатҳои Африқо мегардонад.<ref name="cia">[https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/congo-democratic-republic-of-the/ Congo, Democratic Republic of the] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20210222023329/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/congo-democratic-republic-of-the/ |date=2021-02-22 }} — The World Factbook (CIA)</ref> Пойтахт ва бузургтарин шаҳраш [[Киншаса]] аст; забони расмӣ фаронсавӣ мебошад. Кишвар бо нерӯи бузурги табиӣ — конҳои кобалт, мис ва алмос — машҳур аст, вале аз ноороми ва камбизоати азият мекашад.<ref name="brit" /> == Таърих == Дар сарзамини имрӯзаи ҶДК замоне подшоҳии Конго ва империяҳои Луба ва Лунда вуҷуд доштанд. Соли 1885 ин минтақа ҳамчун «Давлати озоди Конго» — мулки шахсии шоҳ Леополди II-и [[Белгия]] — эълон гардид; истисмори бераҳмонаи маҳаллиён барои каучук ва оҷ боиси марги миллионҳо нафар шуд. Соли 1908 кишвар ба «Конгои Белгия» табдил ёфт.<ref name="cia" /> 30 июни соли 1960 Конго истиқлол ба даст овард ва Патрис Лумумба нахуствазири аввал шуд, вале ӯ соли 1961 кушта шуд. Соли 1965 Мобуту Сесе Секо ба қудрат расид, кишварро соли 1971 «Заир» номид ва то соли 1997 ҳукмронии диктаторӣ кард.<ref name="brit" /> Дар Ҷанги якуми Конго Лоран-Дезире Кабила Мобутуро сарнагун кард ва номи кишварро «Ҷумҳурии Демократии Конго» баргардонд; Ҷанги дувуми Конго (1998–2003) — ки гоҳе «ҷанги ҷаҳонии Африқо» номида мешавад — миллионҳо қурбонӣ дод. Дар шарқи кишвар то ҳол низоъҳои мусаллаҳона идома доранд. == Ҷуғрофия ва иқлим == ҶДК дар ҳавзаи дарёи [[Конго (дарё)|Конго]] — аз рӯи ҳаҷми об дувумин дарёи бузурги ҷаҳон — ҷойгир аст; хатти экватор аз он мегузарад. Қисми зиёди кишварро ҷангалҳои тропикии Конго — дувумин ҷангали бузурги тропикии ҷаҳон пас аз Амазонка — фаро гирифтаанд; дар шарқ кӯҳҳо (Рувензори, вулқонҳои Вирунга), кӯли Танганика ва дараи бузурги Африқо воқеъанд.<ref name="brit" /> Иқлими кишвар асосан экваторӣ — тамоми сол гарм ва намнок — мебошад; масоҳати он зиёда аз 2,3 миллион километри мураббаъ аст. == Аҳолӣ == Аҳолии ҶДК зиёда аз 100 миллион нафар буда, онро дувумин кишвари сераҳолии Африқо мегардонад.<ref name="cia" /> Забони расмӣ фаронсавӣ аст, вале забонҳои миллӣ — лингала, киконго, суоҳилӣ ва чилуба — паҳнтаринанд. Аксарияти аҳолӣ масеҳӣ (асосан католикӣ ва протестантӣ) мебошанд; кишвар аз зиёда аз 200 гурӯҳи этникӣ иборат аст. == Сиёсат ва идора == ҶДК ҷумҳурии нимапрезидентии воҳид мебошад: президент сарвари давлат буда, дар баробари ӯ нахуствазир роҳбари ҳукумат аст; қонунгузорӣ ба ӯҳдаи парлумони думаҷлисагӣ — Маҷлиси миллӣ ва Сенат — мебошад. Кишвар узви [[Созмони Милали Муттаҳид]], [[Иттиҳоди Африқо]] ва ҷамоаҳои минтақавии SADC ва COMESA аст; ноороми дар шарқи кишвар мушкилоти асосии сиёсӣ боқӣ мондааст.<ref name="cia" /> == Тақсимоти маъмурӣ == Аз соли 2015 кишвар ба 26 музофот тақсим мешавад; [[Киншаса]] худ як музофоти алоҳидаи шаҳрӣ аст. Сераҳолитарин шаҳрҳои ҶДК — [[Киншаса]], [[Лубумбаши]], [[Мбужи-Майи]], [[Кананга]] ва [[Кисангани]] мебошанд. == Иқтисод == ҶДК сарвати бузурги маъданӣ дорад — он бузургтарин истеҳсолкунандаи кобалт дар ҷаҳон (зиёда аз нисфи истеҳсоли ҷаҳон) буда, мис, алмос, тилло, колтан ва қалъагӣ низ истихроҷ мекунад. Бо вуҷуди ин, кишвар яке аз камбизоаттарин давлатҳои ҷаҳон аст — низоъ, фасод ва нарасидани инфрасохтор рушдро бозмедоранд.<ref name="cia" /> Кишоварзӣ (маниҳот, ҷуворимакка, қаҳва) барои қисми зиёди аҳолӣ манбаи зиндагӣ мебошад. == Фарҳанг ва маориф == Конго маркази мусиқии румбаи конголезӣ (соукус) аст — навъе, ки таъсири калон ба мусиқии тамоми Африқо расонид ва ба Феҳристи мероси ғайримоддии ЮНЕСКО дохил шудааст; ҳунармандоне чун Франко ва Папа Вемба машҳуранд. [[Футбол]] варзиши маҳбуб аст; ошхонаи маҳаллӣ бо фуфу ва маниҳот машҳур мебошад. Кишвар фарҳанги бойи қавмҳои гуногун ва ҳунари анъанавиро нигоҳ доштааст. == Нигаред низ == * [[Африқо]] * [[Киншаса]] * [[Конго (дарё)]] * [[Лубумбаши]] * [[Иттиҳоди Африқо]] == Эзоҳ == {{Эзоҳ}} == Пайвандҳо == {{Умумӣ}} * [https://www.britannica.com/place/Democratic-Republic-of-the-Congo ҶДК дар Encyclopædia Britannica] * [https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/congo-democratic-republic-of-the/ ҶДК — The World Factbook] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20210222023329/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/congo-democratic-republic-of-the/ |date=2021-02-22 }} {{Кишварҳои Африқо}} [[Гурӯҳ:Ҷумҳурии Демократии Конго| ]] [[Гурӯҳ:Давлатҳои Африқо]] [[Гурӯҳ:Давлатҳо аз рӯи алифбо]] [[Гурӯҳ:Давлатҳо — узви СММ]] 9zssqzqbzfsrtilku1nuxt2e2lzk5bm 0 204853 1472767 1212124 2026-05-13T12:35:36Z VASHGIRD 8035 1472767 wikitext text/x-wiki {{ятим}} {{Олим |ном = |номи аслӣ = Салоҳиддин Миралиев |тасвир = |бар = |тавсифи тасвир = |таърихи таваллуд = 19.09.1970 |зодгоҳ = {{Зодгоҳ|ноҳияи Файзобод}}, [[ҶШС Тоҷикистон]] [[ИҶШС]] |таърихи даргузашт = |шаҳрвандӣ = |маҳалли даргузашт = |фазои илмӣ = [[тиб]] |ҷойҳои кор = [[Донишгоҳи давлатии тиббии Тоҷикистон ба номи Абӯалӣ Ибни Сино]], Раёсати ислоҳот ва равобити байналмилалии [[Вазорати тандурустии Тоҷикистон]] |дараҷаи илмӣ = {{Дараҷаи илмӣ|доктор|илмҳои тиб}} |унвонҳои илмӣ = {{Унвонҳои илмӣ||0}} |алма-матер = [[Донишгоҳи давлатии тиббии Тоҷикистон ба номи Абӯалӣ Ибни Сино]] |роҳбари илмӣ = |шогирдони маъруф = |маъруф ба = |мукофоту ҷоизаҳо = |имзо = |бари имзо = |сайт = |викитека = |викианбор = }} '''Салоҳиддин Раҷабович Миралиев ''' (19.09.1970, [[ноҳияи Файзобод]]) — доктори илмҳои тиб (2009). == Зиндагинома == Салоҳиддин Раҷабович Миралиев хатмкардаи факултаи муолиҷаи [[Донишгоҳи давлатии тиббии Тоҷикистон ба номи Абӯалӣ Ибни Сино|ДДТТ ба номи Ибни Сино]](1994). Духтур-интерни Донишкадаи такмили ихтисоси кормандони тиб дар кафедраи бемориҳои ҷарроҳиталаби № 2 (1994—1995), ҷарроҳи беморхонаи марказӣ, дармонгоҳ ва амбулаторияи н. Файзобод (1995—1997), мутахассиси пешбари Сарраёсати ташкили ёрии тиббӣ ба аҳолӣ, сармутахассис ва муовини сардори Раёсати ташкили умури тиббӣ, сардори Шуъбаи кумаки госпиталӣ ва махсусгардонда, сардори Раёсати банақшагирӣ, ҳамоҳангсозӣ ва ислоҳот, сардори Раёсати ислоҳот ва равобити байналмилалии Вазорати тандурустии Тоҷикистон (1997—2009) кор кардааст. Чанд муддат котиби мушовара ва мушовири Вазири тандурустии Тоҷикистон буд. Солҳои охир вазифаи сардори шуъбаи таҳлили сиёсати тандурустии назди Вазорати тандурустии Тоҷикистонро иҷро кардааст. Ҳамзамон аз соли 1997 дар [[Донишгоҳи давлатии тиббии Тоҷикистон ба номи Абӯалӣ Ибни Сино]] ба донишҷӯён аз фанни ҷарроҳӣ дарс мегӯяд. Муаллифи зиёда аз 110 асару мақолаи илмию таълимӣ аст. Дар робита ба масъалаҳои такмили усули табобати ҷарроҳии захми сӯрохшудаи меъдаю рӯдаи дувоздаҳангушта пажӯҳиш анҷом додааст. == Осор == * Оптимизация хирургической тактики при прободных язвах желудка и 12-перстной кишки. — Д., 1999; * Хирургическое лечение прободных язв желудка и двенадцатиперстной кишки. — Д., 2003; * Сборник нормативно-правовых и отчётно-учётных документов по семейной медицине. — Д., 2006; * Руководство по управлению человеческими ресурсами системы здравоохранения Республики Таджикистан. — Д., 2008; * Медико-социальные проблемы внедрения и совершенствования деятельности общей врачебной (семейной) практики (на примере РТ): Дисс…доктора мед. наук. — Казань, 2009; * Нигаҳдории тандурустии ҷамъиятӣ, омори тиббӣ ва таҳлили демографӣ. — Д., 2011.<ref>Арбобони илми тоҷик (асри ХХ-аввали асри ХХI) / Муаллиф-мураттиб [[Ёрмуҳаммади Сучонӣ]]. — Душанбе, 2017. — С. 335.</ref> * == Эзоҳ == {{эзоҳ}} [[Гурӯҳ:Пизишкони Тоҷикистон]] [[Гурӯҳ:Олимони Донишгоҳи давлатии тиббии Тоҷикистон ба номи Абӯалӣ Ибни Сино]] nkdedq951va7pyywq2qt4oyg3hnynsq 1472768 1472767 2026-05-13T12:35:46Z VASHGIRD 8035 1472768 wikitext text/x-wiki {{Олим |ном = |номи аслӣ = Салоҳиддин Миралиев |тасвир = |бар = |тавсифи тасвир = |таърихи таваллуд = 19.09.1970 |зодгоҳ = {{Зодгоҳ|ноҳияи Файзобод}}, [[ҶШС Тоҷикистон]] [[ИҶШС]] |таърихи даргузашт = |шаҳрвандӣ = |маҳалли даргузашт = |фазои илмӣ = [[тиб]] |ҷойҳои кор = [[Донишгоҳи давлатии тиббии Тоҷикистон ба номи Абӯалӣ Ибни Сино]], Раёсати ислоҳот ва равобити байналмилалии [[Вазорати тандурустии Тоҷикистон]] |дараҷаи илмӣ = {{Дараҷаи илмӣ|доктор|илмҳои тиб}} |унвонҳои илмӣ = {{Унвонҳои илмӣ||0}} |алма-матер = [[Донишгоҳи давлатии тиббии Тоҷикистон ба номи Абӯалӣ Ибни Сино]] |роҳбари илмӣ = |шогирдони маъруф = |маъруф ба = |мукофоту ҷоизаҳо = |имзо = |бари имзо = |сайт = |викитека = |викианбор = }} '''Салоҳиддин Раҷабович Миралиев ''' (19.09.1970, [[ноҳияи Файзобод]]) — доктори илмҳои тиб (2009). == Зиндагинома == Салоҳиддин Раҷабович Миралиев хатмкардаи факултаи муолиҷаи [[Донишгоҳи давлатии тиббии Тоҷикистон ба номи Абӯалӣ Ибни Сино|ДДТТ ба номи Ибни Сино]](1994). Духтур-интерни Донишкадаи такмили ихтисоси кормандони тиб дар кафедраи бемориҳои ҷарроҳиталаби № 2 (1994—1995), ҷарроҳи беморхонаи марказӣ, дармонгоҳ ва амбулаторияи н. Файзобод (1995—1997), мутахассиси пешбари Сарраёсати ташкили ёрии тиббӣ ба аҳолӣ, сармутахассис ва муовини сардори Раёсати ташкили умури тиббӣ, сардори Шуъбаи кумаки госпиталӣ ва махсусгардонда, сардори Раёсати банақшагирӣ, ҳамоҳангсозӣ ва ислоҳот, сардори Раёсати ислоҳот ва равобити байналмилалии Вазорати тандурустии Тоҷикистон (1997—2009) кор кардааст. Чанд муддат котиби мушовара ва мушовири Вазири тандурустии Тоҷикистон буд. Солҳои охир вазифаи сардори шуъбаи таҳлили сиёсати тандурустии назди Вазорати тандурустии Тоҷикистонро иҷро кардааст. Ҳамзамон аз соли 1997 дар [[Донишгоҳи давлатии тиббии Тоҷикистон ба номи Абӯалӣ Ибни Сино]] ба донишҷӯён аз фанни ҷарроҳӣ дарс мегӯяд. Муаллифи зиёда аз 110 асару мақолаи илмию таълимӣ аст. Дар робита ба масъалаҳои такмили усули табобати ҷарроҳии захми сӯрохшудаи меъдаю рӯдаи дувоздаҳангушта пажӯҳиш анҷом додааст. == Осор == * Оптимизация хирургической тактики при прободных язвах желудка и 12-перстной кишки. — Д., 1999; * Хирургическое лечение прободных язв желудка и двенадцатиперстной кишки. — Д., 2003; * Сборник нормативно-правовых и отчётно-учётных документов по семейной медицине. — Д., 2006; * Руководство по управлению человеческими ресурсами системы здравоохранения Республики Таджикистан. — Д., 2008; * Медико-социальные проблемы внедрения и совершенствования деятельности общей врачебной (семейной) практики (на примере РТ): Дисс…доктора мед. наук. — Казань, 2009; * Нигаҳдории тандурустии ҷамъиятӣ, омори тиббӣ ва таҳлили демографӣ. — Д., 2011.<ref>Арбобони илми тоҷик (асри ХХ-аввали асри ХХI) / Муаллиф-мураттиб [[Ёрмуҳаммади Сучонӣ]]. — Душанбе, 2017. — С. 335.</ref> * == Эзоҳ == {{эзоҳ}} [[Гурӯҳ:Пизишкони Тоҷикистон]] [[Гурӯҳ:Олимони Донишгоҳи давлатии тиббии Тоҷикистон ба номи Абӯалӣ Ибни Сино]] 45x0xbry888c931pk3hxq2rh06n4691 0 209909 1472762 1292319 2026-05-13T12:14:25Z VASHGIRD 8035 1472762 wikitext text/x-wiki {{Олим |ном= |номи аслӣ = Нуриддин Салимов |тасвир = |бар= |тавсифи тасвир = |таърихи таваллуд = 02.02.1940 |зодгоҳ = {{Зодгоҳ|ноҳияи Дарвоз}}, [[ҶШС Тоҷикистон]] [[ИҶШС]] |таърихи даргузашт = 2002 |шаҳрвандӣ = {{парчамбандӣ|Тоҷикистон}} |маҳалли даргузашт = {{МаҳаллиМарг|Душанбе|шаҳри Душанбе}} |фазои илмӣ = [[фалсафа]] |ҷойҳои кор = [[Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ]] |дараҷаи илмӣ = {{Дараҷаи илмӣ|номзад|илмҳои фалсафа}} |унвонҳои илмӣ = {{Унвонҳои илмӣ||0}} |алма-матер = [[Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ|Донишкадаи давлатии омӯзгории ш. Душанбе ба номи Т. Г. Шевченко]] |роҳбари илмӣ = |шогирдони маъруф = |маъруф ба = |мукофоту ҷоизаҳо = |имзо= |бари имзо = |сайт= |викитека = |викианбор = }} '''Нуриддин Салимов''' (02.02.1940, ноҳияи Дарвоз — 2002, Душанбе) — файласуф, номзади илмҳои фалсафа (1971), профессор (1993), [[Корманди шоистаи Тоҷикистон]] (2000) . == Зиндагинома == Соли 1965 факултети забон ва адабиёти Донишкадаи давлатии омӯзгории ш. Душанбе ба номи Т. Г. Шевченкоро хатм намудааст. Солҳои 1965—1968 аспирант, 1968—1984 муаллим, дотсент, иҷрокунандаи вазифаи мудири кафедраи марксизм-ленинизми донишкадаи номбурда буд. Ҳамзамон солҳои 1977—1980 вазифаи муовини декани факултети математика оид ба корҳои тарбиявӣ-сиёсиро ба уҳда дошт. Солҳои 1984—1989 дар КМ Ҳизби Коммунистии Тоҷикистон ба сифати мушовири Хонаи маорифи сиёсии КМ Тоҷикистон фаъолият намудааст. Солҳои 1989—1990 директори филиали Донишкадаи давлатии омӯзгории ш. Душанбе ба номи Т. Г. Шевченко дар ш. Қурғонтеппа, 1990—1993 ректори Донишгоҳи давлатии ба номи Н. Хусрав буд. Солҳои 1993—1995 профессор, 1995—2002 ба ҳайси мудири кафедраи фалсафаи Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Қ. Ҷӯраев фаъолият намудааст. Ҳамзамон солҳои 1969—1995 воқеанигори сиёсии телевизион ва радиои тоҷик шуда кор кардааст. Муаллифи зиёда аз 200 асару мақолаҳои илмӣ ва илмию методӣ мебошад. Мавзӯи тадқиқотҳои ӯро масъалаҳои фалсафаи иҷтимоӣ, иҷтимоию сиёсии замони муосир, ваҳдати миллӣ ва ғайра дар бар гирифтаанд. Бо унвони «Корманди шоистаи Тоҷикистон» (2000) сарфароз гардидааст. == Осор == * Сохтори иҷтимоии Тоҷикистон, Д., 1975; * Қувваи пешбарандаи ҷамъият, Д, 1983; * 60-солагии ташкилёбии Тоҷикистон, Д., 1984; * Баъзе проблемаҳои иҷтимоӣ- сиёсӣ дар замони бозсозӣ, Д., 1991; * Ваҳдат-якдилӣ, Д., 1997; Фалсафаи зиндагӣ, Д., 1997; * Фалсафаи ваҳдати миллӣ, Д., 2000; * Асосҳои фалсафа (Дастури таълимӣ, бо ҳаммуаллифӣ), Д.,1999. == Эзоҳ == {{эзоҳ}} == Пайвандҳо == * [http://www.tgpu.tj/index.php?option=com_content&view=article&id=212&Itemid=92&lang=tj Энсиклопедияи Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи С. Айнӣ] {{олим-нопурра}} [[Гурӯҳ:Фалсафашиносони Тоҷикистон]] [[Гурӯҳ:Омӯзгорон аз рӯи алифбо]] [[Гурӯҳ:Омӯзгорони Тоҷикистон]] [[Гурӯҳ:Олимони Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ]] [[Гурӯҳ:Кормандони шоистаи Тоҷикистон]] 3p7xv8q0ku2jll933554yjv5006k5gu 0 218616 1472811 1470583 2026-05-14T02:17:39Z InternetArchiveBot 30618 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1472811 wikitext text/x-wiki {{МА | мақом = шаҳр | номи тоҷикӣ = Мултон | номи аслӣ = {{lang-ur|مُلتان}}<br />{{lang-en|Multan}} | кишвар = Покистон | lat_deg = 30 | lon_deg = 71 | lat_min = 12 | lat_sec = 0 | lon_min = 25 | lon_sec = 0 | CoordAddon = | CoordScale = | этнохороним = | DST = | сайт = http://www.multan.gov.pk/ }}'''Мултон''' ( {{Lang-ur|ملتان}} , з.-панҷ. Ал-Бақара (ملتان ) — [[Шаҳр|шаҳрест]] дар вилояти [[Панҷоб (Покистон)|Панҷоби]] [[Покистон]] . Ин шаҳр бо гунбазҳои фирӯзаи [[Масҷид|масҷидҳо]] ва [[Мақбара|мақбараҳои]] сершумори худ машҳур аст. == Таърих == Эҳтимол дорад, ки Мултони қадим дар масири лашкари [[Искандари Мақдунӣ]] воқеъ бошад. Пас аз забти арабҳо [[соли 712]] он ба муддати се аср ба қалъаи асосии [[Ислом]] дар Ҳиндустон табдил ёфт. Дар [[асри IX]] он ба маркази шарқии ҳаракати [[қарматиён]] табдил ёфт. [[Соли 1005|Соли 1005]] он ба дасти султонии [[Маҳмуди Ғазнавӣ|Маҳмуди Ғазнӣ]] афтод. Дар асрҳои миёна, Мултон макони муборизаҳои шадид буд, зеро он нуқтаи ибтидоии [[Роҳи бузурги чархӣ]] ба [[Ҳиндустон]] буд. Ин шаҳр қисми [[Салтанати Деҳлӣ]] ва [[Империяи Муғул]] буд. Онро соли [[Соли 1779|1779]] афғонҳо, [[соли 1818]] сикҳҳо ва соли [[Соли 1849|1849]] бритониёиҳо забт карданд. == Ҷуғрофия == Маркази шаҳр дар баландии 124 м аз [[сатҳи баҳр]] ҷойгир аст <ref>{{Cite web|url=http://www.fallingrain.com/world/PK/04/Multan2.html|title=Multan, Pakistan Page|publisher=|lang=en|accessdate=2012-09-30|archiveurl=https://www.webcitation.org/6BX0bvyMf?url=http://www.fallingrain.com/world/PK/04/Multan2.html|archivedate=2012-10-19}}</ref> .  == Иқтисод == Ин шаҳр як маркази муҳими саноатӣ ва тиҷоратии Покистон буда, тавассути роҳи оҳан ва ҳавоӣ бо дигар шаҳрҳои саноатӣ, аз қабили [[Лоҳур]], [[Карочӣ|Карачӣ]], [[Гуҷранвала]] ва [[Кувета|Кветта]] пайваст аст. Ба соҳаҳои саноат [[Нурӣ|нуриҳо]], косметика, нассоҷӣ ва коркарди [[кишоварзӣ]] дохил мешаванд. Ин шаҳр инчунин бо ҳунарҳои дастӣ ( [[Гилем|қолинҳо]] ва [[Кулолӣ|сафолҳо]] ) ва истеҳсоли ҳунарҳои дастӣ машҳур аст, аз ин рӯ эҳтимоли истифодаи меҳнати кӯдакон вуҷуд дорад. Донишгоҳи тиббии Ништар мавҷуд аст. Дар ин шаҳр қароргоҳ ва дафтари асосии ширкатҳои зерин ҷойгиранд: * Ҳусейн Саноат (яке аз бузургтарин истеҳсолкунандагони нассоҷии Покистон) * "Пакараб Нуриҳо" (яке аз истеҳсолкунандагони пешбари нуриҳои минералӣ дар кишвар ва ягона истеҳсолкунандае, ки нитрати аммонийи калсий ва нитрофосфатҳоро истеҳсол мекунад), * Насосҳои турбинаҳои Green Ways * "Hexon Chemicals" ([[нуриҳои минералӣ]] ва [[Нурии органикӣ|нуриҳои органикӣ]], [[Офаткуш|офаткушҳо]] ), * Закфас Фармасевтика ( [[Дармон|доруворӣ]] ), * "Mughees Textiles" (истеҳсоли [[матоъ|матоъҳо]]), * Корхонаҳои нассоҷии Панҷнад (матоъҳо), * Аллавасая Текстил ва Фабрикаҳои Пардозиш (бофандагӣ), * Нӯшокиҳои «7-Up» ва « [[Кока-Кола|Coca-Cola»]] (нӯшокиҳои газдор). Мултон хизматрасонии маъмурӣ, молиявӣ, нақлиётӣ ва логистикӣ ва тиҷоратро рушд додааст. Мултон маркази ташкилии як минтақаи муҳими кишоварзӣ буда, асосан пахта, [[Офтобгардон (гиёҳ)|офтобпараст]], [[найшакар]], арзан, [[Шолӣ|биринҷ]], меваҳои ситрусӣ, манго ва дигар зироатҳоро истеҳсол мекунад. Дар Қасба Гуҷрат, 50 км ғарбтар аз Мултон, як корхонаи коркарди нафти Покистон ва [[Имороти Муттаҳидаи Арабӣ|Арабистон]], ки муштаракан ба ҳукумати Покистон ва ширкати сармоягузории ширкати «Abu Dhabi Petroleum Investment Company» тааллуқ дорад, бо иқтидори 5 миллион тонна [[Нафт|нафти хом]] дар як сол фаъолият мекунад ва тавассути [[лӯла]] ба [[Бандар|бандари баҳрии]] Қосим ( [[Карочӣ]] ) пайваст аст. Дар 75 км шимолу ғарби Мултон, дар шаҳри Кот Адду, як нерӯгоҳи барқи гармидиҳӣ бо иқтидори 1600 МВт (бо истифода аз якчанд намуди сӯзишворӣ) ва дар 40 км шимолу шарқ, дар шаҳри Кабирвала бо иқтидори 157 МВт бо истифода аз [[гази табиӣ]] ҷойгир аст <ref name=":0">{{Cite web|url=https://old.bigenc.ru/geography/text/4414738|title=МУЛТАН • Большая российская энциклопедия - электронная версия|website=old.bigenc.ru|accessdate=2025-10-29}}</ref> . == Илм ва маориф == Мултон макони муасисаҳои зерин аст: * Институти тадқиқоти пахтаи марказӣ (CCRI; 1970), * Агентии илми криминалистии [[Панҷоб (Покистон)|Панҷоб]] (PFSA), * Институти тадқиқотии механизатсияи кишоварзӣ (AMRI) ва дигарон. Донишгоҳҳои давлатӣ: * Донишгоҳи Баҳоуддин Закариё (BZU; 1975, пештар Донишгоҳи Мултон; яке аз калонтарин дар музофоти Панҷоб), * Донишгоҳи муҳандисӣ ва технологии Покистон (PIET; 1985; ҳамроҳ бо Донишгоҳи Саргода, вилояти Панҷоб), * Донишгоҳи кишоварзии Навоз Шариф (MNS-UAM), * Донишгоҳи муҳандисӣ ва технологии Навоз Шариф (MNS-UET; ҳарду 2012), * Донишгоҳи занонаи Мултон (WUM; 2013), Инчунин филиалҳои донишгоҳҳои кишвар: * Донишгоҳи миллии забонҳои муосир (NUML), * Донишгоҳи ҳавопаймоӣ (AU; ҳарду шаҳракҳои асосии худро дар [[Исломобод]] доранд), * Донишгоҳи маориф (UE), * Донишгоҳи виртуалии Покистон (VU), * Коллеҷи миллии маъмурияти тиҷорат ва иқтисод (NCBA&E; ҳар сеи онҳо шаҳракҳои асосии худро дар [[Лоҳур]] доранд). * Дар Мултон ҷойгир аст: * Институти хусусии Панҷоби Ҷанубӣ (2010) * Шумораи зиёди коллеҷҳо, аз ҷумла Коллеҷи тиббии Ништар (NMC; 1951), * Коллеҷи тиббӣ ва дандонпизишкӣ (MMDC; 2008) ва дигарон. Як қатор донишгоҳҳо таҳқиқоти илмӣ анҷом медиҳанд. Якчанд [[Китобхона|китобхонаҳо]], аз ҷумла китобхонаи оммавии «Бағ Ланге Хон», минтақавӣ (ноҳияи пойтахти Мултон) ва ғайра <ref name=":0"/> . == Аҳолӣ == Аксари сокинони шаҳр [[Мусулмон|мусалмонанд]], аммо дар ин шаҳр маркази епархияи метрополитени Лоҳур ҷойгир аст <ref>{{Cite web|url=http://www.diocesemultan.net/|title=Dioecesis Multanensis|accessdate=2017-06-07|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170616045217/http://www.diocesemultan.net/|archivedate=2017-06-16}}</ref> . 42% сокинон бо забони Сарайки, 32% бо [[Забони панҷобӣ|забони панҷобӣ]] ва 23% бо [[забони урду]] ҳамчун забони асосии худ ҳарф мезананд. <ref>{{Cite web|url=http://www.census.gov/population/international/data/mapping/demobase.html|title=1998 tehsils data at the Demobase|accessdate=2017-06-07|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170107124045/http://www.census.gov/population/international/data/mapping/demobase.html|archivedate=2017-01-07}}</ref> {| class="wikitable" border="1" |+Аҳолии шаҳр аз рӯи сол <ref>{{Cite web|url=http://world-gazetteer.com/wg.php?x=&men=gpro&lng=en&des=wg&geo=-2943&srt=pnan&col=abcdefghinoq&msz=1500&pt=c&va=&geo=432745145|title=Multān|publisher=World Gazetteer|lang=en|accessdate=2012-09-30|archiveurl=https://www.webcitation.org/6BX0cONma?url=http://world-gazetteer.com/wg.php?x=|archivedate=2012-10-19}}</ref> : ! Соли 1961 ! Соли 1972 ! Соли 1981 ! Соли 1998 ! Соли 2012 |- | 358 201 | 538 949 | 732,070 | 1,197,384 | 1,550,046 |} == Ҷойҳои тамошобоб == Дар асрҳои миёна, Мултон маркази [[тасаввуф]] дар нимҷазираи Ҳиндустон буд. Мултон макони [[зиёрат|зиёратгоҳест]], ки ба шарофати ду мақбараи муқаддаси ду авлиёи машҳур, [[Шайх|шайхҳои]] бародарии [[Тасаввуф|суфиёни]] Суҳравардия: Баҳоуддин Закариё Мултонӣ (1182–1262) ва наберааш Рукнуддин Абул Фатҳ (ваф. 1335), ки бо номи "Рукни-алам" («Сутуни сулҳ») маъруф аст, ҷойгир аст. Мултон услуби хоси [[мақбара|мақбараи]] мусалмононро таҳия кардааст - сохтори дуошёна, ки аз ду ҳашткунҷаи андозаҳои гуногун иборат аст, ки болои якдигар ҷойгир шудаанд. Барқарорсозии мақбараи Рукни-алам ба ҷоизаи [[Оқохони IV]] барои меъморӣ сазовор дониста шуд. Осорхонаи Мултон, ки дар бинои Ганта Гар, ки солҳои 1884-1888 сохта шудааст, ҷойгир аст, коллексияҳои тангаҳо, дастнависҳо, ашёи чӯбӣ ва сангӣ ва дигар ганҷҳои таърихиро дар бар мегирад. Дар шаҳр [[варзишгоҳ|варзишгоҳи]] [[крикет|крикети]] Мултон бо иқтидори 35,000 ҷойи нишаст, ки макони клуби "Тайгерс Мултон" ва варзишгоҳи бисёрфунксионалии Ибни Қосим Бағ, ки иқтидори 18,000 ҷойи нишаст дорад ва барои футбол ва [[крикет]] истифода мешавад, мавҷуданд <ref name=":0"/> . == Шаҳрҳои бародар == ''Аз соли 2011'' : * {{Парчами Италия|20px}} [[Рум]], [[Итолиё]] (шаҳри бародар) * {{Парчами Туркия|20px}} [[Қуния]], [[Туркия]] * {{Парчами Эрон|20px}} [[Рашт (Эрон)]], [[Эрон]]<ref>{{Cite web|url=http://www.thaindian.com/newsportal/uncategorized/gilani-visits-land-of-his-forefathers_100563463.html|title=Gilani visits land of his forefathers — Thaindian News<!-- Заголовок добавлен ботом -->|accessdate=2011-12-13|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120119103228/http://www.thaindian.com/newsportal/uncategorized/gilani-visits-land-of-his-forefathers_100563463.html|archivedate=2012-01-19}}</ref> * {{Парчами Индонезия|20px}} [[Бантен]] (вилоят), [[Индонезия]] (аз 11 июли 2011). == Эзоҳ == {{Эзоҳ}} == Пайвандҳо == {{Пайванд ба лоиҳаҳои хоҳар}} * Роҳбалад «Мултан» дар Викигид (англ.) * [http://www.multan.gov.pk/ Правительственный сайт Мултана] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20181103112125/http://www.multan.gov.pk/ |date=2018-11-03 }} * [http://www.britannica.com/EBchecked/topic/396964/Multan Britannica: Multan]  {{ПБ}} [[Гурӯҳ:Иёлати Панҷоб (Покистон)]] [[Гурӯҳ:Шаҳрҳои Покистон]] [[Гурӯҳ:Шаҳрҳо-миллионерҳо]] [[Гурӯҳ:Pages with unreviewed translations]] jqss90w5q3a9gjxy09zb2wnivs2nnk5 0 219286 1472809 1445584 2026-05-14T00:53:27Z CommonsDelinker 163 Replacing COA_Adelaida.svg with [[File:COA_Adelaide.svg]] (by [[:c:User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] because: [[:c:COM:FR|File renamed]]: [[:c:COM:FR#FR3|Criterion 3]] (obvious error) · Clear spelling error, Adelaide with an e at the end is commonly 1472809 wikitext text/x-wiki Дар зер феҳристи шаҳрҳои Австралия ва Уқёнусия бо шумораи аҳолиаш зиёда аз як миллион нафар оварда шудааст. Феҳристи аз рӯи тартиби алифбо, кишварҳо, бо шумораи аҳолӣ, ки миқдораш ҳазорҳо сокинонро дарбар мегирад дода шудааст <ref>Австралия и Океания не имеет городов, насчитывающих в своих административных границах (сити) более 1 млн. жителей, за исключением Брисбен-сити. Данные о населении в первой колонке даны в границах города (сити), во второй колонке -- в составе агломераций</ref>. {| class="wikitable sortable" style="text-align:right" width="100%" !Шаҳрҳо !Кишвар ! data-sort-type="number" |Шумораи аҳолӣ !Эзоҳ ! data-sort-type="number" |Бо маҳалҳои атроф !Эзоҳ |- | align="left" | [[Сидней]] | align="left" |{{Парчамбандӣ|Австралия}} |4 800 |дар 2006, Сидней-сити |4 840,6 |дар 2014<ref>{{Cite web|url=http://www.abs.gov.au/AUSSTATS/abs@.nsf/ProductsbyCatalogue/797F86DBD192B8F8CA2568A9001393CD?OpenDocument#|title=3218.0 - Regional Population Growth, Australia, 2013-14<!-- Заголовок добавлен ботом -->|deadlink=yes|accessdate=2015-04-24|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150419232207/http://www.abs.gov.au/AUSSTATS/abs@.nsf/ProductsbyCatalogue/797F86DBD192B8F8CA2568A9001393CD?OpenDocument#|archivedate=2015-04-19}}</ref> |- | align="left" |[[Мелбурн]] | align="left" |{{Парчамбандӣ|Австралия}} |4 250 |дар 2011, [[Мелбурн-сити]] |4 442,9 |дар 2014, Мелбурни калон |- | align="left" |[[Акс:Flag of Brisbane.svg|сарҳад|22x22пкс]] [[Брисбен]] | align="left" |{{Парчамбандӣ|Австралия}} |1 041,8 |дар 2011, [[Брисбен-сити]] |2 274,6 |дар 2014, Брисбен калон |- | align="left" |[[Акс:Perth COA.jpg|сарҳад|22x22пкс]] [[Перт]] | align="left" |{{Парчамбандӣ|Австралия}} |1 832 |дар 2011, [[Перт-сити]] |2 021,2 |дар 2014, Перти калон |- | align="left" |[[Акс:COA Adelaide.svg|сарҳад|22x22пкс]] [[Аделаида]] | align="left" |{{Парчамбандӣ|Австралия}} |1 225 |дар 2011 <ref>{{Cite web|url=http://www.abs.gov.au/ausstats/abs@.nsf/Latestproducts/3218.0Main%20Features72008-09?opendocument&tabname=Summary&prodno=3218.0&issue=2008-09&num=&view=|title=Архивированная копия|accessdate=2010-06-04|archiveurl=https://web.archive.org/web/20100605042755/http://abs.gov.au/ausstats/abs%40.nsf/Latestproducts/3218.0Main%20Features72008-09?opendocument&tabname=Summary&prodno=3218.0&issue=2008-09&num=&view=|archivedate=2010-06-05}}</ref>, [[Аделаида-сити]] |1 304,6 |дар 2014 г.<ref>{{Cite web|url=http://www.abs.gov.au/ausstats/abs@.nsf/Latestproducts/3218.0Main%20Features152013-14?opendocument&tabname=Summary&prodno=3218.0&issue=2013-14&num=&view=#|title=3218.0 - Regional Population Growth, Australia, 2013-14<!-- Заголовок добавлен ботом -->|deadlink=yes|accessdate=2015-04-24|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150418094714/http://www.abs.gov.au/ausstats/abs@.nsf/Latestproducts/3218.0Main%20Features152013-14?opendocument&tabname=Summary&prodno=3218.0&issue=2013-14&num=&view=#|archivedate=2015-04-18}}</ref>, Аделаидаи калон |- | align="left" |[[Окленд (Зеландияи Нав)]] | align="left" |{{Flag|Зеландияи Нав}} |1 303,3 |дар 2010, [[Окленд-сити]] |1 527,1 |дар 2014, Окленди калон |} == Инчунин нигаред == * Феҳристи шаҳрҳо-миллионерҳои Австралия ва Уқёнусия * [[Феҳристи шаҳрҳо-миллионерҳои Африқо|Феҳристи шаҳрҳо-миллионерҳои Аврупо]] * [[Феҳристи шаҳрҳо-миллионерҳои Африқо|Феҳристи шаҳрҳо-миллионерҳои Амрикои Шимолӣ]] * [[Феҳристи шаҳрҳо-миллионерҳои Африқо|Феҳристи шаҳрҳо-миллионерҳои Осиё]] * [[Феҳристи шаҳрҳо-миллионерҳои Африқо]] * [[Шаҳрҳои бузургтарини Амрикои Ҷанубӣ]] == Эзоҳ == {{Эзоҳ}} [[Гурӯҳ:Ҷуғрофияи Австралия ва Уқёнусия]] [[Гурӯҳ:Феҳристи шаҳрҳо-миллионерҳо]] 525rkkejfh52odbwudgetw6r1j9w2i0 0 277214 1472853 1318868 2026-05-14T09:09:45Z Kwamikagami 18834 1472853 wikitext text/x-wiki [[Акс:Яке аз ҳавзҳои Гармобаи Мулошайх.jpg|мини|Яке аз ҳавзҳои Гармобаи Мулошайх]] '''Гармобаи Ҷавонӣ''', '''Гармобаи Муллошайх''' — чашмаи маъданӣ дар [[ноҳияи Роғун]]. == Мушаххасот == Дар водии дарёи Гармоба (шохоби чапи дарёи Обигарм), 6 км шимолу ғарбтар аз маркази ноҳияи Роғун воқеъ аст. Пайдоиши он ба хатти шикастаи байни қабати таҳнишастҳои палеозойи Тоҷикистони Марказӣ ва мезокайнозойи ҷанубии Тоҷикистон вобаста мебошад. Он аз ғарб ба шарқ ба самти [[Қаратоғ]] – [[Файзобод]] – [[Обигарм]], [[Ноҳияи Рашт|Рашт]] – [[Тоҷикобод]] тӯл кашидааст. Қад-қади ин хат аз умқҳои зиёд обҳои гарм ба рӯйи замин мебароянд. Оби Гармоба аз умқи бештар аз 300 м тавассути ҷинсҳои кӯҳии давраи бӯр (мезозой) ба сатҳи замин ҷорӣ мешавад. Баландиаш аз с. б. 1520 м. Обаш гарм (42°С), таркибаш ионҳои сулфат, хлорид, натрий, калсий, манган, молибден, волфрам, инчунин метаборат (2мг/л) ва бром (1,06 мг/л) дорад. Маъданнокиаш 0,5 г/л. Дебиташ 1,3 л/с. Дар бораи Гармоба бори нахуст Э. Э. Карстенс таҳқиқот анҷом додааст (1937). Обаш барои табобати узвҳои ҳозима муфид аст. == Нигористон == <gallery> Намое_аз_Гармобаи_Мулошайх.jpg Сохтимони_Гармобаи_Мулошайх.jpg Оби_ҳавзи_Гармобаи_Мулошайх.jpg Яке_аз_ҳавзҳои_Гармобаи_Мулошайх.jpg </gallery> == Эзоҳ == {{эзоҳ}} == Адабиёт == * Баротов Р. Б. Ганҷи кӯҳистон. Д. 1985; * Чуршина Н. М. Минерельные воды Таджикистана. Д., 1992. == Сарчашма == * {{ЭМТ|Гармоба|4|муаллиф=М. Раҳимов}} [[Гурӯҳ:Чашмаҳои Тоҷикистон]] [[Гурӯҳ:Обҳои маъданӣ]] ejpxiv1nip79mw8woz7b3ia5j09pg6k 0 285176 1472812 1470027 2026-05-14T03:02:50Z InternetArchiveBot 30618 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1472812 wikitext text/x-wiki {{ВМ|{{PAGENAME}}|Шаҳр}} '''Оқдом''' ({{Lang-az|Ağdam}}) — шаҳрест дар [[Озарбойҷон]], маркази маъмурии [[ноҳияи Оқдом]]. Аз [[23 июл]]и [[соли 1993]] то [[20 ноябр]]и [[соли 2020]] шаҳр таҳти назорати Ҷумҳурии эътирофнашудаи [[Ҷумҳурии Қарабоғи Кӯҳӣ|Қарабоғи Кӯҳӣ]] буд. Мувофиқи тақсимоти маъмурию ҳудудии [[Ҷумҳурии Қарабоғи Кӯҳӣ]], шаҳри '''Акна''' ( {{Lang-hy|Ակնա}} ) ном дошт ва маҳаллаи шаҳри Аскеран баррасӣ мегардид <ref name="Карабах: Агдам переименован в Акна">{{Cite web|url=http://armtoday.info/default.asp?Lang=_Ru&NewsID=33878|title=Карабах: Агдам переименован в Акна|deadlink=yes|accessdate=2010-11-02|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190106002725/http://armtoday.info/default.asp?Lang=_Ru&NewsID=33878|archivedate=2019-01-06}}</ref>. 20 ноябри соли 2020, пас аз натиҷаҳои ҷанги Озарбойҷон бо Қарабоғи Кӯҳӣ, [[Ҷумҳурии Арманистон]] шаҳри Оғдом ва [[ноҳияи Оғдом]]ро ба [[Ҷумҳурии Озарбойҷон]] баргардонд <ref>{{Cite web|url=http://kremlin.ru/events/president/news/64384|title=Заявление Президента Азербайджанской Республики, Премьер-министра Республики Армения и Президента Российской Федерации|website=Президент России|lang=ru|accessdate=2020-11-20}}</ref>. == Топонимия == Ин ном, ба гуфтаи Карл Ган, аз ({{Lang-az|"ağ"}}) - "сафед"-и [[забони озарбойҷонӣ]] ва ({{Lang-az|"dam"}}) - "хона" баромадааст.<ref>{{Книга|автор=Ган К. Ф.|заглавие=Опыт объяснения кавказских географических названий|ссылка=|издание=|издательство=Типография канцелярии Наместника его Императорского Величества на Кавказе.|год=1909|том=|страницы=3}}</ref>. Дар охири соли 2010, аз ҷониби роҳбарияти [[Ҷумҳурии Қарабоғи Кӯҳӣ]] қаламрави Оқдом ба Аскарон ҳамчун маҳаллаи бо номи Акна дохил карда шуда буд <ref name="Карабах: Агдам переименован в Акна"/>. == Ҷуғрофия == Оқдом 26 км дуртар аз [[Степанакерт]] (Ханкенди <ref>Название согласно [[Административно-территориальное деление Азербайджана|административно-территориальному делению]] [[Азербайджан]]а</ref> ) ва 365 км аз [[Боку]] дар пойгоҳи шарқии қаторкӯҳи Қарабоғ, дар канори ҳамвории Қарабоғ ҷойгир аст. == Таърих == [[Акс:Agdam_Mosque2018-12.jpg|рост|мини|250x250пкс| Масҷиди Оқдом дар соли 2018. Масҷид солҳои 1868-1870 сохта шудааст.]] Оқдом дар миёнаҳои асри XVIII таъсис ёфта, соли 1828 мақоми шаҳрро гирифтаст <ref name="Агдам">[http://bse.sci-lib.com/article107063.html Агдам]</ref>. Дар солҳои 1954-1956 дар канораҳои шарқии шаҳр ҳафриётҳои як маҳалли [[асри биринҷӣ]] кофта шуда ба анҷом расонда шуданд. Гирдиҳамойиҳое, ки барои ҷудо шудан аз Ҷумҳурии Озарбойҷон дар [[Степанакерт]]и [[Вилояти Мухтори Қарабоғи Кӯҳӣ]] гузаштаанд ба муқовимати этникии ҷомеаи Озарбойҷон оварда расониданд, пеш аз ҳама дар шаҳри Оқдоми Озарбойҷон, ки дар наздикии марз бо [[Вилояти Мухтори Қарабоғи Кӯҳӣ]]<nowiki/>воқеъ буд <ref name="Хронология конфликта">{{Cite web|url=http://old.memo.ru/hr/hotpoints/karabah/getashen/chapter1.htm|title=Хронология конфликта|publisher=old.memo.ru|deadlink=yes|accessdate=2018-11-05|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190510115740/http://old.memo.ru/hr/hotpoints/karabah/getashen/chapter1.htm|archivedate=2019-05-10}}</ref>. Издиҳоми зиёди озарбойҷониҳои Оқдом барои "барқарор кардани тартибот" ба Степанакерт [[22 феврал]]и соли 1988 равон буданд, дар наздикии маҳаллаи Аскерани Арманистон дар қаламрави [[Вилояти Мухтори Қарабоғи Кӯҳӣ]] задухӯрд бо истифодаи силоҳи оташфишон ба вуқӯъ пайваст, дар масири издиҳоми хашмгини озарбойҷониҳо кӯшишҳои низомии полис барпо карда шуданд <ref name="Хронология конфликта"/>. Дар натиҷаи задухӯрд бо аҳолии маҳаллӣ, 50 нафар маҷрӯҳ ва ду озарбойҷонӣ кушта шуданд ( яке аз онҳо дар дасти як полиси озарбойҷонӣ буд) <ref>{{Cite web|url=http://www.press.karabakh.info/%D0%92_%D0%9F%D1%80%D0%BE%D0%BA%D1%83%D1%80%D0%B0%D1%82%D1%83%D1%80%D0%B5_%D0%A1%D0%BE%D1%8E%D0%B7%D0%B0_%D0%A1%D0%A1%D0%A0|title=В Прокуратуре Союза ССР — Karabakh War Press Archive|publisher=www.press.karabakh.info|lang=ru|accessdate=2018-11-05}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://sumgait.info/press/zhurnal-avrora/avrora-october-1988.htm|title="Туча в горах". Журнал "Аврора", № 10, 1988|publisher=sumgait.info|accessdate=2018-11-05}}</ref>. === Ҷанги Қарабоғ === [[Акс:Agdam-nagorno-karabakh-3.jpg|чап|мини|250x250пкс| Харобаҳои шаҳри Оқдом дар соли 2008]] Дар давраи ҷанги Қарабоғ, Оқдом ба майдони набардҳои шадид табдил ёфт. Аввали моҳи июни [[соли 1993]] нерӯҳои мусаллаҳи Арманистон бо мақсади забти шаҳр ба Оқдом ҳамла карданд <ref name="books.google.ru">[https://books.google.ru/books?id=eDTuxhmqzSkC&printsec=frontcover&dq=Seven+Years+of+Conflict+in+Nagorno-Karabakh&cd=1#v=onepage&q=&f=false Azerbaijan: Seven years of conflict in Nagorno-Karabakh.Human Rights Watch, 1994 ISBN 1-56432-142-8, 9781564321428]</ref>. То 5 июл шаҳрро амалан арманиҳои Қарабоғ иҳота карданд ва онро ба тирандозии шадиди артиллерия ва «Град» дучор карданд. [[23 июл]] Оқдом ба таҳти назорати нерӯҳои арманиҳои Қарабоғи Кӯҳӣ даромад <ref>{{Cite web|url=http://www.vesti.az/news.php?id=83999|title=18 лет назад армяне оккупировали Агдам|deadlink=yes}}{{Пайванди мурда|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. Тибқи гузориши Human Rights Watch, пас аз забтшавӣ, шаҳр бо амри ҳукумати арманиҳои Қарабоғи Кӯҳӣ ғорат ва сӯзонда шуд <ref>[https://books.google.ru/books?id=eDTuxhmqzSkC&printsec=frontcover&dq=Seven+Years+of+Conflict+in+Nagorno-Karabakh&cd=1#v=onepage&q=&f=false Azerbaijan: Seven years of conflict in Nagorno-Karabakh.Human Rights Watch, 1994 ISBN 1-56432-142-8, 9781564321428 — стр. 19]</ref>, дар ҳоле ки ягона масҷиди озарбойҷониҳоро низомиёни арманиҳои Қарабоғи Кӯҳӣ эмин доштанд <ref>Uhlig M.A. ''The Karabakh war'' / World Policy Journal, Vol. 10, No. 4 (Winter, 1993/1994), pp. 47-52 Published by: Duke University Press ''When I visited the occupied zone of Azerbaijan in late September, the road to Agdam was still deserted, and was littered with the charred hulks of heavy battle tanks and armored personnel carriers from both sides. Antitank mines laid by the retreating Azeri troops dotted the highway, and had been marked with stakes by Karabakh forces, obliging a visitor to trace a careful slalom for several kilometers upon entering the city. In Agdam itself, only shattered walls and scorched facades remain of the city’s looted commercial district, the sole survivor being a sky-blue mosque, which was apparently spared by the advancing Karabakh troops. The city’s only visible inhabitants were the members of a Karabakh tank crew, standing guard over rows of captured Azeri tanks, oblivious to the rattle of machine- guns in the distance. Outnumbered and initially outgunned by the Azeri army, Karabakh forces overcame fierce resistance and geographic disadvantages in their early attempts to break the siege against their mountain enclave. But as Karabakh forces have won victory after victory, an influx of captured Azeri arms and ammunition has given powerful momentum to their advance, shattering the organization and morale of the Azeri military, and permitting rapid conquest of Azeri territory'' </ref>. [[Шӯрои Амнияти Созмони Милали Муттаҳид]] [[29 июл]]и [[соли 1993]] қатъномаи 853-ро дар бораи забти ноҳияи Оқдом маҳкум карда, талаб кард, ки "ҳаргуна амалиёти низомӣ фавран қатъ карда шаванд, хуруҷи фаврӣ, пурра ва бечунучарои нерӯҳои низомии дар муноқиша иштирокнамуда аз минтақаи забтнамудаи Оқдом ва ҳамаи дигар минтақаҳои ба қарибӣ ишғолшудаи Озарбойҷон бароварда шаванд" <ref>{{Cite web|url=http://www.un.org/russian/documen/scresol/res1993/res853.htm|title=Резолюция 853 (1993) Совета Безопасности ООН|date=1993-07-29|publisher=un.org; archive.org|deadlink=yes|accessdate=2015-04-24|archiveurl=https://web.archive.org/web/20020222102650/http://www.un.org/russian/documen/scresol/res1993/res853.htm|archivedate=2002-02-22}}</ref>... Тибқи иттилои созмони ҳуқуқи башарӣ "Human Rights Watch", як дипломати ғарбӣ, ки дар гурӯҳи Минск кор мекард, ба онҳо гуфтааст, ки тахрибу харобкорӣ ва ғорати Оқдом натиҷаи амали сарбозони беинтизом нест, балки нақшаи муташаккилонаи мақомоти Қарабоғ аст.<ref>Azerbaijan: Seven Years of Conflict in Nagorno-Karabakh. New York: Human Rights Watch. Human Rights Watch, 1995. стр 27</ref> === Давраи баъд аз ҷанг === [[Акс:Building_in_Agdam_Nagorno-Karabakh.JPG|рост|мини|250x250пкс| Бинои харобшудаи Осорхонаи нон дар Оқдом]] Том де Ваал дар китоби худ «Боғи сиёҳ» менависад: «Пас аз он ки арманиҳо Оқдомро дар соли 1993 забт карданд, онҳо тадриҷан кӯча ба кӯча, хона ба хона шаҳрро то хишти охирон шикастанд. Хонаҳои фарсударо хоросанг ва куманик зер кардааст ” <ref>{{Cite web |url=http://newsvote.bbc.co.uk/mpapps/pagetools/print/news.bbc.co.uk/hi/russian/in_depth/newsid_4640000/4640279.stm |title=Линия фронта: 19 мая 2001 года |accessdate=2021-01-16 |archiveurl=https://archive.today/20120715170551/http://newsvote.bbc.co.uk/mpapps/pagetools/print/news.bbc.co.uk/hi/russian/in_depth/newsid_4640000/4640279.stm |archivedate=2012-07-15 }}</ref>. Тавре Роберт Парсонс қайд мекунад, шаҳре, ки замоне 28 000 аҳолӣ дошт ва бо боғҳои худ шуҳрат дошт, ҳоло комилан холист.<ref>[http://news.bbc.co.uk/2/hi/programmes/from_our_own_correspondent/775655.stm Robert Parsons «Tug-of-war for Nagorno-Karabakh»]</ref> Ба гуфтаи шоҳидони воқеӣ, ба истиснои масҷиди калон дар маркази шаҳр, тамоми шаҳр хароб шудааст (масҷид солҳои 1868-1870 аз ҷониби меъмор Кербалаи Сефӣ-хони Қарабоғӣ сохта шудааст <ref>Салимова А. Т. [http://www.bakililar.az/ca/history/khristark.html Влияние христианства на архитектуру Азербайджана] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20020921030551/http://www.bakililar.az/ca/history/khristark.html |date=2002-09-21 }}</ref> ). [[2 ноябр]]и [[соли 2010]] қарори ҳукумати [[Ҷумҳурии Қарабоғи Кӯҳӣ|Ҷумҳурии эътирофнашудаи Қарабоғи Кӯҳӣ]] эълон шуд, ки ба Оқдом номи '''Акна ''' дода, ба шаҳри Аскеран дохил карда шавад <ref name="Карабах: Агдам переименован в Акна"/>. Ба гуфтаи мудири асосии шуъбаи иттилоотии дафтари Президенти Ҷумҳурии Қарабоғи Кӯҳӣ Давид Бабаян, қарори тағйири номро маъмурияти ноҳия як сол қабл қабул карда буд <ref>[http://www.panarmenian.net/rus/world/news/56202/Баку_не_имеет_никакого_морального_права_указывать_Степанакерту_что_делать Баку не имеет никакого морального права указывать Степанакерту, что делать]</ref>. Соли 2008 маҷаллаи "Lonely Planet" Оқдомро "Хиросимаи Кавказӣ" номгузорӣ кард <ref>{{Cite book|title=Lonely Planet Georgia, Armenia & Azerbaijan (Travel Guide)|date=2008|publisher=Lonely Planet Publications|page=301|access-date=14 November 2014}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.dark-tourism.com/index.php/nagorno-karabakh/15-countries/individual-chapters/565-agdam|title=Dark Tourism's Agdam|website=www.dark-tourism.com|accessdate=14 November 2014|archivedate=2015-12-22|archiveurl=https://web.archive.org/web/20151222145828/http://www.dark-tourism.com/index.php/nagorno-karabakh/15-countries/individual-chapters/565-agdam}}</ref>. Дар соли 2010, дар нашри интернетии «Ал-Ҷазира», Оқдом "шаҳраки шабаҳ" номида шуд<ref>[http://www.aljazeera.com/focus/2010/02/20102412115655290.html Nagorno-Karabakh tensions fester]</ref>. Соли 2011 дар музокироти сарони Русия, Арманистон ва Озарбойҷон масъалаи интиқоли Оқдом ба ҷониби Озарбойҷон дубора бардошта шуд <ref>{{Cite web|url=http://www.vesti.az/news.php?id=77941|title=25 июня будет выдвинут вопрос о возвращении Азербайджану Агдама и Физули|deadlink=yes|accessdate=2011-07-31|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110525140134/http://vesti.az/news.php?id=77941|archivedate=2011-05-25}}</ref>. === Муноқишаи мусаллаҳона дар Қарабоғи Кӯҳӣ дар соли 2020 === [[Акс:Ilham_Aliyev_and_First_Lady_Mehriban_Aliyeva_visited_liberated_from_occupation_Aghdam_city.jpg|мини|273x273пкс| Президенти Озарбойҷон Илҳом Алиев парчами Озарбойҷонро дар болои шаҳри Оқдом афрохта истодааст. 23 ноябри соли 2020]] Ҳангоми низои мусаллаҳонаи нав дар Қарабоғи Кӯҳӣ дар тирамоҳи соли 2020, Қувваҳои Мусаллаҳи Озарбойҷон қаламравҳои назаррас дар Қарабоғи Кӯҳиро таҳти назорати худ гирифтанд, аз ҷумла шаҳри аз ҷиҳати стратегӣ муҳим Шушаро <ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/russian/features-54900906|title=Почему Азербайджан выиграл войну в Карабахе? Отвечают военные эксперты|website=BBC News Русская служба|date=2020-11-11|lang=ru|accessdate=2020-11-11}}</ref>. Ин амалиётҳои ҷангӣ нимашаби 10 ноябри соли 2020, пас аз чанд соати имзои [[Созишномаи оташбас дар Қарабоғи Кӯҳӣ аз 10 ноябри соли 2020|Изҳороти оташбас]] аз ҷониби сарони Озарбойҷон, Арманистон ва Русия [[Созишномаи оташбас дар Қарабоғи Кӯҳӣ аз 10 ноябри соли 2020|дар Қарабоғи Кӯҳӣ,]] ба поён расиданд. Тибқи яке аз нуқтаҳои изҳорот, Арманистон то 20 ноябри соли 2020 [[ноҳияи Оқдом]]ро ба [[Озарбойҷон]] бармегардонад <ref>{{Cite web|url=http://kremlin.ru/events/president/news/64384|title=Заявление Президента Азербайджанской Республики, Премьер-министра Республики Армения и Президента Российской Федерации|website=Президент России|lang=ru|accessdate=2020-11-11}}</ref>. Сарвазири Арманистон [[Никол Пашинян]] дар паёмаш дар Фейсбук гуфтааст, ки вай тасмим гирифтааст, ин санади "дарднокро" дар натиҷаи "таҳлили амиқи вазъи ҳарбӣ ва арзёбии одамоне, беҳтарин мутахассис дар назорати вазъ қарор доранд" имзо кардааст.<ref>{{Cite news|accessdate=2020-11-11|work=BBC News Русская служба|title=Конец войны в Карабахе. Стороны договорились о вводе в регион российских миротворцев|url=https://www.bbc.com/russian/news-54869066}}</ref> Пас аз имзои ин созишнома дар пойтахти Арманистон Ереван, тазоҳурот алайҳи сарвазир оғоз ёфт. 20 ноябр нерӯҳои мусаллаҳи Озарбойҷон вориди қаламрави [[ноҳияи Оқдом]] шуданд ва президенти Озарбойҷон дар бораи ба ихтиёри артиши Озарбойҷон гузаштани қаламрави ноҳияи Оқдом мустақиман эълон кард <ref>{{Cite web|url=https://www.aa.com.tr/ru/%D0%B0%D0%B7%D0%B5%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D0%B6%D0%B0%D0%BD-%D0%B1%D0%BE%D1%80%D1%8C%D0%B1%D0%B0-%D0%B7%D0%B0-%D1%86%D0%B5%D0%BB%D0%BE%D1%81%D1%82%D0%BD%D0%BE%D1%81%D1%82%D1%8C/%D0%BF%D0%BE%D0%B4%D1%80%D0%B0%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D1%8F-%D0%B2%D1%81-%D0%B0%D0%B7%D0%B5%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D0%B0-%D0%B2%D1%81%D1%82%D1%83%D0%BF%D0%B8%D0%BB%D0%B8-%D0%B2-%D0%B3%D0%BE%D1%80%D0%BE%D0%B4-%D0%B0%D0%B3%D0%B4%D0%B0%D0%BC/2049388|title=Подразделения ВС Азербайджана вступили в город Агдам|author=|website=|date=|publisher=|lang=ru}}</ref>. Рӯзи 23 ноябр Президенти Озарбойҷон [[Илҳом Алиев]] ҳангоми сафари муштарак бо бонуи аввал [[Меҳрубон Алиева]] ба Оқдом, парчами Озарбойҷонро дар ин шаҳр афрохт <ref>[https://www.trend.az/azerbaijan/politics/3339091.html Президент Азербайджана Ильхам Алиев поднял флаг Азербайджана в Агдаме]</ref>. == Аҳолӣ == Мувофиқи "Тақвими қафқозӣ" -и соли 1912 дар Оқдом, ки ба ноҳияи Шушаи вилояти Элисаветпол дохил мешуд, 629 нафар, асосан [[Озарбойҷонҳо|озарбойҷониҳо]], ки ҳамчун "тоторҳо" нишон дода шудаанд, зиндагӣ мекарданд <ref>{{Cite web|url=http://irakly.org/plugins/editors/xinha/plugins/ImageManager/demo_images/5Population/120.jpg|title=Кавказский календарь. Тифлис 1912|archiveurl=https://web.archive.org/web/20151017104142/http://irakly.org/plugins/editors/xinha/plugins/ImageManager/demo_images/5Population/120.jpg|archivedate=2015-10-17}}</ref>. Мувофиқи барӯйхатгирии умумииттифоқии аҳолии ИҶШС (1989), дар Оқдом 28 031 нафар зиндагӣ мекарданд<ref>{{Cite web|url=http://www.demoscope.ru/weekly/ssp/sng89_reg2.php|title=Демоскоп Weekly - Приложение. Справочник статистических показателей.|publisher=www.demoscope.ru|accessdate=2017-12-05}}</ref>. То [[соли 2010]] шумораи аҳолӣ тақрибан 360 нафарро ташкил мекард (арманиҳо) <ref name="Карабах: Агдам переименован в Акна"/>. == Иқтисод == Пеш аз ҷанги Қарабоғ солҳои 1991-1994 дар Оқдом як корхонаи равғану панир, шароббарорӣ ( Ассотсиатсияи истеҳсолӣ оид ба коркарди ангур - заводи коняки Оқдом), як истгоҳи роҳи оҳан, як комбинати консервабарорӣ, корхонаҳои истеҳсоли таҷҳизот ва лавозимот, воситаи роҳи автомобилгард, техникумҳо: механиконии кишоварзӣ ва соҳаи кишоварзӣ, тиббӣ ва мактабҳои мусиқӣ ватеатри драмавӣ маҷуд буданд<ref name="Агдам"/>. == Фарҳанг == Осорхонаи нон дар Оқдом ҷойгир буд, ки дар он вебсайти Вазорати фарҳанг ва сайёҳии Озарбойҷон экспонатҳои марбут ба даврони антиқа ва асрҳои миёна мавҷуд буданд. Дар байни экспонатҳо намунаҳои донаҳои боқимонда, намудҳои ғалладонагиҳои нодир, китобҳои марбут ба кишоварзӣ, дастхатҳои арзишманд, асбобҳои қадимӣ (омоч, суфраи маъмулӣ каланд, осиёби дастӣ) ва ғайра буданд <ref>{{Cite web|url=http://www.mct.gov.az/content.php?lang=az&page=33&rg=12&nid=75|title=Информация о городе на сайте министерства культуры и туризма Азербайджана|lang=az|deadlink=yes}}{{Пайванди мурда|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. === Мусиқӣ ва расонаҳо === Мусиқии [[муғам]], ки барои минтақаи Қарабоғ анъанавӣ аст, як қисми муҳими мероси мусиқии Оқдом мебошад; дар шаҳр як мактаби муғами Оқдом мавҷуд буд, ки дар он ансамбли ''"Булбулони Қарабоғ"'' баромад мекард <ref>{{Cite web|url=http://www.anl.az/down/medeniyyet2008/may/medeniyyet2008_may_579.htm|title="Qarabağ bülbülləri" nin yaradıcısı kimdir|author=Shirinov, Elnur|date=2008-05-20|accessdate=14 November 2014|archivedate=2014-11-29|archiveurl=https://web.archive.org/web/20141129143521/http://www.anl.az/down/medeniyyet2008/may/medeniyyet2008_may_579.htm}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://karabakhinfo.com/4499?lang=ru|title=Золотой голос Карабаха – Гадир Рустамов|author=А.Тагиева|website=karabakhinfo.com|date=2013-11-28|lang=ru|deadlink=yes|accessdate=14 November 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20151222131809/http://karabakhinfo.com/4499?lang=ru|archivedate=2015-12-22}}</ref>. == Варзиш == Бо вуҷуди ба тасарруф гирифтор гаштан, шаҳр як бошгоҳи касбии футболи ФК "Қарабоғ"''(Qarabağ FK) '' дорад, ки дар Лигаи олии Озарбойҷон, дивизиони олии футболи Озарбойҷон иштирок мекунад. Стадиони «Имарат», ягона стадион дар Оқдом, низ ҳангоми бомбаборон кардан аз ҷониби нерӯҳои мусаллаҳи Арманистон ҳангоми ҷанг дар Қарабоғи Кӯҳӣ хароб карда шуд. == Пайвандҳо == * Артемий Лебедев. KavKazEtnoexp. Соли 2010. - Оқдом: [http://www.tema.ru/travel/kavkazetnoexp-9/#agdam акс], [https://www.youtube.com/watch?v=5ctaQXgWoy0 видео] * [http://www.ridus.ru/news/65901/ Оқдом: шаҳраки шабаҳҳо.] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20220520151142/https://www.ridus.ru/news/65901 |date=2022-05-20 }} [http://www.ridus.ru/news/65901/ Гузориши аксӣ] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20220520151142/https://www.ridus.ru/news/65901 |date=2022-05-20 }} == Инҷоро ҳам бингаред == {{Умуми}} {{Озорбойҷон-ҷуғ-нопурра}} == Эзоҳ == {{Эзоҳ|2}} {{ПБ}} {{Шаҳрҳои Озарбойҷон}} [[Гурӯҳ:Оқдом]] [[Гурӯҳ:Шаҳрҳои Озарбойҷон]] [[Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишини ноҳияи Оқдом]] gbtqmrw98geffclgzz31dm5s5z3sg2u 0 298506 1472806 1300159 2026-05-13T23:46:43Z Xqbot 1543 Ислоҳи масири дукарата ба [[Неъматулло Сайфуллоев]] 1472806 wikitext text/x-wiki #равона [[Неъматулло Сайфуллоев]] tc9gyvp8qmhzf32oiu4ksrzka8lzcx0 0 300633 1472825 1471202 2026-05-14T04:38:24Z VASHGIRD 8035 /* */ 1472825 wikitext text/x-wiki {{Олим |тасвир = Саидали Раҳимов.jpg }} '''Саидалӣ Раҳимов''' (''Рахимов Саидали Холович''; [[8 декабр]]и [[1969]], [[деҳаи Панҷрӯд]], [[ноҳияи Панҷакент]], [[вилояти Ленинобод]]) — [[иқтисоддон]], номзади илмҳои иқтисодӣ (2007), доктори илмҳои иқтисодӣ (2025). == Зиндагинома == Саидалӣ Раҳимов 8 декабри соли 1969 дар деҳаи Панҷрӯди ноҳияи Панҷакенти вилояти Ленинобод (ҳозира Суғд) таваллуд шудааст. Солҳои 1977—1987 дар мактаби миёнаи № 27-и ноҳияи Панҷакент таҳсил намудааст. Солҳои 1988—1989 дар сафи Қувваҳои мусаллаҳи Иттиҳоди Шӯравӣ хидмат намудааст. Дар солҳои 1987—1993 дар факултаи баҳисобгирии иқтисодии Донишгоҳи давлатии Тоҷикистон таҳсил намуда, онро бо ихтисоси «Баҳисобгирии бухгалтерӣ, назорат ва таҳлили фаъолияти хоҷагидорӣ» хатм намудааст. Соли 2007 рисолаи номзадиро дар мавзӯи «Идоракунии хароҷотҳо дар соҳаи хадамоти хоҷагидории меҳмонхонаҳо дар маводҳои Ҷумҳурии Тоҷикистон»<ref>{{Cite web|url=https://elibrary.ru/item.asp?id=44682352|title=Идентификация объектов внутреннего контроля на туристических предприятиях|publisher=НАУЧНАЯ ЭЛЕКТРОННАЯ БИБЛИОТЕКА}}</ref> дар Шӯрои диссертатсионии назди Донишгоҳи давлатии тиҷорати Тоҷикистон ҳимоя намудааст. Соли 2025 рисолаи докториро дар мавзӯи "Назария ва методологияи ташкили баҳисобгирии муҳосибӣ ва назорат дар корхонаҳои сайёҳӣ" дар Шӯрои диссертатсионии назди Донишгоҳи миллии Тоҷикистон ҳимоя намудааст. == Корнома == * 1993—1997 — муҳосиб, сармуҳосиби ҶС «Диловара»-и ноҳияи Панҷакент; * 1997—2008 — ассистент, муаллими калони кафедраи «Баҳисобгирии бухгалтерӣ»-и Донишгоҳи миллии Тоҷикистон; * 1999—2008 — сармуҳосиби Ассотсиатсияи муҳосибон ва аудиторони Ҷумҳурии Тоҷикистон; * 2008—2010 — дотсенти кафедраи «Ҳисобдорӣ, таҳлил ва аудит»-и Донишгоҳи Славянии Руссияву Тоҷикистон ; * 2010—2012 — мудири кафедраи «Ҳисобдорӣ, таҳлил ва аудит»-и Донишкадаи молияи Тоҷикистон; * 2012—2014 — баъди муттаҳид шудани Донишкадаи молияи Тоҷикистон ва Донишкадаи иқтисодии Тоҷикистон ва таъсис додани Донишкадаи молия ва иқтисоди Тоҷикистон мудири кафедраи баҳисобгирии муҳосибӣ ва аудит; * 2014—2016 — дотсенти кафедраи баҳисобгирии муҳосибии Донишкадаи молия ва иқтисоди Тоҷикистон; * 2016—2019 — дотсенти кафедраи баҳисобгирии бухгалтерӣ ва аудити Донишгоҳи давлатии тиҷорати Тоҷикистон; * 2019—2025 — дотсенти кафедраи баҳисобгирии муҳосибӣ ва аудити Донишгоҳи байналмилалии сайёҳӣ ва соҳибкории Тоҷикистон; Аз 1 сентябри соли 2025 то ҳол дар вазифаи профессори кафедраи баҳисобгирии муҳосибӣ ва аудити Донишгоҳи байналмилалии сайёҳӣ ва соҳибкории Тоҷикистон фаъолият карда истодааст. == Фаъолияти илмӣ == Муаллиф ва ҳаммуаллифи 6 китоби дарсӣ, 10 васоити таълимӣ ва 3 монографияи илмӣ, инчунин муаллифи зиёда аз 180 номгӯи корҳои илмӣ, илмӣ-методӣ, таълимӣ-методӣ, дар маҷмӯъ зиёда аз 260 ҷузъи чопӣ мебошад. == Осор == ; Китобҳои дарсӣ * Назарияи баҳисобгирии муҳосибӣ. Китоби дарсӣ — Душанбе: «ЭР-граф», 2014, 260с. * Баҳисобгирии муҳосибӣ ва аудит. Китоби дарсӣ — Душанбе: «Ирфон», 2016 — 332с.; == Эзоҳ == {{эзоҳ}} [[Гурӯҳ:Олимони Тоҷикистон]] s8uglhb7y4dlqcvxmt59feq534al737 1472828 1472825 2026-05-14T04:50:04Z Сунатулло Сафарзода 108676 1472828 wikitext text/x-wiki {{Олим |тасвир = Саидали Раҳимов.jpg |ном = Саидалӣ Раҳимов |номи аслӣ = |ном ҳангоми таваллуд = Рахимов Саидали Холович тасвир = Саидали Раҳимов.jpg |бар = |тавсифи тасвир = Саидали Раҳимов, соли 2016. |таърихи таваллуд = 08.12.1969 |зодгоҳ = деҳаи [[деҳаи Панҷрӯд]], {{Зодгоҳ|Панҷакент|ноҳияи Панҷакенти}}, [[ҶШС Тоҷикистон]] |табаият = |шаҳрвандӣ = {{flag|Тоҷикистон}} |таърихи даргузашт = |маҳалли даргузашт = |падар = |модар = |ҳамсар = |фарзандон = |навъи фаъолият = |ҷоизаҳо = |соядаст = |сайт = |викианбор = Category:Photographs by N. Shams }} '''Саидалӣ Раҳимов''' (''Рахимов Саидали Холович''; [[8 декабр]]и [[1969]], [[деҳаи Панҷрӯд]], [[ноҳияи Панҷакент]], [[вилояти Ленинобод]]) — [[иқтисоддон]], номзади илмҳои иқтисодӣ (2007), доктори илмҳои иқтисодӣ (2025). == Зиндагинома == Саидалӣ Раҳимов 8 декабри соли 1969 дар деҳаи Панҷрӯди ноҳияи Панҷакенти вилояти Ленинобод (ҳозира Суғд) таваллуд шудааст. Солҳои 1977—1987 дар мактаби миёнаи № 27-и ноҳияи Панҷакент таҳсил намудааст. Солҳои 1988—1989 дар сафи Қувваҳои мусаллаҳи Иттиҳоди Шӯравӣ хидмат намудааст. Дар солҳои 1987—1993 дар факултаи баҳисобгирии иқтисодии Донишгоҳи давлатии Тоҷикистон таҳсил намуда, онро бо ихтисоси «Баҳисобгирии бухгалтерӣ, назорат ва таҳлили фаъолияти хоҷагидорӣ» хатм намудааст. Соли 2007 рисолаи номзадиро дар мавзӯи «Идоракунии хароҷотҳо дар соҳаи хадамоти хоҷагидории меҳмонхонаҳо дар маводҳои Ҷумҳурии Тоҷикистон»<ref>{{Cite web|url=https://elibrary.ru/item.asp?id=44682352|title=Идентификация объектов внутреннего контроля на туристических предприятиях|publisher=НАУЧНАЯ ЭЛЕКТРОННАЯ БИБЛИОТЕКА}}</ref> дар Шӯрои диссертатсионии назди Донишгоҳи давлатии тиҷорати Тоҷикистон ҳимоя намудааст. Соли 2025 рисолаи докториро дар мавзӯи "Назария ва методологияи ташкили баҳисобгирии муҳосибӣ ва назорат дар корхонаҳои сайёҳӣ" дар Шӯрои диссертатсионии назди Донишгоҳи миллии Тоҷикистон ҳимоя намудааст. == Корнома == * 1993—1997 — муҳосиб, сармуҳосиби ҶС «Диловара»-и ноҳияи Панҷакент; * 1997—2008 — ассистент, муаллими калони кафедраи «Баҳисобгирии бухгалтерӣ»-и Донишгоҳи миллии Тоҷикистон; * 1999—2008 — сармуҳосиби Ассотсиатсияи муҳосибон ва аудиторони Ҷумҳурии Тоҷикистон; * 2008—2010 — дотсенти кафедраи «Ҳисобдорӣ, таҳлил ва аудит»-и Донишгоҳи Славянии Руссияву Тоҷикистон ; * 2010—2012 — мудири кафедраи «Ҳисобдорӣ, таҳлил ва аудит»-и Донишкадаи молияи Тоҷикистон; * 2012—2014 — баъди муттаҳид шудани Донишкадаи молияи Тоҷикистон ва Донишкадаи иқтисодии Тоҷикистон ва таъсис додани Донишкадаи молия ва иқтисоди Тоҷикистон мудири кафедраи баҳисобгирии муҳосибӣ ва аудит; * 2014—2016 — дотсенти кафедраи баҳисобгирии муҳосибии Донишкадаи молия ва иқтисоди Тоҷикистон; * 2016—2019 — дотсенти кафедраи баҳисобгирии бухгалтерӣ ва аудити Донишгоҳи давлатии тиҷорати Тоҷикистон; * 2019—2025 — дотсенти кафедраи баҳисобгирии муҳосибӣ ва аудити Донишгоҳи байналмилалии сайёҳӣ ва соҳибкории Тоҷикистон; Аз 1 сентябри соли 2025 то ҳол дар вазифаи профессори кафедраи баҳисобгирии муҳосибӣ ва аудити Донишгоҳи байналмилалии сайёҳӣ ва соҳибкории Тоҷикистон фаъолият карда истодааст. == Фаъолияти илмӣ == Муаллиф ва ҳаммуаллифи 6 китоби дарсӣ, 10 васоити таълимӣ ва 3 монографияи илмӣ, инчунин муаллифи зиёда аз 180 номгӯи корҳои илмӣ, илмӣ-методӣ, таълимӣ-методӣ, дар маҷмӯъ зиёда аз 260 ҷузъи чопӣ мебошад. == Осор == ; Китобҳои дарсӣ * Назарияи баҳисобгирии муҳосибӣ. Китоби дарсӣ — Душанбе: «ЭР-граф», 2014, 260с. * Баҳисобгирии муҳосибӣ ва аудит. Китоби дарсӣ — Душанбе: «Ирфон», 2016 — 332с.; == Эзоҳ == {{эзоҳ}} [[Гурӯҳ:Олимони Тоҷикистон]] bah4jel3hp2xf9bt510xwxaze0i7yv7 1472829 1472828 2026-05-14T04:55:58Z Сунатулло Сафарзода 108676 1472829 wikitext text/x-wiki {{Олим |тасвир = Саидали Раҳимов.jpg |ном = Саидалӣ Раҳимов |номи аслӣ = |ном ҳангоми таваллуд = Рахимов Саидали Холович тасвир = Саидали Раҳимов.jpg |бар = |тавсифи тасвир = Саидали Раҳимов |таърихи таваллуд = 08.12.1969 |зодгоҳ = деҳаи [[деҳаи Панҷрӯд]], {{Зодгоҳ|Панҷакент|ноҳияи Панҷакенти}}, [[ҶШС Тоҷикистон]] |табаият = |шаҳрвандӣ = {{flag|Тоҷикистон}} |таърихи даргузашт = |маҳалли даргузашт = |падар = |модар = |ҳамсар = |фарзандон = |навъи фаъолият = |ҷоизаҳо = |соядаст = |сайт = |викианбор = Category:Photographs by N. Shams }} '''Саидалӣ Раҳимов''' (''Рахимов Саидали Холович''; [[8 декабр]]и [[1969]], [[деҳаи Панҷрӯд]], [[ноҳияи Панҷакент]], [[вилояти Ленинобод]]) — [[иқтисоддон]], номзади илмҳои иқтисодӣ (2007), доктори илмҳои иқтисодӣ (2025). == Зиндагинома == Саидалӣ Раҳимов 8 декабри соли 1969 дар деҳаи Панҷрӯди ноҳияи Панҷакенти вилояти Ленинобод (ҳозира Суғд) таваллуд шудааст. Солҳои 1977—1987 дар мактаби миёнаи № 27-и ноҳияи Панҷакент таҳсил намудааст. Солҳои 1988—1989 дар сафи Қувваҳои мусаллаҳи Иттиҳоди Шӯравӣ хидмат намудааст. Дар солҳои 1987—1993 дар факултаи баҳисобгирии иқтисодии Донишгоҳи давлатии Тоҷикистон таҳсил намуда, онро бо ихтисоси «Баҳисобгирии бухгалтерӣ, назорат ва таҳлили фаъолияти хоҷагидорӣ» хатм намудааст. Соли 2007 рисолаи номзадиро дар мавзӯи «Идоракунии хароҷотҳо дар соҳаи хадамоти хоҷагидории меҳмонхонаҳо дар маводҳои Ҷумҳурии Тоҷикистон»<ref>{{Cite web|url=https://elibrary.ru/item.asp?id=44682352|title=Идентификация объектов внутреннего контроля на туристических предприятиях|publisher=НАУЧНАЯ ЭЛЕКТРОННАЯ БИБЛИОТЕКА}}</ref> дар Шӯрои диссертатсионии назди Донишгоҳи давлатии тиҷорати Тоҷикистон ҳимоя намудааст. Соли 2025 рисолаи докториро дар мавзӯи "Назария ва методологияи ташкили баҳисобгирии муҳосибӣ ва назорат дар корхонаҳои сайёҳӣ" дар Шӯрои диссертатсионии назди Донишгоҳи миллии Тоҷикистон ҳимоя намудааст. == Корнома == * 1993—1997 — муҳосиб, сармуҳосиби ҶС «Диловара»-и ноҳияи Панҷакент; * 1997—2008 — ассистент, муаллими калони кафедраи «Баҳисобгирии бухгалтерӣ»-и Донишгоҳи миллии Тоҷикистон; * 1999—2008 — сармуҳосиби Ассотсиатсияи муҳосибон ва аудиторони Ҷумҳурии Тоҷикистон; * 2008—2010 — дотсенти кафедраи «Ҳисобдорӣ, таҳлил ва аудит»-и Донишгоҳи Славянии Руссияву Тоҷикистон ; * 2010—2012 — мудири кафедраи «Ҳисобдорӣ, таҳлил ва аудит»-и Донишкадаи молияи Тоҷикистон; * 2012—2014 — баъди муттаҳид шудани Донишкадаи молияи Тоҷикистон ва Донишкадаи иқтисодии Тоҷикистон ва таъсис додани Донишкадаи молия ва иқтисоди Тоҷикистон мудири кафедраи баҳисобгирии муҳосибӣ ва аудит; * 2014—2016 — дотсенти кафедраи баҳисобгирии муҳосибии Донишкадаи молия ва иқтисоди Тоҷикистон; * 2016—2019 — дотсенти кафедраи баҳисобгирии бухгалтерӣ ва аудити Донишгоҳи давлатии тиҷорати Тоҷикистон; * 2019—2025 — дотсенти кафедраи баҳисобгирии муҳосибӣ ва аудити Донишгоҳи байналмилалии сайёҳӣ ва соҳибкории Тоҷикистон; Аз 1 сентябри соли 2025 то ҳол дар вазифаи профессори кафедраи баҳисобгирии муҳосибӣ ва аудити Донишгоҳи байналмилалии сайёҳӣ ва соҳибкории Тоҷикистон фаъолият карда истодааст. == Фаъолияти илмӣ == Муаллиф ва ҳаммуаллифи 6 китоби дарсӣ, 10 васоити таълимӣ ва 3 монографияи илмӣ, инчунин муаллифи зиёда аз 180 номгӯи корҳои илмӣ, илмӣ-методӣ, таълимӣ-методӣ, дар маҷмӯъ зиёда аз 260 ҷузъи чопӣ мебошад. == Осор == ; Китобҳои дарсӣ * Назарияи баҳисобгирии муҳосибӣ. Китоби дарсӣ — Душанбе: «ЭР-граф», 2014, 260с. * Баҳисобгирии муҳосибӣ ва аудит. Китоби дарсӣ — Душанбе: «Ирфон», 2016 — 332с.; == Эзоҳ == {{эзоҳ}} [[Гурӯҳ:Олимони Тоҷикистон]] hhe0mge0ey5giyoyl4n15c15028us6i 0 331366 1472764 1472018 2026-05-13T12:31:44Z VASHGIRD 8035 VASHGIRD moved page [[Дар-эс-Салом]] to [[Доруссалом]] 1472018 wikitext text/x-wiki {{МА |мақом = Шаҳр |номи тоҷикӣ = Дар-эс-Салом |номи аслӣ = Dar es Salaam |кишвар = Танзания |lat_dir = S|lat_deg = 6|lat_min = 48|lat_sec = |lon_dir = E|lon_deg = 39|lon_min = 17|lon_sec = |CoordAddon = type:city |шакли роҳбарӣ = |роҳбар = |замони таъсис = 1865 |масоҳат = 1393 |баландии маркази МА = 24 |аҳолӣ = 5 383 728 |соли барӯйхатгирӣ = 2022 |вақти минтақавӣ = +3 |сайт = }} '''Дар-эс-Салом''' (ба арабӣ: ''دار السلام'', маънояш «хонаи сулҳ») — бузургтарин шаҳр ва маркази асосии иқтисодии [[Танзания]] буда, дар соҳили [[Уқёнуси Ҳинд]] воқеъ аст.<ref name="brit">[https://www.britannica.com/place/Dar-es-Salaam Dar es Salaam] — Encyclopædia Britannica</ref> Аҳолии шаҳр зиёда аз 5 миллион нафар буда, он яке аз сераҳолитарин шаҳрҳои [[Африқои Шарқӣ]] мебошад.<ref name="census2022">[https://www.nbs.go.tz/index.php/en/census-surveys/population-and-housing-census Population and Housing Census 2022] — National Bureau of Statistics, Tanzania</ref> То соли 1974 пойтахти расмии кишвар буд; имрӯз пойтахт ба шаҳри [[Додома]] кӯчонида шудааст, вале қисми зиёди идораҳои давлатӣ ва намояндагиҳои дипломатӣ то ҳол дар Дар-эс-Салом ҷойгир мебошанд.<ref name="brit" /> == Таърих == Дар ҷойи имрӯзаи Дар-эс-Салом замоне деҳаи моҳигирии хурди Мзизима воқеъ буд. Соли 1865–1866 султони [[Занзибар]] Маҷид ибни Саид дар ин макон шаҳри нав бунёд кард ва онро «Дар-эс-Салом» номид.<ref name="brit" /> Пас аз марги султон шаҳр муддате ба харобӣ рӯ овард, вале дар солҳои 1880-ум, ҳангоми ташкили мустамликаи [[Африқои Шарқии Олмон]], аҳамияти он дубора афзуд ва соли 1891 ба маркази маъмурии мустамлика табдил ёфт. Дар рафти [[Ҷанги якуми ҷаҳонӣ]] шаҳр ба дасти [[Британияи Кабир]] гузашт ва дар ҳайати минтақаи мандатии Танганика идора мешуд; бандари он тавсеа ёфт ва роҳи оҳан Дар-эс-Саломро бо дохили қитъа пайваст. Соли 1961 Танганика истиқлол ба даст овард ва Дар-эс-Салом пойтахти давлати нав эълон шуд, соли 1964 бошад — пас аз муттаҳид шудани Танганика ва Занзибар — пойтахти [[Танзания]] гардид.<ref name="brit" /> Соли 1973 ҳукумат тасмим гирифт, ки пойтахтро ба шаҳри марказии [[Додома]] кӯчонад ва ин раванд то соли 1974 расман ба анҷом расид. Бо ин ҳол, Дар-эс-Салом то имрӯз маркази асосии иқтисодӣ, тиҷоратӣ ва аҳолинишини кишвар боқӣ мондааст ва шумораи сокинонаш аз нимаи дувуми асри XX босуръат меафзояд. == Ҷуғрофия ва иқлим == Дар-эс-Салом дар соҳили ғарбии [[Уқёнуси Ҳинд]], дар атрофи халиҷи табиии хушбандар ҷойгир аст. Релефи шаҳр асосан ҳамвор буда, дар наздикии соҳил теппаҳои пастак ба назар мерасанд; дарёҳои хурди Мсимбази ва Кизинга аз ҳудуди он мегузаранд. Масоҳати минтақаи маъмурии шаҳр тақрибан 1400 километри мураббаъ мебошад. Иқлими Дар-эс-Салом тропикии муссонӣ буда, тамоми сол гарм ва намнок аст; ҳарорати миёнаи солона тақрибан 26 °C-ро ташкил медиҳад. Мавсими боришоти асосӣ ба моҳҳои март–май, боришоти кӯтоҳтар бошад ба моҳҳои ноябр–декабр рост меояд. Бо сабаби ҷойгиршавӣ дар соҳили баҳр намии ҳаво пайваста баланд мемонад. == Аҳолӣ == Тибқи барӯйхатгирии аҳолии соли 2022, дар Дар-эс-Салом зиёда аз 5,3 миллион нафар зиндагӣ мекард, ки шаҳрро яке аз бузургтарин марказҳои аҳолинишини [[Африқо]] мегардонад.<ref name="census2022" /> Шумораи сокинони он ниҳоят зуд меафзояд ва тибқи пешбиниҳо то миёнаи асри XXI аз 10 миллион нафар мегузарад.<ref name="wpr">[https://worldpopulationreview.com/world-cities/dar-es-salaam-population Dar es Salaam Population] — World Population Review</ref> Дар шаҳр намояндагони бисёр халқу гурӯҳҳои этникии Танзания зиндагӣ мекунанд ва забони суахилӣ ҳамчун забони асосии муошират хидмат мекунад. Ҷамоаҳои назарраси ҳиндутаборон ва арабтаборон низ мавҷуданд. Аз ҷиҳати дин аксари сокинон мусулмон ва масеҳӣ мебошанд. == Иқтисод == Дар-эс-Салом маркази иқтисодии Танзания буда, қисми асосии иқтидори саноатии кишвар дар ҳамин ҷо мутамарказ аст. Бандари Дар-эс-Салом яке аз бузургтарин ва серкортарин бандарҳои [[Африқои Шарқӣ]] мебошад ва на танҳо ба Танзания, балки ба кишварҳои бесоҳили ҳамсоя — [[Замбия]], [[Уганда]], [[Руанда]], [[Бурунди]], [[Малавӣ]] ва Конго — низ хидмат мерасонад.<ref name="tpa">[https://www.ports.go.tz/ Tanzania Ports Authority] — Бандари Дар-эс-Салом</ref> Дар шаҳр корхонаҳои коркарди маҳсулоти кишоварзӣ, нассоҷӣ, истеҳсоли семент, маҳсулоти хӯрокворӣ ва васоити нақлиёт, инчунин коркарди нафт фаъолият мекунанд. Дар-эс-Салом ҳамчунин маркази молиявии кишвар буда, бонкҳои бузург, биржаи саҳомӣ ва ширкатҳои суғурта дар он ҷойгиранд; дар солҳои охир соҳаҳои сохтмон ва хидматрасонӣ суръати баланд гирифтаанд. == Нақлиёт == Дар-эс-Салом гиреҳи асосии нақлиётии Танзания мебошад. [[Фурудгоҳи байналмилалии Ҷулиус Нерере]] яке аз серодамтарин фурудгоҳҳои кишвар буда, шаҳрро бо марказҳои [[Африқо]], [[Аврупо]] ва [[Осиё]] мепайвандад. Аз шаҳр ду хатти роҳи оҳан оғоз меёбад: хатти таърихии марказӣ ва роҳи оҳани ТАЗАРА, ки Танзанияро бо [[Замбия]] мепайвандад. Дар дохили шаҳр аз соли 2016 системаи автобусҳои тезрафтор (DART) фаъолият мекунад, ки яке аз аввалин системаҳои чунин навъ дар Африқои Шарқӣ мебошад. Аз бандари Дар-эс-Салом паромҳо ба ҷазираи [[Занзибар]] ва дигар нуқтаҳои соҳилӣ ҳаракат мекунанд, шабакаи роҳҳои автомобилӣ бошад шаҳрро бо дигар шаҳрҳои кишвар ва давлатҳои ҳамсоя мепайвандад. == Фарҳанг ва маориф == Дар-эс-Салом маркази муҳими илмӣ ва фарҳангии Танзания мебошад. [[Донишгоҳи Дар-эс-Салом]], ки соли 1961 таъсис ёфтааст, бузургтарин ва кӯҳантарин донишгоҳи кишвар аст; дар шаҳр ҳамчунин Осорхонаи миллии Танзания, театрҳо, китобхонаҳо ва марказҳои фарҳангӣ фаъолият мекунанд. Шаҳр бо соҳилҳои регзори худ, бозорҳои пуршӯр ва меъмории омехтаи африқоию арабию ҳиндӣ машҳур аст. Дар-эс-Салом инчунин дарвозаи асосии сайёҳон ба ҷазираи [[Занзибар]] ва боғҳои миллии шимоли кишвар мебошад. Дар шаҳр ҷамоаҳои гуногуни динӣ — масҷидҳо, калисоҳо ва маъбадҳои ҳиндуӣ — дар паҳлӯи ҳам ҷойгиранд. == Нигаред низ == * [[Танзания]] * [[Додома]] * [[Занзибар]] * [[Фурудгоҳи байналмилалии Ҷулиус Нерере]] * [[Африқои Шарқӣ]] == Эзоҳ == {{Эзоҳ}} == Пайвандҳо == {{Умумӣ}} * [https://www.britannica.com/place/Dar-es-Salaam Дар-эс-Салом дар Encyclopædia Britannica] * [https://www.ports.go.tz/ Бандари Дар-эс-Салом — Tanzania Ports Authority] [[Гурӯҳ:Дар-эс-Салом]] [[Гурӯҳ:Шаҳрҳои Танзания]] [[Гурӯҳ:Танзания]] [[Гурӯҳ:Шаҳрҳо]] 2zx6bqfl73hyqpisxaxdnt40nbbo53q 1472766 1472764 2026-05-13T12:32:30Z VASHGIRD 8035 1472766 wikitext text/x-wiki {{МА |мақом = Шаҳр |номи тоҷикӣ = Доруссалом |номи аслӣ = Dar es Salaam |кишвар = Танзания |lat_dir = S|lat_deg = 6|lat_min = 48|lat_sec = |lon_dir = E|lon_deg = 39|lon_min = 17|lon_sec = |CoordAddon = type:city |шакли роҳбарӣ = |роҳбар = |замони таъсис = 1865 |масоҳат = 1393 |баландии маркази МА = 24 |аҳолӣ = 5 383 728 |соли барӯйхатгирӣ = 2022 |вақти минтақавӣ = +3 |сайт = }} '''Доруссалом''' (ба арабӣ: ''دار السلام'', маънояш «хонаи сулҳ») — бузургтарин шаҳр ва маркази асосии иқтисодии [[Танзания]] буда, дар соҳили [[Уқёнуси Ҳинд]] воқеъ аст.<ref name="brit">[https://www.britannica.com/place/Dar-es-Salaam Dar es Salaam] — Encyclopædia Britannica</ref> Аҳолии шаҳр зиёда аз 5 миллион нафар буда, он яке аз сераҳолитарин шаҳрҳои [[Африқои Шарқӣ]] мебошад.<ref name="census2022">[https://www.nbs.go.tz/index.php/en/census-surveys/population-and-housing-census Population and Housing Census 2022] — National Bureau of Statistics, Tanzania</ref> То соли 1974 пойтахти расмии кишвар буд; имрӯз пойтахт ба шаҳри [[Додома]] кӯчонида шудааст, вале қисми зиёди идораҳои давлатӣ ва намояндагиҳои дипломатӣ то ҳол дар Доруссалом ҷойгир мебошанд.<ref name="brit" /> == Таърих == Дар ҷойи имрӯзаи Доруссалом замоне деҳаи моҳигирии хурди Мзизима воқеъ буд. Соли 1865–1866 султони [[Занзибар]] Маҷид ибни Саид дар ин макон шаҳри нав бунёд кард ва онро «Доруссалом» номид.<ref name="brit" /> Пас аз марги султон шаҳр муддате ба харобӣ рӯ овард, вале дар солҳои 1880-ум, ҳангоми ташкили мустамликаи [[Африқои Шарқии Олмон]], аҳамияти он дубора афзуд ва соли 1891 ба маркази маъмурии мустамлика табдил ёфт. Дар рафти [[Ҷанги якуми ҷаҳонӣ]] шаҳр ба дасти [[Британияи Кабир]] гузашт ва дар ҳайати минтақаи мандатии Танганика идора мешуд; бандари он тавсеа ёфт ва роҳи оҳан Доруссаломро бо дохили қитъа пайваст. Соли 1961 Танганика истиқлол ба даст овард ва Доруссалом пойтахти давлати нав эълон шуд, соли 1964 бошад — пас аз муттаҳид шудани Танганика ва Занзибар — пойтахти [[Танзания]] гардид.<ref name="brit" /> Соли 1973 ҳукумат тасмим гирифт, ки пойтахтро ба шаҳри марказии [[Додома]] кӯчонад ва ин раванд то соли 1974 расман ба анҷом расид. Бо ин ҳол, Доруссалом то имрӯз маркази асосии иқтисодӣ, тиҷоратӣ ва аҳолинишини кишвар боқӣ мондааст ва шумораи сокинонаш аз нимаи дувуми асри XX босуръат меафзояд. == Ҷуғрофия ва иқлим == Доруссалом дар соҳили ғарбии [[Уқёнуси Ҳинд]], дар атрофи халиҷи табиии хушбандар ҷойгир аст. Релефи шаҳр асосан ҳамвор буда, дар наздикии соҳил теппаҳои пастак ба назар мерасанд; дарёҳои хурди Мсимбази ва Кизинга аз ҳудуди он мегузаранд. Масоҳати минтақаи маъмурии шаҳр тақрибан 1400 километри мураббаъ мебошад. Иқлими Доруссалом тропикии муссонӣ буда, тамоми сол гарм ва намнок аст; ҳарорати миёнаи солона тақрибан 26 °C-ро ташкил медиҳад. Мавсими боришоти асосӣ ба моҳҳои март–май, боришоти кӯтоҳтар бошад ба моҳҳои ноябр–декабр рост меояд. Бо сабаби ҷойгиршавӣ дар соҳили баҳр намии ҳаво пайваста баланд мемонад. == Аҳолӣ == Тибқи барӯйхатгирии аҳолии соли 2022, дар Доруссалом зиёда аз 5,3 миллион нафар зиндагӣ мекард, ки шаҳрро яке аз бузургтарин марказҳои аҳолинишини [[Африқо]] мегардонад.<ref name="census2022" /> Шумораи сокинони он ниҳоят зуд меафзояд ва тибқи пешбиниҳо то миёнаи асри XXI аз 10 миллион нафар мегузарад.<ref name="wpr">[https://worldpopulationreview.com/world-cities/dar-es-salaam-population Dar es Salaam Population] — World Population Review</ref> Дар шаҳр намояндагони бисёр халқу гурӯҳҳои этникии Танзания зиндагӣ мекунанд ва забони суахилӣ ҳамчун забони асосии муошират хидмат мекунад. Ҷамоаҳои назарраси ҳиндутаборон ва арабтаборон низ мавҷуданд. Аз ҷиҳати дин аксари сокинон мусулмон ва масеҳӣ мебошанд. == Иқтисод == Доруссалом маркази иқтисодии Танзания буда, қисми асосии иқтидори саноатии кишвар дар ҳамин ҷо мутамарказ аст. Бандари Доруссалом яке аз бузургтарин ва серкортарин бандарҳои [[Африқои Шарқӣ]] мебошад ва на танҳо ба Танзания, балки ба кишварҳои бесоҳили ҳамсоя — [[Замбия]], [[Уганда]], [[Руанда]], [[Бурунди]], [[Малавӣ]] ва Конго — низ хидмат мерасонад.<ref name="tpa">[https://www.ports.go.tz/ Tanzania Ports Authority] — Бандари Доруссалом</ref> Дар шаҳр корхонаҳои коркарди маҳсулоти кишоварзӣ, нассоҷӣ, истеҳсоли семент, маҳсулоти хӯрокворӣ ва васоити нақлиёт, инчунин коркарди нафт фаъолият мекунанд. Доруссалом ҳамчунин маркази молиявии кишвар буда, бонкҳои бузург, биржаи саҳомӣ ва ширкатҳои суғурта дар он ҷойгиранд; дар солҳои охир соҳаҳои сохтмон ва хидматрасонӣ суръати баланд гирифтаанд. == Нақлиёт == Доруссалом гиреҳи асосии нақлиётии Танзания мебошад. [[Фурудгоҳи байналмилалии Ҷулиус Нерере]] яке аз серодамтарин фурудгоҳҳои кишвар буда, шаҳрро бо марказҳои [[Африқо]], [[Аврупо]] ва [[Осиё]] мепайвандад. Аз шаҳр ду хатти роҳи оҳан оғоз меёбад: хатти таърихии марказӣ ва роҳи оҳани ТАЗАРА, ки Танзанияро бо [[Замбия]] мепайвандад. Дар дохили шаҳр аз соли 2016 системаи автобусҳои тезрафтор (DART) фаъолият мекунад, ки яке аз аввалин системаҳои чунин навъ дар Африқои Шарқӣ мебошад. Аз бандари Доруссалом паромҳо ба ҷазираи [[Занзибар]] ва дигар нуқтаҳои соҳилӣ ҳаракат мекунанд, шабакаи роҳҳои автомобилӣ бошад шаҳрро бо дигар шаҳрҳои кишвар ва давлатҳои ҳамсоя мепайвандад. == Фарҳанг ва маориф == Доруссалом маркази муҳими илмӣ ва фарҳангии Танзания мебошад. [[Донишгоҳи Доруссалом]], ки соли 1961 таъсис ёфтааст, бузургтарин ва кӯҳантарин донишгоҳи кишвар аст; дар шаҳр ҳамчунин Осорхонаи миллии Танзания, театрҳо, китобхонаҳо ва марказҳои фарҳангӣ фаъолият мекунанд. Шаҳр бо соҳилҳои регзори худ, бозорҳои пуршӯр ва меъмории омехтаи африқоию арабию ҳиндӣ машҳур аст. Доруссалом инчунин дарвозаи асосии сайёҳон ба ҷазираи [[Занзибар]] ва боғҳои миллии шимоли кишвар мебошад. Дар шаҳр ҷамоаҳои гуногуни динӣ — масҷидҳо, калисоҳо ва маъбадҳои ҳиндуӣ — дар паҳлӯи ҳам ҷойгиранд. == Нигаред низ == * [[Танзания]] * [[Додома]] * [[Занзибар]] * [[Фурудгоҳи байналмилалии Ҷулиус Нерере]] * [[Африқои Шарқӣ]] == Эзоҳ == {{Эзоҳ}} == Пайвандҳо == {{Умумӣ}} * [https://www.britannica.com/place/Dar-es-Salaam Доруссалом дар Encyclopædia Britannica] * [https://www.ports.go.tz/ Бандари Доруссалом — Tanzania Ports Authority] [[Гурӯҳ:Доруссалом]] [[Гурӯҳ:Шаҳрҳои Танзания]] [[Гурӯҳ:Танзания]] [[Гурӯҳ:Шаҳрҳо]] k9fj1kjnn15pwfarad5kgonwsu7avvy 0 331396 1472822 1472735 2026-05-14T04:05:19Z InternetArchiveBot 30618 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1472822 wikitext text/x-wiki {{Ёдмон}} '''Се гунбад''' — номи бурҷест дар ҷанубу шарқи [[Урмия]], пойтахти [[Устони Озарбойҷони Ғарбӣ|Устони Озарбойҷони Ғарбии]] [[Эрон]]. Ин бино мақбара аст ва соли 580 ҳиҷрӣ сохта шудааст. Ин ёдгории таърихӣ дар ҷанубу шарқи Урмия,, дар кӯчаи Ҷонбазан (Устод Барзегар) ҷойгир аст. Аз тарафи дигар, дар даромадгоҳи бино се навиштаҷот бо хати куфӣ аз санг кандакорӣ шудаанд ва дар охири навиштаҷот Муҳаррами 580 ҳиҷрӣ хонда шудааст. Аз ин рӯ, мақбара ё бурҷи хиштии Се гунбадро метавон ба асри шашуми ҳиҷрӣ тааллуқ дошт. Ёдгории таърихии Се гунбад аз як платформаи баланде иборат аст, ки ба шакли силиндр ва доира сохта шудааст. Айвони вуруди хиштӣ дар шимолу шарқи бино ҷойгир аст. Ин осор ۱۵ آذر ۱۳۱۴ бо рақами бақайдгирии 242 ҳамчун яке аз [[Ёдгориҳои миллии Эрон]] сабти ном шудааст. <ref>http://iranshahrpedia.ir/fa/پرونده‌های_آثار_ثبت‌شدۀ_ایران_در_فهرست_آثار_ملی {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20111112130809/http://iranshahrpedia.ir/fa/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D8%A2%D8%AB%D8%A7%D8%B1_%D8%AB%D8%A8%D8%AA%E2%80%8C%D8%B4%D8%AF%DB%80_%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86_%D8%AF%D8%B1_%D9%81%D9%87%D8%B1%D8%B3%D8%AA_%D8%A2%D8%AB%D8%A7%D8%B1_%D9%85%D9%84%DB%8C |date=2011-11-12 }} |عنوان =دانشنامهٔ تاریخ معماری ایران‌شهر |ناشر =سازمان میراث فرهنگی و گردشگری ایران |تاریخ = |تاریخ بازدید =۱۹ مه ۲۰۱۱ |archiveurl =https://web.archive.org/web/20150406043613/http://iranshahrpedia.ir/docs/Asar-e%20Sabti%20(Up%20to%2026666)%20(Version%2090%2008%2029).zip |archivedate =۶ آوریل ۲۰۱۵ |dead-url =yes}}</ref> == Вожашиносӣ == Баъзеҳо мегӯянд, ки ин бинои қадимӣ бо се гунбади сеошёнааш машҳур аст. Гурӯҳе аз таърихшиносон низ бар он ақидаанд, ки мавҷудияти ду бинои дигар дар наздикии деҳае бо номи Чеҳарик, яке аз деҳаҳои [[Шаҳристони Салмос]], сабаби номгузории ин маҷмаа "Се гунбад" будааст. == Сохтмони бино == Бинои кунунӣ ду ошёна дорад ва дар чор тараф сӯрохиҳо мавҷуданд. Ошёнаи якум, ки гӯрхона номида мешавад, дорои рӯйпӯши камоншакл буда, аз ошёнаи дуюм ҷудо аст. Дари хурди ошёнаи якум 1,70 метр баландӣ дорад. Ошёнаи дуюм, ки утоқи [[гӯр]] номида мешавад, дари 2,50 метр баландӣ дорад. Ба ибораи дигар, бинои даврашакли [[силиндр|силиндрӣ]] гӯрхонае дорад, ки қисми болоии он бо истифода аз [[хишт]] ба биное табдил дода шудааст, ки ҳуҷраи [[қабр]]ро дар бар мегирад ва даромадгоҳи он бо шакли меъмории пур аз нақшҳо иҳота шудааст ва дар бадани силиндрии бурҷ ҷойгир шудааст; даромадгоҳи он дар байни камонҳои рӯизаминӣ ҷойгир аст, ки ба он ороиши махсуси [[меъморӣ]] медиҳад. Маводҳои қисми поёнӣ аз [[санг]] ва қисми болоӣ аз [[хишт]] мебошанд. Ин се гунбад ёдгории [[Салҷуқиён|давраи Салҷуқиён]] буда, ҳар сол сайёҳони зиёде онро ҳамчун яке аз ҷойҳои тамошобоби [[Устони Озарбойҷони Ғарбӣ]] зиёрат мекунанд. Ин ёдгорӣ 15 декабри соли 1314 ҳиҷрии қамарӣ бо рақами бақайдгирии 242 ҳамчун ёдгории миллӣ ба қайд гирифта шудааст. Се гунбад дар замине сохта шуда буданд, ки бо қабрҳои зиёд иҳота шуда буданд ва эҳтимол дорад, ки замини мавриди назар ҳавлӣ буд, ки дар он баъзе одамон пас аз маргашон дафн карда шуда буданд, зеро ин зиёратгоҳ муқаддас аст. Дар ин ҳолат, қабрҳо дар ҳавлӣ ба табақаи имтиёзноки рӯҳониён, [[фармондор|фармондорон]], тоҷирон ва ашрофон тааллуқ доранд. <ref>https://chtn.ir/news/1388022849/%d8%a8%d9%86%d8%a7-%d8%aa%d8%a7%d8%b1%d8%ae-%d8%b3%d9%87-%da%af%d9%86%d8%a8%d8%af-%d9%85%d8%b2%d8%a8%d8%a7%d9%86-%d9%88%d9%87-%d8%a8%d8%b1%d9%86%d8%a7%d9%85%d9%87-%d9%85%d8%b1%d8%a7%d8%ab-%d9%81%d8%b1%d9%87%d9%86%da%af|عنوان=بنای سه گند ارومیه}}</ref> == Эзоҳ == {{эзоҳ}} [[Гурӯҳ:Мероси фарҳангии Эрон]] [[Гурӯҳ:Устони Озарбойҷони ғарбӣ]] [[Гурӯҳ:Ёдгориҳои миллии Эрон]] [[Гурӯҳ:Урмия]] 9xpmsk1yozpdpomgmpks6ptnunkc2fo 0 331412 1472823 1472544 2026-05-14T04:32:58Z InternetArchiveBot 30618 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1472823 wikitext text/x-wiki {{МА |мақом = Шаҳр |номи тоҷикӣ = Тагиг |номи аслӣ = Lungsod ng Taguig |кишвар = Филиппин |lat_dir = N|lat_deg = 14|lat_min = 31|lat_sec = |lon_dir = E|lon_deg = 121|lon_min = 3|lon_sec = |CoordAddon = type:city |шакли роҳбарӣ = |роҳбар = |замони таъсис = 2004 |масоҳат = 45,18 |баландии маркази МА = 6 |аҳолӣ = 1 261 738 |соли барӯйхатгирӣ = 2020 |вақти минтақавӣ = +8 |сайт = https://taguig.gov.ph/ }} '''Тагиг''' (ба филиппинӣ: ''Lungsod ng Taguig'') — шаҳр дар Минтақаи пойтахтии миллӣ (Метро-Манила), дар канори кӯли Лагуна-де-Бай, дар ҷазираи [[Лусон]] воқеъ аст.<ref name="brit">[https://www.britannica.com/place/Taguig Taguig] — Encyclopædia Britannica</ref> Аҳолии он зиёда аз 1,2 миллион нафар буда, шаҳр бо ноҳияи замонавии корию молиявии Бонифасио-Глобал-Сити (BGC) машҳур аст.<ref name="psa">[https://psa.gov.ph/ Philippine Statistics Authority] — барӯйхатгирии аҳолии Тагиг</ref> == Таърих == Тагиг асрҳои зиёд шаҳраки моҳигирӣ ва кишоварзӣ дар канори кӯли Лагуна-де-Бай буд. Дар асри XX қисми калони замини он ба пойгоҳи ҳарбии Форт-Бонифасио тааллуқ дошт; пас аз он ки ин замин барои сохтмони шаҳрӣ ҷудо карда шуд, дар он ҷо ноҳияи нави Бонифасио-Глобал-Сити бунёд гардид.<ref name="brit" /> Соли 2004 Тагиг мақоми шаҳрро гирифт ва ба яке аз босуръаттарин рушдкунандаи маҳаллаҳои Метро-Манила табдил ёфт. == Ҷуғрофия ва иқлим == Тагиг дар қисми ҷанубу шарқии Метро-Манила, дар канори кӯли Лагуна-де-Бай — бузургтарин кӯли [[Филиппин]] — ҷойгир аст; масоҳаташ тахминан 45 километри мураббаъ буда, иқлими он тропикии муссонист. == Аҳолӣ == Аҳолии Тагиг зиёда аз 1,2 миллион нафар буда, аз шаҳрҳои сераҳолии Метро-Манила мебошад.<ref name="psa" /> Аҳолӣ асосан филиппинист; забонҳои паҳн — тагалогӣ, филиппинӣ ва англисӣ мебошанд. == Иқтисод == Иқтисоди Тагиг бар ноҳияи Бонифасио-Глобал-Сити асос меёбад — дар он дафтарҳои ширкатҳои байналмилалӣ, бонкҳо, марказҳои аутсорсинг, маҷмааҳои тиҷоратӣ ва манзилҳои гаронбаҳо ҷойгиранд. Шаҳр яке аз марказҳои нави корию молиявии [[Филиппин]] ба ҳисоб меравад. == Нақлиёт == Тагигро шоҳроҳҳои калон ва пулҳо бо дигар қисматҳои Метро-Манила пайваст мекунанд; дар шаҳр хидмати автобусҳои дохилӣ амал мекунад ва лоиҳаҳои нави нақлиёти ҷамъиятӣ (аз ҷумла хатҳои метро) дар даст мебошанд. == Фарҳанг ва маориф == Дар Тагиг қабристони хотиравии «Libingan ng mga Bayani» (қабристони қаҳрамонони миллӣ), осорхонаи артиши Филиппин ва боғҳои муосир воқеъ мебошанд; ноҳияи Бонифасио-Глобал-Сити бо ҳайкалу деворнигораҳо, галереяҳо ва марказҳои фарҳангии худ машҳур аст. == Нигаред низ == * [[Филиппин]] * [[Манила]] * [[Кесон-Сити]] * [[Калоокан]] * [[Лусон]] == Эзоҳ == {{Эзоҳ}} == Пайвандҳо == {{Умумӣ}} * [https://www.britannica.com/place/Taguig Тагиг дар Encyclopædia Britannica] * [https://taguig.gov.ph/ Сомонаи расмии шаҳрдории Тагиг]{{Пайванди мурда|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} [[Гурӯҳ:Тагиг| ]] [[Гурӯҳ:Шаҳрҳои Филиппин]] [[Гурӯҳ:Филиппин]] [[Гурӯҳ:Шаҳрҳо]] 96vqgugb0y48nnvqdzg4uvjktq7waym 0 331433 1472758 2026-05-13T12:07:44Z VASHGIRD 8035 VASHGIRD moved page [[Салимов Амонулло Файзуллоевич]] to [[Амонулло Салимзода]] 1472758 wikitext text/x-wiki #равона [[Амонулло Салимзода]] 2npwchciminl2xyxg7ff2gorhbzmb4y 0 331434 1472765 2026-05-13T12:31:44Z VASHGIRD 8035 VASHGIRD moved page [[Дар-эс-Салом]] to [[Доруссалом]] 1472765 wikitext text/x-wiki #равона [[Доруссалом]] edq3q3ynaon9ujp721wrd446194dh9y 1 331435 1472769 2026-05-13T12:39:26Z MonAx 40488 Саҳифаи нав: == Name == [[Корбар:Rumsor]], is there a source for the village renaming? --~~~~ 1472769 wikitext text/x-wiki == Name == [[Корбар:Rumsor]], is there a source for the village renaming? --[[Корбар:MonAx|MonAx]] ([[Баҳси корбар:MonAx|баҳс]]) 12:39, 13 май 2026 (UTC) 3m1cikjuljt8zccalr96s8pmb4lwnfs 1472775 1472769 2026-05-13T15:39:01Z Rumsor 38974 /* Name */ Посух додан 1472775 wikitext text/x-wiki == Name == [[Корбар:Rumsor]], is there a source for the village renaming? --[[Корбар:MonAx|MonAx]] ([[Баҳси корбар:MonAx|баҳс]]) 12:39, 13 май 2026 (UTC) :@[[Корбар:MonAx|MonAx]] >> [https://sputnik.tj/20231104/boronqul-okhjar-surkhdara-majlis-milli-ivazi-joynomho-1060331743.html], -- [[Корбар:Rumsor|Rumsor]] ([[Баҳси корбар:Rumsor|баҳс]]) 15:39, 13 май 2026 (UTC) 758rlyxyej95zsps75lpu8i260kmjys 0 331436 1472770 2026-05-13T12:46:47Z VASHGIRD 8035 Саҳифаи нав: {{Синамогар |ном = Ислом Саломов |акс = |андозаи_акс = |тавсифи_акс = |ном ҳангоми таваллуд = Ислом Саломов |зодрӯз = 10.06.1940 |зодгоҳ = деҳаи Камодон, [[ноҳияи Мастчоҳ]], [[РСС Тоҷикистон]] |даргузашт = 10.05.2018 |ҷои_даргузашт = Х... 1472770 wikitext text/x-wiki {{Синамогар |ном = Ислом Саломов |акс = |андозаи_акс = |тавсифи_акс = |ном ҳангоми таваллуд = Ислом Саломов |зодрӯз = 10.06.1940 |зодгоҳ = деҳаи Камодон, [[ноҳияи Мастчоҳ]], [[РСС Тоҷикистон]] |даргузашт = 10.05.2018 |ҷои_даргузашт = [[Хуҷанд]], [[Тоҷикистон]] |шаҳрвандӣ = {{Парчами РСС Тоҷикистон}} [[Иттиҳоди Шӯравӣ]]<br>{{Парчами Тоҷикистон}} [[Тоҷикистон]] |пеша = [[ҳунарпеша]], [[коргардон]] |солҳои фаъолият = 1964 — 2018 |ҳамсар = [[Сайрам Исоева]] |ҷоизаҳо = Ходими хизматнишондодаи санъати РСС Тоҷикистон (1974) }} '''Ислом Саломов''' (10 июни 1940, деҳаи Камодон, [[ноҳияи Мастчоҳ]] — 10 майи 2018, [[Хуҷанд]]) — ҳунарпеша ва коргардони театру синамо, Ходими хизматнишондодаи санъати РСС Тоҷикистон (1974). Бунёдгузор ва саркоргардони Театри давлатии тамошобини ҷавони шаҳри Хуҷанд. == Зиндагинома == Ислом Саломов 10 июни соли 1940 дар деҳаи Камодони ноҳияи Мастчоҳ таваллуд шудааст. Ӯ хатмкардаи Омӯзишгоҳи мусиқии шаҳри Хуҷанд, Донишкадаи осиёимиёнагии театр ва кино дар шаҳри [[Тошканд]] ва давраи дусолаи омӯзишӣ дар театри шаҳри [[Маскав]] мебошад. == Фаъолияти меҳнатӣ == Мавсуф 47 сол ба ҳайси саркоргардони [[Театри давлатии драмаи мусиқии ба номи К. Хуҷандӣ|Театри мазҳакаи мусиқии ба номи Камоли Хуҷандӣ]] ва Театри давлатии ҷавонон фаъолият намудааст. Соли 1998 Театри тамошобини ҷавонро дар шаҳри Хуҷанд таъсис дод. То охири умр вазифаи саркоргардони Театри давлатии тамошобини ҷавони шаҳри Хуҷандро бар зимма дошт. == Оила == Ҳамсараш — [[Сайрам Исоева]], Ҳунарпешаи халқии Тоҷикистон. Соҳиби фарзанд бо номи Баҳодур мебошад. == Даргузашт == Ислом Саломов 10 майи соли 2018 дар синни 78-солагӣ дар шаҳри Хуҷанд бар асари бемории тӯлонӣ даргузашт. == Ҷоизаҳо == * Ходими хизматнишондодаи санъати РСС Тоҷикистон (1974). == Эзоҳ == {{эзоҳ}} == Адабиёт == * {{ЭМТ|Саломов Ислом|7|муаллиф=Ҳ. Аскар}} [[Гурӯҳ:Даргузаштагони соли 2018]] [[Гурӯҳ:Даргузаштагони Хуҷанд]] cf0fnfbuf3rvo0jj84gtoaongp3yf3x 1472771 1472770 2026-05-13T12:48:31Z VASHGIRD 8035 1472771 wikitext text/x-wiki {{Синамогар |ном = Ислом Саломов |акс = |андозаи_акс = |тавсифи_акс = |ном ҳангоми таваллуд = Ислом Саломов |зодрӯз = 10.06.1940 |зодгоҳ = деҳаи Камодон, [[ноҳияи Мастчоҳ]], [[РСС Тоҷикистон]] |даргузашт = 10.05.2018 |ҷои_даргузашт = [[Хуҷанд]], [[Тоҷикистон]] |шаҳрвандӣ = {{Парчами РСС Тоҷикистон}} [[Иттиҳоди Шӯравӣ]]<br>{{Парчами Тоҷикистон}} [[Тоҷикистон]] |пеша = [[ҳунарпеша]], [[коргардон]] |солҳои фаъолият = 1964 — 2018 |ҳамсар = [[Сайрам Исоева]] |ҷоизаҳо = Ходими хизматнишондодаи санъати РСС Тоҷикистон (1974) }} '''Ислом Саломов''' (10 июни 1940, деҳаи Камодон, [[ноҳияи Мастчоҳ]] — 10 майи 2018, [[Хуҷанд]]) — ҳунарпеша ва коргардони театру синамо, Ходими хизматнишондодаи санъати РСС Тоҷикистон (1974). Бунёдгузор ва саркоргардони Театри давлатии тамошобини ҷавони шаҳри Хуҷанд. == Зиндагинома == Ислом Саломов 10 июни соли 1940 дар деҳаи Камодони ноҳияи Мастчоҳ таваллуд шудааст. Ӯ хатмкардаи Омӯзишгоҳи мусиқии шаҳри Хуҷанд, Донишкадаи осиёимиёнагии театр ва кино дар шаҳри [[Тошканд]] ва давраи дусолаи омӯзишӣ дар театри шаҳри [[Маскав]] мебошад. == Фаъолият == Мавсуф 47 сол ба ҳайси саркоргардони [[Театри давлатии мусиқӣ-мазҳакавии ба номи К. Хуҷандӣ|Театри мазҳакаи мусиқии Камоли Хуҷандӣ]] ва Театри давлатии ҷавонон фаъолият намудааст. Соли 1998 Театри тамошобини ҷавонро дар шаҳри Хуҷанд таъсис дод. То охири умр вазифаи саркоргардони Театри давлатии тамошобини ҷавони шаҳри Хуҷандро бар зимма дошт. == Оила == Ҳамсараш [[Сайрам Исоева]] ва писараш Баҳодур мебошад. == Даргузашт == Ислом Саломов 10 майи соли 2018 дар синни 78-солагӣ дар шаҳри Хуҷанд бар асари бемории тӯлонӣ даргузашт<ref>{{Cite web|url=https://pressa.tj/islom-salomov-darguzasht/|title=Ислом Саломов даргузашт|author=|website=Pressa.tj|lang=|accessdate=2026-05-13}}</ref>. == Ҷоизаҳо == * Ходими хизматнишондодаи санъати РСС Тоҷикистон (1974). == Эзоҳ == {{эзоҳ}} == Адабиёт == * {{ЭМТ|Саломов Ислом|7|муаллиф=Ҳ. Аскар}} [[Гурӯҳ:Даргузаштагони соли 2018]] [[Гурӯҳ:Даргузаштагони Хуҷанд]] lozunzvthxbb3gfug1s7qnlu5vluk4k 1472772 1472771 2026-05-13T12:48:50Z VASHGIRD 8035 1472772 wikitext text/x-wiki {{Синамогар |ном = Ислом Саломов |акс = |андозаи_акс = |тавсифи_акс = |ном ҳангоми таваллуд = Ислом Саломов |зодрӯз = 10.06.1940 |зодгоҳ = деҳаи Камодон, [[ноҳияи Мастчоҳ]], [[РСС Тоҷикистон]] |даргузашт = 10.05.2018 |ҷои_даргузашт = [[Хуҷанд]], [[Тоҷикистон]] |шаҳрвандӣ = {{Парчам|ҶШС Тоҷикистон}} [[Иттиҳоди Шӯравӣ]]<br>{{Парчами Тоҷикистон}} [[Тоҷикистон]] |пеша = [[ҳунарпеша]], [[коргардон]] |солҳои фаъолият = 1964 — 2018 |ҳамсар = [[Сайрам Исоева]] |ҷоизаҳо = Ходими хизматнишондодаи санъати РСС Тоҷикистон (1974) }} '''Ислом Саломов''' (10 июни 1940, деҳаи Камодон, [[ноҳияи Мастчоҳ]] — 10 майи 2018, [[Хуҷанд]]) — ҳунарпеша ва коргардони театру синамо, Ходими хизматнишондодаи санъати РСС Тоҷикистон (1974). Бунёдгузор ва саркоргардони Театри давлатии тамошобини ҷавони шаҳри Хуҷанд. == Зиндагинома == Ислом Саломов 10 июни соли 1940 дар деҳаи Камодони ноҳияи Мастчоҳ таваллуд шудааст. Ӯ хатмкардаи Омӯзишгоҳи мусиқии шаҳри Хуҷанд, Донишкадаи осиёимиёнагии театр ва кино дар шаҳри [[Тошканд]] ва давраи дусолаи омӯзишӣ дар театри шаҳри [[Маскав]] мебошад. == Фаъолият == Мавсуф 47 сол ба ҳайси саркоргардони [[Театри давлатии мусиқӣ-мазҳакавии ба номи К. Хуҷандӣ|Театри мазҳакаи мусиқии Камоли Хуҷандӣ]] ва Театри давлатии ҷавонон фаъолият намудааст. Соли 1998 Театри тамошобини ҷавонро дар шаҳри Хуҷанд таъсис дод. То охири умр вазифаи саркоргардони Театри давлатии тамошобини ҷавони шаҳри Хуҷандро бар зимма дошт. == Оила == Ҳамсараш [[Сайрам Исоева]] ва писараш Баҳодур мебошад. == Даргузашт == Ислом Саломов 10 майи соли 2018 дар синни 78-солагӣ дар шаҳри Хуҷанд бар асари бемории тӯлонӣ даргузашт<ref>{{Cite web|url=https://pressa.tj/islom-salomov-darguzasht/|title=Ислом Саломов даргузашт|author=|website=Pressa.tj|lang=|accessdate=2026-05-13}}</ref>. == Ҷоизаҳо == * Ходими хизматнишондодаи санъати РСС Тоҷикистон (1974). == Эзоҳ == {{эзоҳ}} == Адабиёт == * {{ЭМТ|Саломов Ислом|7|муаллиф=Ҳ. Аскар}} [[Гурӯҳ:Даргузаштагони соли 2018]] [[Гурӯҳ:Даргузаштагони Хуҷанд]] 40zau4qnx4bg7gdz4s9k3qkxzb2p0kb 1472773 1472772 2026-05-13T12:49:15Z VASHGIRD 8035 /* Адабиёт */ 1472773 wikitext text/x-wiki {{Синамогар |ном = Ислом Саломов |акс = |андозаи_акс = |тавсифи_акс = |ном ҳангоми таваллуд = Ислом Саломов |зодрӯз = 10.06.1940 |зодгоҳ = деҳаи Камодон, [[ноҳияи Мастчоҳ]], [[РСС Тоҷикистон]] |даргузашт = 10.05.2018 |ҷои_даргузашт = [[Хуҷанд]], [[Тоҷикистон]] |шаҳрвандӣ = {{Парчам|ҶШС Тоҷикистон}} [[Иттиҳоди Шӯравӣ]]<br>{{Парчами Тоҷикистон}} [[Тоҷикистон]] |пеша = [[ҳунарпеша]], [[коргардон]] |солҳои фаъолият = 1964 — 2018 |ҳамсар = [[Сайрам Исоева]] |ҷоизаҳо = Ходими хизматнишондодаи санъати РСС Тоҷикистон (1974) }} '''Ислом Саломов''' (10 июни 1940, деҳаи Камодон, [[ноҳияи Мастчоҳ]] — 10 майи 2018, [[Хуҷанд]]) — ҳунарпеша ва коргардони театру синамо, Ходими хизматнишондодаи санъати РСС Тоҷикистон (1974). Бунёдгузор ва саркоргардони Театри давлатии тамошобини ҷавони шаҳри Хуҷанд. == Зиндагинома == Ислом Саломов 10 июни соли 1940 дар деҳаи Камодони ноҳияи Мастчоҳ таваллуд шудааст. Ӯ хатмкардаи Омӯзишгоҳи мусиқии шаҳри Хуҷанд, Донишкадаи осиёимиёнагии театр ва кино дар шаҳри [[Тошканд]] ва давраи дусолаи омӯзишӣ дар театри шаҳри [[Маскав]] мебошад. == Фаъолият == Мавсуф 47 сол ба ҳайси саркоргардони [[Театри давлатии мусиқӣ-мазҳакавии ба номи К. Хуҷандӣ|Театри мазҳакаи мусиқии Камоли Хуҷандӣ]] ва Театри давлатии ҷавонон фаъолият намудааст. Соли 1998 Театри тамошобини ҷавонро дар шаҳри Хуҷанд таъсис дод. То охири умр вазифаи саркоргардони Театри давлатии тамошобини ҷавони шаҳри Хуҷандро бар зимма дошт. == Оила == Ҳамсараш [[Сайрам Исоева]] ва писараш Баҳодур мебошад. == Даргузашт == Ислом Саломов 10 майи соли 2018 дар синни 78-солагӣ дар шаҳри Хуҷанд бар асари бемории тӯлонӣ даргузашт<ref>{{Cite web|url=https://pressa.tj/islom-salomov-darguzasht/|title=Ислом Саломов даргузашт|author=|website=Pressa.tj|lang=|accessdate=2026-05-13}}</ref>. == Ҷоизаҳо == * Ходими хизматнишондодаи санъати РСС Тоҷикистон (1974). == Эзоҳ == {{эзоҳ}} == Адабиёт == * {{ЭСТ|Саломов Ислом|7|муаллиф=Ҳ. Аскар}} [[Гурӯҳ:Даргузаштагони соли 2018]] [[Гурӯҳ:Даргузаштагони Хуҷанд]] gmmtcc4ptsi53cvzdf0ph283mgcvijx 1472774 1472773 2026-05-13T12:49:50Z VASHGIRD 8035 1472774 wikitext text/x-wiki {{Синамогар |ном = Ислом Саломов |акс = |андозаи_акс = |тавсифи_акс = |ном ҳангоми таваллуд = Ислом Саломов |зодрӯз = 10.06.1940 |зодгоҳ = деҳаи Камодон, [[ноҳияи Мастчоҳ]], [[РСС Тоҷикистон]] |даргузашт = 10.05.2018 |ҷои_даргузашт = [[Хуҷанд]], [[Тоҷикистон]] |шаҳрвандӣ = {{Парчам|ҶШС Тоҷикистон}} [[Иттиҳоди Шӯравӣ]]<br>{{Парчами Тоҷикистон}} [[Тоҷикистон]] |пеша = [[ҳунарпеша]], [[коргардон]] |солҳои фаъолият = 1964 — 2018 |ҳамсар = [[Сайрам Исоева]] |ҷоизаҳо = Ходими хизматнишондодаи санъати РСС Тоҷикистон (1974) }} '''Ислом Саломов''' (10 июни 1940, деҳаи Камодон, [[ноҳияи Масчо]] — 10 майи 2018, [[Хуҷанд]]) — ҳунарпеша ва коргардони театру синамо, Ходими хизматнишондодаи санъати РСС Тоҷикистон (1974). Бунёдгузор ва саркоргардони Театри давлатии тамошобини ҷавони шаҳри Хуҷанд. == Зиндагинома == Ислом Саломов 10 июни соли 1940 дар деҳаи Камодони ноҳияи Масчо таваллуд шудааст. Ӯ хатмкардаи Омӯзишгоҳи мусиқии шаҳри Хуҷанд, Донишкадаи осиёимиёнагии театр ва кино дар шаҳри [[Тошканд]] ва давраи дусолаи омӯзишӣ дар театри шаҳри [[Маскав]] мебошад. == Фаъолият == Мавсуф 47 сол ба ҳайси саркоргардони [[Театри давлатии мусиқӣ-мазҳакавии ба номи К. Хуҷандӣ|Театри мазҳакаи мусиқии Камоли Хуҷандӣ]] ва Театри давлатии ҷавонон фаъолият намудааст. Соли 1998 Театри тамошобини ҷавонро дар шаҳри Хуҷанд таъсис дод. То охири умр вазифаи саркоргардони Театри давлатии тамошобини ҷавони шаҳри Хуҷандро бар зимма дошт. == Оила == Ҳамсараш [[Сайрам Исоева]] ва писараш Баҳодур мебошад. == Даргузашт == Ислом Саломов 10 майи соли 2018 дар синни 78-солагӣ дар шаҳри Хуҷанд бар асари бемории тӯлонӣ даргузашт<ref>{{Cite web|url=https://pressa.tj/islom-salomov-darguzasht/|title=Ислом Саломов даргузашт|author=|website=Pressa.tj|lang=|accessdate=2026-05-13}}</ref>. == Ҷоизаҳо == * Ходими хизматнишондодаи санъати РСС Тоҷикистон (1974). == Эзоҳ == {{эзоҳ}} == Адабиёт == * {{ЭСТ|Саломов Ислом|7|муаллиф=Ҳ. Аскар}} [[Гурӯҳ:Даргузаштагони соли 2018]] [[Гурӯҳ:Даргузаштагони Хуҷанд]] ijevf82u76n9y3615w3zog7ra409913 0 331437 1472776 2026-05-13T16:40:58Z Шухрат Саъдиев 5132 равона 1472776 wikitext text/x-wiki #равона [[Кулоҳ]] ntrieegvqifkmfaijr8u7b9gvjnkhcd 0 331438 1472777 2026-05-13T16:42:59Z Шухрат Саъдиев 5132 равона 1472777 wikitext text/x-wiki #равона [[Заргарӣ]] 9408ub4ysban9l1wht67fk4h3y3rrry 0 331439 1472786 2026-05-13T18:36:53Z Шухрат Саъдиев 5132 Саҳифаи нав: {{Ёдмон}} Тоҷи Киёнӣ тоҷи шоҳии сулолаи [[Қоҷориён]] аст, ки бо фармони [[Фатҳалишоҳи Қоҷор]], дуввумин подшоҳи сулола, дар соли 1212 ҳиҷрӣ ([[соли 1797]] мелодӣ) сохта шудааст ва аз ҷониби ҳокимони баъдии Қоҷор истифода шудааст. [1] Унсурҳое, ки дар тоҷи Киёнӣ истифода шу... 1472786 wikitext text/x-wiki {{Ёдмон}} Тоҷи Киёнӣ тоҷи шоҳии сулолаи [[Қоҷориён]] аст, ки бо фармони [[Фатҳалишоҳи Қоҷор]], дуввумин подшоҳи сулола, дар соли 1212 ҳиҷрӣ ([[соли 1797]] мелодӣ) сохта шудааст ва аз ҷониби ҳокимони баъдии Қоҷор истифода шудааст. [1] Унсурҳое, ки дар тоҷи Киёнӣ истифода шудаанд, [[алмос]], [[зумуррад]], ёқут ва марворидҳоро дар бар мегиранд. [2] Тоҷ ҳоло дар Осорхонаи миллии заргарии Эрон, ки дар хазинаи Бонки марказӣ дар Теҳрон ҷойгир аст, нигоҳ дошта мешавад. Дар давраи ҳукмронии [[Носируддиншоҳ]], тоҷи калони бо зумуррад ва алмос орододашуда, нӯгҳои сершумор ва риштаи марворид ба тоҷ илова карда шуд ва дар тарзи насб кардани ҷавоҳироти тоҷ тағйироти ночиз ворид карда шуданд. [1] Дар давраи [[Қоҷориён]], [[тоҷ]], илова бар истифода дар маросимҳои тоҷгузорӣ, инчунин истифодаи рамзӣ пайдо кард ва тоҷи Киёнӣ дар бисёр [[парчам|парчамҳо]], пулҳои коғазӣ, тангаҳо, нишонҳои фахрӣ ва мӯҳрҳои ин давра пайдо шуд. [2] Пас аз ба тахт нишастан, [[Ризошоҳ]] аз истифодаи тоҷи Киёнӣ, ки танҳо ба подшоҳони [[Қоҷориён]] тааллуқ дошт, барои тоҷгузории худ худдорӣ кард ва амр дод, ки [[Тоҷи паҳлавӣ]] сохта шавад. [1] == Манобеъ == {{эзоҳ}} [[Гурӯҳ:Тоҷҳо]] [[Гурӯҳ:Ҷавоҳирот]] pgl64zavxapw4jdpgsvjr80b2yslu0p 1472787 1472786 2026-05-13T18:55:38Z Шухрат Саъдиев 5132 /* Эзоҳ */ навсозӣ 1472787 wikitext text/x-wiki {{Ёдмон}} Тоҷи Киёнӣ тоҷи шоҳии сулолаи [[Қоҷориён]] аст, ки бо фармони [[Фатҳалишоҳи Қоҷор]], дуввумин подшоҳи сулола, дар соли 1212 ҳиҷрӣ ([[соли 1797]] мелодӣ) сохта шудааст ва аз ҷониби ҳокимони баъдии Қоҷор истифода шудааст. <ref>http://www.asriran.com/fa/news/142165/ارزش-جواهرات-تاج-و-تخت-سلاطین-ایران-عکس |عنوان=ارزش جواهرات تاج و تخت سلاطین ایران| ناشر =عصرایران |تاریخ =۳ آبان ۱۳۸۹ |تاریخ بازبینی=۳۰ دی ۱۳۹۶</ref> Унсурҳое, ки дар тоҷи Киёнӣ истифода шудаанд, [[алмос]], [[зумуррад]], ёқут ва марворидҳоро дар бар мегиранд. <ref>http://lib.eshia.ir/23019/1/3010 |عنوان =تاج | ناشر = دانشنامه جهان اسلام، کتابخانه مدرسه فقاهت|تاریخ =|تاریخ بازدید = ۱۸ فوریه </ref>. Тоҷ ҳоло дар Осорхонаи миллии заргарии Эрон, ки дар хазинаи Бонки марказӣ дар Теҳрон ҷойгир аст, нигоҳ дошта мешавад. Дар давраи ҳукмронии [[Носируддиншоҳ]], тоҷи калони бо зумуррад ва алмос орододашуда, нӯгҳои сершумор ва риштаи марворид ба тоҷ илова карда шуд ва дар тарзи насб кардани ҷавоҳироти тоҷ тағйироти ночиз ворид карда шуданд. Дар давраи [[Қоҷориён]], [[тоҷ]], илова бар истифода дар маросимҳои тоҷгузорӣ, инчунин истифодаи рамзӣ пайдо кард ва тоҷи Киёнӣ дар бисёр [[парчам|парчамҳо]], пулҳои коғазӣ, тангаҳо, нишонҳои фахрӣ ва мӯҳрҳои ин давра пайдо шуд. Пас аз ба тахт нишастан, [[Ризошоҳ]] аз истифодаи тоҷи Киёнӣ, ки танҳо ба подшоҳони [[Қоҷориён]] тааллуқ дошт, барои тоҷгузории худ худдорӣ кард ва амр дод, ки [[Тоҷи паҳлавӣ]] сохта шавад. == Вижагиҳо == Ин тоҷ аз чор қисм иборат аст, ки аз поёни он иборат аст аз: қисми сарпӯш, қисми марворид, ҳошияҳо ва дар боло кулоҳи махмалии сурхи он ҷойгир аст. Қисми дуюм аз 1800 марворид барои эҷоди заминаи сафед барои зумуррадҳои сабз ва ёқути сурх истифода мебарад. Бе назардошти теппаи тоҷ, баландии кулоҳ 32 см ва паҳнои он 5,19 см аст. Сохтори тоҷ дар замони [[Фатҳалишоҳи Қоҷор]] аз сохтори кунунии он каме фарқ мекард ва ба ҷои теппаи калоне, ки дар замони [[Носируддиншоҳ]] дар болои тоҷ гузошта шуда буд, дар болои тоҷи Киёнӣ парҳои ороишӣ гузошта шуданд. <ref> http://ensani.ir/fa/article/414553/مطالعه-تطبیقی-فرم-سرپوش-شاهانه-در-دوره-های-صفویه-و-قاجار |عنوان =مطالعه تطبیقی فرم سرپوش شاهانه در دوره‌های صفویه و قاجار | ناشر = پرتال جامع علوم انسانی|تاریخ =|تاریخ بازدید = ۲۵ آوریل ۲۰۲۱</ref> == Манобеъ == {{эзоҳ}} [[Гурӯҳ:Тоҷҳо]] [[Гурӯҳ:Ҷавоҳирот]] s91mmgeggjdo9ywwojf44kkggyltgxp 1472789 1472787 2026-05-13T19:04:42Z Шухрат Саъдиев 5132 Бо тарҷумаи саҳифаи "[[:fa:Special:Redirect/revision/39078639|تاج کیانی]]" сохта шудааст 1472789 wikitext text/x-wiki <templatestyles src="Module:Infobox/styles.css"></templatestyles>  '''Тоҷи Киёнӣ''' тоҷи шоҳии [[Қоҷориён|сулолаи Қоҷориён]] аст, ки бо фармони [[Фатҳалишоҳи Қоҷор|Фатҳ Алӣ]] Шоҳ, дуввумин подшоҳи сулола, дар соли 1212 ҳиҷрӣ (1797 мелодӣ) сохта шудааст ва аз ҷониби ҳокимони баъдии Қоҷор истифода шудааст. Унсурҳое, ки дар тоҷи Киёнӣ истифода шудаанд, [[алмос]], [[зумуррад]], [[ёқут]] ва [[Гавҳар|марворидҳоро]] дар бар мегиранд. Тоҷ ҳоло дар Осорхонаи миллии заргарии Эрон, ки дар хазинаи Бонки марказӣ дар [[Теҳрон]] ҷойгир аст, нигоҳ дошта мешавад. Дар давраи ҳукмронии [[Носируддиншоҳ]], тоҷи калони бо зумуррад ва алмос орододашуда, нӯгҳои сершумор ва риштаи марворид ба тоҷ илова карда шуд ва дар тарзи насб кардани ҷавоҳироти тоҷ тағйироти ночиз ворид карда шуданд. Дар давраи Қоҷор, [[тоҷ]], илова бар истифода дар маросимҳои тоҷгузорӣ, инчунин истифодаи рамзӣ пайдо кард ва тоҷи Киёнӣ дар бисёр парчамҳо, пулҳои коғазӣ, тангаҳо, нишонҳои фахрӣ ва мӯҳрҳои ин давра пайдо шуд. Пас аз ба тахт нишастан, [[Ризошоҳ Паҳлавӣ|Ризошоҳ]] аз истифодаи тоҷи Киёнӣ, ки танҳо ба подшоҳони Қоҷор тааллуқ дошт, барои тоҷгузории худ худдорӣ кард ва амр дод, ки тоҷи паҳлавӣ сохта шавад. == Вижагиҳо == Ин тоҷ аз чор қисм иборат аст, ки аз поёни он иборат аст аз: қисми сарпӯш, қисми марворид, ҳошияҳо ва дар боло кулоҳи махмалии сурхи он ҷойгир аст. Қисми дуюм аз 1800 [[Гавҳар|марворид]] барои эҷоди заминаи сафед барои [[Зумуррад|зумуррадҳои]] сабз ва [[Ёқут|ёқути]] сурх истифода мебарад. Бе назардошти теппаи тоҷ, баландии кулоҳ 32 см ва паҳнои он 5,19 см аст. Сохтори тоҷ дар замони Фатҳ Алӣ Шоҳ аз сохтори кунунии он каме фарқ мекард ва ба ҷои теппаи калоне, ки дар замони [[Носируддиншоҳ|Носируддин]] Шоҳ дар болои тоҷ гузошта шуда буд, дар болои тоҷи Киёнӣ парҳои ороишӣ гузошта шуданд. == Нигораҳо == {{وسط‌چین}} <gallery> پرونده:Mozaffar-ed-Din Shah Qajar - 1.jpg|[[مظفرالدین‌شاه]] با تاج کیانی پرونده:MAliSChah.jpg|[[محمدعلی‌شاه]] با تاج کیانی پرونده:Kroonorde van Perzië, Commandeur 1970.jpg|نقش تاج کیانی بر روی [[نشان تاج (ایران)|نشان تاج ایران]] پرونده:Výstava valtice7.jpg|مدل بدلی تاج در نمایشگاه جواهرات تاج‌گذاری [[والتیتسه]] </gallery> {{پایان}} == Ҷусторҳои марбут == {{Эзоҳ|۲}}{{جواهرات ملی ایران}} * Тоҷи Оғо Муҳаммадхон Қаҷар * Тоҷҳои императорони Сосониён == Манобеъ == {{جواهرات}}{{Эзоҳ|۲}}{{جواهرات ملی ایران}}{{جواهرات}} [[Гурӯҳ:Анвои ҷавоҳирот]] [[Гурӯҳ:Тоҷҳо]] [[Гурӯҳ:Ашроифи Осиёӣ]] 2945oyty4py6f36ixs9ifnwgewdc3zi 1472790 1472789 2026-05-13T19:06:10Z Шухрат Саъдиев 5132 1472790 wikitext text/x-wiki {{Ёдмон}} Тоҷи Киёнӣ тоҷи шоҳии сулолаи [[Қоҷориён]] аст, ки бо фармони [[Фатҳалишоҳи Қоҷор]], дуввумин подшоҳи сулола, дар соли 1212 ҳиҷрӣ ([[соли 1797]] мелодӣ) сохта шудааст ва аз ҷониби ҳокимони баъдии Қоҷор истифода шудааст. <ref>http://www.asriran.com/fa/news/142165/ارزش-جواهرات-تاج-و-تخت-سلاطین-ایران-عکس |عنوان=ارزش جواهرات تاج و تخت سلاطین ایران| ناشر =عصرایران |تاریخ =۳ آبان ۱۳۸۹ |تاریخ بازبینی=۳۰ دی ۱۳۹۶</ref> Унсурҳое, ки дар тоҷи Киёнӣ истифода шудаанд, [[алмос]], [[зумуррад]], ёқут ва марворидҳоро дар бар мегиранд. <ref>http://lib.eshia.ir/23019/1/3010 |عنوان =تاج | ناشر = دانشنامه جهان اسلام، کتابخانه مدرسه فقاهت|تاریخ =|تاریخ بازدید = ۱۸ فوریه </ref>. Тоҷ ҳоло дар Осорхонаи миллии заргарии Эрон, ки дар хазинаи Бонки марказӣ дар Теҳрон ҷойгир аст, нигоҳ дошта мешавад. Дар давраи ҳукмронии [[Носируддиншоҳ]], тоҷи калони бо зумуррад ва алмос орододашуда, нӯгҳои сершумор ва риштаи марворид ба тоҷ илова карда шуд ва дар тарзи насб кардани ҷавоҳироти тоҷ тағйироти ночиз ворид карда шуданд. Дар давраи [[Қоҷориён]], [[тоҷ]], илова бар истифода дар маросимҳои тоҷгузорӣ, инчунин истифодаи рамзӣ пайдо кард ва тоҷи Киёнӣ дар бисёр [[парчам|парчамҳо]], пулҳои коғазӣ, тангаҳо, нишонҳои фахрӣ ва мӯҳрҳои ин давра пайдо шуд. Пас аз ба тахт нишастан, [[Ризошоҳ]] аз истифодаи тоҷи Киёнӣ, ки танҳо ба подшоҳони [[Қоҷориён]] тааллуқ дошт, барои тоҷгузории худ худдорӣ кард ва амр дод, ки [[Тоҷи паҳлавӣ]] сохта шавад. == Вижагиҳо == Ин тоҷ аз чор қисм иборат аст, ки аз поёни он иборат аст аз: қисми сарпӯш, қисми марворид, ҳошияҳо ва дар боло кулоҳи махмалии сурхи он ҷойгир аст. Қисми дуюм аз 1800 марворид барои эҷоди заминаи сафед барои зумуррадҳои сабз ва ёқути сурх истифода мебарад. Бе назардошти теппаи тоҷ, баландии кулоҳ 32 см ва паҳнои он 5,19 см аст. Сохтори тоҷ дар замони [[Фатҳалишоҳи Қоҷор]] аз сохтори кунунии он каме фарқ мекард ва ба ҷои теппаи калоне, ки дар замони [[Носируддиншоҳ]] дар болои тоҷ гузошта шуда буд, дар болои тоҷи Киёнӣ парҳои ороишӣ гузошта шуданд. <ref> http://ensani.ir/fa/article/414553/مطالعه-تطبیقی-فرم-سرپوش-شاهانه-در-دوره-های-صفویه-و-قاجار |عنوان =مطالعه تطبیقی فرم سرپوش شاهانه در دوره‌های صفویه و قاجار | ناشر = پرتال جامع علوم انسانی|تاریخ =|تاریخ بازدید = ۲۵ آوریل ۲۰۲۱</ref> == Манобеъ == {{эзоҳ}} [[Гурӯҳ:Тоҷҳо]] [[Гурӯҳ:Ҷавоҳирот]] s91mmgeggjdo9ywwojf44kkggyltgxp 1472795 1472790 2026-05-13T19:23:17Z Шухрат Саъдиев 5132 /* Эзоҳ */ навсозӣ, гурӯҳбандӣ 1472795 wikitext text/x-wiki {{Ёдмон}} Тоҷи Киёнӣ тоҷи шоҳии сулолаи [[Қоҷориён]] аст, ки бо фармони [[Фатҳалишоҳи Қоҷор]], дуввумин подшоҳи сулола, дар соли 1212 ҳиҷрӣ ([[соли 1797]] мелодӣ) сохта шудааст ва аз ҷониби ҳокимони баъдии Қоҷор истифода шудааст. <ref>http://www.asriran.com/fa/news/142165/ارزش-جواهرات-تاج-و-تخت-سلاطین-ایران-عکس |عنوان=ارزش جواهرات تاج و تخت سلاطین ایران| ناشر =عصرایران |تاریخ =۳ آبان ۱۳۸۹ |تاریخ بازبینی=۳۰ دی ۱۳۹۶</ref> Унсурҳое, ки дар тоҷи Киёнӣ истифода шудаанд, [[алмос]], [[зумуррад]], ёқут ва марворидҳоро дар бар мегиранд. <ref>http://lib.eshia.ir/23019/1/3010 |عنوان =تاج | ناشر = دانشنامه جهان اسلام، کتابخانه مدرسه فقاهت|تاریخ =|تاریخ بازدید = ۱۸ فوریه </ref>. Тоҷ ҳоло дар Осорхонаи миллии заргарии Эрон, ки дар хазинаи Бонки марказӣ дар Теҳрон ҷойгир аст, нигоҳ дошта мешавад. Дар давраи ҳукмронии [[Носируддиншоҳ]], тоҷи калони бо зумуррад ва алмос орододашуда, нӯгҳои сершумор ва риштаи марворид ба тоҷ илова карда шуд ва дар тарзи насб кардани ҷавоҳироти тоҷ тағйироти ночиз ворид карда шуданд. Дар давраи [[Қоҷориён]], [[тоҷ]], илова бар истифода дар маросимҳои тоҷгузорӣ, инчунин истифодаи рамзӣ пайдо кард ва тоҷи Киёнӣ дар бисёр [[парчам|парчамҳо]], пулҳои коғазӣ, тангаҳо, нишонҳои фахрӣ ва мӯҳрҳои ин давра пайдо шуд. Пас аз ба тахт нишастан, [[Ризошоҳ]] аз истифодаи тоҷи Киёнӣ, ки танҳо ба подшоҳони [[Қоҷориён]] тааллуқ дошт, барои тоҷгузории худ худдорӣ кард ва амр дод, ки [[Тоҷи паҳлавӣ]] сохта шавад. == Вижагиҳо == Ин тоҷ аз чор қисм иборат аст, ки аз поёни он иборат аст аз: қисми сарпӯш, қисми марворид, ҳошияҳо ва дар боло кулоҳи махмалии сурхи он ҷойгир аст. Қисми дуюм аз 1800 марворид барои эҷоди заминаи сафед барои зумуррадҳои сабз ва ёқути сурх истифода мебарад. Бе назардошти теппаи тоҷ, баландии кулоҳ 32 см ва паҳнои он 5,19 см аст. Сохтори тоҷ дар замони [[Фатҳалишоҳи Қоҷор]] аз сохтори кунунии он каме фарқ мекард ва ба ҷои теппаи калоне, ки дар замони [[Носируддиншоҳ]] дар болои тоҷ гузошта шуда буд, дар болои тоҷи Киёнӣ парҳои ороишӣ гузошта шуданд. <ref> http://ensani.ir/fa/article/414553/مطالعه-تطبیقی-فرم-سرپوش-شاهانه-در-دوره-های-صفویه-و-قاجار |عنوان =مطالعه تطبیقی فرم سرپوش شاهانه در دوره‌های صفویه و قاجار | ناشر = پرتال جامع علوم انسانی|تاریخ =|تاریخ بازدید = ۲۵ آوریل ۲۰۲۱</ref> == Манобеъ == {{эзоҳ}} [[Гурӯҳ:Тоҷҳо]] [[Гурӯҳ:Навъҳои ҷавоҳирот]] o7origipja6im0tqlm6czk26vr1yw8f 1472800 1472795 2026-05-13T19:40:56Z Шухрат Саъдиев 5132 1472800 wikitext text/x-wiki {{Ёдмон}} Тоҷи Киёнӣ тоҷи шоҳии сулолаи [[Қоҷориён]] аст, ки бо фармони [[Фатҳалишоҳи Қоҷор]], дуввумин подшоҳи сулола, дар соли 1212 ҳиҷрӣ ([[соли 1797]] мелодӣ) сохта шудааст ва аз ҷониби ҳокимони баъдии Қоҷор истифода шудааст. <ref>http://www.asriran.com/fa/news/142165/ارزش-جواهرات-تاج-و-تخت-سلاطین-ایران-عکس |عنوان=ارزش جواهرات تاج و تخت سلاطین ایران| ناشر =عصرایران |تاریخ =۳ آبان ۱۳۸۹ |تاریخ بازبینی=۳۰ دی ۱۳۹۶</ref> Унсурҳое, ки дар тоҷи Киёнӣ истифода шудаанд, [[алмос]], [[зумуррад]], ёқут ва марворидҳоро дар бар мегиранд. <ref>http://lib.eshia.ir/23019/1/3010 |عنوان =تاج | ناشر = دانشنامه جهان اسلام، کتابخانه مدرسه فقاهت|تاریخ =|تاریخ بازدید = ۱۸ فوریه </ref>. Тоҷ ҳоло дар Осорхонаи миллии заргарии Эрон, ки дар хазинаи Бонки марказӣ дар Теҳрон ҷойгир аст, нигоҳ дошта мешавад. Дар давраи ҳукмронии [[Носируддиншоҳ]], тоҷи калони бо зумуррад ва алмос орододашуда, нӯгҳои сершумор ва риштаи марворид ба тоҷ илова карда шуд ва дар тарзи насб кардани ҷавоҳироти тоҷ тағйироти ночиз ворид карда шуданд. Дар давраи [[Қоҷориён]], [[тоҷ]], илова бар истифода дар маросимҳои тоҷгузорӣ, инчунин истифодаи рамзӣ пайдо кард ва тоҷи Киёнӣ дар бисёр [[парчам|парчамҳо]], пулҳои коғазӣ, тангаҳо, нишонҳои фахрӣ ва мӯҳрҳои ин давра пайдо шуд. Пас аз ба тахт нишастан, [[Ризошоҳ Паҳлавӣ|Ризошоҳ]] аз истифодаи тоҷи Киёнӣ, ки танҳо ба подшоҳони [[Қоҷориён]] тааллуқ дошт, барои тоҷгузории худ худдорӣ кард ва амр дод, ки [[Тоҷи паҳлавӣ]] сохта шавад. == Вижагиҳо == Ин тоҷ аз чор қисм иборат аст, ки аз поёни он иборат аст аз: қисми сарпӯш, қисми марворид, ҳошияҳо ва дар боло кулоҳи махмалии сурхи он ҷойгир аст. Қисми дуюм аз 1800 марворид барои эҷоди заминаи сафед барои зумуррадҳои сабз ва ёқути сурх истифода мебарад. Бе назардошти теппаи тоҷ, баландии кулоҳ 32 см ва паҳнои он 5,19 см аст. Сохтори тоҷ дар замони [[Фатҳалишоҳи Қоҷор]] аз сохтори кунунии он каме фарқ мекард ва ба ҷои теппаи калоне, ки дар замони [[Носируддиншоҳ]] дар болои тоҷ гузошта шуда буд, дар болои тоҷи Киёнӣ парҳои ороишӣ гузошта шуданд. <ref> http://ensani.ir/fa/article/414553/مطالعه-تطبیقی-فرم-سرپوش-شاهانه-در-دوره-های-صفویه-و-قاجار |عنوان =مطالعه تطبیقی فرم سرپوش شاهانه در دوره‌های صفویه و قاجار | ناشر = پرتال جامع علوم انسانی|تاریخ =|تاریخ بازدید = ۲۵ آوریل ۲۰۲۱</ref> == Манобеъ == {{эзоҳ}} [[Гурӯҳ:Тоҷҳо]] [[Гурӯҳ:Навъҳои ҷавоҳирот]] ds384onuc03odapudvpjo1hrixszce9 14 331440 1472788 2026-05-13T18:59:23Z Шухрат Саъдиев 5132 /* Эзоҳ */ навсозӣ, гурӯҳбандӣ 1472788 wikitext text/x-wiki [[Гурӯҳ:Ҷавоҳирот]] [[Гурӯҳ:Салтанат]] [[Гурӯҳ:Сарпӯш]] kpj3xomokh5t8jle4r46c9fr3k7uonc 14 331441 1472791 2026-05-13T19:11:28Z Шухрат Саъдиев 5132 /* Эзоҳ */ навсозӣ, гурӯҳбандӣ 1472791 wikitext text/x-wiki [[Гурӯҳ:Нишонҳо]] 449svmesi3szpqfxh4vq1jju4fdwftg 1472792 1472791 2026-05-13T19:15:20Z Шухрат Саъдиев 5132 /* Эзоҳ */ навсозӣ, гурӯҳбандӣ 1472792 wikitext text/x-wiki [[Гурӯҳ:Нишонаҳо]] [[Гурӯҳ:Нишонаҳо аз рӯи алифбо]] 8gocvjf5pk0i62vm66h46wuqcie6ke4 1472793 1472792 2026-05-13T19:16:59Z Шухрат Саъдиев 5132 1472793 wikitext text/x-wiki [[Гурӯҳ:Нишонҳо]] [[Гурӯҳ:Нишонҳо аз рӯи алифбо]] otle92kimcbet3qn1aw2if0pwbimgxl 14 331442 1472794 2026-05-13T19:17:41Z Шухрат Саъдиев 5132 /* Эзоҳ */ навсозӣ, гурӯҳбандӣ 1472794 wikitext text/x-wiki [[Гурӯҳ:Рамзҳо]] iy49b2bc34aouca8wh9qwwei7gqvpq8 14 331443 1472796 2026-05-13T19:23:53Z Шухрат Саъдиев 5132 /* Эзоҳ */ навсозӣ, гурӯҳбандӣ 1472796 wikitext text/x-wiki Гурӯҳ:Ҷавоҳирот hs81upay9bof2lktsj8yylrdhk4lumh 1472797 1472796 2026-05-13T19:24:30Z Шухрат Саъдиев 5132 1472797 wikitext text/x-wiki [[Гурӯҳ:Ҷавоҳирот]] 894mku9miaxnant9n16r4mqxrx6w0dd 14 331444 1472798 2026-05-13T19:28:04Z Шухрат Саъдиев 5132 /* Эзоҳ */ навсозӣ, гурӯҳбандӣ 1472798 wikitext text/x-wiki [[Гурӯҳ:Ороиш]] [[Гурӯҳ:Молҳои истеъмолӣ]] hts0e9zc4zfeg9qyw7lrnso5ozj4qaz 14 331445 1472799 2026-05-13T19:30:51Z Шухрат Саъдиев 5132 /* Эзоҳ */ навсозӣ, гурӯҳбандӣ 1472799 wikitext text/x-wiki [[Гурӯҳ:Ҷавоҳирот]] [[Гурӯҳ:Молҳои истеъмолӣ]] goo16vh9ulelliyiczcmfoqfxq2bxk1 0 331446 1472813 2026-05-14T03:29:03Z Шухрат Саъдиев 5132 масҷиди Биби Ҳайбат 1472813 wikitext text/x-wiki {{Ёдмон}} '''Масҷиди Биби Ҳайбат''' ( озарбойҷонӣ: Bibiheybət məscidi ) — як масҷиди қадимӣ дар [[Боку]], пойтахти [[Озарбойҷон]] аст. Он дар давраи ҳукмронии Ширвоншоҳҳо сохта шудааст, аммо соли 1936 аз ҷониби болшевикон пурра хароб карда шуд. Сохтмон дар солҳои 1990 оғоз ёфт ва масҷиди кунунӣ [[соли 1997]] ифтитоҳ ёфт. Дар ин масҷид қабри яке аз авлоди Муҳаммад (с) ҷойгир аст, ки имрӯз маркази маънавии мусалмонони минтақа ва яке аз муҳимтарин ёдгориҳои меъмории исломӣ дар Озарбойҷон мебошад. Дар байни мардуми маҳаллӣ, ин масҷид бо номи масҷиди Фотима Заҳро низ маъруф аст. == Замина == Масҷиди Бибиҳайбат қабри духтари имоми ҳафтуми шиъа, Имом Мусо Козим аст, ки аз таъқиби халифаҳо ба [[Боку]] фирор кардааст. Қабри набераи шашуми [[Имом Ҷаъфар ас-Содиқ]] низ дар ин макони муқаддас дафн карда шудааст. Санги қабри авлоди ӯ, хоҳари [[Имом Ризо]], дар он нақш бастааст. [1] Нависандаи машҳури фаронсавӣ Александр Дюма низ дар хотираҳои худ ҳангоми сафараш ба Боку аз ин масҷид ёдовар шудааст. Масҷид дар давраи коммунистӣ аз ҷониби болшевикон хароб карда шуд, ки бо хароб кардани маконҳои динӣ ҳамроҳ буд. [1] [2] == Бозсозӣ == Соли 1994, пас аз истиқлолияти Ҷумҳурии Озарбойҷон, президенти собиқ Ҳайдар Алиев фармон дод, ки масҷиди Биби Ҳайбат дар ҳамон макони масҷиди харобшуда бо бинои нав аз нав сохта шавад. [1] Бинои нави масҷид 11 июли соли 1997 бо ҳузури [[Ҳайдар Алиев]] ифтитоҳ ёфт. [1] Масҷиди аз нав сохташуда бо фармони президент дар соли 2005 таъмир карда шуд ва барои роҳат ва қулайии зоирон толорҳои нав ва калонтар сохта шуданд. [2] == Меъморӣ == Ин масҷиди қадим дар қисмати ҷанубии мақбара ҷойгир буд, дар ҳоле ки дар қисмати ғарбии масҷид манораи 20-метра мавҷуд аст. Баъдтар, дар тарафи ҷанубии манора ба масҷид як мақбара ва ду таҳхона илова карда шуданд. Дар таҳхонаҳо навиштаҷотҳое мавҷуданд, ки номи Фатҳалӣхонро дар бар мегиранд, ки санги қабри мармарии ӯ айни замон дар Осорхонаи миллии таърихи Ҷумҳурии Озарбойҷон нигоҳ дошта мешавад. Қисми дохилии масҷид бо ороишоти фаровон оро дода шудааст. Он аз як ҳуҷраи росткунҷа бо арки нӯгтез дар зери [[гунбад]], як люстра, як шамъдон ва як фронтон иборат аст, ки бо овезаҳои шишагини ранга иҳота шудааст. Дар тарафи шимолии [[манора]] ва масҷиде, ки бевосита дар паҳлӯи қабр ҷойгир аст, навиштаҷоти кашфкардаи Бернхард Дорн мавҷуд аст, ки аз он маълум шуд, ки қабр соли 1619 сохта шудааст. Масҷиди муосир таъмиршуда намунаи классикии услуби меъмории Шервонӣ мебошад. Масҷид се [[гунбад]] дорад, ки бо шакли анъанавӣ сохта шудаанд ва бо ду манора мустаҳкам карда шудаанд. Гунбади оинаи сабз ва фирӯза бо навиштаҷоти тиллоии Қуръон оро дода шудааст. Толори намози мардона дар тарафи ҷанубии маҷмаа ва толори занона дар тарафи шимолӣ ҷойгир аст. Дар байни онҳо мақбара низ ҷойгир аст. Тарроҳии меъмории масҷиди Биби Ҳайбат аз ҷониби меъмори машҳури озарбойҷонӣ Синан Султонов тарҳрезӣ шудааст. [1] == Манобеъ == {{эзоҳ}} [[Гурӯҳ:Масҷидҳои исломӣ]] [[Гурӯҳ:Масҷидҳои Озарюойҷон]] [[Гурӯҳ:Масҷидҳои Боку]] 0irperkynp4r1em9tub4c776xwmzvif 1472814 1472813 2026-05-14T03:30:38Z Шухрат Саъдиев 5132 /* Манобеъ */ 1472814 wikitext text/x-wiki {{Ёдмон}} '''Масҷиди Биби Ҳайбат''' ( озарбойҷонӣ: Bibiheybət məscidi ) — як масҷиди қадимӣ дар [[Боку]], пойтахти [[Озарбойҷон]] аст. Он дар давраи ҳукмронии Ширвоншоҳҳо сохта шудааст, аммо соли 1936 аз ҷониби болшевикон пурра хароб карда шуд. Сохтмон дар солҳои 1990 оғоз ёфт ва масҷиди кунунӣ [[соли 1997]] ифтитоҳ ёфт. Дар ин масҷид қабри яке аз авлоди Муҳаммад (с) ҷойгир аст, ки имрӯз маркази маънавии мусалмонони минтақа ва яке аз муҳимтарин ёдгориҳои меъмории исломӣ дар Озарбойҷон мебошад. Дар байни мардуми маҳаллӣ, ин масҷид бо номи масҷиди Фотима Заҳро низ маъруф аст. == Замина == Масҷиди Бибиҳайбат қабри духтари имоми ҳафтуми шиъа, Имом Мусо Козим аст, ки аз таъқиби халифаҳо ба [[Боку]] фирор кардааст. Қабри набераи шашуми [[Имом Ҷаъфар ас-Содиқ]] низ дар ин макони муқаддас дафн карда шудааст. Санги қабри авлоди ӯ, хоҳари [[Имом Ризо]], дар он нақш бастааст. [1] Нависандаи машҳури фаронсавӣ Александр Дюма низ дар хотираҳои худ ҳангоми сафараш ба Боку аз ин масҷид ёдовар шудааст. Масҷид дар давраи коммунистӣ аз ҷониби болшевикон хароб карда шуд, ки бо хароб кардани маконҳои динӣ ҳамроҳ буд. [1] [2] == Бозсозӣ == Соли 1994, пас аз истиқлолияти Ҷумҳурии Озарбойҷон, президенти собиқ Ҳайдар Алиев фармон дод, ки масҷиди Биби Ҳайбат дар ҳамон макони масҷиди харобшуда бо бинои нав аз нав сохта шавад. [1] Бинои нави масҷид 11 июли соли 1997 бо ҳузури [[Ҳайдар Алиев]] ифтитоҳ ёфт. [1] Масҷиди аз нав сохташуда бо фармони президент дар соли 2005 таъмир карда шуд ва барои роҳат ва қулайии зоирон толорҳои нав ва калонтар сохта шуданд. [2] == Меъморӣ == Ин масҷиди қадим дар қисмати ҷанубии мақбара ҷойгир буд, дар ҳоле ки дар қисмати ғарбии масҷид манораи 20-метра мавҷуд аст. Баъдтар, дар тарафи ҷанубии манора ба масҷид як мақбара ва ду таҳхона илова карда шуданд. Дар таҳхонаҳо навиштаҷотҳое мавҷуданд, ки номи Фатҳалӣхонро дар бар мегиранд, ки санги қабри мармарии ӯ айни замон дар Осорхонаи миллии таърихи Ҷумҳурии Озарбойҷон нигоҳ дошта мешавад. Қисми дохилии масҷид бо ороишоти фаровон оро дода шудааст. Он аз як ҳуҷраи росткунҷа бо арки нӯгтез дар зери [[гунбад]], як люстра, як шамъдон ва як фронтон иборат аст, ки бо овезаҳои шишагини ранга иҳота шудааст. Дар тарафи шимолии [[манора]] ва масҷиде, ки бевосита дар паҳлӯи қабр ҷойгир аст, навиштаҷоти кашфкардаи Бернхард Дорн мавҷуд аст, ки аз он маълум шуд, ки қабр соли 1619 сохта шудааст. Масҷиди муосир таъмиршуда намунаи классикии услуби меъмории Шервонӣ мебошад. Масҷид се [[гунбад]] дорад, ки бо шакли анъанавӣ сохта шудаанд ва бо ду манора мустаҳкам карда шудаанд. Гунбади оинаи сабз ва фирӯза бо навиштаҷоти тиллоии Қуръон оро дода шудааст. Толори намози мардона дар тарафи ҷанубии маҷмаа ва толори занона дар тарафи шимолӣ ҷойгир аст. Дар байни онҳо мақбара низ ҷойгир аст. Тарроҳии меъмории масҷиди Биби Ҳайбат аз ҷониби меъмори машҳури озарбойҷонӣ Синан Султонов тарҳрезӣ шудааст. [1] == Манобеъ == {{эзоҳ}} [[Гурӯҳ:Меъмории исломӣ]] [[Гурӯҳ:Меъмории Осиё аз рӯи кишвар]] [[Гурӯҳ:Масҷидҳои Озарбойҷон]] [[Гурӯҳ:Масҷидҳои Боку]] d2d89ll5002utzy6515mxbkumdo6km8 1472816 1472814 2026-05-14T03:34:47Z Шухрат Саъдиев 5132 /* Меъморӣ */ 1472816 wikitext text/x-wiki {{Ёдмон}} '''Масҷиди Биби Ҳайбат''' ( озарбойҷонӣ: Bibiheybət məscidi ) — як масҷиди қадимӣ дар [[Боку]], пойтахти [[Озарбойҷон]] аст. Он дар давраи ҳукмронии Ширвоншоҳҳо сохта шудааст, аммо соли 1936 аз ҷониби болшевикон пурра хароб карда шуд. Сохтмон дар солҳои 1990 оғоз ёфт ва масҷиди кунунӣ [[соли 1997]] ифтитоҳ ёфт. Дар ин масҷид қабри яке аз авлоди Муҳаммад (с) ҷойгир аст, ки имрӯз маркази маънавии мусалмонони минтақа ва яке аз муҳимтарин ёдгориҳои меъмории исломӣ дар Озарбойҷон мебошад. Дар байни мардуми маҳаллӣ, ин масҷид бо номи масҷиди Фотима Заҳро низ маъруф аст. == Замина == Масҷиди Бибиҳайбат қабри духтари имоми ҳафтуми шиъа, Имом Мусо Козим аст, ки аз таъқиби халифаҳо ба [[Боку]] фирор кардааст. Қабри набераи шашуми [[Имом Ҷаъфар ас-Содиқ]] низ дар ин макони муқаддас дафн карда шудааст. Санги қабри авлоди ӯ, хоҳари [[Имом Ризо]], дар он нақш бастааст. [1] Нависандаи машҳури фаронсавӣ Александр Дюма низ дар хотираҳои худ ҳангоми сафараш ба Боку аз ин масҷид ёдовар шудааст. Масҷид дар давраи коммунистӣ аз ҷониби болшевикон хароб карда шуд, ки бо хароб кардани маконҳои динӣ ҳамроҳ буд. [1] [2] == Бозсозӣ == Соли 1994, пас аз истиқлолияти Ҷумҳурии Озарбойҷон, президенти собиқ Ҳайдар Алиев фармон дод, ки масҷиди Биби Ҳайбат дар ҳамон макони масҷиди харобшуда бо бинои нав аз нав сохта шавад. [1] Бинои нави масҷид 11 июли соли 1997 бо ҳузури [[Ҳайдар Алиев]] ифтитоҳ ёфт. [1] Масҷиди аз нав сохташуда бо фармони президент дар соли 2005 таъмир карда шуд ва барои роҳат ва қулайии зоирон толорҳои нав ва калонтар сохта шуданд. [2] == Меъморӣ == Ин масҷиди қадим дар қисмати ҷанубии мақбара ҷойгир буд, дар ҳоле ки дар қисмати ғарбии масҷид манораи 20-метра мавҷуд аст. Баъдтар, дар тарафи ҷанубии манора ба масҷид як мақбара ва ду таҳхона илова карда шуданд. Дар таҳхонаҳо навиштаҷотҳое мавҷуданд, ки номи Фатҳалӣхонро дар бар мегиранд, ки санги қабри мармарии ӯ айни замон дар Осорхонаи миллии таърихи Ҷумҳурии Озарбойҷон нигоҳ дошта мешавад. Қисми дохилии масҷид бо ороишоти фаровон оро дода шудааст. Он аз як ҳуҷраи росткунҷа бо арки нӯгтез дар зери [[гунбад]], як люстра, як шамъдон ва як фронтон иборат аст, ки бо овезаҳои шишагини ранга иҳота шудааст. Дар тарафи шимолии [[манора]] ва масҷиде, ки бевосита дар паҳлӯи қабр ҷойгир аст, навиштаҷоти кашфкардаи Бернхард Дорн мавҷуд аст, ки аз он маълум шуд, ки қабр соли 1619 сохта шудааст. Масҷиди муосир таъмиршуда намунаи классикии услуби меъмории Шервонӣ мебошад. Масҷид се [[гунбад]] дорад, ки бо шакли анъанавӣ сохта шудаанд ва бо ду манора мустаҳкам карда шудаанд. Гунбади оинаи сабз ва фирӯза бо навиштаҷоти тиллоии Қуръон оро дода шудааст. Толори намози мардона дар тарафи ҷанубии маҷмаа ва толори занона дар тарафи шимолӣ ҷойгир аст. Дар байни онҳо мақбара низ ҷойгир аст. Тарроҳии меъмории масҷиди Биби Ҳайбат аз ҷониби меъмори машҳури озарбойҷонӣ Синан Султонов тарҳрезӣ шудааст. [1] == Нигористон == <gallery> Image:Bibi Heybat mosque 3.jpg|داخل مسجد Image:Bibi Heybat mosque 4.jpg|داخل مسجد Image:Bibi Heybat mosque 5.jpg|مقبره Image:Bibi Heybat mosque 6.jpg|ورودی مسجد Image:Bibi Heybat mosque 7.jpg|طراحی دیوار مسجد Image:Bibi Heybat Baku2.jpg|نمایی از مسجد در سال 2008 پس از مرمت Image:Bibi Eybat.jpg|تصویری به صورت نقاشی از مسجد </gallery> == Манобеъ == {{эзоҳ}} [[Гурӯҳ:Меъмории исломӣ]] [[Гурӯҳ:Меъмории Осиё аз рӯи кишвар]] [[Гурӯҳ:Масҷидҳои Озарбойҷон]] [[Гурӯҳ:Масҷидҳои Боку]] hrmby7yqap6nj78l50zbljhhms2fi52 1472818 1472816 2026-05-14T03:38:38Z Шухрат Саъдиев 5132 /* Меъморӣ */ 1472818 wikitext text/x-wiki {{Ёдмон}} '''Масҷиди Биби Ҳайбат''' ( озарбойҷонӣ: Bibiheybət məscidi ) — як масҷиди қадимӣ дар [[Боку]], пойтахти [[Озарбойҷон]] аст. Он дар давраи ҳукмронии Ширвоншоҳҳо сохта шудааст, аммо соли 1936 аз ҷониби болшевикон пурра хароб карда шуд. Сохтмон дар солҳои 1990 оғоз ёфт ва масҷиди кунунӣ [[соли 1997]] ифтитоҳ ёфт. Дар ин масҷид қабри яке аз авлоди Муҳаммад (с) ҷойгир аст, ки имрӯз маркази маънавии мусалмонони минтақа ва яке аз муҳимтарин ёдгориҳои меъмории исломӣ дар Озарбойҷон мебошад. Дар байни мардуми маҳаллӣ, ин масҷид бо номи масҷиди Фотима Заҳро низ маъруф аст. == Замина == Масҷиди Бибиҳайбат қабри духтари имоми ҳафтуми шиъа, Имом Мусо Козим аст, ки аз таъқиби халифаҳо ба [[Боку]] фирор кардааст. Қабри набераи шашуми [[Имом Ҷаъфар ас-Содиқ]] низ дар ин макони муқаддас дафн карда шудааст. Санги қабри авлоди ӯ, хоҳари [[Имом Ризо]], дар он нақш бастааст. [1] Нависандаи машҳури фаронсавӣ Александр Дюма низ дар хотираҳои худ ҳангоми сафараш ба Боку аз ин масҷид ёдовар шудааст. Масҷид дар давраи коммунистӣ аз ҷониби болшевикон хароб карда шуд, ки бо хароб кардани маконҳои динӣ ҳамроҳ буд. [1] [2] == Бозсозӣ == Соли 1994, пас аз истиқлолияти Ҷумҳурии Озарбойҷон, президенти собиқ Ҳайдар Алиев фармон дод, ки масҷиди Биби Ҳайбат дар ҳамон макони масҷиди харобшуда бо бинои нав аз нав сохта шавад. [1] Бинои нави масҷид 11 июли соли 1997 бо ҳузури [[Ҳайдар Алиев]] ифтитоҳ ёфт. [1] Масҷиди аз нав сохташуда бо фармони президент дар соли 2005 таъмир карда шуд ва барои роҳат ва қулайии зоирон толорҳои нав ва калонтар сохта шуданд. [2] == Меъморӣ == Ин масҷиди қадим дар қисмати ҷанубии мақбара ҷойгир буд, дар ҳоле ки дар қисмати ғарбии масҷид манораи 20-метра мавҷуд аст. Баъдтар, дар тарафи ҷанубии манора ба масҷид як мақбара ва ду таҳхона илова карда шуданд. Дар таҳхонаҳо навиштаҷотҳое мавҷуданд, ки номи Фатҳалӣхонро дар бар мегиранд, ки санги қабри мармарии ӯ айни замон дар Осорхонаи миллии таърихи Ҷумҳурии Озарбойҷон нигоҳ дошта мешавад. Қисми дохилии масҷид бо ороишоти фаровон оро дода шудааст. Он аз як ҳуҷраи росткунҷа бо арки нӯгтез дар зери [[гунбад]], як люстра, як шамъдон ва як фронтон иборат аст, ки бо овезаҳои шишагини ранга иҳота шудааст. Дар тарафи шимолии [[манора]] ва масҷиде, ки бевосита дар паҳлӯи қабр ҷойгир аст, навиштаҷоти кашфкардаи Бернхард Дорн мавҷуд аст, ки аз он маълум шуд, ки қабр соли 1619 сохта шудааст. Масҷиди муосир таъмиршуда намунаи классикии услуби меъмории Шервонӣ мебошад. Масҷид се [[гунбад]] дорад, ки бо шакли анъанавӣ сохта шудаанд ва бо ду манора мустаҳкам карда шудаанд. Гунбади оинаи сабз ва фирӯза бо навиштаҷоти тиллоии Қуръон оро дода шудааст. Толори намози мардона дар тарафи ҷанубии маҷмаа ва толори занона дар тарафи шимолӣ ҷойгир аст. Дар байни онҳо мақбара низ ҷойгир аст. Тарроҳии меъмории масҷиди Биби Ҳайбат аз ҷониби меъмори машҳури озарбойҷонӣ Синан Султонов тарҳрезӣ шудааст. <ref>هیبت توسط معماری معروف [[جمهوری آذربایجان|آذربایجانی]]، سنان سلطانوف طراحی شده است.journal|last=Nurizade|first=Shahla|title=. Биби-Эйбат. Здесь возносят молитвы, здесь обретают исцеление|journal=IRS|year=2007|url=http://www.irs-az.com/pdf/090621154124.pdf|access-date=۱۵ سپتامبر ۲۰۱۳|archive-url=https://web.archive.org/web/20170912191542/http://www.irs-az.com/pdf/090621154124.pdf|archive-date=۱۲ سپتامبر ۲۰۱۷</ref> == Нигористон == <gallery> Image:Bibi Heybat mosque 3.jpg|داخل مسجد Image:Bibi Heybat mosque 4.jpg|داخل مسجد Image:Bibi Heybat mosque 5.jpg|مقبره Image:Bibi Heybat mosque 6.jpg|ورودی مسجد Image:Bibi Heybat mosque 7.jpg|طراحی دیوار مسجد Image:Bibi Heybat Baku2.jpg|نمایی از مسجد در سال 2008 پس از مرمت Image:Bibi Eybat.jpg|تصویری به صورت نقاشی از مسجد </gallery> == Манобеъ == {{эзоҳ}} [[Гурӯҳ:Меъмории исломӣ]] [[Гурӯҳ:Меъмории Осиё аз рӯи кишвар]] [[Гурӯҳ:Масҷидҳои Озарбойҷон]] [[Гурӯҳ:Масҷидҳои Боку]] ohmebidwakq5qv25kit3cpmxpferp2x 0 331447 1472815 2026-05-14T03:31:30Z Сунатулло Сафарзода 108676 Саҳифаи нав: Иқтисодиёти иттилоотӣ, марҳалаи рушди иқтисодиёт ва ҷомеа, ки дар он нақши баланди иттилоот ҳамчун омили истеҳсолот ва натиҷаи фаъолияти истеҳсолӣ тавсиф мешавад. Дар қиёс бо марҳалаи аграрии инкишофи иқтисодиёти ҷаҳон, ки дар он омилҳои асосии истеҳсолот... 1472815 wikitext text/x-wiki Иқтисодиёти иттилоотӣ, марҳалаи рушди иқтисодиёт ва ҷомеа, ки дар он нақши баланди иттилоот ҳамчун омили истеҳсолот ва натиҷаи фаъолияти истеҳсолӣ тавсиф мешавад. Дар қиёс бо марҳалаи аграрии инкишофи иқтисодиёти ҷаҳон, ки дар он омилҳои асосии истеҳсолот имконияти ҷисмонии инсон, олоти дастии меҳнат ва омили табиӣ буданд, инчунин аз марҳалаи саноатӣ, ки ба ин омилҳо мошинҳо ва қувваи энергетикӣ илова шуданд. Дар Иқтисодиёти иттилоотӣ дар тамоми зинаҳои истеҳсолот ва идоракунӣ иттилоот ва технологияҳои иттилоотӣ нақши асосиро мебозанд. Ҳангоми инкишофи мувофиқи қувваҳои истеҳсолкунанда иттилоот, бахусус шакли олии он – дониш, яъне иттилои ҷамъбастшуда, марказонидашуда, даркшуда ва дар ҷомеа санҷидашуда аз омили ғайриасосӣ ба натиҷаи асосии истеҳсолот табдил меёбад, ҳатто агар сухан дар бораи истеҳсоли арзишҳои моддӣ равад. Бархилофи мубодилаи моддӣ (дар иқтисоди кишоварзӣ) ва энергетикӣ (дар иқтисодиёти саноатӣ) байни вакилон (агентҳо) мубодилаи иттилоотӣ бо мусодираи пурраи неъматҳои иттилоотӣ аз соҳиби аввала ба итмом намерасад, агарчи арзиши ин неъматҳо барои соҳиби пештара метавонад пасттар гардад. Чунки истеҳсоли ҳар як воҳиди нави иттилоотӣ иттилооти навро ба вуҷуд меорад, вале иттилооти мавҷударо зиёд намекунад ва «беназирии» намуди моли муайян бо афзоиши истеҳсоли он паст намегардад. Мавҷудияти захираи иттилоотӣ дар муассисаҳо омили асосии ташаккули афзалияти рақобатӣ ва рақобатпазирии онҳо мебошад. Иттилоот сарчашмаи асосии на танҳо фаъолияти истеҳсолӣ, балки фаъолияти содиротӣ низ мегардад, чунки ҷустуҷӯи шарикон, бастани созишномаҳо ва назорати риояи шартҳои иҷроиши онҳо миқдори зиёди иттилоотро талаб мекунад. Ин ба созишномаҳо ҳам дар соҳаи неъматҳои моддӣ ва ҳам дар соҳаи мубодилаи иттилоотӣ тааллуқ дорад. Иттилоъ, бахусус дониш, на танҳо бо мақсади истифодабарии бевоситаи баъдӣ, балки бо мақсади тезавратсия (захира кардани арзишҳо) ба мудрак (объект)-и маблағгузорӣ табдил меёбад. Дар ҷомеаи иттилоотӣ иттилоот дар таҳкими ҷомеа, ҳифз, тадовим ва беҳбуди ниҳодҳои ҷамъиятӣ нақши муҳим мебозад. Дар баробари дигаргуншавии муносибат ба иттилоот дар марҳалаи иттилоотии рушди иқтисодиёт муносибат ба корманд ва кормандон ҳамчун ҳомилони потенсиалӣ ё воқеии иттилооти беназир тағйир меёбад, чунки ба коргар ё кормандони дигар додани иттилооти лозима барои фаъолияти муваффақонаи корхона дар муҳити рақобатӣ ғайри имкон аст. Ин ҳолат корхонаро водор месозад, ки низоми интихоб, ҷобаҷогузорӣ ва озод кардани кормандонро дигар карда, маблағгузориро дар сармояи инсонӣ (ҷамъи дониш, маҳорат, малакаи андӯхтаи инсон, ки барои қонеъ гардондани талаботи худ ва ҷомеа истифода мебарад) амалӣ кунад. Иқтисодиёти иттилоотӣ 6 қисми ҷаҳонро фаро гирифтааст: соли 2016 дар ҷаҳон 3,5 млрд нафар ба Интернет дастрасӣ доштанд. Қисми асосии корбарони Интернет ба мамлакатҳои рӯ ба рушд (2,5 млрд нафар) ва мамлакатҳои рушдёфта (1 млрд нафар) рост меояд. == Эзоҳ == {{эзоҳ}} == Адабиёт == * {{ЭМТ|Иқтисодиёти иттилоотӣ|7|муаллиф= }} [[Гурӯҳ:Иқтисодиёт]] 957g2e915mbcbc1ibrm6jpwk1113is8 1472817 1472815 2026-05-14T03:35:19Z Сунатулло Сафарзода 108676 1472817 wikitext text/x-wiki '''Иқтисодиёти иттилоотӣ''', марҳалаи рушди иқтисодиёт ва ҷомеа, ки дар он нақши баланди иттилоот ҳамчун омили истеҳсолот ва натиҷаи фаъолияти истеҳсолӣ тавсиф мешавад. Дар қиёс бо марҳалаи аграрии инкишофи иқтисодиёти ҷаҳон, ки дар он омилҳои асосии истеҳсолот имконияти ҷисмонии инсон, олоти дастии меҳнат ва омили табиӣ буданд, инчунин аз марҳалаи саноатӣ, ки ба ин омилҳо мошинҳо ва қувваи энергетикӣ илова шуданд. Дар Иқтисодиёти иттилоотӣ дар тамоми зинаҳои истеҳсолот ва идоракунӣ иттилоот ва технологияҳои иттилоотӣ нақши асосиро мебозанд. Ҳангоми инкишофи мувофиқи қувваҳои истеҳсолкунанда иттилоот, бахусус шакли олии он – дониш, яъне иттилои ҷамъбастшуда, марказонидашуда, даркшуда ва дар ҷомеа санҷидашуда аз омили ғайриасосӣ ба натиҷаи асосии истеҳсолот табдил меёбад, ҳатто агар сухан дар бораи истеҳсоли арзишҳои моддӣ равад. Бархилофи мубодилаи моддӣ (дар иқтисоди кишоварзӣ) ва энергетикӣ (дар иқтисодиёти саноатӣ) байни вакилон (агентҳо) мубодилаи иттилоотӣ бо мусодираи пурраи неъматҳои иттилоотӣ аз соҳиби аввала ба итмом намерасад, агарчи арзиши ин неъматҳо барои соҳиби пештара метавонад пасттар гардад. Чунки истеҳсоли ҳар як воҳиди нави иттилоотӣ иттилооти навро ба вуҷуд меорад, вале иттилооти мавҷударо зиёд намекунад ва «беназирии» намуди моли муайян бо афзоиши истеҳсоли он паст намегардад. Мавҷудияти захираи иттилоотӣ дар муассисаҳо омили асосии ташаккули афзалияти рақобатӣ ва рақобатпазирии онҳо мебошад. Иттилоот сарчашмаи асосии на танҳо фаъолияти истеҳсолӣ, балки фаъолияти содиротӣ низ мегардад, чунки ҷустуҷӯи шарикон, бастани созишномаҳо ва назорати риояи шартҳои иҷроиши онҳо миқдори зиёди иттилоотро талаб мекунад. Ин ба созишномаҳо ҳам дар соҳаи неъматҳои моддӣ ва ҳам дар соҳаи мубодилаи иттилоотӣ тааллуқ дорад. Иттилоъ, бахусус дониш, на танҳо бо мақсади истифодабарии бевоситаи баъдӣ, балки бо мақсади тезавратсия (захира кардани арзишҳо) ба мудрак (объект)-и маблағгузорӣ табдил меёбад. Дар ҷомеаи иттилоотӣ иттилоот дар таҳкими ҷомеа, ҳифз, тадовим ва беҳбуди ниҳодҳои ҷамъиятӣ нақши муҳим мебозад. Дар баробари дигаргуншавии муносибат ба иттилоот дар марҳалаи иттилоотии рушди иқтисодиёт муносибат ба корманд ва кормандон ҳамчун ҳомилони потенсиалӣ ё воқеии иттилооти беназир тағйир меёбад, чунки ба коргар ё кормандони дигар додани иттилооти лозима барои фаъолияти муваффақонаи корхона дар муҳити рақобатӣ ғайри имкон аст. Ин ҳолат корхонаро водор месозад, ки низоми интихоб, ҷобаҷогузорӣ ва озод кардани кормандонро дигар карда, маблағгузориро дар сармояи инсонӣ (ҷамъи дониш, маҳорат, малакаи андӯхтаи инсон, ки барои қонеъ гардондани талаботи худ ва ҷомеа истифода мебарад) амалӣ кунад. Иқтисодиёти иттилоотӣ 6 қисми ҷаҳонро фаро гирифтааст: соли 2016 дар ҷаҳон 3,5 млрд нафар ба Интернет дастрасӣ доштанд. Қисми асосии корбарони Интернет ба мамлакатҳои рӯ ба рушд (2,5 млрд нафар) ва мамлакатҳои рушдёфта (1 млрд нафар) рост меояд. == Эзоҳ == {{эзоҳ}} == Адабиёт == * {{ЭМТ|Иқтисодиёти иттилоотӣ|7|муаллиф= }} [[Гурӯҳ:Иқтисодиёт]] 772fvnttvmtradkjiyfcblextirbf8e 1472819 1472817 2026-05-14T03:49:38Z Сунатулло Сафарзода 108676 1472819 wikitext text/x-wiki '''Иқтисодиёти иттилоотӣ''', марҳалаи рушди [[иқтисодиёт]] ва ҷомеа, ки дар он нақши баланди [[иттилоот]] ҳамчун омили истеҳсолот ва натиҷаи фаъолияти истеҳсолӣ тавсиф мешавад. Дар қиёс бо марҳалаи аграрии инкишофи [[иқтисодиёти ҷаҳон]], ки дар он омилҳои асосии истеҳсолот имконияти ҷисмонии инсон, олоти дастии меҳнат ва омили табиӣ буданд, инчунин аз марҳалаи саноатӣ, ки ба ин омилҳо мошинҳо ва қувваи энергетикӣ илова шуданд. Дар Иқтисодиёти иттилоотӣ дар тамоми зинаҳои истеҳсолот ва идоракунӣ иттилоот ва технологияҳои иттилоотӣ нақши асосиро мебозанд. Ҳангоми инкишофи мувофиқи қувваҳои истеҳсолкунанда иттилоот, бахусус шакли олии он – дониш, яъне иттилои ҷамъбастшуда, марказонидашуда, даркшуда ва дар ҷомеа санҷидашуда аз омили ғайриасосӣ ба натиҷаи асосии истеҳсолот табдил меёбад, ҳатто агар сухан дар бораи истеҳсоли арзишҳои моддӣ равад. Бархилофи мубодилаи моддӣ (дар [[иқтисоди кишоварзӣ]]) ва энергетикӣ (дар [[Иқтисодиёти саноат|иқтисодиёти саноатӣ]]) байни вакилон (агентҳо) мубодилаи иттилоотӣ бо мусодираи пурраи неъматҳои иттилоотӣ аз соҳиби аввала ба итмом намерасад, агарчи арзиши ин неъматҳо барои соҳиби пештара метавонад пасттар гардад. Чунки истеҳсоли ҳар як воҳиди нави иттилоотӣ иттилооти навро ба вуҷуд меорад, вале иттилооти мавҷударо зиёд намекунад ва «беназирии» намуди моли муайян бо афзоиши истеҳсоли он паст намегардад. Мавҷудияти захираи иттилоотӣ дар муассисаҳо омили асосии ташаккули афзалияти рақобатӣ ва рақобатпазирии онҳо мебошад. Иттилоот сарчашмаи асосии на танҳо фаъолияти истеҳсолӣ, балки фаъолияти содиротӣ низ мегардад, чунки ҷустуҷӯи шарикон, бастани созишномаҳо ва назорати риояи шартҳои иҷроиши онҳо миқдори зиёди иттилоотро талаб мекунад. Ин ба созишномаҳо ҳам дар соҳаи неъматҳои моддӣ ва ҳам дар соҳаи мубодилаи иттилоотӣ тааллуқ дорад. Иттилоъ, бахусус дониш, на танҳо бо мақсади истифодабарии бевоситаи баъдӣ, балки бо мақсади тезавратсия (захира кардани арзишҳо) ба мудрак (объект)-и маблағгузорӣ табдил меёбад. Дар [[ҷомеаи иттилоотӣ]] иттилоот дар таҳкими ҷомеа, ҳифз, тадовим ва беҳбуди ниҳодҳои ҷамъиятӣ нақши муҳим мебозад. Дар баробари дигаргуншавии муносибат ба иттилоот дар марҳалаи иттилоотии рушди иқтисодиёт муносибат ба корманд ва кормандон ҳамчун ҳомилони потенсиалӣ ё воқеии иттилооти беназир тағйир меёбад, чунки ба коргар ё кормандони дигар додани иттилооти лозима барои фаъолияти муваффақонаи корхона дар муҳити рақобатӣ ғайри имкон аст. Ин ҳолат корхонаро водор месозад, ки низоми интихоб, ҷобаҷогузорӣ ва озод кардани кормандонро дигар карда, маблағгузориро дар сармояи инсонӣ (ҷамъи дониш, маҳорат, малакаи андӯхтаи инсон, ки барои қонеъ гардондани талаботи худ ва ҷомеа истифода мебарад) амалӣ кунад. Иқтисодиёти иттилоотӣ 6 қисми ҷаҳонро фаро гирифтааст: соли 2016 дар ҷаҳон 3,5 млрд нафар ба Интернет дастрасӣ доштанд. Қисми асосии корбарони Интернет ба мамлакатҳои рӯ ба рушд (2,5 млрд нафар) ва мамлакатҳои рушдёфта (1 млрд нафар) рост меояд. == Эзоҳ == {{эзоҳ}} == Адабиёт == * {{ЭМТ|Иқтисодиёти иттилоотӣ|7|муаллиф= }} [[Гурӯҳ:Иқтисодиёт]] ocouj7aez3agaggor95f41qvemg6tea 1472820 1472819 2026-05-14T03:51:31Z Сунатулло Сафарзода 108676 1472820 wikitext text/x-wiki '''Иқтисодиёти иттилоотӣ''', марҳалаи рушди [[иқтисодиёт]] ва ҷомеа, ки дар он нақши баланди [[иттилоот]] ҳамчун омили истеҳсолот ва натиҷаи фаъолияти истеҳсолӣ тавсиф мешавад. Дар қиёс бо марҳалаи аграрии инкишофи [[иқтисодиёти ҷаҳон]], ки дар он омилҳои асосии истеҳсолот имконияти ҷисмонии инсон, олоти дастии меҳнат ва омили табиӣ буданд, инчунин аз марҳалаи саноатӣ, ки ба ин омилҳо мошинҳо ва қувваи энергетикӣ илова шуданд. Дар Иқтисодиёти иттилоотӣ дар тамоми зинаҳои истеҳсолот ва идоракунӣ иттилоот ва технологияҳои иттилоотӣ нақши асосиро мебозанд. Ҳангоми инкишофи мувофиқи қувваҳои истеҳсолкунанда иттилоот, бахусус шакли олии он – дониш, яъне иттилои ҷамъбастшуда, марказонидашуда, даркшуда ва дар ҷомеа санҷидашуда аз омили ғайриасосӣ ба натиҷаи асосии истеҳсолот табдил меёбад, ҳатто агар сухан дар бораи истеҳсоли арзишҳои моддӣ равад. Бархилофи мубодилаи моддӣ (дар иқтисоди кишоварзӣ) ва энергетикӣ (дар [[Иқтисодиёти саноат|иқтисодиёти саноатӣ]]) байни вакилон (агентҳо) мубодилаи иттилоотӣ бо мусодираи пурраи неъматҳои иттилоотӣ аз соҳиби аввала ба итмом намерасад, агарчи арзиши ин неъматҳо барои соҳиби пештара метавонад пасттар гардад. Чунки истеҳсоли ҳар як воҳиди нави иттилоотӣ иттилооти навро ба вуҷуд меорад, вале иттилооти мавҷударо зиёд намекунад ва «беназирии» намуди моли муайян бо афзоиши истеҳсоли он паст намегардад. Мавҷудияти захираи иттилоотӣ дар муассисаҳо омили асосии ташаккули афзалияти рақобатӣ ва рақобатпазирии онҳо мебошад. Иттилоот сарчашмаи асосии на танҳо фаъолияти истеҳсолӣ, балки фаъолияти содиротӣ низ мегардад, чунки ҷустуҷӯи шарикон, бастани созишномаҳо ва назорати риояи шартҳои иҷроиши онҳо миқдори зиёди иттилоотро талаб мекунад. Ин ба созишномаҳо ҳам дар соҳаи неъматҳои моддӣ ва ҳам дар соҳаи мубодилаи иттилоотӣ тааллуқ дорад. Иттилоъ, бахусус дониш, на танҳо бо мақсади истифодабарии бевоситаи баъдӣ, балки бо мақсади тезавратсия (захира кардани арзишҳо) ба мудрак (объект)-и маблағгузорӣ табдил меёбад. Дар [[ҷомеаи иттилоотӣ]] иттилоот дар таҳкими ҷомеа, ҳифз, тадовим ва беҳбуди ниҳодҳои ҷамъиятӣ нақши муҳим мебозад. Дар баробари дигаргуншавии муносибат ба иттилоот дар марҳалаи иттилоотии рушди иқтисодиёт муносибат ба корманд ва кормандон ҳамчун ҳомилони потенсиалӣ ё воқеии иттилооти беназир тағйир меёбад, чунки ба коргар ё кормандони дигар додани иттилооти лозима барои фаъолияти муваффақонаи корхона дар муҳити рақобатӣ ғайри имкон аст. Ин ҳолат корхонаро водор месозад, ки низоми интихоб, ҷобаҷогузорӣ ва озод кардани кормандонро дигар карда, маблағгузориро дар сармояи инсонӣ (ҷамъи дониш, маҳорат, малакаи андӯхтаи инсон, ки барои қонеъ гардондани талаботи худ ва ҷомеа истифода мебарад) амалӣ кунад. Иқтисодиёти иттилоотӣ 6 қисми ҷаҳонро фаро гирифтааст: соли 2016 дар ҷаҳон 3,5 млрд нафар ба Интернет дастрасӣ доштанд. Қисми асосии корбарони Интернет ба мамлакатҳои рӯ ба рушд (2,5 млрд нафар) ва мамлакатҳои рушдёфта (1 млрд нафар) рост меояд. == Эзоҳ == {{эзоҳ}} == Адабиёт == * {{ЭМТ|Иқтисодиёти иттилоотӣ|7|муаллиф= }} [[Гурӯҳ:Иқтисодиёт]] k7wesg0vfiykqdf82i7lket5gtfonqd 0 331448 1472821 2026-05-14T04:00:42Z Сунатулло Сафарзода 108676 Саҳифаи нав: Иқтисодиёти кишоварзӣ, соҳаи илми иқтисод, ки кишоварзиро ҳамчун соҳаи комплексии истеҳсолкунандаи маҳсулоти кишоварзӣ меомӯзад. Мувофиқи нақшаи кооперативии В. И. Ленин дар давраи тайёрӣ ва ба коллективҳои калони истеҳсолии сотсиалистӣ табдил додани хоҷ... 1472821 wikitext text/x-wiki Иқтисодиёти кишоварзӣ, соҳаи илми иқтисод, ки кишоварзиро ҳамчун соҳаи комплексии истеҳсолкунандаи маҳсулоти кишоварзӣ меомӯзад. Мувофиқи нақшаи кооперативии В. И. Ленин дар давраи тайёрӣ ва ба коллективҳои калони истеҳсолии сотсиалистӣ табдил додани хоҷагиҳои хурди деҳқонӣ ба вуҷуд омадааст. Иқтисодиёти кишоварзӣ хусусиятҳои хосси истеҳсолот, такрористеҳсол ва андухт дар кишоварзӣ, интенсивонии кишоварзӣ ва низоми сотсиалистии кишоварзиро меомӯхт. Мавзӯъ (объект)-и омӯзиши Иқтисодиёти кишоварзӣ замин – воситаи асосии истеҳсолот дар соҳаи кишоварзӣ ва роҳҳои истифодаи самараноки он, аз ҷумла фондҳои замини ИҶШС, сохтор ва таснифоти онҳо, пойгоҳи моддӣ-техникӣ ва рушди техникӣ дар кишоварзӣ, фондҳои асосӣ ва гардон, меҳнат ва маҳсулнокии он, ҷобаҷогузорӣ ва махсусгардонии истеҳсолот дар кишоварзӣ, арзиши аслӣ, нарх ва нархгузорӣ дар кишоварзӣ, фурӯши маҳсулоти кишоварзӣ ва нақши муносибатҳои молию пулӣ, ҳисоби хоҷагӣ ва ғ. буданд. Соҳаи махсуси Иқтисодиёти кишоварзӣ масъалаҳои саноатикунонии кишоварзӣ ва ба асосҳои саноатӣ гузаронидани он буд. Ташкили муассисаҳои кишоварзӣ (колхозҳо ва совхозҳо, истеҳсолоти байниколхозӣ, комплексҳои агросаноатӣ ва ғ.) қисмҳои Иқтисодиёти кишоварзӣ ҳисоб мешуданд. Асоси иқтисодиёти Ҷумҳурии Тоҷикистонро ҳоло ба ҷои низоми куҳнаи маъмурии фармондиҳӣ низоми нави аз ҷиҳати илмӣ асосноки рушди соҳаҳои кишоварзӣ – иқтисодиёти миллии «нав»-и бозаргонӣ ташкил медиҳад. Таъсиси хоҷагиҳои деҳқонӣ (фермерӣ), соҳибкорӣ дар деҳот, инкишофи соҳаҳои анъанавии иқтисодиёти деҳот, шаклҳои фаъолияти оилавӣ, шахсӣ, гурӯҳӣ ва муҳайё кардани шароити мусоид барои тухмипарварӣ омилҳои рушди устувори иқтисодиёти миллӣ мебошанд. Вазифаҳо ва ҳадафҳои Иқтисодиёти кишоварзӣ: – гузариши воқеӣ ба хоҷагии кишоварзии нав, ки рушди шаклҳои гуногуни ташкили меҳнат ва истеҳсолот, бунёди иқтисодиёти самарабахши серсоҳа, таҳияи тамсилаи нави аз ҷиҳати илмӣ асосноки рушди кишоварзиро тақозо мекунад; – ташкил ва тараққӣ додани шаклҳои нави заминистифодабарии «кӯҳӣ», «лалмӣ», «наздикӯҳӣ», «водигӣ» мутобиқ бо манфиатҳои ҷумҳурӣ ва минтақаҳои он; – комилан беҳтар кардани вазъи тухмипарварии ватанӣ, селексияи рустаниҳо, рӯёндани зотҳои нави чорво ва паранда, ки ба хусусиятҳои ҷумҳурӣ ва таҷрибаи аҳолии деҳот мутобиқат мекунад; – ҷорӣ кардани сиёсати нави «микроиндустрикунонӣ» ва «микробарқикунонӣ»-и Иқтисодиёти кишоварзӣ (иқтисодиёти деҳот ва ҳудудҳои он); – мустаҳкам кардан ва инкишоф додани пойгоҳи моддию техникии хоҷагиҳои деҳқонӣ (фермерӣ) ва тамоми Иқтисодиёти кишоварзӣ; – бунёди корхонаҳои хурд, миёна ва муштарак, ки маҳсулоти хоҷагии кишоварзиро дар маҳалҳо коркард мекунанд; – инкишоф додани соҳаҳои зерсохтории иҷтимоии деҳа; – истифодаи оқилонаи ёрии сармоягузорони хориҷӣ; – дастгирӣ ва ёрии мақсадноку самарбахши давлатӣ бо мақсади рушди устувор ва фаъолияти шаклҳои гуногуни моликият, шаклҳои хоҷагидорӣ дар сохтори иқтисодиёти миллӣ; – фароҳам кардани муҳити рақобатпазир дар истеҳсолот, коркард, бандубаст ва таҳвили маҳсулоти кишоварзии ба стандартҳои ҷаҳонӣ ҷавобгӯ дар байни хоҷагиҳои деҳқонӣ, соҳибкорони кишоварзӣ, хоҷагиҳои даромаднок бо мақсади дастгирии аҳолии қобили меҳнат ва давомнокии он; – ташкили табақаҳои «нав»-и қувваҳои миллии истеҳсолӣ, шаклу усул ва роҳҳои тараққиёти устувори онҳо, аз ҷумла иқтисодиёти миллӣ, фарҳанг, илм ва дигар муаммоҳои ҷомеа; – дарёфти роҳу усулҳои берун кашидани ҷумҳурӣ аз минтақаи ёрии башардӯстона ва таъмини амнияти озуқаворӣ дар тамоми минтақаҳои он. Низоми нави аз ҷиҳати илмӣ асоснокшудаи рушди соҳаи кишоварзӣ мисли пештара зироаткорӣ ва чорводорӣ мебошад, ки ҳар яке аз он қисмҳои асосии худ – техника, технология ва масъалаҳои ташкилию иқтисодии худро доранд. Қисми асосӣ ва муайянкунандаи ин низом тарзи истеҳсолот ба ҳисоб меравад: хоҷагиҳои давлатӣ, хусусӣ, оилавӣ, оилавию гурӯҳӣ, деҳотию наздиҳавлигӣ, деҳқонӣ, кооперативию омехта, соҳибкорӣ, тиҷорати аграрӣ, сайёҳии аграрӣ, шаклҳои гуногуни фаъолияти соҳибкорӣ, соҳаҳои анъанавию иқтисодӣ, ки барои маҳалҳо хос аст (бузпарварӣ, қутоспарварӣ, асппарварӣ, занбӯрпарварӣ, намудҳои гуногуни ҳунармандӣ ва ғ.). Ҳоло масъалаҳои Иқтисодиёти кишоварзӣ дар алоқамандӣ бо илмҳои агрономӣ – талаботи агротехника, хокшиносӣ, мелиоратсия, кимиёикунонӣ, агробиологӣ, генетика ва зоотехникӣ омӯхта мешаванд. Иқтисодиёти кишоварзӣ масъалаҳои баҳодиҳии иқтисодии замин ва тафриқаи низоми нархҳо ба маҳсулоти кишоварзӣ, баробаркунонии шароити фаъолияти ташкилотҳои кишоварзиро, ки дар минтақаҳои гуногуни иқтисодӣ ва табиӣ ҷойгиранд, таҳқиқ мекунад. Оид ба масъалаҳои Иқтисодиёти кишоварзӣ Институти иқтисодии кишоварзии Академияи илмҳои кишоварзии Тоҷикистон таҳқиқот анҷом медиҳад, ки дар маҷ. «Иқтисод, ташкил ва идоракунӣ дар комплекси агросаноатии Тоҷикистон» ба табъ мерасанд. pp1rm0vvbq28fjd77zuj6u7999pgyga 1472830 1472821 2026-05-14T04:58:20Z Сунатулло Сафарзода 108676 1472830 wikitext text/x-wiki '''Иқтисодиёти кишоварзӣ''', соҳаи илми иқтисод, ки кишоварзиро ҳамчун соҳаи комплексии истеҳсолкунандаи маҳсулоти кишоварзӣ меомӯзад. Мувофиқи нақшаи кооперативии [[В. И. Ленин]] дар давраи тайёрӣ ва ба коллективҳои калони истеҳсолии сотсиалистӣ табдил додани хоҷагиҳои хурди деҳқонӣ ба вуҷуд омадааст. Иқтисодиёти кишоварзӣ хусусиятҳои хосси истеҳсолот, такрористеҳсол ва андухт дар кишоварзӣ, интенсивонии кишоварзӣ ва низоми сотсиалистии кишоварзиро меомӯхт. Мавзӯъ (объект)-и омӯзиши Иқтисодиёти кишоварзӣ замин – воситаи асосии истеҳсолот дар соҳаи кишоварзӣ ва роҳҳои истифодаи самараноки он, аз ҷумла фондҳои замини [[ИҶШС]], сохтор ва таснифоти онҳо, пойгоҳи моддӣ-техникӣ ва рушди техникӣ дар кишоварзӣ, фондҳои асосӣ ва гардон, меҳнат ва маҳсулнокии он, ҷобаҷогузорӣ ва махсусгардонии истеҳсолот дар кишоварзӣ, арзиши аслӣ, нарх ва нархгузорӣ дар кишоварзӣ, фурӯши маҳсулоти кишоварзӣ ва нақши муносибатҳои молию пулӣ, ҳисоби хоҷагӣ ва ғ. буданд. Соҳаи махсуси Иқтисодиёти кишоварзӣ масъалаҳои саноатикунонии кишоварзӣ ва ба асосҳои саноатӣ гузаронидани он буд. Ташкили муассисаҳои кишоварзӣ ([[Колхоз|колхозҳо]] ва [[Совхоз|совхозҳо]], истеҳсолоти байниколхозӣ, комплексҳои агросаноатӣ ва ғ.) қисмҳои Иқтисодиёти кишоварзӣ ҳисоб мешуданд. Асоси иқтисодиёти Ҷумҳурии Тоҷикистонро ҳоло ба ҷои низоми куҳнаи маъмурии фармондиҳӣ низоми нави аз ҷиҳати илмӣ асосноки рушди соҳаҳои кишоварзӣ – иқтисодиёти миллии «нав»-и бозаргонӣ ташкил медиҳад. Таъсиси хоҷагиҳои деҳқонӣ (фермерӣ), соҳибкорӣ дар деҳот, инкишофи соҳаҳои анъанавии иқтисодиёти деҳот, шаклҳои фаъолияти оилавӣ, шахсӣ, гурӯҳӣ ва муҳайё кардани шароити мусоид барои [[тухмипарварӣ]] омилҳои рушди устувори иқтисодиёти миллӣ мебошанд. Вазифаҳо ва ҳадафҳои Иқтисодиёти кишоварзӣ: – гузариши воқеӣ ба хоҷагии кишоварзии нав, ки рушди шаклҳои гуногуни ташкили меҳнат ва истеҳсолот, бунёди иқтисодиёти самарабахши серсоҳа, таҳияи тамсилаи нави аз ҷиҳати илмӣ асосноки рушди кишоварзиро тақозо мекунад; – ташкил ва тараққӣ додани шаклҳои нави заминистифодабарии «кӯҳӣ», «лалмӣ», «наздикӯҳӣ», «водигӣ» мутобиқ бо манфиатҳои ҷумҳурӣ ва минтақаҳои он; – комилан беҳтар кардани вазъи тухмипарварии ватанӣ, селексияи рустаниҳо, рӯёндани зотҳои нави чорво ва паранда, ки ба хусусиятҳои ҷумҳурӣ ва таҷрибаи аҳолии деҳот мутобиқат мекунад; – ҷорӣ кардани сиёсати нави «микроиндустрикунонӣ» ва «микробарқикунонӣ»-и Иқтисодиёти кишоварзӣ (иқтисодиёти деҳот ва ҳудудҳои он); – мустаҳкам кардан ва инкишоф додани пойгоҳи моддию техникии хоҷагиҳои деҳқонӣ (фермерӣ) ва тамоми Иқтисодиёти кишоварзӣ; – бунёди корхонаҳои хурд, миёна ва муштарак, ки маҳсулоти хоҷагии кишоварзиро дар маҳалҳо коркард мекунанд; – инкишоф додани соҳаҳои зерсохтории иҷтимоии деҳа; – истифодаи оқилонаи ёрии сармоягузорони хориҷӣ; – дастгирӣ ва ёрии мақсадноку самарбахши давлатӣ бо мақсади рушди устувор ва фаъолияти шаклҳои гуногуни моликият, шаклҳои хоҷагидорӣ дар сохтори иқтисодиёти миллӣ; – фароҳам кардани муҳити рақобатпазир дар истеҳсолот, коркард, бандубаст ва таҳвили маҳсулоти кишоварзии ба стандартҳои ҷаҳонӣ ҷавобгӯ дар байни хоҷагиҳои деҳқонӣ, соҳибкорони кишоварзӣ, хоҷагиҳои даромаднок бо мақсади дастгирии аҳолии қобили меҳнат ва давомнокии он; – ташкили табақаҳои «нав»-и қувваҳои миллии истеҳсолӣ, шаклу усул ва роҳҳои тараққиёти устувори онҳо, аз ҷумла иқтисодиёти миллӣ, фарҳанг, илм ва дигар муаммоҳои ҷомеа; – дарёфти роҳу усулҳои берун кашидани ҷумҳурӣ аз минтақаи ёрии башардӯстона ва таъмини амнияти озуқаворӣ дар тамоми минтақаҳои он. Низоми нави аз ҷиҳати илмӣ асоснокшудаи рушди соҳаи кишоварзӣ мисли пештара зироаткорӣ ва [[чорводорӣ]] мебошад, ки ҳар яке аз он қисмҳои асосии худ – [[техника]], [[технология]] ва масъалаҳои ташкилию иқтисодии худро доранд. Қисми асосӣ ва муайянкунандаи ин низом тарзи истеҳсолот ба ҳисоб меравад: хоҷагиҳои давлатӣ, хусусӣ, оилавӣ, оилавию гурӯҳӣ, деҳотию наздиҳавлигӣ, деҳқонӣ, кооперативию омехта, [[Соҳибкор|соҳибкорӣ]], тиҷорати аграрӣ, сайёҳии аграрӣ, шаклҳои гуногуни фаъолияти соҳибкорӣ, соҳаҳои анъанавию иқтисодӣ, ки барои маҳалҳо хос аст (бузпарварӣ, қутоспарварӣ, асппарварӣ, занбӯрпарварӣ, намудҳои гуногуни ҳунармандӣ ва ғ.). Ҳоло масъалаҳои Иқтисодиёти кишоварзӣ дар алоқамандӣ бо илмҳои агрономӣ – талаботи агротехника, хокшиносӣ, мелиоратсия, кимиёикунонӣ, агробиологӣ, генетика ва зоотехникӣ омӯхта мешаванд. Иқтисодиёти кишоварзӣ масъалаҳои баҳодиҳии иқтисодии замин ва тафриқаи низоми нархҳо ба маҳсулоти кишоварзӣ, баробаркунонии шароити фаъолияти ташкилотҳои кишоварзиро, ки дар минтақаҳои гуногуни иқтисодӣ ва табиӣ ҷойгиранд, таҳқиқ мекунад. Оид ба масъалаҳои Иқтисодиёти кишоварзӣ Институти иқтисодии кишоварзии Академияи илмҳои кишоварзии Тоҷикистон таҳқиқот анҷом медиҳад, ки дар маҷ. «Иқтисод, ташкил ва идоракунӣ дар комплекси агросаноатии Тоҷикистон» ба табъ мерасанд. elje8n6yb3jozmleep8a99ag3alf8ee 0 331449 1472824 2026-05-14T04:33:21Z Navruzov Abdulmalik 57291 Саҳифаи нав: {{Short description|Шайхи Муҳаммара аз соли 1857 то 1881}} {{Use dmy dates|date=May 2020}} {{Infobox royalty | name = Ҷобир Хон | title = Амири Муҳаммара ва вобастагиҳои он<br/>Шайх-уш-шуёхи [[Banu Kaab|Бану Кааб]]<br/>Сарвари эътилофи Меҳайсин | titletext = | more = | image = File:Haj Jaber.jpg | alt = | caption = Ҳ... 1472824 wikitext text/x-wiki {{Short description|Шайхи Муҳаммара аз соли 1857 то 1881}} {{Use dmy dates|date=May 2020}} {{Infobox royalty | name = Ҷобир Хон | title = Амири Муҳаммара ва вобастагиҳои он<br/>Шайх-уш-шуёхи [[Banu Kaab|Бану Кааб]]<br/>Сарвари эътилофи Меҳайсин | titletext = | more = | image = File:Haj Jaber.jpg | alt = | caption = Ҳаҷ Ҷобир ибни Мердов дар солҳои миёнасолӣ | succession = [[Emir|Амир]]и [[Mohammerah|Муҳаммара]] | moretext = | reign = 1857 - 1881 | reign-type = Монархия | coronation = 1857 | cor-type = | predecessor = [[Yousif Bin Merdaw|Юсуф ибни Мердов]] | pre-type = | regent = | reg-type = | successor = [[Miz'al Khan ibn Haji Jabir Khan|Мизъал Хон ибни Ҳаҷ Ҷобир Хон]] | suc-type = | birth_date = 1796 | birth_place = | death_date = Октябри 1881<ref name="The Living Age 1890. p.360">The Living Age. United States, Contributors: Eliakim Littell, Robert S. Littell,1890. p.360</ref> | death_place = | burial_date = | burial_place = | consort = <!-- yes or no --> | full name = Ҷобир ибни Мирдов ибни Алӣ ибни Косиб ибни Убуд ибни Асааф ибни Раҳма ибни Хазъал | era name = | era dates = | posthumous name = | temple name = | house = Оли Мирдов | father = [[Merdaw al-Kaabi|Мердов ал-Каабӣ]] | mother = | religion = [[Islam|Ислом]] | succession1 = Сарвари эътилофи Меҳайсин | moretext1 = | reign1 = 1857–1881 | reign-type1 = | coronation1 = 1857 | cor-type1 = [[Bay'ah|Байъат]] | predecessor1 = [[Yousif Bin Merdaw|Юсуф ибни Мердов]] | pre-type1 = | regent1 = | reg-type1 = | successor1 = [[Miz'al Khan ibn Haji Jabir Khan|Мизъал Хон ибни Ҳаҷ Ҷобир Хон]] | suc-type1 = | succession2 = [[Sheikh|Шайх]]-уш-шуёхи қабилаи [[Banu Kaab|Бану Кааб]] | moretext2 = | reign2 = 1857–1881 | reign-type2 = | coronation2 = 1857 | cor-type2 = [[Bay'ah|Байъат]] | predecessor2 = [[Yousif Bin Merdaw|Юсуф ибни Мердов]] | pre-type2 = | regent2 = | reg-type2 = | successor2 = [[Miz'al Khan ibn Haji Jabir Khan|Мизъал Хон ибни Ҳаҷ Ҷобир Хон]] | suc-type2 = | succession3 = | moretext3 = | reign3 = | reign-type3 = | coronation3 = | cor-type3 = | predecessor3 = | pre-type3 = | regent3 = | reg-type3 = | successor3 = | suc-type3 = | signature = }} '''Ҷобир ибни Мердов Ал-Каабӣ''' (1780–1881; ({{lang-ar|الشيخ جابر بن مرداو الكعبي}}) шайхи [[Муҳаммара]]<ref>Adamec, Ludwig W.. Historical Gazetteer of Iran: Abadan and Southwestern Iran. Austria: Akademische Drucku. Verlagsanstalt, 1976. p.555</ref> буд, ки Муҳаммараро дар асри XIX ҳамчун як бандари озод ва шайхнишин таъсис дод ва худ шайхи он буд. Ҷобир шахси зирак ва ҳисобгар буд. Ӯ бо шоҳони Қоҷор муносибатҳои дӯстона барқарор намуд. Вай то замони маргаш дар моҳи октябри соли 1881 соҳиби Муҳаммара буда, унвони ''Нусрат-ул-мулк''-ро нигоҳ дошт. Ҷобир ҳамчунин волии кулли таъйиншудаи имперӣ дар минтақаи худ гардид. Ҷобир ал-Каабӣ раҳбари қабилаи арабии Бани Кааб ва шайхи Муҳаммара дар қисми зиёди асри нуздаҳум буд.<ref>Averting an Iranian Geopolitical Crisis. By H. RamHormozi, Friesen Press, 2016. {{ISBN|9781460280669}}</ref> == Давраи ҳукмронии Ҷобир ибни Мердов == [[File:Jabir bin Mirdaw.jpg|thumb|300px|''Ҳаҷ Ҷобир ибни Мердов, амири Муҳаммара ва Арабистон ҳамроҳ бо як корманди бритониёӣ'']] Шайх Ҷобир аз ҷангҳои байниқабилавӣ нигарон буд. Аз ин рӯ, ӯ мавқеи бетарафиро нигоҳ дошта, ҳамзамон бо ҳукуматҳои Форс ва Усмонӣ, бахусус бо [[Wali (administrative title)|волиҳо]]и [[Baghdad|Бағдод]], муносибатҳои хубро ҳифз мекард.<ref name=":0">{{Cite book|last=Editions du Monde Arabe|title=the Iraq-Iran Conflict|publisher=Institute of Studies and Research|year=1981|location=Paris}}</ref> Қабилае, ки бештар барои Ҷобир мушкил эҷод мекард, Рабиъа буд. Аз ин рӯ, ӯ ба як суннати қадимаи дипломатии арабӣ рӯ овард: барои ором кардани мухолифати он қабила бо Нӯра, духтари шайхи Рабиъа — Талол, издивоҷ кард. Аз ин издивоҷ як писар ба дунё омад, ки баъдтар охирин ҳокими Арабистони худмухтор гардид.<ref name=":0" /> [[File:Jabir Ibn Mirdaw.jpg|thumb|300px|''Ҳаҷ Ҷобир ибни Мердов, амири Муҳаммара ва Арабистон дар солҳои миёнасолӣ'']] Низоъи доимӣ байни усмониён ва Қоҷориён, заифшавии ин империяҳо ва инчунин дипломатияи ҳушмандонаи Шайх Ҷобир боис гардид, ки императори Форс [[Носируддиншоҳи Қоҷор|Носируддин Шоҳи Қоҷор]] Арабистонро ҳамчун мулки Шайх Ҷобир ва ворисони ӯ эътироф кунад. Шоҳ розӣ шуд, ки ба корҳои дохилии аморат дахолат накунад.<ref>{{Cite book|last=Intaki|first=Abdul-Massih|title=The Voyage of King Hussein to the Nile Valley|year=1917|location=Cairo}}</ref> == Марг == Ҷобир 2 октябри соли 1881 даргузашт ва писари дуюмаш [[Мизъал Хон ибни Ҳаҷ Ҷобир Хон]] ҷойгузини ӯ гардид.<ref name="The Living Age 1890. p.360">The Living Age. United States, Contributors: Eliakim Littell, Robert S. Littell,1890. p.360</ref> == Манбаъҳо == {{Reflist}} {{DEFAULTSORT:Jabir Ibn Merdaw}} [[Category:Ҳокимони Эрон]] [[Category:Сиёсатмадорони араби эронӣ]] [[Category:Сиёсатмадорони эронӣ дар асри 19]] [[Category:Арабҳо дар асри 19]] [[Гурӯҳ:Зодагони соли 1780]] [[Гурӯҳ:Даргузаштагони соли 1881]] [[Гурӯҳ:Зодагони вилояти Хузистон]] e8dfk6sl8aywixgqcbc43wf6y8t6xyf 1472827 1472824 2026-05-14T04:41:22Z Navruzov Abdulmalik 57291 ислоҳ 1472827 wikitext text/x-wiki {{Short description|Шайхи Муҳаммара аз соли 1857 то 1881}} {{Use dmy dates|date=May 2020}} {{Infobox royalty | name = Ҷобир Хон | title = Амири Муҳаммара ва вобастагиҳои он<br/>Шайх-уш-шуёхи [[Banu Kaab|Бану Кааб]]<br/>Сарвари эътилофи Меҳайсин | titletext = | more = | image = File:Haj Jaber.jpg | alt = | caption = Ҳаҷ Ҷобир ибни Мердов дар солҳои миёнасолӣ | succession = [[Emir|Амир]]и [[Mohammerah|Муҳаммара]] | moretext = | reign = 1857 - 1881 | reign-type = Монархия | coronation = 1857 | cor-type = | predecessor = [[Yousif Bin Merdaw|Юсуф ибни Мердов]] | pre-type = | regent = | reg-type = | successor = [[Miz'al Khan ibn Haji Jabir Khan|Мизъал Хон ибни Ҳаҷ Ҷобир Хон]] | suc-type = | birth_date = 1796 | birth_place = | death_date = Октябри 1881<ref name="The Living Age 1890. p.360">The Living Age. United States, Contributors: Eliakim Littell, Robert S. Littell,1890. p.360</ref> | death_place = | burial_date = | burial_place = | consort = <!-- yes or no --> | full name = Ҷобир ибни Мирдов ибни Алӣ ибни Косиб ибни Убуд ибни Асааф ибни Раҳма ибни Хазъал | era name = | era dates = | posthumous name = | temple name = | house = Оли Мирдов | father = [[Merdaw al-Kaabi|Мердов ал-Каабӣ]] | mother = | religion = [[Islam|Ислом]] | succession1 = Сарвари эътилофи Меҳайсин | moretext1 = | reign1 = 1857–1881 | reign-type1 = | coronation1 = 1857 | cor-type1 = [[Bay'ah|Байъат]] | predecessor1 = [[Yousif Bin Merdaw|Юсуф ибни Мердов]] | pre-type1 = | regent1 = | reg-type1 = | successor1 = [[Miz'al Khan ibn Haji Jabir Khan|Мизъал Хон ибни Ҳаҷ Ҷобир Хон]] | suc-type1 = | succession2 = [[Sheikh|Шайх]]-уш-шуёхи қабилаи [[Banu Kaab|Бану Кааб]] | moretext2 = | reign2 = 1857–1881 | reign-type2 = | coronation2 = 1857 | cor-type2 = [[Bay'ah|Байъат]] | predecessor2 = [[Yousif Bin Merdaw|Юсуф ибни Мердов]] | pre-type2 = | regent2 = | reg-type2 = | successor2 = [[Miz'al Khan ibn Haji Jabir Khan|Мизъал Хон ибни Ҳаҷ Ҷобир Хон]] | suc-type2 = | succession3 = | moretext3 = | reign3 = | reign-type3 = | coronation3 = | cor-type3 = | predecessor3 = | pre-type3 = | regent3 = | reg-type3 = | successor3 = | suc-type3 = | signature = }} '''Ҷобир ибни Мердов Ал-Каабӣ''' (1780–1881; ({{lang-ar|الشيخ جابر بن مرداو الكعبي}}) шайхи [[Муҳаммара]]<ref>Adamec, Ludwig W.. Historical Gazetteer of Iran: Abadan and Southwestern Iran. Austria: Akademische Drucku. Verlagsanstalt, 1976. p.555</ref> буд, ки Муҳаммараро дар асри XIX ҳамчун як бандари озод ва шайхнишин таъсис дод ва худ шайхи он буд. Ҷобир шахси зирак ва ҳисобгар буд. Ӯ бо шоҳони Қоҷор муносибатҳои дӯстона барқарор намуд. Вай то замони маргаш дар моҳи октябри соли 1881 соҳиби Муҳаммара буда, унвони ''Нусрат-ул-мулк''-ро нигоҳ дошт. Ҷобир ҳамчунин волии кулли таъйиншудаи имперӣ дар минтақаи худ гардид. Ҷобир ал-Каабӣ раҳбари қабилаи арабии Бани Кааб ва шайхи Муҳаммара дар қисми зиёди асри нуздаҳум буд.<ref>Averting an Iranian Geopolitical Crisis. By H. RamHormozi, Friesen Press, 2016. {{ISBN|9781460280669}}</ref> == Давраи ҳукмронии Ҷобир ибни Мердов == [[File:Jabir bin Mirdaw.jpg|thumb|300px|''Ҳаҷ Ҷобир ибни Мердов, амири Муҳаммара ва Арабистон ҳамроҳ бо як корманди бритониёӣ'']] Шайх Ҷобир аз ҷангҳои байниқабилавӣ нигарон буд. Аз ин рӯ, ӯ мавқеи бетарафиро нигоҳ дошта, ҳамзамон бо ҳукуматҳои Форс ва Усмонӣ, бахусус бо [[Wali (administrative title)|волиҳо]]и [[Baghdad|Бағдод]], муносибатҳои хубро ҳифз мекард.<ref name=":0">{{Cite book|last=Editions du Monde Arabe|title=the Iraq-Iran Conflict|publisher=Institute of Studies and Research|year=1981|location=Paris}}</ref> Қабилае, ки бештар барои Ҷобир мушкил эҷод мекард, Рабиъа буд. Аз ин рӯ, ӯ ба як суннати қадимаи дипломатии арабӣ рӯ овард: барои ором кардани мухолифати он қабила бо Нӯра, духтари шайхи Рабиъа — Талол, издивоҷ кард. Аз ин издивоҷ як писар ба дунё омад, ки баъдтар охирин ҳокими Арабистони худмухтор гардид.<ref name=":0" /> [[File:Jabir Ibn Mirdaw.jpg|thumb|300px|''Ҳаҷ Ҷобир ибни Мердов, амири Муҳаммара ва Арабистон дар солҳои миёнасолӣ'']] Низоъи доимӣ байни усмониён ва Қоҷориён, заифшавии ин империяҳо ва инчунин дипломатияи ҳушмандонаи Шайх Ҷобир боис гардид, ки императори Форс [[Носируддиншоҳи Қоҷор|Носируддин Шоҳи Қоҷор]] Арабистонро ҳамчун мулки Шайх Ҷобир ва ворисони ӯ эътироф кунад. Шоҳ розӣ шуд, ки ба корҳои дохилии аморат дахолат накунад.<ref>{{Cite book|last=Intaki|first=Abdul-Massih|title=The Voyage of King Hussein to the Nile Valley|year=1917|location=Cairo}}</ref> == Марг == Ҷобир 2 октябри соли 1881 даргузашт ва писари дуюмаш [[Мизъал ибни Ҷобир|Мизъал Хон ибни Ҳаҷ Ҷобир Хон]] ҷойгузини ӯ гардид.<ref name="The Living Age 1890. p.360">The Living Age. United States, Contributors: Eliakim Littell, Robert S. Littell,1890. p.360</ref> == Манбаъҳо == {{Reflist}} {{DEFAULTSORT:Jabir Ibn Merdaw}} [[Category:Ҳокимони Эрон]] [[Category:Сиёсатмадорони араби эронӣ]] [[Category:Сиёсатмадорони эронӣ дар асри 19]] [[Category:Арабҳо дар асри 19]] [[Гурӯҳ:Зодагони соли 1780]] [[Гурӯҳ:Даргузаштагони соли 1881]] [[Гурӯҳ:Зодагони вилояти Хузистон]] etpdfuxxz14e80ac8v7g62br4tv3pkf 0 331450 1472826 2026-05-14T04:39:37Z Navruzov Abdulmalik 57291 Саҳифаи нав: {{Infobox royalty | name = Мизъал Хон | title = Амири Муҳаммара ва вобастагиҳои он<br/>Шайх-уш-шуёхи [[Banu Kaab|Бану Кааб]]<br/>Сарвари эътилофи Меҳайсин | titletext = | more = | image = File:Miz'al Ibn Jabir.jpg | alt = | caption = Акси Шайх Мизъал ибни Ҷобир, амири Арабистон аз ҷониби Jane... 1472826 wikitext text/x-wiki {{Infobox royalty | name = Мизъал Хон | title = Амири Муҳаммара ва вобастагиҳои он<br/>Шайх-уш-шуёхи [[Banu Kaab|Бану Кааб]]<br/>Сарвари эътилофи Меҳайсин | titletext = | more = | image = File:Miz'al Ibn Jabir.jpg | alt = | caption = Акси Шайх Мизъал ибни Ҷобир, амири Арабистон аз ҷониби [[Jane Dieulafoy|Жан Диёлафуа]] дар соли 1882 | succession = [[Emir|Амир]]и [[Mohammerah|Муҳаммара]] | moretext = | reign = 1881 — июни 1897 | reign-type = Монархия | coronation = 1881 | cor-type = | predecessor = [[Haji Jabir Khan Ibn Merdaw|Ҳоҷӣ Ҷобир Хон ибни Мердов]] | pre-type = | regent = | reg-type = | successor = [[Khaz{{ayin}}al Khan ibn Haji Jabir Khan|Хазъал Хон ибни Ҳоҷӣ Ҷобир Хон]] | suc-type = | birth_date = | birth_place = | death_date = июни 1897 | death_place = | burial_date = | burial_place = | consort = <!-- yes or no --> | full name = Мизъал ибни Ҷобир ибни Мирдов ибни Алӣ ибни Косиб ибни Убуд ибни Асааф ибни Раҳма ибни Хаз{{ayin}}ал | era name = | era dates = | posthumous name = | temple name = | house = Оли Мирдов | father = [[Haji Jabir Khan Ibn Merdaw|Ҳоҷӣ Ҷобир Хон ибни Мердов]] | mother = | religion = [[Islam|Ислом]] | succession1 = Сарвари эътилофи Меҳайсин | moretext1 = | reign1 = 1881 — июни 1897 | reign-type1 = | coronation1 = 1881 | cor-type1 = [[Bay'ah|Байъат]] | predecessor1 = [[Haji Jabir Khan Ibn Merdaw|Ҳоҷӣ Ҷобир Хон ибни Мердов]] | pre-type1 = | regent1 = | reg-type1 = | successor1 = [[Khaz’al Khan Ibn Haji Jabir Khan|Хазъал Хон ибни Ҳоҷӣ Ҷобир Хон]] | suc-type1 = | succession2 = [[Sheikh|Шайх]]-уш-шуёхи қабилаи [[Banu Kaab|Бану Кааб]] | moretext2 = | reign2 = 1881 — июни 1897 | reign-type2 = | coronation2 = 1881 | cor-type2 = [[Bay'ah|Байъат]] | predecessor2 = [[Haji Jabir Khan Ibn Merdaw|Ҳоҷӣ Ҷобир Хон ибни Мердов]] | pre-type2 = | regent2 = | reg-type2 = | successor2 = [[Khaz’al Khan Ibn Haji Jabir Khan|Хазъал Хон ибни Ҳоҷӣ Ҷобир Хон]] | suc-type2 = | succession3 = | moretext3 = | reign3 = | reign-type3 = | coronation3 = | cor-type3 = | predecessor3 = | pre-type3 = | regent3 = | reg-type3 = | successor3 = | suc-type3 = | signature = }} '''Мизъал ибни Ҷобир''' (1839<ref>{{cite book |last=Māniʻ |first=Jābir Jalīl |title=Al-Ahwaz: Its Tribes, Lineages, Princes, Sheikhs, and Notables |publisher=Al-Dar Al-Arabia lil-Mawsu'at |location=Beirut |year=2008 |page=240 |url=https://www.google.com/books/edition/%D8%A7%D9%84%D8%A7%D8%AD%D9%88%D8%A7%D8%B2/LidWAAAAYAAJ?hl=en }}</ref>&ndash;1897, маъруф ба '''Муъизз ус-Салтанат''') раҳбари қабилаи ''[[Бани Кааб]]'' ва шайхи Муҳаммара буд. Ӯ писари [[Ҷобир ибни Мердов Ал-Каабӣ|Ҳоҷӣ Ҷобир Хон ибни Мердов]] буд ва пас аз марги падараш ҷойгузини ӯ гардид. Инро фармони императории Қоҷориён тасдиқ намуд. Бар асоси гузорише, ки Вазорати корҳои хориҷии Бритониё дар соли 1905 ва чандин гузориши сиёсии ҳамзамон бо ин ҳодиса нашр кардааст, қатли Шайх Мизъал ибни Ҷобир аз ҷониби яке аз сарони Кааб, амакзодаи Шайх Мизъал бо номи '''Салмон ибни Мансур''' дар соли 1897 тарҳрезӣ шуда буд. Дар гузориш ҳамчунин гуфта мешавад, ки ягона бародар ва писари хурдии зиндамондаи Ҳоҷӣ Ҷобир — Шайх Хазъал — пас аз марги бародараш вориси ӯ гардид.<ref>GAZETTEER OF PERSIA. VOL. III. PART II: L to Z' [115v] (235/988), British Library: India Office Records and Private Papers, IOR/L/MIL/17/15/4/2, in Qatar Digital Library<https://www.qdl.qa/archive/81055/vdc_100034842568.0x000024> </ref><ref>‘Persian Gulf gazetteer. Part 1. Historical and political materials. Précis of Persian Arabistan affairs.’ [11r] (21/130), British Library: India Office Records and Private Papers, IOR/L/PS/20/C242, in Qatar Digital Library <https://www.qdl.qa/archive/81055/vdc_100023528248.0x000017> </ref> Баъзе ривоятҳои дигар мегӯянд, ки ӯ аз ҷониби бародари хурдиаш Хазъал Хон кушта шудааст, дар ҳоле ки манобеи дигар иддао доранд, ки вай бо фармони Хазъал аз ҷониби яке аз муҳофизони қаср ба қатл расидааст.<ref>Shahnavaz, Shahbaz (2013). "Ḵazʿal Khan". Encyclopædia Iranica. Vol. XVI, Fasc. 2. pp. 188–197.</ref> == Унвонҳо == * {{Flagicon|Iran|1964}}''Муъизз ус-Салтанат''<ref>Sulaymānī,K.(2000), Alqab rejal doreh qajarieh (القاب رجال دورۀ قاجاريه)نشر نى, p.200 {{ISBN|9789643124847}} </ref> * {{Flagicon|Iran|1964}}''Нусрат-ул-мулк''<ref>Sulaymānī,K.(2000), Alqab rejal doreh qajarieh (القاب رجال دورۀ قاجاريه)نشر نى , p.200 {{ISBN|9789643124847}} </ref> * {{Flagicon|Iran|1964}} ''Амир Тӯмон'' (низомӣ)<ref>Sulaymānī,K.(2000), Alqab rejal doreh qajarieh (القاب رجال دورۀ قاجاريه)نشر نى , p.200 {{ISBN|9789643124847}} </ref> == Манбаъҳо == {{reflist}} {{DEFAULTSORT:Miz'al ibn Jabir}} [[Category:Арабҳо дар асри 19]] [[Гурӯҳ:Даргузаштагони соли 1897]] b9yua242zwsgah1edhngn091vbyjh6e 0 331451 1472832 2026-05-14T05:06:45Z Navruzov Abdulmalik 57291 Саҳифаи нав: {{Short description|Сиёсатмадори эронӣ (1897–1981)}} {{Infobox person | name = Аллоҳёр Солеҳ | image = Allah-Yar Saleh.jpg | caption = Аллоҳёр Солеҳ | native_name = اللهیار صالح | birth_name = Солеҳ Аронӣ | birth_date = 16 майи 1897 | birth_place = [[Aran va Bidgol|Орон ва Бидгул]], [[Qajar Iran|Эрон]] | death_date = 1 апрели 1981 | death_place = [[Tehran|Теҳрон]], Iran|... 1472832 wikitext text/x-wiki {{Short description|Сиёсатмадори эронӣ (1897–1981)}} {{Infobox person | name = Аллоҳёр Солеҳ | image = Allah-Yar Saleh.jpg | caption = Аллоҳёр Солеҳ | native_name = اللهیار صالح | birth_name = Солеҳ Аронӣ | birth_date = 16 майи 1897 | birth_place = [[Aran va Bidgol|Орон ва Бидгул]], [[Qajar Iran|Эрон]] | death_date = 1 апрели 1981 | death_place = [[Tehran|Теҳрон]], [[Iran|Эрон]] | nationality = [[Iran|Эронӣ]] | occupation = сиёсатмадор, дипломат | party = [[Iran Party|Ҳизби Эрон]]<br>[[National Front (Iran)|Ҷабҳаи Миллӣ]] | alma_mater = [[Alborz High School|Коллеҷи амрикоии Теҳрон]] }} '''Аллоҳёр Солеҳ''' ({{lang-fa|اللهیار صالح}}, таваллуд бо номи '''Солеҳ Аронӣ''';<ref>{{cite web|url=https://www.pbs.org/wgbh/pages/frontline/tehranbureau/2011/06/the-nationalist-religious-movement-part-1-patriots-and-mosaddeghists.html|title=The Nationalist-Religious Movement (Part 1: Patriots and Mosaddeghists)|publisher=[[Tehran Bureau]]|author=Muhammad Sahimi|author-link=Muhammad Sahimi|accessdate=21 August 2015|date=28 June 2011}}</ref> 1897–1981) сиёсатмадор ва дипломати эронӣ буд, ки дар замони сарвазирии [[Муҳаммад Мусаддиқ]] ба ҳайси сафири Эрон дар Иёлоти Муттаҳида фаъолият мекард.<ref name="Acheson Memoranda of Conversation, 1952">{{cite news|title=Acheson Memoranda of Conversation, 1952|url=http://www.trumanlibrary.org/whistlestop/study_collections/achesonmemos/view.php?documentid=71-1_34&documentYear=1952&documentVersion=both|accessdate=30 November 2014|publisher=Harry S. Truman|archive-date=15 December 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141215072835/http://www.trumanlibrary.org/whistlestop/study_collections/achesonmemos/view.php?documentid=71-1_34&documentYear=1952&documentVersion=both|url-status=dead}}</ref><ref name="Allah Yar Saleh Signed Short Snorter">{{cite news|title=Allah Yar Saleh Signed Short Snorter|url=http://www.shortsnorter.org/Allah_Yar_Saleh_signed_Short_Snorter.html|accessdate=30 November 2014|publisher=The Short Snorter Project}}</ref> == Фаъолият == Аллоҳёр Солеҳ узви Ҳизби Эрон буд, ки соли 1946 ҳамчун минбари либералҳои эронӣ таъсис ёфт ва яке аз чаҳор ҳизби асосие буд, ки Ҷабҳаи Миллӣ-ро ташкил медоданд.<ref>[https://archive.org/details/essentialmiddlee00hiro/page/339 ''The Essential Middle East: A Comprehensive Guide'' by Dilip Hiro]</ref> Баъдтар ӯ солҳои 1960–1964 раҳбари Ҷабҳаи Миллӣ гардид.<ref>{{cite book|author=Donald Wilber|authorlink1=Donald Wilber|title=Iran, Past and Present: From Monarchy to Islamic Republic|date=14 July 2014|publisher=Princeton University Press |page=233|isbn=978-1-4008-5747-0 |url=https://books.google.com/books?id=2Ob_AwAAQBAJ&pg=PA233}}</ref><ref>{{cite book |author=Richard W. Cottam|title=Nationalism in Iran: Updated Through 1978|date=1979|publisher=University of Pittsburgh Press|isbn=978-0-8229-7420-8 |url=https://books.google.com/books?id=wHFXD9VV9t4C&pg=PA301}}</ref> == Барои мутолиаи бештар == *{{cite book|author=Houchang E. Chehabi|title=Iranian Politics and Religious Modernism: The Liberation Movement of Iran Under the Shah and Khomeini|url=https://books.google.com/books?id=JJEIQbUnGyYC&pg=PA135|accessdate=1 December 2014 |year=1990|publisher=I.B.Tauris|isbn=978-1-85043-198-5|page=135}} == Манбаъҳо == {{Reflist}} {{DEFAULTSORT:Saleh, Allah-Yar}} [[Category:Дипломатҳои эронӣ дар асри 20]] [[Category:Сафирони Эрон дар Иёлоти Муттаҳида]] {{stub}} [[Гурӯҳ:Зодагони соли 1897]] [[Гурӯҳ:Даргузаштагони соли 1981]] g77119h8u0f7mt0wmi5m8i6ze26ydmx 0 331452 1472833 2026-05-14T05:10:05Z Сунатулло Сафарзода 108676 Саҳифаи нав: Иқтисоди соягӣ, иқтисодиёти ғайрирасмӣ ва ё пинҳонӣ, фаъолияти иқтисодии ғайриқонунӣ, ки дур аз назари давлат ва ҷомеа қарор дорад; бахши ғайриқобили мушоҳида, ғайрирасмӣ ва ғайриқонунии иқтисодиёт. Баъзан онро иқтисодиёти ҷиноӣ ҳам меноманд. Иқтисоди сояг... 1472833 wikitext text/x-wiki Иқтисоди соягӣ, иқтисодиёти ғайрирасмӣ ва ё пинҳонӣ, фаъолияти иқтисодии ғайриқонунӣ, ки дур аз назари давлат ва ҷомеа қарор дорад; бахши ғайриқобили мушоҳида, ғайрирасмӣ ва ғайриқонунии иқтисодиёт. Баъзан онро иқтисодиёти ҷиноӣ ҳам меноманд. Иқтисоди соягӣ ду қисмро дар бар мегирад: 1) иқтисодиёти аз ҷониби давлат шинохтанашуда; 2) иқтисодиёти ҷиноӣ. Қисми аввали Иқтисоди соягӣ аз сабти давлатӣ нагузашта, ба таври мустақил фаъолият мекунад. Фаъолияти ин қисм мураттабу бонизом буда наметавонад ва хислати муваққатию мавсимӣ дорад. Ҷомеа ва давлат метавонанд бо пажӯҳишу таҳқиқот онро ба низом дароварда, роҳи ба иқтисодиёти ҷомеа ворид намуданашро дарёбанд. Намуди дуввуми Иқтисоди соягӣ бештар хислати ҷиноӣ дошта, бо кочоқи маводди мухаддир, аслиҳа ва дигар фаъолияти ғайриқонунӣ сари кор дорад. Низоми хоҷагидории сотсиалистӣ дар иқтисодиёт қоидаҳои ниҳоят шадидро ҷорӣ карда буд, ки аз зуҳур кардани Иқтисоди соягӣ дар кишвар ҷилавгирӣ мекард. Таҳқиқотҳо муайян кардаанд, ки Иқтисоди соягӣ пурқувват гардида, дар натиҷа ҷабру зулм, тазйиқу ситами мардуми одӣ боз ҳам пурзӯртар шудааст. Иқтисоди соягӣ дар раванди беҳтар кардани сатҳи некуаҳволии мардум, демократикунонии ҷомеаҳо ва давлатҳо садду монеаҳои зиёде эҷод мекунад. Иқтисоди соягӣ натиҷаи норасоиву зиддиятҳо дар низоми нодурусти хоҷагидорӣ ва камбудиҳо дар қонунгузории мавҷуда мебошад. Пажӯҳишгоҳи илмии меҳнат ва ҳифзи иҷтимоии аҳолии Ҷумҳурии Тоҷикистон дар як таҳқиқоти худ муайян кардааст, ки дар Тоҷикистон агар даромад аз шуғли расмӣ ба ҳисоби миёна 1559 сомониро ташкил карда бошад, даромади солона аз фаъолияти ғайрирасмӣ 4170 сомониро ташкил додааст, ки ин назар ба даромади расмӣ 2,67 баробар зиёд мебошад. Азбаски Иқтисоди соягӣ бо сатҳу дараҷа ва хусусиятҳои ба худ хос дар мамлакатҳои ҷаҳон доман паҳн кардааст (аз ҷумла гардиши ғайриқонунии маводди мухаддир), СММ ва дигар ташкилотҳои байналмилалӣ барои пешгирии ин зуҳуроти номатлуб якҷо мубориза мебаранд. Мувофиқи маълумоти расмии соли 2011 дар Иқтисоди соягии мамлакатҳои Иттиҳоди Аврупо 2,2 млрд доллар гардиш мекард. Иқтисоди соягӣ дар мамлакатҳои Аврупои Шарқӣ ва Ҷанубӣ бештар инкишоф ёфта, саҳми он дар ММД аз 20 то 40 %-ро ташкил мекунад. Иқтисоди соягӣ ҷиҳати мусбат ҳам дорад, аз ҷумла ҳангоми пастравии истеҳсолот ва буҳронҳои молиявӣ, ки боиси зиёд шудани шумораи бекорон ва таркиши иҷтимоӣ дар ҷомеа мегардад, мардуми бекормонда наҷоти муваққатиро аз гуруснагӣ дар иқтисоди ғайрирасмӣ меҷӯянд. == Эзоҳ == {{эзоҳ}} == Адабиёт == * {{ЭМТ|Иқтисоди соягӣ|7|муаллиф= }} [[Гурӯҳ:Иқтисодиёт]] s5qzfpway17l4bvkppo5cc6w845c57e 1472835 1472833 2026-05-14T05:20:49Z Сунатулло Сафарзода 108676 1472835 wikitext text/x-wiki '''Иқтисоди соягӣ''', иқтисодиёти ғайрирасмӣ ва ё пинҳонӣ, фаъолияти иқтисодии ғайриқонунӣ, ки дур аз назари [[давлат]] ва [[Ҷомеъа|ҷомеа]] қарор дорад; бахши ғайриқобили мушоҳида, ғайрирасмӣ ва ғайриқонунии иқтисодиёт. Баъзан онро иқтисодиёти ҷиноӣ ҳам меноманд. Иқтисоди соягӣ ду қисмро дар бар мегирад: 1) иқтисодиёти аз ҷониби давлат шинохтанашуда; 2) иқтисодиёти ҷиноӣ. Қисми аввали Иқтисоди соягӣ аз сабти давлатӣ нагузашта, ба таври мустақил фаъолият мекунад. Фаъолияти ин қисм мураттабу бонизом буда наметавонад ва хислати муваққатию мавсимӣ дорад. Ҷомеа ва давлат метавонанд бо пажӯҳишу таҳқиқот онро ба низом дароварда, роҳи ба иқтисодиёти ҷомеа ворид намуданашро дарёбанд. Намуди дуввуми Иқтисоди соягӣ бештар хислати ҷиноӣ дошта, бо кочоқи маводди мухаддир, аслиҳа ва дигар фаъолияти ғайриқонунӣ сари кор дорад. Низоми хоҷагидории сотсиалистӣ дар иқтисодиёт қоидаҳои ниҳоят шадидро ҷорӣ карда буд, ки аз зуҳур кардани Иқтисоди соягӣ дар кишвар ҷилавгирӣ мекард. Таҳқиқотҳо муайян кардаанд, ки Иқтисоди соягӣ пурқувват гардида, дар натиҷа ҷабру зулм, тазйиқу ситами мардуми одӣ боз ҳам пурзӯртар шудааст. Иқтисоди соягӣ дар раванди беҳтар кардани сатҳи некуаҳволии мардум, демократикунонии ҷомеаҳо ва давлатҳо садду монеаҳои зиёде эҷод мекунад. Иқтисоди соягӣ натиҷаи норасоиву зиддиятҳо дар низоми нодурусти хоҷагидорӣ ва камбудиҳо дар қонунгузории мавҷуда мебошад. Пажӯҳишгоҳи илмии меҳнат ва ҳифзи иҷтимоии аҳолии [[Ҷумҳурии Тоҷикистон]] дар як таҳқиқоти худ муайян кардааст, ки дар Тоҷикистон агар даромад аз шуғли расмӣ ба ҳисоби миёна 1559 сомониро ташкил карда бошад, даромади солона аз фаъолияти ғайрирасмӣ 4170 сомониро ташкил додааст, ки ин назар ба даромади расмӣ 2,67 баробар зиёд мебошад. Азбаски Иқтисоди соягӣ бо сатҳу дараҷа ва хусусиятҳои ба худ хос дар мамлакатҳои ҷаҳон доман паҳн кардааст (аз ҷумла гардиши ғайриқонунии маводди мухаддир), [[СММ]] ва дигар ташкилотҳои байналмилалӣ барои пешгирии ин зуҳуроти номатлуб якҷо мубориза мебаранд. Мувофиқи маълумоти расмии соли 2011 дар Иқтисоди соягии мамлакатҳои [[Иттиҳоди Аврупо]] 2,2 млрд доллар гардиш мекард. Иқтисоди соягӣ дар мамлакатҳои [[Аврупои Шарқӣ]] ва Ҷанубӣ бештар инкишоф ёфта, саҳми он дар ММД аз 20 то 40 %-ро ташкил мекунад. Иқтисоди соягӣ ҷиҳати мусбат ҳам дорад, аз ҷумла ҳангоми пастравии истеҳсолот ва буҳронҳои молиявӣ, ки боиси зиёд шудани шумораи бекорон ва таркиши иҷтимоӣ дар ҷомеа мегардад, мардуми бекормонда наҷоти муваққатиро аз гуруснагӣ дар иқтисоди ғайрирасмӣ меҷӯянд. == Эзоҳ == {{эзоҳ}} == Адабиёт == * {{ЭМТ|Иқтисоди соягӣ|7|муаллиф= }} [[Гурӯҳ:Иқтисодиёт]] sex16vd5wgxmgbjx3l70myhzacwrvi8 0 331453 1472834 2026-05-14T05:13:41Z Navruzov Abdulmalik 57291 Саҳифаи нав: {{Infobox person | name = Аҳмад Зиракзода | birth_date = 6 марти 1908 | birth_place = [[Shahr-e Kord|Шаҳре-Корд]], [[Qajar Iran|Эрон]] | death_date = 25 августи 1993 | death_place = [[Tehran|Теҳрон]], [[Iran|Эрон]] | image = Ahmad zirakzadeh.jpg | occupation = муҳандис, сиёсатмадор | organization = [[National Front (Iran)|Ҷабҳаи Миллии Эрон]] }} '''Аҳ... 1472834 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = Аҳмад Зиракзода | birth_date = 6 марти 1908 | birth_place = [[Shahr-e Kord|Шаҳре-Корд]], [[Qajar Iran|Эрон]] | death_date = 25 августи 1993 | death_place = [[Tehran|Теҳрон]], [[Iran|Эрон]] | image = Ahmad zirakzadeh.jpg | occupation = муҳандис, сиёсатмадор | organization = [[National Front (Iran)|Ҷабҳаи Миллии Эрон]] }} '''Аҳмад Зиракзода''' ({{lang-fa|احمد زیرک‌زاده}}; 6 марти 1908 – 25 августи 1993)<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=2Aby_p4qp7UC&pg=PT333|title=در دامگه حادثه: Dar dāmgah-e hādeseh|isbn=9781595843340|last1=Sabeti|first1=Parviz|year=2012|publisher=Ketab Corporation|language=fa}}</ref><ref>[http://postchinews.ir/احمد-زیرک-زاده-یار-صدیق-دکتر-مصدق/ احمد زیرک‌زاده، یار صدیقِ دکتر صدیق] {{Dead link|date=June 2020 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> яке аз муассисони Ҷабҳаи Миллии Эрон буд, ки ҳамчун такягоҳи ҳукумати [[Муҳаммад Мусаддиқ]] ҳисобида мешуд. == Зиндагии ибтидоӣ == Ӯ соли 1908 дар хонаводаи динӣ дар Теҳрон таваллуд шудааст. Падараш Мирзо Зирак рӯҳонии исломӣ буд. Пас аз муҳоҷирати оила ба Шаҳрекорд (он замон Деҳкард), муҳити зиндагии ӯ тағйир ёфт. Пас аз Инқилоби машрутияи Эрон ӯ бо идеяҳои демократия ва миллатгароӣ ошно шуд, ки дар шаклгирии фикрии ӯ таъсири калон доштанд.<ref>{{cite web|title=Zia Sedghi|url=...}}</ref><ref>{{cite book|title=Ahmad Zirakzadeh, Unanswered Questions|year=1997}}</ref> == Таҳсил == Соли 1925 ба [[Dar ul-Funun (Persia)|Дорулфунун]] дар Теҳрон дохил шуд. Баъдан бо стипендияи Вазорати дифоъ ба Политехникии Париж рафт ва муҳандисии баҳрӣ омӯхт.<ref>{{cite web|title=Zia Sedghi|url=...}}</ref><ref>{{cite book|title=Ahmad Zirakzadeh, Unanswered Questions|year=1997}}</ref> == Фаъолияти сиёсӣ == Пас аз бозгашт ба Эрон (1935) дар нерӯи баҳрӣ кор кард. Соли 1943 ба Теҳрон рафта, яке аз муассисони Ҳизби Эрон гардид ва дабири кулли он шуд. Ҳизби Эрон баъдтар яке аз пояҳои асосии Ҷабҳаи Миллӣ гардид. Пас аз пирӯзии Мусаддиқ (1951) ӯ дар ҳукумати иқтисод вазифаи муовинро ишғол кард ва дар парлумон низ узв интихоб шуд. == Кудетои 1953 == Дар ҷараёни кудетои 1953 дар хонаи Мусаддиқ ҳузур дошт ва ҳангоми фирор пояш осеб дид. Пас аз кудето чанд сол пинҳон шуд ва баъдан боздошт гардид. Баъд аз озодӣ фаъолияти сиёсиро маҳдуд идома дод. == Вафот == Соли 1993 дар Теҳрон даргузашт ва дар қабристони [[Биҳишти Заҳро]] дафн карда шуд. == Манбаъҳо == {{Reflist}} {{DEFAULTSORT:Zirakzadeh, Ahmad}} [[Category:Сиёсатмадорони Эрон]] [[Category:Муҳандисони Эрон]] [[Гурӯҳ:Зодагони соли 1908]] [[Гурӯҳ:Даргузаштагони соли 1993]] ap7bznba7yzbgqqrxi45u58p1wo89yy 0 331454 1472836 2026-05-14T05:26:06Z Navruzov Abdulmalik 57291 Саҳифаи нав: {{Short description|Сиёсатмадори эронӣ (1905–1991)}} {{Use dmy dates|date=April 2022}} {{Infobox person | name = Ғуломҳусейн Садиқӣ | native_name = غلامحسین صدیقی | image = Gholam Hossein Sadighi.jpg | birth_date = 3 декабри 1905 | birth_place = Теҳрон, Эрон | death_date = 28 апрели 1991 | death_place = Теҳрон, Эрон | occupation = сиёсатмадор, сотсиолог | party = Ҷа... 1472836 wikitext text/x-wiki {{Short description|Сиёсатмадори эронӣ (1905–1991)}} {{Use dmy dates|date=April 2022}} {{Infobox person | name = Ғуломҳусейн Садиқӣ | native_name = غلامحسین صدیقی | image = Gholam Hossein Sadighi.jpg | birth_date = 3 декабри 1905 | birth_place = Теҳрон, Эрон | death_date = 28 апрели 1991 | death_place = Теҳрон, Эрон | occupation = сиёсатмадор, сотсиолог | party = Ҷабҳаи Миллӣ (Эрон) }} '''Ғуломҳусейн Садиқӣ''' ({{lang-fa|غلامحسین صدیقی}}; 3 декабри 1905 – 28 апрели 1991) сиёсатмадори эронӣ ва вазири корҳои дохилӣ дар ҳукумати сарвазир [[Муҳаммад Мусаддиқ]] буд. Пас аз кудетои 1953 ӯ боздошт шуд ва баъдтар дар дифои Мусаддиқ дар мурофиаи додгоҳии ӯ шаҳодат дод. Бо вуҷуди аз даст додани қудрат, ӯ фаъолияти сиёсиро идома дод ва дар таъсиси Ҷабҳаи Миллии дуюм дар соли 1960 иштирок кард. Соли 1978, дар давраи бӯҳрони сиёсӣ дар Эрон, ба ӯ пешниҳод шуд, ки сарвазир шавад, аммо ин нақша амалӣ нашуд. Ӯ то охири умр дар Теҳрон зиндагӣ кард ва дар [[қабристони Ибни Бобавейҳ]] дафн шудааст. == Зиндагии шахсӣ == Садиқӣ бо Фараҳангиз Мефтах издивоҷ карда буд. Онҳо ду духтар (Афариин ва Нику Садиқӣ) ва як писар (Ҳусейн Садиқӣ) доштанд. == Нигаред инчунин == * Кудетои Эрон дар соли 1953 * Бӯҳрони Абадан == Манбаъҳо == {{Reflist}} == Пайвандҳои беруна == * {{Commons-inline}} {{DEFAULTSORT:Sadighi, Gholam Hossein}} [[Category:Вазирони корҳои дохилии Эрон]] [[Category:Сиёсатмадорони Ҷабҳаи Миллӣ (Эрон)]] [[Category:Аҳолии Нур, Эрон]] [[Category:Зиндониёни сиёсӣ дар Эрон]] [[Гурӯҳ:Сиёсатмадорони Эрон]] [[Гурӯҳ:Зодагони соли 1905]] [[Гурӯҳ:Даргузаштагони соли 1991]] cmtif1e5be8q5um6tr4y8dgcv9j22cw 0 331455 1472837 2026-05-14T05:34:09Z Сунатулло Сафарзода 108676 Саҳифаи нав: Иқтисоди сиёсии вулгарӣ, маҷмӯи назарияҳои ғайриилмии иқтисоди сиёсии буржуазӣ. Иқтисоди сиёсии вулгарӣ асосан дар асрҳои 18–19 пайдо шуда, баъди аз тарафи буржуазия ба даст овардани ҳокимияти сиёсӣ дар мамлакатҳои мутараққии Аврупои Ғарбӣ ҷои иқтисоди сиё... 1472837 wikitext text/x-wiki Иқтисоди сиёсии вулгарӣ, маҷмӯи назарияҳои ғайриилмии иқтисоди сиёсии буржуазӣ. Иқтисоди сиёсии вулгарӣ асосан дар асрҳои 18–19 пайдо шуда, баъди аз тарафи буржуазия ба даст овардани ҳокимияти сиёсӣ дар мамлакатҳои мутараққии Аврупои Ғарбӣ ҷои иқтисоди сиёсии классикиро гирифт. Намояндагони барҷастаи он Т. Р. Малтус, Ж. Б. Сей, Ҷ. Милл, Ҷ. Р. Мак-Куллох, Н. У. Сениор, Ф. Бастиа, В. Рошер, Б. Ҳилдебранд, А. Маршалл. К. Бюхер, В. Зомбарт, К. Менгер ва дигарон буданд. Иқтисоди сиёсии вулгарӣ ба муқобили ақидаҳои пешқадами замона мубориза мебурд. Дар нимаи дуввуми асри 19 мактабҳое (масалан, мактаби иқтисоди сиёсии Австрия, мактаби таърихии иқтисоди сиёсӣ, назарияи иқтисодии А. Маршалл, Ҷ. Б. Кларк ва ғ.) ба вуҷуд омаданд, ки зидди ақидаҳои иқтисодии К. Маркс буданд. Иқтисоди сиёсии буржуазии муосир анъанаҳои Иқтисоди сиёсии вулгариро давом дода, барои ҳимояи сармояи инҳисорӣ мувофиқ шудааст ва ҷараёнҳои зиёде ба монанди «сармоядории созмонёфта», «иқтисоди омехта», «тиҷорати бузург», «давлати рифоҳ», «капитализми мардумӣ» таъсис додааст. Ҳамаи ин аз он шаҳодат медиҳад, ки Иқтисоди сиёсии вулгарӣ назарияи ягонаи худро надорад. Ҷонибдорони Иқтисоди сиёсии вулгарӣ хусусияти воқеии раванди ҷамъиятӣ-таърихӣ ва қонуниятҳои онро рад карда, нақши асосиро ба фаъолияти шахси (субъективи)-и одамон ва шаклҳои ташкилии сохторҳои ҷамъиятӣ ва ғ. мансуб медонанд. == Эзоҳ == {{эзоҳ}} == Адабиёт == * {{ЭМТ|Иқтисоди сиёсии вулгарӣ|7|муаллиф= }} [[Гурӯҳ:Иқтисодиёт]] 27vgsbshvxy5gq18vedlb8nqxmsyyjb 1472838 1472837 2026-05-14T05:41:56Z Сунатулло Сафарзода 108676 1472838 wikitext text/x-wiki '''Иқтисоди сиёсии вулгарӣ''', маҷмӯи назарияҳои ғайриилмии иқтисоди сиёсии буржуазӣ. == Таърих == Иқтисоди сиёсии вулгарӣ асосан дар асрҳои 18–19 пайдо шуда, баъди аз тарафи буржуазия ба даст овардани [[ҳокимияти сиёсӣ]] дар мамлакатҳои мутараққии [[Аврупои Ғарбӣ]] ҷои иқтисоди сиёсии классикиро гирифт. Намояндагони барҷастаи он Т. Р. Малтус, Ж. Б. Сей, Ҷ. Милл, Ҷ. Р. Мак-Куллох, Н. У. Сениор, Ф. Бастиа, В. Рошер, Б. Ҳилдебранд, А. Маршалл. К. Бюхер, [[Вомбарг|В. Зомбарт]], К. Менгер ва дигарон буданд. Иқтисоди сиёсии вулгарӣ ба муқобили ақидаҳои пешқадами замона мубориза мебурд. Дар нимаи дуввуми асри 19 мактабҳое (масалан, мактаби иқтисоди сиёсии Австрия, мактаби таърихии иқтисоди сиёсӣ, назарияи иқтисодии А. Маршалл, Ҷ. Б. Кларк ва ғ.) ба вуҷуд омаданд, ки зидди ақидаҳои иқтисодии [[Карл Маркс|К. Маркс]] буданд. Иқтисоди сиёсии буржуазии муосир анъанаҳои Иқтисоди сиёсии вулгариро давом дода, барои ҳимояи сармояи инҳисорӣ мувофиқ шудааст ва ҷараёнҳои зиёде ба монанди «сармоядории созмонёфта», «иқтисоди омехта», «тиҷорати бузург», «давлати рифоҳ», «капитализми мардумӣ» таъсис додааст. Ҳамаи ин аз он шаҳодат медиҳад, ки Иқтисоди сиёсии вулгарӣ назарияи ягонаи худро надорад. Ҷонибдорони Иқтисоди сиёсии вулгарӣ хусусияти воқеии раванди ҷамъиятӣ-таърихӣ ва қонуниятҳои онро рад карда, нақши асосиро ба фаъолияти шахси (субъективи)-и одамон ва шаклҳои ташкилии сохторҳои ҷамъиятӣ ва ғ. мансуб медонанд. == Эзоҳ == {{эзоҳ}} == Адабиёт == * {{ЭМТ|Иқтисоди сиёсии вулгарӣ|7|муаллиф= }} [[Гурӯҳ:Иқтисодиёт]] 3y4xlthexg9nuz6fsk0jp7byz1vviri 0 331456 1472839 2026-05-14T05:42:27Z Navruzov Abdulmalik 57291 Саҳифаи нав: {{Short description|Қабристон дар Рай, Теҳрон, Эрон}} {{Infobox cemetery | name = Қабристони Ибни Бобуё | established = | type = исломӣ | graves = | location = [[Rey, Iran|Рай]], [[Iran|Эрон]] | map_type = | coordinates = {{coord|35|36.194|N|51|26.634|E|region:IR_type:landmark|display=inline, title}} | image = Ibn_Babawayh_Cemetery_04.jpg }} '''Қабристони Ибни Бобуё''' ({{lang-fa|گورست... 1472839 wikitext text/x-wiki {{Short description|Қабристон дар Рай, Теҳрон, Эрон}} {{Infobox cemetery | name = Қабристони Ибни Бобуё | established = | type = исломӣ | graves = | location = [[Rey, Iran|Рай]], [[Iran|Эрон]] | map_type = | coordinates = {{coord|35|36.194|N|51|26.634|E|region:IR_type:landmark|display=inline, title}} | image = Ibn_Babawayh_Cemetery_04.jpg }} '''Қабристони Ибни Бобуё''' ({{lang-fa|گورستان ابن‌بابویه}}), инчунин бо номи '''Эбн-е Бобуё''' низ маъруф аст,<ref name="irib">{{cite web |url=http://www2.irib.ir/Ouriran/mashahir/mazhabi/ebnbaboyeh/html/en/page.htm |title=Ibn Babviyeh |publisher=Islamic Republic of Iran Broadcasting Website |access-date=2008-10-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070704194038/http://www.irib.ir/Ouriran/mashahir/mazhabi/ebnbaboyeh/html/en/page.htm |archive-date=2007-07-04 |url-status=dead }}</ref> дар шаҳри [[Рай]] дар [[Эрон]] ҷойгир аст (ки ҳоло қисми маҳаллаи бузурги Теҳрон мебошад). == Дар бораи == Қабристон ба номи донишманди [[Шиа]] Ибни Бобуё (ваф. 991 милодӣ) номгузорӣ шудааст, ки яке аз машҳуртарин шахсони дафншуда дар он мебошад. Ӯ дар [[Бағдод]] таълим медод ва дар охири умраш дар [[Рай]] зиндагӣ мекард. Осори ӯ (беш аз 300 ҷилд) ҳамчун манбаъҳои мӯътабар дар [[фиқҳ|ҳуқуқи исломӣ]] истифода мешаванд. Машҳуртарин китоби ӯ ''Ман ло яҳзуруҳу-л-фақиҳ'' мебошад. Ӯ соли 381 ҳиҷрӣ вафот кард ва қабраш дар ҳамин қабристон ҷойгир аст.<ref name="irib"/> ==Қабрҳои маъруф== *[[Ибни Бобуё]] (ваф. 991) – донишманди асримиёнагӣ *[[Туғрил I]] (993–1063) – асосгузори [[Империяи Салҷуқиён]] *Абдулбоқӣ Муннаҷимбошӣ (ваф. 1859) – сиёсатмадор *Ваҳдат Кирмоншоҳӣ (1825–1883) – шоир *[[Мирзо Ғуломризо Исфаҳонӣ]] (1830–1887) – хаттот *Абулҳасан Ҷалва (1823–1897) – ориф *Муҳаммад-Тоҳир Мирзо (тав. 1835) – шоҳзодаи Қоҷор ва донишманд *Муҳаммад-Ҳусейн Фурӯғӣ Зокоу-л-Мулк (1839–1907) – сиёсатмадор *Муҳаммад Кирмоншоҳӣ (1827–1908) – табиб *Абулфазл Ангҳо (1850–1915) – раҳбари сӯфия *[[Ҳусейн Ардабилӣ]] (1880–1918) – сиёсатмадор *Муҳаммад-Боқир Хусравӣ Кирмоншоҳӣ (1849–1919) – нависанда *Фазлуллоҳ Оқ-Эвлӣ (1886–1920) – афсари жандармерия *[[Мирзодеҳ Эшқӣ]] (1894–1924) – рӯзноманигор *Алӣ-Нақӣ Ганҷӣ (1872–1929) – сиёсатмадор *Яҳё Марвастӣ (1875–1929) – сиёсатмадор *Яҳё Кошонӣ (1873–1930) – рӯзноманигор *Парвона (1910–1933) – овозхон *[[Ашраф Гелонӣ]] (1870–1934) – рӯзноманигор ва шоир *Асадуллоҳ Харақонӣ (1838–1936) – донишманд *[[Фирӯз Нусрат-уд-Давла III]] (1889–1937) – сиёсатмадор *[[Фатҳуллоҳ Хон Акбар]] (1855–1938) – сарвазири Эрон *Ҳодӣ Тажвидӣ (1893–1939) – нависанда *[[Муҳаммад Алӣ Фурӯғӣ]] (1877–1942) – сарвазир ва донишманд *Ҳасан Раззоз (1878–1942) – паҳлавон *Карим Раштӣ (ваф. 1944) – сиёсатмадор *Фасиҳуззамон Шерозӣ (1861–1945) – шоир *[[Ҳасан Исфандиёрӣ]] (1867–1945) – раиси Маҷлис *[[Фотима Сайёҳ]] (1902–1947) – донишманд *Абдулраззоқ Боғайерӣ (1869–1953) – донишманд *[[Ҳусейн Самӣӣ]] (1876–1953) – сиёсатмадор *[[Ҳусейн Фотимӣ]] (1918–1954) – сиёсатмадор *Фахр-ул-Давлаи Қоҷор (1883–1955) – шоҳзода *Абдуллоҳ Розӣ (1894–1955) – нависанда *[[Алӣ-Акбар Деҳхудо]] (1879–1956) – рӯзноманигор ва донишманд *Муҳаммад-Содиқ Купол (1893–1956) – генерал *[[Аҳмад Баҳор]] (1889–1957) – сиёсатмадор *Рӯшанак Нодӯст (1898–1957) – рӯзноманигор *Муҳаммад-Алӣ Иқбол (ваф. 1958) – сиёсатмадор *[[Иброҳим Ҳакимӣ]] (1871–1959) – сарвазир *Ҳусейн Кӯҳӣ Кирмонӣ (1897–1959) – шоир *Амир Алам (1876–1961) – сиёсатмадор *Раҷаб-Али Хайёт (1883–1961) – ориф *[[Муҳаммад-Ҳасан Шамширӣ]] (1897–1961) – тоҷир *Ҳодӣ Ранҷӣ Теҳронӣ (1907–1961) – шоир *Ҷавод Фозил Лорҷонӣ (1916–1961) – нависанда *[[Маҳваш]] (1920–1961) – овозхон *Абулҳасан Хоналӣ (1932–1961) – донишманд *Муҳаммад Шаҳбахтӣ (1886–1962) – генерал *[[Маҳмуд Маҳмуд]] (1882–1965) – нависанда *Пархида (1913–1965) – актриса *[[Содиқ Амонӣ]] (1930–1965) – шахсияти сиёсӣ *[[Муртазо Никнежод]] (1942–1965) *[[Муҳаммад Бухороиӣ]] (1944–1965) *[[Ризо Саффар-Ҳарандӣ]] (1946–1965) *[[Ҷаббор Боғчабан]] (1886–1966) – донишманд *Алӣ Ҳейат (1888–1966) – сиёсатмадор *[[Фахр-Узмо Арғун]] (1898–1966) – шоир *[[Ҳусейн Беҳзод]] (1894–1968) – наққош *[[Ғуломризо Тахтӣ]] (1930–1968) – паҳлавон *[[Рукнуддин Мухторӣ]] (1887–1970) – мусиқидон *[[Абдуллоҳ Муъаззамӣ]] (1909–1971) – сиёсатмадор *Аҳмад Нозирзода Кирмонӣ (1913–1976) – шоир *Муршид Чилуӣ (ваф. 1978) – ориф *[[Алӣ-Акбар Дерахшонӣ]] (1896–1978) – генерал *[[Носир Муқаддам]] (1921–1979) – генерал *[[Муҳаммад Ризо Амелӣ Теҳронӣ]] (1927–1979) – сиёсатмадор *Ғуломҳусейн Минбошиён (1907–1980) – мусиқидон *[[Асадуллоҳ Рашидиён]] (1922–1980) – сиёсатмадор *[[Содиқ Қутбзода]] (1936–1982) – сиёсатмадор *[[Муҳсин Фурӯғӣ]] (1907–1983) – меъмор *[[Ғулом Ҳусейн Садиқӣ]] (1905–1992) – сиёсатмадор *[[Раҳим Муаззензода Ардабилӣ]] (1925–2005) – муаззин == Галерея == <gallery widths="200"> File:Grave of Mohammad Ali Foroughi.jpg|Қабри Муҳаммад Алӣ Фурӯғӣ File:Grave of Dr Hossein Fatemi.jpg|Қабри Ҳусейн Фотимӣ File:Grave of Gholam Reza Takhti - 1.jpg|Қабри Гуломризо Тахтӣ </gallery> == Манбаъҳо == {{commonscat}} {{Reflist}} <!-- {{Tehran Province}} --> [[Category:Қабристонҳо дар Теҳрон]] [[Category:Қабристонҳо дар Эрон]] [[Category:Қабристонҳои исломӣ]] [[Category:Биноҳо ва иншоот дар вилояти Теҳрон]] 9dqgmhwthas8f0kl7maomdwv4vbniyv 1472840 1472839 2026-05-14T05:45:38Z Navruzov Abdulmalik 57291 1472840 wikitext text/x-wiki {{Short description|Қабристон дар Рай, Теҳрон, Эрон}} {| class="infobox" |+ Қабристони Ибни Бобуё |- ! Навъ | исломӣ |- ! Макон | [[Рай]] |- ! Координата | {{coord|35|36.194|N|51|26.634|E|display=inline, title}} |} '''Қабристони Ибни Бобуё''' ({{lang-fa|گورستان ابن‌بابویه}}), инчунин бо номи '''Эбн-е Бобуё''' низ маъруф аст,<ref name="irib">{{cite web |url=http://www2.irib.ir/Ouriran/mashahir/mazhabi/ebnbaboyeh/html/en/page.htm |title=Ibn Babviyeh |publisher=Islamic Republic of Iran Broadcasting Website |access-date=2008-10-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070704194038/http://www.irib.ir/Ouriran/mashahir/mazhabi/ebnbaboyeh/html/en/page.htm |archive-date=2007-07-04 |url-status=dead }}</ref> дар шаҳри [[Рай]] дар [[Эрон]] ҷойгир аст (ки ҳоло қисми маҳаллаи бузурги Теҳрон мебошад). == Дар бораи == Қабристон ба номи донишманди [[Шиа]] Ибни Бобуё (ваф. 991 милодӣ) номгузорӣ шудааст, ки яке аз машҳуртарин шахсони дафншуда дар он мебошад. Ӯ дар [[Бағдод]] таълим медод ва дар охири умраш дар [[Рай]] зиндагӣ мекард. Осори ӯ (беш аз 300 ҷилд) ҳамчун манбаъҳои мӯътабар дар [[фиқҳ|ҳуқуқи исломӣ]] истифода мешаванд. Машҳуртарин китоби ӯ ''Ман ло яҳзуруҳу-л-фақиҳ'' мебошад. Ӯ соли 381 ҳиҷрӣ вафот кард ва қабраш дар ҳамин қабристон ҷойгир аст.<ref name="irib"/> ==Қабрҳои маъруф== *[[Ибни Бобуё]] (ваф. 991) – донишманди асримиёнагӣ *[[Туғрил I]] (993–1063) – асосгузори [[Империяи Салҷуқиён]] *Абдулбоқӣ Муннаҷимбошӣ (ваф. 1859) – сиёсатмадор *Ваҳдат Кирмоншоҳӣ (1825–1883) – шоир *[[Мирзо Ғуломризо Исфаҳонӣ]] (1830–1887) – хаттот *Абулҳасан Ҷалва (1823–1897) – ориф *Муҳаммад-Тоҳир Мирзо (тав. 1835) – шоҳзодаи Қоҷор ва донишманд *Муҳаммад-Ҳусейн Фурӯғӣ Зокоу-л-Мулк (1839–1907) – сиёсатмадор *Муҳаммад Кирмоншоҳӣ (1827–1908) – табиб *Абулфазл Ангҳо (1850–1915) – раҳбари сӯфия *[[Ҳусейн Ардабилӣ]] (1880–1918) – сиёсатмадор *Муҳаммад-Боқир Хусравӣ Кирмоншоҳӣ (1849–1919) – нависанда *Фазлуллоҳ Оқ-Эвлӣ (1886–1920) – афсари жандармерия *[[Мирзодеҳ Эшқӣ]] (1894–1924) – рӯзноманигор *Алӣ-Нақӣ Ганҷӣ (1872–1929) – сиёсатмадор *Яҳё Марвастӣ (1875–1929) – сиёсатмадор *Яҳё Кошонӣ (1873–1930) – рӯзноманигор *Парвона (1910–1933) – овозхон *[[Ашраф Гелонӣ]] (1870–1934) – рӯзноманигор ва шоир *Асадуллоҳ Харақонӣ (1838–1936) – донишманд *[[Фирӯз Нусрат-уд-Давла III]] (1889–1937) – сиёсатмадор *[[Фатҳуллоҳ Хон Акбар]] (1855–1938) – сарвазири Эрон *Ҳодӣ Тажвидӣ (1893–1939) – нависанда *[[Муҳаммад Алӣ Фурӯғӣ]] (1877–1942) – сарвазир ва донишманд *Ҳасан Раззоз (1878–1942) – паҳлавон *Карим Раштӣ (ваф. 1944) – сиёсатмадор *Фасиҳуззамон Шерозӣ (1861–1945) – шоир *[[Ҳасан Исфандиёрӣ]] (1867–1945) – раиси Маҷлис *[[Фотима Сайёҳ]] (1902–1947) – донишманд *Абдулраззоқ Боғайерӣ (1869–1953) – донишманд *[[Ҳусейн Самӣӣ]] (1876–1953) – сиёсатмадор *[[Ҳусейн Фотимӣ]] (1918–1954) – сиёсатмадор *Фахр-ул-Давлаи Қоҷор (1883–1955) – шоҳзода *Абдуллоҳ Розӣ (1894–1955) – нависанда *[[Алӣ-Акбар Деҳхудо]] (1879–1956) – рӯзноманигор ва донишманд *Муҳаммад-Содиқ Купол (1893–1956) – генерал *[[Аҳмад Баҳор]] (1889–1957) – сиёсатмадор *Рӯшанак Нодӯст (1898–1957) – рӯзноманигор *Муҳаммад-Алӣ Иқбол (ваф. 1958) – сиёсатмадор *[[Иброҳим Ҳакимӣ]] (1871–1959) – сарвазир *Ҳусейн Кӯҳӣ Кирмонӣ (1897–1959) – шоир *Амир Алам (1876–1961) – сиёсатмадор *Раҷаб-Али Хайёт (1883–1961) – ориф *[[Муҳаммад-Ҳасан Шамширӣ]] (1897–1961) – тоҷир *Ҳодӣ Ранҷӣ Теҳронӣ (1907–1961) – шоир *Ҷавод Фозил Лорҷонӣ (1916–1961) – нависанда *[[Маҳваш]] (1920–1961) – овозхон *Абулҳасан Хоналӣ (1932–1961) – донишманд *Муҳаммад Шаҳбахтӣ (1886–1962) – генерал *[[Маҳмуд Маҳмуд]] (1882–1965) – нависанда *Пархида (1913–1965) – актриса *[[Содиқ Амонӣ]] (1930–1965) – шахсияти сиёсӣ *[[Муртазо Никнежод]] (1942–1965) *[[Муҳаммад Бухороиӣ]] (1944–1965) *[[Ризо Саффар-Ҳарандӣ]] (1946–1965) *[[Ҷаббор Боғчабан]] (1886–1966) – донишманд *Алӣ Ҳейат (1888–1966) – сиёсатмадор *[[Фахр-Узмо Арғун]] (1898–1966) – шоир *[[Ҳусейн Беҳзод]] (1894–1968) – наққош *[[Ғуломризо Тахтӣ]] (1930–1968) – паҳлавон *[[Рукнуддин Мухторӣ]] (1887–1970) – мусиқидон *[[Абдуллоҳ Муъаззамӣ]] (1909–1971) – сиёсатмадор *Аҳмад Нозирзода Кирмонӣ (1913–1976) – шоир *Муршид Чилуӣ (ваф. 1978) – ориф *[[Алӣ-Акбар Дерахшонӣ]] (1896–1978) – генерал *[[Носир Муқаддам]] (1921–1979) – генерал *[[Муҳаммад Ризо Амелӣ Теҳронӣ]] (1927–1979) – сиёсатмадор *Ғуломҳусейн Минбошиён (1907–1980) – мусиқидон *[[Асадуллоҳ Рашидиён]] (1922–1980) – сиёсатмадор *[[Содиқ Қутбзода]] (1936–1982) – сиёсатмадор *[[Муҳсин Фурӯғӣ]] (1907–1983) – меъмор *[[Ғулом Ҳусейн Садиқӣ]] (1905–1992) – сиёсатмадор *[[Раҳим Муаззензода Ардабилӣ]] (1925–2005) – муаззин == Галерея == <gallery widths="200"> File:Grave of Mohammad Ali Foroughi.jpg|Қабри Муҳаммад Алӣ Фурӯғӣ File:Grave of Dr Hossein Fatemi.jpg|Қабри Ҳусейн Фотимӣ File:Grave of Gholam Reza Takhti - 1.jpg|Қабри Гуломризо Тахтӣ </gallery> == Манбаъҳо == {{commonscat}} {{Reflist}} <!-- {{Tehran Province}} --> [[Category:Қабристонҳо дар Теҳрон]] [[Category:Қабристонҳо дар Эрон]] [[Category:Қабристонҳои исломӣ]] [[Category:Биноҳо ва иншоот дар вилояти Теҳрон]] e26p879a06ps9nolfe9fhdqyxx903wz 1472850 1472840 2026-05-14T06:59:25Z InternetArchiveBot 30618 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1472850 wikitext text/x-wiki {{Short description|Қабристон дар Рай, Теҳрон, Эрон}} {| class="infobox" |+ Қабристони Ибни Бобуё |- ! Навъ | исломӣ |- ! Макон | [[Рай]] |- ! Координата | {{coord|35|36.194|N|51|26.634|E|display=inline, title}} |} '''Қабристони Ибни Бобуё''' ({{lang-fa|گورستان ابن‌بابویه}}), инчунин бо номи '''Эбн-е Бобуё''' низ маъруф аст,<ref name="irib">{{cite web |url=http://www2.irib.ir/Ouriran/mashahir/mazhabi/ebnbaboyeh/html/en/page.htm |title=Ibn Babviyeh |publisher=Islamic Republic of Iran Broadcasting Website |access-date=2008-10-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070704194038/http://www.irib.ir/Ouriran/mashahir/mazhabi/ebnbaboyeh/html/en/page.htm |archive-date=2007-07-04 |url-status=dead |accessdate=2026-05-14 |archivedate=2007-07-04 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070704194038/http://www.irib.ir/Ouriran/mashahir/mazhabi/ebnbaboyeh/html/en/page.htm }}</ref> дар шаҳри [[Рай]] дар [[Эрон]] ҷойгир аст (ки ҳоло қисми маҳаллаи бузурги Теҳрон мебошад). == Дар бораи == Қабристон ба номи донишманди [[Шиа]] Ибни Бобуё (ваф. 991 милодӣ) номгузорӣ шудааст, ки яке аз машҳуртарин шахсони дафншуда дар он мебошад. Ӯ дар [[Бағдод]] таълим медод ва дар охири умраш дар [[Рай]] зиндагӣ мекард. Осори ӯ (беш аз 300 ҷилд) ҳамчун манбаъҳои мӯътабар дар [[фиқҳ|ҳуқуқи исломӣ]] истифода мешаванд. Машҳуртарин китоби ӯ ''Ман ло яҳзуруҳу-л-фақиҳ'' мебошад. Ӯ соли 381 ҳиҷрӣ вафот кард ва қабраш дар ҳамин қабристон ҷойгир аст.<ref name="irib"/> ==Қабрҳои маъруф== *[[Ибни Бобуё]] (ваф. 991) – донишманди асримиёнагӣ *[[Туғрил I]] (993–1063) – асосгузори [[Империяи Салҷуқиён]] *Абдулбоқӣ Муннаҷимбошӣ (ваф. 1859) – сиёсатмадор *Ваҳдат Кирмоншоҳӣ (1825–1883) – шоир *[[Мирзо Ғуломризо Исфаҳонӣ]] (1830–1887) – хаттот *Абулҳасан Ҷалва (1823–1897) – ориф *Муҳаммад-Тоҳир Мирзо (тав. 1835) – шоҳзодаи Қоҷор ва донишманд *Муҳаммад-Ҳусейн Фурӯғӣ Зокоу-л-Мулк (1839–1907) – сиёсатмадор *Муҳаммад Кирмоншоҳӣ (1827–1908) – табиб *Абулфазл Ангҳо (1850–1915) – раҳбари сӯфия *[[Ҳусейн Ардабилӣ]] (1880–1918) – сиёсатмадор *Муҳаммад-Боқир Хусравӣ Кирмоншоҳӣ (1849–1919) – нависанда *Фазлуллоҳ Оқ-Эвлӣ (1886–1920) – афсари жандармерия *[[Мирзодеҳ Эшқӣ]] (1894–1924) – рӯзноманигор *Алӣ-Нақӣ Ганҷӣ (1872–1929) – сиёсатмадор *Яҳё Марвастӣ (1875–1929) – сиёсатмадор *Яҳё Кошонӣ (1873–1930) – рӯзноманигор *Парвона (1910–1933) – овозхон *[[Ашраф Гелонӣ]] (1870–1934) – рӯзноманигор ва шоир *Асадуллоҳ Харақонӣ (1838–1936) – донишманд *[[Фирӯз Нусрат-уд-Давла III]] (1889–1937) – сиёсатмадор *[[Фатҳуллоҳ Хон Акбар]] (1855–1938) – сарвазири Эрон *Ҳодӣ Тажвидӣ (1893–1939) – нависанда *[[Муҳаммад Алӣ Фурӯғӣ]] (1877–1942) – сарвазир ва донишманд *Ҳасан Раззоз (1878–1942) – паҳлавон *Карим Раштӣ (ваф. 1944) – сиёсатмадор *Фасиҳуззамон Шерозӣ (1861–1945) – шоир *[[Ҳасан Исфандиёрӣ]] (1867–1945) – раиси Маҷлис *[[Фотима Сайёҳ]] (1902–1947) – донишманд *Абдулраззоқ Боғайерӣ (1869–1953) – донишманд *[[Ҳусейн Самӣӣ]] (1876–1953) – сиёсатмадор *[[Ҳусейн Фотимӣ]] (1918–1954) – сиёсатмадор *Фахр-ул-Давлаи Қоҷор (1883–1955) – шоҳзода *Абдуллоҳ Розӣ (1894–1955) – нависанда *[[Алӣ-Акбар Деҳхудо]] (1879–1956) – рӯзноманигор ва донишманд *Муҳаммад-Содиқ Купол (1893–1956) – генерал *[[Аҳмад Баҳор]] (1889–1957) – сиёсатмадор *Рӯшанак Нодӯст (1898–1957) – рӯзноманигор *Муҳаммад-Алӣ Иқбол (ваф. 1958) – сиёсатмадор *[[Иброҳим Ҳакимӣ]] (1871–1959) – сарвазир *Ҳусейн Кӯҳӣ Кирмонӣ (1897–1959) – шоир *Амир Алам (1876–1961) – сиёсатмадор *Раҷаб-Али Хайёт (1883–1961) – ориф *[[Муҳаммад-Ҳасан Шамширӣ]] (1897–1961) – тоҷир *Ҳодӣ Ранҷӣ Теҳронӣ (1907–1961) – шоир *Ҷавод Фозил Лорҷонӣ (1916–1961) – нависанда *[[Маҳваш]] (1920–1961) – овозхон *Абулҳасан Хоналӣ (1932–1961) – донишманд *Муҳаммад Шаҳбахтӣ (1886–1962) – генерал *[[Маҳмуд Маҳмуд]] (1882–1965) – нависанда *Пархида (1913–1965) – актриса *[[Содиқ Амонӣ]] (1930–1965) – шахсияти сиёсӣ *[[Муртазо Никнежод]] (1942–1965) *[[Муҳаммад Бухороиӣ]] (1944–1965) *[[Ризо Саффар-Ҳарандӣ]] (1946–1965) *[[Ҷаббор Боғчабан]] (1886–1966) – донишманд *Алӣ Ҳейат (1888–1966) – сиёсатмадор *[[Фахр-Узмо Арғун]] (1898–1966) – шоир *[[Ҳусейн Беҳзод]] (1894–1968) – наққош *[[Ғуломризо Тахтӣ]] (1930–1968) – паҳлавон *[[Рукнуддин Мухторӣ]] (1887–1970) – мусиқидон *[[Абдуллоҳ Муъаззамӣ]] (1909–1971) – сиёсатмадор *Аҳмад Нозирзода Кирмонӣ (1913–1976) – шоир *Муршид Чилуӣ (ваф. 1978) – ориф *[[Алӣ-Акбар Дерахшонӣ]] (1896–1978) – генерал *[[Носир Муқаддам]] (1921–1979) – генерал *[[Муҳаммад Ризо Амелӣ Теҳронӣ]] (1927–1979) – сиёсатмадор *Ғуломҳусейн Минбошиён (1907–1980) – мусиқидон *[[Асадуллоҳ Рашидиён]] (1922–1980) – сиёсатмадор *[[Содиқ Қутбзода]] (1936–1982) – сиёсатмадор *[[Муҳсин Фурӯғӣ]] (1907–1983) – меъмор *[[Ғулом Ҳусейн Садиқӣ]] (1905–1992) – сиёсатмадор *[[Раҳим Муаззензода Ардабилӣ]] (1925–2005) – муаззин == Галерея == <gallery widths="200"> File:Grave of Mohammad Ali Foroughi.jpg|Қабри Муҳаммад Алӣ Фурӯғӣ File:Grave of Dr Hossein Fatemi.jpg|Қабри Ҳусейн Фотимӣ File:Grave of Gholam Reza Takhti - 1.jpg|Қабри Гуломризо Тахтӣ </gallery> == Манбаъҳо == {{commonscat}} {{Reflist}} <!-- {{Tehran Province}} --> [[Category:Қабристонҳо дар Теҳрон]] [[Category:Қабристонҳо дар Эрон]] [[Category:Қабристонҳои исломӣ]] [[Category:Биноҳо ва иншоот дар вилояти Теҳрон]] 5l1t18jkumhqg7kl408refd420vnt28 0 331457 1472841 2026-05-14T06:05:01Z Navruzov Abdulmalik 57291 Саҳифаи нав: {{Short description|Мавзеи бостоншиносӣ дар Эрон}} {| class="infobox" |+ Тепе Софалин |- ! Ном | Тепе Софалин |- ! Навъ | Мавзеи бостоншиносӣ |- ! Макон | [[Вилояти Теҳрон]], Эрон |- ! Координата | {{coord|35|18|58|N|51|44|06|E|display=inline, title}} |- ! Давра | Охири ҳазораи IV то милод |- ! Кофтуков | 2006–2007, 2017 |- ! Ҳо... 1472841 wikitext text/x-wiki {{Short description|Мавзеи бостоншиносӣ дар Эрон}} {| class="infobox" |+ Тепе Софалин |- ! Ном | Тепе Софалин |- ! Навъ | Мавзеи бостоншиносӣ |- ! Макон | [[Вилояти Теҳрон]], Эрон |- ! Координата | {{coord|35|18|58|N|51|44|06|E|display=inline, title}} |- ! Давра | Охири ҳазораи IV то милод |- ! Кофтуков | 2006–2007, 2017 |- ! Ҳолат | Харобшуда |} '''Тепе Софалин''' (инчунин '''Таппех Софалин''' ва '''Тейп Софалин''') як мавзеъи бостоншиносии Шарқи Наздик аст, ки дар дашти Теҳрон, дар ҷануби кӯҳҳои [[Алборз]] дар платформаи шимолу марказии Эрон ҷойгир мебошад. Он тақрибан 10 километр шарқтар аз шаҳри муосири [[Варамин]] ва 35 километр ҷанубу шарқтар аз шаҳри муосири [[Теҳрон]] воқеъ аст. Ин мавзеъ дар [[Вилояти Теҳрон|вилояти Теҳрон]] ҷойгир мебошад. Калимаи «Софалин» дар забони форсӣ маънои «пораҳои сафол» (шикастапораҳои кӯза ва сафол) дорад. Ин мавзеъ аз давраи дерини калколит то давраи аввали асри биринҷӣ маскун будааст, инчунин дар давраи [[Давраи протоэламӣ|протоэламӣ]] (ин давра инчунин бо номи Суза III маълум аст) ва боз дар давраи III асри оҳан низ истиқрор доштааст. Мавзеъи [[Таппех Шоғалӣ]] дар наздикии он ҷойгир аст ва мавзеъи [[Тепе Ҳиссор]] танҳо чанд километр дуртар воқеъ мебошад. Номи «Софалин» дар форсӣ маънои «пораҳои сафол» (кулолӣ) дорад. ==Бостоншиносӣ== [[File:Clay accounting tokens Susa Louvre n2.jpg|thumb|Нишонаҳои гилии ҳисобдорӣ аз Суза]] Ин мавзеъ 500 метр дарозӣ ва 400 метр паҳноӣ дошта, баландии он аз сатҳи ҳамворӣ тақрибан 10 метр аст ва бар рӯи теппаи табиӣ ҷойгир шудааст. Дар рӯйи мавзеъ баъзе чоҳҳои кофташуда аз ҷониби ғоратгарон дида мешаванд. Тепаи Софалин соли 2004 дар ҷараёни баррасии дашти Теҳрон мавриди омӯзиш қарор гирифт. Дар солҳои 2006–2007 гурӯҳи бостоншиносони Донишгоҳи озоди исломии Варамин-Пишво бо роҳбарии Муртазо Ҳиссорӣ дар ду мавсим ҳафриёт анҷом доданд.<ref>Hessari, M., "First Preliminary Report on Excavations at Tape Sofalin, Pishwa", Unpublished Report (In Persian), Islamic Azad University Varamin-Pishwa Branch, 2006</ref><ref>Hessari, M., "Second Preliminary Report on Excavations at Tape Sofalin, Pishwa", Unpublished Report (In Persian), Islamic Azad University Varamin-Pishwa Branch, 2007</ref><ref>Hesari, M. and Akbari, H., "Gozâresh-e moghadamâti-e kavosh-e mohavateh bastani Sofalin, Pishva", The 9th Annual Symposium on Iranian Archaeology, Archaeological reports 7, pp. 167–200, 2007</ref> Дар байни бозёфтҳо нишонаҳои гилии навиштадор, дувоздаҳ лавҳаи хаттии [[Хати протоэламӣ|протоэламӣ]] (ки аксаран шикаста буданд), буллаҳои гилӣ, муҳрҳои гилӣ ва лавҳаҳои холӣ ёфт шуданд. Аз 11 лавҳаи қобили хондан, яке дар хандақи рақами 2 ва боқимонда дар хандақи рақами 3 пайдо гардиданд. Ҳамчунин шумораи зиёди нишонаҳои гилии давраи пешазхаттӣ дар шаклҳои курашакл, конусӣ, росткунҷа, секунҷа ва дигар намудҳо кашф шуданд. Кофтуковҳо то соли 2011 идома ёфтанд, гарчанде натиҷаҳои онҳо кам нашр шудаанд.<ref>Hessari, M., "The fourth preliminary report of Excavation at Tepe Sofalin", Iranian Cultural Heritage Organization of Tehran Province, 2010</ref><ref>Dahl, J. M. Hessari, and R. Yousefi Zoshk, "The Proto-Elamite Tablets from Tape Sofalin", Iranian Journal of Archaeological Studies 2 (1), pp. 57–73, 2012</ref> [[File:Proto-Elamite tablet with transcription.jpg|thumb|upright=1.2|Лавҳаи протоэламӣ бо транскрипсия]] Соли 2017 мавсими нави ҳафриёт аз ҷониби Маркази таҳқиқоти бостоншиносии Эрон ва [[Донишгоҳи озоди Берлин]] анҷом дода шуд. Панҷ хандақ кушода шуда, яке аз хандақҳои пешина васеъ гардид. Дар ин кофтуков муҳрҳои гилӣ ва нишонаҳои ҳисобдорӣ пайдо шуданд. Панҷ намуна барои [[таърихгузории радиокарбонӣ]] фиристода шуд. Натиҷаҳо давраи байни солҳои 3500–2900 то милодро нишон доданд.<ref>Hessari, Morteza, Reinhard Bernbeck, and Susan Pollock, "A Brief Report on New Radiocarbon Dates from Tappeh Sofalin, Pishva, Iran", Journal of Archaeological Studies 12.4, pp. 47–57, 2021</ref> Ба наздикӣ лавҳаи сездаҳуми протоэламӣ, ки қариб пурра нигоҳ дошта шудааст, кашф гардид. Пешниҳод шудааст, ки дар он низоми рақамгузории пештар ношинос истифода шудааст.<ref>Hessari, Morteza, and Rohollah Yousefi Zoshk, "A New Proto-Elamite Tablet with Unattested Numerical System from Tappeh Sofalin", 2023</ref> Таҳлили кимиёвии боқимондаҳои дохили як косаи лабканормонанд нишон дод, ки дар он мумии занбӯри асал мавҷуд будааст.<ref>Mayyas, A., et al., "Beeswax Preserved in a Late Chalcolithic Bevelled-Rim Bowl from the Tehran Plain, Iran", Iran, vol. 50, pp. 13–25, 2012</ref> Ҳамчунин чандин дафни кӯдакон дар кӯзаҳо ва қабрҳои чоҳмонанд аз давраи [[Давраи протоэламӣ|протоэламӣ]] кашф шуданд. Дар мавзеъ танӯрҳои коркарди нуқра низ пайдо гардиданд.<ref>Hessari, Morteza, and Sepideh Saeedi, "New Perspectives from the Proto-Elamite Horizon in the Center of the Iranian Plateau", The International Journal of Humanities, 24.4, pp. 33–42, 2017</ref> ==Таърих== [[File:Cuenco de borde biselado del Período de Uruk (Juzestán, Irán) - MARQ.jpg|thumb|Косаи лабканор (Beveled Rim Bowl) аз давраи Урук]] Истиқрори инсон дар ин мавзеъ аз охири ҳазораи IV то милод (давраи дерини калколит) то оғози ҳазораи III то милод (давраи аввали асри биринҷӣ) оғоз шудааст. Пас аз як давраи таркшавӣ, зиндагӣ дар ин мавзеъ дубора то давраи III асри оҳан идома ёфтааст. Дар марҳилаи аввалини истиқрор осори сафолӣ ва навиштаҷотии марбут ба [[Давраи протоэламӣ|давраи протоэламӣ]] (мувофиқ ба Сузаи III) ва инчунин навъҳои [[Косаи лабканор|косаи лабканор]] аз навъи давраи [[Давраи Урук|Урук]] (мувофиқ ба Сузаи II) кашф шудаанд.<ref>[https://ijas.usb.ac.ir/article_466_d83da87a0f757ca18ba23c2f342014bc.pdf] Hessari, Morteza, "New evidence of the emergence of complex societies discovered on the Central Iranian Plateau", Iranian Journal of Archaeological Studies 1.2, pp. 35–48, 2011</ref><ref>Hesari, Morteza, "Iron age’s Burials in Central Iranian Plateau Case Study: Tepe Sofalin, Pishva, Tehran Province", 2018</ref> ==Нигаред ҳамчунин== * [[Шаҳрҳои Шарқи Қадим]] * [[Хронологияи Шарқи Қадим]] * [[Аншон (Форс)]] * [[Тепе Яҳё]] * [[Тепе Сиёлк]] ==Манбаъҳо== {{Reflist}} ==Адабиёт== ==Пайвандҳои беруна== * [[Лавҳаҳои прото-эламӣ аз Тепе Софалин – CDLI]](https://cdli.mpiwg-berlin.mpg.de/search?provenience=sofalin) [[Гурӯҳ:Мавзеъҳои бостоншиносии Эрон]] [[Гурӯҳ:Давраи Урук]] o5hioj6onmgmiow2vwst0xaxugn3lq1 0 331458 1472842 2026-05-14T06:09:18Z Сунатулло Сафарзода 108676 Саҳифаи нав: Иқлимшифоӣ, истифодаи омилҳои иқлим бо мақсади муолиҷа ва беҳдошти саломатӣ. Барои Иқлимшифоӣ иқлимро муваққатан иваз (ҳангоми дар курорт ё осоишгоҳ табобат кардан) ё беморро дар иқлими барои ӯ муқаррарӣ (дар маҳалли сукунат) табобат мекунанд. Иқлимшифоӣ да... 1472842 wikitext text/x-wiki Иқлимшифоӣ, истифодаи омилҳои иқлим бо мақсади муолиҷа ва беҳдошти саломатӣ. Барои Иқлимшифоӣ иқлимро муваққатан иваз (ҳангоми дар курорт ё осоишгоҳ табобат кардан) ё беморро дар иқлими барои ӯ муқаррарӣ (дар маҳалли сукунат) табобат мекунанд. Иқлимшифоӣ дар алоҳидагӣ ё якҷо бо дигар усулҳои табобат анҷом дода мешавад. Воситаҳои табобати иқлимӣ: муолиҷа бо нурҳои ҳавои тоза – аэротерапия, муолиҷа бо офтоб – гелиотерапия, оббозӣ дар баҳр, дарё, кӯл. Барои Иқлимшифоӣ иншооти махсус – аэросолярҳо (айвончаҳои махсус барои қабули ваннаҳои ҳавоӣ ва офтобӣ), шипангҳо, пляжҳо, ҳавзҳо ва ғ-ро истифода мебаранд. Якбора иваз кардани иқлим (хусусан дар фасли гарми сол) ба андомгон таъсири ногувор мерасонад. Ба кӯдакони хурдсол, пирсолон ва касоне, ки гирифтори иллати узвҳои нафас ва дилу раг мебошанд, инчунин ба одамони асабашон заиф тағйир додани иқлим таъсири манфӣ мерасонад. Вокуниши мутобиқатии онҳо суст буда, дар давраи ба шароити иқлими нав муътод (акклиматизатсия) шудан бемориҳои куҳна хуруҷ мекунанд. Маъмулан, табиб хусусиятҳои фардии бемор, синну сол, дараҷа ва ҷараёни беморӣ, фасли сол ва ғ-ро ба назар гирифта, меъёри муолиҷаро таъйин мекунад. Дар аснои муолиҷа дар осоишгогоҳҳои иқлимашон мувофиқ фаъолияти силсилаи асаб ва мутобиқати андомгон ба омилҳои номусоид беҳтар мешавад. Дуруст интихоб кардан ва оқилона амалӣ гардонидани Иқлимшифоӣ ба фаъолияти узвҳои усораи дохилӣ таъсири мусоид расонида, хастагиро рафъ мекунад. Иқлимшифоӣ муҷиби аксуламали махсуси андомгон низ мегардад. Масалан, ҳангоми қабули ваннаҳои ҳавоӣ ва офтобӣ андомгон обутоб ёфта, зимни таъсири нури офтоб дар ҷисм витамини D ва моддаҳои дигари фаъоли биологӣ ҳосил мешаванд. Иқлимшифоӣ бештар дар осоишгоҳҳо сурат мегирад. Дар шароити иқлими наздибаҳрӣ (масалан, соҳилҳои ҷануби Қрим), ки обу ҳаво муътадил ва радиатсияи Офтоб зиёд аст, одамони гирифтори баъзе намудҳои бемории сил, инчунин амрози шуш, роҳи болои нафас, силсилаи дилу раг, мубодилаи моддаҳо, невроз ва ғ. муолиҷа меёбанд. Дар шароити иқлими минтақаҳои субтропикии сернам (Сочи-Масеста, Гагра ва ғ.) бемориҳои асаб, узвҳои такяю ҳаракат ва дилу рагҳо табобат карда мешаванд. Осоишгоҳҳои иқлими биёбон ва нимбиёбон (Байрамалӣ, Ситора ва Моҳи Хосса), ки тобистони гарму хушк ва рӯзҳои офтобии зиёд доранд, ба одамони гирифтори амрози гурда мувофиқ мебошанд. Дар Тоҷикистон барои Иқлимшифоӣ фароғатгоҳҳои Хоҷаобигарм, Зумрад, Гармчашма, Шоҳамбарӣ, Обигарм, Ҳавотоғ ва ғ. созгоранд. Шароити иқлим ва обу ҳавои Тоҷикистон барои Иқлимшифоӣ хеле мусоид аст. Бисёр будани рӯзҳои офтобӣ (дар Душанбе соле то 2731 соат), шиддати радиатсияи Офтоб, кам будани миқдори боришоти солона (аз 70 то 1270 мм) ва намнокии нисбии ҳаво (аз 43 то 64%) ҷиҳатҳои хосси иқлими ҷумҳурӣ мебошанд. Дар шароити иқлими Тоҷикистон бо роҳи Иқлимшифоӣ бемориҳои дилу раг (гипертония, ишемияи дил), мубодилаи моддаҳо (артрит, полиартрит), амрози шуш (пневмония, бронхит) ва ихтилоли фаъолияти силсилаи асаб муолиҷа карда мешаванд. == Эзоҳ == {{эзоҳ}} == Адабиёт == * {{ЭМТ|Иқлимшифоӣ|7|муаллиф= }} [[Гурӯҳ:Иқлишиносӣ]] eu6iodo6vi5kacb4fobeta48dfhhbl5 1472849 1472842 2026-05-14T06:35:27Z Сунатулло Сафарзода 108676 1472849 wikitext text/x-wiki '''Иқлимшифоӣ''', истифодаи омилҳои иқлим бо мақсади муолиҷа ва беҳдошти саломатӣ. Барои Иқлимшифоӣ иқлимро муваққатан иваз (ҳангоми дар курорт ё осоишгоҳ табобат кардан) ё беморро дар иқлими барои ӯ муқаррарӣ (дар маҳалли сукунат) табобат мекунанд. Иқлимшифоӣ дар алоҳидагӣ ё якҷо бо дигар усулҳои табобат анҷом дода мешавад. Воситаҳои табобати иқлимӣ: муолиҷа бо нурҳои ҳавои тоза – аэротерапия, муолиҷа бо офтоб – [[гелиотерапия]], оббозӣ дар баҳр, дарё, кӯл. Барои Иқлимшифоӣ иншооти махсус – аэросолярҳо (айвончаҳои махсус барои қабули ваннаҳои ҳавоӣ ва офтобӣ), шипангҳо, [[Пляж|пляжҳо]], ҳавзҳо ва ғ-ро истифода мебаранд. Якбора иваз кардани иқлим (хусусан дар фасли гарми сол) ба андомгон таъсири ногувор мерасонад. Ба кӯдакони хурдсол, пирсолон ва касоне, ки гирифтори иллати узвҳои нафас ва дилу раг мебошанд, инчунин ба одамони асабашон заиф тағйир додани иқлим таъсири манфӣ мерасонад. Вокуниши мутобиқатии онҳо суст буда, дар давраи ба шароити иқлими нав муътод (акклиматизатсия) шудан бемориҳои куҳна хуруҷ мекунанд. Маъмулан, табиб хусусиятҳои фардии бемор, синну сол, дараҷа ва ҷараёни беморӣ, фасли сол ва ғ-ро ба назар гирифта, меъёри муолиҷаро таъйин мекунад. Дар аснои муолиҷа дар осоишгогоҳҳои иқлимашон мувофиқ фаъолияти силсилаи асаб ва мутобиқати андомгон ба омилҳои номусоид беҳтар мешавад. Дуруст интихоб кардан ва оқилона амалӣ гардонидани Иқлимшифоӣ ба фаъолияти узвҳои усораи дохилӣ таъсири мусоид расонида, хастагиро рафъ мекунад. Иқлимшифоӣ муҷиби аксуламали махсуси андомгон низ мегардад. Масалан, ҳангоми қабули ваннаҳои ҳавоӣ ва офтобӣ андомгон обутоб ёфта, зимни таъсири нури офтоб дар ҷисм [[витамини D]] ва моддаҳои дигари фаъоли биологӣ ҳосил мешаванд. Иқлимшифоӣ бештар дар осоишгоҳҳо сурат мегирад. Дар шароити иқлими наздибаҳрӣ (масалан, соҳилҳои ҷануби Қрим), ки обу ҳаво муътадил ва радиатсияи Офтоб зиёд аст, одамони гирифтори баъзе намудҳои бемории сил, инчунин амрози шуш, роҳи болои нафас, силсилаи дилу раг, мубодилаи моддаҳо, невроз ва ғ. муолиҷа меёбанд. Дар шароити иқлими минтақаҳои субтропикии сернам (Сочи-Масеста, Гагра ва ғ.) [[бемориҳои асаб]], узвҳои такяю ҳаракат ва дилу рагҳо табобат карда мешаванд. Осоишгоҳҳои [[Иқлими биёбонӣ|иқлими биёбон]] ва нимбиёбон ([[Байрамалӣ]], [[Ситора]] ва [[Моҳи Хоса|Моҳи Хосса]]), ки тобистони гарму хушк ва рӯзҳои офтобии зиёд доранд, ба одамони гирифтори амрози гурда мувофиқ мебошанд. Дар Тоҷикистон барои Иқлимшифоӣ фароғатгоҳҳои [[Хоҷа Оби Гарм|Хоҷаобигарм]], [[Зумрад (осоишгоҳ)|Зумрад]], [[Гармчашма (табобатгоҳ)|Гармчашма]], Шоҳамбарӣ, [[Обигарм]], [[Ҳавотоғ]] ва ғ. созгоранд. Шароити иқлим ва обу ҳавои Тоҷикистон барои Иқлимшифоӣ хеле мусоид аст. Бисёр будани рӯзҳои офтобӣ (дар Душанбе соле то 2731 соат), шиддати радиатсияи Офтоб, кам будани миқдори боришоти солона (аз 70 то 1270 мм) ва намнокии нисбии ҳаво (аз 43 то 64%) ҷиҳатҳои хосси иқлими ҷумҳурӣ мебошанд. Дар шароити иқлими Тоҷикистон бо роҳи Иқлимшифоӣ бемориҳои дилу раг (гипертония, ишемияи дил), мубодилаи моддаҳо ([[Артрит|артрит,]] полиартрит), амрози шуш ([[пневмония]], бронхит) ва ихтилоли фаъолияти силсилаи асаб муолиҷа карда мешаванд. == Эзоҳ == {{эзоҳ}} == Адабиёт == * {{ЭМТ|Иқлимшифоӣ|7|муаллиф= }} [[Гурӯҳ:Иқлим]] dvzlms2jv45n6knztyge3qb7pencqyc 0 331459 1472843 2026-05-14T06:14:24Z Navruzov Abdulmalik 57291 Саҳифаи нав: {{Use dmy dates|date=December 2019}} {{Short description|Шоир ва нависандаи эронӣ (1923–2020)}} {{Infobox person | name = Талъат Басорӣ | native_name = طلعت بصاري | native_name_lang = fa | image = Talat basari.jpg | image_size = 220px | alt = | caption = Талъат Басорӣ дар солҳои 1960 | birth_name = | birth_date = 192... 1472843 wikitext text/x-wiki {{Use dmy dates|date=December 2019}} {{Short description|Шоир ва нависандаи эронӣ (1923–2020)}} {{Infobox person | name = Талъат Басорӣ | native_name = طلعت بصاري | native_name_lang = fa | image = Talat basari.jpg | image_size = 220px | alt = | caption = Талъат Басорӣ дар солҳои 1960 | birth_name = | birth_date = 1923 | birth_place = [[Бабол]], [[Мозандарон]], [[Қоҷор Эрон|Давлати олӣ (Қоҷор Эрон)]] | death_date = {{Death date and age|df=y|2020|09|18|1923|1|1}}<ref name=Iranwire>[https://iranwire.com/fa/jinac/41516 به یاد طلعت بصاری، استاد دانشگاه و پژوهشگر بهایی]</ref> | death_place = [[Лос-Анҷелес]], [[Калифорния]], [[Иёлоти Муттаҳидаи Амрико]] | occupation = Шоир, нависанда | known_for = Ноиби раиси [[Донишгоҳи Шаҳид Чамрон (Аҳвоз)|Донишгоҳи Ҷундишопур]] (1956–1979) | spouse = {{marriage|Аболқосим Қибла|1941}}<ref name=Iranwire/> | children = 4<ref name=Iranwire/> }} '''Талат Бассорӣ''' ({{lang-fa|طلعت بصاري}}, 1923 – 18 сентябри 2020) шоир, нависанда, донишманд ва феминисти эронӣ буд. Ӯ пайрави дини [[Баҳойӣ]] буд. == Зиндагинома == Талат Бассорӣ дар шаҳри [[Бобул]], дар канори [[Баҳри Хазар]], ба дунё омадааст. Вай доктори илм дар риштаи [[забони форсӣ]] ва [[адабиёти форсӣ]] буд ва дар мактабҳои миёнаи пойтахти Эрон, шаҳри [[Теҳрон]], дарс медод.<ref>{{cite web |title=Iranian Women's Equality Calendar |url=http://www.feministschool.com/english/IMG/pdf/Iranian_Women_s_equality_calendar-2.pdf |accessdate=4 November 2019 |archive-date=29 April 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210429080832/http://www.feministschool.com/english/IMG/pdf/Iranian_Women_s_equality_calendar-2.pdf |url-status=dead }}</ref> Вай аввалин зан буд, ки дар Эрон ба вазифаи муовини раёсати як донишгоҳ таъин шуд. Ӯ дар [[Донишгоҳи Ҷундишопур]] дар [[Аҳвоз]] дар солҳои 1960 фаъолият мекард.<ref>{{cite web |title=Academy of Gundishapur |url=http://www.iranreview.org/content/Documents/_Academy_of_Gundishapur.htm |website=iranreview.org |accessdate=4 November 2019}}</ref> Ин донишгоҳ дар асри XX аз ҷониби [[сулолаи Паҳлавӣ]] таъсис дода шуда буд, то ба ёди академияи бостонии [[Гундишопур]]и давраи [[Сосониён]] бошад. Пас аз [[Инқилоби исломӣ]], бинобар эътиқоди худ ба [[дини баҳоӣ]], вай аз вазифаи донишгоҳӣ барканор гардид ва баъдан ба [[Иёлоти Муттаҳида]] муҳоҷират кард.<ref>{{cite news |title=History of the Exclusion of Iranian Baha'is from Higher Education after the Islamic Revolution |url=https://iranpresswatch.org/post/17086/history-of-the-exclusion-of-iranian-bahais-from-higher-education-after-the-islamic-revolution/ |accessdate=4 November 2019 |work=Iran Press Watch |date=30 May 2011}}</ref> Бассорӣ таҳқиқот ва интиқодҳои зиёде дар бораи адабиёти форсӣ, аз ҷумла достони миллии [[Шоҳнома]]-и [[Фирдавсӣ]] нашр кардааст.<ref>{{cite web |title=WorldCat Profile Page |url=http://worldcat.org/identities/lccn-n80000423/ |publisher=WorldCat |accessdate=4 November 2019}}</ref> Корҳои ӯ аз ҷониби таърихшиноси маъруфи эронӣ [[Ирадҷ Афшор]] ҳамчун манбаи тавсияшаванда дар омӯзиши Шоҳнома зикр шудаанд.<ref>{{cite journal |last1=Omidsalar |first1=Mahmoud |title=Notes on Some Women of Shahnameh |journal=Name-ye Lran-e Bastan |volume=1 |issue=1 |pages=23–48 |url=https://sites.uci.edu/nameyeiranebastan/files/2019/04/Part10-Notes-on-some-women-of-the-Shahnama.pdf |accessdate=4 November 2019 |publisher=California State University |location=Los Angeles}}</ref> Соли 2018 вай китоби 347-саҳифагӣ бо номи ''Занони Шоҳнома'' (Ketabsara; 2018)-ро нашр кард, ки дар он қаҳрамонзанҳои Шоҳнома таҳлил шудаанд. Аз ҷумла [[Судаба]], ҳамсари шоҳ [[Кайковус]], [[Таҳмина]], ҳамсари [[Рустам]], [[Гурдафарид]] ва [[Фаранак]] баррасӣ шудаанд.<ref>{{cite news |title=Ketabsara Publishes Talat Bassari's 'Women in Shahnameh' |url=https://financialtribune.com/articles/art-and-culture/87789/ketabsara-publishes-talat-bassari-s-women-in-shahnameh |accessdate=4 November 2019 |work=Financial Tribune |date=10 June 2018 }}</ref> Пештар, дар соли 1967, ӯ тарҷумаи ҳол ва таҳқиқот дар бораи [[Занддухт Шерозӣ]] — яке аз пешоҳангони ҳаракати занон дар Эрон — нашр карда буд.<ref>{{cite book |last1=Paidar |first1=Parvin |title=Women and the Political Process in Twentieth-Century Iran |date=1997 |publisher=Cambridge University Press |isbn=9780521595728 |page=371 }}</ref> Вай дар [[Ню Ҷерсӣ]] зиндагӣ мекард<ref>{{cite book |last1=Pirnia |first1=Mansoureh |title=سالار زنان ايران |date=1995 |publisher=Mehriran Publishing Co. Ltd. |isbn=9780963312938 |pages=94–5 }}</ref> ва дар ҳайати таҳририяи маҷаллаи «Persian Heritage» фаъолият дошт.<ref>{{cite news |title=Persian Heritage Magazine |url=http://persian-heritage.com/wordpress/wp-content/uploads/PH-Magazine/PH78/PH78-E.pdf |accessdate=4 November 2019 }}</ref> Вай худро пайрави дини [[баҳоӣ]] мешуморид.<ref>{{cite web |title=Eshraghieh and Mahmoud Rabbani Collection |url=https://bahai-library.com/bosch_rabbani_collection |website=bahai-library.com |accessdate=4 November 2019}}</ref> Бассорӣ инчунин дар китобҳо дар бораи зиндагии шоири баҳоӣ [[Тоҳира]] кӯмак кардааст ва дар тарҷумаи матнҳо аз форсӣ ба англисӣ ҳамкорӣ намудааст.<ref>{{cite book |last1=Ahdieh |first1=Hussein |last2=Chapman |first2=Hillary |title=The Calling: Tahirih of Persia and Her American Contemporaries |date=2017 |publisher=Ibex Publishers |isbn=9781588141453 }}</ref> ==Ҷоиза ва эътироф== Портрети ӯ дар намоишгоҳи «Women of Persia» дар [[Сиэтл]], ИМА ба намоиш гузошта шудааст.<ref>{{cite news |title='Women of Persia' exhibit honors strong, powerful women |url=https://www.issaquahreporter.com/news/women-of-persia-exhibit-honors-strong-powerful-women/}}</ref> ==Ҳамчунин нигаред== * [[Ҳаракати ҳуқуқи занон дар Эрон]] * [[Занддухт Ширазӣ]] ==Манбаъҳо== {{Reflist}} ==Пайвандҳои беруна== * [http://worldcat.org/identities/lccn-n80000423/ Талъат Басорӣ], [[WorldCat]] * {{authority control}} {{DEFAULTSORT:Басорӣ, Талъат}} [[Category:Шоирони эронӣ]] [[Category:Занони нависандаи эронӣ]] [[Гурӯҳ:Зодагони соли 1923]] [[Гурӯҳ:Даргузаштагони соли 2020]] d2v4olpiywc9c0m0v3kyjyfcpu5h28d 1472844 1472843 2026-05-14T06:19:07Z Navruzov Abdulmalik 57291 Navruzov Abdulmalik moved page [[Талъат Басорӣ]] to [[Талат Басcорӣ]]: Misspelled title 1472843 wikitext text/x-wiki {{Use dmy dates|date=December 2019}} {{Short description|Шоир ва нависандаи эронӣ (1923–2020)}} {{Infobox person | name = Талъат Басорӣ | native_name = طلعت بصاري | native_name_lang = fa | image = Talat basari.jpg | image_size = 220px | alt = | caption = Талъат Басорӣ дар солҳои 1960 | birth_name = | birth_date = 1923 | birth_place = [[Бабол]], [[Мозандарон]], [[Қоҷор Эрон|Давлати олӣ (Қоҷор Эрон)]] | death_date = {{Death date and age|df=y|2020|09|18|1923|1|1}}<ref name=Iranwire>[https://iranwire.com/fa/jinac/41516 به یاد طلعت بصاری، استاد دانشگاه و پژوهشگر بهایی]</ref> | death_place = [[Лос-Анҷелес]], [[Калифорния]], [[Иёлоти Муттаҳидаи Амрико]] | occupation = Шоир, нависанда | known_for = Ноиби раиси [[Донишгоҳи Шаҳид Чамрон (Аҳвоз)|Донишгоҳи Ҷундишопур]] (1956–1979) | spouse = {{marriage|Аболқосим Қибла|1941}}<ref name=Iranwire/> | children = 4<ref name=Iranwire/> }} '''Талат Бассорӣ''' ({{lang-fa|طلعت بصاري}}, 1923 – 18 сентябри 2020) шоир, нависанда, донишманд ва феминисти эронӣ буд. Ӯ пайрави дини [[Баҳойӣ]] буд. == Зиндагинома == Талат Бассорӣ дар шаҳри [[Бобул]], дар канори [[Баҳри Хазар]], ба дунё омадааст. Вай доктори илм дар риштаи [[забони форсӣ]] ва [[адабиёти форсӣ]] буд ва дар мактабҳои миёнаи пойтахти Эрон, шаҳри [[Теҳрон]], дарс медод.<ref>{{cite web |title=Iranian Women's Equality Calendar |url=http://www.feministschool.com/english/IMG/pdf/Iranian_Women_s_equality_calendar-2.pdf |accessdate=4 November 2019 |archive-date=29 April 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210429080832/http://www.feministschool.com/english/IMG/pdf/Iranian_Women_s_equality_calendar-2.pdf |url-status=dead }}</ref> Вай аввалин зан буд, ки дар Эрон ба вазифаи муовини раёсати як донишгоҳ таъин шуд. Ӯ дар [[Донишгоҳи Ҷундишопур]] дар [[Аҳвоз]] дар солҳои 1960 фаъолият мекард.<ref>{{cite web |title=Academy of Gundishapur |url=http://www.iranreview.org/content/Documents/_Academy_of_Gundishapur.htm |website=iranreview.org |accessdate=4 November 2019}}</ref> Ин донишгоҳ дар асри XX аз ҷониби [[сулолаи Паҳлавӣ]] таъсис дода шуда буд, то ба ёди академияи бостонии [[Гундишопур]]и давраи [[Сосониён]] бошад. Пас аз [[Инқилоби исломӣ]], бинобар эътиқоди худ ба [[дини баҳоӣ]], вай аз вазифаи донишгоҳӣ барканор гардид ва баъдан ба [[Иёлоти Муттаҳида]] муҳоҷират кард.<ref>{{cite news |title=History of the Exclusion of Iranian Baha'is from Higher Education after the Islamic Revolution |url=https://iranpresswatch.org/post/17086/history-of-the-exclusion-of-iranian-bahais-from-higher-education-after-the-islamic-revolution/ |accessdate=4 November 2019 |work=Iran Press Watch |date=30 May 2011}}</ref> Бассорӣ таҳқиқот ва интиқодҳои зиёде дар бораи адабиёти форсӣ, аз ҷумла достони миллии [[Шоҳнома]]-и [[Фирдавсӣ]] нашр кардааст.<ref>{{cite web |title=WorldCat Profile Page |url=http://worldcat.org/identities/lccn-n80000423/ |publisher=WorldCat |accessdate=4 November 2019}}</ref> Корҳои ӯ аз ҷониби таърихшиноси маъруфи эронӣ [[Ирадҷ Афшор]] ҳамчун манбаи тавсияшаванда дар омӯзиши Шоҳнома зикр шудаанд.<ref>{{cite journal |last1=Omidsalar |first1=Mahmoud |title=Notes on Some Women of Shahnameh |journal=Name-ye Lran-e Bastan |volume=1 |issue=1 |pages=23–48 |url=https://sites.uci.edu/nameyeiranebastan/files/2019/04/Part10-Notes-on-some-women-of-the-Shahnama.pdf |accessdate=4 November 2019 |publisher=California State University |location=Los Angeles}}</ref> Соли 2018 вай китоби 347-саҳифагӣ бо номи ''Занони Шоҳнома'' (Ketabsara; 2018)-ро нашр кард, ки дар он қаҳрамонзанҳои Шоҳнома таҳлил шудаанд. Аз ҷумла [[Судаба]], ҳамсари шоҳ [[Кайковус]], [[Таҳмина]], ҳамсари [[Рустам]], [[Гурдафарид]] ва [[Фаранак]] баррасӣ шудаанд.<ref>{{cite news |title=Ketabsara Publishes Talat Bassari's 'Women in Shahnameh' |url=https://financialtribune.com/articles/art-and-culture/87789/ketabsara-publishes-talat-bassari-s-women-in-shahnameh |accessdate=4 November 2019 |work=Financial Tribune |date=10 June 2018 }}</ref> Пештар, дар соли 1967, ӯ тарҷумаи ҳол ва таҳқиқот дар бораи [[Занддухт Шерозӣ]] — яке аз пешоҳангони ҳаракати занон дар Эрон — нашр карда буд.<ref>{{cite book |last1=Paidar |first1=Parvin |title=Women and the Political Process in Twentieth-Century Iran |date=1997 |publisher=Cambridge University Press |isbn=9780521595728 |page=371 }}</ref> Вай дар [[Ню Ҷерсӣ]] зиндагӣ мекард<ref>{{cite book |last1=Pirnia |first1=Mansoureh |title=سالار زنان ايران |date=1995 |publisher=Mehriran Publishing Co. Ltd. |isbn=9780963312938 |pages=94–5 }}</ref> ва дар ҳайати таҳририяи маҷаллаи «Persian Heritage» фаъолият дошт.<ref>{{cite news |title=Persian Heritage Magazine |url=http://persian-heritage.com/wordpress/wp-content/uploads/PH-Magazine/PH78/PH78-E.pdf |accessdate=4 November 2019 }}</ref> Вай худро пайрави дини [[баҳоӣ]] мешуморид.<ref>{{cite web |title=Eshraghieh and Mahmoud Rabbani Collection |url=https://bahai-library.com/bosch_rabbani_collection |website=bahai-library.com |accessdate=4 November 2019}}</ref> Бассорӣ инчунин дар китобҳо дар бораи зиндагии шоири баҳоӣ [[Тоҳира]] кӯмак кардааст ва дар тарҷумаи матнҳо аз форсӣ ба англисӣ ҳамкорӣ намудааст.<ref>{{cite book |last1=Ahdieh |first1=Hussein |last2=Chapman |first2=Hillary |title=The Calling: Tahirih of Persia and Her American Contemporaries |date=2017 |publisher=Ibex Publishers |isbn=9781588141453 }}</ref> ==Ҷоиза ва эътироф== Портрети ӯ дар намоишгоҳи «Women of Persia» дар [[Сиэтл]], ИМА ба намоиш гузошта шудааст.<ref>{{cite news |title='Women of Persia' exhibit honors strong, powerful women |url=https://www.issaquahreporter.com/news/women-of-persia-exhibit-honors-strong-powerful-women/}}</ref> ==Ҳамчунин нигаред== * [[Ҳаракати ҳуқуқи занон дар Эрон]] * [[Занддухт Ширазӣ]] ==Манбаъҳо== {{Reflist}} ==Пайвандҳои беруна== * [http://worldcat.org/identities/lccn-n80000423/ Талъат Басорӣ], [[WorldCat]] * {{authority control}} {{DEFAULTSORT:Басорӣ, Талъат}} [[Category:Шоирони эронӣ]] [[Category:Занони нависандаи эронӣ]] [[Гурӯҳ:Зодагони соли 1923]] [[Гурӯҳ:Даргузаштагони соли 2020]] d2v4olpiywc9c0m0v3kyjyfcpu5h28d 0 331460 1472845 2026-05-14T06:19:08Z Navruzov Abdulmalik 57291 Navruzov Abdulmalik moved page [[Талъат Басорӣ]] to [[Талат Басcорӣ]]: Misspelled title 1472845 wikitext text/x-wiki #равона [[Талат Басcорӣ]] 9ghigvph5rp9pivji2fn6whk1ehnj3b 0 331461 1472846 2026-05-14T06:26:48Z Navruzov Abdulmalik 57291 Саҳифаи нав: {{Short description|Фаъоли эронӣ (соли таваллуд 1964)}} {{Use dmy dates|date=June 2025}} {{Infobox person | name = Заҳро Эшроқӣ | image = Zahra Eshraghi at Hassan Rouhani's campaign women rally in Tehran, 29 April 2017.jpg | caption = | native_name = {{lang|fa|زهرا اشراقی}} | birth_date = {{birth year and age|1964}} | birth_place = [[Теҳрон]], [[Давлати Империи Эрон]] | death_date = | death_place = |... 1472846 wikitext text/x-wiki {{Short description|Фаъоли эронӣ (соли таваллуд 1964)}} {{Use dmy dates|date=June 2025}} {{Infobox person | name = Заҳро Эшроқӣ | image = Zahra Eshraghi at Hassan Rouhani's campaign women rally in Tehran, 29 April 2017.jpg | caption = | native_name = {{lang|fa|زهرا اشراقی}} | birth_date = {{birth year and age|1964}} | birth_place = [[Теҳрон]], [[Давлати Империи Эрон]] | death_date = | death_place = | spouse = [[Муҳаммадризо Хатамӣ]] | children = Алиризо, Фотима<ref>{{cite news|url=https://www.bbc.com/persian/iran/2009/06/090604_ra_mv_khomeini_children|title=Саргузашти фарзандони Оятуллоҳ Хумайнӣ}}</ref> | parents = Шаҳобиддин Эшроқӣ {{small|(падар)}}<br>Сиддиқа Хумайнӣ {{small|(модар)}} | relatives = [[Рӯҳуллоҳ Хумайнӣ]] {{small|(бобо)}}<br>[[Хадиджа Сақафӣ]] {{small|(бибӣ)}} }} '''Заҳро Эшроқӣ Хумайнӣ''' (زهرا اشراقی) (соли таваллуд 1964) фаъоли сиёсӣ ва собиқ корманди ҳукуматии Эрон аст. == Зиндагии барвақт ва таҳсил == Заҳро Эшроқӣ соли 1964 дар [[Теҳрон]] ба дунё омадааст. Ӯ набераи [[Оятуллоҳ Хумайнӣ]] мебошад.<ref name=rfe15jan>{{cite news|title=Khomeini’s Granddaughter On Iran’s ‘Critical Situation,’ Sanctions, Facebook|url=https://www.rferl.org/a/khomeini-granddaughter-iran-critical-situation-/24824197.html|access-date=20 February 2013|newspaper=Radio Free Europe|date=15 January 2013}}</ref> Ӯ таҳсили олии худро дар риштаи фалсафа гирифтааст.<ref name=twtimes>{{cite news|title=Khomeini’s granddaughter fights for women’s rights|url=http://www.washingtontimes.com/news/2005/jun/18/20050618-115934-7235r/|access-date=20 February 2013|newspaper=The Washington Times|date=18 June 2005|location=Tehran}}</ref> == Назари сиёсӣ == Заҳро Эшроқӣ ҷонибдори ихтиёрӣ шудани ҳиҷоб (наҷбандории он) мебошад. Ӯ гуфтааст, ки қонунҳои Эрон ҳанӯз ҳам занонро дар мавқеи нобаробар қарор медиҳанд ва барои тағйири қонунҳо бояд ислоҳот анҷом дода шавад. Вай инчунин изҳор кардааст, ки дар Эрон бисёр ҳуқуқҳои занон маҳдуданд, аз ҷумла дар масъалаи сафар, табобат ва дигар ҳуқуқҳои шахсӣ.<ref name=tt19jun>{{cite news|last=Freeman|first=Colin|title='If I want to breathe I must have permission from my husband'|url=https://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/middleeast/iran/1492391/If-I-want-to-breathe-I-must-have-permission-from-my-husband.html|access-date=20 February 2013|newspaper=The Telegraph|date=19 June 2005|location=Tehran}}</ref> == Ҳаёти шахсӣ == Соли 1983 ӯ бо [[Муҳаммадризо Хатамӣ]], раҳбари собиқи Ҷабҳаи иштироки Эрони исломӣ ва бародари президенти собиқ Муҳаммад Хатамӣ, издивоҷ кард.<ref name=nyt03>{{cite news|last=Sciolino|first=Elaine|title=Daughter of the Revolution Fights the Veil|url=https://www.nytimes.com/2003/04/02/world/daughter-of-the-revolution-fights-the-veil.html?pagewanted=all&src=pm|access-date=9 October 2012|newspaper=The New York Times|date=2 April 2003}}</ref> == Сиёсат == Соли 2004, номзадии ӯ ба интихоботи парлумонӣ аз ҷониби Шӯрои нигаҳбон рад карда шуд.<ref>{{Cite web |date=12 February 2016 |title=Iran’s Revolutionary Grandchildren |url=http://www.newyorker.com/news/news-desk/irans-revolutionary-grandchildren |access-date=5 May 2022 |website=The New Yorker |language=en-US}}</ref> == Ҳамчунин нигаред == [[Занон дар Эрон]] [[Рӯйхати занони эронӣ]] == Манбаъҳо == {{Reflist|33em}} == Пайвандҳои беруна == * [https://www.nytimes.com/2003/04/02/world/daughter-of-the-revolution-fights-the-veil.html Мусоҳиба бо Заҳро Эшроқӣ – The New York Times] {{DEFAULTSORT:Eshraghi, Zahra}} {{authority control}} [[Category:Зодагони соли 1964]] [[Category:Фаъолони ҳуқуқи инсон дар Эрон]] [[Category:Фаъолони ҳуқуқи занони эронӣ]] [[Category:Оилаи Хумайнӣ]] [[Category:Оилаи Хатамӣ]] hf4g6hnw7cvg3nepg82mbcha6l4ui9s 1472847 1472846 2026-05-14T06:27:17Z Navruzov Abdulmalik 57291 1472847 wikitext text/x-wiki {{Short description|Фаъоли эронӣ (соли таваллуд 1964)}} {{Use dmy dates|date=June 2025}} {{Infobox person | name = Заҳро Эшроқӣ | image = Zahra Eshraghi at Hassan Rouhani's campaign women rally in Tehran, 29 April 2017.jpg | caption = | native_name = {{lang|fa|زهرا اشراقی}} | birth_date = {{birth year and age|1964}} | birth_place = [[Теҳрон]], [[Давлати Империи Эрон]] | death_date = | death_place = | spouse = [[Муҳаммадризо Хатамӣ]] | children = Алиризо, Фотима<ref>{{cite news|url=https://www.bbc.com/persian/iran/2009/06/090604_ra_mv_khomeini_children|title=Саргузашти фарзандони Оятуллоҳ Хумайнӣ}}</ref> | parents = Шаҳобиддин Эшроқӣ {{small|(падар)}}<br>Сиддиқа Хумайнӣ {{small|(модар)}} | relatives = [[Рӯҳуллоҳ Хумайнӣ]] {{small|(бобо)}}<br>[[Хадиджа Сақафӣ]] {{small|(бибӣ)}} }} '''Заҳро Эшроқӣ Хумайнӣ''' (زهرا اشراقی) (соли таваллуд 1964) фаъоли сиёсӣ ва собиқ корманди ҳукуматии Эрон аст. == Зиндагии барвақт ва таҳсил == Заҳро Эшроқӣ соли 1964 дар [[Теҳрон]] ба дунё омадааст. Ӯ набераи [[Оятуллоҳ Хумайнӣ]] мебошад.<ref name=rfe15jan>{{cite news|title=Khomeini’s Granddaughter On Iran’s ‘Critical Situation,’ Sanctions, Facebook|url=https://www.rferl.org/a/khomeini-granddaughter-iran-critical-situation-/24824197.html|access-date=20 February 2013|newspaper=Radio Free Europe|date=15 January 2013}}</ref> Ӯ таҳсили олии худро дар риштаи фалсафа гирифтааст.<ref name=twtimes>{{cite news|title=Khomeini’s granddaughter fights for women’s rights|url=http://www.washingtontimes.com/news/2005/jun/18/20050618-115934-7235r/|access-date=20 February 2013|newspaper=The Washington Times|date=18 June 2005|location=Tehran}}</ref> == Назари сиёсӣ == Заҳро Эшроқӣ ҷонибдори ихтиёрӣ шудани ҳиҷоб (наҷбандории он) мебошад. Ӯ гуфтааст, ки қонунҳои Эрон ҳанӯз ҳам занонро дар мавқеи нобаробар қарор медиҳанд ва барои тағйири қонунҳо бояд ислоҳот анҷом дода шавад. Вай инчунин изҳор кардааст, ки дар Эрон бисёр ҳуқуқҳои занон маҳдуданд, аз ҷумла дар масъалаи сафар, табобат ва дигар ҳуқуқҳои шахсӣ.<ref name=tt19jun>{{cite news|last=Freeman|first=Colin|title='If I want to breathe I must have permission from my husband'|url=https://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/middleeast/iran/1492391/If-I-want-to-breathe-I-must-have-permission-from-my-husband.html|access-date=20 February 2013|newspaper=The Telegraph|date=19 June 2005|location=Tehran}}</ref> == Ҳаёти шахсӣ == Соли 1983 ӯ бо [[Муҳаммадризо Хатамӣ]], раҳбари собиқи Ҷабҳаи иштироки Эрони исломӣ ва бародари президенти собиқ Муҳаммад Хатамӣ, издивоҷ кард.<ref name=nyt03>{{cite news|last=Sciolino|first=Elaine|title=Daughter of the Revolution Fights the Veil|url=https://www.nytimes.com/2003/04/02/world/daughter-of-the-revolution-fights-the-veil.html?pagewanted=all&src=pm|access-date=9 October 2012|newspaper=The New York Times|date=2 April 2003}}</ref> == Сиёсат == Соли 2004, номзадии ӯ ба интихоботи парлумонӣ аз ҷониби Шӯрои нигаҳбон рад карда шуд.<ref>{{Cite web |date=12 February 2016 |title=Iran’s Revolutionary Grandchildren |url=http://www.newyorker.com/news/news-desk/irans-revolutionary-grandchildren |access-date=5 May 2022 |website=The New Yorker |language=en-US}}</ref> == Ҳамчунин нигаред == [[Занон дар Эрон]] [[Рӯйхати занони эронӣ]] == Манбаъҳо == {{Reflist|33em}} == Пайвандҳои беруна == * [https://www.nytimes.com/2003/04/02/world/daughter-of-the-revolution-fights-the-veil.html Мусоҳиба бо Заҳро Эшроқӣ – The New York Times] {{DEFAULTSORT:Eshraghi, Zahra}} {{authority control}} [[Category:Зодагони соли 1964]] [[Category:Фаъолони ҳуқуқи инсон дар Эрон]] [[Category:Фаъолони ҳуқуқи занони эронӣ]] [[Category:Оилаи Хумайнӣ]] [[Category:Оилаи Хатамӣ]] a2m78klfle370vxn7marmd91zlmzsk1 1472848 1472847 2026-05-14T06:27:39Z Navruzov Abdulmalik 57291 1472848 wikitext text/x-wiki {{Short description|Фаъоли эронӣ (соли таваллуд 1964)}} {{Use dmy dates|date=June 2025}} {{Infobox person | name = Заҳро Эшроқӣ | image = Zahra Eshraghi at Hassan Rouhani's campaign women rally in Tehran, 29 April 2017.jpg | caption = | native_name = {{lang|fa|زهرا اشراقی}} | birth_date = {{birth year and age|1964}} | birth_place = [[Теҳрон]], [[Давлати Империи Эрон]] | death_date = | death_place = | spouse = [[Муҳаммадризо Хатамӣ]] | children = Алиризо, Фотима<ref>{{cite news|url=https://www.bbc.com/persian/iran/2009/06/090604_ra_mv_khomeini_children|title=Саргузашти фарзандони Оятуллоҳ Хумайнӣ}}</ref> | parents = Шаҳобиддин Эшроқӣ {{small|(падар)}}<br>Сиддиқа Хумайнӣ {{small|(модар)}} | relatives = [[Рӯҳуллоҳ Хумайнӣ]] {{small|(бобо)}}<br>[[Хадиджа Сақафӣ]] {{small|(бибӣ)}} }} '''Заҳро Эшроқӣ Хумайнӣ''' (زهرا اشراقی) (соли таваллуд 1964) фаъоли сиёсӣ ва собиқ корманди ҳукуматии Эрон аст. == Зиндагии барвақт ва таҳсил == Заҳро Эшроқӣ соли 1964 дар [[Теҳрон]] ба дунё омадааст. Ӯ набераи [[Оятуллоҳ Хумайнӣ]] мебошад.<ref name=rfe15jan>{{cite news|title=Khomeini’s Granddaughter On Iran’s ‘Critical Situation,’ Sanctions, Facebook|url=https://www.rferl.org/a/khomeini-granddaughter-iran-critical-situation-/24824197.html|access-date=20 February 2013|newspaper=Radio Free Europe|date=15 January 2013}}</ref> Ӯ таҳсили олии худро дар риштаи фалсафа гирифтааст.<ref name=twtimes>{{cite news|title=Khomeini’s granddaughter fights for women’s rights|url=http://www.washingtontimes.com/news/2005/jun/18/20050618-115934-7235r/|access-date=20 February 2013|newspaper=The Washington Times|date=18 June 2005|location=Tehran}}</ref> == Назари сиёсӣ == Заҳро Эшроқӣ ҷонибдори ихтиёрӣ шудани ҳиҷоб (наҷбандории он) мебошад. Ӯ гуфтааст, ки қонунҳои Эрон ҳанӯз ҳам занонро дар мавқеи нобаробар қарор медиҳанд ва барои тағйири қонунҳо бояд ислоҳот анҷом дода шавад. Вай инчунин изҳор кардааст, ки дар Эрон бисёр ҳуқуқҳои занон маҳдуданд, аз ҷумла дар масъалаи сафар, табобат ва дигар ҳуқуқҳои шахсӣ.<ref name=tt19jun>{{cite news|last=Freeman|first=Colin|title='If I want to breathe I must have permission from my husband'|url=https://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/middleeast/iran/1492391/If-I-want-to-breathe-I-must-have-permission-from-my-husband.html|access-date=20 February 2013|newspaper=The Telegraph|date=19 June 2005|location=Tehran}}</ref> == Ҳаёти шахсӣ == Соли 1983 ӯ бо [[Муҳаммадризо Хатамӣ]], раҳбари собиқи Ҷабҳаи иштироки Эрони исломӣ ва бародари президенти собиқ Муҳаммад Хатамӣ, издивоҷ кард.<ref name=nyt03>{{cite news|last=Sciolino|first=Elaine|title=Daughter of the Revolution Fights the Veil|url=https://www.nytimes.com/2003/04/02/world/daughter-of-the-revolution-fights-the-veil.html?pagewanted=all&src=pm|access-date=9 October 2012|newspaper=The New York Times|date=2 April 2003}}</ref> == Сиёсат == Соли 2004, номзадии ӯ ба интихоботи парлумонӣ аз ҷониби Шӯрои нигаҳбон рад карда шуд.<ref>{{Cite web |date=12 February 2016 |title=Iran’s Revolutionary Grandchildren |url=http://www.newyorker.com/news/news-desk/irans-revolutionary-grandchildren |access-date=5 May 2022 |website=The New Yorker |language=en-US}}</ref> == Ҳамчунин нигаред == [[Занон дар Эрон]] [[Рӯйхати занони эронӣ]] == Манбаъҳо == {{Reflist|33em}} == Пайвандҳои беруна == [https://www.nytimes.com/2003/04/02/world/daughter-of-the-revolution-fights-the-veil.html Мусоҳиба бо Заҳро Эшроқӣ – The New York Times] {{DEFAULTSORT:Eshraghi, Zahra}} {{authority control}} [[Category:Зодагони соли 1964]] [[Category:Фаъолони ҳуқуқи инсон дар Эрон]] [[Category:Фаъолони ҳуқуқи занони эронӣ]] [[Category:Оилаи Хумайнӣ]] [[Category:Оилаи Хатамӣ]] tm2t38rqiefzhoq00c0efyxy7mpfti3 0 331462 1472855 2026-05-14T11:25:29Z Rabboni Hakimzoda 123692 Саҳифаи нав: {{Маҷалла}} «'''Илм ва фановарӣ'''» — маҷаллаи илмии Донишгоҳи миллии Тоҷикистон (ДМТ). Соли 2012 таъсис ёфта, шумораи нахустинаш январи 2014 чоп шудааст. Дар «И.» мақолаҳои илмию таҳқиқотии омӯзгорону профессорон, аспирантону унвонҷӯён, докторантони ДМТ, мактабҳои... 1472855 wikitext text/x-wiki {{Маҷалла}} «'''Илм ва фановарӣ'''» — маҷаллаи илмии Донишгоҳи миллии Тоҷикистон (ДМТ). Соли 2012 таъсис ёфта, шумораи нахустинаш январи 2014 чоп шудааст. Дар «И.» мақолаҳои илмию таҳқиқотии омӯзгорону профессорон, аспирантону унвонҷӯён, докторантони ДМТ, мактабҳои олии Тоҷикистон ва дигар кишварҳо ба забонҳои тоҷикӣ ва русӣ нашр мешаванд. «И.» асосан мақолаҳо доир ба илмҳои табиию иқтисодӣ (риёзиёт, тиб, дорусозӣ, информатика, физика, кимиё, биология, геология, иқтисод), ҳуманитарӣ (таърих, ҳуқуқ, ҷомеашиносӣ, педагогика) ва филологӣ (забоншиносӣ, адабиётшиносӣ, журналистика)-ро фаро гирифта, дар ҳар 3 моҳ як шумора бо теъдоди 100 нусха ба табъ мерасад. Сармуҳаррир М. С. Имомзода. == Эзоҳ == {{эзоҳ}} == Адабиёт == * {{ЭМТ| Илм ва фановарӣ |8|муаллиф= В. Абдулазизов }} nu5670mwpscp5qajekzy9w2j37b88wq 1472856 1472855 2026-05-14T11:27:00Z Rabboni Hakimzoda 123692 1472856 wikitext text/x-wiki {{Маҷалла}} «'''Илм ва фановарӣ'''» — [[Маҷалла|маҷаллаи]] илмии [[Донишгоҳи миллии Тоҷикистон]]. Соли 2012 таъсис ёфта, шумораи нахустинаш январи 2014 чоп шудааст. Дар «Илм ва фановарӣ» мақолаҳои илмию таҳқиқотии омӯзгорону профессорон, аспирантону унвонҷӯён, докторантони ДМТ, мактабҳои олии Тоҷикистон ва дигар кишварҳо ба забонҳои тоҷикӣ ва русӣ нашр мешаванд. «Илм ва фановарӣ» асосан мақолаҳо доир ба илмҳои табиию иқтисодӣ (риёзиёт, тиб, дорусозӣ, информатика, физика, кимиё, биология, геология, иқтисод), ҳуманитарӣ (таърих, ҳуқуқ, ҷомеашиносӣ, педагогика) ва филологӣ (забоншиносӣ, адабиётшиносӣ, журналистика)-ро фаро гирифта, дар ҳар 3 моҳ як шумора бо теъдоди 100 нусха ба табъ мерасад. Сармуҳаррир М. С. Имомзода. == Эзоҳ == {{эзоҳ}} == Адабиёт == * {{ЭМТ| Илм ва фановарӣ |8|муаллиф= В. Абдулазизов }} bfq9swp20jcbgrmy0xa36xc4fwl3r98 0 331463 1472857 2026-05-14T11:33:07Z Rabboni Hakimzoda 123692 Саҳифаи нав: {{Мақолла}} «'''Илм ва ҳаёт'''», маҷаллаи илмию оммавии Вазорати фарҳанги Ҷумҳурии Тоҷикистон (аз январи 2006). Марти соли 1988 таъсис ёфта, шумораи нахустинаш январи 1989 бо теъдоди 12717 нусха чоп шудааст. Дар ибтидо нашрияи Ҷамъияти «Дониш» буд, баъдан нашрияи АИ Ҷумҳ... 1472857 wikitext text/x-wiki {{Мақолла}} «'''Илм ва ҳаёт'''», маҷаллаи илмию оммавии Вазорати фарҳанги Ҷумҳурии Тоҷикистон (аз январи 2006). Марти соли 1988 таъсис ёфта, шумораи нахустинаш январи 1989 бо теъдоди 12717 нусха чоп шудааст. Дар ибтидо нашрияи Ҷамъияти «Дониш» буд, баъдан нашрияи АИ Ҷумҳурии Тоҷикистон гардид. Ҳар моҳ як шумора дар ҳаҷми 64 саҳифа бо теъдоди 6000 нусха ба табъ мерасид. Солҳои 1990–91 аз бонуфузтарин ва серхонандатарин нашрияҳои Тоҷикистон буд ва то 35000 нусха нашр мешуд. Солҳои 1993–2006 соле 2–3 шумора бо теъдоди 450–500 нусха чоп шудааст. Ҳоло (2019) маҷалла соле 6 шумора бо теъдоди умумии 12000 нусха дар коғази рангаи ҷилодор нашр мешавад. Дар саҳифаҳои «И.» асосан мақолаҳо оид ба комёбиҳои илму техника, таърих, расму оинҳои миллӣ, пораҳо аз осори бузургони илму адаб ва ғ. ба табъ мерасанд. Сармуҳаррирони «И.»: Ҳоҷиматов М. (1988–93), Бойбобоев Т. (1993 –2012), Мираҳмадов А. (аз апрели 2012). == Эзоҳ == {{эзоҳ}} == Адабиёт == * {{ЭМТ| Илм ва ҳаёт |8|муаллиф= М. Муродӣ }} dx2f077h0i141vz9il9dd06q9bvcrso 1472858 1472857 2026-05-14T11:39:18Z Rabboni Hakimzoda 123692 1472858 wikitext text/x-wiki {{маҷалла}} «'''Илм ва ҳаёт'''»— маҷаллаи илмию оммавии [[Вазорати фарҳанги Ҷумҳурии Тоҷикистон]] (аз январи 2006). Марти соли 1988 таъсис ёфта, шумораи нахустинаш январи 1989 бо теъдоди 12717 нусха чоп шудааст. Дар ибтидо нашрияи Ҷамъияти «Дониш» буд, баъдан нашрияи АИ [[Тоҷикистон|Ҷумҳурии Тоҷикистон]] гардид. Ҳар моҳ як шумора дар ҳаҷми 64 саҳифа бо теъдоди 6000 нусха ба табъ мерасид. Солҳои 1990–91 аз бонуфузтарин ва серхонандатарин нашрияҳои Тоҷикистон буд ва то 35000 нусха нашр мешуд. Солҳои 1993–2006 соле 2–3 шумора бо теъдоди 450–500 нусха чоп шудааст. Ҳоло (2019) маҷалла соле 6 шумора бо теъдоди умумии 12000 нусха дар коғази рангаи ҷилодор нашр мешавад. Дар саҳифаҳои «И.» асосан мақолаҳо оид ба комёбиҳои илму техника, таърих, расму оинҳои миллӣ, пораҳо аз осори бузургони илму адаб ва ғ. ба табъ мерасанд. Сармуҳаррирони «И.»: Ҳоҷиматов М. (1988–93), Бойбобоев Т. (1993 –2012), Мираҳмадов А. (аз апрели 2012). == Эзоҳ == {{эзоҳ}} == Адабиёт == * {{ЭМТ| Илм ва ҳаёт |8|муаллиф= М. Муродӣ }} kor7er1zy4mynda7y4c6puc9gtfr9o1 1472859 1472858 2026-05-14T11:40:42Z Rabboni Hakimzoda 123692 1472859 wikitext text/x-wiki {{маҷалла}} «'''Илм ва ҳаёт'''» — маҷаллаи илмию оммавии [[Вазорати фарҳанги Ҷумҳурии Тоҷикистон]] (аз январи 2006). Марти соли 1988 таъсис ёфта, шумораи нахустинаш январи 1989 бо теъдоди 12717 нусха чоп шудааст. Дар ибтидо нашрияи Ҷамъияти «Дониш» буд, баъдан нашрияи [[Академияи миллии илмҳои Тоҷикистон|АИ Ҷумҳурии Тоҷикистон]] гардид. Ҳар моҳ як шумора дар ҳаҷми 64 саҳифа бо теъдоди 6000 нусха ба табъ мерасид. Солҳои 1990–91 аз бонуфузтарин ва серхонандатарин нашрияҳои Тоҷикистон буд ва то 35000 нусха нашр мешуд. Солҳои 1993–2006 соле 2–3 шумора бо теъдоди 450–500 нусха чоп шудааст. Ҳоло (2019) маҷалла соле 6 шумора бо теъдоди умумии 12000 нусха дар коғази рангаи ҷилодор нашр мешавад. Дар саҳифаҳои «И.» асосан мақолаҳо оид ба комёбиҳои илму техника, таърих, расму оинҳои миллӣ, пораҳо аз осори бузургони илму адаб ва ғ. ба табъ мерасанд. Сармуҳаррирони «И.»: Ҳоҷиматов М. (1988–93), Бойбобоев Т. (1993 –2012), Мираҳмадов А. (аз апрели 2012). == Эзоҳ == {{эзоҳ}} == Адабиёт == * {{ЭМТ| Илм ва ҳаёт |8|муаллиф= М. Муродӣ }} 4iynb9l9s9ljptauuztceh9t7fhoyq7 1472860 1472859 2026-05-14T11:41:20Z Rabboni Hakimzoda 123692 1472860 wikitext text/x-wiki {{маҷалла}} «'''Илм ва ҳаёт'''» — маҷаллаи илмию оммавии [[Вазорати фарҳанги Ҷумҳурии Тоҷикистон]] (аз январи 2006). Марти соли 1988 таъсис ёфта, шумораи нахустинаш январи 1989 бо теъдоди 12717 нусха чоп шудааст. Дар ибтидо нашрияи Ҷамъияти «Дониш» буд, баъдан нашрияи [[Академияи миллии илмҳои Тоҷикистон|АИ Ҷумҳурии Тоҷикистон]] гардид. Ҳар моҳ як шумора дар ҳаҷми 64 саҳифа бо теъдоди 6000 нусха ба табъ мерасид. Солҳои 1990–91 аз бонуфузтарин ва серхонандатарин нашрияҳои Тоҷикистон буд ва то 35000 нусха нашр мешуд. Солҳои 1993–2006 соле 2–3 шумора бо теъдоди 450–500 нусха чоп шудааст. Ҳоло (2019) маҷалла соле 6 шумора бо теъдоди умумии 12000 нусха дар коғази рангаи ҷилодор нашр мешавад. Дар саҳифаҳои «И.» асосан мақолаҳо оид ба комёбиҳои илму техника, таърих, расму оинҳои миллӣ, пораҳо аз осори бузургони илму адаб ва ғ. ба табъ мерасанд. Сармуҳаррирони «И.»: Ҳоҷиматов М. (1988–93), Бойбобоев Т. (1993 –2012), Мираҳмадов А. (аз апрели 2012). == Эзоҳ == {{эзоҳ}} == Адабиёт == * {{ЭМТ| Илм ва ҳаёт |8|муаллиф= М. Муродӣ }} cblrbbsc4h9ganmqnymoyn96gv49p4z 1472861 1472860 2026-05-14T11:43:11Z Rabboni Hakimzoda 123692 1472861 wikitext text/x-wiki {{маҷалла}} «'''Илм ва ҳаёт'''» — маҷаллаи илмию оммавии [[Вазорати фарҳанги Ҷумҳурии Тоҷикистон]] (аз январи 2006). Марти соли 1988 таъсис ёфта, шумораи нахустинаш январи 1989 бо теъдоди 12717 нусха чоп шудааст. Дар ибтидо нашрияи Ҷамъияти «Дониш» буд, баъдан нашрияи [[Академияи миллии илмҳои Тоҷикистон|АИ Ҷумҳурии Тоҷикистон]] гардид. Ҳар моҳ як шумора дар ҳаҷми 64 саҳифа бо теъдоди 6000 нусха ба табъ мерасид. Солҳои 1990–91 аз бонуфузтарин ва серхонандатарин нашрияҳои Тоҷикистон буд ва то 35000 нусха нашр мешуд. Солҳои 1993–2006 соле 2–3 шумора бо теъдоди 450–500 нусха чоп шудааст. Ҳоло (2019) маҷалла соле 6 шумора бо теъдоди умумии 12000 нусха дар коғази рангаи ҷилодор нашр мешавад. Дар саҳифаҳои «Илм ва ҳаёт» асосан мақолаҳо оид ба комёбиҳои илму техника, таърих, расму оинҳои миллӣ, пораҳо аз осори бузургони илму адаб ва ғ. ба табъ мерасанд. Сармуҳаррирони «Илм ва ҳаёт»: Ҳоҷиматов М. (1988–93), Бойбобоев Т. (1993 –2012), Мираҳмадов А. (аз апрели 2012). == Эзоҳ == {{эзоҳ}} == Адабиёт == * {{ЭМТ| Илм ва ҳаёт |8|муаллиф= М. Муродӣ }} 9r1zn3fmu70pvxgchzd8h4oc57tml06 0 331464 1472862 2026-05-14T11:46:41Z Rabboni Hakimzoda 123692 Саҳифаи нав: {{маҷалла}} «'''Илм ва ҷомеа'''» — маҷаллаи илмию оммавии раёсати АИ Ҷумҳурии Тоҷикистон. Декабри соли 2015 таъсис ёфта, ба забони тоҷикӣ нашр мешавад. Дар маҷалла асосан мақолаҳои илмӣ, натиҷаҳои таҳқиқот ва маводди олимону донишмандони тоҷик, инчунин дастовард... 1472862 wikitext text/x-wiki {{маҷалла}} «'''Илм ва ҷомеа'''» — маҷаллаи илмию оммавии раёсати АИ Ҷумҳурии Тоҷикистон. Декабри соли 2015 таъсис ёфта, ба забони тоҷикӣ нашр мешавад. Дар маҷалла асосан мақолаҳои илмӣ, натиҷаҳои таҳқиқот ва маводди олимону донишмандони тоҷик, инчунин дастовардҳои олимони ҷаҳон (дар шакли тарҷума ва баргардон аз забонҳои русӣ, англисӣ, ӯзбекӣ, форсӣ ва ғ.) ба табъ мерасанд. Унвони саҳифаҳои маҷалла: «Ояндашиносии равандҳо ва хатарҳои ҷаҳони муосир», «Маорифпарварӣ ва ҷаҳонбинии алтернативӣ», «Ҷаҳон аз нигоҳи дигар», «Бозёфтҳои ҷавонон», «Адаб ва ҳунар». Ҳадафи маҷалла: ташаккул ва тарғиби ҷаҳонбинии илмӣ ва таҳкими ҳувияти миллӣ. «И.» соле чор шумора бо теъдоди 150 нусха чоп мешавад. == Эзоҳ == {{эзоҳ}} == Адабиёт == * {{ЭМТ| Илм ва ҷомеа |8|муаллиф= }} 3307vcn6l9vl685ka9l9fea5c8uw9cy 1472863 1472862 2026-05-14T11:48:16Z Rabboni Hakimzoda 123692 1472863 wikitext text/x-wiki {{маҷалла}} «'''Илм ва ҷомеа'''» — маҷаллаи илмию оммавии раёсати [[Академияи миллии илмҳои Тоҷикистон|АИ Ҷумҳурии Тоҷикистон]]. Декабри соли 2015 таъсис ёфта, ба забони тоҷикӣ нашр мешавад. Дар маҷалла асосан мақолаҳои илмӣ, натиҷаҳои таҳқиқот ва маводди олимону донишмандони тоҷик, инчунин дастовардҳои олимони ҷаҳон (дар шакли тарҷума ва баргардон аз забонҳои русӣ, англисӣ, ӯзбекӣ, форсӣ ва ғ.) ба табъ мерасанд. Унвони саҳифаҳои маҷалла: «Ояндашиносии равандҳо ва хатарҳои ҷаҳони муосир», «Маорифпарварӣ ва ҷаҳонбинии алтернативӣ», «Ҷаҳон аз нигоҳи дигар», «Бозёфтҳои ҷавонон», «Адаб ва ҳунар». Ҳадафи маҷалла: ташаккул ва тарғиби ҷаҳонбинии илмӣ ва таҳкими ҳувияти миллӣ. «Илм ва ҷомеа» соле чор шумора бо теъдоди 150 нусха чоп мешавад. == Эзоҳ == {{эзоҳ}} == Адабиёт == * {{ЭМТ| Илм ва ҷомеа |8|муаллиф= }} b1zi4d513od86dgz12xkbbrvipb3k7j 0 331465 1472864 2026-05-14T11:52:19Z Rabboni Hakimzoda 123692 Саҳифаи нав: {{маҷалла}} '''Илменит'''— (аз номи мавзеи нахустини ёфт шуданаш – кӯҳҳои Илмени Урал номгузорӣ шудааст), оҳаксанги титандор, минерал. Формулаи кимиёиаш FeTiO3 ё FeOTiO2. Дар таркибаш 36,8% Fe, 31,6% Ti ва 31,6% О мавҷуд аст. Беш аз 10 муродифи куҳнашуда дорад: вашингтонит, гаплоти... 1472864 wikitext text/x-wiki {{маҷалла}} '''Илменит'''— (аз номи мавзеи нахустини ёфт шуданаш – кӯҳҳои Илмени Урал номгузорӣ шудааст), оҳаксанги титандор, минерал. Формулаи кимиёиаш FeTiO3 ё FeOTiO2. Дар таркибаш 36,8% Fe, 31,6% Ti ва 31,6% О мавҷуд аст. Беш аз 10 муродифи куҳнашуда дорад: вашингтонит, гаплотипит, грегорит, ҷинси кӯҳии сиёҳи титан ва ғ. Сохтори кристаллбандиаш тригоналӣ. Кристаллҳояш ғафси қаламчамонанд, ромбоэдрӣ, тахтачамонанд. Дар шакли массаҳои донадор, яклухт ҳам дучор меояд. Рангаш сиёҳ, хокистарӣ. Ранги хокааш аз сиёҳ то сурхи моил ба қаҳваӣ. Ҷилояш филиззӣ ё нимфилиззӣ. Сахтиаш аз рӯи ҷадвали Моос 5,5–6, зичиаш 4600–4800 кг/м3. Қабатпайвандӣ (гусехт) надорад. Вазни хоссаш 4,72. Аз ҳематити ба И. монанд бо ранги хока ва шакли кристаллҳояш (паҳлуҳои ромбоэдрӣ дорад) фарқ мекунад. Магнитнокиаш нисбат ба магнетит камтар аст. Гудохта намешавад. Дар сангҳои асостаркиби тафтивӣ (габбро, диорит, диабаз, пироксенит), ишқорӣ ва пегматитҳо аксар ҳамроҳи магнетит, дар ҷинсҳои таҳшин бо магнетиту беҷода ва сиркон дучор меояд. Конҳои И. дар Федератсияи Руссия (Урали Ҷанубӣ ва Миёна, Олтой), нимҷаз. Кола, Украина, Таллнес (Норвегия), Аллард-Лейк (Канада), Панчжихуа (Хитой), Човара (Ҳиндустон), Куулҷарду (Австралия), Трейл Риҷ (ИМА) ва дигар ҷойҳо мавҷуданд. И. барои ҳосил кардани титан маъдани муҳим аст. Ад:. Рамдор П. Рудные минералы и их срастания / Пер. с нем. под ред. А. Г. Бетехтина. М., 1962; Костов И. Минералогия. М., 1971; Ҷанобилов М. Минералогия. Д., 2011. == Эзоҳ == {{эзоҳ}} == Адабиёт == * {{ЭМТ| Илменит |8|муаллиф= Б. Шарифов }} dkoc4whv7a40f5bzkggfl3oa0gkbxlz 1472865 1472864 2026-05-14T11:55:48Z Rabboni Hakimzoda 123692 1472865 wikitext text/x-wiki {{маҷалла}} '''Илменит'''— (аз номи мавзеи нахустини ёфт шуданаш – кӯҳҳои Илмени Урал номгузорӣ шудааст), оҳаксанги титандор, минерал. Формулаи кимиёиаш FeTiO3 ё FeOTiO2. Дар таркибаш 36,8% Fe, 31,6% Ti ва 31,6% О мавҷуд аст. Беш аз 10 муродифи куҳнашуда дорад: вашингтонит, гаплотипит, грегорит, ҷинси кӯҳии сиёҳи титан ва ғ. Сохтори кристаллбандиаш тригоналӣ. Кристаллҳояш ғафси қаламчамонанд, ромбоэдрӣ, тахтачамонанд. Дар шакли массаҳои донадор, яклухт ҳам дучор меояд. Рангаш сиёҳ, хокистарӣ. Ранги хокааш аз сиёҳ то сурхи моил ба қаҳваӣ. Ҷилояш филиззӣ ё нимфилиззӣ. Сахтиаш аз рӯи ҷадвали Моос 5,5–6, зичиаш 4600–4800 кг/м3. Қабатпайвандӣ (гусехт) надорад. Вазни хоссаш 4,72. Аз ҳематити ба илменит монанд бо ранги хока ва шакли кристаллҳояш (паҳлуҳои ромбоэдрӣ дорад) фарқ мекунад. Магнитнокиаш нисбат ба магнетит камтар аст. Гудохта намешавад. Дар сангҳои асостаркиби тафтивӣ (габбро, диорит, диабаз, пироксенит), ишқорӣ ва пегматитҳо аксар ҳамроҳи магнетит, дар ҷинсҳои таҳшин бо магнетиту беҷода ва сиркон дучор меояд. Конҳои И. дар [[Русия|Федератсияи Руссия]] (Урали Ҷанубӣ ва Миёна, Олтой), нимҷаз. [[Кола]], Украина, Таллнес (Норвегия), Аллард-Лейк (Канада), Панчжихуа (Хитой), Човара (Ҳиндустон), Куулҷарду (Австралия), Трейл Риҷ (ИМА) ва дигар ҷойҳо мавҷуданд. И. барои ҳосил кардани титан маъдани муҳим аст. Ад:. Рамдор П. Рудные минералы и их срастания / Пер. с нем. под ред. А. Г. Бетехтина. М., 1962; Костов И. Минералогия. М., 1971; Ҷанобилов М. Минералогия. Д., 2011. == Эзоҳ == {{эзоҳ}} == Адабиёт == * {{ЭМТ| Илменит |8|муаллиф= Б. Шарифов }} hlkk4b43lfmye9xh6yn4ou7ayebqzsi 0 331466 1472866 2026-05-14T11:58:37Z Rabboni Hakimzoda 123692 Саҳифаи нав: {{маҷалла}} '''Илми баён''' — عِلم بَیان (ар. – ҳувайдо гаштан, ошкор шудан), баён, таъбир, тавзеҳ ва ҳамрадиф бо фасоҳат (равшангуфторӣ) ва ласан (забоноварӣ), яке аз илмҳои асосии балоғат. Дар истилоҳи илми балоғат илмест, ки ба василаи он овардани як маъно ба тари... 1472866 wikitext text/x-wiki {{маҷалла}} '''Илми баён''' — عِلم بَیان (ар. – ҳувайдо гаштан, ошкор шудан), баён, таъбир, тавзеҳ ва ҳамрадиф бо фасоҳат (равшангуфторӣ) ва ласан (забоноварӣ), яке аз илмҳои асосии балоғат. Дар истилоҳи илми балоғат илмест, ки ба василаи он овардани як маъно ба тариқи гуногун шинохта шавад ё худ роҳҳои мухталифе, ки шоир ё нависанда барои баёни мақсуди худ интихоб мекунад, ки бархе равшану возеҳ ва баъзе хафиву пӯшида аст. Яъне бо ёрии И. б. метавон як маъноро ба шеваҳои мухталиф, бо равшанӣ ё печидагиҳову хафои гуногун адо кард, ё ки ба ёрии чунин шеваҳо метавон маъноеро ба дигаре шиносонд. Бино бар ин, мумкин аст гоҳ калимаҳову таъбирҳо ё калимаеро дар маънои ҳақиқии худ истеъмол намоянд ва гоҳ маънои мақсудро аз роҳи ташбеҳ, маҷоз, истиора ва ё киноя, ки аз ҷузвҳои муҳимми И. б. аст, адо кунанд. Шиносонидани як маъно ба дигаре аз тариқи далолатҳои мутафовити лафз бар маъно сурат мегирад. Далолати лафз бар маъно ё вазъӣ (луғавӣ) аст ё ақлӣ. Далолати вазъӣ далолати вазъ бар маъноест, ки лафз дар ивази он вазъ шудааст. Аз ин рӯ, вобаста ба мавзӯи ҳақиқии И. б., ки дарки маъно ба ёрии далолати ақлии алфоз аст, метавон онро ба ду навъ тақсим кард: яке далолати тазаммун (фарогирӣ), яъне далолати лафз бар чизе, ки дар мафҳуми он дохил аст. Монанди далолати лафзи «байт» (хона) бар сақф, ки ҷузъе аз мафҳуми байт аст ва дигар далолати илтизом, яъне далолати лафз бар чизе, ки хориҷ аз мафҳуми лафз аст (монанди далолати лафзи «сақф» бар «девор»). Ба ибораи дигар, ҳар каломе илова ба далолат бар маънои мутобиқии худ, мумкин аст бар маънои илтизомӣ далолат кунад ва зарурати интиқол аз маънои мутобиқӣ ба маънои илтизомӣ зарурати зеҳние байни он ду аст (чунончи далолати ҳар як аз ду лафз – «Ҳотам» ё «дасткушод», ба тариқи ташбеҳ ва киноя бар шахси бахшанда аст). И. б. фанҳои гуногуни адои маъно дар сухан гуфтану навиштанро ҳам шомил шудааст. Ба эътиқоди олимони балоғат каломи орӣ аз маънои илтизомӣ (яъне ташбеҳ, маҷоз, киноя ва истиора) эътибори балоғӣ надорад. Ҳамин тавр, дар истилоҳшиносӣ, ки аз он пас бар назарияи адабии араб ҳоким шуд ва баъдан дар адаби форсӣ ҳам роиҷ гашт, илми балоғат ба се шоха тақсим шуд: илми маонӣ, илми бадеъ ва И. б. Дар ин замина Қозӣ Абдулазизи Ҷурҷонӣ (фавт 977), дар таълифоти худ нуктаҳои ҷолиб матраҳ кард. Вай масъалаҳои баёниро дар нақди адабӣ ворид карда, ба тадвини илмии И. б. пардохта, истиораҳои шоиронро нақду баррасӣ кардааст. Бархе аз масъалаҳои асосии И. б. аз осори юнониён, бавижа аз осори Арасту гирифта шудаанд, ки хусусан суханварони муътазила аз онҳо баҳра бурдаанд. Дар асри 13, ҳангоме ки таърифи нав аз улуми балоғӣ дар адабиёти араб ба миён омад, таърифи истилоҳи И. б. низ сурати комилтаре ёфт. Ин таърифи ҷадид ҳосили назарияи нақши наҳву каломи маҷозӣ дар адабиёт аст, ки як аср пеш дар осори намояндаи маъруфи илми балоғат Абдулқодири Ҷурҷонӣ (фавт 1081), шарҳ дода шуда буд. Ӯ дар китобҳояш «Далоилу-л-эъҷоз» ва «Асрору-л-балоға» ибтидо барои ҳар масъала таърифи дақиқи илмӣ ва мантиқӣ дода, сипас мисолҳову шоҳидҳоро овардааст. Ҷурҷонӣ дар «Далоилу-л-эъҷоз» дар боби фасоҳату балоғат ва маъно, баҳсҳоеро ба миён гузоштааст, ки бисёре аз онҳо пас аз вай мавзӯи илмҳои баён ва маонӣ қарор гирифтаанд. Мавзӯъҳои Ҷурҷонӣ, ба монанди тафовути ташбеҳ ва тамсил, тафовути маҷози ақлӣ ва луғавӣ дар боби И. б. навоварӣ буданд. Ҳамчунин ӯ дар ин китоб И. б.-ро бо балоғат, фасоҳат ва бароат ҳамрадиф сохта, матолибе овард, ки пас аз вай мавзӯи собит дар И. б. шуданд (мас., баҳси маҷозу киноя, маҷози ҳукмӣ, таъриз ва киноя, ақливу маънавӣ будани фасоҳату кинояву истиора ва чанд матлаб дар бораи истиора). Китоби дигари ӯ – «Асрору-л-балоға», ки аз манбаъҳои И. б. ба шумор меравад, муштамил бар масъалаҳои муҳим дар заминаи ташбеҳ, ҳақиқату маҷоз ва тамсилу истиора аст. Дар ин давра Ибни Асир низ «ал-Масалу-с-соир фӣ адаби-л-котиб ва-ш-шоъир»-ро таълиф намуд, ки дар таърихи И. б. осори муҳим ба шумор меравад. Моҳияти ин асар дар он аст, ки бидуни таъсир аз андешаҳои Абдулқодири Ҷурҷонӣ таълиф шудааст. Пас аз Абдулқодири Ҷурҷонӣ Абуяъқуб Юсуфи Саккокӣ (1176–1247) бо таълифи рисолаи «Мифтоҳу-л-улум» таҳқиқоти Ҷурҷонӣ ва дигар соҳибназаронро назме нав дод. Дар «Мифтоҳу-л-улум» донишҳои адабӣ ба тариқи таълими дабистонию донишгоҳӣ мураттаб шудаанд. Чунин сабки нигориш боис шуд, ки Ҷалолуддин Муҳаммади Қазвинӣ маъруф ба Хатиби Қазвинӣ (фавт 1339), Саъдуддини Тафтозонӣ (фавт 1390) ва дигарон онро бо шарҳу тавзеҳоти сода таълиф кунанд. Ҳамчунин, дар ин асар нахустин бор маонӣ ва баён дар улуми балоғӣ аз якдигар ҷудо шудаанд. Саккокӣ бо тақсимбандиҳои дақиқу мантиқӣ, ки охирин таҳқиқи илмиву асил дар улуми балоғии каласикии форс-тоҷик тарҳе нав афканд ва таъсири баррасиҳои ӯ дар И. б. то ҳол боқист. Пеш аз Саккокӣ мабоҳисаҳои илми балоғат якҷо ва бидуни тақсими фаръӣ матраҳ мешуданд ва бисёре аз муаллифон онро баён низ меномиданд. Чунончи, Ибни Асир (1160–1233) И. б.-ро унвони омми фасоҳату балоғат ва барои назму наср ба манзалаи усули фиқҳ барои истинботи аҳкоми шаръӣ донистааст. Нависандаи Мағриб Ҳусрии Қайравонӣ (Марокаш, асри 11) низ илмҳои баёну балоғатро дар як маъно истифода бурдааст. Аммо Саккокӣ нахустин касе буд, ки илми балоғатро ба ду бахш – маонӣ ва баён тақсим ва бо таваҷҷуҳ ба далолати лозим бар малзум (мавриди ниёз) мабоҳиси маҷоз, киноя, ташбеҳ ва истиораро ба унвони рукнҳои И. б. муаррифӣ кард. Дар охири асри 11 Муҳаммад ибни Умари Родуёнӣ китоби «Тарҷумону-л-балоға»-ро таълиф кард, ки нахустин асари форсӣ дар бораи И. б. ва «аҷноси балоғату ақсоми синоат ва шинохтани суханони бопироя ва маонии баландпоя» аст ва дар он бештар ба санъатҳои бадеӣ диққат дода шуда, муаллиф дар бораи истиора, ташбеҳ ва қисмҳои он, киноя ва таъриз бо мисолҳои шоҳид аз ашъори форсӣ баҳс кардааст. Дар асри 12 Рашидуддини Ватвот «Ҳадоиқу-с-сеҳр фӣ дақоиқи-ш-шеър»-ро мутаассир аз «Тарҷумону-л-балоға» ба форсӣ эҷод намуд ва дар он илова бар ҳунарҳои бадеии шеър аз истиора ва ташбеҳот бо намуна овардан аз ашъори форсӣ ва арабӣ баҳс кард. Дар оғози асри 13 Шамсуддин Қайси Розӣ «ал-Муъҷам фӣ маъоййири ашъору-л-аҷам»-ро дар фанни арӯзу қофия ва нақди шеър таълиф кард. Дар боби шашуми ин китоб дар бораи И. б. ва мабоҳисе ҳамчун ташбеҳу навъҳои он, истиораву маҷозу тамсил ва ародиф, ки ҳамон киноя аст, баҳс шудааст. Дар охири асри 15 Имомуддин Маҳмуди Говон, вазири эронии дарбори Баҳманиёни Дакан бар «Манозиру-л-иншо» (китобе ба форсӣ оид ба сабку равиши номанигорӣ) муқаддимае навишт ва зимни он ба тавзеҳи И. б. низ пардохт. Дар асри 16 Асомуддин Иброҳими Исфароинӣ (фавт 1538, Самарқанд) дар бораи истиораву ҳақиқату маҷоз ҳамчун рукнҳои И. б. рисолае навишт, ки он дар асри 19 ду бор ба забони арабӣ тарҷума шуд. Китобҳое, ки ба забони форсӣ доир ба И. б. таълиф шудаанд: «Баёну-л-бадеъ»-и Мирзоабутолиби Финдирискӣ (шогирди Муҳаммадбоқири Маҷлисӣ), муштамил бар ду илм – баёну бадеъ; «Мавҳибати узмо ва атийяи кубро» ва «Рисолаи атийяи кубро дар илми маонии форсӣ», ҳар ду таълифи Сироҷуддин Алихони Акбарободӣ, мутахаллис ба Орзу (фавт 1756), «Туҳфату-с-сафар ли нури-л-басар»-и Бисмили Шерозӣ, «Нухбату-л-баён»-и Мулло Маҳдии Нароқӣ ва «Ҳадоиқу-л-балоға»-и Миршамсуддин Фақири Деҳлавӣ (фавт 1769), ки чандин бор дар Ҳинд ба чоп расид. Матни фаронсавии «Ҳадоиқу-л-балоға» дар баргардони Жузеф Горсен мояи аслии шуҳрати он гардид. Ад.: Фарҳанги забони тоҷикӣ. М., 1968; Атоулло Ҳусайнӣ. Бадоеъ-ус-саноеъ. Д., 1974; Низомии Арӯзии Самарқандӣ. Чаҳор мақола. Д., 1986; Муҳаммад Ғиёсуддин. Ғиёс-ул-луғот. Д., 1987; Энциклопедияи адабиёт ва санъати тоҷик. Ҷ. 1. Д., 1988; Мусулмониён Р. Назарияи адабиёт. Д., 1990; Шарифов Х. Балоғат ва суханварӣ. Д., 2002; Ҳамон. Назарияи наср. Д., 2004; عبد الحسین آق اولی. دُرَرُالادب: در فن معانی، بیان، بدیع. شیراز، ۱۳۳۴؛ زرینکوب عبدالحسین. نقد ادبی. تهران، ۱۳۳۶؛ بهار محمدتقی. سبک شناسی. تهران، ۱۳۵۵؛ ادوارد براون. تاریخ ادب ایران. تهران، ۱۳۵۸؛ خطیبی حسین. فن نثر در ادب فارسی. تهران، ۱۳۶۶؛ رضانژاد نوشین غلامحسین. اصول علم بلاغت در زبان فارسی. تهران، ۱۳۶۷؛ گلچین معانی احمد. کاروان هند. مشهد، ۱۳۶۹؛ محمد معین. فرهنگ فارسی. تهران، ۱۳۷۵؛ شفیعی کدکنی محمد. آینه ای برای صداها. تهران، ۱۳۷۶؛ ابن رشد. تلخیس کتاب ارسطوطالیس فی الجدل. مصر،۱۹۸۰؛ ابن ندیم. کتاب الفهرست. تهران، ۱۳۸۰؛ دانشنامۀ زبان و ادب فارسی، جلد یکم. تهران، ۱۳۹۰؛ دانشنامۀ جهان اسالام. جلد ۱۸. تهران، ۱۳۹۲ ش == Эзоҳ == {{эзоҳ}} == Адабиёт == * {{ЭМТ| Илми баён |8|муаллиф= }} qqeqw6hh3hn2ac5crn6ibf56t1jc9v2