Минск

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="tg">
  <siteinfo>
    <sitename>Википедиа</sitename>
    <dbname>tgwiki</dbname>
    <base>https://tg.wikipedia.org/wiki/%D0%A1%D0%B0%D2%B3%D0%B8%D1%84%D0%B0%D0%B8_%D0%B0%D1%81%D0%BB%D3%A3</base>
    <generator>MediaWiki 1.47.0-wmf.7</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">Медиа</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">Вижа</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">Баҳс</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">Корбар</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">Баҳси корбар</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">Википедиа</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">Баҳси Википедиа</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">Акс</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">Баҳси акс</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">Медиавики</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">Баҳси медиавики</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">Шаблон</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">Баҳси шаблон</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">Роҳнамо</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">Баҳси роҳнамо</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">Гурӯҳ</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">Баҳси гурӯҳ</namespace>
      <namespace key="100" case="first-letter">Портал</namespace>
      <namespace key="101" case="first-letter">Баҳси портал</namespace>
      <namespace key="102" case="first-letter">Лоиҳа</namespace>
      <namespace key="103" case="first-letter">Баҳси Лоиҳа</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">Модул</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">Баҳси Модул</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Event</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Event talk</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>Минск</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2034</id>
    <revision>
      <id>1477560</id>
      <parentid>1445865</parentid>
      <timestamp>2026-06-19T08:02:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>30618</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1477560</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4529" sha1="d8jjmx00xjmcslyue5n96w9k2g6o9dn" xml:space="preserve">{{МА
|Номи тоҷикӣ= Минск
|Номи аслӣ= Мінск
|Акс= Coat of Arms of Minsk, Belarus.png 
|Кишвар= [[Беларус]]
|Вилоят=
|роҳбар      = [https://en.m.wikipedia.org/wiki/Andrei_Shorets Андрей Шо́рец] аз [[2014]]
|Масоҳат=
|Аҳолӣ= 1 879 600 
}}
[[File:Парад по случаю Дня независимости Беларуси при участии авиации ЗВО (4).jpg|thumb]]
'''Минск''' —  пойтахти давлати соҳибистиқлоли [[Беларус]], маркази маъмурӣ, тиҷоратӣ, нақлиётӣ ва фарҳангӣ мебошад.

== Таърих ==
{{Дар нақша}}

== Ҷуғрофия ==
{{Дар нақша}}

== Иқтисодиёт ==
{{Дар нақша}}

== Фарҳанг ==
{{Дар нақша}}

== Аҳолӣ ==
{{Wikidata/Population}}

== Сарчашма ==
* [http://visitminsk.by Минск. Туристический портал] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20130927170533/http://visitminsk.by/ |date=2013-09-27 }}
* [http://www.minsk.gov.by/ Горисполком Минска] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20091213134417/http://www.minsk.gov.by/ |date=2009-12-13 }}
* [http://www.minsk-old-new.com/ Минск старый и новый — сайт о настоящем и прошлом Минска] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20130202043427/http://www.minsk-old-new.com/ |date=2013-02-02 }}
* [http://infox.by Городской портал Минска] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20160307232638/http://infox.by/ |date=2016-03-07 }}
* [http://www.warheroes.ru/Minsk.asp «Город-герой Минск»]
* [http://fotominsk.by/ Фото Минска] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20171006235243/http://fotominsk.by/ |date=2017-10-06 }}
* {{cite web
 | url         = http://minskfoto.na.by/
 | title         = Фотографии Минска
 | author         = 
 | quote         = 
 | date         = 
 | publisher         = 
 | accessdate         = 2012-02-29
 | lang         = ru
 | description         = 
 | deadlink         = 
 | archiveurl         = https://www.webcitation.org/67bL0C6uu?url=http://minskfoto.na.by/
 | archivedate         = 2012-05-12
 }}
* [http://www.wikimapia.org/#lat=53.9&amp;lon=27.5667&amp;z=14&amp;l=0&amp;m=a&amp;v=2 Минск из космоса (масштаб — 2 км)]
* [http://www.db-is.net/index.php?la=r&amp;id=1nbbs0m00000b Горисполком г. Минск (Тематическая база данных — Беларусь Социальная)] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20160305142421/http://db-is.net/index.php?id=1nbbs0m00000b&amp;la=r |date=2016-03-05 }}
* [http://www.vminsk.by/news/18/48418/ Минские ворота 900 лет спустя] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20150930214011/http://www.vminsk.by/news/18/48418/ |date=2015-09-30 }}
* [http://www.minsk-old-new.com/minsk-2817.htm Замчище] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20120629134153/http://minsk-old-new.com/minsk-2817.htm |date=2012-06-29 }}
* [http://minsk-old-new.com/minsk-2610-ru.htm История города Минска] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20141126190202/http://minsk-old-new.com/minsk-2610-ru.htm |date=2014-11-26 }}


* Карты
** [http://minchanin.esmasoft.com/maps/ Карты Минска разных лет]
** [http://maps.interfax.by/minsk On-line карта Минска] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20110706163216/http://maps.interfax.by/minsk |date=2011-07-06 }} в проекте [[Интерфакс-Запад|Interfax.by — Карты]]
** [http://www.map.by/ On-line карта Минска] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20160309083418/http://map.by/ |date=2016-03-09 }}
** [http://www.metromap.ru/minsk/ Карта метро Минска] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20160304101230/http://www.metromap.ru/minsk/ |date=2016-03-04 }}
** [http://maps.tut.by Карта Минска] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20210413165523/https://maps.tut.by/ |date=2021-04-13 }}

{{Пойтахтҳои Аврупо}}
{{хурд}}

[[Гурӯҳ:Минск| ]]
[[Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо]]</text>
      <sha1>d8jjmx00xjmcslyue5n96w9k2g6o9dn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Кирмоншоҳ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>3158</id>
    <revision>
      <id>1477501</id>
      <parentid>1397527</parentid>
      <timestamp>2026-06-19T04:31:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>30618</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1477501</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1076" sha1="7hdxvjb9mmx5xne19zjr4eotankye39" xml:space="preserve">{{Шаҳр
|Номи тоҷикӣ=Кирмоншоҳ
|Номи аслӣ=کرمانشاه&lt;br/&gt; کرماشان
|Акс=Hercules-kermanshah.jpg
|Кишвар=[[Эрон]] 
|Вилоят=[[устони Кирмоншоҳ]]
|Аҳолӣ=765,075 ([[2006]])
}}
'''Кермоншоҳ''' ({{забон-фа|کرمانشاه}}, {{забон-ку|کرماشان}}) — шаҳрест дар [[устони Кирмоншоҳ|устони Кермоншоҳ]], [[Эрон]]. Шумори аҳолии ин шаҳр дар саршумории соли 1996, 692,986 тан  ва дар соли 2006, 765,075 тан будааст.

== Сарчашмаҳо ==
*[https://web.archive.org/web/20110628202845/http://www.world-gazetteer.com/wg.php?x=&amp;men=gcis&amp;lng=en&amp;dat=32&amp;geo=-106&amp;srt=npan&amp;col=aohdq&amp;pt=c&amp;va=x Шумори аҳолии шаҳрҳои Эрон]

{{Шаҳрҳои устони Кирмоншоҳ}}

[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои Эрон]]
[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои устони Кирмоншоҳ]]
[[Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо]]</text>
      <sha1>7hdxvjb9mmx5xne19zjr4eotankye39</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Исфаҳон</title>
    <ns>0</ns>
    <id>3159</id>
    <revision>
      <id>1477486</id>
      <parentid>1258573</parentid>
      <timestamp>2026-06-19T03:46:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>30618</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1477486</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10498" sha1="37o1tablkm1i7rmku091k1rd69ga6ua" xml:space="preserve">{{Шаҳр
|Номи тоҷикӣ=Исфаҳон
|Номи аслӣ=اصفهان 
|Акс=Naghsh-e-jahan masjed-e-shah esfahan.jpg 
|Кишвар=[[Эрон]] 
|Вилоят=[[устони Исфаҳон]]
|Аҳолӣ=1,573,378 ([[2006]])
}}
'''Исфаҳон''',  (порсӣ اصفهان‎ , форсӣ-тоҷикии сипоҳон, сипаҳон, паҳлавии –spāda - сипоҳ) — шаҳр дар қисми марказии Эрон, дар соҳили д. Зиндарӯд. Дар доманаи к. Зограс, дар баландии 1600 м. аз с. б. ҷойгир аст. Маркази маъмурии вилоят (устон)-и Исфаҳон. Аҳолиаш 1,9 млн нафар (2017). Баъди Теҳрон ва Машҳад севвумин шаҳри сераҳолии Эрон. Аҳолиаш мусулмон буда, аксарият шиамазҳабанд. Шабакаи бузурги нақлиётӣ, метрополитен ва фурудгоҳи байналмилалӣ дорад. Бозёфтҳои бостоншиносӣ аз он гувоҳӣ медиҳанд, ки дар Исфаҳон одамон дар давраи палеолит маскун шудаанд. Аз замони қадим Исфаҳон бо номҳои Спаҳон, Сифоҳон, Сифоҳун, Сибоҳон, Гобиён, Гобия, Испондоно ва ал-Яҳудия ё Доруляҳудия маъруф аст. Ин шаҳр пеш аз ислом, бахусус дар аҳди Сосониён (асрҳои  3–7) маркази иқтисодӣ, маъмурӣ ва фарҳангии Эрон буд. Ба он хотир «ал-Яҳудия» меноманд, ки Куруши Бузург пас аз забти Бобул яҳудиҳоро аз асорати шоҳи Бобул наҷот дод, як қисме аз яҳудиҳо ба Фаластин баргаштанд ва теъдоди дигари онҳо ба Эрон омада, дар ин минтақа, ки Доруляҳудия номгузорӣ шуда буд, сокин шуданд. Тибқи ривояте Яздигурд мардуми қавми яҳудро бар асари иғво ва таҳрики зани яҳудияш Шушондухт барои иқомат дар ин ҷо иҷозат додаст. Исфаҳонро севвумин подшоҳи силсилаи Пешдодиён Таҳмурас бунёд кардааст. Ин шаҳр маҳалли убури роҳҳои асосӣ буд ва Страбон Исфаҳонро маркази кишвари Эрон ном мебарад. Исфаҳони қадим бахше аз қаламрави шоҳони Элом маҳсуб мешуд ва бо унвони Испондоно ба яке аз шаҳрҳои муҳимми Мод табдил ёфт. Пас аз он Исфаҳон зери итоати Ҳахоманишиён қарор гирифт. Соли 644 Исфаҳонро арабҳо ишғол карданд. Солҳои 641–42  аз ҷониби арабҳо забт шуда, то оғози садаи X зери тобеияти онҳо буд. И. чанд муддат зери тасарруфи Саффориён ва муддате дар ҳайати давлати Сомониён буд. Соли 931 Мардовиҷи Зиёрӣ Исфаҳонро аз итоати арабҳо озод карда, пойтахти худ қарор дод. Сипас хонадони Бӯия, ки аз сулолаи Дайламиҳо буданд, ҳукумати Исфаҳонро аз Мардовиҷи Зиёрӣ гирифтанд. Соли 938–39 Вашмгир бори дигар Исфаҳонро ба даст овард ва худи ҳамин сол Исфаҳон боз ба дасти Рукнуддавлаи Дайламӣ афтод. Пас аз он Исфаҳон пешрафти пешини худро барқарор кард ва донишмандону фозилон дар он гирд омаданд. Дар ибтидои садаи XI И. зери тасарруфи Ғазнавиён қарор дошт. Соли 1051 Туғрули Салҷуқӣ пас аз муҳосираи тӯлонӣ Исфаҳонро ишғол кард. Исфаҳон бо тадбири Абулфатҳ Музаффари Нишопурӣ, ки аз ҷониби Туғрул ба ҳукумати Исфаҳон мансуб шуда буд, бозсозӣ гардид ва муддати се сол мардуми он аз андоз озод буданд. Туғрул пойтахти ҳукуматашро аз Рай ба Исфаҳон кӯчонда, 12 сол дар он подшоҳӣ кард ва солҳои баъдӣ низ Исфаҳон пойтахти Салҷуқиён буд. Соли 1387 лашкари Темури Ланг Исфаҳонро ишғол карда, дар он андози зиёд ҷорӣ кард. Мардум аз ин ба шӯр омада, доруғаи Темури Лангро бо сипоҳиёнаш ба қатл расонданд. Темур аз ин кор огоҳ гардида, бо лашкариёни худ ба шаҳр ворид шуд ва қатли ом кард (такрори рафтори чингизиён). Бинобар шаҳодати Низомуддини Шомӣ, шумораи қатлгардидагон он қадар зиёд буд, ки аз он миён бо фармони Темури Ланг '''«'''то ҳафтод ҳазор адад сари одамӣ ба зоҳири Исфаҳон ҷамъ карданд''',''' намунаи Рӯзи Растохез дар он шаҳр зоҳир шуд... Ва фармуд, то аз он сарҳо манораҳову гилтӯдаҳо сохтанд».  Дар охири садаи XVI шоҳ Аббоси I И.-ро давлати Сафавиён эълон кард. Минбаъд И. ба дасти Қоҷориён ва Паҳлавиён гузашт. Исфаҳон дар замони ҳукмронии Саффавиён (1501–1722) пойтахти кишвар буд. соли 1722 И.-ро Мирмаҳмуд писари Мирвайси Ҳутакӣ ба муҳосира гирифт. пас аз муҳосираи тӯлонӣ як қисми Исфаҳонба харобазор табдил ёфт ва мардуми зиёд аз гуруснагӣ ба ҳалокат расиданд.

Аз ёдгориҳои меъморию таърихӣ  мадрасаи Чаҳорбоғ (асрҳои 9–20), масҷиди ҷомеъ (асрҳои 9–20), манораи Чиҳилдухтарон (асри 12), мақбараи Ҷаъфар (асри 14), мақбараи Ҳоруни Вилоя (1512), майдони Шоҳ (охири садаи XVI), масҷиди Лутфуллоҳ (1603–18), кохи Алӣ Копу (ё Олиқопу; садаи XV), кохи Чиҳилсутун (1590), манораи Ҷунбон (асри 16), майдони Нақши Ҷаҳон, қасри Саодатобод (асри 17), масҷиди Имом (1320–40), Сивусепул, Пули Хоҷу (1641–66), Бурҷи Кабӯтархона, гузари Чаҳорбоғи Аббосӣ, Сабзамайдон, оташгоҳи Исфаҳон,   кохи Ҳаштбиҳишт, калисои Вонк, ҳаммоми Алиқулиоқо маҳфуз мондаанд.

Дар Исфаҳон Донишгоҳи Исфаҳон (1946), донишгоҳҳои илмҳои тиб (1950), санъат (1974), техникӣ (1977), бештар аз 50 маркази касбӣ-техникӣ, китобхонаи марказӣ (1991), осорхонаҳои арманӣ (1930), таърихӣ-табиӣ (1988), санъати ороишӣ (1996) мавҷуданд.

Исфаҳон яке аз марказҳои бузурги саноатии мамлакат буда, дар он истеҳсоли лавозимоти ҳарбӣ, васлкунии ҳавопаймоҳои «Iran-140» (ба мисли ҳавопаймои украинии «Ан-140») ба роҳ монда шудааст. Саноати коркарди нафт ва нафту кимиё (истеҳсоли равғанҳои молиданӣ, маводди хушбӯйкунанда), нассоҷӣ (матоъҳои пашмӣ, пахтагӣ ва абрешимӣ), хӯрокворӣ (шакар, равғанкашӣ), чарму пойафзор, саноати истеҳсоли семент ривоҷ ёфтааст. Маркази таҳқиқоти ҳастаӣ (реакторҳои ҳастаии озмоишӣ), маркази қадимии қолинбофӣ ва миниатураи асримиёнагӣ; истеҳсоли зарбофт ва маснуоти филиззӣ рушд кардааст. И. аз  шаҳрҳои муҳим ва таърихии олам буда, ҳамчун осорхонаи таърихи зинда дар ганҷинаи фарҳангу тамаддуни Эрон ба ёдгор мондааст ва чанде аз ёдгориҳои меъмориву таърихиаш ба рӯйхатти  ''Мероси умумиҷаҳонии ЮНЕСКО'' дохил карда шудаанд''.''  И. зодгоҳи ҷуғрофиёдон ва сайёҳҳон ''Ибни Русто'' (аввали садаи X), Муқаддасӣ (асри 10), шоирон Камолуддини Исфаҳонӣ (фавт 1237), Ҷалолуддини Исфаҳонӣ (фавт 1189), муаррих Афзалуддин Фазлуллоҳи Исфаҳонӣ ва дигарон аст.

== Сарчашмаҳо ==
* [https://web.archive.org/web/20110628202845/http://www.world-gazetteer.com/wg.php?x=&amp;men=gcis&amp;lng=en&amp;dat=32&amp;geo=-106&amp;srt=npan&amp;col=aohdq&amp;pt=c&amp;va=x Шумори аҳолии шаҳрҳои Эрон]
* ''Фарҳанг'' ''ва ҳунари Исфаҳон дар садаҳои XVI-XVII''. Д., 2007.
*۱۳۴۳.. رضای ع. تاریج ده هزارسالۀ ایران'''.''' تهران ج، 3

{{Шаҳрҳои устони Исфаҳон}}

[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои Эрон]]
[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои устони Исфаҳон]]
[[Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо]]</text>
      <sha1>37o1tablkm1i7rmku091k1rd69ga6ua</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Машҳад</title>
    <ns>0</ns>
    <id>3160</id>
    <revision>
      <id>1477545</id>
      <parentid>1442662</parentid>
      <timestamp>2026-06-19T07:18:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>30618</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1477545</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="17865" sha1="lp42fk2am964xd6n5kh1hvtebefw0cc" xml:space="preserve">{{Шаҳр
|Номи тоҷикӣ=Машҳад
|Номи аслӣ=مشهد 
|Акс=Mashhad iran.jpg 
|Кишвар=[[Эрон]] 
|Вилоят=[[устони Хуросони разавӣ]]
|Аҳолӣ=2,387,734 ([[2006]])
}}
{{Location map|Iran|label=Машҳад|position=left|width=250|lat=36.29|long=59.56|caption=|float=right}}

'''Машҳад''' ({{забон-код|fa|مشهد}}) — шаҳрест дар [[Шаҳристони Машҳад]]и [[Устони Хуросони Разавӣ|Устони Хуросони Разавии]] [[Эрон]]. Дар саршумории соли 2006, аҳолии он  2,387,734 нафар будааст.
== Таърих ==

Машҳад дар тӯли таърихи худ як маркази муҳими сиёсӣ, фарҳангӣ ва динӣ буд. Соли [[Соли 818|818]] имоми ҳаштуми шиъа [[Алӣ ибни Мӯсо Алризо]] (форсӣ: Имом Ризо), домоди халифа ал-Маъмун дар деҳаи Синобод дар наздикии [[Тӯс]] ногаҳон вафот кард. Тибқи ривоят, ӯро писари [[Ҳорунаррашид|Ҳорун ар-Рашид]], маъруфтарин халифаҳои [[Бағдод]] заҳролуд кардааст. Ҷойи шаҳодати Имом Ризо (ба забони арабӣ: Машҳад) аз ҷониби [[мусулмон]]&lt;nowiki/&gt;он, бахусус [[Шиъаи дувоздаҳимомӣ|шиъаи дувоздаҳимоми]]&lt;nowiki/&gt;ҳо эҳтироми зиёд дорад. Баъдтар мақбараи Имом Ризо дар ҷои [[мазор]]&lt;nowiki/&gt;и ӯ сохта шуд. Баъдтар деҳаи Синобод дар замони харобии [[Тӯс]] ба нашъунамо ёфта, ба [[Шаҳр|шаҳри]] Машҳад табдил ёфт. Калимаи &quot;машҳад&quot; ҳамчун номи шаҳр бори аввал дар [[асри X]] аз ҷониби ҷуғрофиё [[Шамсуддини Мақдисӣ|Ал-Мақдисӣ]] истифода шудааст. Ва сайёҳи араб [[Ибни Баттута]] дар [[Садаи XIV|асри XIV]] дар бораи «шаҳри Машҳади ар-Ризо» навиштааст.

Машҳад барои [[Шиъаи дувоздаҳимомӣ|шиъаи дувоздаҳимоми]]&lt;nowiki/&gt;ҳо шаҳри муқаддас аст &lt;ref name=&quot;Гибадуллин&quot;&gt;{{Книга|автор=Исмагил Гибадуллин|заглавие=Муртаза Мутаххари и Исламская революция в Иране|ссылка=https://books.google.ru/books?id=6jW-DgAAQBAJ&amp;pg=PT16&amp;dq=%D1%81%D0%B2%D1%8F%D1%89%D0%B5%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D0%B9+%D0%B3%D0%BE%D1%80%D0%BE%D0%B4+%D1%88%D0%B8%D0%B8%D1%82%D0%BE%D0%B2+%D0%BC%D0%B5%D1%88%D1%85%D0%B5%D0%B4&amp;hl=ru&amp;sa=X&amp;ved=0ahUKEwjZ6piQi6jbAhUlJ5oKHVEYAxsQ6AEINDAC|издательство=Litres|год=2017|страниц=472|isbn=9785040534746}}&lt;/ref&gt; . Дар он мақбараи Имом Ризо, шахсияти бахусус эҳтиром дар Эрон ҷойгир аст. Ҳар сол аз Машҳад тақрибан 20 миллион зоир ва сайёҳон дидан мекунанд.

=== Ҳамлаи муғулҳо: Илҳониятҳо ===
[[Акс:Terken-Khatun-Captive-Initi.gif|чап|мини|Туркон Хотун, амалан ҳокими [[Хоразмшоҳ]] [[Алоуддин Муҳаммади Хоразмшоҳ|Муҳаммади II]], маъруф ба &quot;маликаи туркҳо&quot; аз ҷониби артиши муғул асир шуд.]]
Ҳарчанд иддае бар ин боваранд, ки маҳз баъд аз марги Ризо шаҳр Машҳади Ризо (ҷои шаҳодати Ризо) номида шудааст, ба назар мерасад, ки Машҳад ҳамчун номи макон бори аввал дар [[Шамсуддини Мақдисӣ|Ал-Мақдисӣ]], яъне дар сеяки охири [[Садаи X|асри X]] омадааст. Тақрибан дар миёнаҳои [[Садаи XIV|асри]] XIV сайёҳ [[Ибни Баттута]] ибораи «шаҳри Машҳади Ризо»-ро истифода мебарад. Дар охири асрҳои миёна номи Нуқон, ки то ҳол дар сиккаҳои Илхонӣ аз нимаи аввали [[асри XIV]] дида мешавад, зоҳиран тадриҷан ҷои худро ал-Машҳад ё Машҳад гирифтааст.

Ҳанӯз дар [[асри IX]] зиёрати макони дафни ар-Ризо оғоз шуда, дар охири [[асри IX]] дар болои қабри ӯ гунбазе сохта мешавад, ки дар атрофи он биноҳо ва бозорҳои зиёде ба вуҷуд омадаанд. Дар давоми таърихи зиёда аз ҳазорсолаи худ шаҳр чандин маротиба хароб ва аз нав сохта шуд. Соли 1161 Машҳадро туркҳои оғуз ишғол карданд, вале онҳо макони муқаддасро ҳифз карданд. Машҳад то замони ҳуҷумҳои муғулҳо дар соли 1220, ки боиси хароб шудани бисёре аз шаҳрҳои бузурги Хуросон гардид, шаҳри бузург ба ҳисоб намерафт ва Машҳадро ба сабаби қабрҳои Имом Ризо ва Ҳорун ар-Рашид дар дасти фармондеҳони муғул нисбатан бетаъсир монд (ҷасадҳои охирин баъдан бардошта ва дуздида шуданд)  &lt;ref&gt;{{Книга|автор=Игорь Семенов|заглавие=История и достопримечательности провинций Ирана|ссылка=https://books.google.ru/books?id=hQC7CwAAQBAJ&amp;pg=PT248&amp;lpg=PT248&amp;dq=харун+аль+рашид+мешхед+похоронен&amp;source=bl&amp;ots=sizNQ_rZI7&amp;sig=7O-8KhPgHe_ln48IBiSLKMLKVL4&amp;hl=ru&amp;sa=X&amp;ved=0ahUKEwjHxJLjj6jbAhUBuywKHcqpAMcQ6AEIYTAI#v=onepage&amp;q=харун%20аль%20рашид%20мешхед%20похоронен&amp;f=false|место=М.|издательство=[[Litres]]|год=2016|страниц=320|серия=|isbn=9785447457785}}&lt;/ref&gt; . Ҳамин тариқ, наҷотёфтагон аз куштор ба Машҳад муҳоҷират карданд.

Ягона таоме, ки аз Машҳад маълум аст, “Шолеҳ Машҳадӣ” (شله مشهدی) ё “Шолеҳ” ба даврони истилои муғулҳо рост меояд. Гумон меравад, ки онро бо ҳама гуна ғизои дастрас омода мекунанд (компонентҳои асосӣ гӯшт, ғалладона ва ҳанутҳои фаровон мебошанд) ва калимаи муғулист. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.greentravelpioneers.com/tabid/261/Default.aspx|title=Archived copy|accessdate=2016-12-22|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170511182451/http://www.greentravelpioneers.com/tabid/261/Default.aspx|archivedate=2017-05-11}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://salariyan.blogfa.com/post-95.aspx|title=زبان و ادبیات ترکان خراسان - غذاهای سنتی گریوان|website=salariyan.blogfa.com|accessdate=2018-05-28|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180528215413/http://salariyan.blogfa.com/post-95.aspx|archivedate=2018-05-28}}&lt;/ref&gt; Вақте ки сайёҳ [[Ибни Баттута]] дар соли 1333 ба ин шаҳр сафар кард, онро ҳамчун як шаҳри калон бо дарахтони мевадиҳанда, дарёҳо ва осиёбҳои фаровон хабар дод. Гунбази боҳашамате, ки аз бинои боҳашамат дар болои мақбараи наҷиб мебарояд, деворҳо бо [[сафол]]&lt;nowiki/&gt;ҳои рангоранг оро дода шудаанд.

=== [[Темуриён|Имперотурии Темуриён]] ===
Ба назар мерасад, ки аҳамияти Санобод-Машҳад бо шуҳрати афзояндаи осори муқаддасаш ва таназзули [[Тӯс]], ки дар соли 1389 аз дасти Мироншоҳ, писари [[Темур]] ва волии [[Хуросон]] зарбаи марговаре гирифт, пайваста афзоиш ёфтааст. Вақте ки ҳокими муғул, ки ин мавзеъро идора мекард, шӯриш кард ва кӯшиши истиқлолиятро дошт, Мироншоҳ аз ҷониби падараш бар зидди ӯ фиристода шуд. Тӯс пас аз муҳосирае, ки чанд моҳ тӯл кашид, ғасб карда, ғорат ва ба хок яксон шуд ва 10 000 нафар сокинон кушта шуданд. Онхое, ки аз харобй рахо ёфтаанд, дар панохгохи мукаддаси Алид маскан гирифтанд. Пас аз он Тӯсро тарк карданд ва Машҳад маркази ноҳия гардид.

Дар соли 1418 зани ӯ [[Гавҳаршодбегим]] сохтмони [[Масҷид|масҷиди]] аҷибе дар паҳлӯи зиёратгоҳро маблағгузорӣ кард, ки ҳоло бо номи [[Масҷиди Гавҳаршод]] маъруф аст. Масҷид то имрӯз нисбатан солим боқӣ мондааст; бузургии он аз мақоми шаҳр дар [[асри XV]] шаҳодат медиҳад.

== Ҷуғрофия ва иқлим ==

[[Акс:Kang,_Razavi_Khorasan_Iran_(1).jpg|рост|мини|Дар канори Машҳад]]
Масоҳати шаҳр ва атрофи он зиёда аз 270 км² аст. Он тақрибан 900 км дуртар аз [[Теҳрон]] ҷойгир аст. Он дар наздикии қаторкӯҳҳои Хазар-Дарре ва Ғари Доғ дар баландии тақрибан 980 метр ҷойгир аст. Ҳарорати баландтарин 50,2 °C аст&amp;nbsp;.

== Аҳолӣ ==

=== Шумора === 
Машҳад пас аз пойтахти [[Теҳрон]] дуввумин шаҳри сераҳолӣ дар Эрон аст. То соли 2018 дар Машҳад беш аз 3 миллион нафар зиндагӣ мекунанд, дар ҳоле ки минтақаи ба истилоҳ шаҳри Машҳад беш аз 3,4 миллион аҳолӣ дорад. Машҳад яке аз босуръат рушдёбандаи шаҳрҳои Эрон ва яке аз ҷолибтарин маконҳои кӯчонидани шаҳрвандон аз манотиқи дигари кишвар аст. Ҳар сол зиёда аз 20 миллион нафар зиёраткунандагон ва сайёҳон аз ин шаҳр дидан мекунанд.
=== Таркиби миллӣ ===
Таркиби этникии шаҳр умдатан [[форсӣ]] аст. Дар шаҳр инчунин ҷамъиятҳои назарраси туркманҳо, курдҳо ва туркҳои хуросонӣ мавҷуданд. Дар шаҳр озарбойҷониҳо, арабҳо ва чораймоқҳо низ зиндагӣ мекунанд. Машҳад яке аз марказҳои асосии диаспораи афғон дар Эрон аст. Муҳоҷирон ва муҳоҷирон аз [[Афғонистон]] дар ҷустуҷӯи кор ва зиндагии беҳтар ба Машҳад мераванд. Аз ин рӯ, дар шаҳр диаспораҳои хеле зиёди тоҷикони афғон, ӯзбекҳо, туркманҳо, ҳазорҳо ва паштунҳо низ мавҷуданд. Дар ин шаҳр шумораи ками муҳоҷирон ва муҳоҷирон аз [[Покистон]]у Ироқ[[]] низ ба сар мебаранд.
=== Забонҳо ===
Забони расмӣ ва густардатарин забони Машҳад форсист. Дар миёни сокинони ин шаҳр лаҳҷаи ба истилоҳ Машҳад роиҷ аст, ки бархе аз забоншиносон онро як лаҳҷаи форсӣ медонанд, ки Машҳадӣ ном дорад. Машҳадӣ аз форсии адабӣ ва ҳамчунин аз гӯиш ё лаҳҷаи Теҳрон каме тафовут дорад ва бештар ба гӯиши Ҳиротӣ ё лаҳҷаи дарӣ, ки дар шимолу ғарби Афғонистон гуфтугӯ мекунад [1] ва дар талаффуз низ ба тоҷикӣ шабоҳат дорад. Ба далели талаффузи бостонӣ дар қиёс бо лаҳҷаи адабии форсӣ ё гӯиши Теҳрон, дар солҳои ахир, чун дар тамоми Эрон ва ба вижа дар Теҳрон, мардум дар миёни ҷавонони Машҳад аз корбурд мондаанд, мардум бо истинод ба лаҳҷаи машҳадӣ онро як забони рустоӣ ва забони афғонҳо медонанд. Матбуоти Эрон низ дар ин [2] саҳми бузург дорад. Дар лаҳҷаи ''машҳадӣ'' номи шаҳри Машҳад ҳамчун ''Машад'' талаффуз мешавад, на Машҳад чун дар тамоми [[Эрон]]. Дар Машҳад ба ҷуз форсӣ, туркманӣ, курдӣ, туркии хуросонӣ, дарӣ, арабӣ, озарӣ, узбекӣ, ҳазора, пашту ва дигар забонҳо низ гуфтугӯ мекунанд. Аз забонҳои аврупоӣ забони англисӣ маъмултарин аст, ки бо теъдоди қобили мулоҳизаи ҷавонони Машҳад ва ҳамчунин онҳое, ки дар соҳаи сайёҳӣ кор мекунанд, ҳарф мезананд. Фаронса низ то андозае маъмул аст.
== [[Ҷозибаҳои гардишгарӣ]] ==
Дар Машҳад қабри Фирдавсӣ мавҷуд аст. Он дар 20 километрии Машҳад дар боғе ҷойгир аст.

== Сарчашмаҳо ==
* [https://web.archive.org/web/20110628202845/http://www.world-gazetteer.com/wg.php?x=&amp;men=gcis&amp;lng=en&amp;dat=32&amp;geo=-106&amp;srt=npan&amp;col=aohdq&amp;pt=c&amp;va=x Шумори аҳолии шаҳрҳои Эрон]


== Нигористон ==
&lt;gallery widths=&quot;200px&quot; heights=&quot;200px&quot;&gt;
Акс:RezaShrine.jpg|пайванд=Файл:RezaShrine.jpg|алт=Храм Імам Реза| Мазори Имом Ризо
Акс:PromaSC.jpg|пайванд=Файл:PromaSC.jpg|алт=Гіпермаркет Прома| Гипермаркети Proma
Акс:SaffMHD.jpg|пайванд=Файл:SaffMHD.jpg|алт=Мешхед є великим торговим центром шафрану в Ірані.| Машҳад як маркази бузурги тиҷорати заъфарон дар Эрон аст.
Акс:Shandiz.jpg|пайванд=Файл:Shandiz.jpg|алт=Багато красивих кустарних виробів продаються в Шандізі і Torghabeh.| Дар Машҳад бисёр маҳсулоти зебои дастӣ фурӯхта мешавад.
Акс:IranianHandicrafts.JPG|пайванд=Файл:IranianHandicrafts.JPG|алт=Деякі іранські металеві кустарні вироби в Торгхабесі (Torghabeh)| Баъзе ҳунарҳои филизии эронӣ дар Торғабеҳ
Акс:Ferdosi.jpg|пайванд=Файл:Ferdosi.jpg|алт=Головний фасад мавзолею Фірдоусі в Тусі| Рӯтахтаи асосии оромгоҳи [[Фирдавсӣ]] дар [[Тӯс]]
Акс:Haruniyeh.JPG|пайванд=Файл:Haruniyeh.JPG|алт=Haruniyeh Dome в Тусі| Гунбази Ҳоруния дар [[Тӯс]]
Акс:Malekshouse.jpg|пайванд=Файл:Malekshouse.jpg|алт=Будинок Малека в Мешхеді| Хонаи Малик дар Машҳад
Акс:Stmesropchurch.jpg|пайванд=Файл:Stmesropchurch.jpg|алт=Санкт-Месроп, Вірменська церква в Мешхеді| Saint Mesrop, калисои арманӣ дар Машҳад
Акс:TousMuseum2.jpg|пайванд=Файл:TousMuseum2.jpg|алт=музей Tous біля Мешхеда| Осорхонаи Тӯс дар наздикии Машҳад
Акс:Shandiz2.jpg|пайванд=Файл:Shandiz2.jpg|алт=Шандіз - туристичне місто поряд з Мешхед| Шандиз - шаҳри сайёҳӣ дар наздикии Машҳад
Акс:Homa_mashhad_2.jpg|пайванд=Файл:Homa_mashhad_2.jpg|алт=Homa Hotel| Меҳмонхонаи Хома
Акс:Mashhadcountryside.jpg|пайванд=Файл:Mashhadcountryside.jpg|алт=сільські краєвиди біля Мешхеда| Манзараҳои деҳоти назди Машҳад
&lt;/gallery&gt;
== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}
{{Эрон-ҷуғ-нопурра}}
{{ПБ}}
{{Шаҳристонҳо ва шаҳрҳои устони Хуросони разавӣ}}

[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои Эрон]]
[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои устони Хуросони разавӣ]]
[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои муқаддас]]
[[Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо]]</text>
      <sha1>lp42fk2am964xd6n5kh1hvtebefw0cc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Кирмон</title>
    <ns>0</ns>
    <id>3162</id>
    <revision>
      <id>1477500</id>
      <parentid>1258645</parentid>
      <timestamp>2026-06-19T04:31:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>30618</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1477500</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4932" sha1="fi0rrqkb6zl7u63k8k0mfzwi5u4q68y" xml:space="preserve">{{Шаҳр
|Номи тоҷикӣ=Кирмон
|Номи аслӣ=کرمان 
|Акс= City_of_Kerman_montage.jpg
|Кишвар=[[Эрон]] 
|Вилоят=[[устони Кирмон]]
|Аҳолӣ=606,967 ([[2006]])
}}
'''Кирмон''' ({{забон-фа|کرمان}}) —  Кирмон якӣ аз калони шаҳрҳои [[Эрон]] ва маркази устони Кирмони паҳновартарин устони Эрон дар ҷанӯби шарқии ӣн кишвар воқеъ аст. Шумори аҳолии ин шаҳр дар саршумории соли 1996, 384,991 тан будааст ва дар соли 2006, 606,967 тан баровард мешавад.

== ришаи номи Кирмони ==
Кирмон дар гузаштаи мҳои дигарии чуни бутия, кирмония ва гувошир доштааст. номи Кирмонро дар катӣбаҳои дориуш метавон диди. дар онҷои Кирмони ном ноҳияӣ аст ки аз он чӯби ёк барои кохҳои ҳахоманишӣ ҳамл мешавад. навиштаҳои юнонии ҳами онро Кирмони хонда ва мардуми Кирмонро тирае аз порсиёни гуфтаанди. аз ришаи кари (кар ба ависто ва карӣ ба санскрит)  чандини вожаи санскрит дар даст аст ва бар ӣн мабно чанд фарз дар робита бо маъноии вожаи Кирмон дар даст аст.

== Таърих ==
'''пеш аз Ислом'''

қалъаи духтар ва қалъаи Ардашер аз осори даврони сосонӣ дар шарқи шаҳри кунӯнии Кирмон , ки ҳануз харобаҳои онҳо бараст , гувоҳ бар ӣн аст ки лоақал дар замони Ардашери Бобакон дар ҳамин маҳал , шаҳрии обод ё қалъаеи муҳим вуҷӯд доштааст. муаллифи ҷуғрофиёии Кирмон муътақид аст ки ҳудӯди 220 пас аз милод , ба ҳангоми фатҳи Кирмон ба дасти Ардашери ӣн маҳали гувошир номи дошта ва маркази вилоят Кирмон бӯдааст банно ба гуфтаи ҳерудут кирмониё аз қабои давоздаҳгона Эрон мебошад ва сотроп чаҳордаҳуми (доро) муштамил бар иёлат Кирмон бӯдааст.

дар ривоёт асотӣрӣ омадааст ки Кайхусрави Кирмон ва макрон ро ба рустам бахшед ҳамчунин нишонӣҳоӣ аз фармонравойии баҳман бар ӣн хитта медиҳанд онгоҳи ривояти торихии ӣн сарзамин оғоз мешавад ва ӣнки дар замони ҳахоманишиёни Кӯруши онро табъиди гоҳи набунид (подшоҳи мағлӯб шуда бобел) қарор дод сипаси сухан аз ҳукӯмати ашкониёнро шикаст дод ва фарзанди худро ки ӯ ҳами Ардашер ном дошт ба ҳукӯмати Кирмони гомошт.

банно ба навиштаҳои муаррихи калдонӣ ва коҳен маъбади мардӯк дар солҳои 539-538 -ки кутуб ӯ аз манобеи муҳими торихи замон Кӯруш аст – Кирмон аз вилоёти тобеъа Кӯруш бӯда ва маҳаллии мутмаин барои ӯ бишумори мирафтааст. дар асри дориуши кабӣри номи Кирмони ҷузъи вилоёти тобеъа ҳахоманишӣ омадааст ва дар катӣбаи банноии шӯши калимае мушоҳида мешавад ки номи чӯб дарахтӣ бӯдааст ки барои истеҳкоми банноии сохтимонҳо (шояд ҳамон кох) ба кори мирафта ва маҳали таҳияи ӣн чӯби Кирмон зикр шудааст.

'''пас аз Ислом'''

Дар соли 1794 Качар ба Кирмон зада даромаду хукмдори ин шаҳр Лутф Али-Шохро кур кард ва кушт.

== Сарчашмаҳо ==
* [https://web.archive.org/web/20110628202845/http://www.world-gazetteer.com/wg.php?x=&amp;men=gcis&amp;lng=en&amp;dat=32&amp;geo=-106&amp;srt=npan&amp;col=aohdq&amp;pt=c&amp;va=x Шумори аҳолии шаҳрҳои Эрон]

{{Шаҳрҳои устони Кирмон}}

[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои Эрон]]
[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои устони Кирмон]]
[[Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо]]</text>
      <sha1>fi0rrqkb6zl7u63k8k0mfzwi5u4q68y</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Андорра</title>
    <ns>0</ns>
    <id>3334</id>
    <revision>
      <id>1477332</id>
      <parentid>1411693</parentid>
      <timestamp>2026-06-18T17:45:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>30618</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1477332</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="18361" sha1="7pza0ves3e7hgrf9o40if4kzuj2n13g" xml:space="preserve">{{Давлат
 |Номи тоыикь             = Князигарии Андорра
 |Номи аслӣ               = Principat d'Andorra
 |Номи одӣ                = Андорра
 |Нишон                   = Coat of Arms of Andorra.svg
&lt;!-- |Вместо герба= --&gt;
 |Шиор                    = Virtus Unita Fortior&lt;br&gt;({{tr-la|Ягонагӣ қудрат медиҳад}})
 |Номи суруди миллӣ       = El Gran Carlemany [[File:El Gran Carlemany.ogg|center]]&lt;/div&gt;
&lt;!-- |Аудио= --&gt;
 |Шакли ҳукумат           = [[Монархияи конститутсионӣ|князигарии порлумонӣ]]&lt;ref name=&quot;atlas&quot;&gt;{{книга|заглавие=Атлас мира: Максимально подробная информация|ответственный=Руководители проекта: А. Н. Бушнев, А. П. Притворов|место=Москва|издательство=АСТ|год=2017|страницы=14|страниц=96|isbn=978-5-17-10261-4}}&lt;/ref&gt;
&lt;!-- |Государственная религия= --&gt;
 |Дар харита              = Location Andorra Europe.png
 |Дар харита2             =
 |Забон                   = [[Забони котолонӣ|котолонӣ]]&lt;ref name=&quot;constic&quot;&gt;[http://www.andorramania.com/constit_gb.htm Конституция Андорры]{{ref-en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;CIA&quot;/&gt;
 |Таъсис                  = [[1278]]
 |Санаҳои истиқлол        = 
 |lat_dir = N|lat_deg = 42|lat_min = 33|lat_sec = 30
 |lon_dir = E|lon_deg = 1|lon_min = 33|lon_sec = 19
 |region        = AD
 |CoordScale    = 
&lt;!-- |Независимость от= --&gt;
&lt;!-- |Дата ликвидации= --&gt;
&lt;!-- |Причина ликвидации= --&gt;
 |Пойтахт                 = [[Андорра-ла-Веля]]&lt;ref name=&quot;CIA&quot;/&gt;
 |Шаҳрҳои калонтарин      = Андорра-ла-Веля
 |Вазифаи роҳбар          = [[Феҳристи князҳои Андорра|Княз]]&lt;br&gt;&lt;br&gt;[[Сарвазир]]
 |Роҳбар                  = [[Эмманюэл Макрон]]&lt;br&gt;[[Жоан Энрик Вивес-и-Сисилиа]]&lt;br&gt;[[Антони Марти]]
 |Ҳамсоякишварҳо          = Фаронса, Испания
 |Ҷой аз рӯи масоҳат      = 178
 |Масоҳат                 = 467,63
 |Фоизи об                = 0,26 (121,4 [[гектар|га]]&lt;!--not including areas of rivers--&gt;)&lt;ref&gt;Girard P &amp; Gomez P (2009), [http://www.lacsdespyrenees.com/vallee-Andorre.html Lacs des Pyrénées: Andorre].{{ref-fr}}&lt;/ref&gt;
 |Этнохроним              =
  |Ҷой аз рӯи аҳолӣ       = 207
  |Аҳолӣ                  = {{шумора|85470}}&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.estadistica.ad/serveiestudis/web/index.asp?lang=4 |title=Department of Statistics |accessdate=2018-08-15 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140303063712/http://www.estadistica.ad/serveiestudis/web/index.asp?lang=4 |archivedate=2014-03-03 }}&lt;/ref&gt;
  |Соли баҳодиҳӣ          = 2014
  |Аҳолӣ аз рӯи барӯйхатгирӣ =
  |Соли барӯйхатгирӣ        = 
  |Зичии аҳолӣ              = 182,6
 |ММД (номинал)             = {{nowrap|$4.510 миллиард}}
 |Соли ҳисоби ММД (номинал) = 2008
 |ММД (номинал) ба сари аҳолӣ = 53,383
 |ШРИ                     = 0,830&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://hdr.undp.org/sites/default/files/hdr14-report-en-1.pdf|title=Human Development Report 2014|publisher=[[Барномаи рушди СММ]]|accessdate=2015-10-27|lang=en |description=Доклад о человеческом развитии (2014) на сайте Программы развития ООН}}&lt;/ref&gt;
 |Соли ҳисоби ШРИ         = 2013
 |Ҷой аз рӯи ШРИ          = 37
 |Сатҳи ШРИ               = &lt;span style=&quot;color:#090;&quot;&gt;ниҳоят баланд&lt;/span&gt;
 |Воҳиди пул              = [[Евро|Евро (€)]] (EUR, рамз 978)&lt;ref&gt;[http://www.skiing.ru/countries/Andorra/About/Currency/ Валюта Андорры] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090527180928/http://www.skiing.ru/Countries/Andorra/About/Currency |date=2009-05-27 }}&lt;/ref&gt;
 |Домен                   = [[.ad]]
 |ISO                     = AND
 |Пешшумораи телефон      = 376
 |Минтақаи замонӣ         = +1
&lt;!-- |Примечания= --&gt;
&lt;!-- |Без флага и герба=* --&gt;
&lt;!-- |Без гимна=* --&gt;
}}
{{маъноҳои дигар}}
'''Андо́рра''' ({{lang-ca|Andorra}}), номи пурраи расмӣ — '''Кня́зигарии Андорра''' ({{lang-ca|Principat d’Andorra}}), — яке аз [[давлатҳои майда]]и [[Аврупо]], дар байни [[Испания]] ва [[Фаронса|Франсия]]. Масоҳаташ 468 км&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;. Аҳолиаш 84 082 нафар (2009). Пойтахташ шаҳри [[Андорра-ла-Веля]]. Забони гуфтугӯӣ — котолонӣ, инчунин забонҳои франсавӣ, португалӣ ва испанӣ муравваҷ аст. Дини асосӣ — католикӣ.

== Сохти давлатӣ ==
[[Акс:Casa de la Vall - 18.jpg|thumb|Каса-де-ла-Валл, [[порлумони Андорра]].]]
Андорра давлати демократӣ-парламентӣ (1993) бо мақоми идоракунии якҷояи князӣ буда, аз соли 1278 инҷониб онро Президенти Франсия ва епископи Урхел (Испания) якҷоя идора мекунанд. Мақоми қонунбарор — парламенти якпалатагӣ (Шӯрои генералии иборат аз 28 аъзо), ки роҳбари ҳукуматро интихоб мекунад ва аъзои ҳукуматро таъйин менамояд. Андорра узви Шӯрои Европа, СММ ва ОБСЕ аст.

== Таърих ==
Дар манбаъҳо Андорра бори нахуст соли 805 зикр шудааст. Дар асрҳои миёна хоки Андорра асосан мулки феодалии графҳо де Фуа ва усқуфҳои Урхел буд. Соли 1278 байни онҳо дар бораи ҳукмронии якҷоя бар Андорра созишнома баста шуд. Баъдтар ҳуқуқи графҳо де Фуа ба шоҳон ва дертар ба Президенти Франсия гузашт. Соли 1866 дар Андорра конститутсия ҷорӣ гашт ва соли 1867 ҳокимияти епископи Урхел (Испания) дар ҳаёти дохилии ҷамоаҳо як қадар маҳдуд карда шуд.

== Табиат ==
[[Акс:Grandvalira ski resort, Andorra5.jpg|thumb|right|Кӯҳҳои Андорра]]
Андорра дар нишебии Пиреней, дар байни Франсия (аз Шимол) ва Испания (аз Ҷануб) ҷойгир аст. Релйефи Андорра — алпии чиндор. Минтақаи кӯҳиаш асосан аз ҷинсҳои кристаллии давраи палеозой (санги хоро, гнейс, кварс) ва қисми ками он аз регҳои таҳшинӣ, оҳаксанг ва маъдани давраи мезозой иборат мебошад. Қисми нисбатан пасттари масоҳати он дар баландии 880 м аз сатҳи баҳр ва қисми баландтари он (назди сарҳади ғарбии мамлакат) дар баландии то 2900 м ва аз он зиёд воқеъ аст. Нуқтаи баландтарин — шаҳри Кома Педрос (2946 м). Андорра кони мармар, сурб, оҳан ва хоросанг дорад.

=== Обҳо ===
Аз пастхамии он дарёи Валира бо шохобаш (ҳавзаи дарёи Эбро) ва қисман дарёи Арйеж (ҳавзаи дарёи Гаронна) мегузарад. Дарёҳои кӯҳии Андорра захираи калони энергетикӣ доранд. Дар табиати Андорра таъсири фаъолияти яхбандӣ ҳис карда мешавад. Дар кӯҳҳои Андорра кӯлҳои бисёри аз яхҳо тавлидгашта мавҷуданд. Чашмаҳои минералӣ ва обҳои гарми зеризаминӣ ҳам ҳастанд.

=== Иқлим ===
Иқлимаш алпӣ ва сард аст. Дар кӯҳҳо ҳарорати миёнаи январ — 15°С, дар водиҳо −2°С, ҳарорати миёнаи июл дар водиҳо +20°С, дар кӯҳҳо +10 — 15°С. Боришоти солона дар кӯҳсор аз 1000 то 2000 мм, дар водиҳо то 400—500 мм. Хушксолӣ зуд-зуд рӯй медиҳад.

=== Олами набототу ҳайвонот ===
Олами наботот ва ҳайвоноти Андорра бо дасти инсонҳо хароб гаштааст. Дар минтақаи ҷангалзори Андорра дарахтони паҳнбарг ва сӯзанбарг (булут, кастона, шамшод, коҷ, санавбар ва сарв) мерӯянд. Минтақаи баландтари Андорраро марғзори субалпӣ ва алпӣ фаро гирифтааст. Олами ҳайвоноташ аз оҳувон, хояндаҳо ва парандаҳо иборат аст. Яке аз масъалаҳои ҳалталаби Андорра пешгирӣ намудани буридани ҷангал, эрозияи хок мебошад, ки дар натиҷаи васеъ кардани чарогоҳҳо ва чаридани чорво ба амал омадааст.

Қабати рустаниҳо (флораи Андорра) хеле гуногун аст, аммо дар ин ҷо асосан баргранг (пӯст, шоҳбулут, бук, дарахт) ва сӯзанбарг (арча, санавбар, арча, намудҳои гуногуни арча) бартарӣ доранд. Баландии кӯҳҳо чарогоҳҳои баландкӯҳ ва субальп мебошанд.

Ҳайвонот (фауна аз Андорра) бо намудҳои хоси Аврупо ва ҳайвонот иборат аст: хирс, гург, хар, оҳ, гӯсфанд, гулӯ, бандар.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://all-andorra.com/ru/gde-nahoditsya-andorra-na-karte/|title=Флора ва олами ҳайвоноти аҳолии Андорра. Хусусиятҳои минтақа.|author=|website=|date=|publisher=|lang=|accessdate=}}&lt;/ref&gt;

== Тақсимоти маъмурӣ ==
{{Харитаи Андорра|float=right}}
{{main|Тақсимоти маъмури Андорра}}
'''Андорра''' вобаста ба тақсимоти маъмурӣ ба 7 '''паррокий''' ({{lang-ca|parròquies}}, «ҷамоат») тақсим шудааст:

* [[Андорра-ла-Веля]] (''Andorra la Vella''),
* [[Канило]] (''Canillo''),
* [[Ла-Массана]] (''La Massana''),
* [[Ордино]] (''Ordino''),
* [[Сант-Ҷулия-де-Лория]] (''Sant Julià de Lòria''),
* [[Энкамп]] (''Encamp''),
* [[Эскалдес-Энгордан]] (''Escaldes-Engordany'').

== Аҳолӣ ==
Аҳолӣ давлати сермиллат буда, дар он испаниҳо (43 %), андоррагиҳо (каталаниҳо; 33 %), португалиҳо (11 %), франсавиҳо (7 %) ва дигар миллатҳо (5 %) зиндагонӣ мекунанд. Қисми бештари аҳолӣ дар водиҳо, асосан дар пойтахт ва шаҳрҳои хурд маскунанд. Шаҳрнишинон — 62,5 %.

== Иқтисод ==
Асоси иқтисодиёти Андорраро соҳаи туризм (80%-и ММД, 10 млн сайёҳ дар як сол (2010), тиҷорат ва муомилоти бонкӣ ташкил медиҳад. Сайёҳонро бештар табиати зебо, имконияти васеи ба варзиши лижаронӣ машғул шудан, чашмаҳои гарми табобатӣ ва минералӣ, тиҷорати аз ҳамаи намудҳои андоз озод ба худ ҷалб кардааст. Андорра маркази молиявии байналмилалӣ буда, пардохти андози имтиёздор барои равнақи фаъолияти гуногунҷабҳаи молиявӣ мусоид аст. Соҳаи муҳими иқтисодиёти мамлакат парваришу коркарди тамоку аст. Дар ин ҷо асосан ба истеҳсоли маҳсулоти тамоку (сигарет) ва мебел муваффақ гаштаанд. Инчунин корхонаҳои саноати сабук, истеҳсоли панир ва обҳои минералиро ба роҳ мондаанд.

Дар Андорра ҳунарҳои қадимаи мардумӣ, анъанаҳои косибӣ, инчунин филизгудозии бадеӣ, кандакорӣ дар чӯбу санг, истеҳсоли дастии ороишоти занона ва армуғонҳо то ҳол боқӣ мондаанд. Аз сабаби нарасидани замини кишт истеҳсоли маҳсулоти хоҷагии қишлоқ кам ба назар мерасад. Аҳолии деҳаҳои кӯҳистон ба парвариши чорво ва қисми хеле ками онҳо ба парвариши картошка, ангур ва зироати дигар машғуланд.

== Нақлиёт ==
[[Акс:Latour-de-Carol station - 2004-02-02.jpg|thumb|Қатора дар Латур-де-Керел (Франсия), яке аз ду истгоҳ, ки ба Андорра хидмат мерасонад.]]
Нақлиёти Андорра асосан автомобилист. Андорра бандар, роҳи оҳан ва аэропорт надорад. Ба Андорра ба воситаи Франсия ё Испания ворид мешаванд. Дар Андорра бештар содироти пашм, ангишти чӯб, маҳсулоти тамоку, панир ва обҳои минералӣ ба роҳ монда шудааст. Мубодилаи молу мавод низ асосан бо Франсия ва Испания сурат мегирад.

== Маориф ==
Гирифтани маълумот барои наврасони аз 6 то 16-сола ҳатмӣ буда, таҳсилот дар мактабҳои миёна ройгон аст. Дар Андорра се навъи мактаб — франсавӣ, испаниягӣ ва андоррагӣ мавҷуд аст. Сохтмон ва нигаҳдории мактабҳо бар дӯши Андорра буда, маоши муаллимони мактабҳои франсавӣ ва испаниягиро ҷониби Франсия ва Испания таъмин мекунад. Ҳамагӣ як донишгоҳ дорад.

== Тандурустӣ ==
Дар соҳаи тандурустӣ системаи давлатии суғӯртаи тиббӣ барои тамоми коркунон ва аъзои оилаи онҳо ҷорист, ки он аз ҳисоби ҳаққи пардохти онҳо пурра гардида, аз 75 то 100%-и хароҷоти муолиҷаро ҳамин суғӯрта таъмин мекунад. Дар Андорра 12 маркази тиббии ёрии аввалия мавҷуд аст.

== ВАО ==
Се рӯзномаи миллӣ, як шабакаи телевизион ва ду пойгоҳи радиошунавонӣ дорад. Иди миллии Андорра — Рӯзи Модархудои Меритшеллӣ мебошад, ки 8 сентябр қайд карда мешавад.

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ|2|refs=
&lt;ref name=&quot;CIA&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/an.html|title=Андорра на странице Центрального разведывательного управления ИМА|author=ЦРУ|description=Информация о стране во [[Справочник ЦРУ по странам мира|Всемирной книге фактов]] [[Центральное разведывательное управление|ЦРУ]]|lang=en|accessdate=2012-01-08|archiveurl=https://web.archive.org/web/20100710215526/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/an.html|archivedate=2010-07-10}}&lt;/ref&gt;}}

== Адабиёт ==
* Новая Российская Энциклопедия, т. 2, М., 2005;
* Страны мира (современный справочник), М., 2008.

== Сарчашма ==
* {{ЭМТ|Андорра|муаллиф=|1}}

== Пайвандҳо ==
{{Навигатсия}}
* [http://www.portalostranah.ru/list.php?id=4 Андорра — Происхождение, история, география, достопримечательности.]
* [https://web.archive.org/web/20130617093441/http://ilpp.ru/page_pid_466_lang_1.aspx Информация об органах конституционного контроля Андорры]
* [http://www.portal-slovo.ru/history/41718.php История независимости Андорры с 1933 по 1940 года] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20190114210605/https://www.portal-slovo.ru/history/41718.php |date=2019-01-14 }}.

{{пайвандҳои беруна}}
{{Мавзуъҳои Андорра}}
{{Аврупо}}

[[Гурӯҳ:Андорра]] 
[[Гурӯҳ:Давлатҳо аз рӯи алифбо]]
[[Гурӯҳ:Давлатҳо — узви СММ]]</text>
      <sha1>7pza0ves3e7hgrf9o40if4kzuj2n13g</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Зоҳидон</title>
    <ns>0</ns>
    <id>3412</id>
    <revision>
      <id>1477466</id>
      <parentid>1348340</parentid>
      <timestamp>2026-06-19T02:40:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>30618</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1477466</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4227" sha1="fim54uqjvzryt9kc2exfvrak0ugbivo" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом                   = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ             = Зоҳидон
 |номи аслӣ               =  &lt;big&gt;زاهدان&lt;/big&gt;
 |тасвир                  = Municipality Building.jpg
 |кишвар                  = Эрон
  |lat_deg = 29 |lat_min = 29 |lat_sec =
  |lon_deg = 60 |lon_min = 52 |lon_sec =
  |CoordAddon             = type:city(580000)_region:IR
  |CoordScale             = 
 |шакли минтақа           = Устон
 |минтақа                 = Устони Систон ва Балучистон
  |аҳолӣ                  = 640 031
  |соли барӯйхатгирӣ      = 2012
  |этнохороним            = 
 |часовой пояс            = +3:30
 |DST                     = 
 |гуруҳ дар Commons     = Zahedan
 |сайт                    = 
}}
'''Зоҳидон''' ({{lang-fa|'''زاهدان'''}}) — шаҳр, маркази маъмурии [[Шаҳристони Зоҳидон]], [[Устони Систон ва Балучистон]] дар [[Эрон]].; дар ҷанубу шарқи [[Эрон]], дар наздики сарҳадди [[Покистон]]у [[Афғонистон]] воқеъ аст.

== Ҷуғрофиё ==
Баландиаш аз сатҳи баҳр 1370 м. Аҳолиаш тақрибан 590 ҳазор нафар (2017), аксарият балучҳои ҳанафимазҳаб.

=== Иқлим ===
Иқлимаш дар тобистон гарм ва зимистон сард. Миқдори бориши солона 80 мм, мавсими боронӣ декабр – апрел.

Зоҳидон дар масофаи 1600 км ҷанубу шарқтари шаҳри [[Теҳрон]] ҷойгир буда, роҳи мошингарди № 84 шаҳрро дар ғарб бо [[Кирмон]] ва дар шарқ бо шаҳри [[Кветта]]и Покистон, роҳи № 95 Зоҳидонро дар шимол бо [[Машҳад]] ва дар ҷануб бо [[Чобаҳор]] мепайвандад. Тавассути роҳи оҳан бо дохил ва хориҷи кишвар – Покистон пайванд аст. Фурудгоҳи байналмилалӣ дорад.

== Таърих ==
Мавзеи кунунии Зоҳидон дар гузашта минтақаи нисбатан сарсабз ва барои чорводорӣ мусоид буд. Соли 1898 Мурод ном шахсе дар ин ҷо корез бунёд кард ва дар атрофи он деҳаи [[Дуздоб]] ташкил ёфт. Соли 1903 дарбориёни белгиягии [[Қоҷориён]] дар Дуздоб гумрукхона сохтанд. Дар аҳди [[Ризошоҳи Паҳлавӣ]] номи Дуздоб ба Зоҳидон тағйир ёфт (1930). Зоҳидон дар шоҳроҳи иртиботии Покистон, [[Ҳинд]], [[Хуросон]], Кирмон ва Балучистон қарор дошта, аҳолиаш афзоиш меёбад. Зоҳидон ҳоло маркази қолинбофӣ, истеҳсоли маводди сохтмонӣ, саноати хӯрокворӣ ва сафолгарӣ мебошад. Дар Зоҳидон [[Донишгоҳ]]и Сиистон ва Балучистон, Дорулулуми пизишкии Зоҳидон, Институти технологӣ ва ғайра фаъолият доранд. Зоҳидон ҳамчун ҳавзаи илмии аҳли суннати ҳанафимазҳаб машҳур буда, ҷавонони зиёди тоҷик дар он шаҳр таҳсил кардаанд.
==Сарчашмаҳо==
*[https://web.archive.org/web/20110628202845/http://www.world-gazetteer.com/wg.php?x=&amp;men=gcis&amp;lng=en&amp;dat=32&amp;geo=-106&amp;srt=npan&amp;col=aohdq&amp;pt=c&amp;va=x Шумораи аҳолии шаҳрҳои Эрон]

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}
{{Шаҳрҳои устони Систону Балучистон}}

[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои Эрон]]
[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои устони Систон ва Балучистон]]
[[Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо]]</text>
      <sha1>fim54uqjvzryt9kc2exfvrak0ugbivo</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Буҷнӯрд</title>
    <ns>0</ns>
    <id>3414</id>
    <revision>
      <id>1477396</id>
      <parentid>1258066</parentid>
      <timestamp>2026-06-18T21:37:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>30618</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1477396</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1168" sha1="lruhxzli666imlv61lwzrgjx4qurfam" xml:space="preserve">{{Шаҳр
|Номи тоҷикӣ=Буҷнӯрд
|Номи аслӣ=بجنورد 
|тасвир= 
|Кишвар=[[Эрон]] 
|Вилоят=[[устони Хуросони шимолӣ]]
|Аҳолӣ=201,148 ([[2006]])
}}
'''Буҷнӯрд''' ({{забон-фа|بجنورد}}) — шаҳрест дар [[устони Хуросони шимолӣ]], [[Эрон]] аст. Шумори аҳолии ин шаҳр дар саршумории соли 1996, 134,835 тан будааст ва дар соли 2006, 201,148 тан баровард мешавад.[[Яҳёи Алавифард]] шоири кӯдак ва навҷавон Дар ин Шаҳр ба дунё омадааст.

== Сарчашмаҳо ==
* [https://web.archive.org/web/20110628202845/http://www.world-gazetteer.com/wg.php?x=&amp;men=gcis&amp;lng=en&amp;dat=32&amp;geo=-106&amp;srt=npan&amp;col=aohdq&amp;pt=c&amp;va=x Шумори аҳолии шаҳрҳои Эрон]

{{Шаҳрҳои устони Хуросони шимолӣ}}

[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои Эрон]]
[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои устони Хуросони шимолӣ]]
[[Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо]]</text>
      <sha1>lruhxzli666imlv61lwzrgjx4qurfam</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Исломшаҳр</title>
    <ns>0</ns>
    <id>6140</id>
    <revision>
      <id>1477482</id>
      <parentid>1258557</parentid>
      <timestamp>2026-06-19T03:41:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>30618</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1477482</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="941" sha1="1ufp7kej4m2heotrr9kmcq21nahc9zf" xml:space="preserve">{{Шаҳр
|Номи тоҷикӣ=Исломшаҳр
|Номи аслӣ=اسلام‌شهر 
|Акс= 
|Кишвар=[[Эрон]] 
|Вилоят=[[устони Tиҳрон]]
|Аҳолӣ=321,525 ([[2006]])
}}
'''Исломшаҳр''' ({{забон-фа|اسلام‌شهر}}) — шаҳрест дар [[устони Tеҳрон]], [[Эрон]]. Шумораи аҳолии ин шаҳр дар саршумории дар соли 2006, 321,525 тан будааст.

== Сарчашмаҳо ==
* [https://web.archive.org/web/20110628202845/http://www.world-gazetteer.com/wg.php?x=&amp;men=gcis&amp;lng=en&amp;dat=32&amp;geo=-106&amp;srt=npan&amp;col=aohdq&amp;pt=c&amp;va=x Шумори аҳолии шаҳрҳои Эрон]

== Эзоҳ ==
{{Эзоҳ}} 
{{Шаҳрҳои устони Tеҳрон}}
[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои устони Теҳрон]]
[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои Эрон]]
[[Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо]]</text>
      <sha1>1ufp7kej4m2heotrr9kmcq21nahc9zf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Дамованд</title>
    <ns>0</ns>
    <id>6141</id>
    <revision>
      <id>1477422</id>
      <parentid>1258267</parentid>
      <timestamp>2026-06-18T23:48:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>30618</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1477422</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5667" sha1="2pgxzkeqfsr7kxe382u7dubpn4phbld" xml:space="preserve">{{Infobox settlement
|official_name =Damavand
|native_name = دماوند
|settlement_type        = city
|image_skyline =Masjed jame damavand.jpg
|imagesize = 
|image_caption = The 15th century [[Jame mosque of Damavand]].
|pushpin_map            =Iran
|mapsize                =150px
|subdivision_type       = [[List of countries|Country]]
|subdivision_name = {{flag|Iran}}
|subdivision_type1 =[[Provinces of Iran|Province]]
|subdivision_name1 =[[Tehran Province|Tehran]]
|subdivision_type2 =[[Counties of Iran|County]]
|subdivision_name2 =[[Damavand County|Damavand]]
|subdivision_type3 =[[Bakhsh]]
|subdivision_name3 =[[Central District (Damavand County)|Central]]
|leader_title           = 
|leader_name            = 
|established_title      =
|established_date       = 
|area_total_km2           = 
|area_footnotes           = 
|population_as_of         = 2006
|population_total =56315
|population_density_km2   =auto
|timezone               = [[Iran Standard Time|IRST]]
|utc_offset             = +3:30
|timezone_DST           = [[Iran Daylight Time|IRDT]]
|utc_offset_DST         = +4:30
|coordinates            = {{coord|35|43|04|N|52|03|54|E|region:IR|display=inline,title}}
|elevation_m            = 
|area_code              = 
|website                  = {{official website|http://www.damavand.gov.ir/}}
|footnotes              =
}}

'''Дамованд''' ({{lang-fa|دماوند}}) — шаҳри таърихӣ, маркази шаҳристони Дамованди [[устони Теҳрон]] (аз 1936); дар доманаи қаторкӯҳҳои [[Албурз]] қарор дошта, номаш аз кӯҳи Дамованд бархостааст. Аҳолиаш 56315 нафар (2012), бо лаҳҷаи тотии забони форсӣ гуфтугӯ мекунанд. Масоҳаташ 2066 км&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;.

== Ҷуғрофиё ==
Баландиаш аз сатҳи баҳр 1903 метр. Обаш аз дарё ва чашмасорҳо таъмин мешавад. Кӯҳҳои асосии шаҳристони Дамованд: Қарадоғ (4,076 м), Ҷингизчол (4,010 м), Аспгирон (3,718 м), Миёнарӯд (3,650 м), Зарринкӯҳ (3,510 м) ва Тор (3,452 м).

== Иқлим ==
Ҳарорати миёнаи ҳаво дар тобистон 30,50С, дар зимистон 130С.

== Машғулияти сокинон ==
Машғулияти сокинони Дамованд: кишоварзӣ, боғдорӣ, чорводорӣ, парандапарварӣ, занбӯрпарварӣ, бозаргонӣ ва ҳунармандӣ. Рустаниҳои доруии Дамованд: гули говзабон, коснӣ, чашми булбул, ширинбия, камол, бӯимодарон, зилол, анҷир, бодоми кӯҳӣ.

== Таърих ==
Дар асотир бунёди чандин шаҳр дар Дамованд ба Каюмарс ва ворисонаш нисбат дода мешавад. Дамованд аз замони ҳукмронии Ҳахоманишиён ҳамчун маркази савдои лоҷвард шуҳрат ёфта, дар масири роҳи корвонгард Табаристон ва Райро бо ҳам мепайваст. Аз давраи Ашкониён Дамованд ба қаламрави сулолаи маҳаллии Масмуғон дохил мешуд. Арабҳо бори аввал бо сарварии Нуайм ибни Муқарран ба Дамованд лашкар кашида (643), тибқи шартномаи басташуда бо Мардоншоҳи Масмуғон сокинони шаҳр уҳдадор шуданд, ки солона 200 ҳазор дирҳам хироҷ пардохт намоянд. Баъдан Мусо ибни Каъб бо фармони Абумуслими Хуросонӣ ба Дамованд лашкар кашида (749), дар ишғоли он ноком гардид. Ахиран Аббосиён ба Дамованд лашкар кашида, онро забт карданд (759). Дамованд то давраи Қоҷориён ҷузъи Рай буд. Дар давраи Қоҷориён чаҳор маҳаллаву ҳаммом ва нуҳ масҷид дошт.

== Ёдгориҳои таърихӣ ==
Ёдгориҳои таърихии Дамованд: 27 қалъа, 21 қабристон, 18 ҳаммом, 5 пул, 3 масҷиди қадимӣ ва 3 корвонсарой. Дар натиҷаи ҳафриёти бостоншиносӣ аз гӯристони қадимии Дамованд ду ҷоми гилӣ ва чандин сикка ёфт шуданд, ки ба давраи ҳукмронии Меҳрдод (Митридот)-и II ва Фарҳоди (Фраат)-и II мансубанд.

== Адабиёт ==
* ایرج افشار سیستانی. فرهنگ شهرها و استانهای ایران. جلد. ۱. تهران، ۱۳۹۲.؛
* محمد جواد مشکور. جغرافیای تاریخی ایران باستان. تهران، ۱۳۹۳ ش.1

== Пайвандҳо ==
*[https://web.archive.org/web/20110628202845/http://www.world-gazetteer.com/wg.php?x=&amp;men=gcis&amp;lng=en&amp;dat=32&amp;geo=-106&amp;srt=npan&amp;col=aohdq&amp;pt=c&amp;va=x Шумори аҳолии шаҳрҳои Эрон]

== Сарчашма ==
* {{ЭМТ||5}}

== Эзоҳ ==
{{Эзоҳ}} 
{{Шаҳрҳои устони Tеҳрон}}

[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои устони Теҳрон]]
[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои Эрон]]
[[Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо]]</text>
      <sha1>2pgxzkeqfsr7kxe382u7dubpn4phbld</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Караҷ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>6145</id>
    <revision>
      <id>1477495</id>
      <parentid>1329146</parentid>
      <timestamp>2026-06-19T04:08:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>30618</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1477495</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="988" sha1="dl1j0w54i1a4wlz2kf96l7rjwjyqm2b" xml:space="preserve">{{МА
| Номи тоҷикӣ = Караҷ
| Номи аслӣ = کرج
| Акс = 
| мақом = Шаҳр|Караҷ
| кишвар = Эрон
| Вилоят = [[устони Албурз]]
| Аҳолӣ = 1,523,085 ([[2006]])
}}
'''Караҷ''' ({{забон-фа|کرج}}) — шаҳрест дар [[устони Албурз]], [[Эрон]] аст. Шумори аҳолии ин шаҳр дар саршумории  дар соли 2006, 1,523,085 тан будааст.

== Сарчашмаҳо ==
* [https://web.archive.org/web/20110628202845/http://www.world-gazetteer.com/wg.php?x=&amp;men=gcis&amp;lng=en&amp;dat=32&amp;geo=-106&amp;srt=npan&amp;col=aohdq&amp;pt=c&amp;va=x Шумораи аҳолии шаҳрҳои Эрон]

{{Шаҳрҳои устони Албурз}}

[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои Эрон]]
[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои устони Албурз]]
[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои миллионери Эрон]]
[[Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо]]</text>
      <sha1>dl1j0w54i1a4wlz2kf96l7rjwjyqm2b</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Назаробод</title>
    <ns>0</ns>
    <id>6146</id>
    <revision>
      <id>1477580</id>
      <parentid>1259121</parentid>
      <timestamp>2026-06-19T10:03:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>30618</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1477580</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="927" sha1="pyd75kw93uxyfe6i52uo4lbmew5joo1" xml:space="preserve">{{Шаҳр
|Номи тоҷикӣ=Назаробод
|Номи аслӣ=نظرآباد 
|Акс= 
|Кишвар=[[Эрон]] 
|Вилоят=[[устони Албурз]]
|Аҳолӣ=132,169 ([[2006]])
}}
'''Назаробод''' ({{забон-фа|نظرآباد}}) — шаҳрест дар [[устони Албурз]], [[Эрон]] аст. Шумори аҳолии ин шаҳр дар саршумории соли 2006, 132,169 тан будааст.

==Сарчашмаҳо==
*[https://web.archive.org/web/20110628202845/http://www.world-gazetteer.com/wg.php?x=&amp;men=gcis&amp;lng=en&amp;dat=32&amp;geo=-106&amp;srt=npan&amp;col=aohdq&amp;pt=c&amp;va=x Шумори аҳолии шаҳрҳои Эрон]
== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}
{{Шаҳрҳои устони Албурз}}
[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои Эрон]]
[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои устони Албурз]]
[[Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо]]</text>
      <sha1>pyd75kw93uxyfe6i52uo4lbmew5joo1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Варомин</title>
    <ns>0</ns>
    <id>6147</id>
    <revision>
      <id>1477398</id>
      <parentid>1258093</parentid>
      <timestamp>2026-06-18T21:56:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>30618</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1477398</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1014" sha1="gzfhm3cxdchie1mb9fzv9ipfanu7dku" xml:space="preserve">{{Шаҳр
|Номи тоҷикӣ=Варомин
|Номи аслӣ=ورامین 
|тасвир=Varamin_masjed.jpg
|Кишвар=[[Эрон]] 
|Вилоят=[[устони Tиҳрон]]
|Аҳолӣ=188,274 ([[2006]])
}}
'''Варомин''' ({{забон-фа|ورامین}}) — шаҳрест дар [[устони Tиҳрон]], [[Эрон]] аст. Шумори аҳолии ин шаҳр дар саршумории соли 1996, 107,233 тан будааст ва дар соли 2006, 188,274 тан баровард мешавад.

== Сарчашмаҳо ==
* [https://web.archive.org/web/20110628202845/http://www.world-gazetteer.com/wg.php?x=&amp;men=gcis&amp;lng=en&amp;dat=32&amp;geo=-106&amp;srt=npan&amp;col=aohdq&amp;pt=c&amp;va=x Шумори аҳолии шаҳрҳои Эрон]

== Эзоҳ ==
{{Эзоҳ}} 
{{Шаҳрҳои устони Tеҳрон}}
[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои устони Теҳрон]]
[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои Эрон]]
[[Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо]]</text>
      <sha1>gzfhm3cxdchie1mb9fzv9ipfanu7dku</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Арок</title>
    <ns>0</ns>
    <id>6149</id>
    <revision>
      <id>1477340</id>
      <parentid>1257447</parentid>
      <timestamp>2026-06-18T18:02:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>30618</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1477340</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="925" sha1="2o7n30yjevwcxl3c0dcamb0aqr8sp8p" xml:space="preserve">{{Шаҳр
|Номи тоҷикӣ=Арок
|Номи аслӣ=اراک 
|тасвир= Arak montage (1).jpg
|Кишвар=[[Эрон]] 
|Вилоят=[[устони Марказӣ]]
|Аҳолӣ=536,572 ([[2011]])
}}
'''Арок''' ({{забон-фа|اراک}}) — шаҳрест дар [[устони Марказӣ]], воқеъ дар [[Эрон]]. Шумори аҳолии ин шаҳр дар соли 2006, 521,166 нафар будааст.

==Сарчашмаҳо==
*[https://web.archive.org/web/20110628202845/http://www.world-gazetteer.com/wg.php?x=&amp;men=gcis&amp;lng=en&amp;dat=32&amp;geo=-106&amp;srt=npan&amp;col=aohdq&amp;pt=c&amp;va=x Шумори аҳолии шаҳрҳои Эрон]
== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

{{Шаҳрҳои устони Марказӣ}}

[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои Эрон]]
[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои устони Марказӣ]]
[[Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо]]</text>
      <sha1>2o7n30yjevwcxl3c0dcamb0aqr8sp8p</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Дилеҷон</title>
    <ns>0</ns>
    <id>6152</id>
    <revision>
      <id>1477435</id>
      <parentid>1310395</parentid>
      <timestamp>2026-06-19T00:26:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>30618</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1477435</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2948" sha1="f5nfm3jc3kvu4ihdug7tsj1v53gwygo" xml:space="preserve">{{Шаҳр
|Номи тоҷикӣ=Дилиҷон
|Номи аслӣ=دلیجان 
|Акс= 
|Кишвар=[[Эрон]] 
|Вилоят=[[устони Марказӣ]]
|Аҳолӣ=34,565 ([[2006]])
}}
'''Дилиҷон''' ({{забон-фа|دلیجان}}) — шаҳрест дар [[устони Марказӣ]], [[Эрон]] аст. Шумори аҳолии ин шаҳр дар саршумории соли 1996, 24,861 тан будааст ва дар соли 2006, 34,565 тан баровард мешавад.

Дар барӯйхатгирии соли 2006, шумораи аҳолии он 31,852 нафарро ташкил медод, ки он дар 8,779 оила буд.

Аҳолии маҳаллии '''Дилиҷон''' бо лаҳҷае, ки онҳоро Дилеҷонӣ (ё Дилигонӣ бо забони модарӣ) меноманд, гап мезананд. Чунин ба назар мерасад, ки забони модарии Дилеҷонӣ як лаҳҷаи забони қадимаи форсӣ мебошад, ки ба забони Абуёнеҳӣ, яке аз қадимтарин забони деҳоти порсӣ аст, ки тақрибан каме дуртар аз Дилиҷон ҷойгир аст.

Сарбанди Хордод ва ғори Чал Наҳҷир ва инчунин осоишгоҳи чашмаи гарм ба маконҳои ҷолиб шудаанд.

Дилиҷон шаҳри саноатӣ буда, дар он якчанд ширкатҳои машҳури қолинбофӣ ба монанди Маҳистон, Ситораи Тилоиӣ ва Саид ҷой доранд. Дар мантақаи шимолу шарқии Дилиҷон ҳафт деҳа воқеъ буда, ин ҷойро Ҷасб меноманд.

Ғайр аз ин, ғори Чал-Нахҷир ё Дилиҷон&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://hamidshams.com/album/ghar/imagepages/Ghar%20Delijan%201%20007.html|title=Cave|website=Hamidshams.com|accessdate=2011-01-17|archiveurl=https://web.archive.org/web/20141225062239/http://hamidshams.com/album/ghar/imagepages/Ghar%20Delijan%201%20007.html|archivedate=2014-12-25}}&lt;/ref&gt; яке аз ҷойҳои ҷолиби сайёҳии табиии Дилиҷон мебошад.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.edelijan.com/nakhjir-cave|title=photo of Nakhjir Cave Delijan|website=edelijan.com|accessdate=2013-02-18|archiveurl=https://web.archive.org/web/20141204202137/http://www.edelijan.com/nakhjir-cave|archivedate=2014-12-04}}&lt;/ref&gt;

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Сарчашмаҳо ==
* [https://web.archive.org/web/20110628202845/http://www.world-gazetteer.com/wg.php?x=&amp;men=gcis&amp;lng=en&amp;dat=32&amp;geo=-106&amp;srt=npan&amp;col=aohdq&amp;pt=c&amp;va=x Шумори аҳолии шаҳрҳои Эрон]

{{Шаҳрҳои устони Марказӣ}}

[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои Эрон]]
[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои устони Марказӣ]]</text>
      <sha1>f5nfm3jc3kvu4ihdug7tsj1v53gwygo</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Маҳаллот</title>
    <ns>0</ns>
    <id>6154</id>
    <revision>
      <id>1477547</id>
      <parentid>1258901</parentid>
      <timestamp>2026-06-19T07:32:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>30618</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1477547</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="983" sha1="euszwv41y4q7zyh3vm618iyplepjmde" xml:space="preserve">{{Шаҳр
|Номи тоҷикӣ=Маҳаллот
|Номи аслӣ=محلات 
|Акс= Mahallat.jpg
|Кишвар=[[Эрон]] 
|Вилоят=[[устони Марказӣ]]
|Аҳолӣ=36,514 ([[2006]])
}}
'''Маҳаллот''' ({{забон-фа|محلات}}) — шаҳрест дар [[устони Марказӣ]], [[Эрон]] аст. Шумори аҳолии ин шаҳр дар саршумории соли 1996, 30,022 тан будааст ва дар соли 2006, 36,514 тан баровард мешавад.

== Сарчашмаҳо ==
* [https://web.archive.org/web/20110628202845/http://www.world-gazetteer.com/wg.php?x=&amp;men=gcis&amp;lng=en&amp;dat=32&amp;geo=-106&amp;srt=npan&amp;col=aohdq&amp;pt=c&amp;va=x Шумори аҳолии шаҳрҳои Эрон]

{{Шаҳрҳои устони Марказӣ}}

[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои Эрон]]
[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои устони Марказӣ]]
[[Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо]]</text>
      <sha1>euszwv41y4q7zyh3vm618iyplepjmde</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Абик</title>
    <ns>0</ns>
    <id>6155</id>
    <revision>
      <id>1477316</id>
      <parentid>1449698</parentid>
      <timestamp>2026-06-18T15:59:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>30618</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1477316</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3182" sha1="kjii0d7u0visvuckv0t7qdf9bap9v2n" xml:space="preserve">{{Infobox settlement
| name                    = Шаҳристони Абяк &lt;/br&gt; شهرستان آبیک
| native_name             = 
| native_name_lang        = 
| settlement_type         = [[Шаҳристон]]
|image_skyline          =Qazvin.svg
|image_caption          =
| image_flag              = 
| flag_alt                = 
| image_seal              = 
| seal_alt                = 
| image_shield            = 
| shield_alt              = 
| nickname                = 
| motto                   = 
| image_map               = 
| map_alt                 = 
| map_caption             = 
| pushpin_map             = 
| pushpin_label_position  = 
| pushpin_map_alt         = 
| pushpin_map_caption     = 
| latd  =  |latm  =  |lats  =  |latNS  = 
| longd =  |longm =  |longs =  |longEW = 
| coor_pinpoint           = 
| coordinates_type        = 
| coordinates_display     = inline,title
| coordinates_footnotes   = 
|subdivision_type         = [[Номгӯи давлатҳо|Кишвар]]
|subdivision_name         = {{Flag|IRN}}
| subdivision_type1       = [[Устонҳои Эрон|Устон]]
| subdivision_name1       = [[Устони Қазвин]]
| subdivision_type2       = 
| subdivision_name2       = 
| subdivision_type3       = 
| subdivision_name3       = 
| established_title       = 
| established_date        = 
| founder                 = 
| seat_type               = 
| seat                    = 
| government_footnotes    = 
| leader_party            = 
| leader_title            = 
| leader_name             = 
| unit_pref               = Metric&lt;!-- or US or UK --&gt;
| area_footnotes          = 
| area_total_km2          = 
| area_land_km2           = 
| area_water_km2          = 
| area_water_percent      = 
| area_note               = 
| elevation_footnotes     = 
| elevation_m             = 
| population_footnotes    = 
| population_total        = 59,115 нафар
| population_as_of        = [[Саршумории умумии нуфӯс ва маскан (1385)|Cаршумории 1385]]
| population_density_km2  = auto
| population_demonym      = 
| population_note         = 
| timezone1               = 
| utc_offset1             = 
| timezone1_DST           = 
| utc_offset1_DST         = 
| postal_code_type        = 
| postal_code             = 
| area_code_type          = 
| area_code               = 
| iso_code                = 
| website                 = 
| footnotes               = 
}}

'''Абяк''' ({{забон-фа|آبیک}}) — шаҳрест дар [[устони Қазвин]], [[Эрон]] аст. Шумори аҳолии ин шаҳр дар саршумории соли 1996, 32,843 нафар ва дар соли 2006, 59,115 нафар будааст.

== Сарчашмаҳо ==
* [https://web.archive.org/web/20110628202845/http://www.world-gazetteer.com/wg.php?x=&amp;men=gcis&amp;lng=en&amp;dat=32&amp;geo=-106&amp;srt=npan&amp;col=aohdq&amp;pt=c&amp;va=x Шумори аҳолии шаҳрҳои Эрон]

{{Шаҳрҳои устони Қазвин}}

[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои Эрон]]
[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои устони Қазвин]]
[[Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо]]</text>
      <sha1>kjii0d7u0visvuckv0t7qdf9bap9v2n</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Бандари Анзалӣ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>6159</id>
    <revision>
      <id>1477354</id>
      <parentid>1257539</parentid>
      <timestamp>2026-06-18T19:27:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>30618</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1477354</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1038" sha1="hmu7mh6cppd7zc7u1of8m36xsospa2o" xml:space="preserve">{{Шаҳр
|Номи тоҷикӣ=Бандари Анзалӣ
|Номи аслӣ=بندر انزلی 
|тасвир= 
|Кишвар=[[Эрон]] 
|Вилоят=[[устони Гелон]]
|Аҳолӣ=112,891 ([[2006]])
}}
'''Бандари Анзалӣ''' ({{забон-фа|بندر انزلی}}) — шаҳрест дар [[устони Гелон]], [[Эрон]] аст. Шумори аҳолии ин шаҳр дар саршумории соли 1996, 98,544 тан будааст ва дар соли 2006, 112,891 тан баровард мешавад.

== Сарчашмаҳо ==
* [https://web.archive.org/web/20110628202845/http://www.world-gazetteer.com/wg.php?x=&amp;men=gcis&amp;lng=en&amp;dat=32&amp;geo=-106&amp;srt=npan&amp;col=aohdq&amp;pt=c&amp;va=x Шумори аҳолии шаҳрҳои Эрон]

{{эрон-ҷуғ-нопурра}}
{{Шаҳрҳои устони Гелон}}

[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои Эрон]]
[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои устони Гелон]]
[[Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо]]</text>
      <sha1>hmu7mh6cppd7zc7u1of8m36xsospa2o</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Лоҳиҷон</title>
    <ns>0</ns>
    <id>6165</id>
    <revision>
      <id>1477527</id>
      <parentid>1379447</parentid>
      <timestamp>2026-06-19T06:08:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>30618</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1477527</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="992" sha1="caoogadjx2x0l27ae6cmil7hz6qlr8x" xml:space="preserve">{{Шаҳр
|Номи тоҷикӣ=Лоҳеҷон
|Номи аслӣ=لاهیجان 
|Акс= 
|Кишвар=[[Эрон]] 
|Вилоят=[[устони Гелон]]
|Аҳолӣ=66,639 ([[2006]])
}}
'''Лоҳеҷон''' ({{забон-фа|لاهیجان}}) — шаҳрест дар [[устони Гелон]], [[Эрон]] аст. Шумори аҳолии ин шаҳр дар саршумории соли 1996, 53,122 тан будааст ва дар соли 2006, 66,639 тан баровард мешавад.

==Сарчашмаҳо==
*[https://web.archive.org/web/20110628202845/http://www.world-gazetteer.com/wg.php?x=&amp;men=gcis&amp;lng=en&amp;dat=32&amp;geo=-106&amp;srt=npan&amp;col=aohdq&amp;pt=c&amp;va=x Шумори аҳолии шаҳрҳои Эрон]

{{эрон-ҷуғ-нопурра}}

{{Шаҳрҳои устони Гелон}}

[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои Эрон]]
[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои устони Гелон]]
[[Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо]]</text>
      <sha1>caoogadjx2x0l27ae6cmil7hz6qlr8x</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Лангрӯд</title>
    <ns>0</ns>
    <id>6166</id>
    <revision>
      <id>1477520</id>
      <parentid>1258738</parentid>
      <timestamp>2026-06-19T05:38:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>30618</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1477520</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="986" sha1="r42r9s1a6bojmdap2pl5ynmtk6trqu7" xml:space="preserve">{{Шаҳр
|Номи тоҷикӣ=Лангрӯд
|Номи аслӣ=لنگرود 
|Акс= 
|Кишвар=[[Эрон]] 
|Вилоят=[[устони Гелон]]
|Аҳолӣ=69,992 ([[2006]])
}}
'''Лангрӯд''' ({{забон-фа|لنگرود}}) — шаҳрест дар [[устони Гелон]], [[Эрон]] аст. Шумори аҳолии ин шаҳр дар саршумории соли 1996, 56,620 тан будааст ва дар соли 2006, 69,992 тан баровард мешавад.

==Сарчашмаҳо==
*[https://web.archive.org/web/20110628202845/http://www.world-gazetteer.com/wg.php?x=&amp;men=gcis&amp;lng=en&amp;dat=32&amp;geo=-106&amp;srt=npan&amp;col=aohdq&amp;pt=c&amp;va=x Шумори аҳолии шаҳрҳои Эрон]
{{эрон-ҷуғ-нопурра}}
{{Шаҳрҳои устони Гелон}}

[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои Эрон]]
[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои устони Гелон]]
[[Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо]]</text>
      <sha1>r42r9s1a6bojmdap2pl5ynmtk6trqu7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Гирмӣ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>6169</id>
    <revision>
      <id>1477411</id>
      <parentid>1258196</parentid>
      <timestamp>2026-06-18T23:17:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>30618</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1477411</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="961" sha1="2lw5wu3bc2oxtx86yrx325zt3blzrky" xml:space="preserve">{{Шаҳр
|Номи тоҷикӣ=Гирмӣ
|Номи аслӣ=گرمی 
|тасвир= 
|Кишвар=[[Эрон]] 
|Вилоят=[[устони Ардабел]]
|Аҳолӣ=41,708 ([[2006]])
}}
'''Гирмӣ''' ({{забон-фа|گرمی}}) — шаҳрест дар [[устони Ардабел]], [[Эрон]] аст. Шумори аҳолии ин шаҳр дар саршумории соли 1996, 29,166 тан будааст ва дар соли 2006, 41,708 тан баровард мешавад.

== Сарчашмаҳо ==
* [https://web.archive.org/web/20110628202845/http://www.world-gazetteer.com/wg.php?x=&amp;men=gcis&amp;lng=en&amp;dat=32&amp;geo=-106&amp;srt=npan&amp;col=aohdq&amp;pt=c&amp;va=x Шумори аҳолии шаҳрҳои Эрон]

{{Шаҳрҳои устони Ардабел}}

[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои Эрон]]
[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои устони Ардабел]]
[[Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо]]</text>
      <sha1>2lw5wu3bc2oxtx86yrx325zt3blzrky</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Абҳар</title>
    <ns>0</ns>
    <id>6171</id>
    <revision>
      <id>1477318</id>
      <parentid>1257279</parentid>
      <timestamp>2026-06-18T16:16:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>30618</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1477318</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="957" sha1="672onztiof8rhdw8homc5vsxi1qa5t9" xml:space="preserve">{{МА||Шаҳр|
|Номи тоҷикӣ=Абҳар
|Номи аслӣ=ابهر 
|тасвир= 
|Кишвар=[[Эрон]] 
|Вилоят=[[устони Занчон]]
|Аҳолӣ=72,386 ([[2006]])
}}
'''Абҳар''' ({{забон-фа|ابهر}}) шаҳре дар [[устони Занчон]], [[Эрон]] аст. Шумори аҳолии ин шаҳр дар саршумории соли [[1996]], 55,266 тан будааст ва дар соли [[2006]], 72,386 тан баровард мешавад.

==Сарчашмаҳо==
*[https://web.archive.org/web/20110628202845/http://www.world-gazetteer.com/wg.php?x=&amp;men=gcis&amp;lng=en&amp;dat=32&amp;geo=-106&amp;srt=npan&amp;col=aohdq&amp;pt=c&amp;va=x Шумори аҳолии шаҳрҳои Эрон]

{{Шаҳрҳои устони Занчон}}

[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои Эрон]]
[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои устони Занҷон]]
[[Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо]]</text>
      <sha1>672onztiof8rhdw8homc5vsxi1qa5t9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Озаршаҳр</title>
    <ns>0</ns>
    <id>6174</id>
    <revision>
      <id>1477608</id>
      <parentid>1259326</parentid>
      <timestamp>2026-06-19T11:53:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>30618</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1477608</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="974" sha1="7alue40yhee9ae2nzlnvq7apxezau9q" xml:space="preserve">{{Шаҳр
|Номи тоҷикӣ=Озаршаҳр
|Номи аслӣ=آذرشهر 
|Акс= 
|Кишвар=[[Эрон]] 
|Вилоят=[[устони Озарбойҷони шарқӣ]]
|Аҳолӣ=38,252 ([[2006]])
}}
'''Озаршаҳр''' ({{забон-фа|آذرشهر}}) — шаҳрест дар [[устони Озарбойҷони шарқӣ]], [[Эрон]]. Шумораи аҳолии ин шаҳр дар саршумории соли 2006, 38,252 нафар будааст.

==Сарчашмаҳо==
*[https://web.archive.org/web/20110628202845/http://www.world-gazetteer.com/wg.php?x=&amp;men=gcis&amp;lng=en&amp;dat=32&amp;geo=-106&amp;srt=npan&amp;col=aohdq&amp;pt=c&amp;va=x Шумори аҳолии шаҳрҳои Эрон]

{{Шаҳрҳои устони Озарбойҷони шарқӣ}}

[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои Эрон]]
[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои устони Озарбойҷони шарқӣ]]
[[Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо]]</text>
      <sha1>7alue40yhee9ae2nzlnvq7apxezau9q</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Аҳар</title>
    <ns>0</ns>
    <id>6175</id>
    <revision>
      <id>1477348</id>
      <parentid>1257507</parentid>
      <timestamp>2026-06-18T18:28:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>30618</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1477348</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1048" sha1="loefrjwjzpll2786vwey5cx35pirkuq" xml:space="preserve">{{Шаҳр
|Номи тоҷикӣ=Аҳар
|Номи аслӣ=اهر 
|тасвир= 
|Кишвар=[[Эрон]] 
|Вилоят=[[устони Озарбойичони шарқӣ]]
|Аҳолӣ=97,033 ([[2006]])
}}
'''Аҳар''' ({{забон-фа|اهر}}) — шаҳрест дар [[устони Озарбойичони шарқӣ]], [[Эрон]] аст. Шумори аҳолии ин шаҳр дар саршумории соли 1996, 78,076 тан будааст ва дар соли 2006, 97,033 тан баровард мешавад.

==Сарчашмаҳо==
*[https://web.archive.org/web/20110628202845/http://www.world-gazetteer.com/wg.php?x=&amp;men=gcis&amp;lng=en&amp;dat=32&amp;geo=-106&amp;srt=npan&amp;col=aohdq&amp;pt=c&amp;va=x Шумори аҳолии шаҳрҳои Эрон]

{{Шаҳрҳои устони Озарбойичони шарқӣ}}

{{хурд}}

[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои Эрон]]
[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои устони Озарбойичони шарқӣ]]
[[Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо]]</text>
      <sha1>loefrjwjzpll2786vwey5cx35pirkuq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Буноб</title>
    <ns>0</ns>
    <id>6176</id>
    <revision>
      <id>1477390</id>
      <parentid>1258053</parentid>
      <timestamp>2026-06-18T21:27:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>30618</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1477390</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="962" sha1="otn6hj2gcqe1r8e90e48oqgjb79j9rk" xml:space="preserve">{{Шаҳр
|Номи тоҷикӣ=Буноб
|Номи аслӣ=بناب 
|тасвир= 
|Кишвар=[[Эрон]] 
|Вилоят=[[устони Озарбойичони шарқӣ]]
|Аҳолӣ=83,332 ([[2006]])
}}
'''Буноб''' ({{забон-фа|بناب}}) — шаҳрест дар [[устони Озарбойҷони шарқӣ]], [[Эрон]]. Шумораи аҳолии ин шаҳр дар саршумории соли 2006, 83,332 нафар будааст.

==Сарчашмаҳо==
*[https://web.archive.org/web/20110628202845/http://www.world-gazetteer.com/wg.php?x=&amp;men=gcis&amp;lng=en&amp;dat=32&amp;geo=-106&amp;srt=npan&amp;col=aohdq&amp;pt=c&amp;va=x Шумори аҳолии шаҳрҳои Эрон]

{{Шаҳрҳои устони Озарбойҷони шарқӣ}}

[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои Эрон]]
[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои устони Озарбойҷони шарқӣ]]
[[Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо]]</text>
      <sha1>otn6hj2gcqe1r8e90e48oqgjb79j9rk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Аҷабшер</title>
    <ns>0</ns>
    <id>6178</id>
    <revision>
      <id>1477351</id>
      <parentid>1257525</parentid>
      <timestamp>2026-06-18T19:06:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>30618</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1477351</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="985" sha1="dzxmd0g3mqr5ik9vbn2ox6iibzr6ap4" xml:space="preserve">{{Шаҳр
|Номи тоҷикӣ=Аҷабшер
|Номи аслӣ=عجب‌شیر 
|тасвир= 
|Кишвар=[[Эрон]] 
|Вилоят=[[устони Озарбойичони шарқӣ]]
|Аҳолӣ=30,766 ([[2006]])
}}
'''Аҷабшер''' ({{забон-фа|عجب‌شیر}}) — шаҳрест дар [[устони Озарбойҷони шарқӣ]], [[Эрон]]. Шумораи аҳолии ин шаҳр дар саршумории соли 2006 30,766 нафар будааст.

== Сарчашмаҳо ==
*[https://web.archive.org/web/20110628202845/http://www.world-gazetteer.com/wg.php?x=&amp;men=gcis&amp;lng=en&amp;dat=32&amp;geo=-106&amp;srt=npan&amp;col=aohdq&amp;pt=c&amp;va=x Шумори аҳолии шаҳрҳои Эрон]

{{Шаҳрҳои устони Озарбойҷони шарқӣ}}

[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои Эрон]]
[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои устони Озарбойҷони шарқӣ]]
[[Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо]]</text>
      <sha1>dzxmd0g3mqr5ik9vbn2ox6iibzr6ap4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Мароға</title>
    <ns>0</ns>
    <id>6179</id>
    <revision>
      <id>1477540</id>
      <parentid>1258863</parentid>
      <timestamp>2026-06-19T07:02:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>30618</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1477540</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="967" sha1="0j5ebbr8l68wdlnttrep6nh6ro71o7q" xml:space="preserve">{{Шаҳр
|Номи тоҷикӣ=Мароға
|Номи аслӣ=مراغه 
|Акс= 
|Кишвар=[[Эрон]] 
|Вилоят=[[устони Озарбойичони шарқӣ]]
|Аҳолӣ=173,865 ([[2006]])
}}
'''Мароға''' ({{забон-фа|مراغه}}) — шаҳрест дар [[устони Озарбойҷони шарқӣ]], [[Эрон]]. Шумораи аҳолии ин шаҳр дар саршумории соли 2006, 173,865 нафар будааст.


==Сарчашмаҳо==
*[https://web.archive.org/web/20110628202845/http://www.world-gazetteer.com/wg.php?x=&amp;men=gcis&amp;lng=en&amp;dat=32&amp;geo=-106&amp;srt=npan&amp;col=aohdq&amp;pt=c&amp;va=x Шумори аҳолии шаҳрҳои Эрон]

{{Шаҳрҳои устони Озарбойҷони шарқӣ}}

[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои Эрон]]
[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои устони Озарбойҷони шарқӣ]]
[[Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо]]</text>
      <sha1>0j5ebbr8l68wdlnttrep6nh6ro71o7q</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Маранд</title>
    <ns>0</ns>
    <id>6180</id>
    <revision>
      <id>1477536</id>
      <parentid>1258847</parentid>
      <timestamp>2026-06-19T06:54:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>30618</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1477536</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="962" sha1="q9cy0ie6o4yc9toejdfkopb3vqisk8m" xml:space="preserve">{{Шаҳр
|Номи тоҷикӣ=Маранд
|Номи аслӣ=مرند 
|Акс= 
|Кишвар=[[Эрон]] 
|Вилоят=[[устони Озарбойичони шарқӣ]]
|Аҳолӣ=128,624 ([[2006]])
}}
'''Маранд''' ({{забон-фа|مرند}}) — шаҳрест дар [[устони Озарбойҷони шарқӣ]], [[Эрон]]. Шумораи аҳолии ин шаҳр дар саршумории соли 2006, 128,624 нафар будааст.

==Сарчашмаҳо==
*[https://web.archive.org/web/20110628202845/http://www.world-gazetteer.com/wg.php?x=&amp;men=gcis&amp;lng=en&amp;dat=32&amp;geo=-106&amp;srt=npan&amp;col=aohdq&amp;pt=c&amp;va=x Шумори аҳолии шаҳрҳои Эрон]

{{Шаҳрҳои устони Озарбойҷони шарқӣ}}

[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои Эрон]]
[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои устони Озарбойҷони шарқӣ]]
[[Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо]]</text>
      <sha1>q9cy0ie6o4yc9toejdfkopb3vqisk8m</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Маликон</title>
    <ns>0</ns>
    <id>6181</id>
    <revision>
      <id>1477532</id>
      <parentid>1258817</parentid>
      <timestamp>2026-06-19T06:41:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>30618</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1477532</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="969" sha1="20opj0enx3u1syn7im96n4mtvn24w38" xml:space="preserve">{{Шаҳр
|Номи тоҷикӣ=Маликон
|Номи аслӣ=ملکان 
|Акс= 
|Кишвар=[[Эрон]] 
|Вилоят=[[устони Озарбойичони шарқӣ]]
|Аҳолӣ=25,113 ([[2006]])
}}
'''Маликон''' ({{забон-фа|ملکان}}) — шаҳрест дар [[устони Озарбойҷони шарқӣ]], [[Эрон]]. Шумораи аҳолии ин шаҳр дар саршумории соли 2006, 25,113 нафар будааст.


==Сарчашмаҳо==
*[https://web.archive.org/web/20110628202845/http://www.world-gazetteer.com/wg.php?x=&amp;men=gcis&amp;lng=en&amp;dat=32&amp;geo=-106&amp;srt=npan&amp;col=aohdq&amp;pt=c&amp;va=x Шумори аҳолии шаҳрҳои Эрон]

{{Шаҳрҳои устони Озарбойҷони шарқӣ}}

[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои Эрон]]
[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои устони Озарбойҷони шарқӣ]]
[[Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо]]</text>
      <sha1>20opj0enx3u1syn7im96n4mtvn24w38</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Миёна</title>
    <ns>0</ns>
    <id>6182</id>
    <revision>
      <id>1477563</id>
      <parentid>1258996</parentid>
      <timestamp>2026-06-19T08:22:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>30618</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1477563</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="978" sha1="2v9myemdjrjvkcu7de3y2whhxvjyakk" xml:space="preserve">{{Шаҳр
|Номи тоҷикӣ=Миёна
|Номи аслӣ=میانه 
|Акс= Pol Dokhtar.jpg
|Кишвар=[[Эрон]] 
|Вилоят=[[устони Озарбойичони шарқӣ]]
|Аҳолӣ=93,119 ([[2006]])
}}
'''Миёна''' ({{забон-фа|میانه}}) — шаҳрест дар [[устони Озарбойҷони шарқӣ]], [[Эрон]]. Шумораи аҳолии ин шаҳр дар саршумории соли 2006, 93,119 нафар будааст.


== Сарчашмаҳо ==
*[https://web.archive.org/web/20110628202845/http://www.world-gazetteer.com/wg.php?x=&amp;men=gcis&amp;lng=en&amp;dat=32&amp;geo=-106&amp;srt=npan&amp;col=aohdq&amp;pt=c&amp;va=x Шумори аҳолии шаҳрҳои Эрон]

{{Шаҳрҳои устони Озарбойҷони шарқӣ}}

[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои Эрон]]
[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои устони Озарбойҷони шарқӣ]]
[[Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо]]</text>
      <sha1>2v9myemdjrjvkcu7de3y2whhxvjyakk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Бӯкон</title>
    <ns>0</ns>
    <id>6185</id>
    <revision>
      <id>1477397</id>
      <parentid>1415035</parentid>
      <timestamp>2026-06-18T21:40:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>30618</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1477397</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1931" sha1="n5uyjkm6fq4xjvot6gpfkcvcimbjrqy" xml:space="preserve">{{МА
|мақом =шаҳр
|номи тоҷикӣ =Бӯкон
|номи аслӣ = بۆکان&lt;br /&gt;Bukan   
|тасвир=  
|кишвар = Эрон 
|шакли минтақа= 
|минтақа=
|шакли ноҳия= устон 
|ноҳия=устони Озарбойичони ғарбӣ 
 |ҳавзаи ҷомеа дар ҷадвал =
 |шакли ҷомеа             =  
 |ҷомеа                   =  
 |Ҷомеа дар ҷадвал        = 
 |тақсимоти дохилӣ        = 
 |аҳолӣ                  = 16,391
 |соли барӯйхатгирӣ             = 2006
 |lat_deg=  |lat_min= |lat_sec= 
 |lon_deg= |lon_min= |lon_sec=
|забони расмӣ     = форсӣ
|ҳайати миллӣ    =[[курдҳо]], [[озарбойҷонҳо]], [[форс]]ҳо 
|ҳайати динӣ    = [[мусулмон]]они [[шиъа]]
|этнохороним      =  
|вақти минтақавӣ   = +3:30 
|коди телефон=   
|нишонаи почта=  
|гурӯҳ дар Commons =  
}}

'''Бӯкон''' ({{забон-ку|Bukan}}, {{забон-фа|بۆکان}}) — шаҳрест дар [[устони Озарбойичони ғарбӣ]], [[Эрон]] аст. Шумори аҳолии ин шаҳр дар саршумории соли 1996, 12,020 тан будааст ва дар соли 2006, 16,391 тан баровард мешавад.

== Сарчашмаҳо ==
* [https://web.archive.org/web/20110628202845/http://www.world-gazetteer.com/wg.php?x=&amp;men=gcis&amp;lng=en&amp;dat=32&amp;geo=-106&amp;srt=npan&amp;col=aohdq&amp;pt=c&amp;va=x Шумори аҳолии шаҳрҳои Эрон]

{{Шаҳрҳои устони Озарбойичони ғарбӣ}}

{{Эрон-ҷуғ-нопурра}}

[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои Эрон]]
[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои устони Озарбойичони ғарбӣ]]
[[Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо]]</text>
      <sha1>n5uyjkm6fq4xjvot6gpfkcvcimbjrqy</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Мокӯ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>6192</id>
    <revision>
      <id>1477567</id>
      <parentid>1259002</parentid>
      <timestamp>2026-06-19T08:24:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>30618</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1477567</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1934" sha1="aljtuebh5qpm0ddagbuys4nwl0r36zn" xml:space="preserve">{{МА
|мақом =шаҳр
|номи тоҷикӣ =Мокӯ
|номи аслӣ = ماکو&lt;br/&gt;Mako    
|акс=  
|кишвар = Эрон 
|шакли минтақа= 
|минтақа=
|шакли ноҳия= устон 
|ноҳия=устони Озарбойичони ғарбӣ 
 |ҳавзаи ҷомеа дар ҷадвал =
 |шакли ҷомеа             =  
 |ҷомеа                   =  
 |Ҷомеа дар ҷадвал        = 
 |тақсимоти дохилӣ        = 
 |аҳолӣ                  = 42,587
 |соли барӯйхатгирӣ      = 2006
 |lat_deg=  |lat_min= |lat_sec= 
 |lon_deg= |lon_min= |lon_sec=
|забони расмӣ     = форсӣ
|ҳайати миллӣ      =[[курдҳо]], [[озарбойҷонҳо]], [[форс]]ҳо 
|ҳайати динӣ      = [[мусулмон]]они [[шиъа]]
|этнохороним      =  
|вақти минтақавӣ   = +3:30 
|коди телефон=   
|нишонаи почта=  
|гурӯҳ дар Commons =  
}}
'''Мокӯ''' ({{забон-аз|Maku}}, {{забон-ку|Mako}}, {{забон-фа|ماکو}}) — шаҳрест дар [[устони Озарбойичони ғарбӣ]], [[Эрон]] аст. Шумори аҳолии ин шаҳр дар саршумории соли 1996, 33,406 тан будааст ва дар соли 2006, 42,587 тан баровард мешавад.

==Сарчашмаҳо==
*[https://web.archive.org/web/20110628202845/http://www.world-gazetteer.com/wg.php?x=&amp;men=gcis&amp;lng=en&amp;dat=32&amp;geo=-106&amp;srt=npan&amp;col=aohdq&amp;pt=c&amp;va=x Шумори аҳолии шаҳрҳои Эрон]

{{Шаҳрҳои устони Озарбойичони ғарбӣ}}

{{Эрон-ҷуғ-нопурра}}

[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои Эрон]]
[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои устони Озарбойичони ғарбӣ]]
[[Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо]]</text>
      <sha1>aljtuebh5qpm0ddagbuys4nwl0r36zn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Маҳобод</title>
    <ns>0</ns>
    <id>6193</id>
    <revision>
      <id>1477551</id>
      <parentid>1411269</parentid>
      <timestamp>2026-06-19T07:42:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>30618</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1477551</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2146" sha1="l9h8kt5f5dlb09lg6hkpsb7tmyrp1hp" xml:space="preserve">{{МА
|мақом =шаҳр
|номи тоҷикӣ =Маҳобод 
|номи аслӣ = مهاباد&lt;br/&gt;Mehabad  
|акс=  
|кишвар = Эрон 
|шакли минтақа= 
|минтақа=
|шакли ноҳия= устон 
|ноҳия=устони Озарбойичони ғарбӣ 
 |ҳавзаи ҷомеа дар ҷадвал =
 |шакли ҷомеа             =  
 |ҷомеа                   =  
 |Ҷомеа дар ҷадвал        = 
 |тақсимоти дохилӣ        = 
 |аҳолӣ                  = 12,324
 |соли барӯйхатгирӣ      = 2006
 |lat_deg= 36 |lat_min= 45|lat_sec= 47
 |lon_deg= 45|lon_min=43 |lon_sec=20
|забони расмӣ     = форсӣ
|ҳайати миллӣ      =[[курдҳо]], [[озарбойҷонҳо]], [[форс]]ҳо 
|ҳайати динӣ      = [[мусулмон]]они [[шиъа]]
|этнохороним      =  
|вақти минтақавӣ   = +3:30 
|коди телефон=   
|нишонаи почта=  
|гурӯҳ дар Commons =  
}}
[[Акс:Panoramic view of Mahabad-19510105-نمایی از شهر مهاباد-۱۳۳۷-۱۰-۱۵.jpg|270px|мини|Маҳобод (1959)]]
'''Маҳобод''' ({{забон-ку|Piranshahr &amp; Mehabad}}, {{забон-фа| مهاباد}}) — шаҳрест дар [[устони Озарбойичони ғарбӣ]], ки дар [[Эрон]] аст. Шумори аҳолии ин шаҳр дар саршумории   соли 2006, 12,324 нафар баровард мешавад.
== Ҳамчунин нигаред ==
* [[Шаҳристони Пероншаҳр]]
==Сарчашмаҳо==
*[https://web.archive.org/web/20110628202845/http://www.world-gazetteer.com/wg.php?x=&amp;men=gcis&amp;lng=en&amp;dat=32&amp;geo=-106&amp;srt=npan&amp;col=aohdq&amp;pt=c&amp;va=x Шумори аҳолии шаҳрҳои Эрон]

{{Шаҳрҳои устони Озарбойичони ғарбӣ}}

{{Эрон-ҷуғ-нопурра}}

[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои Эрон]]
[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои устони Озарбойичони ғарбӣ]]
[[Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо]]</text>
      <sha1>l9h8kt5f5dlb09lg6hkpsb7tmyrp1hp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Миёндуоб</title>
    <ns>0</ns>
    <id>6194</id>
    <revision>
      <id>1477564</id>
      <parentid>1258997</parentid>
      <timestamp>2026-06-19T08:22:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>30618</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1477564</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1962" sha1="iftq2rmdq9qv1tc2e1pu6h5vyf4bonc" xml:space="preserve">{{МА
|мақом =шаҳр
|номи тоҷикӣ =Миёндуоб
|номи аслӣ = میاندوآب&lt;br /&gt;Miandab   
|акс=  
|кишвар = Эрон 
|шакли минтақа= 
|минтақа=
|шакли ноҳия= устон 
|ноҳия=устони Озарбойичони ғарбӣ 
 |ҳавзаи ҷомеа дар ҷадвал =
 |шакли ҷомеа             =  
 |ҷомеа                   =  
 |Ҷомеа дар ҷадвал        = 
 |тақсимоти дохилӣ        = 
 |аҳолӣ                  = 138,127
 |соли барӯйхатгирӣ      = 2006
 |lat_deg=  |lat_min= |lat_sec= 
 |lon_deg= |lon_min= |lon_sec=
|забони расмӣ     = форсӣ
|ҳайати миллӣ      =[[курдҳо]], [[озарбойҷонҳо]], [[форс]]ҳо 
|ҳайати динӣ      = [[мусулмон]]они [[шиъа]]
|этнохороним      =  
|вақти минтақавӣ   = +3:30 
|коди телефон=   
|нишонаи почта=  
|гурӯҳ дар Commons =  
}}
'''Миёндуоб''' ({{забон-аз|Qoşaçay, Miandab}}; {{забон-фа|میاندوآب}}) — шаҳрест дар [[устони Озарбойичони ғарбӣ]], [[Эрон]] аст. Шумори аҳолии ин шаҳр дар саршумории соли 1996, 90,141 тан будааст ва дар соли 2006, 138,127 тан баровард мешавад.

== Сарчашмаҳо ==
* [https://web.archive.org/web/20110628202845/http://www.world-gazetteer.com/wg.php?x=&amp;men=gcis&amp;lng=en&amp;dat=32&amp;geo=-106&amp;srt=npan&amp;col=aohdq&amp;pt=c&amp;va=x Шумори аҳолии шаҳрҳои Эрон]

{{Шаҳрҳои устони Озарбойичони ғарбӣ}}

{{Эрон-ҷуғ-нопурра}}

[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои Эрон]]
[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои устони Озарбойичони ғарбӣ]]
[[Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо]]</text>
      <sha1>iftq2rmdq9qv1tc2e1pu6h5vyf4bonc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Нақада</title>
    <ns>0</ns>
    <id>6195</id>
    <revision>
      <id>1477585</id>
      <parentid>1259155</parentid>
      <timestamp>2026-06-19T10:27:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>30618</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1477585</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1987" sha1="79gs3aeejc2ycm7865563kbtmjcsvqt" xml:space="preserve">{{МА
|мақом =шаҳр
|номи тоҷикӣ =Нақада
|номи аслӣ = نقده&lt;br/&gt;Nexede   
|акс=  
|кишвар = Эрон 
|шакли минтақа= 
|минтақа=
|шакли ноҳия= устон 
|ноҳия=устони Озарбойичони ғарбӣ 
 |ҳавзаи ҷомеа дар ҷадвал =
 |шакли ҷомеа             =  
 |ҷомеа                   =  
 |Ҷомеа дар ҷадвал        = 
 |тақсимоти дохилӣ        = 
 |аҳолӣ                  = 74,821
 |соли барӯйхатгирӣ      = 2006
 |lat_deg=  |lat_min= |lat_sec= 
 |lon_deg= |lon_min= |lon_sec=
|забони расмӣ     = форсӣ
|ҳайати миллӣ      =[[курдҳо]], [[озарбойҷонҳо]], [[форс]]ҳо 
|ҳайати динӣ      = [[мусулмон]]они [[шиъа]]
|этнохороним      =  
|вақти минтақавӣ   = +3:30 
|коди телефон=   
|нишонаи почта=  
|гурӯҳ дар Commons =  
}}
'''Нақада''' ({{забон-фа|نقده}}; {{забон-аз|Sulduz, '''سولدوز'''}}; {{забон-ку|Nexede}}) — шаҳрест дар [[устони Озарбойичони ғарбӣ]], [[Эрон]] аст. Шумори аҳолии ин шаҳр дар саршумории соли 1996, 64,807 тан будааст ва дар соли 2006, 74,821 тан баровард мешавад.

==Сарчашмаҳо==
*[https://web.archive.org/web/20110628202845/http://www.world-gazetteer.com/wg.php?x=&amp;men=gcis&amp;lng=en&amp;dat=32&amp;geo=-106&amp;srt=npan&amp;col=aohdq&amp;pt=c&amp;va=x Шумори аҳолии шаҳрҳои Эрон]

{{Шаҳрҳои устони Озарбойичони ғарбӣ}}

{{Эрон-ҷуғ-нопурра}}

Пироншаҳр

[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои Эрон]]
[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои устони Озарбойичони ғарбӣ]]
[[Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо]]</text>
      <sha1>79gs3aeejc2ycm7865563kbtmjcsvqt</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Бона</title>
    <ns>0</ns>
    <id>6196</id>
    <revision>
      <id>1477378</id>
      <parentid>1258015</parentid>
      <timestamp>2026-06-18T21:00:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>30618</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1477378</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="831" sha1="0s4xdl8fg3ud3rfdp3hsbkhr5lhsyx8" xml:space="preserve">{{ВМ}}
&lt;center&gt;{{Устони Курдистон. Харитаи таснифшуда}}&lt;/center&gt;
'''Бона''' ({{забон-фа|بانه}}, {{забон-ку|Bane}}) — шаҳрест дар [[устони Курдистон]]и [[Эрон]]. Шумораи аҳолии ин шаҳр дар соли 2011, 110,218 наф. будааст

== Сарчашмаҳо ==
* [https://web.archive.org/web/20110628202845/http://www.world-gazetteer.com/wg.php?x=&amp;men=gcis&amp;lng=en&amp;dat=32&amp;geo=-106&amp;srt=npan&amp;col=aohdq&amp;pt=c&amp;va=x Шумораи аҳолии шаҳрҳои Эрон]
== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}
{{Шаҳрҳои устони Курдистон}}

[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои Эрон]]
[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои устони Курдистон]]
[[Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо]]</text>
      <sha1>0s4xdl8fg3ud3rfdp3hsbkhr5lhsyx8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Беҷор</title>
    <ns>0</ns>
    <id>6197</id>
    <revision>
      <id>1477368</id>
      <parentid>1257975</parentid>
      <timestamp>2026-06-18T20:11:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>30618</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1477368</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="826" sha1="svxm7nnvlmdlgdi1236lphvsnmv7yey" xml:space="preserve">{{ВМ}}
&lt;center&gt;{{Устони Курдистон. Харитаи таснифшуда}}&lt;/center&gt;
'''Беҷор''' ({{забон-ку|Bîcar}}, {{забон-фа|بیجار}}) — шаҳрест дар [[устони Курдистон]]и [[Эрон]]. Шумораи аҳолии ин шаҳр дар саршумории соли 2006, 55,019 наф. будааст.

==Сарчашмаҳо==
*[https://web.archive.org/web/20110628202845/http://www.world-gazetteer.com/wg.php?x=&amp;men=gcis&amp;lng=en&amp;dat=32&amp;geo=-106&amp;srt=npan&amp;col=aohdq&amp;pt=c&amp;va=x Шумори аҳолии шаҳрҳои Эрон]

{{Шаҳрҳои устони Курдистон}}

[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои Эрон]]
[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои устони Курдистон]]
[[Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо]]</text>
      <sha1>svxm7nnvlmdlgdi1236lphvsnmv7yey</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Комёрон</title>
    <ns>0</ns>
    <id>6200</id>
    <revision>
      <id>1477508</id>
      <parentid>1258676</parentid>
      <timestamp>2026-06-19T05:01:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>30618</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1477508</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="848" sha1="fhull7unwlfrva666kww03xp4smh7pj" xml:space="preserve">{{ВМ}}
{{Устони Курдистон. Харитаи таснифшуда}}
'''Комёрон''' ({{забон-ку|Kamyaran}}, {{забон-фа|کامیاران}}) — шаҳрест дар [[устони Курдистон]]и [[Эрон]]. Шумораи аҳолии ин шаҳр дар саршумории соли 2006, 64,501 наф. будааст.

==Сарчашмаҳо==
*[https://web.archive.org/web/20110628202845/http://www.world-gazetteer.com/wg.php?x=&amp;men=gcis&amp;lng=en&amp;dat=32&amp;geo=-106&amp;srt=npan&amp;col=aohdq&amp;pt=c&amp;va=x Шумори аҳолии шаҳрҳои Эрон]
== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}
{{Шаҳрҳои устони Курдистон}}

[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои Эрон]]
[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои устони Курдистон]]
[[Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо]]</text>
      <sha1>fhull7unwlfrva666kww03xp4smh7pj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Маривон</title>
    <ns>0</ns>
    <id>6201</id>
    <revision>
      <id>1477537</id>
      <parentid>1258854</parentid>
      <timestamp>2026-06-19T06:56:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>30618</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1477537</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="861" sha1="b2dih78mlpem5t2xhph2izbgwodjovx" xml:space="preserve">{{ВМ}}
{{Устони Курдистон. Харитаи таснифшуда}}
'''Маревон''' ({{забон-ку|Merîwan}}, {{забон-фа|مریوان حاشیه}}) — шаҳрест дар [[устони Курдистон]]и [[Эрон]]. Шумораи аҳолии ин шаҳр дар саршумории  соли 2006, 92,579 наф. будааст.

== Сарчашмаҳо ==
* [https://web.archive.org/web/20110628202845/http://www.world-gazetteer.com/wg.php?x=&amp;men=gcis&amp;lng=en&amp;dat=32&amp;geo=-106&amp;srt=npan&amp;col=aohdq&amp;pt=c&amp;va=x Шумораи аҳолии шаҳрҳои Эрон]
== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}
{{Шаҳрҳои устони Курдистон}}

[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои Эрон]]
[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои устони Курдистон]]
[[Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо]]</text>
      <sha1>b2dih78mlpem5t2xhph2izbgwodjovx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Малойир</title>
    <ns>0</ns>
    <id>6205</id>
    <revision>
      <id>1477533</id>
      <parentid>1258818</parentid>
      <timestamp>2026-06-19T06:41:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>30618</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1477533</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="902" sha1="s3ydiqbv13kkuqf1xxfit54qnfqxbrg" xml:space="preserve">{{Шаҳр
|Номи тоҷикӣ=Малойир
|Номи аслӣ=ملایر 
|Акс= 
|Кишвар=[[Эрон]] 
|Вилоят=[[устони Ҳамадон]]
|Аҳолӣ=180,886 ([[2006]])
}}
'''Малойир''' ({{забон-фа|ملایر}}) — шаҳрест дар [[устони Ҳамадон]], [[Эрон]] аст. Шумораи аҳолии ин шаҳр дар саршумории  соли 2006, 180,886 нафар будааст.

== Сарчашмаҳо ==
*[https://web.archive.org/web/20110628202845/http://www.world-gazetteer.com/wg.php?x=&amp;men=gcis&amp;lng=en&amp;dat=32&amp;geo=-106&amp;srt=npan&amp;col=aohdq&amp;pt=c&amp;va=x Шумори аҳолии шаҳрҳои Эрон]

{{Шаҳрҳои устони Ҳамадон}}

[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои Эрон]]
[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои устони Ҳамадон]]
[[Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо]]</text>
      <sha1>s3ydiqbv13kkuqf1xxfit54qnfqxbrg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Наҳованд</title>
    <ns>0</ns>
    <id>6206</id>
    <revision>
      <id>1477586</id>
      <parentid>1259161</parentid>
      <timestamp>2026-06-19T10:28:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>30618</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1477586</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="908" sha1="eym5ew0hlgbz16wztuof423hijz8qht" xml:space="preserve">{{Шаҳр
|Номи тоҷикӣ=Наҳованд
|Номи аслӣ=نهاوند 
|Акс= 
|Кишвар=[[Эрон]] 
|Вилоят=[[устони Ҳамадон]]
|Аҳолӣ=77,404 ([[2006]])
}}
'''Наҳованд''' ({{забон-фа|نهاوند}}) — шаҳрест дар [[устони Ҳамадон]], [[Эрон]] аст. Шумораи аҳолии ин шаҳр дар саршумории соли 2006, 77,404 нафар будааст.

== Сарчашмаҳо ==
* [https://web.archive.org/web/20110628202845/http://www.world-gazetteer.com/wg.php?x=&amp;men=gcis&amp;lng=en&amp;dat=32&amp;geo=-106&amp;srt=npan&amp;col=aohdq&amp;pt=c&amp;va=x Шумори аҳолии шаҳрҳои Эрон]

{{Шаҳрҳои устони Ҳамадон}}

[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои Эрон]]
[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои устони Ҳамадон]]
[[Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо]]</text>
      <sha1>eym5ew0hlgbz16wztuof423hijz8qht</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Канговар</title>
    <ns>0</ns>
    <id>6213</id>
    <revision>
      <id>1477491</id>
      <parentid>1258613</parentid>
      <timestamp>2026-06-19T04:05:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>30618</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1477491</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="991" sha1="7epnkjsfg4nxdmb01dn1i9yeu0mk5ol" xml:space="preserve">{{Шаҳр
|Номи тоҷикӣ=Канговар
|Номи аслӣ=کنگاور 
|Акс= 
|Кишвар=[[Эрон]] 
|Вилоят=[[устони Кирмоншоҳ]]
|Аҳолӣ=53,402 ([[2006]])
}}
'''Канговар''' ({{забон-фа|کنگاور}}) — шаҳрест дар [[устони Кирмоншоҳ]], [[Эрон]] аст. Шумори аҳолии ин шаҳр дар саршумории соли 1996, 50,269 тан будааст ва дар соли 2006, 53,402 тан баровард мешавад.

== Сарчашмаҳо ==
* [https://web.archive.org/web/20110628202845/http://www.world-gazetteer.com/wg.php?x=&amp;men=gcis&amp;lng=en&amp;dat=32&amp;geo=-106&amp;srt=npan&amp;col=aohdq&amp;pt=c&amp;va=x Шумори аҳолии шаҳрҳои Эрон]

{{Шаҳрҳои устони Кирмоншоҳ}}

[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои Эрон]]
[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои устони Кирмоншоҳ]]
[[Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо]]</text>
      <sha1>7epnkjsfg4nxdmb01dn1i9yeu0mk5ol</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Гелони ғарб</title>
    <ns>0</ns>
    <id>6214</id>
    <revision>
      <id>1477408</id>
      <parentid>1258189</parentid>
      <timestamp>2026-06-18T23:12:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>30618</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1477408</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1017" sha1="l6r4l8oky74tgeyn623230wmlajrv3u" xml:space="preserve">{{Шаҳр
|Номи тоҷикӣ=Гелони ғарб
|Номи аслӣ=گیلان غرب 
|тасвир= 
|Кишвар=[[Эрон]] 
|Вилоят=[[устони Кирмоншоҳ]]
|Аҳолӣ=11,913 ([[2006]])
}}
'''Гелони ғарб''' ({{забон-фа|گیلان غرب}}) — шаҳрест дар [[устони Кирмоншоҳ]], [[Эрон]] аст. Шумори аҳолии ин шаҳр дар саршумории соли 1996, 11,913 тан будааст ва дар соли 2006, 11,913 тан баровард мешавад.

== Сарчашмаҳо ==
* [https://web.archive.org/web/20110628202845/http://www.world-gazetteer.com/wg.php?x=&amp;men=gcis&amp;lng=en&amp;dat=32&amp;geo=-106&amp;srt=npan&amp;col=aohdq&amp;pt=c&amp;va=x Шумори аҳолии шаҳрҳои Эрон]

{{Шаҳрҳои устони Кирмоншоҳ}}

[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои Эрон]]
[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои устони Кирмоншоҳ]]
[[Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо]]</text>
      <sha1>l6r4l8oky74tgeyn623230wmlajrv3u</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Обдонон</title>
    <ns>0</ns>
    <id>6216</id>
    <revision>
      <id>1477605</id>
      <parentid>1259312</parentid>
      <timestamp>2026-06-19T11:47:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>30618</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1477605</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="951" sha1="jbl7o93npsg237mck4zqjsbjt6owh9t" xml:space="preserve">{{Шаҳр
|Номи тоҷикӣ=Обдонон
|Номи аслӣ=آبدانان 
|Акс= 
|Кишвар=[[Эрон]] 
|Вилоят=[[устони Элом]]
|Аҳолӣ=22,775 ([[2006]])
}}
'''Обдонон''' ({{забон-фа|آبدانان}}) — шаҳрест дар [[устони Элом]], [[Эрон]] аст. Шумори аҳолии ин шаҳр дар саршумории соли 1996, 21,396 тан будааст ва дар соли 2006, 22,775 тан баровард мешавад.

== Сарчашмаҳо ==
* [https://web.archive.org/web/20110628202845/http://www.world-gazetteer.com/wg.php?x=&amp;men=gcis&amp;lng=en&amp;dat=32&amp;geo=-106&amp;srt=npan&amp;col=aohdq&amp;pt=c&amp;va=x Шумори аҳолии шаҳрҳои Эрон]

{{Шаҳрҳои устони Элом}}

[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои Эрон]]
[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои устони Элом]]
[[Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо]]</text>
      <sha1>jbl7o93npsg237mck4zqjsbjt6owh9t</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Айвон (шаҳр)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>6217</id>
    <revision>
      <id>1477322</id>
      <parentid>1257315</parentid>
      <timestamp>2026-06-18T16:38:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>30618</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1477322</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="749" sha1="lep4ijn0ynrdt9w3q793vslb6w7v5z0" xml:space="preserve">'''Айвон ''' ({{забон-фа|ایوان}}) — шаҳрест дар [[устони Элом]], [[Эрон]] аст. Шумори аҳолии ин шаҳр дар саршумории соли 1996, 23,482 тан будааст ва дар соли 2006, 25,708 тан баровард мешавад.

== Сарчашмаҳо ==
* [https://web.archive.org/web/20110628202845/http://www.world-gazetteer.com/wg.php?x=&amp;men=gcis&amp;lng=en&amp;dat=32&amp;geo=-106&amp;srt=npan&amp;col=aohdq&amp;pt=c&amp;va=x Шумори аҳолии шаҳрҳои Эрон]

{{Шаҳрҳои устони Элом}}

[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои Эрон]]
[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои устони Элом]]
[[Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо]]</text>
      <sha1>lep4ijn0ynrdt9w3q793vslb6w7v5z0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Даррашаҳр</title>
    <ns>0</ns>
    <id>6218</id>
    <revision>
      <id>1477425</id>
      <parentid>1258279</parentid>
      <timestamp>2026-06-18T23:59:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>30618</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1477425</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="961" sha1="mbeuyilwvzdg9yyc69x5w2dwjtkndiu" xml:space="preserve">{{Шаҳр
|Номи тоҷикӣ=Даррашаҳр
|Номи аслӣ=دره‌شهر 
|Акс= 
|Кишвар=[[Эрон]] 
|Вилоят=[[устони Элом]]
|Аҳолӣ=11,518 ([[2006]])
}}
'''Даррашаҳр''' ({{забон-фа|دره‌شهر}}) — шаҳрест дар [[устони Элом]], [[Эрон]] аст. Шумори аҳолии ин шаҳр дар саршумории соли 1996, 11,518 тан будааст ва дар соли 2006, 11,518 тан баровард мешавад.

== Сарчашмаҳо ==
* [https://web.archive.org/web/20110628202845/http://www.world-gazetteer.com/wg.php?x=&amp;men=gcis&amp;lng=en&amp;dat=32&amp;geo=-106&amp;srt=npan&amp;col=aohdq&amp;pt=c&amp;va=x Шумори аҳолии шаҳрҳои Эрон]

{{Шаҳрҳои устони Элом}}

[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои Эрон]]
[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои устони Элом]]
[[Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо]]</text>
      <sha1>mbeuyilwvzdg9yyc69x5w2dwjtkndiu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Диҳлурон</title>
    <ns>0</ns>
    <id>6219</id>
    <revision>
      <id>1477438</id>
      <parentid>1258341</parentid>
      <timestamp>2026-06-19T00:40:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>30618</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1477438</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="948" sha1="qqf9jnjocg36v6pzgwnlhb6hbt0zh0z" xml:space="preserve">{{Шаҳр
|Номи тоҷикӣ=Диҳлурон
|Номи аслӣ=دهلران 
|Акс= 
|Кишвар=[[Эрон]] 
|Вилоят=[[устони Элом]]
|Аҳолӣ=37,340 ([[2006]])
}}
'''Диҳлурон''' ({{забон-фа|دهلران}}) — шаҳрест дар [[устони Элом]], [[Эрон]] аст. Шумори аҳолии ин шаҳр дар саршумории соли 1996, 23,492 тан будааст ва дар соли 2006, 37,340 тан баровард мешавад.

==Сарчашмаҳо==
*[https://web.archive.org/web/20110628202845/http://www.world-gazetteer.com/wg.php?x=&amp;men=gcis&amp;lng=en&amp;dat=32&amp;geo=-106&amp;srt=npan&amp;col=aohdq&amp;pt=c&amp;va=x Шумори аҳолии шаҳрҳои Эрон]

{{Шаҳрҳои устони Элом}}

[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои Эрон]]
[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои устони Элом]]
[[Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо]]</text>
      <sha1>qqf9jnjocg36v6pzgwnlhb6hbt0zh0z</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Меҳрон</title>
    <ns>0</ns>
    <id>6220</id>
    <revision>
      <id>1477559</id>
      <parentid>1258957</parentid>
      <timestamp>2026-06-19T07:55:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>30618</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1477559</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="936" sha1="hzxer9bqj2k27rypa8tsow7lqts7he6" xml:space="preserve">{{Шаҳр
|Номи тоҷикӣ=Миҳрон
|Номи аслӣ=مهران 
|Акс= 
|Кишвар=[[Эрон]] 
|Вилоят=[[устони Элом]]
|Аҳолӣ=11,770 ([[2006]])
}}
'''Миҳрон''' ({{забон-фа|مهران}}) — шаҳрест дар [[устони Элом]], [[Эрон]] аст. Шумори аҳолии ин шаҳр дар саршумории соли 1996, 11,770 тан будааст ва дар соли 2006, 11,770 тан баровард мешавад.

==Сарчашмаҳо==
*[https://web.archive.org/web/20110628202845/http://www.world-gazetteer.com/wg.php?x=&amp;men=gcis&amp;lng=en&amp;dat=32&amp;geo=-106&amp;srt=npan&amp;col=aohdq&amp;pt=c&amp;va=x Шумори аҳолии шаҳрҳои Эрон]

{{Шаҳрҳои устони Элом}}

[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои Эрон]]
[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои устони Элом]]
[[Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо]]</text>
      <sha1>hzxer9bqj2k27rypa8tsow7lqts7he6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Азно</title>
    <ns>0</ns>
    <id>6221</id>
    <revision>
      <id>1477321</id>
      <parentid>1257312</parentid>
      <timestamp>2026-06-18T16:38:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>30618</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1477321</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="954" sha1="bkkr33z3eug07wqii728udwx719dnzl" xml:space="preserve">{{Шаҳр
|Номи тоҷикӣ=Азно
|Номи аслӣ=ازنا 
|тасвир= 
|Кишвар=[[Эрон]] 
|Вилоят=[[устони Луристон]]
|Аҳолӣ=49,150 ([[2006]])
}}
'''Азно''' ({{забон-фа|ازنا}}) шаҳре дар [[устони Луристон]], [[Эрон]] аст. Шумори аҳолии ин шаҳр дар саршумории соли 1996, 35,401 тан будааст ва дар соли 2006, 49,150 тан баровард мешавад.

==Сарчашмаҳо==
*[https://web.archive.org/web/20110628202845/http://www.world-gazetteer.com/wg.php?x=&amp;men=gcis&amp;lng=en&amp;dat=32&amp;geo=-106&amp;srt=npan&amp;col=aohdq&amp;pt=c&amp;va=x Шумори аҳолии шаҳрҳои Эрон]

{{Шаҳрҳои устони Луристон}}

[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои Эрон]]
[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои устони Луристон]]
[[Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо]]</text>
      <sha1>bkkr33z3eug07wqii728udwx719dnzl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Алегӯдарз</title>
    <ns>0</ns>
    <id>6222</id>
    <revision>
      <id>1477325</id>
      <parentid>1257333</parentid>
      <timestamp>2026-06-18T16:59:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>30618</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1477325</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="996" sha1="51j13y90jxzl185jd8x8mioto3tfema" xml:space="preserve">{{МА
|Номи тоҷикӣ=Алегӯдарз
|Номи аслӣ=الیگودرز 
|тасвир= 
|кишвар= Эрон  
|Вилоят=[[устони Луристон]]
|Аҳолӣ=93,749 ([[2006]])
}}
'''Алегӯдарз''' ({{забон-фа|الیگودرز}}) — шаҳрест дар [[устони Луристон]], [[Эрон]] аст. Шумори аҳолии ин шаҳр дар саршумории соли 1996, 69,447 тан будааст ва дар соли 2016, 100,014 тан баровард мешавад.

== Сарчашмаҳо ==
* [https://web.archive.org/web/20110628202845/http://www.world-gazetteer.com/wg.php?x=&amp;men=gcis&amp;lng=en&amp;dat=32&amp;geo=-106&amp;srt=npan&amp;col=aohdq&amp;pt=c&amp;va=x Шумори аҳолии шаҳрҳои Эрон]

{{Шаҳрҳои устони Луристон}}

[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои Эрон]]
[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои устони Луристон]]
[[Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо]]</text>
      <sha1>51j13y90jxzl185jd8x8mioto3tfema</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Бурӯҷирд</title>
    <ns>0</ns>
    <id>6223</id>
    <revision>
      <id>1477393</id>
      <parentid>1335375</parentid>
      <timestamp>2026-06-18T21:34:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>30618</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1477393</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1079" sha1="1dp5gg9intzut10xauqfon8jyg0ui3f" xml:space="preserve">{{Шаҳр
|номи тоҷикӣ=Буруҷирд
|номи аслӣ=بروجرد 
|тасвир= 
|кишвар=Эрон
|минтақа=устони Луристон{{!}}Луристон 
|шакли минтақа = Устон
|аҳолӣ=256,962
| соли барӯйхатгирӣ = 2006
}}
'''Бурӯҷирд''' ({{забон-фа|بروجرد}}) — шаҳрест дар [[устони Луристон]], [[Эрон]] аст. Шумори аҳолии ин шаҳр дар саршумории соли 1996, 217,804 тан будааст ва дар соли 2006, 256,962 тан баровард мешавад.

== Сарчашмаҳо ==
* [https://web.archive.org/web/20110628202845/http://www.world-gazetteer.com/wg.php?x=&amp;men=gcis&amp;lng=en&amp;dat=32&amp;geo=-106&amp;srt=npan&amp;col=aohdq&amp;pt=c&amp;va=x Шумори аҳолии шаҳрҳои Эрон]

{{Шаҳрҳои устони Луристон}}

[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои Эрон]]
[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои устони Луристон]]
[[Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо]]</text>
      <sha1>1dp5gg9intzut10xauqfon8jyg0ui3f</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Дурӯд</title>
    <ns>0</ns>
    <id>6224</id>
    <revision>
      <id>1477448</id>
      <parentid>1369475</parentid>
      <timestamp>2026-06-19T01:32:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>30618</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1477448</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1061" sha1="oagizjpxm5b38xxcajlf06dp43kh1zq" xml:space="preserve">{{Шаҳр
|Номи тоҷикӣ=Дурӯд
|Номи аслӣ=درود 
|Акс= 
|Кишвар=[[Эрон]] 
|Вилоят=[[устони Луристон]]
|Аҳолӣ=118,547 ([[2006]])
}}
'''Дурӯд''' ({{забон-фа|درود}}) — шаҳрест дар [[устони Луристон]], [[Эрон]] аст. Шумори аҳолии ин шаҳр дар саршумории соли 1996, 88,152 тан будааст ва дар соли 2006, 118,547 тан баровард мешавад.

==Сарчашмаҳо==
*[https://web.archive.org/web/20110628202845/http://www.world-gazetteer.com/wg.php?x=&amp;men=gcis&amp;lng=en&amp;dat=32&amp;geo=-106&amp;srt=npan&amp;col=aohdq&amp;pt=c&amp;va=x Шумори аҳолии шаҳрҳои Эрон]
==Аксҳои Дурӯд ==
&lt;gallery class=&quot;center&quot; mode=&quot;packed-hover&quot; heights=&quot;150&quot;&gt;
&lt;/gallery&gt;

{{Шаҳрҳои устони Луристон}}

[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои Эрон]]
[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои устони Луристон]]
[[Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо]]</text>
      <sha1>oagizjpxm5b38xxcajlf06dp43kh1zq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Кӯҳдашт</title>
    <ns>0</ns>
    <id>6225</id>
    <revision>
      <id>1477519</id>
      <parentid>1258733</parentid>
      <timestamp>2026-06-19T05:36:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>30618</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1477519</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="980" sha1="gp5bvf93sj7srjbvhwyvn3surkocijf" xml:space="preserve">{{Шаҳр
|Номи тоҷикӣ=Кӯҳдашт
|Номи аслӣ=کوهدشت 
|Акс= 
|Кишвар=[[Эрон]] 
|Вилоят=[[устони Луристон]]
|Аҳолӣ=105,077 ([[2006]])
}}
'''Кӯҳдашт''' ({{забон-фа|کوهدشت}}) — шаҳрест дар [[устони Луристон]], [[Эрон]] аст. Шумори аҳолии ин шаҳр дар саршумории соли 1996, 72,105 тан будааст ва дар соли 2006, 105,077 тан баровард мешавад.

== Сарчашмаҳо ==
*[https://web.archive.org/web/20110628202845/http://www.world-gazetteer.com/wg.php?x=&amp;men=gcis&amp;lng=en&amp;dat=32&amp;geo=-106&amp;srt=npan&amp;col=aohdq&amp;pt=c&amp;va=x Шумори аҳолии шаҳрҳои Эрон]

{{Шаҳрҳои устони Луристон}}

[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои Эрон]]
[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои устони Луристон]]
[[Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо]]</text>
      <sha1>gp5bvf93sj7srjbvhwyvn3surkocijf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Андемишк</title>
    <ns>0</ns>
    <id>6227</id>
    <revision>
      <id>1477331</id>
      <parentid>1257401</parentid>
      <timestamp>2026-06-18T17:43:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>30618</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1477331</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="994" sha1="dunyqk96it8xpobdjgseuy6xopx0sft" xml:space="preserve">{{Шаҳр
|Номи тоҷикӣ=Андемишк
|Номи аслӣ=اندیمشک 
|тасвир= 
|Кишвар=[[Эрон]] 
|Вилоят=[[устони Хӯзистон]]
|Аҳолӣ=170,044 ([[2006]])
}}
'''Андемишк''' ({{забон-фа|اندیمشک}}) — шаҳрест дар [[устони Хӯзистон]], [[Эрон]] аст. Шумори аҳолии ин шаҳр дар саршумории соли 1996, 106,923 тан будааст ва дар соли 2006, 170,044 тан баровард мешавад.

== Сарчашмаҳо ==
*[https://web.archive.org/web/20110628202845/http://www.world-gazetteer.com/wg.php?x=&amp;men=gcis&amp;lng=en&amp;dat=32&amp;geo=-106&amp;srt=npan&amp;col=aohdq&amp;pt=c&amp;va=x Шумори аҳолии шаҳрҳои Эрон]
{{Шаҳрҳои устони Хӯзистон}}

[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои Эрон]]
[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои устони Хӯзистон]]
[[Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо]]</text>
      <sha1>dunyqk96it8xpobdjgseuy6xopx0sft</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Моҳшаҳр</title>
    <ns>0</ns>
    <id>6229</id>
    <revision>
      <id>1477570</id>
      <parentid>1259017</parentid>
      <timestamp>2026-06-19T08:35:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>30618</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1477570</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="954" sha1="0qaxu57w0e66983f77ud3u1cxjitzzp" xml:space="preserve">{{Шаҳр
|Номи тоҷикӣ=Моҳшаҳр
|Номи аслӣ=ماهشهر 
|Акс= 
|Кишвар=[[Эрон]] 
|Вилоят=[[устони Хӯзистон]]
|Аҳолӣ=162,797 наф.([[2016]])
}}
'''Моҳшаҳр''' ({{забон-фа|ماهشهر}}) — шаҳрест дар [[устони Хӯзистон]], [[Эрон]] аст. Шумори аҳолии ин шаҳр дар саршумории соли 2016, 162,797 нафар будааст.

== Сарчашмаҳо ==
* [https://web.archive.org/web/20110628202845/http://www.world-gazetteer.com/wg.php?x=&amp;men=gcis&amp;lng=en&amp;dat=32&amp;geo=-106&amp;srt=npan&amp;col=aohdq&amp;pt=c&amp;va=x Шумори аҳолии шаҳрҳои Эрон]

{{Эрон-ҷуғ-нопурра}}
{{Шаҳрҳои устони Хӯзистон}}

[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои Эрон]]
[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои устони Хӯзистон]]
[[Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо]]</text>
      <sha1>0qaxu57w0e66983f77ud3u1cxjitzzp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Биҳбаҳон</title>
    <ns>0</ns>
    <id>6230</id>
    <revision>
      <id>1477371</id>
      <parentid>1257987</parentid>
      <timestamp>2026-06-18T20:23:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>30618</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1477371</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="989" sha1="69co7lnntjacvwvvvi3ptn7160ugc3a" xml:space="preserve">{{Шаҳр
|Номи тоҷикӣ=Биҳбаҳон
|Номи аслӣ=بهبهان 
|тасвир= 
|Кишвар=[[Эрон]] 
|Вилоят=[[устони Хӯзистон]]
|Аҳолӣ=76,420 ([[2006]])
}}
'''Биҳбаҳон''' ({{забон-фа|بهبهان}}) — шаҳрест дар [[устони Хӯзистон]], [[Эрон]] аст. Шумори аҳолии ин шаҳр дар саршумории соли 1996, 88,213 тан будааст ва дар соли 2006, 76,420 тан баровард мешавад.

== Сарчашмаҳо ==
* [https://web.archive.org/web/20110628202845/http://www.world-gazetteer.com/wg.php?x=&amp;men=gcis&amp;lng=en&amp;dat=32&amp;geo=-106&amp;srt=npan&amp;col=aohdq&amp;pt=c&amp;va=x Шумори аҳолии шаҳрҳои Эрон]

{{Шаҳрҳои устони Хӯзистон}}

[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои Эрон]]
[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои устони Хӯзистон]]
[[Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо]]</text>
      <sha1>69co7lnntjacvwvvvi3ptn7160ugc3a</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Дизфӯл</title>
    <ns>0</ns>
    <id>6232</id>
    <revision>
      <id>1477433</id>
      <parentid>1258320</parentid>
      <timestamp>2026-06-19T00:22:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>30618</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1477433</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="971" sha1="tgimrfwrruk8fcyhofyxjde6e2sf6bh" xml:space="preserve">{{Шаҳр
|Номи тоҷикӣ=Дизфӯл
|Номи аслӣ=دزفول 
|Акс= 
|Кишвар=[[Эрон]] 
|Вилоят=[[устони Хӯзистон]]
|Аҳолӣ=208,183 ([[2006]])
}}
'''Дизфӯл''' ({{забон-фа|دزفول}}) — шаҳрест дар [[устони Хӯзистон]], [[Эрон]] аст. Шумори аҳолии ин шаҳр дар саршумории соли 1996, 202,639 тан будааст ва дар соли 2006, 208,183 тан баровард мешавад.

==Сарчашмаҳо==
*[https://web.archive.org/web/20110628202845/http://www.world-gazetteer.com/wg.php?x=&amp;men=gcis&amp;lng=en&amp;dat=32&amp;geo=-106&amp;srt=npan&amp;col=aohdq&amp;pt=c&amp;va=x Шумори аҳолии шаҳрҳои Эрон]

{{Шаҳрҳои устони Хӯзистон}}

[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои Эрон]]
[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои устони Хӯзистон]]
[[Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо]]</text>
      <sha1>tgimrfwrruk8fcyhofyxjde6e2sf6bh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Масҷиди Сулаймон</title>
    <ns>0</ns>
    <id>6237</id>
    <revision>
      <id>1477544</id>
      <parentid>1258879</parentid>
      <timestamp>2026-06-19T07:15:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>30618</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1477544</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1417" sha1="7cztdoc6o4drebht2az3lyn6nwbfv7g" xml:space="preserve">{{Шаҳр
|Номи тоҷикӣ=Масҷидсолаймон
|Номи аслӣ=مسجد سلیمان 
|Акс= 
|Кишвар=[[Эрон]] 
|Вилоят=[[устони Хӯзистон]]
|Аҳолӣ=127,547 ([[2006]])
}}
'''Масҷиди Сулаймон''' ({{забон-фа|مسجد سلیمان}}) — шаҳрест дар [[устони Хӯзистон]], [[Эрон]] аст. Шумораи аҳолии ин шаҳр дар саршумории  дар соли 2006, 127,547 нафар будааст.

== Пайвандҳо ==
* اطلس گیتاشناسی استان‌های ''ایران'' [Атлас-е Гиташенаси-и Остана-и Эрон] ( ''[https://web.archive.org/web/20070522192425/http://www.gitashenasi.com/En/Product/Index.cfm?I=9 Вилояти Атласи]'' Гиташенаси ''[https://web.archive.org/web/20070522192425/http://www.gitashenasi.com/En/Product/Index.cfm?I=9 Эрон]'' )
== Сарчашмаҳо ==
* [https://web.archive.org/web/20110628202845/http://www.world-gazetteer.com/wg.php?x=&amp;men=gcis&amp;lng=en&amp;dat=32&amp;geo=-106&amp;srt=npan&amp;col=aohdq&amp;pt=c&amp;va=x Шумори аҳолии шаҳрҳои Эрон]
== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}
{{Шаҳрҳои устони Хӯзистон}}

[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои Эрон]]
[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои устони Хӯзистон]]
[[Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо]]</text>
      <sha1>7cztdoc6o4drebht2az3lyn6nwbfv7g</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Бурӯҷин</title>
    <ns>0</ns>
    <id>6239</id>
    <revision>
      <id>1477392</id>
      <parentid>1258059</parentid>
      <timestamp>2026-06-18T21:34:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>30618</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1477392</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1010" sha1="6xswfn55capy61jn9k1nk0d6soslfzo" xml:space="preserve">{{Шаҳр
|Номи тоҷикӣ=Бурӯҷин
|Номи аслӣ=بروجن 
|тасвир= 
|Кишвар=[[Эрон]] 
|Вилоят=[[устони Чаҳормаҳол у Бахтиёрӣ]]
|Аҳолӣ=54,001 ([[2006]])
}}
'''Бурӯҷин''' ({{забон-фа|بروجن}}) — шаҳрест дар [[устони Чаҳормаҳол ва Бахтиёрӣ]], [[Эрон]] аст. Шумори аҳолии ин шаҳр дар саршумории соли  2006, 54,001 нафар будааст.

==Сарчашмаҳо==
*[https://web.archive.org/web/20110628202845/http://www.world-gazetteer.com/wg.php?x=&amp;men=gcis&amp;lng=en&amp;dat=32&amp;geo=-106&amp;srt=npan&amp;col=aohdq&amp;pt=c&amp;va=x Шумори аҳолии шаҳрҳои Эрон]

{{Шаҳрҳои устони Чаҳормаҳол у Бахтиёрӣ}}

[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои Эрон]]
[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои устони Чаҳормаҳол ва Бахтиёрӣ]]
[[Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо]]</text>
      <sha1>6xswfn55capy61jn9k1nk0d6soslfzo</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Гачсорон</title>
    <ns>0</ns>
    <id>6242</id>
    <revision>
      <id>1477407</id>
      <parentid>1404069</parentid>
      <timestamp>2026-06-18T23:09:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>30618</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1477407</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2909" sha1="hiij8s8eo4xq4xk2d4p18onv1jsqs5k" xml:space="preserve">{{МА
| мақом = Шаҳр
| номи тоҷикӣ = Дугонбедан
| номи аслӣ = &lt;big&gt;دوگنبدان&lt;/big&gt;
| кишвар = Эрон
| lat_deg = 30
| lon_deg = 50
| lat_min = 21
| lat_sec = 31
| lon_min = 47
| lon_sec = 53
| CoordScale = 
| этнохороним = 
| DST = 
| сайт = http://www.gachsaran.org/
}} 

'''Гачсорон'''номи маъмули дигар '''Дугонбедан''' ( {{Lang-fa|دوگنبدان}}), ҳамчунин '''Догонбадан''' &lt;ref name=&quot;fallingrain&quot;&gt;[http://www.fallingrain.com/world/IR/05/Do_Gonbadan.html Физико-географические данные] {{ref-en}}&lt;/ref&gt; ё '''Дугунбедан''' инчунин  чун '''Гечсаран'''  ё '''Гачсаран''' маълум аст - шаҳр дар ҷануби [[Эрон]], дар [[Устони Куҳгилӯя ва Буйир Аҳмад]] аст. Маркази маъмурии  [[Шаҳристони Гачсорон]]. Дуюмин шаҳри сераҳолии шаҳристон. 

== Ҷуғрофия ==
Шаҳр дар қисми ҷанубии [[Устони Куҳгилӯя ва Буйир Аҳмад]], дар ғарби баландкӯҳи Загрос  дар баландии 736 метр аз сатҳи баҳр ҷойгир аст &lt;ref name=&quot;fallingrain&quot;/&gt; .   Дар наздикии шаҳр кони назарраси нафту гази Гачсаран ҷойгир шудааст . 

== Аҳолӣ ==
То [[Соли 2006|соли 2006,]] шумораи аҳолӣ 81 902 нафар буд &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://world-gazetteer.com/wg.php?x=1263343796&amp;men=gpro&amp;lng=en&amp;des=wg&amp;geo=-1919&amp;srt=1npn&amp;col=adhoq&amp;msz=1500&amp;pt=c&amp;va=&amp;geo=433319078|title=World Gazetteer|lang=en|deadlink=yes}}{{Пайванди мурда|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; . {{Саросарнамо|Ghachsaran.jpg|1000px|&lt;center&gt;Панорама города Догонбадан (Гечсаран)}}

== Аксҳои шаҳр ==
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;150px&quot;&gt;
Dashtbaloot.jpg 
Tangedil.jpg 
Barabar.jpg 
VshelaldoonN.jpg 
Kayvan fall.jpg 
Maskan mehr.jpg 
Sadat parish.jpg 
Genaveh road.jpg 
Dogonbadan nice view.jpg 
Tange deel.jpg 
Shahroo Mountain.jpg 
&lt;/gallery&gt;

==Сарчашмаҳо==
*[https://web.archive.org/web/20110628202845/http://www.world-gazetteer.com/wg.php?x=&amp;men=gcis&amp;lng=en&amp;dat=32&amp;geo=-106&amp;srt=npan&amp;col=aohdq&amp;pt=c&amp;va=x Шумори аҳолии шаҳрҳои Эрон]

{{Шаҳрҳои устони Куҳгилӯя ва Буйир Аҳмад}}
== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}
[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои Эрон]]
[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои устони Куҳгилӯя ва Буйир Аҳмад]]
[[Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо]]
[[Гурӯҳ:Саҳифаҳое, ки бо тарҷумаҳои ношинос оварда шудаанд]]</text>
      <sha1>hiij8s8eo4xq4xk2d4p18onv1jsqs5k</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Бушаҳр</title>
    <ns>0</ns>
    <id>6243</id>
    <revision>
      <id>1477395</id>
      <parentid>1260044</parentid>
      <timestamp>2026-06-18T21:36:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>30618</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1477395</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1240" sha1="fjuvsjwsv8pt1i4q8kper6iz4sx3gtg" xml:space="preserve">{{МА
|Номи тоҷикӣ=Бушаҳр
|Номи аслӣ=بوشهر 
|тасвир= 
|Кишвар=[[Эрон]] 
|Вилоят=[[устони Бушаҳр]]
|Аҳолӣ=158,756 ([[2006]])
}}
'''Бушаҳр''' ({{забон-фа|بوشهر}}) — шаҳр дар [[устони Бушаҳр]], [[Эрон]] аст. Шумораи аҳолии ин шаҳр дар саршумории дар соли 2006, 158,756 нафар будааст.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://world-gazetteer.com/wg.php?x=1297075570&amp;men=gpro&amp;lng=en&amp;des=wg&amp;geo=-1906&amp;srt=pnan&amp;col=adhoq&amp;msz=1500&amp;pt=c&amp;va=&amp;geo=429683097|title=World Gazetteer|lang=en|deadlink=yes}}{{Пайванди мурда|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;. 

== Сарчашмаҳо ==
* [https://web.archive.org/web/20110628202845/http://www.world-gazetteer.com/wg.php?x=&amp;men=gcis&amp;lng=en&amp;dat=32&amp;geo=-106&amp;srt=npan&amp;col=aohdq&amp;pt=c&amp;va=x Шумораи аҳолии шаҳрҳои Эрон]

{{Шаҳрҳои устони Бушаҳр}}

== Эзоҳ ==
{{Эзоҳ}}
{{Authority control}}
[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои Эрон]]
[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои устони Бушаҳр]]
[[Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо]]</text>
      <sha1>fjuvsjwsv8pt1i4q8kper6iz4sx3gtg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Даййир</title>
    <ns>0</ns>
    <id>6244</id>
    <revision>
      <id>1477421</id>
      <parentid>1258261</parentid>
      <timestamp>2026-06-18T23:47:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>30618</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1477421</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="947" sha1="512fshhtw311ae1qv06j1vt5gxjlvws" xml:space="preserve">{{МА
|Номи тоҷикӣ=Даййир
|номи аслӣ =دیر 
|тасвир=Gomroke.dayyer.JPG
|кишвар=[[Эрон]]
|Минтақа =[[устони Бушаҳр]]
|аҳолӣ=24,083 ([[2016]])
}}
'''Даййир''' ({{забон-фа|دیر}}) — шаҳр дар [[устони Бушаҳр]]и [[Эрон]]. Шумораи аҳолии ин шаҳр дар саршумории соли 2006, 18,454 нафар будааст ва дар соли 2016, 24,083 нафар шудааст.

==Сарчашмаҳо==
*[https://web.archive.org/web/20110628202845/http://www.world-gazetteer.com/wg.php?x=&amp;men=gcis&amp;lng=en&amp;dat=32&amp;geo=-106&amp;srt=npan&amp;col=aohdq&amp;pt=c&amp;va=x Шумори аҳолии шаҳрҳои Эрон]

{{Шаҳрҳои устони Бушаҳр}}

[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои Эрон]]
[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои устони Бушаҳр]]
[[Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо]]</text>
      <sha1>512fshhtw311ae1qv06j1vt5gxjlvws</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Кангон</title>
    <ns>0</ns>
    <id>6245</id>
    <revision>
      <id>1477492</id>
      <parentid>1258614</parentid>
      <timestamp>2026-06-19T04:05:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>30618</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1477492</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1056" sha1="2tf89p19ajvi5njgkb8sscrjbfs10kd" xml:space="preserve">{{МА
|Номи тоҷикӣ=Кангон
|Номи аслӣ=کنگان 
|Акс= 
|Кишвар=[[Эрон]] 
|Вилоят=[[устони Бушеҳр]]
|Аҳолӣ=16,388 ([[2006]])
}}
'''Кангон''' ё '''Бандар-Кангон''' ({{забон-фа|کنگان}}) , ҳамчунин ба забони румӣ, чун '''Bandare Kangān'''; '''Kangān''' ва '''Kangun''' — шаҳрест дар [[устони Бушаҳр]]и [[Эрон]]. Шумори аҳолии ин шаҳр дар саршумории соли 2006, 16,388 нафар будааст.

== Сарчашмаҳо ==
* [https://web.archive.org/web/20110628202845/http://www.world-gazetteer.com/wg.php?x=&amp;men=gcis&amp;lng=en&amp;dat=32&amp;geo=-106&amp;srt=npan&amp;col=aohdq&amp;pt=c&amp;va=x Шумори аҳолии шаҳрҳои Эрон]
== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}
{{Шаҳрҳои устони Бушаҳр}}
{{ПБ}}
[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои Эрон]]
[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои устони Бушаҳр]]
[[Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо]]</text>
      <sha1>2tf89p19ajvi5njgkb8sscrjbfs10kd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ганова</title>
    <ns>0</ns>
    <id>6246</id>
    <revision>
      <id>1477403</id>
      <parentid>1258180</parentid>
      <timestamp>2026-06-18T23:08:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>30618</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1477403</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="893" sha1="lkmj0q0co46bl2tsshj053lehpwpuwt" xml:space="preserve">{{МА
|Номи тоҷикӣ=Ганова
|Номи аслӣ=گناوه 
|тасвир= 
|Кишвар=[[Эрон]] 
|Вилоят=[[устони Бушеҳр]]
|Аҳолӣ=53,055 ([[2006]])
}}
'''Ганова''' ({{забон-фа|گناوه}}) — шаҳрест дар [[устони Бушеҳр]]и [[Эрон]]. Шумораи аҳолии ин шаҳр дар саршумории  соли 2006, 53,055 нафар будааст.

== Сарчашмаҳо ==
* [https://web.archive.org/web/20110628202845/http://www.world-gazetteer.com/wg.php?x=&amp;men=gcis&amp;lng=en&amp;dat=32&amp;geo=-106&amp;srt=npan&amp;col=aohdq&amp;pt=c&amp;va=x Шумори аҳолии шаҳрҳои Эрон]

{{Шаҳрҳои устони Бушаҳр}}
{{ПБ}}
[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои Эрон]]
[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои устони Бушаҳр]]
[[Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо]]</text>
      <sha1>lkmj0q0co46bl2tsshj053lehpwpuwt</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Истаҳбон</title>
    <ns>0</ns>
    <id>6248</id>
    <revision>
      <id>1477483</id>
      <parentid>1450089</parentid>
      <timestamp>2026-06-19T03:45:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>30618</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1477483</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3092" sha1="od28548cgjq837o75n2h75jwqvd8mom" xml:space="preserve">{{МА
| мақом = Шаҳр
| номи тоҷикӣ = Истаҳбон
| номи аслӣ = &lt;big&gt;استهبان&lt;/big&gt;
| тасвир = File:Estahbaan.JPG 
| кишвар = Эрон
| lat_deg = 29
| lon_deg = 7
| lat_min = 35
| lat_sec = 54
| lon_min = 2
| lon_sec = 31
| CoordAddon = 
| CoordScale = 
| этнохороним = 
| DST = 
| сайт = http://www.khesht.org
}} 
'''Истаҳбон''' &lt;ref&gt;Иран. Справочная карта (масштаб 1:1 250 000). Четвёртое издание — ГУГК СССР, 1986.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Атлас Мира. Азия (зарубежные страны) — М.: ГУГК «Картография» при совете министров СССР, 1983 — стр. 26&lt;/ref&gt;({{забон-фа|استهبان}}) — шаҳрест дар [[устони Форс]], [[Эрон]] аст. Шумораи аҳолии ин шаҳр дар саршумории  соли 2006, 33 101 нафар будааст.&lt;ref name=world-gazetteer&gt;[https://archive.is/20130209195845/world-gazetteer.com/wg.php?x=1330622881&amp;men=gpro&amp;lng=en&amp;des=wg&amp;geo=-1909&amp;srt=1npn&amp;col=adhoq&amp;msz=1500&amp;pt=c&amp;va=&amp;geo=428855404 World Gazetteer] {{ref-en}}&lt;/ref&gt;.
== Иқтисод ==
Хокҳои атрофи атрофи Истаҳбон ҳосилхезанд ва шаҳрро ба яке аз муҳимтарин маркази минтақавии кишоварзӣ табдил медиҳанд. Аз маҳсулоти кишоварзӣ заъфарон, ғалладонагиҳо, лаблабуи қанд, пахта, чормағз, бодом, ангур ва дигар меваҳо кишт карда мешаванд. Истаҳбон яке аз калонтарин истеҳсолкунандагони заъфарон ва анҷир дар Шарқи Наздик мебошад.Чорводорӣ низ тараққӣ кардааст.&lt;ref name=iranica&gt;[http://www.iranicaonline.org/articles/estahban Encyclopædia Iranica] {{ref-en}}&lt;/ref&gt;.
== Ҷозибаҳои гардишгарӣ ==
Дар самти ҷанубии шаҳр минтақаи табии Боғи Ҷангалӣ воқеъ аст, ки онҷо шаршараи зебое ҷори мешавад &lt;ref&gt;[http://www.itto.org/tourismattractions/?sight=766&amp;name=Park-e-Jangali+%28Forest+Park%29+Recreation+Site Park-e-Jangali (Forest Park) Recreation Site] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20150417124209/http://www.itto.org/tourismattractions/?sight=766&amp;name=Park-e-Jangali+%28Forest+Park%29+Recreation+Site |date=2015-04-17 }} {{ref-en}}&lt;/ref&gt;.

==Сарчашмаҳо==
*[https://web.archive.org/web/20110628202845/http://www.world-gazetteer.com/wg.php?x=&amp;men=gcis&amp;lng=en&amp;dat=32&amp;geo=-106&amp;srt=npan&amp;col=aohdq&amp;pt=c&amp;va=x Шумори аҳолии шаҳрҳои Эрон]
{{Эрон-ҷуғ-нопурра}}
== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}
{{Шаҳрҳои устони Фарс}}
[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои Эрон]]
[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои устони Форс]]
[[Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо]]</text>
      <sha1>od28548cgjq837o75n2h75jwqvd8mom</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Иқлед</title>
    <ns>0</ns>
    <id>6249</id>
    <revision>
      <id>1477488</id>
      <parentid>1258590</parentid>
      <timestamp>2026-06-19T03:50:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>30618</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1477488</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="942" sha1="q5cbs3gv6ggqgmcdf5v7hq1m4gimfb8" xml:space="preserve">{{Шаҳр
|Номи тоҷикӣ=Иқлед
|Номи аслӣ=اقلید 
|Акс= 
|Кишвар=[[Эрон]] 
|Вилоят=[[устони Форс]]
|Аҳолӣ=42,945 ([[2006]])
}}
'''Иқлед''' ({{забон-фа|اقلید}}) — шаҳрест дар [[устони Форс]], [[Эрон]] аст. Шумораи аҳолии ин шаҳр дар саршумории соли 1996, 35,983 тан  ва дар соли 2006, 42,945 тан будааст.

== Сарчашмаҳо ==
* [https://web.archive.org/web/20110628202845/http://www.world-gazetteer.com/wg.php?x=&amp;men=gcis&amp;lng=en&amp;dat=32&amp;geo=-106&amp;srt=npan&amp;col=aohdq&amp;pt=c&amp;va=x Шумори аҳолии шаҳрҳои Эрон]

{{Шаҳрҳои устони Фарс}}

{{Эрон-ҷуғ-нопурра}}

[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои Эрон]]
[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои устони Форс]]
[[Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо]]</text>
      <sha1>q5cbs3gv6ggqgmcdf5v7hq1m4gimfb8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Дороб</title>
    <ns>0</ns>
    <id>6251</id>
    <revision>
      <id>1477445</id>
      <parentid>1258389</parentid>
      <timestamp>2026-06-19T01:21:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>30618</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1477445</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="969" sha1="nifh8beyuxl738fjwpf38dvcw9294t8" xml:space="preserve">{{Шаҳр
|Номи тоҷикӣ=Дороб
|Номи аслӣ=داراب 
|Акс= 
|Кишвар=[[Эрон]] 
|Вилоят=[[устони Форс]]
|Аҳолӣ=65,683 ([[2006]])
}}
'''Дороб''' ({{забон-фа|داراب}}) — шаҳрест дар [[устони Форс]], [[Эрон]] аст. Шумораи аҳолии ин шаҳр дар саршумории соли 1996, 48,130 тан  ва дар соли 2006, 65,683 тан будааст.

== Сарчашмаҳо ==
* [https://web.archive.org/web/20110628202845/http://www.world-gazetteer.com/wg.php?x=&amp;men=gcis&amp;lng=en&amp;dat=32&amp;geo=-106&amp;srt=npan&amp;col=aohdq&amp;pt=c&amp;va=x Шумори аҳолии шаҳрҳои Эрон]

{{Шаҳрҳои устони Фарс}}

{{Эрон-ҷуғ-нопурра}}
== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}
[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои Эрон]]
[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои устони Форс]]
[[Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо]]</text>
      <sha1>nifh8beyuxl738fjwpf38dvcw9294t8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Козерӯн</title>
    <ns>0</ns>
    <id>6255</id>
    <revision>
      <id>1477505</id>
      <parentid>1258665</parentid>
      <timestamp>2026-06-19T04:48:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>30618</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1477505</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="953" sha1="00pvn41vk2c2kyrpggnp7cfnlvz377y" xml:space="preserve">{{Шаҳр
|Номи тоҷикӣ=Козирӯн
|Номи аслӣ=کازرون 
|Акс= 
|Кишвар=[[Эрон]] 
|Вилоят=[[устони Форс]]
|Аҳолӣ=95,888 ([[2006]])
}}
'''Козирӯн''' ({{забон-фа|کازرون}}) — шаҳрест дар [[устони Форс]], [[Эрон]] аст. Шумораи аҳолии ин шаҳр дар саршумории соли 1996, 81,713 тан  ва дар соли 2006, 95,888 тан будааст

== Сарчашмаҳо ==
* [https://web.archive.org/web/20110628202845/http://www.world-gazetteer.com/wg.php?x=&amp;men=gcis&amp;lng=en&amp;dat=32&amp;geo=-106&amp;srt=npan&amp;col=aohdq&amp;pt=c&amp;va=x Шумори аҳолии шаҳрҳои Эрон]

{{Шаҳрҳои устони Фарс}}

{{Эрон-ҷуғ-нопурра}}

[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои Эрон]]
[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои устони Форс]]
[[Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо]]</text>
      <sha1>00pvn41vk2c2kyrpggnp7cfnlvz377y</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Лор</title>
    <ns>0</ns>
    <id>6256</id>
    <revision>
      <id>1477526</id>
      <parentid>1258774</parentid>
      <timestamp>2026-06-19T06:07:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>30618</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1477526</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="849" sha1="axi0gckfabue1yp37vi7ku5jslt07p9" xml:space="preserve"> 
{{Шаҳр
|Номи тоҷикӣ=Лор
|Номи аслӣ=لار 
|Акс= 
|Кишвар=[[Эрон]] 
|Вилоят=[[устони Форс]]
|Аҳолӣ=74,262 ([[2006]])
}}
'''Лор''' ({{забон-фа|لار}}) — шаҳрест дар [[устони Форс]], [[Эрон]] аст. Шумораи аҳолии ин шаҳр дар саршумории соли 1996, 51,690 тан  ва дар соли 2006, 74,262 тан будааст.

== Сарчашмаҳо ==
*[https://web.archive.org/web/20110628202845/http://www.world-gazetteer.com/wg.php?x=&amp;men=gcis&amp;lng=en&amp;dat=32&amp;geo=-106&amp;srt=npan&amp;col=aohdq&amp;pt=c&amp;va=x Шумори аҳолии шаҳрҳои Эрон]

{{Шаҳрҳои устони Фарс}}

{{Эрон-ҷуғ-нопурра}}

[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои Эрон]]
[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои устони Форс]]</text>
      <sha1>axi0gckfabue1yp37vi7ku5jslt07p9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Мамасанӣ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>6257</id>
    <revision>
      <id>1477534</id>
      <parentid>1258820</parentid>
      <timestamp>2026-06-19T06:41:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>30618</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1477534</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="985" sha1="nzq1ylzmjhvw2zox91g5a6onmfr8fh4" xml:space="preserve">{{Шаҳр
|Номи тоҷикӣ=Мамасанӣ
|Номи аслӣ=ممسنی 
|Акс= 
|Кишвар=[[Эрон]] 
|Вилоят=[[устони Форс]]
|Аҳолӣ=67,462 ([[2006]])
}}
'''Мамасанӣ''' ({{забон-фа|ممسنی}}) — шаҳрест дар [[устони Форс]], [[Эрон]] аст. Шумораи аҳолии ин шаҳр дар саршумории соли 1996, 42,243 тан ва дар соли 2006, 67,462 тан будааст 

==Сарчашмаҳо==
*[https://web.archive.org/web/20110628202845/http://www.world-gazetteer.com/wg.php?x=&amp;men=gcis&amp;lng=en&amp;dat=32&amp;geo=-106&amp;srt=npan&amp;col=aohdq&amp;pt=c&amp;va=x Шумори аҳолии шаҳрҳои Эрон]

{{Шаҳрҳои устони Фарс}}

{{Эрон-ҷуғ-нопурра}}

[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои Эрон]]
[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои устони Форс]]
[[Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо]]

[[en:Mamasani]]
[[fa:ممسنی]]</text>
      <sha1>nzq1ylzmjhvw2zox91g5a6onmfr8fh4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Найрез</title>
    <ns>0</ns>
    <id>6258</id>
    <revision>
      <id>1477581</id>
      <parentid>1259124</parentid>
      <timestamp>2026-06-19T10:07:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>30618</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1477581</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="952" sha1="l1p7twqrb905ua7bq7eee5vol6lvfl0" xml:space="preserve">{{Шаҳр
|Номи тоҷикӣ=Найрез
|Номи аслӣ=نی‌ریز 
|Акс= 
|Кишвар=[[Эрон]] 
|Вилоят=[[устони Форс]]
|Аҳолӣ=46,831 ([[2006]])
}}
'''Найрез''' ({{забон-фа|نی‌ریز}}) — шаҳрест дар [[устони Форс]], [[Эрон]] аст. Шумораи аҳолии ин шаҳр дар саршумории соли 1996, 37,377 тан  ва дар соли 2006, 46,831 тан будааст.

== Сарчашмаҳо ==
* [https://web.archive.org/web/20110628202845/http://www.world-gazetteer.com/wg.php?x=&amp;men=gcis&amp;lng=en&amp;dat=32&amp;geo=-106&amp;srt=npan&amp;col=aohdq&amp;pt=c&amp;va=x Шумори аҳолии шаҳрҳои Эрон]

{{Шаҳрҳои устони Фарс}}

{{Эрон-ҷуғ-нопурра}}

[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои Эрон]]
[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои устони Форс]]
[[Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо]]</text>
      <sha1>l1p7twqrb905ua7bq7eee5vol6lvfl0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Меноб</title>
    <ns>0</ns>
    <id>6259</id>
    <revision>
      <id>1477555</id>
      <parentid>1258946</parentid>
      <timestamp>2026-06-19T07:53:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>30618</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1477555</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="972" sha1="iiw8tei8c62mtctruk10fwo3suhyrey" xml:space="preserve">{{Шаҳр
|Номи тоҷикӣ=Меноб
|Номи аслӣ=میناب 
|Акс= 
|Кишвар=[[Эрон]] 
|Вилоят=[[устони Ҳурмузгон]]
|Аҳолӣ=73,718 ([[2006]])
}}
'''Меноб''' ({{забон-фа|میناب}}) — шаҳрест дар [[устони Ҳурмузгон]], [[Эрон]] аст. Шумори аҳолии ин шаҳр дар саршумории соли 1996, 44,817 тан будааст ва дар соли 2006, 73,718 тан баровард мешавад.

==Сарчашмаҳо==
*[https://web.archive.org/web/20110628202845/http://www.world-gazetteer.com/wg.php?x=&amp;men=gcis&amp;lng=en&amp;dat=32&amp;geo=-106&amp;srt=npan&amp;col=aohdq&amp;pt=c&amp;va=x Шумори аҳолии шаҳрҳои Эрон]

{{Шаҳрҳои устони Ҳурмузгон}}

[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои Эрон]]
[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои устони Ҳурмузгон]]
[[Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо]]</text>
      <sha1>iiw8tei8c62mtctruk10fwo3suhyrey</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Бандари Линга</title>
    <ns>0</ns>
    <id>6260</id>
    <revision>
      <id>1477355</id>
      <parentid>1257540</parentid>
      <timestamp>2026-06-18T19:28:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>30618</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1477355</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1557" sha1="jxr0gdlcu52n9u0nv9i3cls7xldkh1g" xml:space="preserve">{{Шаҳр
|Номи тоҷикӣ=Бандари Линга
|Номи аслӣ=بندر لنگه 
|тасвир=file:Fekri-Historical-House-1.jpg 
|Кишвар=[[Эрон]] 
|Вилоят=[[устони Ҳурмузгон]]
|Аҳолӣ=22,994 ([[2006]])
}}
'''Бандари Линга''' ё '''Бандари Лингаҳ''' ({{забон-фа|بندر لنگه}},  ҳамчунин ба забони румӣ, чун '''Bandar-e Lengeh''', '''Bandar-e-Langeh''' ва '''Bandar Langeh'''; инчунин '''Lengeh''', '''Linja''', '''Linjah''' ё '''Lingah''' маълум аст.) — шаҳр дар [[устони Ҳурмузгон]]и [[Эрон]] аст. Дар барӯйхатгирии соли 2006, шумораи аҳолии ин шаҳр дар саршумории соли 2006, 22,994 нафар будааст.

== Аксҳои шаҳр ==
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
file:BandarLengeh-Beach-2.jpg|
file:BandarLengeh-Beach-1.jpg|
file:BandarLengeh-Historical-House.jpg|
file:Bandar-Lengeh-Mosque.jpg| 
File:BandarLengeh-Badgir.jpg|
File:EbneAbbas-Mosque-BandarLengeh.jpg| 
&lt;/gallery&gt;

==Сарчашмаҳо==
*[https://web.archive.org/web/20110628202845/http://www.world-gazetteer.com/wg.php?x=&amp;men=gcis&amp;lng=en&amp;dat=32&amp;geo=-106&amp;srt=npan&amp;col=aohdq&amp;pt=c&amp;va=x Шумораи аҳолии шаҳрҳои Эрон]

{{Шаҳрҳои устони Ҳурмузгон}}

[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои Эрон]]
[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои устони Ҳурмузгон]]
[[Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо]]</text>
      <sha1>jxr0gdlcu52n9u0nv9i3cls7xldkh1g</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Зобул</title>
    <ns>0</ns>
    <id>6264</id>
    <revision>
      <id>1477464</id>
      <parentid>1313557</parentid>
      <timestamp>2026-06-19T02:35:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>30618</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1477464</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="986" sha1="78vev3lnt5ergnk6pz73494fduf8v5l" xml:space="preserve">{{Шаҳр
|Номи тоҷикӣ=Зобул
|Номи аслӣ=زابل 
|Акс= 
|Кишвар=[[Эрон]] 
|Вилоят=[[Устони Систон ва Балучистон]]
|Аҳолӣ=124,809 ([[2006]])
}}
'''Зобул''' ({{забон-фа|زابل}}) — шаҳре дар [[Устони Систон ва Балучистон]], [[Эрон]] аст. Шумораи аҳолии ин шаҳр дар саршумории дар соли 2006, 124,809 нафар будааст.

==Сарчашмаҳо==
*[https://web.archive.org/web/20110628202845/http://www.world-gazetteer.com/wg.php?x=&amp;men=gcis&amp;lng=en&amp;dat=32&amp;geo=-106&amp;srt=npan&amp;col=aohdq&amp;pt=c&amp;va=x Шумораи аҳолии шаҳрҳои Эрон]

{{Шаҳрҳои устони Сӣстон у Балӯчистон}}

[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои Эрон]]
[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои устони Систон ва Балучистон]]
[[Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо]]</text>
      <sha1>78vev3lnt5ergnk6pz73494fduf8v5l</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Бофт</title>
    <ns>0</ns>
    <id>6266</id>
    <revision>
      <id>1477382</id>
      <parentid>1258025</parentid>
      <timestamp>2026-06-18T21:14:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>30618</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1477382</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="956" sha1="7lieldiowa8c2vgl54xk8fkdh8ukwo7" xml:space="preserve">{{Шаҳр
|Номи тоҷикӣ=Бофт
|Номи аслӣ=بافت 
|тасвир= 
|Кишвар=[[Эрон]] 
|Вилоят=[[устони Кирмон]]
|Аҳолӣ=45,586 ([[2006]])
}}
'''Бофт''' ({{забон-фа|بافت}}) — шаҳр ва маркази [[Шаҳристони Бофт]], [[устони Кирмон]]и [[Эрон]] аст. Шумори аҳолии он дар саршумории соли 1996, 27,920 нафар ва дар соли 2006, 45,586 нафар будааст.

==Сарчашмаҳо==
*[https://web.archive.org/web/20110628202845/http://www.world-gazetteer.com/wg.php?x=&amp;men=gcis&amp;lng=en&amp;dat=32&amp;geo=-106&amp;srt=npan&amp;col=aohdq&amp;pt=c&amp;va=x Шумори аҳолии шаҳрҳои Эрон]

{{Шаҳрҳои устони Кирмон}}

[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои Эрон]]
[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои устони Кирмон]]
[[Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо]]</text>
      <sha1>7lieldiowa8c2vgl54xk8fkdh8ukwo7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Бардсер</title>
    <ns>0</ns>
    <id>6267</id>
    <revision>
      <id>1477359</id>
      <parentid>1257548</parentid>
      <timestamp>2026-06-18T19:29:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>30618</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1477359</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="989" sha1="htiefr1utrfoh9c8w1vucu6yqydynp8" xml:space="preserve">{{Шаҳр
|Номи тоҷикӣ=Бардсер
|Номи аслӣ=بردسیر 
|тасвир= 
|Кишвар=[[Эрон]] 
|Вилоят=[[устони Кирмон]]
|Аҳолӣ=38,947 ([[2006]])
}}
'''Бардсер''' ({{забон-фа|بردسیر}}) — шаҳр ва маркази [[Шаҳристони Бардсер]] дар [[устони Кирмон]]и, [[Эрон]] аст. Шумори аҳолии он дар саршумории соли 1996, 26,040 нафар ва дар соли 2006, 38,947 нафар будааст.

==Сарчашмаҳо==
*[https://web.archive.org/web/20110628202845/http://www.world-gazetteer.com/wg.php?x=&amp;men=gcis&amp;lng=en&amp;dat=32&amp;geo=-106&amp;srt=npan&amp;col=aohdq&amp;pt=c&amp;va=x Шумори аҳолии шаҳрҳои Эрон]

{{Шаҳрҳои устони Кирмон}}

[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои Эрон]]
[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои устони Кирмон]]
[[Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо]]</text>
      <sha1>htiefr1utrfoh9c8w1vucu6yqydynp8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Заранд</title>
    <ns>0</ns>
    <id>6272</id>
    <revision>
      <id>1477457</id>
      <parentid>1258456</parentid>
      <timestamp>2026-06-19T02:11:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>30618</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1477457</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="942" sha1="miyudbt3x9fno0eak4xix7aod4i93pc" xml:space="preserve">{{Шаҳр
|Номи тоҷикӣ=Заранд
|Номи аслӣ=زرند 
|Акс= 
|Кишвар=[[Эрон]] 
|Вилоят=[[устони Кирмон]]
|Аҳолӣ=61,545 ([[2006]])
}}
'''Заранд''' ({{забон-фа|زرند}}) — шаҳр ва маркази [[Шаҳристони Заранд]], ки  [[устони Кирмон]]и, [[Эрон]] воқеъ аст. Дар саршумории соли 1996, 41,344 нафар ва дар соли 2006, 61,545 нафар буд. 

==Сарчашмаҳо==
*[https://web.archive.org/web/20110628202845/http://www.world-gazetteer.com/wg.php?x=&amp;men=gcis&amp;lng=en&amp;dat=32&amp;geo=-106&amp;srt=npan&amp;col=aohdq&amp;pt=c&amp;va=x Шумори аҳолии шаҳрҳои Эрон]

{{Шаҳрҳои устони Кирмон}}

[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои Эрон]]
[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои устони Кирмон]]
[[Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо]]</text>
      <sha1>miyudbt3x9fno0eak4xix7aod4i93pc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Каҳнӯҷ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>6275</id>
    <revision>
      <id>1477498</id>
      <parentid>1258636</parentid>
      <timestamp>2026-06-19T04:20:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>30618</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1477498</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="952" sha1="9mwqo8rjkf7p4mvkt6fodzbjoej2g2s" xml:space="preserve">{{Шаҳр
|Номи тоҷикӣ=Каҳнӯҷ
|Номи аслӣ=کهنوج 
|Акс= 
|Кишвар=[[Эрон]] 
|Вилоят=[[устони Кирмон]]
|Аҳолӣ=36,898 ([[2006]])
}}
'''Каҳнӯҷ''' ({{забон-фа|کهنوج}}) — шаҳрест дар [[устони Кирмон]], [[Эрон]] аст. Шумори аҳолии ин шаҳр дар саршумории соли 1996, 22,558 тан будааст ва дар соли 2006, 36,898 тан баровард мешавад.

==Сарчашмаҳо==
*[https://web.archive.org/web/20110628202845/http://www.world-gazetteer.com/wg.php?x=&amp;men=gcis&amp;lng=en&amp;dat=32&amp;geo=-106&amp;srt=npan&amp;col=aohdq&amp;pt=c&amp;va=x Шумори аҳолии шаҳрҳои Эрон]

{{Шаҳрҳои устони Кирмон}}

[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои Эрон]]
[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои устони Кирмон]]
[[Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо]]</text>
      <sha1>9mwqo8rjkf7p4mvkt6fodzbjoej2g2s</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ардакон</title>
    <ns>0</ns>
    <id>6276</id>
    <revision>
      <id>1477336</id>
      <parentid>1257436</parentid>
      <timestamp>2026-06-18T18:00:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>30618</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1477336</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="946" sha1="o3cun1vzcmhc2hvgpp13h4c2vfj2ett" xml:space="preserve">{{Шаҳр
|Номи тоҷикӣ=Ардакон
|Номи аслӣ=اردکان 
|тасвир= Historic area of Ardakan.jpg
|Кишвар=[[Эрон]] 
|Вилоят=[[устони Язд]]
|Аҳолӣ=61,596 ([[2006]])
}}
'''Ардакон''' ({{забон-фа|اردکان}}) — шаҳр ва пойтахти [[Шаҳристони Ардакон]], [[Устони Язд]], [[Эрон]]. Шумори аҳолии ин шаҳр дар саршумории соли 2006, 61,596 нафар будааст.

==Сарчашмаҳо==
*[https://web.archive.org/web/20110628202845/http://www.world-gazetteer.com/wg.php?x=&amp;men=gcis&amp;lng=en&amp;dat=32&amp;geo=-106&amp;srt=npan&amp;col=aohdq&amp;pt=c&amp;va=x Шумораи аҳолии шаҳрҳои Эрон]

{{Шаҳрҳои устони Язд}}

[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои Эрон]]
[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои устони Язд]]
[[Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо]]</text>
      <sha1>o3cun1vzcmhc2hvgpp13h4c2vfj2ett</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Меҳриз</title>
    <ns>0</ns>
    <id>6278</id>
    <revision>
      <id>1477557</id>
      <parentid>1258954</parentid>
      <timestamp>2026-06-19T07:55:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>30618</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1477557</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="926" sha1="40ai7pm1onsxparlmjh7qvoq5yu4ikw" xml:space="preserve">{{Шаҳр
|Номи тоҷикӣ=Меҳриз
|Номи аслӣ=مهریز 
|Акс= 
|Кишвар=[[Эрон]] 
|Вилоят=[[устони Язд]]
|Аҳолӣ=38,392 ([[2006]])
}}
'''Меҳриз''' ({{забон-фа|مهریز}}) — шаҳр ва пойтахти [[Шаҳристони Меҳриз]], [[Устони Язд]], [[Эрон]]. Дар барӯйхатгирии соли 2006, шумораи аҳолии он 38,392 нафар буд.

==Сарчашмаҳо==
*[https://web.archive.org/web/20110628202845/http://www.world-gazetteer.com/wg.php?x=&amp;men=gcis&amp;lng=en&amp;dat=32&amp;geo=-106&amp;srt=npan&amp;col=aohdq&amp;pt=c&amp;va=x Шумори аҳолии шаҳрҳои Эрон]

{{Шаҳрҳои устони Язд}}
{{эрон-ҷуғ-нопурра}}

[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои Эрон]]
[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои устони Язд]]
[[Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо]]</text>
      <sha1>40ai7pm1onsxparlmjh7qvoq5yu4ikw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Майбуд</title>
    <ns>0</ns>
    <id>6279</id>
    <revision>
      <id>1477530</id>
      <parentid>1258806</parentid>
      <timestamp>2026-06-19T06:26:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>30618</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1477530</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="924" sha1="lfd67x8xonjx7p357kydql1nbh6qgyx" xml:space="preserve">{{Шаҳр
|Номи тоҷикӣ=Мийбуд
|Номи аслӣ=میبد 
|Акс= 
|Кишвар=[[Эрон]] 
|Вилоят=[[устони Язд]]
|Аҳолӣ=54,742 ([[2006]])
}}
'''Мийбуд''' ({{забон-фа|میبد}}) — шаҳрест дар [[устони Язд]], [[Эрон]] аст. Шумори аҳолии ин шаҳр дар саршумории соли 1996, 38,061 тан будааст ва дар соли 2006, 54,742 тан баровард мешавад.

==Сарчашмаҳо==
*[https://web.archive.org/web/20110628202845/http://www.world-gazetteer.com/wg.php?x=&amp;men=gcis&amp;lng=en&amp;dat=32&amp;geo=-106&amp;srt=npan&amp;col=aohdq&amp;pt=c&amp;va=x Шумори аҳолии шаҳрҳои Эрон]

{{Шаҳрҳои устони Язд}}

[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои Эрон]]
[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои устони Язд]]
[[Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо]]</text>
      <sha1>lfd67x8xonjx7p357kydql1nbh6qgyx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ардистон</title>
    <ns>0</ns>
    <id>6281</id>
    <revision>
      <id>1477339</id>
      <parentid>1257440</parentid>
      <timestamp>2026-06-18T18:01:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>30618</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1477339</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1019" sha1="k5ztllaepuq5wwjm893c4kxirdx3xwz" xml:space="preserve">{{Шаҳр
|Номи тоҷикӣ=Ардистон
|Номи аслӣ=اردستان 
|тасвир= 
|Кишвар=[[Эрон]] 
|Вилоят=[[устони Исфаҳон]]
|Аҳолӣ=16,214 ([[2006]])
}}
'''Ардистон''' ({{забон-фа|اردستان}}) — шаҳрест дар [[устони Исфаҳон]], [[Эрон]] аст. Шумори аҳолии ин шаҳр дар саршумории соли 1996, 16,214 тан будааст ва дар соли 2006, 16,214 тан баровард мешавад.

==Сарчашмаҳо==
*[https://web.archive.org/web/20110628202845/http://www.world-gazetteer.com/wg.php?x=&amp;men=gcis&amp;lng=en&amp;dat=32&amp;geo=-106&amp;srt=npan&amp;col=aohdq&amp;pt=c&amp;va=x Шумори аҳолии шаҳрҳои Эрон]

{{Шаҳристонҳо ва шаҳрҳои устони Исфаҳон}}
{{ПБ}}

[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои Эрон]]
[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои устони Исфаҳон]]
[[Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо]]</text>
      <sha1>k5ztllaepuq5wwjm893c4kxirdx3xwz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Даран</title>
    <ns>0</ns>
    <id>6286</id>
    <revision>
      <id>1477423</id>
      <parentid>1258274</parentid>
      <timestamp>2026-06-18T23:53:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>30618</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1477423</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1049" sha1="puok0i4pfznxpfpmp3e9kwmg2xm8ovj" xml:space="preserve">{{Шаҳр
|Номи тоҷикӣ=Фарийдан
|Номи аслӣ=فریدن 
|Акс= 
|Кишвар=[[Эрон]] 
|Вилоят=[[устони Исфаҳон]]
|Аҳолӣ=15,890 ([[2006]])
}}
'''Фарийдан''' ё '''Даран''' ({{забон-фа|فریدن}}{{lang-fa|داران}}) — шаҳрест дар [[устони Исфаҳон]], [[Эрон]] аст. Шумори аҳолии ин шаҳр дар саршумории соли 1996, 15,890 тан будааст ва дар соли 2006, 15,890 тан баровард мешавад.

== Сарчашмаҳо ==
* [https://web.archive.org/web/20110628202845/http://www.world-gazetteer.com/wg.php?x=&amp;men=gcis&amp;lng=en&amp;dat=32&amp;geo=-106&amp;srt=npan&amp;col=aohdq&amp;pt=c&amp;va=x Шумори аҳолии шаҳрҳои Эрон]

{{Шаҳристонҳо ва шаҳрҳои устони Исфаҳон}}
{{ПБ}}
[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои Эрон]]
[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои устони Исфаҳон]]
[[Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо]]</text>
      <sha1>puok0i4pfznxpfpmp3e9kwmg2xm8ovj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Муборака</title>
    <ns>0</ns>
    <id>6289</id>
    <revision>
      <id>1477571</id>
      <parentid>1259028</parentid>
      <timestamp>2026-06-19T08:35:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>30618</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1477571</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="975" sha1="fpr5ilqi9a6mciha19yoxjbtar20nvu" xml:space="preserve">{{Шаҳр
|Номи тоҷикӣ=Муборака
|Номи аслӣ=مبارکه 
|Акс= 
|Кишвар=[[Эрон]] 
|Вилоят=[[устони Исфаҳон]]
|Аҳолӣ=66,872 ([[2006]])
}}
'''Муборака''' ({{забон-фа|مبارکه}}) — шаҳрест дар [[устони Исфаҳон]], [[Эрон]] аст. Шумори аҳолии ин шаҳр дар саршумории соли 1996, 46,428 тан будааст ва дар соли 2006, 66,872 тан баровард мешавад.

== Сарчашмаҳо ==
* [https://web.archive.org/web/20110628202845/http://www.world-gazetteer.com/wg.php?x=&amp;men=gcis&amp;lng=en&amp;dat=32&amp;geo=-106&amp;srt=npan&amp;col=aohdq&amp;pt=c&amp;va=x Шумори аҳолии шаҳрҳои Эрон]

{{Шаҳрҳои устони Исфаҳон}}

[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои Эрон]]
[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои устони Исфаҳон]]
[[Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо]]</text>
      <sha1>fpr5ilqi9a6mciha19yoxjbtar20nvu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ноин</title>
    <ns>0</ns>
    <id>6290</id>
    <revision>
      <id>1477598</id>
      <parentid>1259204</parentid>
      <timestamp>2026-06-19T11:07:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>30618</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1477598</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="952" sha1="408kr9l74ruvh7h0quknqw7v0oeyx9s" xml:space="preserve">{{Шаҳр
|Номи тоҷикӣ=Ноин
|Номи аслӣ=نائین 
|Акс= 
|Кишвар=[[Эрон]] 
|Вилоят=[[устони Исфаҳон]]
|Аҳолӣ=26,189 ([[2006]])
}}
'''Ноин''' ({{забон-фа|نائین}}) — шаҳрест дар [[устони Исфаҳон]], [[Эрон]] аст. Шумори аҳолии ин шаҳр дар саршумории соли 1996, 20,826 тан будааст ва дар соли 2016, 31,249 тан баровард мешавад.

==Сарчашмаҳо==
*[https://web.archive.org/web/20110628202845/http://www.world-gazetteer.com/wg.php?x=&amp;men=gcis&amp;lng=en&amp;dat=32&amp;geo=-106&amp;srt=npan&amp;col=aohdq&amp;pt=c&amp;va=x Шумори аҳолии шаҳрҳои Эрон]

{{Шаҳрҳои устони Исфаҳон}}

[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои Эрон]]
[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои устони Исфаҳон]]
[[Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо]]</text>
      <sha1>408kr9l74ruvh7h0quknqw7v0oeyx9s</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Наҷафобод</title>
    <ns>0</ns>
    <id>6291</id>
    <revision>
      <id>1477587</id>
      <parentid>1349278</parentid>
      <timestamp>2026-06-19T10:28:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>30618</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1477587</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2218" sha1="eibxoe0qtgy1txhqzi05gj9bi95bquk" xml:space="preserve">{{МА
| мақом = Шаҳр
| номи тоҷикӣ = Наҷафобод
| номи аслӣ = &lt;big&gt;نجف اباد&lt;/big&gt;
| кишвар = Эрон
| lat_deg = 30
| lon_deg = 51
| lat_min = 37
| lat_sec = 52
| lon_min = 35
| lon_sec = 42
| CoordScale = 
| этнохороним = 
| DST = 
| сайт = 
}} 
'''Наҷафобод''' &lt;ref name=&quot;fallingrain&quot;&gt;[http://www.fallingrain.com/world/IR/05/Najafabad.html Физико-географические данные] {{ref-en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.geonames.org/122860/najafabad.html GeoNames] {{ref-en}}&lt;/ref&gt; ( {{Lang-fa|نجف اباد}}   - як шаҳри хурд, дар ҷануб-ғарби [[Эрон]],  дар  [[Устони Куҳгилӯя ва Буйир Аҳмад]]. Он як шаҳри  [[Шаҳристони Буйир-Аҳмад]] ва яке аз шаҳракҳои канораи ҷанубии шаҳри [[Ёсӯҷ]] аст. То [[соли 2006]] шумораи аҳолӣ 5,913 нафар буд &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://world-gazetteer.com/wg.php?x=1314734106&amp;men=gpro&amp;lng=en&amp;des=wg&amp;geo=-5202&amp;srt=1npn&amp;col=adhoq&amp;msz=1500&amp;pt=c&amp;va=&amp;geo=434219160|title=World Gazetteer|lang=en|deadlink=yes}}{{Пайванди мурда|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;.

== Ҷуғрофия ==
Шаҳр дар шарқи [[Устони Куҳгилӯя ва Буйир Аҳмад]], дар баландкӯҳи Загрос, дар баландии 1817 метр аз сатҳи баҳр ҷойгир аст &lt;ref name=&quot;fallingrain&quot;/&gt;.

==Сарчашмаҳо==
*[https://web.archive.org/web/20110628202845/http://www.world-gazetteer.com/wg.php?x=&amp;men=gcis&amp;lng=en&amp;dat=32&amp;geo=-106&amp;srt=npan&amp;col=aohdq&amp;pt=c&amp;va=x Шумори аҳолии шаҳрҳои Эрон]
{{Эрон-ҷуғ-нопурра}}
== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

{{Шаҳрҳои устони Куҳгилӯя ва Буйир Аҳмад}}

[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои Эрон]]
[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои устони Куҳгилӯя ва Буйир Аҳмад]]
[[Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо]]
[[Гурӯҳ:Саҳифаҳое, ки бо тарҷумаҳои ношинос оварда шудаанд]]</text>
      <sha1>eibxoe0qtgy1txhqzi05gj9bi95bquk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Натанз</title>
    <ns>0</ns>
    <id>6292</id>
    <revision>
      <id>1477583</id>
      <parentid>1259150</parentid>
      <timestamp>2026-06-19T10:23:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>30618</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1477583</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="959" sha1="svxvi5v38zmbobsu7iswga4declj2t5" xml:space="preserve">{{Шаҳр
|Номи тоҷикӣ=Натанз
|Номи аслӣ=نطنز 
|Акс= 
|Кишвар=[[Эрон]] 
|Вилоят=[[устони Исфаҳон]]
|Аҳолӣ=11,026 ([[2006]])
}}
'''Натанз''' ({{забон-фа|نطنز}}) — шаҳрест дар [[устони Исфаҳон]], [[Эрон]] аст. Шумори аҳолии ин шаҳр дар саршумории соли 1996, 11,026 тан будааст ва дар соли 2006, 11,026 тан баровард мешавад.

== Сарчашмаҳо ==
* [https://web.archive.org/web/20110628202845/http://www.world-gazetteer.com/wg.php?x=&amp;men=gcis&amp;lng=en&amp;dat=32&amp;geo=-106&amp;srt=npan&amp;col=aohdq&amp;pt=c&amp;va=x Шумори аҳолии шаҳрҳои Эрон]

{{Шаҳрҳои устони Исфаҳон}}

[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои Эрон]]
[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои устони Исфаҳон]]
[[Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо]]</text>
      <sha1>svxvi5v38zmbobsu7iswga4declj2t5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Домғон</title>
    <ns>0</ns>
    <id>6293</id>
    <revision>
      <id>1477441</id>
      <parentid>1258354</parentid>
      <timestamp>2026-06-19T00:46:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>30618</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1477441</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="901" sha1="kxuwe7u4gq2qi0tfgpu0q5i4gm2sc1h" xml:space="preserve">{{Шаҳр
|Номи тоҷикӣ=Домғон
|Номи аслӣ=دامغان 
|Акс= 
|Кишвар=[[Эрон]] 
|Вилоят=[[устони Симнон]]
|Аҳолӣ=69,848 ([[2006]])
}}
'''Домғон''' ({{забон-фа|دامغان}}) — шаҳрест дар [[устони Симнон]], [[Эрон]] аст. Шумораи аҳолии ин шаҳр дар саршумории дар соли 2006, 69,848 нафар будааст.

== Сарчашмаҳо ==
* [https://web.archive.org/web/20110628202845/http://www.world-gazetteer.com/wg.php?x=&amp;men=gcis&amp;lng=en&amp;dat=32&amp;geo=-106&amp;srt=npan&amp;col=aohdq&amp;pt=c&amp;va=x Шумораи аҳолии шаҳрҳои Эрон]

{{Шаҳрҳои устони Симнон}}

[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои Эрон]]
[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои устони Симнон]]
[[Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо]]</text>
      <sha1>kxuwe7u4gq2qi0tfgpu0q5i4gm2sc1h</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Гармсор</title>
    <ns>0</ns>
    <id>6296</id>
    <revision>
      <id>1477405</id>
      <parentid>1258182</parentid>
      <timestamp>2026-06-18T23:09:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>30618</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1477405</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="970" sha1="gknkiubirp582xfzysal418cf6zm5pd" xml:space="preserve">{{Шаҳр
|Номи тоҷикӣ=Гармсор
|Номи аслӣ=گرمسار 
|тасвир= 
|Кишвар=[[Эрон]] 
|Вилоят=[[устони Симнон]]
|Аҳолӣ=51,673 ([[2006]])
}}
'''Гармсор''' ({{забон-фа|گرمسار}}) — шаҳрест дар [[устони Симнон]], [[Эрон]] аст. Шумораи аҳолии ин шаҳр дар саршумории соли 2006, 51,673 нафар будааст.

==Сарчашмаҳо==
*[https://web.archive.org/web/20110628202845/http://www.world-gazetteer.com/wg.php?x=&amp;men=gcis&amp;lng=en&amp;dat=32&amp;geo=-106&amp;srt=npan&amp;col=aohdq&amp;pt=c&amp;va=x Шумори аҳолии шаҳрҳои Эрон]

{{Эрон-ҷуғ-нопурра}}
{{Шаҳрҳои устони Симнон}}
{{ПБ}}
== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}
[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои Эрон]]
[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои устони Симнон]]
[[Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо]]</text>
      <sha1>gknkiubirp582xfzysal418cf6zm5pd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Бобул (Мозандарон)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>6298</id>
    <revision>
      <id>1477373</id>
      <parentid>1257997</parentid>
      <timestamp>2026-06-18T20:32:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>30618</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1477373</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1737" sha1="gllewkoepq9ksm38wbjvr1hv6mxh2w8" xml:space="preserve">{{МА
|мақом =шаҳр
|номи тоҷикӣ =Бобул  
|номи аслӣ = بابل 
|тасвир=  
|кишвар = Эрон 
|шакли минтақа= 
|минтақа=
|шакли ноҳия= устон 
|ноҳия=устони Мозандарон  
 |ҳавзаи ҷомеа дар ҷадвал =
 |шакли ҷомеа             =  
 |ҷомеа                   =  
 |Ҷомеа дар ҷадвал        = 
 |тақсимоти дохилӣ        = 
 |аҳолӣ                  = 208,285 тан 
 |соли барӯйхатгирӣ             = 2006
 |lat_deg=  |lat_min= |lat_sec= 
 |lon_deg= |lon_min= |lon_sec=
|забони расмӣ     = форсӣ
|ҳайати миллӣ    = [[форс]]ҳо
|ҳайати динӣ    = [[мусулмон]]он 
|этнохороним      =  
|вақти минтақавӣ   =  
|коди телефон=  
|нишонаи почта=  
|гурӯҳ дар Commons =  
}}

'''Бобул''' ({{забон-фа|بابل}}) — шаҳрест дар [[устони Мозандарон]], [[Эрон]] аст. Шумори аҳолии ин шаҳр дар саршумории соли 1996, 158,346 тан будааст ва дар соли 2006, 208,285 тан баровард мешавад.

== Сарчашмаҳо ==
* [https://web.archive.org/web/20110628202845/http://www.world-gazetteer.com/wg.php?x=&amp;men=gcis&amp;lng=en&amp;dat=32&amp;geo=-106&amp;srt=npan&amp;col=aohdq&amp;pt=c&amp;va=x Шумори аҳолии шаҳрҳои Эрон]

{{Шаҳрҳои устони Мозандарон}}

[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои Эрон]]
[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои устони Мозандарон]]
[[Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо]]</text>
      <sha1>gllewkoepq9ksm38wbjvr1hv6mxh2w8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Бобулсар</title>
    <ns>0</ns>
    <id>6299</id>
    <revision>
      <id>1477374</id>
      <parentid>1257998</parentid>
      <timestamp>2026-06-18T20:32:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>30618</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1477374</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1005" sha1="qj2ykdwdbufb9xatqh2y23vvcwit6zi" xml:space="preserve">{{Шаҳр
|Номи тоҷикӣ=Бобулсар
|Номи аслӣ=بابلسر 
|тасвир= 
|Кишвар=[[Эрон]] 
|Вилоят=[[устони Мозандарон]]
|Аҳолӣ=49,267 ([[2006]])
}}
'''Бобулсар''' ({{забон-фа|بابلسر}}) — шаҳрест дар [[устони Мозандарон]], [[Эрон]] аст. Шумори аҳолии ин шаҳр дар саршумории соли 1996, 38,644 тан будааст ва дар соли 2006, 49,267 тан баровард мешавад.

== Сарчашмаҳо ==
* [https://web.archive.org/web/20110628202845/http://www.world-gazetteer.com/wg.php?x=&amp;men=gcis&amp;lng=en&amp;dat=32&amp;geo=-106&amp;srt=npan&amp;col=aohdq&amp;pt=c&amp;va=x Шумори аҳолии шаҳрҳои Эрон]

{{Шаҳрҳои устони Мозандарон}}

[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои Эрон]]
[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои устони Мозандарон]]
[[Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо]]</text>
      <sha1>qj2ykdwdbufb9xatqh2y23vvcwit6zi</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Беҳшаҳр</title>
    <ns>0</ns>
    <id>6300</id>
    <revision>
      <id>1477367</id>
      <parentid>1257974</parentid>
      <timestamp>2026-06-18T20:11:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>30618</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1477367</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="997" sha1="hkqof08yuke0h0l5idxr15auj23d5l7" xml:space="preserve">{{Шаҳр
|Номи тоҷикӣ=Биҳшаҳр
|Номи аслӣ=بهشهر 
|тасвир= 
|Кишвар=[[Эрон]] 
|Вилоят=[[устони Мозандарон]]
|Аҳолӣ=96,081 ([[2006]])
}}
'''Биҳшаҳр''' ({{забон-фа|بهشهر}}) — шаҳрест дар [[устони Мозандарон]], [[Эрон]] аст. Шумори аҳолии ин шаҳр дар саршумории соли 1996, 72,067 тан будааст ва дар соли 2006, 96,081 тан баровард мешавад.

== Сарчашмаҳо ==
* [https://web.archive.org/web/20110628202845/http://www.world-gazetteer.com/wg.php?x=&amp;men=gcis&amp;lng=en&amp;dat=32&amp;geo=-106&amp;srt=npan&amp;col=aohdq&amp;pt=c&amp;va=x Шумори аҳолии шаҳрҳои Эрон]

{{Шаҳрҳои устони Мозандарон}}

[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои Эрон]]
[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои устони Мозандарон]]
[[Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо]]</text>
      <sha1>hkqof08yuke0h0l5idxr15auj23d5l7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Маҳмудобод</title>
    <ns>0</ns>
    <id>6307</id>
    <revision>
      <id>1477550</id>
      <parentid>1405652</parentid>
      <timestamp>2026-06-19T07:42:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>30618</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1477550</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3254" sha1="0l9s4ecyjj1kttva0r11kdrrr7vj9tn" xml:space="preserve">{{Шаҳр
|Номи тоҷикӣ=Маҳмӯдобод
|Номи аслӣ=محمودآباد 
|Акс= 
|Кишвар=[[Эрон]] 
|Вилоят=[[устони Мозандарон]]
|Аҳолӣ=33,781 ([[2006]])
}}
'''Маҳмудобод''' ({{забон-фа|محمودآباد}}) — шаҳр дар шимоли [[Эрон]], маркази маъмурии шаҳристони ҳамном. Дар соҳили [[Баҳри Хазар|б. Хазар]] ([[Баҳри Каспий|Каспий]]), 220 км шимолтар аз [[Теҳрон]] ҷойгир аст. Аҳолияш қариб 38 ҳазор нафар (2016), асосан бо шеваи мозандаронӣ гап мезананд. Тобистони начандон гарм ва зимистони сарди муътадил дорад. Ҳарорати миёнаи январ – 17 &lt;sup&gt;0&lt;/sup&gt;С ва июл – 30 &lt;sup&gt;0&lt;/sup&gt;С. Ҳаҷми миёнаи боришоти солона 1000 мм.

== Таърих ==
Дар маъхазҳои асримиёнагӣ Маҳмудобод ҳамчун бандаре дар соҳили баҳр бо номи Аҳлам ёдоварӣ шудааст. Аксари биноҳои таърихии шаҳр, аз ҷумла, бинои масҷиди ҷомеъ, корвонсарой, қалъа, бандар, бозор, ҳамчунин, хатти роҳи ооҳан аз бандар то доманаи кӯҳи [[Албурз]] дар нимаи 2-юми асри 19 сохта шудаанд.   

== Иқтисод ==
Шуғли асосии аҳолӣ – моҳигирӣ ва кишоварзӣ (шоликорӣ, боғдорӣ – парвариши меваҳои ситрусӣ). Дар заминҳои васеи атрофи шаҳр шоликорӣ ривоҷ ёфтааст. Маҳмудобод бузургтарин тавлидкунандаи биринҷ дар Эрон ва ҷаҳон маҳсуб меёбад. 

Маҳмудобод яке аз марказҳои бузурги сайёҳии кишвар ба шумор рафта, дар он 4 боғи калони фароғатӣ ва дар атрофи он чандин шаҳраки сайёҳӣ бунёд гардиданд. Дар шаҳр ёдгории таърихии [[Теппаи Сурхрӯд]] – қалъа ва истеҳкоми мудофиавии аҳди [[Ашкониён]]&lt;nowiki/&gt;у [[Сосониён]] ҷойгир аст. Мавзеи табиии Ҷангали Алҳам яке аз марказҳои сайёҳии на танҳо Маҳмудобод, балки музофоти [[Мозандарон]] ва Эрон маҳсуб меёбад. 

==Сарчашмаҳо==
*[https://web.archive.org/web/20110628202845/http://www.world-gazetteer.com/wg.php?x=&amp;men=gcis&amp;lng=en&amp;dat=32&amp;geo=-106&amp;srt=npan&amp;col=aohdq&amp;pt=c&amp;va=x Шумори аҳолии шаҳрҳои Эрон]
*اطلس گیتاشناسی استان‌های ایران، تهران، ۱۳۸۳

{{Шаҳрҳои устони Мозандарон}}

[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои Эрон]]
[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои устони Мозандарон]]
[[Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо]]</text>
      <sha1>0l9s4ecyjj1kttva0r11kdrrr7vj9tn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Нико</title>
    <ns>0</ns>
    <id>6308</id>
    <revision>
      <id>1477591</id>
      <parentid>1259189</parentid>
      <timestamp>2026-06-19T10:50:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>30618</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1477591</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="971" sha1="6haowaccl85k2b6o7zmr41i6iv9wudg" xml:space="preserve">{{Шаҳр
|Номи тоҷикӣ=Нико
|Номи аслӣ=نکا 
|Акс= 
|Кишвар=[[Эрон]] 
|Вилоят=[[устони Мозандарон]]
|Аҳолӣ=50,598 ([[2006]])
}}
'''Нико''' ({{забон-фа|نکا}}) — шаҳрест дар [[устони Мозандарон]], [[Эрон]] аст. Шумори аҳолии ин шаҳр дар саршумории соли 1996, 35,208 тан будааст ва дар соли 2006, 50,598 тан баровард мешавад.

== Сарчашмаҳо ==
* [https://web.archive.org/web/20110628202845/http://www.world-gazetteer.com/wg.php?x=&amp;men=gcis&amp;lng=en&amp;dat=32&amp;geo=-106&amp;srt=npan&amp;col=aohdq&amp;pt=c&amp;va=x Шумори аҳолии шаҳрҳои Эрон]

{{Шаҳрҳои устони Мозандарон}}

[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои Эрон]]
[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои устони Мозандарон]]
[[Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо]]</text>
      <sha1>6haowaccl85k2b6o7zmr41i6iv9wudg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Нур (шаҳр)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>6309</id>
    <revision>
      <id>1477603</id>
      <parentid>1259296</parentid>
      <timestamp>2026-06-19T11:35:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>30618</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1477603</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="933" sha1="ecjrmgddtwy85u0qa38wv9j3cb6omzv" xml:space="preserve">{{МА
| мақом = Маҳали аҳолинишин
| номи тоҷикӣ = Нур
| номи аслӣ = نور
| тасвир = Noor Caspian sea.jpg
}}
'''Нур''' ({{забон-фа|نور}}) — шаҳр ва маркази [[Шаҳристони Нур]], дар [[устони Мозандарон]], воқеъ [[Эрон]] аст. Шумораи аҳолии ин шаҳр дар саршумории дар соли 2006, 13,650 нафар будааст.

== Сарчашмаҳо ==
* [https://web.archive.org/web/20110628202845/http://www.world-gazetteer.com/wg.php?x=&amp;men=gcis&amp;lng=en&amp;dat=32&amp;geo=-106&amp;srt=npan&amp;col=aohdq&amp;pt=c&amp;va=x Шумори аҳолии шаҳрҳои Эрон]

{{Шаҳрҳои устони Мозандарон}}

[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои Эрон]]
[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои устони Мозандарон]]
[[Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо]]</text>
      <sha1>ecjrmgddtwy85u0qa38wv9j3cb6omzv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Навшаҳр</title>
    <ns>0</ns>
    <id>6310</id>
    <revision>
      <id>1477578</id>
      <parentid>1259116</parentid>
      <timestamp>2026-06-19T10:00:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>30618</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1477578</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="991" sha1="tkyev82xxawrm1l1ni9z3ycgcnauqzq" xml:space="preserve">{{Шаҳр
|Номи тоҷикӣ=Навшаҳр
|Номи аслӣ=نوشهر 
|Акс= 
|Кишвар=[[Эрон]] 
|Вилоят=[[устони Мозандарон]]
|Аҳолӣ=40,581 ([[2006]])
}}
'''Навшаҳр''' ({{забон-фа|نوشهر}}) — шаҳрест дар [[устони Мозандарон]], [[Эрон]] аст. Шумори аҳолии ин шаҳр дар саршумории соли 1996, 35,133 тан будааст ва дар соли 2006, 40,581 тан баровард мешавад.

== Сарчашмаҳо ==
* [https://web.archive.org/web/20110628202845/http://www.world-gazetteer.com/wg.php?x=&amp;men=gcis&amp;lng=en&amp;dat=32&amp;geo=-106&amp;srt=npan&amp;col=aohdq&amp;pt=c&amp;va=x Шумори аҳолии шаҳрҳои Эрон]

{{Шаҳрҳои устони Мозандарон}}

[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои Эрон]]
[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои устони Мозандарон]]
[[Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо]]</text>
      <sha1>tkyev82xxawrm1l1ni9z3ycgcnauqzq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Бандари Туркаман</title>
    <ns>0</ns>
    <id>6312</id>
    <revision>
      <id>1477356</id>
      <parentid>1257541</parentid>
      <timestamp>2026-06-18T19:28:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>30618</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1477356</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="943" sha1="700jkgbwc1h8fzokkau5xedd1uvxnyy" xml:space="preserve">{{Шаҳр
|Номи тоҷикӣ=Бандари Туркаман
|Номи аслӣ=بندر ترکمن 
|тасвир= 
|Кишвар=[[Эрон]] 
|Вилоят=[[устони Гулистон]]
|Аҳолӣ=50,074 ([[2006]])
}}
'''Бандари Туркаман''' ({{забон-фа|بندر ترکمن}}) — шаҳрест дар [[устони Гулистон]], [[Эрон]] аст. Шумораи аҳолии ин шаҳр  дар соли 2006, 50,074 тан  будааст.

== Сарчашмаҳо ==
* [https://web.archive.org/web/20110628202845/http://www.world-gazetteer.com/wg.php?x=&amp;men=gcis&amp;lng=en&amp;dat=32&amp;geo=-106&amp;srt=npan&amp;col=aohdq&amp;pt=c&amp;va=x Шумори аҳолии шаҳрҳои Эрон]

{{Шаҳрҳои устони Гулистон}}

[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои Эрон]]
[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои устони Гулистон]]
[[Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо]]</text>
      <sha1>700jkgbwc1h8fzokkau5xedd1uvxnyy</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Курдкӯй</title>
    <ns>0</ns>
    <id>6313</id>
    <revision>
      <id>1477515</id>
      <parentid>1258725</parentid>
      <timestamp>2026-06-19T05:24:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>30618</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1477515</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="916" sha1="7pxmtqh8d4r0jkolc29dwk3ybdxagrz" xml:space="preserve">{{Шаҳр
|Номи тоҷикӣ=Курдкӯй
|Номи аслӣ=کردکوی 
|Акс= 
|Кишвар=[[Эрон]] 
|Вилоят=[[устони Гулистон]]
|Аҳолӣ=32,012 ([[2006]])
}}
'''Курдкӯй''' ({{забон-фа|کردکوی}}) — шаҳрест дар [[устони Гулистон]], [[Эрон]] аст. Шумораи аҳолии ин шаҳр дар саршумории  дар соли 2006, 32,012 тан будааст.

== Сарчашмаҳо ==
* [https://web.archive.org/web/20110628202845/http://www.world-gazetteer.com/wg.php?x=&amp;men=gcis&amp;lng=en&amp;dat=32&amp;geo=-106&amp;srt=npan&amp;col=aohdq&amp;pt=c&amp;va=x Шумори аҳолии шаҳрҳои Эрон]

{{Шаҳрҳои устони Гулистон}}

[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои Эрон]]
[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои устони Гулистон]]
[[Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо]]</text>
      <sha1>7pxmtqh8d4r0jkolc29dwk3ybdxagrz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Кулола</title>
    <ns>0</ns>
    <id>6314</id>
    <revision>
      <id>1477513</id>
      <parentid>1258715</parentid>
      <timestamp>2026-06-19T05:18:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>30618</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1477513</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="908" sha1="2ldb6bctnf6drs3l8c3otl8sz8x0kqu" xml:space="preserve">{{Шаҳр
|Номи тоҷикӣ=Кулола
|Номи аслӣ=کلاله 
|Акс= 
|Кишвар=[[Эрон]] 
|Вилоят=[[устони Гулистон]]
|Аҳолӣ=35,080 ([[2006]])
}}
'''Кулола''' ({{забон-фа|کلاله}}) — шаҳрест дар [[устони Гулистон]], [[Эрон]] аст. Шумораи аҳолии ин шаҳр дар саршумории  дар соли 2006, 35,080 тан будааст.

== Сарчашмаҳо ==
* [https://web.archive.org/web/20110628202845/http://www.world-gazetteer.com/wg.php?x=&amp;men=gcis&amp;lng=en&amp;dat=32&amp;geo=-106&amp;srt=npan&amp;col=aohdq&amp;pt=c&amp;va=x Шумори аҳолии шаҳрҳои Эрон]

{{Шаҳрҳои устони Гулистон}}

[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои Эрон]]
[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои устони Гулистон]]
[[Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо]]</text>
      <sha1>2ldb6bctnf6drs3l8c3otl8sz8x0kqu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Гунбади Ковӯс</title>
    <ns>0</ns>
    <id>6315</id>
    <revision>
      <id>1477417</id>
      <parentid>1258228</parentid>
      <timestamp>2026-06-18T23:42:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>30618</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1477417</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="954" sha1="sjcp196uez9zsj3c9nn3cf2334348y3" xml:space="preserve">{{Шаҳр
|Номи тоҷикӣ=Гунбади Ковӯс
|Номи аслӣ=گنبد کاووس 
|Акс= 
|Кишвар=[[Эрон]] 
|Вилоят=[[устони Гулистон]]
|Аҳолӣ=134,346 ([[2006]])
}}
'''Гунбади Ковӯс''' ({{забон-фа|گنبد کاووس}}) — шаҳрест дар [[устони Гулистон]], [[Эрон]] аст. Шумораи аҳолии ин шаҳр дар саршумории  дар соли 2006, 134,346 тан будааст.

== Сарчашмаҳо ==
* [https://web.archive.org/web/20110628202845/http://www.world-gazetteer.com/wg.php?x=&amp;men=gcis&amp;lng=en&amp;dat=32&amp;geo=-106&amp;srt=npan&amp;col=aohdq&amp;pt=c&amp;va=x Шумори аҳолии шаҳрҳои Эрон]

{{Шаҳрҳои устони Гулистон}}

[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои Эрон]]
[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои устони Гулистон]]
[[Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо]]</text>
      <sha1>sjcp196uez9zsj3c9nn3cf2334348y3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Менӯдашт</title>
    <ns>0</ns>
    <id>6316</id>
    <revision>
      <id>1477556</id>
      <parentid>1258947</parentid>
      <timestamp>2026-06-19T07:53:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>30618</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1477556</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="921" sha1="3n1p9w9p3kq3n3uxo12k1fqlefem7xc" xml:space="preserve">{{Шаҳр
|Номи тоҷикӣ=Менӯдашт
|Номи аслӣ=مینودشت 
|Акс= 
|Кишвар=[[Эрон]] 
|Вилоят=[[устони Гулистон]]
|Аҳолӣ=29,065 ([[2006]])
}}
'''Менӯдашт''' ({{забон-фа|مینودشت}}) — шаҳрест дар [[устони Гулистон]], [[Эрон]] аст. Шумораи аҳолии ин шаҳр дар саршумории  дар соли 2006, 29,065 тан будааст.

==Сарчашмаҳо==
*[https://web.archive.org/web/20110628202845/http://www.world-gazetteer.com/wg.php?x=&amp;men=gcis&amp;lng=en&amp;dat=32&amp;geo=-106&amp;srt=npan&amp;col=aohdq&amp;pt=c&amp;va=x Шумори аҳолии шаҳрҳои Эрон]

{{Шаҳрҳои устони Гулистон}}

[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои Эрон]]
[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои устони Гулистон]]
[[Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо]]</text>
      <sha1>3n1p9w9p3kq3n3uxo12k1fqlefem7xc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Исфаройин</title>
    <ns>0</ns>
    <id>6317</id>
    <revision>
      <id>1477485</id>
      <parentid>1258572</parentid>
      <timestamp>2026-06-19T03:46:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>30618</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1477485</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1043" sha1="pv1r8tt8i41gkgau25tii05z0kggcsl" xml:space="preserve">{{Шаҳр
|Номи тоҷикӣ=Исфаройин
|Номи аслӣ=اسفراین 
|Акс= 
|Кишвар=[[Эрон]] 
|Вилоят=[[устони Хуросони шимолӣ]]
|Аҳолӣ=62,780 ([[2006]])
}}
'''Исфаройин''' ({{забон-фа|اسفراین}}) — шаҳрест дар [[устони Хуросони шимолӣ]], [[Эрон]] аст. Шумори аҳолии ин шаҳр дар саршумории соли 1996, 41,062 тан будааст ва дар соли 2006, 62,780 тан баровард мешавад.

== Сарчашмаҳо ==
* [https://web.archive.org/web/20110628202845/http://www.world-gazetteer.com/wg.php?x=&amp;men=gcis&amp;lng=en&amp;dat=32&amp;geo=-106&amp;srt=npan&amp;col=aohdq&amp;pt=c&amp;va=x Шумори аҳолии шаҳрҳои Эрон]

{{Шаҳрҳои устони Хуросони шимолӣ}}

[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои Эрон]]
[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои устони Хуросони шимолӣ]]
[[Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо]]</text>
      <sha1>pv1r8tt8i41gkgau25tii05z0kggcsl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Даргаз</title>
    <ns>0</ns>
    <id>6323</id>
    <revision>
      <id>1477424</id>
      <parentid>1258276</parentid>
      <timestamp>2026-06-18T23:59:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>30618</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1477424</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="965" sha1="4si8v45d62m1fuin2okuntgzwvzrqk3" xml:space="preserve">{{Шаҳр
|Номи тоҷикӣ=Даргаз
|Номи аслӣ=درگز 
|Акс= 
|Кишвар=[[Эрон]] 
|Вилоят=[[устони Хуросони разавӣ]]
|Аҳолӣ=41,418 ([[2006]])
}}
'''Даргаз''' ({{забон-фа|درگز}}) — шаҳрест дар [[устони Хуросони разавӣ]], [[Эрон]] аст. Шумораи аҳолии ин шаҳр дар саршумории соли дар соли 2006, 41,418 нафар будааст.

==Сарчашмаҳо==
*[https://web.archive.org/web/20110628202845/http://www.world-gazetteer.com/wg.php?x=&amp;men=gcis&amp;lng=en&amp;dat=32&amp;geo=-106&amp;srt=npan&amp;col=aohdq&amp;pt=c&amp;va=x Шумори аҳолии шаҳрҳои Эрон]

{{Шаҳрҳои устони Хуросони разавӣ}}

[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои Эрон]]
[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои устони Хуросони разавӣ]]
[[Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо]]</text>
      <sha1>4si8v45d62m1fuin2okuntgzwvzrqk3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Кошмар</title>
    <ns>0</ns>
    <id>6329</id>
    <revision>
      <id>1477512</id>
      <parentid>1422799</parentid>
      <timestamp>2026-06-19T05:13:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>30618</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1477512</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="964" sha1="oor4ooz2bvjawxexswkxdg531u8t3pa" xml:space="preserve">{{Шаҳр
|Номи тоҷикӣ=Кошмар
|Номи аслӣ=کاشمر 
|Акс= 
|Кишвар=[[Эрон]] 
|Вилоят=[[устони Хуросони разавӣ]]
|Аҳолӣ=100,448 ([[2006]])
}}
'''Кошмар''' ({{забон-фа|کاشمر}}) — шаҳрест дар [[устони Хуросони разавӣ]], [[Эрон]] аст. Шумораи аҳолии ин шаҳр дар асоси саршумории соли 2006 100448 нафар будааст.

==Сарчашмаҳо==
*[https://web.archive.org/web/20110628202845/http://www.world-gazetteer.com/wg.php?x=&amp;men=gcis&amp;lng=en&amp;dat=32&amp;geo=-106&amp;srt=npan&amp;col=aohdq&amp;pt=c&amp;va=x Шумори аҳолии шаҳрҳои Эрон]

{{Шаҳрҳои устони Хуросони разавӣ}}

[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои Эрон]]
[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои устони Хуросони разавӣ]]
[[Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо]]</text>
      <sha1>oor4ooz2bvjawxexswkxdg531u8t3pa</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Гунобод</title>
    <ns>0</ns>
    <id>6330</id>
    <revision>
      <id>1477418</id>
      <parentid>1309007</parentid>
      <timestamp>2026-06-18T23:44:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>30618</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1477418</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13573" sha1="sx912l5jonycykq4swbf3f0l1q6skej" xml:space="preserve">{{Шаҳр
|Номи тоҷикӣ=Гунобод
|Номи аслӣ=گناباد 
|Акс= 
|Кишвар=[[Эрон]] 
|Вилоят=[[устони Хуросони разавӣ]]
|Аҳолӣ=45,470 ([[2006]])
}}
'''Гунобод''' ({{забон-фа|گناباد}}) — шаҳрест дар [[устони Хуросони разавӣ]], [[Эрон]] аст. Шумори аҳолии ин шаҳр дар саршумории соли 1996, 30,149 тан будааст ва дар соли 2006, 45,470 тан баровард мешавад.Бино ба ахбори марбута ин шаҳр дорои чахор [http://fa.wikipedia.org/wiki/قنات Канот] будааст (канот- ба маънии обгузар, ё кахриз); каноти Касаба, каноти Дах, каноти Алиобод ва каноти Хасанобод. Шояд ба ҳамин хотир онро Чуйманд номидаанд,яъне сохиби чуйхо.

== Оиди Гунобод == 
Гунобод маркази шаҳристони Гунобод вокеъ дар устони Хуросони Разави аст. Шаҳрисотни Гунобод бо масоҳати худуди 5902 килумтри мурабаъ  дар 260 килумтрии Машхад қарор дорад.Бумиёни ин шаҳр онро Чуйманд низ меноманд. Агар аз диди таърих нигоҳ кунем, мебинем ки борхо дар Шохномаи Фирдавси шоири хамосасарои Ирон аз Гунобод ё Чунобод ёд карда ва ин маконро махали чангҳои Турон ва Ирон донистаанд. Бино ба гуфти Шохнома ангор вазири Афросиёб дар Гунобод ба хок супурда шудааст ва мадфани ӯ хам акнун дар Гунобод аст.

== Бузургтарин қаноти ҷаҳон ==
Кобили зикр аст,ки бузургтарин қаноти ҷаҳон дар Гунобод қарор дорад. Ин қанот аз давраи [[Ҳахоманшиён]] то кунун  омили ҳаёт ва тавлид дар шаҳри кавири Гунобод будааст. Ин қанот дар Созмони [[ЮНЕСКО]] сабт шудааст. Бояд арз шавад,ки сарзабзию шодобии руху пайкари Гунобод аз оби ҷонбахши ҳамин қанотҳост.

Хуб, Қанот ё [[кориз]], ё [[обгузар]], ё обканд ба роҳе ки дар зери замин канда мешавад то об аз он ҷараён ёбад, мегуянд. Қанот каналест, ки аз дербоз барои мудирияти об дар замин месохтанд. Риштаи чоҳест, ки дар «чоҳи модар»  сарчашма мегирад ва мумкин аст ҳазорҳо метр тул бианҷомад ки саранҷом оби ин каналҳо барои кишту кор ба сатҳи замин мерасанд.

Бояд арз шавад,ки тулонитарин қаноти  ҷаҳон  ва амиқтарин «чоҳи модар» дар шаҳристони Гунобод қарор дорад ки таърихи кандани он ба давраи [[Ҳахоманшиён]] ва ё қабл аз он мерасад. Ирониёни бостон дар чандин ҳазор сол қабл даст ба ин ибтикори ҷадид зада ва онро кориз ё кахриз ном ниходанд.Бо ин ихтироъ ки дар навъи худ дар ҷаҳон то кунун беназир будааст, метавон микдори кобили таваҷҷухе аз обҳои зеризаминиро чамъовари кард ва ба сатҳи замин расонд,ки хамонанди чашмаҳои табии оби он дар тамоми тули сол бидуни хеч кумаке аз беруни замин  ба сатҳи он чори гардад.Канот ки тавассути муканиёни ирони ихтироъ шуда ҳазорон сол собика дорад.

Бо вучуди ин  ки чандин сол аз ихтирои он мегузарад, бо ин вучуд ҳанӯз хам ин равиши истифода аз об дар қисмати муҳиме аз рустохо ва манотики маскуни ва кишоварзи ва домдории кишвар маъмул аст ва хатто яке аз аркони аслии кишт дар навохии хушк аст. Ин ихтироъ ки имруза шуҳрати ҷаҳони пайдо карда баъдхо аз Ирон ба бисёре аз кишварҳои ҷаҳон интикол ёфта ва мавриди истифодаи мардум дар дигар нукоти дунё қарор гирифтааст. Ин канотхо намоди айнии хамосаи зиндагии мардуми Гунобод аст. Каноти Касаба яке аз падидаҳои шигифтангези тамаддуни башари аст,ки ба далели азамат аз суе чанбаи устураеро ба худ гирифта ва аз суи дигар таваҷҷухи бисёре аз муаррихон ва пажухишгаронро ба худ ҷалб карда аст.Каноти касаба аз хафт канали ба хам пайваста  шакл гирифта ва дар мачмуъ беш аз 33 ҳазор метр тул дорад, теъдоди чохҳоиу канот худудан ба 470 халқа ва бар асоси баррасиҳои ба амаломада умки модарчохи (чохи асли) он байни 280 то 300 метр тахмин зада шудааст.Бунёди канот ба давраи Хахоманиши бар мегардад. Бино ба иттилои ба даст омада дар холи ҳозир беш аз 60% масири каналхо масдуд аст ва танҳо канали аслии канот ки ба Касаба шуҳрат дорад, 150 литр дар сония обдихи дорад.

Тулонитарин обгузаре ки то кунун дар Ирон хафр ё канда шуда 70 килумтр тули он аст ва амиктарин чохи модари обкандҳои Ирон ба ривояте 400 метр ва ба ривояти дигар 350 метр умк дорад ва он марбут ба коризи «Касаба»-и Гунобод аст. муҳимтарин омиле,ки тули обгузарро мушахас мекунад,шеби замин мебошад харчи шеби замин камтар бошад тули канот бештар ва харчи шеб бештар бошад тули кориз камтар хоҳад шуд.Дар ин сафар бароям ҳамчуин насиб гашт то аз Масчиди Чомеъи Гунобод дидан намоям. Масчиди Чомеъи Гунобод аз биноҳои арзишманди давраи Хоразмшохиён дар Хуросон  аст, ки дар куи шарқи (Касаба)-ин шаҳр вокеъ аст. Ин масчид  бо нақшаи ду айвони шомили саҳн бо миёнсаро, айвонҳои шимоли ва чануби, равок ва се шабистони сутундор мебошад.Омадан ва нишастан дар ин масчид касро ба дуриҳои дур мекашад.Пас шумо хонандагони арчманд агар ба Ирон омадед аз ин масчид хатман дидан фармоед. Пас аз нисфирузии як рузи хуршеди хамрохи дустам ва рохбаладам чаноби Аюби  ба Мадрасаи «Нучумия» рафтам. Бинои ин мадраса дар куи шарқии шаҳри Гунобод дар вурудии масчиди ин шаҳр вокеъ аст. Ин мадраса аз ёдгориҳои меъмории исломи дар давраи Сафавия аст, ки нишондихандаи арчу мақом ва илму дониш дар ин шаҳр дар замони худ аст, ки ба далели тадриси илми нучум ва афлок дар ин макон ба мадрасаи нучумия низ машҳур аст.Онро ҳамчунин Мадрасаи илмия низ мехонанд.

Дар фосилаи на чандон дур ва дар наздикии Мадрасаи илмия Расадхонаи бостоншиноси қарор дорад,ки аз ончо низ дидан намуде Музеи Гунобод вокеъ дар куи шарқи дар махали масчиди чомеъ вокеъ гардида аст.Аз вижагии ин расадхона мавчуд будани мехроби тоърихии дигаре хаст,ки таи ковиш ва пайгириҳои бостоншиноси ба намоиш гузошта шудааст.Дар ин расадхона метавон ашёҳои бостонии мардуми гунобод, зуруфу ашёҳои бостони, сикаҳои бостони, катибаҳои очарии мадрасаи нучумия ва чандин асари муҳими дигарро дид.

== Санъати сафолгарӣ дар Гунобод ==
:Дар коргаҳи кузагаре рафтам душ,
:Дидам ду ҳазор куза гуёву хамуш.
:Ногоҳ яке куза баровард хуруш,
:Ку кузагару кузахару кузафуруш.

Инҷо боз мехоҳам таваҷҷуҳи шумо хонандагони азизро ба санъати сафолгарӣ дар Гунобод ҷалб кунам.

Вақте вориди коргоҳи сафолгари шудем, чарх мечархид ва дастони ҳунарманди сафолгаре ба қавли маъруф хокро ба ҳунар кимиё мекард. Ин сафолгари моҳири гунободиро ном  Тавассули буд, ки дар Гунобод уро шуҳрат ба тамом аст. Мавсуф 30 сол аст, ки бо дастони нақшбандаш ризқу рузии хонаводаашро дар миёни хоку обу рангу нақш ба даст меоварад ва имруз ин хоку обу ранг хамдами уянду бо ӯ ишқ меварзанд.У ошики кораш хаст ва корашро дӯст медорад.Махсули дасташро хамеша аз дохилу хориҷи чи шаҳру чи кишвар мечуянд ва ӯ аз ин ҳисоб завраки зиндагияшро пеш мебарад.Накшҳои сафоли Гунобод асосан баргирифта аз устураҳои ирони ва пуррамзу роз нишонаи хуввият ва асолати фарҳанг махсуб мешавад

Қобил ба зикр аст,ки санъати сафолгарӣ дар Гунобод ҳаддиақал пешинаи  панҷ ҳазор сола доштааст. Баррасиҳои бостоншиноси дар шаҳристони Гунобод нишон додааст,ки ҳаддиақал аз ҳазораи саввуми пеш аз милод сафолгарӣ дар ин минтақа ривоҷ доштааст. Сафолҳои пароканда  дар деворҳои бостони ва ҷамъоваришуда аз лояҳои тамаддуни ба дунболи канданиҳои бостоншиносӣ то авохири даврони [[Сафавия]] хамонанди сафолҳои дигар деворҳо ва зистгоҳҳои [[Хуросон]] буда ва вачхи мушахас надоранд.Аммо аз авоили карни дувоздахуми ҳиҷрӣ навъе сафоли ҷадид бо вижагиҳои хос дар Гунобод зохир гардида аст.

&lt;gallery&gt;
گناباد 1.jpg| 
گناباد 2.jpg|
گناباد 3.jpg| 
گناباد 4.jpg| 
گناباد 5.jpg|
گناباد 6.jpg|
گناباد 7.jpg|
گناباد.jpg|
گناباد 8.jpg|
گناباد 9.jpg|
گناباد 11.jpg|
گناباد 12.jpg|
گناباد 16.jpg|
گناباد 17.jpg|
گناباد 18.jpg|
گناباد 19.jpg|
گناباد 20.jpg|
گناباد 21.jpg|
&lt;/gallery&gt;

== Манбаъ ==  
* [https://khfirdavs.wordpress.com/2011/03/02/армугоне-аз-кишвари-дуст/]
* 
==Сарчашмаҳо==
* [https://web.archive.org/web/20110628202845/http://www.world-gazetteer.com/wg.php?x=&amp;men=gcis&amp;lng=en&amp;dat=32&amp;geo=-106&amp;srt=npan&amp;col=aohdq&amp;pt=c&amp;va=x Шумори аҳолии шаҳрҳои Эрон]

{{Шаҳрҳои устони Хуросони разавӣ}}

[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои Эрон]]
[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои устони Хуросони разавӣ]]
[[Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо]]</text>
      <sha1>sx912l5jonycykq4swbf3f0l1q6skej</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Бирҷанд</title>
    <ns>0</ns>
    <id>6331</id>
    <revision>
      <id>1477370</id>
      <parentid>1257985</parentid>
      <timestamp>2026-06-18T20:21:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>30618</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1477370</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1004" sha1="nj8oeo8124f4ls6i3ag5bxfsl4csyvm" xml:space="preserve">{{Шаҳр
|Номи тоҷикӣ= Берҷанд
|Номи аслӣ=بیرجند 
|тасвир= 
|Кишвар=[[Эрон]] 
|Вилоят=[[устони Хуросони ҷанубӣ]]
|Аҳолӣ= 207,947 нафар ([[2006]])
}}
'''Бирҷанд''' ({{забон-фа|بیرجند}}) — шаҳрест дар [[устони Хуросони ҷанубӣ]] воқеъ дар [[Эрон]] аст. Шумораи аҳолии ин шаҳр дар саршумории соли 2006, 207,947 нафар будааст.

== Сарчашмаҳо ==
* [https://web.archive.org/web/20110628202845/http://www.world-gazetteer.com/wg.php?x=&amp;men=gcis&amp;lng=en&amp;dat=32&amp;geo=-106&amp;srt=npan&amp;col=aohdq&amp;pt=c&amp;va=x Шумораи аҳолии шаҳрҳои Эрон]

{{Шаҳрҳои устони Хуросони ҷанубӣ}}

[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои Эрон]]
[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои устони Хуросони ҷанубӣ]]
[[Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо]]</text>
      <sha1>nj8oeo8124f4ls6i3ag5bxfsl4csyvm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Колумбия</title>
    <ns>0</ns>
    <id>7532</id>
    <revision>
      <id>1477507</id>
      <parentid>1446079</parentid>
      <timestamp>2026-06-19T04:52:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>30618</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1477507</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="124691" sha1="21hxvjahkcwl68hnjee7p9hizc4br1q" xml:space="preserve">{{Кишвар
|common_name=
|Парчам =Flag_of_Colombia.svg
|Номи тоҷикӣ=Колумбия
|Номи аслӣ=República de Colombia
|Нишон=Coat of arms of Colombia.svg
|Шиор=Libertad y Orden&lt;br /&gt;({{забон-код|es|«Озодӣ ва тартибот»}})
|Номи суруди миллӣ=Oh, Gloria Inmarcesible!
|Сохтори давлат=ҷумҳурии президентӣ
|Дар харита=Colombia in its region.svg
|Забон=[[Забони испанӣ|Испанӣ]]
|Рӯзи истиқлол=[[20 июл]]и соли [[1810]]
|Соҳибистиқлол аз=[[Испания]]
|Пойтахт=[[Богота]]
|Шаҳри калонтарин=[[Богота]], [[Меделин]], [[Кали]], [[Барранкиля]], [[Картахена (де Индиас)]]
|Вазифаи сарварон=[[Президенти Колумбия|Президент]]
|Сарварон=[[Густаво Петро|Густаво Франсиско Петро Уррего]]
|Ҷой аз рӯи масоҳат=27
|Масоҳат=1138,9
|Фоизи об=8,8
|Ҷой аз рӯи аҳолӣ=29
|Аҳолӣ=49 336 454
|Соли ба шумор гирифтани аҳолӣ=2022
|Зичии аҳолӣ=40,74
|ММД=1,042 трлн
|Соли ҳисоби ММД=2024
|Ҷой дар ҷаҳон аз рӯи ММД=32
|ММД ба сари аҳолӣ={{s|7327}}&lt;ref name=&quot;dataimf&quot;/&gt;
|Пули миллӣ=[[песо]]
|Домен=[[.co]]
|Коди телефон=57
|Соат=−5
|Эзоҳот=
|Дини давлатӣ=Масеҳӣ}}'''Колу́мбия''' ({{lang-es|Colombia}} {{IPA|[koˈlombja]}}, {{Audio|Es-Colombia2.oga|шунидан}}&lt;ref&gt;[[Ҷонс, Даниэл (фонетист)|Даниэл Ҷонс]] (1917), English Pronouncing Dictionary (нашри аввал)&lt;/ref&gt;, номи расмӣ — '''Ҷумҳу́рии Колу́мбия''', {{lang-es2|República de Colombia}} {{IPA|[reˈpuβlika ðe koˈlombja]}}) — давлатест дар шимолу ғарби [[Амрикои Ҷанубӣ]], ки инчунин қаламравҳо дар [[Амрикои Марказӣ]] дорад. Пойтахташ шаҳри [[Богота]].  Дар [[шарқ]] бо [[Венесуэла]] ва [[Бразилия]], дар ҷануб бо [[Перу]] ва [[Эквадор]], дар ғарб бо [[Панама]] ҳамсарҳад буда, онро аз шимол [[баҳри Кариб]] ва аз ғарб [[уқёнуси Ором]] иҳота кардааст&lt;ref&gt;{{Cite news|title={{!}} Cancillería|url=https://www.cancilleria.gov.co/en/politica/fronteras-terrestres|work=Cancillería|access-date=2017-10-29|language=en|archive-date=2017-10-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20171019003852/http://www.cancilleria.gov.co/en/politica/fronteras-terrestres}}&lt;/ref&gt;.

Аз роҳи баҳр бо [[Коста-Рика]]‌, [[Никарагуа]], [[Гондурас]]‌, [[Ямайка]]‌, '''[[Ҳоитӣ]]''' ва [[Ҷумҳурии Доминикан]] ҳамсарҳад аст&lt;ref&gt;{{Cite news|title={{!}} Cancillería|url=https://www.cancilleria.gov.co/en/politica/fronteras-maritimas|work=Cancillería|access-date=2017-10-29|language=en|archive-date=2017-10-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20171019055128/http://www.cancilleria.gov.co/en/politica/fronteras-maritimas}}&lt;/ref&gt;. Аз шимол [[Баҳри Кариб]] ва аз ғарб [[Уқёнуси Ором]] онро иҳота кардааст. Аз рӯи шумораи аҳолӣ кишвар дар [[Амрикои Ҷанубӣ]] баъди [[Бразилия]] дар ҷои дувум, дар ҷаҳон — дар ҷои 28-ум ва аз рӯи шумораи [[Забони испанӣ|испанизабонҳо]] низ дар ҷои дувум қарор дорад.

Пойтахт ва бузургтарин шаҳр — [[Богота]], дигар шаҳрҳои калон — [[Меделин]], [[Кали (шаҳр)|Кали]], [[Барранкиля]] ва ғайра.

Дар қаламрави имрӯзаи Колумбия замоне халқҳои бумӣ зиндагӣ мекарданд, аз ҳама пешрафтатаринашон — [[Чибча (тамаддун)|чибча]], [[Кимбая (фарҳанг)|кимбая]] ва [[Тайрона]] буданд. Колумбия аз рӯи шумораи халқҳо ва забонҳои истифодашаванда аз ғанитаринҳо дар ҷаҳон ба шумор меравад. Мардуми муосири колумбиягӣ дар натиҷаи омезиши аврупоиҳо, африқоиҳо ва аҳолии бумӣ пайдо шудааст; дар соҳили Кариби Колумбия шумораи зиёди муҳоҷирони бумии [[Шарқи Наздик]] зиндагӣ мекунанд.

Дар қаламрави Колумбия [[Ҷангалҳои тропикии Амазонка (Колумбия)|ҷангалҳои тропикии Амазонка]] ва [[Льянос-Ориноко|Лянос-Ориноко]] ҷойгир шудаанд. Колумбия — дувумин кишвари ҷаҳон аз рӯи [[Гуногунии биологӣ]]&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.prodiversitas.bioetica.org/nota63.htm|title=Megadiversidad|date=2013-10-29|access-date=2017-10-29|archive-date=2013-10-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20131029190443/http://www.prodiversitas.bioetica.org/nota63.htm|url-status=dead|accessdate=2025-10-02|archivedate=2013-10-29|archiveurl=https://web.archive.org/web/20131029190443/http://www.prodiversitas.bioetica.org/nota63.htm}}&lt;/ref&gt;. Дар ин ҷо 54 871 намуд сабт шудааст&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.colciencias.gov.co/sala_de_prensa/colombia-el-segundo-pais-mas-biodiverso-del-mundo|title=Colombia, el segundo país más biodiverso del mundo &amp;#124; COLCIENCIAS|publisher=www.colciencias.gov.co|lang=es|access-date=2017-10-30|archive-date=2017-08-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20170813060208/http://www.colciencias.gov.co/sala_de_prensa/colombia-el-segundo-pais-mas-biodiverso-del-mundo|url-status=live|accessdate=2025-10-02|archivedate=2017-08-13|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170813060208/http://www.colciencias.gov.co/sala_de_prensa/colombia-el-segundo-pais-mas-biodiverso-del-mundo}}&lt;/ref&gt;. Аммо кишвар ба ҳаштгонаи давлатҳое дохил аст, ки ба экологияи ҷаҳон зиёни бештар мерасонанд&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.lahora.com.ec/index.php/noticias/fotoReportaje/1101759866|title=Ocho países son responsables de más de la mitad del deterioro del planeta : Planeta : La Hora Noticias de Ecuador, sus provincias y el mundo|date=2014-12-10|access-date=2017-10-30|archive-date=2014-12-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20141210150058/http://www.lahora.com.ec/index.php/noticias/fotoReportaje/1101759866|url-status=unfit}}&lt;/ref&gt;.

Аввалин бор мустамликадорони испонӣ соли 1499 ба замини Колумбия қадам гузоштанд. Нимаи аввали асри XVI давраи ифтитоҳи фаъол ба ҳисоб меравад, ки дар натиҷаи он [[Витсе-подшоҳии Гренадаи Нав|Витсе подшоҳии Гренадаи Нав]] бо пойтахташ дар [[Богота]] таъсис ёфт.

Соли 1819 аз  мустақил шуд, аммо аллакай соли 1831 федератсияи [[Колумбияи Бузург]] пароканда гардид. Дар қаламрави имрӯзаи Колумбия ва [[Панама]] [[Ҷумҳурии Гренадаи Нав]] (1832) ташкил шуд, ки баъдтар ба [[Конфедератсияи Гренада]] (1858) ва дертар ба [[Иёлоти Муттаҳидаи Колумбия]] (1863) табдил ёфт.

Номи ниҳоии '''Ҷумҳурии Колумбия''' соли 1886 қабул гардид, ва соли 1903 [[Ҷудо шудани Панама аз Колумбия|Панама аз ҳайати кишвар берун шуд]].

Иқтисодиёти Колумбия дар [[Амрикои Лотинӣ]] ҷои чорумро ишғол мекунад, узви CIVETS ([[КИВЕТС|КИВМТА)]] буда, инчунин ба [[Созмони Милали Муттаҳид|СММ]], [[Созмони Ҷаҳонии Тиҷорат|СҶТ]], [[Созмони кишварҳои амрикоӣ|СКА]], [[Иттиҳоди уқёнуси Ором|Иттиҳоди Уқёнуси Ором]] ва дигар созмонҳои байналмилалӣ шомил аст&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.reuters.com/article/hsbc-emergingmarkets/after-brics-look-to-civets-for-growth-hsbc-ceo-idUSLDE63Q26Q20100427|title=After BRICs, look to CIVETS for growth - HSBC CEO|website=Reuters|date=Tue Apr 27 15:39:49 UTC 2010|access-date=2017-10-29|archive-date=2015-11-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20151125003847/http://www.reuters.com/article/2010/04/27/hsbc-emergingmarkets-idUSLDE63Q26Q20100427|url-status=live}}&lt;/ref&gt;.

Колумбия [[Давлати унитарӣ]] ва [[ҷумҳурии президентӣ]] мебошад. [[Президенти Колумбия|Президенти]] кишвар аз 7 августи соли 2022 [[Густаво Петро]] мебошад.

== Решашиносӣ ==
Номи кишвар аз номи сайёҳ ва дарёнаварди маъруф [[Христофор Колумб]] гирифта шудааст, ки Амрикоро барои аврупоиён кашф кард. Ин номро [[Венесуэла|инқилобии венесуэлӣ]], мубориз барои истиқлоли Амрикои Ҷанубӣ [[Франсиско де Миранда]] нисбат ба тамоми [[Дунёи Нав]] истифода бурдааст, вале махсусан барои заминҳое, ки таҳти ҳокимияти Испания ва Португалия буданд. Баъдтар ин номро [[Симон Боливар]] дар «Нома аз Ямайка» ({{Lang-es|Carta de Jamaica}}) пешниҳод кардааст. Ном ҳангоми таъсиси Ҷумҳурии федеративии Колумбия соли 1819 қабул шуд, ки қаламравҳои витсе-подшоҳии Гренадаи Нав (қаламравҳои имрӯзаи Колумбия, Панама, Венесуэла, Эквадор ва шимолу ғарби Бразилия) дохил буданд&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.banrepcultural.org/blaavirtual/revistas/credencial/febrero1992/febrero2.htm|title=El nombre &quot;Colombia&quot; &amp;#124; banrepcultural.org|author=Restrepo Piedrahíta, Carlos|publisher=www.banrepcultural.org|lang=es|access-date=2017-10-29|archive-date=2017-10-31|archive-url=https://web.archive.org/web/20171031185551/http://www.banrepcultural.org/blaavirtual/revistas/credencial/febrero1992/febrero2.htm|url-status=live}}&lt;/ref&gt;. Аммо баъд аз ҷудошавии Эквадор ва Венесуэла кишвар номи Гренадаи Навро гирифт. Аз [[1858]] кишвар номи Конфедератсияи Гренада, ва соли [[1863]] номи Иёлоти Муттаҳидаи Колумбия гирифт. Аз [[1886]] номи имрӯза — '''Ҷумҳурии Колумбия''' устувор боқӣ монд. Ин ном аз тарафи ҳукуматҳои Эквадор ва Венесуэла баҳснок буд, зеро ба мероси умумии ин кишварҳо дахолат мекард, аммо ҳоло ин баҳсҳо муваққатан қатъ шудаанд&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://todacolombia.com/historia-de-colombia/index.html|title=HISTORIA DE COLOMBIA: Informacion detallada Historia de Colombia - Precolombina Conquista y mas|publisher=www.todacolombia.com|lang=es|access-date=2017-10-30|archive-date=2017-11-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20171109094223/http://www.todacolombia.com/historia-de-colombia/index.html|url-status=live}}&lt;/ref&gt;.

Пайдоиши номи кишвар дар [[Суруди миллии Колумбия|Суруди милии Колумбия]] низ инъикос ёфтааст:

{{Иқтибос|Сарзамини Колумб бо хуни каҳрамонон шуста шудааст. 
исп. Se baña en sangre de héroes la tierra de Colón|Сарзамини Колумб дар хуни қаҳрмонон шино кардааст.
исп. Se baña en sangre de héroes la tierra de Colón|муаллиф=[[Рафаэл Нунес]]}}
== Таърих ==

=== Давраи то истеъмор ===
[[Акс:Parque_Arqueológico_de_San_Agustín-Mesita_A_12.jpg|чап|мини|220x220пкс|Ҳайкали қадимӣ дар [[Боғи бостоншиносии Сан-Агустин]]]]
Ба туфайли ҷойгиршавиаш, Колумбияи имрӯза гузаргоҳ барои муҳоҷирони ибтидоӣ аз [[Мезоамрико]] ва [[Ҷазираҳои Антил|ҷазираҳои Кариб]] ба сӯи [[Андиҳо]] ва ҳавзаи [[Амазонка]] буд.
[[Акс:Lost_City_Ruins.jpg|чап|мини|220x220пкс|Харобаҳои «[[Сюдад-Пердида|Шаҳри гумшуда»]] асри VIII то м.]]
[[Акс:Muisca_raft_Legend_of_El_Dorado_Offerings_of_gold.jpg|чап|мини|Заврақчаи тиллоии [[Элдорадо]]. [[Чибча (тамаддун)|Фарҳанги муискаҳо]]]]
Аввалин нишонаҳои ҳузури инсон дар қаламрави имрӯзаи Колумбия ба асрҳои XVII–XV то милод рост меояд. Дар ҳудуди имрӯзаи [[Богота]] қабилаҳои [[Палеоиндианҳо|палеоиндиан]] — шикориён ва ҷамъоварандагон зиндагӣ мекарданд, ки асосан дар водии дарёи [[Магдалена (дарё)|Магдалена]] сукунат доштанд&lt;ref&gt;{{Китоб|муаллиф=Correal, Urrego G.|унвон=Nuevas evidencias culturales pleistocenicas y megafauna en Colombia|нашр=Boletin de Arqueologia (8)|сол=1993|саҳифа=3—13}}&lt;/ref&gt;. Маскангоҳи бостонии Пуэрто Ормига ({{Lang-es|Puerto Hormiga}}) ба давраи архаикии амрикоӣ (8–2 ҳазорсола то милод) мансуб аст. Ҳамчунин маълумот мавҷуд аст, ки минтақаҳои Эл-Абра ва Текендама дар вилояти [[Кундинамарка]] низ маскун будаанд. Намунаи қадимтарин кошӣ дар Колумбия дар маҳаллаи Сан Хасинто ({{Lang-es|San Jacinto}}) ёфт шудааст ва ба 5–4 ҳазорсола то милод тааллуқ дорад&lt;ref&gt;{{Китоб|муаллиф=John W. Hoopes|унвон=Ford Revisited: A Critical Review of the Chronology and Relationships of the Earliest Ceramic Complexes in the New World, 6000-1500 B.C.|нашр=Journal of World Prehistory. 8 (1)|сол=1994|саҳифа=1—49}}&lt;/ref&gt;.

Аҳолии бумӣ дар ҳудуди имрӯзаи Колумбия тақрибан аз 12,5 ҳазорсола то милод зиндагӣ мекунад. Қабилаҳои кӯчманчиёни шикорчӣ ва ҷамъовар аз маҳаллаҳои [[Эл-Абра]], Тибито ва Текендама, воқеъ дар наздикии Боготаи имрӯза, бо ҳамдигар ва бо қабилаҳои дигар дар водии дарёи Магдалена тиҷорат мекарданд&lt;ref&gt;{{Мақола|муаллиф=Van der Hammen, T; Correal, G|унвон=Prehistoric man on the Sabana de Bogotá: data for an ecological prehistory|нашр=Paleography, Paleoclimatology, Paleoecology|сол=1978|ҷилди=8|саҳифа=179—190}}&lt;/ref&gt;. Байни 5 ва 1 ҳазорсола то милод ҷомеаи кишоварзӣ ба вуҷуд омад: қабилаҳои кӯчӣ ба таъсиси маскангоҳҳои доимӣ пардохтанд, кошӣ пайдо шуд. Аз оғози давраи мо дар қаламрави имрӯзаи Колумбия қабилаҳои ҳиндуҳо (карибҳо, аравақҳо, чибчаҳо) зиндагӣ мекарданд, ки дар миёни онҳо [[Чибча (тамаддун)|чибчаҳо]] бартарӣ доштанд. Дар дохили чибчаҳо ду анъанаи фарҳангӣ мутафовит [[тайрона]] ва [[Муискаҳо|муиска]] вуҷуд доштанд.

Дар оғози ҳазораи якуми то милод гурӯҳҳои ҳиндиҳо, аз ҷумла намояндагони халқҳои [[Чибча (тамаддун)|муиска]], [[Кимбая (фарҳанг)|кимбайя]] ва [[тайрона]] ба низоми сиёсӣ — касикасгос ({{lang-es|cacicazgos}}) гузаштанд, ки сохтори пирамидалии ҳокимиятро таҳти роҳбарии касикҳо ифода мекард. Намояндагони қавми муиска асосан дар қаламрави муосири департаменти [[Бояка]] ва доманакӯҳи баландкӯҳи [[Кундинамарка]] зиндагӣ мекарданд, ки дар он ҷо онҳо [[Иттиҳоди муискаҳо]]&lt;nowiki/&gt;ро ташкил карданд. Онҳо ба кишти ҷуворимакка, картошка, киноа ва пахта машғул шуда, инчунин бо тилло, замруд, кулолгарии дастӣ ва намаки сангин бо халқҳои ҳамсоя савдо мекарданд. Ҷомеаи муискаҳо барои он замонҳо хеле тараққикарда ба ҳисоб мерафт ва яке аз тамаддунҳои пешрафта дар Амрикои Ҷанубӣ (пас аз [[Майя (тамаддун)|майя]] ва [[Империяи инкҳо|инкҳо]]) буд. Муискаҳо ҷавоҳиротро аз тилло ва хӯлаи тилло бо мис месохтанд; табақчаҳои тиллоӣ ҳамчун эквиваленти пулӣ истифода мешуданд. Муискаҳо Худои Офтобро ҳамчун манбаи ҳосилхезӣ мепарастиданд ва барои ӯ ҳайвонотро қурбонӣ меоварданд.

Намояндагони қавми тайрона дар шимоли Колумбия, дар кӯҳсори [[Серра-Невада-де-Санта-Марта]] зиндагӣ мекарданд, дар ҳоле ки қавми кимбайя дар қаламравҳои наздики дарёи [[Каука (дарё)|Каука]] муқимӣ буданд&lt;ref&gt;{{Китоб|муаллиф=Álvaro Chaves Mendoza, Alvaro Chaves, Jorge Morales Gómez|унвон=Los indios de Colombia|ҷой=|нашркунанда=Editorial Abya Yala|сол=1995|саҳифаҳо=|саҳифаҳоро=349|isbn=9978041699|isbn2=}}&lt;/ref&gt;. Аксари халқҳо деҳқон буданд, аммо сохтори иҷтимоии ҷамоаҳо фарқияти зиёд дошт: масалан, қавми [[Карибҳо (гурӯҳи халқҳо)|карибҳо]] дар ҳолати ҷанги доимӣ зиндагӣ мекарданд, дар ҳоле ки дигарон осоиштар зиндагӣ мекарданд&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.banrepcultural.org/blaavirtual/historia/hicol/hico3.htm|title=Los Pueblos Indígenas del Territorio Colombiano &amp;#124; banrepcultural.org|author=Langebaek Rueda, Carl Henrik, pr, Melo, Jorge Orlando, 1942-|publisher=www.banrepcultural.org|lang=es|access-date=2017-10-30|archive-date=2017-11-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20171109083852/http://www.banrepcultural.org/blaavirtual/historia/hicol/hico3.htm|url-status=live}}&lt;/ref&gt;. Ҳамчунин ҷанубу ғарби кишварро [[Империяи инкҳо]] ишғол карда буданд&lt;ref&gt;{{Мақола|муаллиф=Ana María Groot de Mahecha|унвон=Intento de delimitación del territorio de los grupos étnicos Pastos y Quillacingas en el altiplaño Nariñense|пайванд=https://publicaciones.banrepcultural.org/index.php/fian/article/view/5130|забон=es|нашрия=Boletín de arqueología de la Fian|сол=1988|ҷилд=3|шумора=3|саҳифаҳо=3–31|archive-date=2017-11-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20171107022822/https://publicaciones.banrepcultural.org/index.php/fian/article/view/5130}}&lt;/ref&gt;.

=== Истеъмори испаниҳо ===
[[Акс:Cabo_de_la_Vela,_Colombia.jpg|мини|[[Вела (қулла)|Қуллаи Вела]], яке аз аввалин ҷойҳо дар Амрикои Ҷанубӣ, ки аврупоиҳо ба он ҷо омаданд]]
Испании [[конкистадор]] [[Охеда, Алонсо де|Алонсо де Охеда]], ки қаблан бо [[Колумб, Христофор|Христофор Колумб]] сафар карда буд, соли 1499 ба нимҷазираи [[Гуахира (нимҷазира)|Гуахира]] расид&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.banrepcultural.org/blaavirtual/revistas/credencial/marzo1992/marzo3.htm|title=La primera visión de las costas colombianas &amp;#124; banrepcultural.org|author=del Castillo Mathieu, Nicolás|publisher=www.banrepcultural.org|lang=es|access-date=2017-10-30|archive-date=2017-11-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20171114225829/http://www.banrepcultural.org/blaavirtual/revistas/credencial/marzo1992/marzo3.htm|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.biografiasyvidas.com/biografia/o/ojeda.htm|title=Biografia de Alonso de Ojeda|publisher=www.biografiasyvidas.com|lang=es|access-date=2017-10-30|archive-date=2017-07-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20170705072010/https://www.biografiasyvidas.com/biografia/o/ojeda.htm|url-status=live}}&lt;/ref&gt;. Аз аввали асри XVI истеъмори Амрикои Ҷанубӣ аз ҷониби испаниҳо оғоз ёфт, ки дар баробари он қаламрави имрӯзаи Колумбия низ дохил мешуд. Аввалин колонияҳои испаниҳо дар соҳили [[Баҳри Кариб|Кариб]] ба вуҷуд омаданд, ки онҳоро кошифони испанӣ таҳти роҳбарии [[Родриго де Бастидас]] соли 1500 аввалин бор омӯхтанд&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.biografiasyvidas.com/biografia/b/bastidas.htm|title=Biografia de Rodrigo de Bastidas|publisher=www.biografiasyvidas.com|lang=es|access-date=2017-10-30|archive-date=2017-05-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20170509165520/http://www.biografiasyvidas.com/biografia/b/bastidas.htm|url-status=live}}&lt;/ref&gt;. Соли 1502 [[Христофор Колумб]] ба ҳавзаи [[Кариб]] омад&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.biografiasyvidas.com/biografia/c/colon_cristobal.htm|title=Biografia de Cristóbal Colón|publisher=www.biografiasyvidas.com|lang=es|access-date=2017-10-30|archive-date=2017-07-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20170705080948/https://www.biografiasyvidas.com/biografia/c/colon_cristobal.htm|url-status=live}}&lt;/ref&gt;. Соли 1508 [[Васко Нунес де Балбоа]] қаламрави халиҷи [[Ураба]]&lt;nowiki/&gt;ро омӯхт ва соли 1510 аввалин шаҳр дар қитъа — [[Санта-Мария-ла-Антигуа дел Дарен]]&lt;nowiki/&gt;ро бунёд кард&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.biografiasyvidas.com/biografia/b/balboa.htm|title=Biografia de Vasco Núñez de Balboa|publisher=www.biografiasyvidas.com|lang=es|access-date=2017-10-30|archive-date=2017-07-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20170705071936/https://www.biografiasyvidas.com/biografia/b/balboa.htm|url-status=live}}&lt;/ref&gt;. Баъди чанде дигар шаҳрҳо низ бунёд шуданд— [[Санта-Марта|Санта Марта]] соли 1525 ва [[Картахена (Колумбия)|Картахена]] соли 1533&lt;ref&gt;{{Китоб|муаллиф=Trinidad Miranda Vázquez|унвон=La gobernación de Santa Marta (1570-1670)|ссылка=https://books.google.ru/books?id=m5zI94b6u_4C&amp;lpg=PP1&amp;redir_esc=y|нашркунанда=Editorial CSIC - CSIC Press|сол=1976|саҳифаҳо=252|isbn=9788400042769|archive-date=2017-11-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20171107030052/https://books.google.ru/books?id=m5zI94b6u_4C&amp;lpg=PP1&amp;redir_esc=y}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Китоб|муаллиф=María del Carmen Borrego Plá|унвон=Cartagena de Indias en el siglo XVI|ссылка=https://books.google.ru/books?id=hV-bQJo8wOIC&amp;lpg=PP1&amp;redir_esc=y|нашркунанда=Editorial CSIC - CSIC Press|сол=1983|саҳифаҳо=600|isbn=9788400054403|archive-date=2017-11-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20171107030235/https://books.google.ru/books?id=hV-bQJo8wOIC&amp;lpg=PP1&amp;redir_esc=y}}&lt;/ref&gt;.

Соли 1536 [[Гонсало Хименес де Кесада]] бо 500 нафар экспедитсияро ба умқи қитъа роҳбарӣ намуд. Ӯ заминҳое, ки аз онҳо мегузашт, масеҳӣ карда, баъдан онҳоро подшоҳии [[Нав Гренада]] номид. Дар моҳи августи соли 1538 ӯ пойтахтро дар наздикии аҳолинишини [[Муиска|муискоҳо]] бо номи Баката бунёд карда, онро Санта Фе номид. Баъдан шаҳр бо номи Санта Фе де Богота маъруф гашт&lt;ref&gt;{{Книга|автор=John Michael Francis|заглавие=Invading Colombia: Spanish Accounts of the Gonzalo Jiménez de Quesada Expedition of Conquest|ссылка=https://books.google.ru/books?id=P1DEFqZ6c5QC&amp;lpg=PP1&amp;redir_esc=y|издательство=Penn State Press|год=2007|страниц=150|isbn=0271029366|archive-date=2017-11-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20171107022826/https://books.google.ru/books?id=P1DEFqZ6c5QC&amp;lpg=PP1&amp;redir_esc=y}}&lt;/ref&gt;.

Ҳамзамон, ду конкистадори дигар низ сафарҳои муҳим ба умқи Амрикои Ҷанубӣ анҷом доданд. [[Себастиан де Белалькасар]], ки бо забти шаҳри муҳим барои [[Империяи инкҳо|Империяи Инкҳо]] — [[Кито]] маъруф аст, ба шимоли қитъа сафар карда, шаҳрҳои [[Кали (шаҳр)|Кали]]&lt;nowiki/&gt;ро соли 1536 ва [[Попаян (шаҳр)|Попаян]]&lt;nowiki/&gt;ро соли 1537 бунёд кард&lt;ref&gt;{{Книга|автор=Silvia Padilla Altamirano, María Luisa López Arellano, Adolfo Luis González Rodríguez|заглавие=La encomienda en Popayán: (tres estudios|ссылка=https://books.google.ru/books?id=785fTqvsPSEC&amp;lpg=PP1&amp;redir_esc=y|издательство=Editorial CSIC - CSIC Press|год=1977|страниц=432|isbn=9788400036126|archive-date=2017-11-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20171107025908/https://books.google.ru/books?id=785fTqvsPSEC&amp;lpg=PP1&amp;redir_esc=y}}&lt;/ref&gt;.

Аз соли 1536 то 1539 конкистадори олмонӣ [[Николаус Федерман]] водии дарёи [[Ориноко (дарё)|Ориноко]]&lt;nowiki/&gt;ро гузашта, аз [[Кордилераи Шарқӣ (Колумбия)|Кордилераи Шарқӣ]] дар ҷустуҷӯи «шаҳри тиллоӣ» [[Элдорадо]] рафт&lt;ref&gt;{{Книга|автор=Massimo Livi Bacci|заглавие=El dorado en el pantano|ссылка=https://books.google.ru/books?id=tMEp1OPtF7QC&amp;lpg=PP1&amp;redir_esc=y|издательство=Marcial Pons Historia|год=2012|страниц=181|isbn=9788492820658|archive-date=2017-11-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20171107030551/https://books.google.ru/books?id=tMEp1OPtF7QC&amp;lpg=PP1&amp;redir_esc=y}}&lt;/ref&gt;.

Афсонаи «шаҳри тиллоӣ» нақши калидӣ дар ҳавасмандии испаниҳо ва дигар аврупоиён барои кашфи заминҳои Гренадаи Нав  дар асрҳои XVI ва XVII бозидааст&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.nationalgeographic.com/archaeology-and-history/archaeology/el-dorado/|title=The Gilded Legend of El Dorado|date=2017-01-21|access-date=2017-10-30|archive-date=2017-11-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20171107055125/https://www.nationalgeographic.com/archaeology-and-history/archaeology/el-dorado/|url-status=live}}&lt;/ref&gt;.

Конкистадорҳо аксаран бо қабилаҳое, ки бо ҳам душман буданд, иттифоқ мебастанд. Дар оянда ҳамин ҳампаймонҳои аҳолии бумӣ нақши ҳалкунанда дар тасарруф ва нигоҳдории ҳокимияти Испания дар қаламравҳои ишғолшуда бозиданд&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://queaprendemoshoy.com/la-conquista-del-nuevo-reino-de-granada-la-interpretacion-de-los-siete-mitos-iii/|title=La Conquista del Nuevo Reino de Granada: la interpretación de los siete mitos (III)|website=QueAprendemosHoy.com|lang=es|access-date=2017-10-30|archive-date=2020-02-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20200209181225/http://queaprendemoshoy.com/la-conquista-del-nuevo-reino-de-granada-la-interpretacion-de-los-siete-mitos-iii/|url-status=live}}&lt;/ref&gt;.

Шумораи аҳолии бумӣ на он қадар аз ҷангҳои истило, балки бештар аз бемориҳои сирояти авруосиёӣ, ки муқовимати масуниятӣ надоштанд, мисли [[Обила]] ба шиддат коҳиш ёфт.

Баробари хатаре, ки заминҳои нав хароб монанд, тоҷгузории Испания ҳуқуқи моликиятро ба ҳамаи хоҳишмандон барои колонизатсия таъсиси хоҷагиҳои бузург ва соҳиби конҳо шудан медод&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.banrepcultural.org/blaavirtual/economia/histecon/histecon2a.htm|title=Capítulo 1: La Formación de la Economía Colonial (1500-1740)   &amp;#124; banrepcultural.org|author=Avella, Mauricio, Bejarano Avila, Jesús Antonio, 1946-1999, Bernal, Joaquín, Colmenares, Germán, Errázuri, María, Melo, Jorge Orlando|publisher=www.banrepcultural.org|lang=es|access-date=2017-10-30|archive-date=2017-11-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20171109160412/http://www.banrepcultural.org/blaavirtual/economia/histecon/histecon2a.htm|url-status=live}}&lt;/ref&gt;.

Дар асри XVI, баҳрнавардӣ ва дигар илмҳои марбут ба киштиронӣ дар Испания ба авҷи тараққиёт расиданд, бахусус ба шарофати фаъолияти [[Каса-де-Контратасон]]. Ин ба Испания бартарии бузург барои густариши нуфуз дар Амрикои Ҷанубӣ ва Марказиро эҳдо кард&lt;ref&gt;{{Книга|автор=Domingo, M. C.|заглавие=Alonso de Santa Cruz, cartógrafo y fabricante de instrumentos náuticos de la Casa de Contratación.|ответственный=|издание=Revista complutense de historia de América, (30)|место=|издательство=|год=2004|страницы=7—40|страниц=|isbn=|isbn2=}}&lt;/ref&gt;.

=== Давраи истеъморӣ ===
[[Акс:1500_map_by_Juan_de_la_Cosa-North_up.jpg|мини|[[Харитаи Хуан де ла Коса]]. Қадимтарин харитаи Дунёи Нав (1500)]]
[[Акс:Plaza_Central_o_Plaza_Principal—_Villa_de_Leyva,_Boyacá,_Colombia.jpg|чап|мини|[[Вилла-де-Лейва]]]]
Соли 1549 [[Нав Гренада]] мақоми [[Аудиенсияи шоҳона|аудиенсия]] гирифт. Соли 1542 қаламравҳои Гренадаи Нав  ҳамроҳи дигар дороиҳои Испания дар Амрикои Ҷанубӣ ба ҳайати [[Витсе-подшоҳии Перу|Вице-шоҳигарии Перу]] бо пойтахташ дар [[Лима]] дохил шуданд&lt;ref&gt;{{Китоб|муаллиф=John Huxtable Elliott|унвон=Empires of the Atlantic World: Britain and Spain in America, 1492-1830|ссылка=https://books.google.ru/books?id=Q6ucuphGA3YC&amp;lpg=PP1&amp;hl=es&amp;pg=PA124&amp;redir_esc=y|нашркунанда=Yale University Press|сол=2007|саҳифаҳо=569|isbn=030012399X|archive-date=2017-11-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20171107024359/https://books.google.ru/books?id=Q6ucuphGA3YC&amp;lpg=PP1&amp;hl=es&amp;pg=PA124&amp;redir_esc=y#v=onepage&amp;q&amp;f=false}}&lt;/ref&gt;.

Соли 1547 Гренадаи Нав ба генерал-капитанӣ бо мақоми намояндатар табдил ёфт. Соли 1549 он мақоми [[аудиенсияи шоҳона]] гирифт, ки дар [[Санта-Фе-де-Богота]] ҷойгир буд ва дар он вақт вилоятҳои [[Санта-Марта]], Рио де Сан Хуан, Попаян, Гуаяна ва Картахена шомил буданд. Аммо қарорҳои муҳим то ҳол дар [[шӯрои ҳиндуҳо]] дар Испания қабул мешуданд&lt;ref&gt;{{Китоб|муаллиф=Julián Bautista Ruiz Rivera|унвон=Encomienda y mita en Nueva Granada en el siglo XVII|ссылка=https://books.google.ru/books?id=5R0dPbOImsUC&amp;lpg=PP1&amp;hl=es&amp;pg=PP1&amp;redir_esc=y|нашркунанда=Editorial CSIC - CSIC Press|сол=1975|саҳифаҳо=520|isbn=9788400041762|archive-date=2017-11-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20171107011637/https://books.google.ru/books?id=5R0dPbOImsUC&amp;lpg=PP1&amp;hl=es&amp;pg=PP1&amp;redir_esc=y#v=onepage&amp;q&amp;f=false}}&lt;/ref&gt;.

Дар асри XVI аврупоиҳо ғуломонро аз Африка меоварданд. Аммо Испания натавонист [[Фактория|факторияҳо]] дар Африка таъсис диҳад, то ғуломонро мустақиман содир кунад. Аз ин рӯ, Империяи Испания низоми [[Асьенто|асенто]]&lt;nowiki/&gt;ро ҷорӣ намуд — ба тоҷирони кишварҳои дигар (асосан аз Португалия, Фаронса, Англия ва Ҳолланд) иҷозатномаи савдо бо ғуломон дар колонияҳоро медод&lt;ref&gt;{{Китоб|муаллиф=María Cristina Navarrete|унвон=Génesis y desarrollo de la esclavitud en Colombia siglos XVI y XVII|ссылка=https://books.google.ru/books?id=PH_cf27ucZAC&amp;lpg=PP1&amp;hl=es&amp;pg=PP1&amp;redir_esc=y|нашркунанда=Universidad del Valle|сол=2005|саҳифаҳо=380|isbn=9789586703383|archive-date=2017-11-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20171107012155/https://books.google.ru/books?id=PH_cf27ucZAC&amp;lpg=PP1&amp;hl=es&amp;pg=PP1&amp;redir_esc=y#v=onepage&amp;q&amp;f=false}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Китоб|муаллиф=Alvaro Gärtner|унвон=Los místeres de las minas: crónica de la colonia europea más grande de Colombia en el siglo XIX, surgida alrededor de las minas de Marmato, Supía y Riosucio|ссылка=https://books.google.ru/books?id=5cUdM30KwxkC&amp;lpg=PP1&amp;hl=es&amp;pg=PP1&amp;redir_esc=y|нашркунанда=Universidad de Caldas|сол=2005|саҳифаҳо=478|isbn=9789588231426|archive-date=2017-11-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20171107004123/https://books.google.ru/books?id=5cUdM30KwxkC&amp;lpg=PP1&amp;hl=es&amp;pg=PP1&amp;redir_esc=y#v=onepage&amp;q&amp;f=false}}&lt;/ref&gt;.

Ҳамзамон одамоне низ буданд, ки ҳуқуқи инсон ва озодии халқҳои мазлумро ҳимоят мекарданд. Аз ҷумла, аҳолии бумӣ наметавонистанд ба ғуломӣ табдил дода шаванд, зеро онҳо шаҳрвандони ҳуқуқдори Тоҷи Испания ба шумор мерафтанд. Барои ҳифзи онҳо якчанд шакли моликияти замин таъсис ёфт, аз ҷумла ''ресгуардо'' (баъзан «резерватсия» меноманд). Қисми зиёди аҳолии бумии кӯҳистон дар чунин ресгуардоҳо — заминҳое, ки аз ҳукуматҳои колониявӣ гирифта буданд — маскан гирифтанд&lt;ref name=&quot;autogenerated2&quot;&gt;http://static.iea.ras.ru/neotlozhka/197-Alexandrenkov.pdf {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20150620091905/http://static.iea.ras.ru/neotlozhka/197-Alexandrenkov.pdf |date=2015-06-20 }} с. 3&lt;/ref&gt;.

''Ресгуардо'' моликияти дастаҷамъонаи ҷамоаи бумӣ ҳисоб мешуд (худи ҷамоа низ «ресгуардо» ном дошт), ва дар дохили он ҳар як ҳинду соҳиби қитъаи замин буд, ки аз он ҳамчун истифодабаранда ҳуқуқ дошт&lt;ref name=&quot;autogenerated2&quot; /&gt;. Дар сарварии ҷамоаи ресгуардо сардор ва шахсони мансабдори таъйинкардаи ӯ қарор доштанд&lt;ref name=&quot;autogenerated2&quot; /&gt;.

Соли 1717 [[Витсе пошоҳии Гренадаи нав]] таъсис ёфт, аммо баъдан барои муддате аз байн рафт ва танҳо соли 1739 дубора барқарор карда шуд. Пойтахти он [[Богота]] буд. Ба ҳайати витсе пошоҳӣ баъзе вилоятҳои шимолу ғарбӣ дохил карда шуданд, ки қаблан ба [[Витсе пошоҳии Испанияи нав]] ё [[Витсе пошоҳии Перу]] мансуб буданд — асосан қаламравҳои [[Венесуэла]], [[Эквадор]] ва [[Панама]]. [[Богота]] ба яке аз марказҳои асосии идории Испания дар Дунёи Нав табдил ёфт, ҳамсаф бо [[Лима]] ва [[Мехико]], гарчанде аз рӯи баъзе нишондиҳандаҳои иқтисодӣ аз онҳо ақиб мемонд.

Баъди он ки [[Англия]] соли 1739 ба Испания ҷанг эълон кард, [[Картахена (Колумбия)|Картахена]] ба ҳадафи асосии нерӯҳои низомии Британия табдил ёфт, вале нақшаҳои онҳо баъди пирӯзии Испания дар [[Ҷанги барои гӯши Ҷенкинс]] ноком монданд. Дар рақобат бо Англия барои нуфуз дар [[Ҳиндустони Ғарбӣ|ҳавзаи Кариб]], тибқи натиҷаҳои ҷанг, испаниҳо ин минтақаҳоро то давраи [[Ҷанги ҳафтсола]] таҳти назорат нигоҳ доштанд&lt;ref&gt;{{Китоб|муаллиф=Jorge Cerdá Crespo|унвон=Conflictos coloniales: la guerra de los nueve años 1739-1748|ссылка=https://books.google.ru/books?id=iHc5HlQpmmUC&amp;lpg=PA3&amp;hl=es&amp;pg=PA3&amp;redir_esc=y|нашркунанда=Universidad de Alicante|сол=2010|саҳифаҳо=293|isbn=9788497171274|archive-date=2017-11-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20171107024348/https://books.google.ru/books?id=iHc5HlQpmmUC&amp;lpg=PA3&amp;hl=es&amp;pg=PA3&amp;redir_esc=y#v=onepage&amp;q&amp;f=false}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://news.nationalgeographic.com/2015/11/151102-colombia-shipwreck-cartagena-battle-1700s/|title=Did This Spanish Shipwreck Change the Course of History?|date=2015-11-02|access-date=2017-10-31|archive-date=2017-11-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20171107005727/https://news.nationalgeographic.com/2015/11/151102-colombia-shipwreck-cartagena-battle-1700s/|url-status=live}}&lt;/ref&gt;.

[[Мутис, Хосе Селестино|Хосе Селестино Мутис]] — рӯҳонӣ, [[Ботаника|ботаник]] ва [[риёзидон]] — аз ҷониби витсе пошоҳи Антонио Кабалеро ва Гонгора ба Гренадаи нав фиристода шуд, то табиати онро таҳқиқ намояд. Соли 1783 [[Экспедитсияи ботаникии шоҳона ба Гренадаи нав|Экспедитсияи ботаникии подшоҳӣ ба Гренадаи нав]] оғоз ёфт, ки дар ҷараёни он наботот ва ҳайвоноти минтақаро тасниф карданд. Соли 1803 бошад, дар [[Богота]] аввалин расадхона таъсис дода шуд&lt;ref&gt;{{Cite news|title=Цикл лекций профессора Хосе Антонио Амайя «Хосе Селестино Мутис (1732-1808) и его книга «Флора Боготы» в испанском вице-королевстве Новая Гранада в эпоху просвещения»|url=https://www.old.ilaran.ru/pdf/2015/Ciclo-de-conferencias-Amaya-rus.pdf|website=ИЛА РАН|date=2015}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://elviajero.elpais.com/elviajero/2014/09/16/actualidad/1410866749_685411.html|title=El primer observatorio de América {{!}} El Viajero {{!}} EL PAÍS|website=web.archive.org|date=2021-06-13|access-date=2024-09-13|archive-date=2021-06-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20210613000259/https://elviajero.elpais.com/elviajero/2014/09/16/actualidad/1410866749_685411.html|url-status=bot: unknown}}&lt;/ref&gt;.

=== Мубориза барои истиқлол ===
{{Мақолаи асосӣ|Эълони истиқлоли Колумбия}}
[[Акс:Bolívar_en_Carabobo.jpg|чап|мини|[[Симон Боливар]], мубориз барои истиқлоли колонияҳои испанӣ дар Амрикои Лотинӣ]]
Аз оғози давраи колонизатсия якчанд ҳаракатҳои шӯришӣ алайҳи истилогарони испанӣ ба амал омаданд, аммо бештари онҳо саркӯб ё тазъиф шуданд ва натавонистанд вазъро дар кишвар тағйир диҳанд. Ҳаракати охирини [[Эълони истиқлоли Колумбия|мубориза барои истиқлол]] тақрибан соли 1810 ба вуҷуд омад — пас аз эълони истиқлоли [[Сан-Доминго]] соли 1804, ки ба роҳбари шӯриш — [[Симон Боливар]] кумак кард, инчунин барои истиқлол [[Франсиско де Паула Сантандер]] нақши ҳалкунандаро дар мубориза  бозида аст&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.banrepcultural.org/blaavirtual/revistas/credencial/febrero2010/socorro.htm|title=LA INDEPENDENCIA DEL SOCORRO EN LA GÉNESIS DE LA EMANCIPACIÓN COLOMBIANA.  &amp;#124; banrepcultural.org|author=Rodriguez Gómez, Juan Camilo|publisher=www.banrepcultural.org|lang=es|access-date=2017-10-31|archive-date=2017-11-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20171110174547/http://www.banrepcultural.org/blaavirtual/revistas/credencial/febrero2010/socorro.htm|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Мақола|муаллиф=Daniel Gutiérrez Ardila|унвон=Colombia y Haití: historia de un desencuentro (1819-1831)|пайванд=http://www.scielo.org.mx/scielo.php?script=sci_abstract&amp;pid=S0186-03482011000300003&amp;lng=es&amp;nrm=iso&amp;tlng=en|нашрия=Secuencia|сол=December 2011|шумора=81|саҳифаҳо=67–93|issn=0186-0348|archive-date=2017-11-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20171107064359/http://www.scielo.org.mx/scielo.php?script=sci_abstract&amp;pid=S0186-03482011000300003&amp;lng=es&amp;nrm=iso&amp;tlng=en}}&lt;/ref&gt;.

Ҳаракатро [[Антонио Нарино]] оғоз намуд, ки бар зидди марказгароии Испания эътироз карда, шӯришгаронро алайҳи ҳокимияти он роҳбарӣ мекард. [[Картахена (Колумбия)|Картахена]] моҳи ноябри соли 1811 эълони истиқлол  кард&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.banrepcultural.org/blaavirtual/revistas/credencial/febrero2010/caribe.htm|title=LA INDEPENDENCIA DEL CARIBE COLOMBIANO 1810-1821 &amp;#124; banrepcultural.org|author=Sourdis Nájera, Adelaida|publisher=www.banrepcultural.org|lang=es|access-date=2017-10-31|archive-date=2017-11-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20171109105253/http://www.banrepcultural.org/blaavirtual/revistas/credencial/febrero2010/caribe.htm|url-status=live}}&lt;/ref&gt;.

Соли 1811 [[Иёлоти Муттаҳидаи Гренадаи нав]] эълон гардид, ки роҳбарии онро [[Торрес Тенорио, Камило|Камило Торрес Тенорио]] ба уҳда дошт&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.banrepcultural.org/node/88606|title=CONFEDERACIÓN DE LAS PROVINCIAS UNIDAS DE LA NUEVA GRANADA &amp;#124; banrepcultural.org|author=Martínez Garnica, Armandao|publisher=www.banrepcultural.org|lang=es|access-date=2017-10-31|archive-date=2017-06-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20170624131937/http://www.banrepcultural.org/node/88606|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.cervantesvirtual.com/obra-visor-din/acta-de-federacion-de-las-provincias-unidas-de-la-nueva-granada-27-de-noviembre-de-1811--0/html/008e5574-82b2-11df-acc7-002185ce6064_2.html#I_0_|title=Acta de Federación de las Provincias Unidas de la Nueva Granada, 27 de Noviembre de 1811 &amp;#124; Biblioteca Virtual Miguel de Cervantes|author=Biblioteca Virtual Miguel de Cervantes|publisher=www.cervantesvirtual.com|lang=es|access-date=2017-10-31|archive-date=2017-06-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20170625133814/http://www.cervantesvirtual.com/obra-visor-din/acta-de-federacion-de-las-provincias-unidas-de-la-nueva-granada-27-de-noviembre-de-1811--0/html/008e5574-82b2-11df-acc7-002185ce6064_2.html#I_0_|url-status=live|accessdate=2025-10-04|archivedate=2017-06-25|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170625133814/http://www.cervantesvirtual.com/obra-visor-din/acta-de-federacion-de-las-provincias-unidas-de-la-nueva-granada-27-de-noviembre-de-1811--0/html/008e5574-82b2-11df-acc7-002185ce6064_2.html#I_0_}}&lt;/ref&gt;.

Мухолифати ду ҷараёни идеологӣ миёни ватандӯстон — федерализм ва марказгароӣ — ба ноустувории вазъи сиёсӣ дар кишвар овард. Баъди анҷоми [[Ҷангҳои Наполеон]] шоҳ [[Фердинанд VII]] қарор дод, ки барои бозпас гирифтани назорати шимоли Амрикои Ҷанубӣ нерӯҳои низомӣ фиристад. Мақоми витсе подшоҳии [[Гренадаи нав]] барқарор карда шуд, ки таҳти фармони [[Самано-и-Урибарри, Хуан Хосе де|Хуан Самано]] қарор дошт; режими ӯ онҳое, ки дар шӯришҳои ватандӯстона ширкат доштанд, муҷоҷзоти саъхт дод&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://docencia.udea.edu.co/regionalizacion/irs-406/contenido/morillo.html|title=Capitulos|author=Carlos Andrés Loaiza Osorio|publisher=docencia.udea.edu.co|access-date=2017-10-31|archive-date=2016-10-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20161027064057/http://docencia.udea.edu.co/regionalizacion/irs-406/contenido/morillo.html|url-status=live|accessdate=2025-10-04|archivedate=2016-10-27|archiveurl=https://web.archive.org/web/20161027064057/http://docencia.udea.edu.co/regionalizacion/irs-406/contenido/morillo.html}}&lt;/ref&gt;.

Ин саркӯбгариҳо мавҷи нави шӯришҳоро ба вуҷуд оварданд, ки онро ватандӯсти венесуэлӣ [[Симон Боливар]] роҳбарӣ мекард. Бо заъфи дохилии Испания, ин ҳаракат нақши ҳалкунанда дар эълони истиқлоли ниҳоӣ соли 1819 бозид&lt;ref&gt;{{Китоб|муаллиф=Javier Ocampo López|унвон=Historia ilustrada de Colombia|ссылка=https://books.google.ru/books?id=XzgpwLiJs5gC&amp;lpg=PA1&amp;pg=PA1&amp;redir_esc=y|нашркунанда=Plaza y Janes Editores Colombia s.a.|сол=2006|саҳифаҳо=206|isbn=9789581403707|archive-date=2017-11-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20171107031822/https://books.google.ru/books?id=XzgpwLiJs5gC&amp;lpg=PA1&amp;pg=PA1&amp;redir_esc=y#v=onepage&amp;q&amp;f=false}}&lt;/ref&gt;.

Муқовимати испанигароён соли 1822 дар [[Колумбия]] ва соли 1823 дар [[Венесуэла]] пурра аз байн бурда шуд&lt;ref&gt;{{Мақола|муаллиф=Jairo Gutiérrez Ramos|унвон=La Constitución de Cádiz en la Provincia de Pasto, Virreinato de Nueva Granada, 1812-1822|пайванд=http://revistadeindias.revistas.csic.es/index.php/revistadeindias/article/view/640|забон=es|нашрия=Revista de Indias|сол=2008-04-30|ҷилди=68|шумора=242|саҳифаҳо=207–224|issn=1988-3188|archive-date=2019-05-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20190508102302/http://revistadeindias.revistas.csic.es/index.php/revistadeindias/article/view/640}}&lt;/ref&gt;.

=== Асри аввалини истиқлол ===
Қаламрави Гренадаи нав собиқ ба [[Колумбияи Бузург|Ҷумҳурии Колумбия]] (1819—1831) табдил ёфт, ки ба он заминҳои имрӯзаи [[Колумбия]], [[Панама]], [[Эквадор]], [[Венесуэла]], қисматҳое аз [[Гаяна]] ва [[Бразилия]] ва шимоли дарёи [[Маранон|Мараньон]] дохил мешуданд&lt;ref&gt;{{Китоб|муаллиф=Alexander Walker|унвон=Colombia, relación geográfica, topográfica, agrícola, comercial y política de este país: Adaptada para todo lector en general y para el comerciante y colono en particular|ссылка=https://books.google.ru/books?id=uVZsAAAAMAAJ&amp;pg=PR1&amp;redir_esc=y|нашркунанда=Banco de la República|сол=1822|саҳифаҳо=566|archive-date=2017-11-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20171107020507/https://books.google.ru/books?id=uVZsAAAAMAAJ&amp;pg=PR1&amp;redir_esc=y#v=onepage&amp;q&amp;f=false}}&lt;/ref&gt;.

Конгресси Кукут соли 1821 конститутсияи ҷумҳуриро барои давлати тозатаъсис қабул кард. [[Симон Боливар]] аввалин президенти Колумбия ва [[Франсиско де Паула Сантандер]] — аввалин ноиби президент гардиданд&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://docencia.udea.edu.co/regionalizacion/irs-406/contenido/laconstitucion.html|title=Capitulos|author=Carlos Andrés Loaiza Osorio|publisher=docencia.udea.edu.co|access-date=2017-11-04|archive-date=2016-03-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304025729/http://docencia.udea.edu.co/regionalizacion/irs-406/contenido/laconstitucion.html|url-status=live}}&lt;/ref&gt;.

Аммо вазъи ҷумҳурии нав бо сабаби ихтилофҳои сиёсӣ ва марзӣ ноустувор буд ва соли 1830 се кишвар аз ҳайати он хориҷ шуданд — [[Ҷумҳурии Гренадаи нав|Гренадаи нав]], [[Эквадор]] ва [[Венесуэла]].

Соли 1860 [[Ҷанги шаҳрвандии Колумбия (1860—1862)]] оғоз ёфт, ки ду сол идома ёфта, бо таъсиси [[Иёлоти Муттахидаи Колумбия]] соли 1863 анҷом ёфт. Ин давлат то соли 1886 вуҷуд дошт, ки дар он ҷумҳурӣ ба таври ниҳоӣ бо номи [[Колумбия|Ҷумҳурии Колумбия]] ташаккул ёфт.

Дар кишвар ихтилофҳои дохилӣ байни ҳизбҳо идома доштанд, ки аксар вақт ба ҷангҳои хунин меоварданд. Аз ҳама бузургтарини онҳо [[Ҷанги ҳазоррӯза]] (1899—1902) буд, ки дар натиҷаи он [[Панама]] аз Колумбия ҷудо шуд.

[[Колумбия]] аввалин давлати дорои ҳукумати конститутсионӣ дар [[Амрикои Ҷанубӣ]] буд. [[Ҳизби либералии Колумбия|Ҳизби либералӣ]] ва [[Ҳизби муҳофизакори Колумбия|Ҳизби муҳофизакор]], ки мутаносибан солҳои 1848 ва 1849 таъсис ёфтанд, куҳантарин ҳизбҳои сиёсии боқимонда дар қораи Амрико ба шумор мераванд&lt;ref&gt;{{Китоб|муаллиф=Juan Fernando Londoño|унвон=Partidos políticos y think tanks en Colombia|нашркунанда=|сол=2009|саҳифаҳо=127—156}}&lt;/ref&gt;.

Соли 1851 дар кишвар [[ғуломдорӣ]] пурра бекор карда шуд&lt;ref&gt;{{Мақола|муаллиф=Eduardo Restrepo|унвон=Argumentos abolicionistas en Colombia|пайванд=http://revistas.unisinos.br/index.php/historia/article/view/6183|забон=pt|нашрия=História Unisinos|сол=2006|ҷилди=10|шумора=3|саҳифаҳо=293–306|issn=2236-1782|doi=10.4013/6183|archive-date=2017-07-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20170708173736/http://revistas.unisinos.br/index.php/historia/article/view/6183}}&lt;/ref&gt;.

=== Замони муосир ===
[[Акс:Tratado_de_Paz_del_Wisconsin.jpg|мини|Имзои созишномаи сулҳ дар киштии ҷангии «Висконсин», соли 1902]]
Дар оғози асри XX [[Колумбия]] дар ҳолати ҷанги шаҳрвандӣ ворид шуд. Дар натиҷаи ин ҷанг, инчунин муфлисшавии кишвар ва манфиатҳои иқтисодии [[Иёлоти Муттаҳидаи Амрико|ИМА]], [[Ҷудо шудани Панама аз Колумбия|Панама аз ҳайати ҷумҳурӣ]] соли 1903 хориҷ гардид&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.banrepcultural.org/blaavirtual/revistas/credencial/junio2004/panama%20ultimo.htm|title=Panamá: el último año &amp;#124; banrepcultural.org|author=Santos Molano, Enrique|publisher=www.banrepcultural.org|lang=es|access-date=2017-11-04|archive-date=2017-10-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20171009021454/http://www.banrepcultural.org/blaavirtual/revistas/credencial/junio2004/panama%20ultimo.htm|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.banrepcultural.org/node/86421|title=Separación de Panamá: la historia desconocida &amp;#124; banrepcultural.org|author=Beluche, Olmedo|publisher=www.banrepcultural.org|lang=es|access-date=2017-11-04|archive-date=2018-01-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20180116174922/http://www.banrepcultural.org/node/86421|url-status=live}}&lt;/ref&gt;.

Пас аз анҷоми ҷанг [[Рафаэл Рейес Прието|Рафаэл Рейес]] (1904—1909) президенти кишвар интихоб шуд. Ӯ [[Конгресс|Конгрессро]] пароканда карда, ба ҷои он [[Маҷлиси муассисон|Маҷлиси муассисонро]] таъсис дод, ки ба он ваколатҳои [[Диктатор|диктаторона]] дода шуданд&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.eltiempo.com/archivo/documento/MAM-880823|title=RAFAEL REYES PRIETO 1849 - 1921|author=Casa Editorial El Tiempo|publisher=El Tiempo|lang=es|access-date=2017-11-04|archive-date=2017-11-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20171107021611/http://www.eltiempo.com/archivo/documento/MAM-880823|url-status=live}}&lt;/ref&gt;.

Дар давраи ҳукмронии Рейес дар кишвар тартибот барқарор гардид, иқтисод устувор шуд, раванди саноатигардонӣ ва муосирсозии давлат оғоз ёфт&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.banrepcultural.org/node/32492|title=Rafael Reyes &amp;#124; banrepcultural.org|author=Mayor Mora, Alberto, 1945-|publisher=www.banrepcultural.org|lang=es|access-date=2017-11-04|archive-date=2017-11-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20171107012803/http://www.banrepcultural.org/node/32492|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.banrepcultural.org/blaavirtual/revistas/credencial/julio2004/quinquenio.htm|title=El quinquenio de la modernización &amp;#124; banrepcultural.org|author=Santos Molano, Enrique, 1942-|publisher=www.banrepcultural.org|lang=es|access-date=2017-11-04|archive-date=2017-11-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20171109053333/http://www.banrepcultural.org/blaavirtual/revistas/credencial/julio2004/quinquenio.htm|url-status=live}}&lt;/ref&gt;.

Соли 1921, ҳафт сол пас аз анҷоми сохтмони канал, [[Иёлоти Муттаҳидаи Амрико|ИМА]] ба [[Колумбия]] 25 миллион [[доллари ИМА]] ҳамчун [[ҷубронпулӣ]] пардохт кард ва дахолати [[Рузвелт, Теодор|Теодор Рузвелт]]&lt;nowiki/&gt;ро дар ҷудо шудани [[Панама]] эътироф кард. Дар посух, Колумбия истиқлоли Панамаро расман пазируфт&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.banrepcultural.org/node/86422|title=El tratado Urrutia - Thomson &amp;#124; banrepcultural.org|author=Morales De Gómez, Teresa|publisher=www.banrepcultural.org|lang=es|access-date=2017-11-13|archive-date=2017-11-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20171115020147/http://www.banrepcultural.org/node/86422|url-status=live}}&lt;/ref&gt;.

Соли 1930 ҳукмронии [[Ҳизби муҳофизакори Колумбия|ҳизби муҳофизакор]] ба поён расид; барои аввалин бор аз соли 1886 [[Ҳизби либералии Колумбия|либералҳо]] пирӯз шуданд. Бо сари қудрат омадани [[Энрике Олайя Эррера]] (1930—1934) даврае оғоз ёфт, ки таърихшиносон онро «Ҷумҳурии либералӣ» меноманд, зеро либералҳо аз соли 1930 то 1946 пайваста кишварро идора мекарданд.

Дере нагузашта ин давраи субот ба низои хунин кашида шуд, ки аз охири солҳои 1940 оғоз шуда, то соли 1958 идома ёфт ва бо номи [[Ла Виоленсия]] маъруф аст. Сабаби асосӣ ихтилофоти байни ду ҳизби сиёсӣ буд ва ангезандаи он — қатли номзади президентӣ аз ҳизби либерал [[Хорхе Элесер Гайтан]] рӯзи 9 апрели соли 1948 гардид. Пас аз қатл ошӯбҳои оммавӣ сар заданд, ки бо номи [[Боготасо]] маъруфанд; онҳо тамоми кишварро фаро гирифтанд ва ҷони тақрибан 300 ҳазор колумбиягиро гирифтанд&lt;ref&gt;{{БРЭ|ссылка=https://old.bigenc.ru/world_history/text/1869059|автор=Н. С. Иванов|статья=«БОГОТАСО»|том=3|страницы=663|архив=https://web.archive.org/web/20171114040422/https://bigenc.ru/world_history/text/1869059|архив дата=2017-11-14}}&lt;/ref&gt;.

Соли 1950, баъди интихоб шудани [[Лауреано Гомес Кастро|Лауреано Гомес]] президент, Колумбия ба [[Ҷанги Корея]] пайваст ва ягона кишвари Амрикои Лотинӣ шуд, ки дар он ҷанг ҳамчун иттифоқчии ИМА ширкат дошт. Ҷангҷӯёни колумбиявӣ махсусан дар [[Ҷанги Олд Балди]] муқовимати шадид нишон доданд.

Аз соли 1964 то соли 2016 дар [[Колумбия]] [[Ҷанги шаҳрвандии Колумбия (1964—2016)|ҷанги шаҳрвандӣ байни ҳукумат ва шуришгарони коммунист]] (бо дастгирии [[Иттиҳоди Шӯравӣ]]) идома дошт. Қувваҳои асосие, ки бар зидди [[Ҳизбҳои ростгаро|ростгароён]] ҷангиданд, [[Қувваҳои мусаллаҳи инқилобии Колумбия — Артиши халқӣ]] (ФАРК) ва [[Артиши озодии миллӣ (Колумбия)|Артиши озодии миллӣ]] (АНО) буданд&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{cite web|url=http://conjuncture.ru/colombia_01-02-2012/|title=Колумбия: партизаны не сдаются|author=Иван Коновалов|date=2010-02-01|lang=ru|access-date=2018-02-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20150929191948/http://conjuncture.ru/colombia_01-02-2012/|archive-date=2015-09-29|url-status=dead|accessdate=2025-10-07|archivedate=2015-09-29|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150929191948/http://conjuncture.ru/colombia_01-02-2012/}}&lt;/ref&gt;.

Дар ҷанг инчунин гурӯҳҳои [[Ултраростгаро|ултраростгарои]] мусаллаҳ («парамилитарес») ширкат доштанд. Аз ҳама бузургтарини онҳо [[Қувваҳои муттаҳидаи худмудофиаи Колумбия]] (AUC) буданд, ки бо дастгирии давлат ва заминдорони бузурги чорводор («ганадерос») моҳи апрели соли 1997 таъсис ёфтанд, то бо партизанҳои марксист мубориза баранд. Баъзан онҳо якҷо бо қувваҳои мусаллаҳи расмии Колумбия меҷангиданд. Дар аввали соли 2006 ин гурӯҳҳо ҳамчун ташкилоти террористӣ эътироф гардида, фаъолияти худро қатъ карданд.

Соли 2016 байни ФАРК ва ҳукумат созишномаи [[оташбас]] имзо шуд&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.aljazeera.com/news/2016/09/colombia-farc-sign-historic-pact-52-year-war-160926211928052.html|title=Colombia and FARC sign historic pact ending 52-year war|publisher=www.aljazeera.com|lang=en|access-date=2017-11-13|archive-date=2017-11-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20171114040215/http://www.aljazeera.com/news/2016/09/colombia-farc-sign-historic-pact-52-year-war-160926211928052.html|url-status=live}}&lt;/ref&gt;.

1 сентябри соли 2017 тақрибан 1200 вакили анҷумани ФАРК дар [[Богота]] барои табдил додани ин ҳаракат ба ҳизби сиёсӣ раъй доданд. Дар охири моҳи августи соли 2019 яке аз роҳбарони ФАРК [[Иван Маркес]] дар ҳалқаи чандин нафар дар либоси низомӣ видеои изҳоротӣ нашр кард, ки дар он аз азсаргирии муборизаи мусаллаҳона алайҳи ҳукумат хабар дод. Аксари собиқ ҳамсафонаш Маркесро дастгирӣ накарданд, аммо аъзоёни радикалӣ изҳор доштанд, ки омодаанд бо [[Артиши озодии миллӣ (Колумбия)|Артиши озодии миллӣ]] муттаҳид шаванд.

Соли 2022 президенти кишвар номзади коалитсияи чапгарои миёна [[Созишномаи таърихӣ|«Созишномаи таърихӣ»]] — [[Петро, Густаво|Густаво Франсиско Петро Уррего]] интихоб гардид, ки 50,44 фоиз овоз гирифт.

3 июни соли 2025 [[Маҷмаи Умумии СММ]] [[Колумбия|Колумбияро]] узви ғайридоимии [[Шӯрои Амнияти СММ]] барои давраи дусолаи аз 1 январи соли 2026 оғозшаванда интихоб намуд&lt;ref&gt;[https://www.america-times.com/general-assembly-elects-bahrain-colombia-democratic-republic-of-the-congo-latvia-liberia-non-permanent-security-council-members-proclaims-11-july-world-horse-day/ «General Assembly Elects Bahrain, Colombia, Democratic Republic of the Congo, Latvia, Liberia Non-Permanent Security Council Members, Proclaims 11 July World Horse Day»] «America Times News» Service, 3 June 2025{{ref-en}}&lt;/ref&gt;.

== Сиёсат ва ҳукумат ==
Сарвари давлат ва ҳукумат дар кишвар [[Президент]] аст, ки аз ҷониби мардум ба муддати чаҳор сол интихоб мешавад ва ҳуқуқи интихоб шудан барои давраи дуюмро надорад.

[[19 июн|19 июни]] [[соли 2022]] даври дуюми [[Интихоботи президентии Колумбия (2022)|интихоботи президентии навбатӣ]] баргузор гардид, ки дар он номзади коалитсияи чапгарои миёна [[Созишномаи таърихӣ|«Созишномаи таърихӣ»]] ва сенатор [[Густаво Петро|Густаво Франсиско Петро Уррего]] бо гирифтани 50,42 фоизи овозҳо пирӯз шуд. Рақиби асосии ӯ — номзади мустақил [[Родолфо Эрнандес|Родолфо Эрнандес Суарес]] — 47,35 фоиз овоз гирифт. [[7 август|7 августи]] соли 2022 Густаво Франсиско Петро Уррего ба вазифаи [[Президенти Колумбия]] ворид гардид&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.gazeta.ru/news/lastnews/2010/08/08/n_1531076.shtml|title=Дар Колумбия маросими савгандёдкунии президенти нав баргузор шуд|date=2010-08-08|publisher=[[Газета.Ru]]|access-date=2019-11-28|archive-date=2019-07-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20190703230033/https://www.gazeta.ru/news/lastnews/2010/08/08/n_1531076.shtml|url-status=live}}&lt;/ref&gt;.

Ҳукумат аз ҷониби коалитсияи ҳизбҳои асосӣ ташкил шудааст — [[Созишномаи таърихӣ|«Созишномаи таърихии Колумбия метавонад»]], [[Ҳизби сабзҳои Колумбия|Ҳизби сабзҳо]], [[Ҳизби либералии Колумбия|Ҳизби либерал]], [[Ҳизби коммунистии Колумбия|Ҳизби коммунист]], [[Ҳизби иҷтимоии ваҳдати миллӣ|Ҳизби ваҳдати миллӣ]], [[Ҳизби муҳофизакори Колумбия|Ҳизби муҳофизакор]] ва ҳизби «Тағйироти радикалӣ», инчунин ҳафт ҳизби хурдтаре, ки номзадии Густаво Петроро пуштибонӣ карданд.

Парламенти он аз ду палата иборат аст: [[Конгресси Колумбия]] аз [[Сенати Колумбия|Сенат]] (102 курсӣ) ва [[Палатаи намояндагони Колумбия|Палатаи намояндагон]] (166 курсӣ) иборат мебошад. Ҳар ду шӯро аз ҷониби мардум ба муҳлати чаҳор сол интихоб мешаванд.

=== Ҳизбҳои сиёсӣ ===
Ҳизбҳои асосӣ (бар асоси натиҷаҳои [[Интихоботи парлумонии Колумбия (2010)|интихоботи моҳи марти соли 2010]]):

* [[Ҳизби иҷтимоии ваҳдати миллӣ]] — миёнгаро, 27 сенатор ва 48 намоянда.
* [[Ҳизби муҳофизакори Колумбия|Ҳизби муҳофизакор]] — ростгарои миёна, 23 сенатор ва 38 намоянда.
* [[Ҳизби либералии Колумбия|Ҳизби либерал]] — чапгарои миёна, 18 сенатор ва 39 намоянда.
* [[Ҳизби ҳамгироии миллӣ]] — миёнгаро, 8 сенатор ва 12 намоянда.
* [[Тағйироти радикалӣ]] — миёнгаро, 8 сенатор ва 14 намоянда.
* [[Қутби демократии алтернативӣ]] — чапгаро, 8 сенатор ва 4 намоянда.
* [[Ҳизби сабзҳои Колумбия|Ҳизби сабзҳо]] — чапгарои миёна, 5 сенатор ва 3 намоянда.
* [[Ҳаракати мустақили навсозии куллӣ]] — 1 сенатор ва 2 намоянда.

Илова бар ин, дар Палатаи намояндагон боз 4 ҳизби дигар бо 1—2 намоянда ҳузур доранд.

== Бахшбандии кишварӣ ==
[[Акс:Colombia, administrative divisions - ru - colored (+box).svg|thumb|right|400px|Тақсимоти маъмурии Колумбия]]

'''Тақсимоти маъмурии Колумбия''' мувофиқи [[Конститутсияи Колумбия|Конститутсияи соли 1991]]&lt;ref&gt;http://confinder.richmond.edu/admin/docs/colombia_const2.pdf {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20110927011859/http://confinder.richmond.edu/admin/docs/colombia_const2.pdf |date=2011-09-27 }} Columbia Constitution 1991&lt;/ref&gt; ва тағйироту иловаҳои баъдии он, инчунин қонуни №136 аз [[2 июн]]и соли 1994 муайян шудааст&lt;ref name=&quot;Entidades&quot;&gt;{{cite web |url=http://www2.igac.gov.co/igac_web/contenidos/plantilla_anclasDocs_cont_contDocs.jsp?idMenu=347|url-status=dead|title=Entidades Territoriales |date=2011-01-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131104104458/http://www2.igac.gov.co/igac_web/contenidos/plantilla_anclasDocs_cont_contDocs.jsp?idMenu=347 |archive-date=2013-11-04 }}&lt;/ref&gt;.  

Се сатҳи асосии тақсимоти маъмурӣ мавҷуд аст.  
Дар сатҳи аввал — [[Департаментҳои Колумбия|департаментҳо]] ва Округи пойтахти [[Богота]] қарор доранд,  
сатҳи дуюмро Мунитсипалитетҳо ташкил медиҳанд.  

Дар баъзе департаментҳо як сатҳи иловагии маъмурӣ вуҷуд дорад, ки вобаста ба минтақа бо номҳои гуногун шинохта мешавад — музофотҳо ё зерминтақаҳо.  

'''Департаментҳо'''
{|class=&quot;wikitable&quot;
! №
! Департамент
! Маркази маъмурӣ
! Масоҳат, км²
! Аҳолӣ (2005)
! Зичии аҳолӣ (нафар/км²)
|-
| 1
| [[Амасонас (Колумбия)|Амасонас]]
| [[Летисия]]
|align=&quot;right&quot;| 109 665
|align=&quot;right&quot;| 56 036
|align=&quot;right&quot;| 0,51
|-
| 2
| [[Антиокия]]
| [[Медельин]]
|align=&quot;right&quot;| 63 612
|align=&quot;right&quot;| 5 671 689
|align=&quot;right&quot;| 89,16
|-
| 3
| [[Араука (департамент)|Араука]]
| [[Араука (шаҳр)|Араука]]
|align=&quot;right&quot;| 23 818
|align=&quot;right&quot;| 208 605
|align=&quot;right&quot;| 8,76
|-
| 4
| [[Атлантико]]
| [[Барранкиля]]
|align=&quot;right&quot;| 3 388
|align=&quot;right&quot;| 2 112 128
|align=&quot;right&quot;| 623,41
|-
| 5
| [[Боливар (департамент)|Боливар]]
| [[Картахена (Колумбия)|Картахена]]
|align=&quot;right&quot;| 25 978
|align=&quot;right&quot;| 1 860 445
|align=&quot;right&quot;| 71,62
|-
| 6
| [[Бояка]]
| [[Тунха]]
|align=&quot;right&quot;| 23 189
|align=&quot;right&quot;| 1 211 186
|align=&quot;right&quot;| 52,23
|-
| 7
| [[Кальдас]]
| [[Манисалес]]
|align=&quot;right&quot;| 7 888
|align=&quot;right&quot;| 908 841
|align=&quot;right&quot;| 115,22
|-
| 8
| [[Какета (департамент)|Какета]]
| [[Флоренсия (Какета)|Флоренсия]]
|align=&quot;right&quot;| 88 965
|align=&quot;right&quot;| 404 896
|align=&quot;right&quot;| 4,55
|-
| 9
| [[Касанаре]]
| [[Йопал]]
|align=&quot;right&quot;| 44 640
|align=&quot;right&quot;| 282 452
|align=&quot;right&quot;| 6,33
|-
| 10
| [[Каука]]
| [[Попаян (шаҳр)|Попаян]]
|align=&quot;right&quot;| 29 308
|align=&quot;right&quot;| 1 244 886
|align=&quot;right&quot;| 42,48
|-
| 11
| [[Сесар (департамент)|Сесар]]
| [[Валледупар]]
|align=&quot;right&quot;| 22 905
|align=&quot;right&quot;| 879 914
|align=&quot;right&quot;| 38,42
|-
| 12
| [[Чоко (департамент)|Чоко]]
| [[Кибдо]]
|align=&quot;right&quot;| 46 530
|align=&quot;right&quot;| 441 395
|align=&quot;right&quot;| 9,49
|-
| 13
| [[Кордова (департамент)|Кордова]]
| [[Монтерия]]
|align=&quot;right&quot;| 25 020
|align=&quot;right&quot;| 1 472 699
|align=&quot;right&quot;| 58,86
|-
| 14
| [[Кундинамарка]]
| [[Богота]]
|align=&quot;right&quot;| 22 653
|align=&quot;right&quot;| 2 228 478
|align=&quot;right&quot;| 98,37
|-
| 15
| [[Гуайния]]
| [[Инирида]]
|align=&quot;right&quot;| 72 238
|align=&quot;right&quot;| 43 314
|align=&quot;right&quot;| 0,60
|-
| 16
| [[Гуавьяре (департамент)|Гуавьяре]]
| [[Сан-Хосе-дель-Гуавьяре]]
|align=&quot;right&quot;| 53 460
|align=&quot;right&quot;| 133 326
|align=&quot;right&quot;| 2,49
|-
| 17
| [[Уила (департамент)|Уила]]
| [[Нейва (Колумбия)|Нейва]]
|align=&quot;right&quot;| 19 890
|align=&quot;right&quot;| 1 006 797
|align=&quot;right&quot;| 50,62
|-
| 18
| [[Гуахира (департамент)|Гуахира]]
| [[Риоача]]
|align=&quot;right&quot;| 20 848
|align=&quot;right&quot;| 623 250
|align=&quot;right&quot;| 29,89
|-
| 19
| [[Магдалена (департамент)|Магдалена]]
| [[Санта-Марта]]
|align=&quot;right&quot;| 23 188
|align=&quot;right&quot;| 1 136 901
|align=&quot;right&quot;| 49,03
|-
| 20
| [[Мета (департамент)|Мета]]
| [[Вилявисенсио]]
|align=&quot;right&quot;| 85 635
|align=&quot;right&quot;| 789 276
|align=&quot;right&quot;| 9,22
|-
| 21
| [[Нариньо]]
| [[Пасто (Колумбия)|Пасто]]
|align=&quot;right&quot;| 33 268
|align=&quot;right&quot;| 1 521 777
|align=&quot;right&quot;| 45,74
|-
| 22
| [[Путумайо]]
| [[Мокоа]]
|align=&quot;right&quot;| 24 885
|align=&quot;right&quot;| 299 286
|align=&quot;right&quot;| 12,03
|-
| 23
| [[Киндио]]
| [[Армения (Колумбия)|Армения]]
|align=&quot;right&quot;| 1 845
|align=&quot;right&quot;| 518 691
|align=&quot;right&quot;| 281,13
|-
| 24
| [[Рисаральда]]
| [[Перейра (шаҳр)|Перейра]]
|align=&quot;right&quot;| 4 140
|align=&quot;right&quot;| 863 663
|align=&quot;right&quot;| 208,61
|-
| 25
| [[Сан-Андрес ва Провиденсия]]
| [[Сан-Андрес (Сан-Андрес-и-Провиденсия)|Сан-Андрес]]
|align=&quot;right&quot;| 52
|align=&quot;right&quot;| 59 573
|align=&quot;right&quot;| 1145,63
|-
| 26
| [[Сантандер (департамент)|Сантандер]]
| [[Букараманга]]
|align=&quot;right&quot;| 30 537
|align=&quot;right&quot;| 1 916 336
|align=&quot;right&quot;| 62,75
|-
| 27
| [[Шимолии Сантандер]]
| [[Кукута]]
|align=&quot;right&quot;| 21 658
|align=&quot;right&quot;| 1 228 028
|align=&quot;right&quot;| 56,70
|-
| 28
| [[Сукре (департамент)|Сукре]]
| [[Синселехо]]
|align=&quot;right&quot;| 10 917
|align=&quot;right&quot;| 765 285
|align=&quot;right&quot;| 70,10
|-
| 29
| [[Толима]]
| [[Ибаге]]
|align=&quot;right&quot;| 23 562
|align=&quot;right&quot;| 1 335 177
|align=&quot;right&quot;| 56,67
|-
| 30
| [[Валле-дель-Каука]]
| [[Кали (шаҳр)|Кали]]
|align=&quot;right&quot;| 22 140
|align=&quot;right&quot;| 4 060 196
|align=&quot;right&quot;| 183,39
|-
| 31
| [[Ваупес]]
| [[Миту]]
|align=&quot;right&quot;| 54 135
|align=&quot;right&quot;| 27 124
|align=&quot;right&quot;| 0,50
|-
| 32
| [[Вичада]]
| [[Пуэрто-Карреньо]]
|align=&quot;right&quot;| 100 242
|align=&quot;right&quot;| 55 158
|align=&quot;right&quot;| 0,55
|-
| —
| [[Санта-Фе-де-Богота]]
| [[Богота]]
|align=&quot;right&quot;| 1 776
|align=&quot;right&quot;| 7 363 762
|align=&quot;right&quot;| 4146,26
|-style=&quot;background: #CCC;&quot;
|colspan=&quot;3&quot; align=&quot;center&quot;| Дар умум
|align=&quot;right&quot;| 1 141 975
|align=&quot;right&quot;| 42 730 570
|align=&quot;right&quot;| 37,42
|}
== Ҷуғрофия ==
[[Колумбия]] яке аз се давлати [[Амрикои Ҷанубӣ]] аст, ки ҳам ба [[Уқёнуси Ором]] ва ҳам ба [[Уқёнуси Атлантик]] роҳ дорад (дигар давлатҳо — [[Панама]] ва [[Чили]]&lt;nowiki/&gt;мебошанд).

Колумбия дар ғарб аз ҷониби [[Уқёнуси Ором]], дар шимолу ғарб бошад аз ҷониби [[Баҳри Кариб]] иҳота шудааст. Дар ғарби кишвар аз шимол то ҷануб [[Кордилераҳои Анд]] тӯл мекашанд, ки онҳоро [[Рӯдхонаҳои Колумбия|рӯдхонаҳои]] [[Магдалена (дарё)|Магдалена]], [[Каука (дарё)|Каука]] ва дигар рӯдҳои хурд ҷудо мекунанд. Дар шарқи кишвар баландкӯҳҳо ҷойгиранд, ки онҳоро шохаҳои [[Амазонка (дарё)|Амазонка]] бурида мегузаранд. Дар соҳилҳо пастиҳои васеъ паҳн шудаанд.

=== Минтақаҳои табиӣ ===
Дар шимоли Колумбия Пастии назди Кариб ҷойгир аст, ки иқлими субэкватории хушк дорад. Дар ин минтақа бандарҳои асосии кишвар ва минтақаҳои истироҳатӣ, ки сайёҳони хориҷиро ҷалб мекунанд, ҷойгиранд. Дар ҳамин ҷо кӯҳҳои ҷудогонаи Серра-Невада-де-Санта-Марта бо қуллаи барфпӯши Кристобал-Колон (5775 м) воқеанд, ки баландтарин нуқтаи Колумбия ба шумор меравад.

Соҳили ғарбиро пастии танги [[Уқёнуси Ором]] ишғол кардааст, ки дар он боришоти зиёд тамоми сол идома меёбад ва мавҷҳо хеле баланданд. Аз ин сабаб, соҳилҳои ин минтақа барои сайёҳон чандон маъруф нестанд. Дар ин минтақа мангрҳои зич рушд ёфтаанд.

Дар ҷануби кишвар Андҳо ба се занҷираи параллел ҷудо мешаванд — Кордилераи ғарбӣ, Кордилераи марказӣ ва Кордилераи шарқӣ, ки ба самти шимол бештар аз се ҳазор километр тӯл мекашанд. Дар байни онҳо водиҳои ҳосилхез ҷойгиранд, ки қисми зиёди аҳолии Колумбия дар он зиндагӣ мекунад. Аммо мавҷудияти [[Вулқон|вулқонҳои]] фаъолу хомӯш ва [[Заминларза|сейсмикии]] баланд ба аҳолӣ ва хоҷагии кишвар зарар мерасонад.

Қисми колумбиягии Лянос — минтақаи ҳамвори [[Оринокия]] дар ҷануб — барои зиндагӣ мусоид аст, вале таърихан камаҳолӣ мондааст. Иқлими субэкватории гарму намнок бо тобистони сербориш ва зимистони хушк сабаби паҳншавии [[Саванна|саваннаҳои]] алафӣ ва ҷангалҳои галерӣ дар канори рӯдҳо мегардад.

Ҷанубу шарқи кишварро [[Ҷангалҳои Амазонка|ҷангалҳои амазонӣ]] фаро гирифтаанд, ки дар минтақаи экватории ҳамеша намнок ҷой доранд. [[Селва]] бо растаниҳои серқабата (то 70 м баландӣ) ва гуногунии зиёди ҳайвонот машҳур аст. Бо вуҷуди ин, танҳо 1 фоизи аҳолии кишвар дар ин минтақа зиндагӣ мекунад.

=== Иқлим ===
Дар ҳудуди Колумбия асосан ду навъи иқлим ҳукмрон аст — иқлими экваторӣ ва иқлими субэкваторӣ. Ҳарорати миёнаи моҳона дар пастиҳо тақрибан +35 °C буда, дар кӯҳҳо (2000–3000 м) аз +13 то +16 °C мебошад. Миқдори боришот аз 150 мм дар шимолу шарқ то 10 000 мм дар баъзе минтақаҳо мерасад.

=== Наботот ===
Тақрибан 10 фоизи эндемикҳои растании ҷаҳон дар Колумбия мерӯянд&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.usergioarboleda.edu.co/|title=Universidad Sergio Arboleda Estudios de pregrado, postgrado, educación continuada|access-date=2019-11-28|archive-date=2020-01-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20200121060210/https://www.usergioarboleda.edu.co/|url-status=live}}&lt;/ref&gt;.

Дар соҳили [[Баҳри Кариб]] ҷангалҳои мангрӣ ҳукмронанд, дар пастиҳои шимолӣ ва соҳилҳои Уқёнуси Ором — ҷангалҳои ҳамешасабз, дар шимолу шарқ бошад саваннаҳо (бо номи «льянос»). Дар Андҳо растаниҳо вобаста ба баландӣ тағйир меёбанд: доманакӯҳҳои ҷангалпӯш ба буттазор ва алафзорҳои баландкӯҳӣ мегузаранд. Орхидея ''Cattleya trianae'' (катлеяи Триана) гули миллӣ ва палмаи воскавии Киндио ''Ceroxylon quindiuense'' — дарахти миллии Колумбия ба шумор мераванд.

=== Ҳайвонот ===
Фаунаи кишвар низ бисёр ғанӣ ва гуногун аст — [[Шапарак|шапалакҳо]], пиранҳаҳо, [[Маймун|маймунҳо]], [[Хирс|хирсҳо]], юзҳо, кондорҳо, [[Мор|морҳо]] ва колибрӣ дар ин ҷо зиндагӣ мекунанд.

== Иқтисодёт ==
Аз [[1 январ]]и [[соли 2020]] ҳадди ақали музди меҳнат дар Колумбия 877 802 песо (267,76 [[доллари ИМА|$]])-ро ташкил медиҳад, ба иловаи субсидияи ҳатмии роҳкиро ба андозаи 102 854 песо (31,71 $). Яъне ҳамагӣ тақрибан 980 656 песо (299,14 $) дар як моҳ&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.elpais.com.co/ultimo-minuto/salario-minimo-2020-en-colombia-se-definio-por-decreto-asi-quedo-el-aumento.html |title=Salario mínimo 2020: así quedó el aumento en Colombia|access-date=2020-01-09 |archive-date=2020-01-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200112002609/https://www.elpais.com.co/ultimo-minuto/salario-minimo-2020-en-colombia-se-definio-por-decreto-asi-quedo-el-aumento.html |url-status=live }}&lt;/ref&gt;.

'''Афзалиятҳо''': қариб худкифо будан дар таъминоти энержӣ ба шарофати захираҳои нафт ва ангишт, ҳамчунин неругоҳҳои барқи обӣ. Иқтисоди солими диверсификатсияшудаи содиротгаро, пеш аз ҳама қаҳва ва ангишт.

'''Нуқсонҳо''': муомилоти маводи мухаддир, фасодкорӣ ва ноустувории сиёсӣ сармоягузоронро метарсонанд. Саноат рақобатпазир нест. Бекорӣ баланд аст (соли 2008 — 11,3 %). Ноустувории нархҳои ҷаҳонии қаҳва. Мушкилоти сиёсати хориҷӣ бинобар содироти кокаин.

ММД ба ҳар сари аҳолӣ дар соли 2009 — 5,1 ҳазор доллар (мавқеи 110-ум дар ҷаҳон). Зери хатти камбизоатӣ — 47% аҳолӣ (соли 2008). Бекорӣ — 12 % (соли 2009).

Бар асоси маълумоти Бонки Ҷаҳонӣ, ММД ба ҳар сари аҳолии Колумбия дар соли 2012 — 7,751 ҳазор доллар (мавқеи 75-ум дар ҷаҳон). Ҳамзамон ҳаҷми умумии ММД 502,8 млрд доллари ИМА буд, ки ба Колумбия мақоми 25-умро дар ҷаҳон дод.

=== Тиҷорати хориҷӣ ===
Содирот (44,24 млрд доллар, дар соли 2017): [[нафтӣ|маҳсулоти нафтӣ]], [[қаҳва]], [[ангишт]], [[никел]], [[замруд|замрудҳо]], либос, [[банан]]ҳо, маҳсулоти [[Гулпарварӣ|гулпарварӣ]].

Харидорони асосӣ — ИМА (28,5 %), Панама (8,6 %), Чин (5,1 %)&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/co.html |title=Колумбия в Книге фактов ЦРУ |access-date=2019-01-04 |archive-date=2009-05-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090513074502/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/co.html |url-status=dead |accessdate=2025-10-08 |archivedate=2009-05-13 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090513074502/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/co.html }}&lt;/ref&gt;.

Воридот (47,13 млрд доллар, дар соли 2017): таҷҳизоти саноатӣ, васоити нақлиёт, молҳои истеъмолӣ, кимиёвот, сӯзишворӣ.

Таъминкунандагони асосӣ — ИМА (26,3 %), Чин (19,3 %), Мексика (7,5 %), Бразилия (5 %), Олмон (4,1 %).

=== Кишоварзӣ ===
18 % шуғлмандон дар кишоварзӣ фаъолият доранд. 5 % заминҳо зери кишт, 38 % — зери чаронидани чорво. Хокҳои ҳосилхез бештар дар плато ва баъзе пастиҳо ҷойгиранд. Колумбия — дувумин истеҳсолкунандаи [[қаҳва]] дар ҷаҳон. Барои минтақаҳои кӯҳӣ зироатҳои бозорӣ [[пахта]] ва [[тамоку]] мебошанд. Дар пастиҳо [[банан]]у [[Қамишзахарин|камиши қанд]] ва ҳамчунин [[Гулпарварӣ|гиёҳҳои гулпарварии ороишӣ]] барои содирот парвариш мешаванд. Барои бозори дохилӣ [[биринҷ]], [[ҷуворимакка|ҷаворимакка]], [[картошка]] ва [[сорго]] месабзонанд. Дар чорводорӣ парвариши чорвои калони шохдор, хукдорӣ ва гӯсфандпарварӣ бартарӣ дорад. Дар департаментҳои ҷанубӣ [[Кишти кока дар Колумбия|парвариши кока]] ба таври васеъ паҳн шудааст, ки аз ҷониби картелҳои колумбиягӣ назорат мегардад&lt;ref name=&quot;steiner&quot;&gt;Robert Steiner and Hernan Vallejo. «Illegal drugs». In Hudson.&lt;/ref&gt;.

=== Саноати истихроҷ ===
Колумбия захираҳои бузурги канданиҳои фоиданок дорад, ки асосан дар минтақаҳои кӯҳии Анд мутамарказ шудаанд. Дар кишвар [[тило]], [[нуқра]], [[Платина|платина]], замрудҳо (то 90 % истихроҷи ҷаҳонӣ), ангиштсанг ({{нет АИ 2|33+ млн тонна/сол|4|06|2017}}), [[нафт]] (19 млн тонна/сол) ва [[гази табиӣ]] истихроҷ мешаванд. Конҳои [[мис]], [[симоб]], [[сурб]] ва марганетс таҳқиқ ва коркард шудаанд. Захираҳои [[уран]] маълуманд, вале (ҳадди ақал расман) коркард нашудаанд.

=== Саноат ===
[[Акс:MEDELLÍN .jpg|thumb|[[Медельин]]]]
Дар 20 соли охир соҳаҳои мошинсозӣ, коркардӣ, пойафзолсозӣ, кимиё ва нассоҷӣ босуръат рушд кардаанд. Марказҳои асосии саноат — [[Богота]], [[Медельин]] ва [[Кали (шаҳр)|Кали]]. Корхонаҳои саноати хӯрокворӣ асосан ба коркарди камиши қанд, биринҷ, сабзавот ва меваҳо машғуланд.

=== Энергетика ===
Захираҳои умумии манбаъҳои энержии кишвар 7,254 млрд тут (дар эквиваленти ангишт) баҳогузорӣ шудаанд&lt;ref&gt;{{cite web|lang=ru|url=https://www.eeseaec.org/zapasy-energonositelej-energeticeskij-potencial|title=Запасы энергоносителей. Энергетический потенциал|website=EES EAEC. Мировая энергетика|date=2021-07-22|access-date=2022-08-06|archive-date=2021-07-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20210729154718/https://www.eeseaec.org/zapasy-energonositelej-energeticeskij-potencial|url-status=live|accessdate=2025-10-08|archivedate=2021-07-29|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210729154718/https://www.eeseaec.org/zapasy-energonositelej-energeticeskij-potencial}}&lt;/ref&gt;. Тибқи маълумоти UNSD ва EES EAEC&lt;ref&gt;{{cite web|lang=ru|url=https://www.eeseaec.org/energetika-stran-mira/energetika-kolumbii|title=Энергетика Колумбии|website=EES EAEC. Мировая энергетика|date=2022-05-17|access-date=2022-08-06|archive-date=2022-06-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20220607184841/https://www.eeseaec.org/energetika-stran-mira/energetika-kolumbii|url-status=live|accessdate=2025-10-08|archivedate=2022-06-07|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220607184841/https://www.eeseaec.org/energetika-stran-mira/energetika-kolumbii}}&lt;/ref&gt; то поёни соли 2019 энергетикаи Колумбия бо нишондодҳои зерин тавсиф мешавад: тавлиди сӯзишвории органикӣ — 209 673 ҳазор тут. Таъминоти умумӣ — 89 957 ҳазор тут. Барои тавлид дар нерӯгоҳҳо ва корхонаҳои гармидиҳӣ 8 071 ҳазор тут (9,0 % аз таъминоти умумӣ) масраф шудааст. Қудрати насбшуда (нетто) — 19 009 МВт, аз ҷумла: [[Нерӯгоҳи барқи ҳароратӣ|ТЭС]] — 36,2 %, [[Манбаъҳои барқароршавандаи энержӣ|МБЭ]] — 63,8 %. Истеҳсоли барқ (брутто) — 80 590 млн кВт∙соат, аз ҷумла: ТЭС — 32,0 %, ВБЭ — 68,0 %. Масрафи ниҳоии барқ — 67 171 млн кВт∙соат: саноат — 33,2 %, нақлиёт — 0,2 %, аҳолӣ — 36,9 %, бахши тиҷоратӣ ва хизматрасонӣ — 24,3 %, кишоварзӣ, ҷангалдорӣ ва моҳидорӣ — 1,2 %, дигарон — 4,1 %. Нишондодҳои самаранокӣ (2019): ММД ба ҳар сари аҳолӣ (ППС, нархҳои номиналӣ) — 15 633 доллар; истеъмоли умумии барқ ба ҳар сари аҳолӣ — 1 360 кВт∙соат; истеъмоли барқи аҳолӣ — 502 кВт∙соат. Шумори соатҳои истифодаи қудрати насбшуда — 4 229 соат.

=== Нақлиёт ===
Масофаҳои бузург, ботлоқзорҳо, ҷангалҳо, кӯҳҳо ва камшумории аҳолӣ рушди нақлиёти заминро маҳдуд месозанд ва ба афзоиши нақлиёти ҳавоӣ мусоидат мекунанд.

Дар маҷмӯъ ~4 160 км роҳҳои оҳан ва беш аз 100 000 км роҳҳои автомобилгард вуҷуд дорад, аз ҷумла шоҳроҳи байналмилалӣ, ки [[Венесуэла]]ро бо [[Эквадор]] мепайвандад ва аз ҳудуди Колумбия мегузарад.

Хати аввалини байналмилалии тиҷоратии ҳавоӣ дар [[соли 1919]] ба кор даромад. Айни замон дар кишвар тақрибан 670 [[майдони ҳавоӣ|аэродром]] мавҷуд аст. Фурудгоҳҳои асосӣ дар Барранкиля, Меделин, Кали ва Богота ҷойгиранд.

Картахена де Индиас, Буэнавентура ва Барранкиля — бузургтарин бандарҳо мебошанд. Дарозии умумии шабакаи навигатсияи дарёӣ беш аз 14 000 км-ро ташкил медиҳад.
== Аҳолӣ ==
[[Акс:Colombia_single_age_population_pyramid_2020.png|thumb|300px|[[Пирамидаи синну ҷинсӣ]]-и аҳолии Колумбия барои соли 2020]]
Шумораи аҳолӣ — 50 459 942 нафар.

Афзоиши солонаи аҳолӣ — 1,2 %.

Муддати миёнаи умр — 71 сол барои мардон ва 77,8 сол барои занон.

Аҳолии шаҳрӣ — 74 % (соли 2008).

Саводнокӣ — 90,4 % (бар пояи барӯйхатгирии соли 2005).

Таркиби нажодӣ:
* метисҳо (48 %);
* сафедпӯстон (39 %);
* сиёҳпустон (10,6 %);
* индейсҳо (2,4 %).

=== Вазъи аҳолии бумӣ ===
Қонуни [[11 октябр]]и [[1821]] эълон кард, ки індеҳост (мардуми бумӣ) шаҳрвандони озоданд ва бо сафедпустон баробар ҳастанд, ва дар моддаи 3 тақсим намудани заминҳои ''ресгуардо'' (резервацияҳо)-ро байни аъзои ҷамоаҳо «ба ихтиёри комил ва моликияти онҳо, вақте шароит иҷозат диҳад ва дертар аз панҷ сол набошад» пешбинӣ мекард&lt;ref name=&quot;autogenerated1&quot;&gt;http://static.iea.ras.ru/neotlozhka/197-Alexandrenkov.pdf {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20150620091905/http://static.iea.ras.ru/neotlozhka/197-Alexandrenkov.pdf |date=2015-06-20 }} С. 4&lt;/ref&gt;. Дар асри XIX бархе аз индеҳо тавонистанд ба рутбаҳои баландҳои низомӣ ва мансабҳои идорӣ бирасанд&lt;ref&gt;http://static.iea.ras.ru/neotlozhka/197-Alexandrenkov.pdf {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20150620091905/http://static.iea.ras.ru/neotlozhka/197-Alexandrenkov.pdf |date=2015-06-20 }} С. 5&lt;/ref&gt;. Қонуни [[1890]] муайян мекард, ки аҳолии аслиии ''ресгуардо'' тибқи дастурҳои махсус идора мешаванд, на тибқи қонунҳои умумии Ҷумҳурӣ, ва тавассути миссияҳо «ба зиндагии мутамаддин» оварда мешаванд&lt;ref name=&quot;autogenerated1&quot; /&gt;. То [[1960]] дар кишвар 81 ''ресгуардо'' бо масоҳати умумии 400 ҳазор гектар боқӣ монд (қариб ҳамаашон дар ҷанубу ғарб)&lt;ref&gt;http://static.iea.ras.ru/neotlozhka/197-Alexandrenkov.pdf {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20150620091905/http://static.iea.ras.ru/neotlozhka/197-Alexandrenkov.pdf |date=2015-06-20 }} С. 11&lt;/ref&gt;. Дар асри XX муборизаи мардуми бумӣ барои ҳуқуқҳо боиси пазируфта шудани ''ресгуардо'' аз ҷониби давлат гардид ва дар заминҳои канорӣ байни [[1965]] ва [[1986]] 158 резервация (''reserva'') бо масоҳати умумиашон 12 400 ҳазор гектар барои 128 ҳазор нафар таъсис дода шуд&lt;ref&gt;http://static.iea.ras.ru/neotlozhka/197-Alexandrenkov.pdf {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20150620091905/http://static.iea.ras.ru/neotlozhka/197-Alexandrenkov.pdf |date=2015-06-20 }} С. 12&lt;/ref&gt;. [[Конститутсияи Колумбия|Конститутсияи соли 1991]] ба забонҳои бумӣ мақоми маҳаллӣ, таҳсилоти ду забона дар ҷомеаҳои этникӣ дод ва ду ҷойро дар парлумон барои индеҳо резерв кард&lt;ref&gt;http://static.iea.ras.ru/neotlozhka/197-Alexandrenkov.pdf {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20150620091905/http://static.iea.ras.ru/neotlozhka/197-Alexandrenkov.pdf |date=2015-06-20 }} С. 13&lt;/ref&gt;. Конститутсия ҳамчунин ба қаламравҳои бумӣ ҳуқуқи худидоракунӣ ва истифодаи захираҳои табииро эътироф кард&lt;ref name=&quot;autogenerated3&quot;&gt;http://static.iea.ras.ru/neotlozhka/197-Alexandrenkov.pdf {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20150620091905/http://static.iea.ras.ru/neotlozhka/197-Alexandrenkov.pdf |date=2015-06-20 }} С. 14&lt;/ref&gt;. Дар натиҷа, соли [[2005]] Шӯъбаи масоили бумии Вазорати корҳои дохилӣ 567 ''ресгуардо''-ро (бо ин вожа ҳамчунин резервацияҳои нав низ ном бурда мешаванд) бо масоҳати беш аз 36 500 ҳазор гектар ба қайд гирифт, ки дар онҳо каме беш аз 800 ҳазор нафар дар ҳайати 76 503 оила зиндагӣ мекарданд&lt;ref name=&quot;autogenerated3&quot; /&gt;. Бар асоси Фармони 1396 аз соли 1996 Комиссияи миллии ҳуқуқи инсон барои халқҳои бумӣ таъсис дода шуд&lt;ref&gt;http://static.iea.ras.ru/neotlozhka/197-Alexandrenkov.pdf {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20150620091905/http://static.iea.ras.ru/neotlozhka/197-Alexandrenkov.pdf |date=2015-06-20 }} С. 15&lt;/ref&gt;.

=== Дин ===
[[Акс:Primatial Cathedral of Bogotá 01.jpg|thumb|250px|Кафедраи асосии [[Богота]]]]
Аксарияти кулли сокинони Колумбия — [[масеҳӣ|масеҳи]]ён (95,7 %&lt;ref name=&quot;thearda&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.thearda.com/internationalData/countries/Country_55_2.asp|url-status=dead|title=Colombia - Religious Adherents, 2010 (World Christian Database)|author=|date=|website=|publisher=The Association of Religion Data Archives|access-date=2014-04-07|lang=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20140428223836/http://www.thearda.com/internationalData/countries/Country_55_2.asp|archive-date=2014-04-28|accessdate=2025-10-08|archivedate=2014-04-28|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140428223836/http://www.thearda.com/internationalData/countries/Country_55_2.asp}}&lt;/ref&gt;). Мазҳаби масеҳӣ (дар шохаи католикии он) ҳамзамон бо истеъморгарони испанӣ ба қаламрави Колумбияи имрӯза роҳ ёфт ва хеле зуд байни аҳолии маҳаллӣ паҳн гардид. Дар асри XIX дар Колумбия [[протестантҳо]] зуҳур карданд, дар асри XX — [[православӣ|православиён]]. Аз миёнаҳои асри XX раванди берунравии оммавии мӯъминон аз калисои католикӣ ва гузариш ба ҷамъиятҳои гуногуни протестантӣ мушоҳида мешавад; то ибтидои асри XXI нишондиҳандаи католикҳо дар аҳолии кишвар то 79 % поин рафт&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.pewforum.org/2014/11/13/religion-in-latin-america/|title=Religious Affiliations of Latin Americans and U.S. Hispanics|author=|date=2014-11-13|website=Religion in Latin America. Widespread Change in a Historically Catholic Region|publisher=Pew Research Center|access-date=2016-02-27|lang=en|archive-date=2019-08-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20190829133838/https://www.pewforum.org/2014/11/13/religion-in-latin-america/|url-status=live}}&lt;/ref&gt;. Шумораи протестантҳо аз 10 % то 17 % баҳогузорӣ мешавад&lt;ref name=&quot;pew&quot;&gt;{{cite web|url=http://features.pewforum.org/global-christianity/total-population-percentage.php|url-status=dead|title=Christian Population as Percentages of Total Population by Country|author=|date=2011-01|website=|publisher=Pew Research Center|access-date=2014-03-15|lang=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20120107191939/http://features.pewforum.org/global-christianity/total-population-percentage.php|archive-date=2012-01-07|accessdate=2025-10-08|archivedate=2018-12-24|archiveurl=https://web.archive.org/web/20181224211223/http://www.pewforum.org/global-christianity/total-population-percentage.php}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;state&quot;&gt;{{cite web|url= https://www.state.gov/documents/organization/238744.pdf|title= Report on International Religious Freedom. Colombia|author= Bureau of Democracy, Human Rights, and Labor|date= 2015-10-14|website= 2014 Report on International Religious Freedom|publisher= [[Госдепартамент США|U.S. State Department]]|access-date= 2016-02-27|lang= en|archive-date= 2016-04-17|archive-url= https://web.archive.org/web/20160417035348/http://www.state.gov/documents/organization/238744.pdf|url-status= live}}&lt;/ref&gt;; пеш аз ҳама — [[панҷоҳрӯзагиён]] (2,9 млн). Шумораи православиён (асосан муҳоҷирон аз Ховари Миёна) — 12 ҳазор нафар&lt;ref name=&quot;Mandryk&quot;&gt;{{книга |автор= Jason Mandryk |часть= Colombia|ссылка часть= |заглавие= Operation World: The Definitive Prayer Guide to Every Nation |ссылка=https://archive.org/details/operationworld07edmand|ответственный=|место= |издательство=InterVarsity Press |год= 2010 |volume= |pages= |columns= |allpages=978 |серия= Operation World Set|isbn=0-8308-5724-9 |тираж=|ref=}}&lt;/ref&gt;.

Дар Колумбия ҳамчунин динҳои суннатии бумӣ нигоҳ дошта шудаанд, ки пайравонашон 305 ҳазор нафарро ташкил медиҳанд&lt;ref name=&quot;Holland&quot;&gt;{{книга |автор= Clifton L. Holland|часть= Colombia|ссылка часть= |заглавие= Religions of the World, Second Edition A Comprehensive Encyclopedia of Beliefs and Practices|оригинал= |ссылка= |викитека= |ответственный= [[Мелтон, Джон Гордон|J. Gordon Melton]] and Martin Baumann|издание= |место= Santa Barbara, California|издательство= ABC CLIO|год= 2010|volume= |pages= 740—753|columns= |allpages= 3200|серия= |isbn= 978-1-59884-203-6|тираж=|ref=Holland}}&lt;/ref&gt;. Ҳанӯз 490 ҳазор колумбиягиён ба гуногуни урфу одатҳои спиритистӣ пайравӣ мекунанд, ки омехтаи динҳои бумӣ, анъанаҳои мазҳабии африқоӣ ва католикизм мебошанд&lt;ref name=&quot;Holland&quot; /&gt;.

Муҳоҷирони араб [[ислом]]ро пайравӣ мекунанд (14 ҳазор нафар&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.pewforum.org/files/2011/01/FutureGlobalMuslimPopulation-WebPDF-Feb10.pdf|title=The Future of the Global Muslim Population|author=|date=2011-01|website=|publisher=Pew Research Center|access-date=2014-03-07|lang=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20140211123722/http://www.pewforum.org/files/2011/01/FutureGlobalMuslimPopulation-WebPDF-Feb10.pdf|archive-date=2014-02-11|url-status=dead|accessdate=2025-10-08|archivedate=2013-02-03|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130203103925/http://www.pewforum.org/uploadedFiles/Topics/Religious_Affiliation/Muslim/FutureGlobalMuslimPopulation-WebPDF-Feb10.pdf}}&lt;/ref&gt;). Дар байни ҷомеаи чинӣ пайравони Дини мардумии чинӣ (2,4 ҳазор) ҳастанд; қисми чинӣ ва ҷопонӣ [[буддоия]]ро пайравӣ мекунанд (2 ҳазор)&lt;ref name=&quot;Holland&quot; /&gt;. [[Ҳиндуизм]] дар Колумбия (9 ҳазор&lt;ref name=&quot;Mandryk&quot; /&gt;) асосан бо [[Неоҳиндуизм|ҷараёнҳои неоҳиндуизм]] намояндагӣ мешавад. Дар Колумбия ҳамчунин 70 ҳазор пайрави дини [[Баҳоия|баҳоӣ]]&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.thearda.com/QuickLists/QuickList_40c.asp|url-status=dead|title=Most Baha'i Nations (2005)|author=|date=|website=|publisher=The Association of Religion Data Archives|access-date=2014-03-07|lang=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20100414021730/http://www.thearda.com/QuickLists/QuickList_40c.asp|archive-date=2010-04-14|accessdate=2025-10-08|archivedate=2018-12-26|archiveurl=https://web.archive.org/web/20181226145149/http://www.thearda.com/QuickLists/QuickList_40c.asp%20}}&lt;/ref&gt;, 4,6 ҳазор [[Яҳудият|яҳудиён]]&lt;ref name=&quot;Mandryk&quot; /&gt; ва пайравони ҷараёнҳои нави динӣ зиндагӣ мекунанд.

Тақрибан 1,1 млн сокини Колумбия (2,4% аҳолӣ) бединанд&lt;ref name=&quot;Mandryk&quot; /&gt;.
== Фарҳанг ва маориф ==
[[Акс:La pollera 2005.jpg|thumb|[[Барранкиля]]]]


Дар ҳудуди Колумбия ду фарҳанг ба ҳам омехт: фарҳанги аврупоӣ, ки онро конкистадорони испанӣ дар асри XV оварда буданд, ва фарҳанги маҳаллӣ, ки аз омезиши тамаддунҳо ва халқҳои индеҳӣ шакл гирифта, хотираи ғании ҳазорсолаи худро боқӣ гузоштааст. Аҳолии кишвар омехтаи наслҳои аврупоиҳо, индеҳо ва ғуломони сиёҳпӯстони аз [[Африқо]] овардашуда аст. Бо вуҷуди он ки дар кишвар забони ягона — испанӣ ва дини ягона — католикӣ ҳукмфармост, Колумбия бо гуногунрангии бузурги этникӣ ва фарҳангӣ фарқ мекунад. Ба тамаддуни қадимии пешазколумбӣ — ба маҳоратҳои нодири индеҳо дар сохтани, шояд, комилтарин маснуоти тиллоӣ ва дигар мавод дар тамоми қораи Амрико — фарҳанг ва санъати Испания, мусиқӣ, рақс ва суннатҳои сиёҳпустон ва мулатоҳо, инчунин хаёли метисҳо илова шуд.

Маҳз дар ин ҷо реализми ҷодуӣ падид омад, ки бузургтарин намояндаи он [[Габриэл Гарсиа Маркес]] аст. Ин рангорангӣ дар асарҳои рассомони Колумбия, мисли [[Ботеро, Фернандо|Фернандо Ботеро]], [[Обрегон, Алехандро|Алехандро Обрегон]] ва Гиљермо Видеман низ ҳузур дорад. Аз ҳамин ҷо решаҳои рақсҳо ва мусиқии тропикӣ — [[сальса|салса]], кумбия, порро, валленато — меоянд. Маҳз бар ҳамин пояи таърихӣ навоварии ҷасуронаи фарҳанги колумбиягӣ шакл гирифт&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://colombia.su/ |title=Все о Колумбии |access-date=2019-11-28 |archive-date=2019-11-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191121065958/http://colombia.su/ |url-status=live }}&lt;/ref&gt;.

=== Забон ===
Забони испанӣ забони расмии Колумбия буда, қариб ҳамаи сокинони кишвар (99,2 %) ба он сухан мегӯянд, ба истиснои бархе қабилаҳои индеҳӣ&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.alcaldiabogota.gov.co/sisjur/normas/Norma1.jsp?i=2780|title=Consulta de la Norma:|publisher=www.alcaldiabogota.gov.co|access-date=2017-10-28|archive-date=2017-10-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20171010184420/http://www.alcaldiabogota.gov.co/sisjur/normas/Norma1.jsp?i=2780|url-status=live}}&lt;/ref&gt;. Дар маҷмӯъ дар ҳудуди Колумбия 65 забони индеҳии боқимонда вуҷуд дорад, аммо шумораашон ҳар сол коҳиш меёбад&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.banrepcultural.org/blaavirtual/antropologia/lengua/clas2.htm|title=Las lenguas indígenas en Colombia  &amp;#124; banrepcultural.org|author=Landaburu, Jon|publisher=www.banrepcultural.org|lang=es|access-date=2017-10-28|archive-date=2013-09-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20130929200029/http://www.banrepcultural.org/blaavirtual/antropologia/lengua/clas2.htm|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.ambafrance-co.org/Jon-Landaburu-Especialista-de-las|title=- Jon Landaburu, Especialista de las lenguas de Colombia - La France en Colombie - Francia en Colombia|date=2013-12-16|access-date=2017-10-28|archive-date=2013-12-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20131216191247/http://www.ambafrance-co.org/Jon-Landaburu-Especialista-de-las|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;. Илова бар ин, ду [[Креольские языки|забони креолӣ]], [[Забони лӯлиҳо|забони лӯлиҳо]] ва [[Забонҳои ишора|забони ишораи колумбиягӣ]] низ мавҷуд аст; [[англисӣ]] дар департаменти [[Сан-Андрес ва Провиденсия]] мақоми расмӣ дорад&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.lenguasdecolombia.gov.co/mapalenguas/inicio.swf|url-status=dead|title=Mapa de lenguas de Colombia|author=|website=Portal de lenguas de Colombia|date=|publisher=|access-date=2017-10-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20171010222341/http://www.lenguasdecolombia.gov.co/mapalenguas/inicio.swf|archive-date=2017-10-10}}&lt;/ref&gt;.

Маорифи мактабӣ дар Колумбия дар баробари фанҳои умумӣ забони англисиро ҳам дарбар мегирад, аммо ҳоло танҳо қисми ками колумбиягиён метавонанд ба он равон сухан гӯянд.

Дар испании Колумбия лаҳҷаҳои зиёде мавҷуданд, ки аз ҷиҳати маъно, сохтор, синтаксис ва интонатсия фарқ мекунанд. Хусусиятҳои умумии испанӣ дар Америкаи Лотинӣ дар тамоми минтақаҳои кишвар ҳифз мегарданд. Дар шимоли Колумбия гурӯҳи лаҳҷаҳои монанд, ки мардуми [[Карибҳо (гурӯҳи халқҳо)|кариб]] (ба истилоҳ «костеҳос») ба онҳо сухан мегӯянд, ҷудо мешаванд. Дар ҷануб, дар [[Андҳо|Андҳо]], лаҳҷа паҳн аст, ки ба лаҳҷаи кӯҳистони [[Эквадор]] ва [[Перу]] монанд аст (ба истилоҳ «испанӣ-и андаӣ»).

Испании [[Алтипланои]] Кундибойясенсе ({{lang-es|Altiplano Cundiboyacense}}) бо оҳанги бетараф ва талаффузи фаҳмо машҳур аст. Аз ин рӯ, он яке аз суннатитарин миёни ҳамаи лаҳҷаҳои испанӣ дониста мешавад, ки дар ду тарафи [[Уқёнуси Атлантик]] ба он сухан мегӯянд.

Забонҳо ва лаҳҷаҳои гурӯҳҳои этникии индеҳӣ дар қаламравҳои худ инчунин мақоми расмӣ доранд&lt;ref name=&quot;constitution&quot;&gt;{{cite web |url = http://pdba.georgetown.edu/Constitutions/Colombia/col91.html |title = Конституция Колумбии, 1991  |archive-url = https://web.archive.org/web/20061024095709/http://pdba.georgetown.edu/Constitutions/Colombia/col91.html |archive-date = 2006-10-24 }} (Моддаи 10) {{es icon}}&lt;/ref&gt;. Ба забонҳои мардумӣ тақрибан 850 ҳазор колумбиягиён сухан мегӯянд&lt;ref&gt;{{cite web|title=Colombia|url=https://www.ethnologue.com/country/CO|website=Ethnologue|access-date=2017-10-28|archive-date=2017-10-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20171029013359/https://www.ethnologue.com/country/CO|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.lenguasdecolombia.gov.co/content/ley-de-lenguas-nativas|title=Ley de lenguas nativas &amp;#124; Portal de Lenguas de Colombia: diversidad y contacto|date=2014-03-26|access-date=2017-10-28|archive-date=2014-03-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20140326080213/https://www.lenguasdecolombia.gov.co/content/ley-de-lenguas-nativas|url-status=unfit|accessdate=2025-10-08|archivedate=2014-03-26|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140326080213/https://www.lenguasdecolombia.gov.co/content/ley-de-lenguas-nativas}}&lt;/ref&gt;; бештар паҳншудаҳо гурӯҳҳои [[Забонҳои чибча|чибча]], [[Забонҳои тукано|тукано]], [[Забонҳои бора-витото|бора–витото]], [[Забонҳои гуахибо|гуахибо]] ва дигарон мебошанд.

=== Мусиқии Колумбия ===
[[Акс:Gaiteros_en_el_Festival_del_Porro,_Colombia.jpg|мини|270x270пкс|Мусиқии суннатии Колумбия. Ҷашнвораи Порро дар Кордоба]]
Мусиқии суннатии Колумбия гуногунрангии миллӣ ва фарҳангии кишварро инъикос мекунад. Колумбияро «сарзамини ҳазор ритм» меноманд. Дар соҳили уқёнуси Ором ва минтақаҳои кӯҳии марказӣ мусиқии креолӣ бо хусусиятҳои хоси испанӣ ҳукмрон аст; дар вилоятҳои дохилӣ ва шарқӣ фарҳанги мусиқии бумӣ ҳифз шудааст; фолклори мусиқии соҳили Кариб таҳти таъсири мусиқии африқоӣ ташаккул ёфтааст.

Шаклҳои асосии суруду рақси мусиқии креолӣ — бамбуко, пасило, торбелино, гуабина ва дигар навъҳо мебошанд. Дар созҳои мусиқӣ асосан асбобҳои тории зангдор — типле (навъи гитор), бандола ва рекинто истифода мешаванд.
[[Акс:Shakira_Rio_03.jpg|мини|224x224пкс|Мусиқии попи муосири Колумбия. [[Шакира]]]]
Барои мусиқии бумӣ (индейӣ) пентатоника, якҷояшавии ҷудонашавандаи суруд, рақсу навозиш хос аст; истифодаи созҳои нафасӣ (найҳои найшакарӣ, найҳои чӯбӣ — фотуто) ва зарбиву садобарор (навъҳои гуногуни табл, ксилофони зарбӣ — мангуаре, ҷарингакҳо) фаровон аст.

Фолклори мусиқии африқоии Колумбия бо ритми дудараҷа, синкопаҳои тез, полиритмия ва бартарии асбобҳои зарбӣ фарқ мекунад. Шаклҳои маъруфи мусиқиву рақсии он — [[Порро (мусиқӣ)|порро]], [[кумбия]], [[валленато]], [[меренге]] ва [[румба]] мебошанд.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://colombia.su/Cultura/musica1.html|title=Мусиқӣ ва фолклор. Таърихи рушд|access-date=2019-11-28|archive-date=2016-03-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304142535/http://www.colombia.su/Cultura/musica1.html|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

=== Адабиёт ===
Номдортарин нависандаи колумбиёӣ барандаи [[Ҷоизаи Нобел]] (1982), классики адабиёти ҷаҳонии асри XX — [[Габриэл Гарсиа Маркес]] мебошад.

=== ВАО ===
Ширкати давлатии радио ва телевизиони Колумбия — '''RTVC Sistema de Medios Públicos''' соли 1954 ҳамчун ''Radiotelevisora Nacional de Colombia'' таъсис ёфта, аз соли 1963 бо номи ''Inravisión'' (''Instituto Nacional de Radio y Televisión'' — «Пажӯҳишгоҳи миллии радио ва телевизион») фаъолият мекунад. Он фарогири шабакаҳои зер мебошад:

* шабакаи телевизионии ''Canal Uno'' (ҳамон ''Cadena Uno'', ''Televisora Nacional de Colombia'', ''Canal Nacional'', таъсисёфта соли 1954),
* ''Canal Institucional'' (ё ''Cadena Dos'', таъсисёфта соли 1972),
* ''Señal Colombia'' (ё ''Cadena 3'', таъсисёфта соли 1972),
* радиои ''Radio Nacional de Colombia'' (таъсисёфта соли 1929),
* ва ''Radiónica'' (таъсисёфта соли 2005).

=== Синамо ===
Теленовеллаҳо қисми асосии вақти пахши телевизиони Колумбияро ишғол мекунанд, ки ба онҳо имкон медиҳад сатҳи иқтисодии қавиро нигоҳ доранд ва фазои фарҳангӣ ва журналистиро дастгирӣ кунанд. Онҳо аз бозори миллӣ берун рафта, дар дигар кишварҳо низ машҳур шудаанд. Ширкатҳои байналмилалӣ меъёрҳо ва принсипҳои ҳамгироии маҳсулоти аудиовизуалии Амрикои Лотиниро муайян мекунанд. Дар айни замон истеҳсоли асосии онҳо дар дасти шабакаҳои телевизионии маъруфи хусусӣ — ''Caracol Televisión'' ва ''Canal RCN'' мебошад.

=== Варзиш ===
[[Акс:Radamel_Falcao.jpg|мини|285x285пкс|[[Гарсия, Радамел Фалкао|Радамел Фалкао Гарсия]] — беҳтарин нишонзан дар таърихи тими миллӣ]]
Дастаи миллии футболи Колумбия ғолиби Ҷоми Амрикои ҷанубӣ дар соли 2001 шудааст. Клубҳои колумбиягӣ («[[Атлетико Насьонал|Атлетико Насонал]]» ва «[[Онсе Кальдас|Онсе Калдас]]») ду маротиба Ҷоми Либертадоресро ба даст овардаанд. Дастаи миллии Колумбия дар [[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2014]] ба 1/4 финал роҳ ёфт. Аз соли 2017 [[Қаҳрамонии футболи занонаи Колумбия]] низ баргузор мешавад.

Аз солҳои 2000-ум варзиши кӯчагӣ бо номи [[ҷимбарр]] дар Колумбия хеле машҳур гашт, гарчанде ки он аз нимаи асри XX инкишоф ёфта буд&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.bar-family.ru/news/stati_o_workout/147-istoriya-gimbarr-silovaya-ulichnaya-gimnastika.html|title=Таърихи Gimbarr (гимнастикаи кӯчагии қуввагӣ)|access-date=2019-11-28|archive-date=2018-10-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20181017223550/http://bar-family.ru/news/stati_o_workout/147-istoriya-gimbarr-silovaya-ulichnaya-gimnastika.html|url-status=live|accessdate=2025-10-10|archivedate=2018-10-17|archiveurl=https://web.archive.org/web/20181017223550/http://bar-family.ru/news/stati_o_workout/147-istoriya-gimbarr-silovaya-ulichnaya-gimnastika.html}}&lt;/ref&gt;.

Дар [[Бозиҳои олимпӣ]] варзишгарони Колумбия аз соли 1932 ширкат меварзанд ва аз он замон то имрӯз 19 медал ба даст овардаанд, аз ҷумла 2 тилло. Варзишгари вазнабардор [[Мария Уррутия]] соли 2000 аввалин қаҳрамони олимпии Колумбия гардид. Соли 2012 дувумин тилло ба шарофати дучархасавори 20-сола [[Мариана Пахон]] дар мусобиқаи '''BMX(Дучархаи Би Эм Икс)''' ба даст омад. Бозиҳои олимпии соли 2012 дар Лондон барои Колумбия муваффақтарин шуданд — онҳо [[Колумбия дар Бозиҳои олимпии тобистонаи 2012|8 медал]] дар 5 навъи варзиш (дзюдо, гӯштин, вазнабардорӣ, сабукатлетика ва дучархасаворӣ) ба даст оварданд.

=== Осорхонаҳо ===
Дар Колумбия осорхонаҳои зиёде мавҷуданд — таърих, археология, мардумшиносӣ, силоҳ, рассомӣ, антропология, тилло (танҳо осорхонаи тиллои ҷаҳон бо 24 ҳазор ашёи қадимаи бумӣ аз тилло ва зумуррад), инчунин санъати давраи мустамликавӣ. Хонаи-осорхонаи роҳбари мубориза барои истиқлолияти мустамликаҳои Испания дар Амрико — [[Симон Боливар]] дар шаҳри [[Богота]] ҷойгир аст.

== Идҳои Колумбия ==
{{Мақолаи асосӣ|Идҳои Колумбия}}

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}
{{Кишварҳои Амрикои Ҷанубӣ}}
{{ПБ}}
[[Гурӯҳ:Давлатҳо аз рӯи алифбо]]
[[Гурӯҳ:Колумбия]]
[[Гурӯҳ:Давлатҳо — узви СММ]]
[[Гурӯҳ:Ҷумҳуриҳои унитарӣ]]
[[Гурӯҳ:Кишварҳо ва қаламравҳои испанизабон]]
[[Гурӯҳ:Кишварҳо ва қаламравҳое, ки соли 1810 таъсис ёфтаанд]]</text>
      <sha1>21hxvjahkcwl68hnjee7p9hizc4br1q</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Oz</title>
    <ns>0</ns>
    <id>14440</id>
    <revision>
      <id>1477308</id>
      <parentid>1389620</parentid>
      <timestamp>2026-06-18T14:52:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>30618</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1477308</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2222" sha1="8doenz3ty57yk02uhdtuzp8fflw2ugh" xml:space="preserve">'''Oz''' — [[язык программирования]] очень высокого уровня, в котором совмещены функциональная, [[процедура|процедурная]], декларативная [[семантика|семантики]]. На уровне языка поддерживается решение задач математического программирования, в частности задач дискретной оптимизации. Языковые конструкции допускают простое и естественное распараллеливание задач.

Высококачественная [[Open Source|открытая]] реализация языка Oz — [[Mozart (язык программирования)|Mozart]]
включает [[IDE]] на основе расширения [[редактор]]а [[Emacs]], [[компилятор]], [[отладчик]], [[профайлер]] и другие утилиты.
Пример программы на языке Oz, решающей ребус
&lt;blockquote&gt;
&amp;nbsp;ФУТ&lt;br /&gt;
+ БОЛ&lt;br /&gt;
 &amp;nbsp;  ---&lt;br /&gt;
 &amp;nbsp; ИГРА
&lt;/blockquote&gt;
&amp;nbsp;&amp;nbsp;
Где И=0 и все различные буквы означают различные цифры.

&lt;blockquote&gt;
local Fut Res in&lt;br /&gt;
&amp;nbsp;proc {Fut C} &lt;br /&gt;
&amp;nbsp;&amp;nbsp; F#U#T#B#O#L#G#R#A = C &lt;br /&gt;
&amp;nbsp;in &lt;br /&gt;
&amp;nbsp; &amp;nbsp;&amp;nbsp; C ::: 0#9 &lt;br /&gt;
&amp;nbsp; &amp;nbsp;&amp;nbsp; {FD.distinct C} &lt;br /&gt;
&amp;nbsp; &amp;nbsp;&amp;nbsp; F \=: 0 &lt;br /&gt;
&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp; B \=: 0 &lt;br /&gt;
&amp;nbsp; &amp;nbsp;&amp;nbsp; 100 * F + 10* U + T + 100*B + 10*O + L =: 100*G + 10*R + A &lt;br /&gt;
&amp;nbsp; &amp;nbsp;&amp;nbsp; {FD.distribute ff C} &lt;br /&gt;
&amp;nbsp;end &lt;br /&gt;
{SearchAll Fut Res} &lt;br /&gt;
{Browse Res} &lt;br /&gt;
end &lt;br /&gt;
&lt;/blockquote&gt;

== См. также ==
* [[Alice (язык программирования)]]
* [[Mozart (язык программирования)|Mozart]]

== Ссылки ==
* [http://www.mozart-oz.org The Mozart Programming System]{{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20190718192853/https://www.mozart-oz.org/ |date=2019-07-18 }}

[[Гурӯҳ:Саҳифаҳои мӯҳтоҷи тарҷума]]</text>
      <sha1>8doenz3ty57yk02uhdtuzp8fflw2ugh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Дензел Вашингтон</title>
    <ns>0</ns>
    <id>14686</id>
    <revision>
      <id>1477430</id>
      <parentid>1350142</parentid>
      <timestamp>2026-06-19T00:13:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>30618</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1477430</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10457" sha1="7ewowa1r9h0ng9imkgnbx813dwd6k0v" xml:space="preserve">{{Шахсият}}
{{Cat main|Ҷоизаи Оскар}}
{{Cat main|Глобуси тилоӣ}}
'''Дензел Вашингтон''' ({{lang-en|Denzel Washington}}; соли таваллуд [[Соли 1954|1954]]) — [[ҳунарпеша]],  [[коргардон]] ва кинопродюссери амрикоӣ. Ду маротиба сазовори [[ҷоизаи Оскар]] гардидааст.  [[Барои нақши дуюми беҳтарини мардона (Оскар, ИМА)|Барои нақши дуюми беҳтарини мардона]] ([[Соли 1990|1990]]) ва [[Барои нақши беҳтарини мардона (Оскар, ИМА)|Барои нақши беҳтарини мардона]] ([[Соли 2002|2002]]). Ӯ барандаи ҷоизаи [[Глобуси тилоӣ]] (1990, [[Соли 2000|2000]]) аст.

==Зиндагинома==
Дензел Вашингтон [[28 декабр]]и [[соли 1954]] дар шаҳри [[Маунт Вернон]]и Иёлоти [[Ню-Йорк]]и [[Иёлоти Муттаҳидаи Амрико|ИМА]] ба дунё омадааст. Падари ӯ рӯҳонӣ буда, модараш дар кошонаи ҳусн кор мекард. Дензел дар оила аз се фарзанд, фарзанди дуюм буд.

Баъд аз хатми мактаб, Вашингтон ба донишгоҳи [[Фордҳем]] дохил мешавад ва аввал [[тиб]], баъдтар [[биология]] ва чанде пас рӯзноманигориро меомӯзад. Дар ниҳояти кор Дензел ба [[театр]] рӯй меорад ва дар аксари намоишномаҳои гурӯҳи эҷодии донишҷӯён баромадҳо мекунад. Яке аз нақшҳои беҳтаринаш офаридани нақши  [[Отелло]] дар фоҷиаи [[Вилям Шекспир|Шекспир]] буд.

Маҳорат ва меҳнатдӯстии Вашингтонро ба назар гирифта, ба ӯ дар консерваторияи театрии амрикоии [[Сан-Франсиско]] идрорпулӣ ҷудо карданд. Вале пас аз як сол ҳунарпеша таълимгоҳро тарк мекунад ва минбаъд ҳунарашро танҳо дар саҳнаҳо сайқал медиҳад.

Ҳунарпешаи ҷавонро олами телевизион бо оғӯши гарм пазируфт. Филми телевизионии аввалине, ки дар он Дензел нақши ҷузъиеро бозид, филми &quot;[[Вилма]]&quot; буд. Ҳангоми ба наворгирии ин филм ӯ бо ҳамсари ояндааш [[Паулетта]] шинос мешавад. Пас аз чанд сол онҳо издивоҷ карданд. Ҳунарпеша то ҳол бо ҳамсараш мебошад ва онҳо соҳиби чор фарзанд ҳастанд.
 
Аз авали солҳои 80-ум дар [[Иёлоти Муттаҳидаи Амрико|ИМА]] ҷараёни роҳ додани сиёҳпӯстон  дар нақшҳои марказӣ сар шуд. Аксари ин филмҳо дорои эътирози иҷтимоӣ ва сиёсӣ буданд. Дар ин давра Дензел Вашингтони бомаҳорат бекор намонд. Ӯро ба чандин филмҳо даъват карданд.  Яке аз ин филмҳо филми &quot;[[История солдата&quot; (коргардон [[Норманн Ҷюисон]], [[Соли 1984|1984]]) буд. Соли [[Соли 1986|1986]] Дензел дар филми [[Сиднӣ Люмет]] &quot;[[Власть]]&quot; нақш офарид. Барои иштирок дар филми &quot;[[Клич свободы]]&quot; (коргардон [[Ричард Аттенборо]], [[Соли 1987|1987]]) Вашингтонро чун беҳтарин ҳунарпеша дар нақши дуюмдараҷа ба ҷоизаи &quot;[[Оскар]]&quot; пешбарӣ карданд. Нақши офаридаи ӯ дили тамошобинону мунаққидонро тасхир кард. Соли [[Соли 1989|1989]] филми [[Эдвард Свик]] &quot;[[Слава]]&quot; ба Вашингтон ҷоизаи &quot;[[Оскар]]&quot;-ро меорад.

Соли [[Соли 1993|1993]] Вашингтон бо ҳамроҳии [[Ҷулия Робертс]]  дар филми [[Алан Ҷ. Пакула]] &quot;[[Дело о пеликанах]]&quot; нақш меофарад. Солҳои 90-ум Дензел нақшҳои зиёди низомиён, полис, афсарон, собиқ кормандони амниятро бозид.  Ин солҳо ӯ дар филмҳои &quot;[[Багровый прилив]]&quot; [[Тонӣ Скотт]] ([[Соли 1995|1995]]), &quot;[[Виртуозность]]&quot; [[Бретт Леонард]] ([[1995]]), &quot;[[Дьявол в голубом платье]]&quot; [[Карл Франклин]] (1995), &quot;[[Мужество в бою]]&quot; [[Эдвард Свик]] ([[1996]]), &quot;[[Падший]]&quot; [[Грегорӣ Хобит]] ([[Соли 1998|1998]]), &quot;[[Власть страха]]&quot; [[Филипп Нойс]] ([[1999]]) нақшҳо офарид.

Филми дигари Норманн [[Ҷюисон]] «[[Ураган]]» давраи наве дар ҳаёти эҷодии Дензел Вашингтон буд. Нақши муштзан [[Рубин Картер]] бо лақаби &quot;[[Ураган]]&quot; ки бо туҳмати одамкушӣ 20 сол дар маҳбас нишаста буд ба Вашингтон ҷоизаи &quot;[[Золотой глобус]]&quot;, пешбарӣ ба &quot;[[Оскар]]&quot; ва мукофоти кинофестивали байналмилалии [[Берлин]]ро чун  &quot;[[нақши беҳтарини мардона]]&quot; овард. Чанде пас ниҳоят дар филми &quot;[[Тренировочный день]]&quot;, ки коргардонаш [[Антуан Фукуа]] буд, ҷоизаи «[[Оскар]]» барои нақши асосӣ низ ба даст омад. Вашингтон баъд аз [[Сидней Пуатйе]] ҳунарпешаи дуввуми сиёҳпӯсте буд, ки аз рӯи ин номинатсия соҳиби &quot;Оскар&quot; гардид.

Соли [[Соли 2002|2002]] Вашингтон ба ҳайси коргардон баромад кард: ӯ филми психологии &quot;[[История Энтони Фишера]]&quot;-ро ба навор гирифт, ки дар он яке аз нақшҳои асосиро бозид. Соли [[Соли 2006|2006]] Вашингтон боз дар филмҳои [[Спайк Лӣ]] &quot;[[Не пойман - не вор]]&quot; ва [[Тонӣ Скотт]] «[[Дежа Вю]]» иштирок кард.

Дар айни замон, ҳунарпеша дар авҷи камоли худ мебошад ва ҳунари худро пайваста сайқал медиҳад. Ӯ коргардониро низ тарк накардааст. Соли [[2008]] филми нави ӯ &quot;[[The Great Debaters]]&quot; ба экранҳо хоҳад баромад.

==Ҷоизаҳо==
Ду маротиба сазовори [[ҷоизаи Оскар]] гардидааст.  [[Барои нақши дуюми беҳтарини мардона (Оскар, ИМА)|Барои нақши дуюми беҳтарини мардона]] ([[Соли 1990|1990]]) ва [[Барои нақши беҳтарини мардона (Оскар, ИМА)|Барои нақши беҳтарини мардона]] ([[Соли 2002|2002]]). Ӯ барандаи ҷоизаи [[Глобуси тилоӣ]] ([[Соли 1990|1990]], [[Соли 2000|2000]]) аст.

==Филмҳо бо иштироки Дензел Вашингтон==
* [[Соли 1988|1988]] — [[За королеву и страну]] / ''For Queen And Country'' 
* [[Соли 1990|1990]] — [[Блюз о лучшей жизни]] / ''Mo' Better Blues'' 
* 1990 — [[Состояние сердца]] / ''Heart Condition'' 
* [[Соли 1991|1991]] — [[Миссисипи Масала]] / ''Mississippi Masala'' 
* 1991 — [[Рикошет]] / ''Ricochet'' 
* [[Соли 1992|1992]] — [[Малькольм икс]] / ''Malcolm X'' 
* [[Соли 1993|1993]] — [[Филадельфия]] / ''Philadelphia'' 
* 1993 — [[Дело о пеликанах]]/ ''The Pelican Brief'' 
* 1993 — [[Много шума из ничего]] / ''Much Ado About Nothing'' 
* [[Соли 1995|1995]] — [[Багровый прилив]] / ''Crimson Tide''
* 1995 — [[Дьявол в синем платье]] / ''Devil In Blue Dress''
* 1995 — [[Виртуальный мир]] / ''Virtuosity''
* [[Соли 1996|1996]] — [[Мужество в бою]] / ''Courage Under Fire''
* [[Соли 1998|1998]] — [[Падший]] / ''Fallen''
* 1998 — [[Осада]] / ''The Siege''
* [[Соли 1999|1999]] — [[Ураган]] / ''The Hurricane''
* [[Соли 2001|2001]] — [[Тренировочный день]] / ''Training Day''
* [[Соли 2002|2002]] — [[Джон Кью]] / ''John Q''
* [[Соли 2003|2003]] — [[Вне времени]] / ''Out of Time''
* [[Соли 2004|2004]] — [[Гнев]] / ''Man on Fire''
* 2004 — [[Манчжурский кандидат]] / ''The Manchurian Candidate''
* [[Соли 2006|2006]] — [[Дежавю]] / ''Deja Vu ''
* 2006 — [[Не пойман — не вор]] / ''Inside Man''

==Пайвандҳо==
* {{imdb_name|id=0000243|name=Дензел Вашингтон}}
* [https://web.archive.org/web/20091011080555/http://www.izvestia.ru/interview/article3099431/]
== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}
{{ПБ}}
[[Гурӯҳ:Ҳунарпешаҳо аз рӯи алифбо]]
[[Гурӯҳ:Коргардонҳои синамо аз рӯи алифбо]]
[[Гурӯҳ:Ҳунарпешаҳои синамои ИМА]]
[[Гурӯҳ:Ҳунарпешагони Иёлоти Муттаҳидаи Амрико‎]]
[[Гурӯҳ:Коргардонҳои синамои ИМА]]
[[Гурӯҳ:Кинопродюсерҳои ИМА]]
[[Гурӯҳ:Барандагони ҷоизаи Оскар]]
[[Гурӯҳ:Барандагони ҷоизаи «Глобуси тиллоӣ»]]
[[Гурӯҳ:Барандагони ҷоизаи Эмми]]</text>
      <sha1>7ewowa1r9h0ng9imkgnbx813dwd6k0v</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Зиндони марказии Бағдод</title>
    <ns>0</ns>
    <id>16393</id>
    <revision>
      <id>1477462</id>
      <parentid>1452068</parentid>
      <timestamp>2026-06-19T02:28:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>30618</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1477462</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5367" sha1="5sdu2az0myyki37ievliv1b4hcmjerm" xml:space="preserve">[[Image:Abu Ghraib cell block.jpg|thumb|right|180px|Даромади ба Зиндони Марказии Бағдод]]
{{тарҷума}}
'''Зиндони Марказии Бағдод''', дар гузашта машҳур бо номи&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20090216061852/http://www.google.com/hostednews/afp/article/ALeqM5jz-FyNZ_N2Sznz4Fe1LQ8YqK3zeQ US releases scores from Baghdad prison], ''[[Google News]]'' / ''[[Agence France-Presse]]'', 12 феврал, 2009&lt;/ref&gt; '''Зиндони Абу Ғрайб prison''' ({{lang-ar|سجن أبو غريب}}; боз Абу Ғраиб, ки маънояш 'падараи зоғ' ё 'Ҷойи Зоғҳо' мебошад&lt;ref&gt;[http://www.languagehat.com/archives/001757.php Abu Ghrai translation]&lt;/ref&gt;) дар [[Абу Ғраиб]], шаҳр дар [[Ироқ]] 32&amp;nbsp;km (20&amp;nbsp;mi) дар ғарби [[Бағдод]].

==Эзоҳ==
{{Reflist}}
== Пайвандҳо ==
*[http://mp3.rbnlive.com/Janis06.html General Janis Karpinski was in charge of Abu Ghraib and now is a talk radio host] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20061026115712/http://mp3.rbnlive.com/Janis06.html |date=2006-10-26 }} [http://mp3.rbnlive.com/Stadt/0603/20060315_Wed_Stadtmiller1.mp3 Interview with Janis] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20061117114341/http://mp3.rbnlive.com/Stadt/0603/20060315_Wed_Stadtmiller1.mp3 |date=2006-11-17 }}[http://mp3.rbnlive.com/Stadt/0603/20060315_Wed_Stadtmiller2.mp3 2nd hour of the Interview] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20061117114516/http://mp3.rbnlive.com/Stadt/0603/20060315_Wed_Stadtmiller2.mp3 |date=2006-11-17 }}
*[http://www.globalsecurity.org/intell/world/iraq/images/abu-ghurayb-prison-tpc.jpg Map showing location] - globalsecurity.org
*[http://www.charonboat.com/item/68 Prisoner abused by American soldiers at Abu Ghraib prison (Iraq, April 2004) (GRAPHIC!)]{{Пайванди мурда|date=December 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
*[http://maps.google.com/maps?ll=33.291849,44.065711&amp;spn=0.011962,0.019121&amp;t=k&amp;hl=en Satellite Photograph] - Google Maps
*[http://www.pww.org/article/articleview/6260/1/245/ Memo Reveals Bush may have OK'd Torture] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20061027030013/http://www.pww.org/article/articleview/6260/1/245/ |date=2006-10-27 }}
*[http://www.antiwar.com/news/?articleid=2444 The Abu Ghraib Prison Photos] &amp;ndash; a collection of graphic photos showing torture and humiliation of Iraqi inmates by a group of U.S. soldiers in Abu Ghraib prison, released by [[The Washington Post]], [[ABC News]], [[The New Yorker]], [[CBS]] and Global Free Press
*[http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/articles/A5623-2004May5.html New Prison Images Emerge] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20120812193109/http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/articles/A5623-2004May5.html |date=2012-08-12 }} &amp;ndash; The Washington Post May 6, 2004 article by Christian Davenport
*[https://web.archive.org/web/20060830042939/http://www.newyorker.com/fact/content?040517fa_fact2 Chain of Command] &amp;ndash; The New Yorker May 9, 2004 article by Seymour M. Hersh
*[http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/articles/A43785-2004May20.html Videos Amplify Picture of Violence] &amp;ndash; The Washington Post May 21, 2004 article by Josh White, Christian Davenport and Scott Higham
*[http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/articles/A32776-2004Jun10.html Use of Dogs to Scare Prisoners Was Authorized] &amp;ndash; The Washington Post June 11, 2004 article by Josh White and Scott Higham
*[http://www.opendemocracy.net/media-abu_ghraib/issue.jsp After image: the meanings of Abu Ghraib] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20090517000118/http://www.opendemocracy.net/media-abu_ghraib/issue.jsp |date=2009-05-17 }}
*[https://web.archive.org/web/20060829122535/http://www.thanksjoedarby.com/ Thanks Joe Darby] &amp;ndash; a site for expressions of support for Joe Darby, the soldier that exposed the graphic photos and video that brought the Abu Ghraib prison scandal to light.
*[http://jurist.law.pitt.edu/currentawareness/abughraib.php Abu Ghraib legal news and resources] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20090508064821/http://jurist.law.pitt.edu/currentawareness/abughraib.php |date=2009-05-08 }}, [[JURIST]]
*[http://www.docsthatinspire.com/?p=29 DocsThatInspire.com] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20081227145442/http://www.docsthatinspire.com/?p=29 |date=2008-12-27 }} Audio interview with Rory Kennedy, director of the new documentary film, &quot;Ghosts of Abu Ghraib&quot;
*[http://www.hbo.com/docs/programs/ghostsofabughraib/index.html HBO: Ghosts of Abu Ghraib] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20090326183809/http://www.hbo.com/docs/programs/ghostsofabughraib/index.html |date=2009-03-26 }} HBO's documentary premiered February 22, 2006.
*[http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2007/02/08/AR2007020801680_pf.html An Iraq Interrogator's Nightmare], Washington Post 9 Feb 2007
*[http://www.globalsecurity.org/org/news/2004/040506-iraq-abuse.htm], Prison with a Past by Matthew McAllester

[[Гурӯҳ:Ҳуқуқи башар дар Ироқ]]
[[Гурӯҳ:Пойгоҳҳои ҳарбӣ дар Ироқ]]
[[Гурӯҳ:Зиндонҳо дар Ироқ]]</text>
      <sha1>5sdu2az0myyki37ievliv1b4hcmjerm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Борис Григоревич Колкер</title>
    <ns>0</ns>
    <id>16641</id>
    <revision>
      <id>1477380</id>
      <parentid>1332592</parentid>
      <timestamp>2026-06-18T21:04:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>30618</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1477380</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4287" sha1="6ba7w9tqgwuxzjtvgexpiegr2qf9rfd" xml:space="preserve">[[Акс:Boris KOLKER.jpg|thumb|right|Борис Колкер]]

'''Борис Григорьевич Колкер''' [[15 июл]]и с. [[соли 1939|1939]] дар шаҳри [[Тираспол]]и кишвари [[Молдавия]] таваллуд удааст. Мутарҷим, интерлингвист ва муаллими забонҳо мебошад.

Муаллифи се дастур оид ба забони байналмилалии [[эсперанто]], ки яктоаш дар [[Душанбе]] дар с.1983 дар нашриёти «Дониш» аз чоп баромадаст ва муаллифи якчанд мақола ва тақриз.

Аз [[соли 1993|1993]] дар шаҳри [[Кливленд]]и Иёлоти [[Оҳаё]] [[Иёлоти Муттаҳидаи Амрико|ИМА]] истиқомат мекунад. [[Забони эсперанто]]ро дар соли [[соли 1957|1957]] омухтааст. Номзади илмҳои забонҳо. Мавзуи рисолаашон – эсперантология. Датури асосиашон – «Сайругашт дар кишвари Эсперанто» мебошад, ки ном ва обруи муаллифро дар тамоми ҷаҳон хеле баланд кард, азбаски ин дастур ҳам китоби дарсӣ ва ҳам роҳбалади маданиятии байналмилалӣ дар кишвари Эсперанто мебошад.

Борис Григорьевич узви Академияи Эсперанто, узви фахрии Ассотсиатсияи эсперантодонони тамоми ҷаҳон ва ҳаммухаррири маҷалаи байналмилалии «Monato» мебошад. Дар муддати 20 сол дар Русия садҳо курси ғоибона гузаронд, ки дар он зиёда аз ҳазор хонандагон соҳиби шаҳодатнома шудаанд. Якчанд хонандагон аз [[Тоҷикистон]] ҳам будаанд. Дар давоми якчанд сол муаллими эсперанто дар донишгоҳҳои Сан-Франсиско ва Хартфорд будаанд. Алҳол роҳбари курси тақмилии ғоибона дар Интернет мебошанд. Дар маҳалҳои гуногун яке аз асосгузарону роҳбарони ташкилотҳои эсперантодонон дар Иттифоқи Шурави буданд.

==Рисола:==
*''[https://web.archive.org/web/20121023024927/http://www.miresperanto.narod.ru/konsultoj/kontribuo-1.htm Саҳми забони рӯсӣ дар шаклёфт ва инкишофи эсперанто]'' (Вклад русского языка в формирование и развитие эсперанто.). Москва, Академияи илмҳо ИРСС, Пажугишгоҳи забондонӣ, 1985с.

==Дастурҳо:==
* ''[http://www.esperanto.mv.ru/Lernolibro/index.html Учебник языка эсперанто. Основной курс]'' (Китоби дарсии забони эсперанто. Курси асосӣ).
* ''[http://www.esperanto.mv.ru/Esp16/index.html Эсперанто за 16 дней. Экспресс-курс]'' (Эсперанто дар муддати 16 рӯз. Экспресс-курс).
* ''[http://e-novosti.info/forumo/viewtopic.php?t=4103 Международный язык эсперанто. Полный учебник] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20101122130208/http://e-novosti.info/forumo/viewtopic.php?t=4103 |date=2010-11-22 }}'' (Забони байналмилалии эсперанто. Курси пурра).
* ''[http://lt.lernu.net/kursoj/kolker/index.php Vojaĝo en Esperanto-lando.] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20090706030901/http://lt.lernu.net/kursoj/kolker/index.php |date=2009-07-06 }}'' (Подорож ӯ країну Есперанто. Сайру гашт дар кишвари Эсперанто).

[[Гурӯҳ:Забоншиносони Русия]]
[[Гурӯҳ:Зодагони 15 июл]]
[[Гурӯҳ:Зодагони соли 1939]]</text>
      <sha1>6ba7w9tqgwuxzjtvgexpiegr2qf9rfd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Обода</title>
    <ns>0</ns>
    <id>17772</id>
    <revision>
      <id>1477606</id>
      <parentid>1259316</parentid>
      <timestamp>2026-06-19T11:48:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>30618</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1477606</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="854" sha1="8yynsdn2jg2f1tiyufezjfcggfrm915" xml:space="preserve">{{Шаҳр}}
'''Обода''' (форсӣ: آباده ) — яке аз шаҳрҳои [[Эрон]] дар устони Форс аст дар баландии 1,890 метр дар роҳи байни [[Исфаҳон]] ва [[Шероз]] ҷойгир аст. Шумори аҳолии ин шаҳр дар саршумории  соли 2006, 55,000 нафар будааст.

== Сарчашмаҳо ==
* [https://web.archive.org/web/20110628202845/http://www.world-gazetteer.com/wg.php?x=&amp;men=gcis&amp;lng=en&amp;dat=32&amp;geo=-106&amp;srt=npan&amp;col=aohdq&amp;pt=c&amp;va=x Шумори аҳолии шаҳрҳои Эрон]

{{Шаҳрҳои устони Фарс}}

{{Эрон-ҷуғ-нопурра}}

[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои Эрон]]
[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои устони Форс]]
[[Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо]]</text>
      <sha1>8yynsdn2jg2f1tiyufezjfcggfrm915</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Назарияи эҳтимолият</title>
    <ns>0</ns>
    <id>17936</id>
    <revision>
      <id>1477579</id>
      <parentid>1301937</parentid>
      <timestamp>2026-06-19T10:03:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>30618</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1477579</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9614" sha1="ql6fhhm1wn69bd63ewwkz0hyv6wyli8" xml:space="preserve">'''Назарияи эҳтимолият''' — яке аз қисмҳои [[Математика]] мебошад, ки  зуҳуроти эхтимолӣ, ҳодисаҳои эхтимолӣ, тағйирёбиҳои эхтимолӣ, хусусият ва амалиётҳои онҳоро (эҳтимолият) меомузад.

== Таърих ==

== Боз нигаред ==
* [[Аксиоматикаи Колмогоров]]

== Пайвандҳо ==
* [http://slovari.yandex.ru/dict/bse/article/00012/89300.htm?text=Теория%20вероятностей&amp;stpar3=1.1 Назарияи эҳтимолият//Большая советская энциклопедия]{{Пайванди мурда|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}

== Адабиёт ==
{{АБВ}}
{{викиучебник|Математика случая}}

=== А ===
* [[Ахтямов, Азамат Мухтарович|Ахтямов, А.М.]]  &quot;Экономико-математические методы&quot; : учеб. пособие Башк. гос. донишгоҳ. – Уфа : БГУ, 2007.
* [[Ахтямов, Азамат Мухтарович|Ахтямов, А.М.]] &quot;Теория вероятностей&quot;. - М.: Физматлит, 2009

=== Б ===
* Боровков, А. А. ''«Математическая статистика»'', М.: Наука, 1984.
* Боровков, А. А. ''«Теория вероятностей»'', М.: Наука, 1986.
* Булдык, Г. М. ''«Теория вероятностей и математическая статистика»'', Мн., Высш. шк., 1989.
* Булинский, А. В., Ширяев, А. Н. ''«Теория случайных процессов»'', М.: Физматлит, 2003.
* Бекарева, Н. Д. ''«Теория вероятностей. Конспект лекций»'', Новосибирск НГТУ

=== В ===
* Вентцель Е. С. ''Теория вероятностей.'' — М.: Наука, 1969. — 576 с.

=== Г ===

* Гихман И. И., Скороход А. В. Введение в теорию случайных процессов. — М.: Наука, 1977.
* Гмурман, В. Е. ''«Теория вероятностей и математическая статистика»'': Учеб. пособие — 12-е изд., перераб.- М.: Высшее образование, 2006.-479 с.:ил (Основы наук).
* Гмурман, В. Е. ''«Руководство к решению задач по теории вероятностей и математической статистике»'': Учеб. пособие — 11-е изд., перераб. — М.: Высшее образование, 2006.-404 с. (Основы наук).
* Гнеденко, Б. В. ''«Курс теории вероятностей»'', — М.: Наука, 1988.
* Гнеденко, Б. В. ''«Курс теории вероятностей»'', УҶШС. М.: 2001.
* Гнеденко Б. В., Хинчин А. Я. [http://ilib.mirror1.mccme.ru/djvu/teorver.htm ''«Элементарное введение в теорию вероятностей»''] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20100225072413/http://ilib.mirror1.mccme.ru/djvu/teorver.htm |date=2010-02-25 }}, 1970.
* Горбань, И. И. ''«Справочник по теории случайных функций и математической статистике»'', Киев: Институт кибернетики им. В. М. Глушкова НАН Украины, 1998.
* Горбань, И. И. [http://ifsc.ualr.edu/jdberleant/intprob/''«Теория гиперслучайных явлений»''] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20090303223652/http://ifsc.ualr.edu/jdberleant/intprob/ |date=2009-03-03 }}, Киев: ИПММС НАН Украины, 2007.
* Гурский Е. И. ''«Сборник задач по теории вероятностей и математической статистике»'', — Минск: Высшая школа, 1975.

=== Д ===
* П.Е. Данко, А.Г. Попов, Т.Я. Кожевников. Высшая математика в упражнениях и задачах. (В 2-х частях)- М.: Высш.шк, 1986.

=== К ===
* Колемаев, В. А. и др. ''«Теория вероятностей и математическая статистика»'', — М.: Высшая школа, 1991. http://www.iqlib.ru/book/preview/b0ce99dc4e1741128564b81841ae6ce0 {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20090221123554/http://www.iqlib.ru/book/preview/B0CE99DC4E1741128564B81841AE6CE0 |date=2009-02-21 }}
* [[Колмогоров, Андрей Николаевич|Колмогоров, А. Н.]] ''«Основные понятия теории вероятностей»'', М.: Наука, 1974.
* Коршунов, Д. А., Фосс, С. Г. ''«Сборник задач и упражнений по теории вероятностей»'', Новосибирск, 1997.
* Коршунов, Д. А., Чернова, Н. И. ''«Сборник задач и упражнений по математической статистике»'', Новосибирск. 2001.
* Кремер Н. Ш. Теория вероятностей и математическая статистика: Учебник для ВУЗов. — 2- изд., перераб. и доп.-М:ЮНИТИ-ДАНА, 2004. — 573 с.
* Кузнецов, А. В. ''«Применение критериев согласия при математическом моделировании экономических процессов»'', Мн.: БГИНХ, 1991.

=== Л ===
* Лихолетов И. И., Мацкевич И. Е. ''«Руководство к решению задач по высшей математике, теории вероятностей и математической статистике»'', Мн.: Выш. шк., 1976.
* Лихолетов И. И. ''«Высшая математика, теория вероятностей и математическая статистика»'', Мн.: Выш. шк., 1976.
* Лоэв М.В ''«Теория вероятностей»'', — М.: Издательство иностранной литературы, 1962.
* Латыпов А. А. ''«Теория вероятности в повседневной жизни»'' 2010 г.

=== М ===
* Мацкевич И. П., Свирид Г. П. ''«Высшая математика. Теория вероятностей и математическая статистика»'', Мн.: Выш. шк., 1993.
* Мацкевич И. П., Свирид Г. П., Булдык Г. М. ''«Сборник задач и упражнений по высшей математике. Теория вероятностей и математическая статистика»'', Мн.: Выш. шк., 1996.
* [[Мейер, Поль Андре|Мейер П.-А.]] Вероятность и потенциалы. Издательство Мир, Москва, 1973.
* [http://en.wikipedia.org/wiki/Leonard_Mlodinow Млодинов Л.] [http://elementy.ru/lib/431027 (Не)совершенная случайность]{{Пайванди мурда|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}

=== П ===
* Прохоров, А. В., В. Г. Ушаков, Н. Г. Ушаков. ''«Задачи по теории вероятностей»'', Наука. М.: 1986.
* Прохоров Ю. В., Розанов Ю. А. ''«Теория вероятностей»'', — М.: Наука, 1967.
* Пугачев, В. С. ''«Теория вероятностей и математическая статистика»'', Наука. М.: 1979.

=== Р ===
* Ротарь В. И., ''«Теория вероятностей»'', — М.: Высшая школа, 1992.

=== С ===
* Свешников А. А. и др., ''«Сборник задач по теории вероятностей, математической статистике и теории случайных функций»'', — М.: Наука, 1970.
* Свирид, Г. П., Макаренко, Я. С., Шевченко, Л. И. ''«Решение задач математической статистики на ПЭВМ»'', Мн., Выш. шк., 1996.
* Севастьянов Б. А., ''«Курс теории вероятностей и математической статистики»'', — М.: Наука, 1982.
* Севастьянов, Б. А., Чистяков, В. П., Зубков, А. М. ''«Сборник задач по теории вероятностей»'', М.: Наука, 1986.
* Соколенко А. И. ''«Высшая математика»'', учебник. М.: Академия, 2002.

=== Х ===
* Хамитов, Г. П., Ведерникова, Т. И. ''«Вероятности и статистики»'', БГУЭП. Иркутск.: 2006.

=== Ш ===
* Ширяев, А. Н. ''«Вероятность»'', Наука. М.: 1989.
* Ширяев, А. Н. ''«Основы стохастической финансовой математики В 2-х т.»'', ФАЗИС. М.: 1998.

=== Ч ===
* Чистяков, В. П. ''«Курс теории вероятностей»'', М., 1982.

=== Ф ===
* Феллер, В. ''«Введение в теорию вероятностей и её приложения»''.

{{хурд}}</text>
      <sha1>ql6fhhm1wn69bd63ewwkz0hyv6wyli8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Абдулғаффор Раҳмонзода</title>
    <ns>0</ns>
    <id>21339</id>
    <revision>
      <id>1477314</id>
      <parentid>1476928</parentid>
      <timestamp>2026-06-18T15:43:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>30618</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1477314</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9487" sha1="1334nln0sul2m8cqu4z53kzcvoxj4aq" xml:space="preserve">{{Ходими давлатӣ}}
'''Раҳмонзода Абдулғаффор Азиз''' (зод. [[29 март]]и [[1961]], [[деҳаи Андароб]]и [[ноҳияи Кӯлоб]]) — ходими давлатӣ, Вакили Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон (2015).

== Зиндагинома ==
Абдулғаффор Раҳмонзода 29 марти соли 1961 дар деҳаи Андароби шаҳри Кӯлоб, таваллуд ёфтааст. Миллаташ тоҷик. Ӯ соли 1978 мактаби миёнаи № 11 шаҳри Кӯлобро хатм намудааст.
Соли 1978 ба Донишгоҳи инженерҳои ирригатсия ва механизатсияи хоҷагии қишлоқи шаҳри Тошканд дохил шуда, онро соли 1983 бо ихтисоси инженер-заминсоз хатм намудааст.

== Корнома ==
Солҳои 1983—1984 ба ҳайси иқтисодчии гурӯҳ оид ба татбиқи пешравии илм ва техникаи Раёсати кишоварзии вилояти Кӯлоб кор кардааст.
Аз соли 1984 то соли 1988 дар вазифаҳои Котиби кумитаи комсомолии хоҷагии ба номи Жданови ноҳияи Кӯлоб, инструктори шуъбаи ташкилотҳои комсомолии Кумитаи комсомолии вилояти Кӯлоб, Мудири Шуъбаи ташкилотҳои комсомолии Кумитаи комсомолии шаҳри Кӯлоб, Инструктори Шуъбаи ташкилотҳои комсомолии Кумитаи комсомолии вилояти Брести Ҷумҳурии Белоруссия, Мудири Кобинети корҳои комсомолии Кумитаи комсомолии вилояти Кӯлоб, Инструктори шуъбаи ташкилии Кумитаи ҳизби коммунисти шаҳри Кӯлоб фаъолият намудааст.

Аз соли 1988 то соли 1993 дар вазифаҳои Котиби якуми Кумитаи комсомолии шаҳри Кӯлоб ва Раиси Иттифоқи ҷавонони шаҳри Кӯлоб интихоб гардида, кор намудааст.
Таи солҳои 1993—1996 дар вазифаҳои Мудири Сектори аграрии Корпоратсияи истеҳсолии «Кӯлоб» ва Директори Корхонаи муштараки «Ориёно» кор намудааст.
Аз соли 1996 то соли 2005 дар вазифаҳои мутахассис ва Сардори шуъбаи инвеститсияҳои хориҷии Раёсати ташкил ва ҳамоҳангсозии робитаҳои хориҷии Вазорати иқтисод ва робитаҳои иқтисоди хориҷии Ҷумҳурии Тоҷикистон, Сардори шуъбаи инвеститсияҳои берунаи Раёсати сиёсати сармоягузории Вазорати иқтисод ва робитаҳои иқтисоди хориҷии Ҷумҳурии Тоҷикистон ва Сардори Раёсати инвеститсияҳои хориҷии Вазорати иқтисод ва савдои Ҷумҳурии Тоҷикистон фаъолият намудааст.
Соли 2001 Донишгоҳи миллии Ҷумҳурии Тоҷикистонро бо ихтисоси иқтисодчӣ хатм намудааст.

Аз соли 2005 то соли 2006 бо қарорҳои Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон дар вазифаҳои муовини Вазири иқтисод ва савдои Ҷумҳурии Тоҷикистон ва муовини Вазири рушди иқтисод ва савдои Ҷумҳурии Тоҷикистон кор намудааст.
Таи солҳои 2009—2010 бо қарори Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон дар вазифаи муовини аввали Раиси Кумитаи давлатии сармоягузорӣ ва идораи амволи давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон адои хидмат намудааст.
Солҳои 2010—2012 дар вазифаи муовини Раиси вилояти Хатлон кор намуда, вакили Маҷлиси вакилони халқи вилояти Хатлон интихоб гардидааст.
Аз соли 2012 то соли 2015 бо Фармони Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон дар вазифаи иҷрокунандаи Раис ва Раиси шаҳри Кӯлоб фаъолият намуда, вакили Маҷлиси вакилони халқи шаҳри Кӯлоб интихоб гардидааст.
Соли 2014 аъзои Маҷлиси миллии Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон интихоб гардида то соли 2015 фаъолият намудааст.
Моҳи марти соли 2015 Вакили Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон даъвати панҷум интихоб гардида, Муовини Раиси Кумитаи сохтори давлатӣ ва худидоракунии маҳаллӣ Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон таъйин гардидааст.

Аз моҳи апрели соли 2020 бо қарори Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон муовини якуми Вазири меҳнат, муҳоҷират ва шуғли аҳолии Ҷумҳурии Тоҷикистон таъин гардидааст.

== Ҷоизаҳо ==
Бо ордени «Шараф» дараҷаи 2, Медали ҷашнии «Хадамоти оташнишонии Вазорати корҳои дохилии Ҷумҳурии Тоҷикистон», Медали ҷашнии «20 солагии Кумитаи ҳолатҳои фавқуллода ва мудофиаи граждании назди Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон», Медали ҷашнии «15 солагии Қувваҳои мусалаҳи Ҷумҳурии Тоҷикистон» ва Медали ҷашнии «20 солагии Қувваҳои мусалаҳи Ҷумҳурии Тоҷикистон» сарфароз гардида, аъзои ифтихории Раёсати Иттифоқи арбобони санъти Тоҷикистон мебошад.

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Пайвандҳо ==
* [http://www.ozodagon.tj/khabarho/tojikiston/3631-2012-01-23-06-34-24 Озодагон — Раҳмонов ислоҳот мекунад.Ҳоло аз барқ шурӯъ кард]{{Пайванди мурда|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Пайванди мурда|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Пайванди мурда|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Пайванди мурда|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Пайванди мурда|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Пайванди мурда|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Пайванди мурда|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Пайванди мурда|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Пайванди мурда|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Пайванди мурда|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Пайванди мурда|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Пайванди мурда|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Пайванди мурда|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Пайванди мурда|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Пайванди мурда|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Пайванди мурда|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Пайванди мурда|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Пайванди мурда|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Пайванди мурда|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Пайванди мурда|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Пайванди мурда|date=March 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Пайванди мурда|date=March 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Пайванди мурда|date=March 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Пайванди мурда|date=March 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Пайванди мурда|date=March 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Пайванди мурда|date=March 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Пайванди мурда|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes</text>
      <sha1>1334nln0sul2m8cqu4z53kzcvoxj4aq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Муҳаммад Мурсӣ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>21580</id>
    <revision>
      <id>1477576</id>
      <parentid>1453239</parentid>
      <timestamp>2026-06-19T09:17:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>30618</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1477576</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10646" sha1="fv19gelfv5hgc44yv57v6brne4ctihe" xml:space="preserve">{{Ходими давлатӣ
|ном            = Муҳаммад Мурсӣ
|номи аслӣ      = {{lang-ar|محمد مرسى عيسى العياط}}
|тасвир         = President Mohamed Morsi.jpg
|тавсифи тасвир =
|ширина         = 250
|вазифа         = [[Президенти Миср]]
|тартиб         = 5
|парчам         = Flag of the President of Egypt.svg
|аввалдавр      = [[30 июн]]и [[2012]]
|охирдавр       = [[3 июл]]и [[2013]]
|пешгузашта     = [[Ҳуснӣ Муборак]]&lt;br&gt;[[Ҳуссейн Тантавт]] (и. в.)
|ҷонишин        = [[Адлӣ Мансур]] (и. в.)&lt;br&gt;[[Абдулфаттоҳ Сисӣ]]
|вице-президент = [[Сами Хафез Анан]]&lt;br&gt;[[Махмуд Мекки]]
|премьер  = [[Кандиль, Хишам|Хишам Кандиль]]
|должность_2 = Председатель [[Партия свободы и справедливости|Партии свободы и справедливости]]
|периодначало_2 = [[30 апреля]] [[2011 год]]а
|периодконец_2 = [[24 июня]] [[2012 год]]а
|предшественник_2 = ''должность учреждена''
|преемник_2 = [[Эль-Кататни, Саад|Саад Эль-Кататни]]
|должность_3 = Генеральный секретарь [[Движение неприсоединения|Движения неприсоединения]]
|периодначало_3 = [[30 июня]]
|периодконец_3 = [[30 августа]] [[2012 год]]а
|предшественник_3 = [[Тантави, Мухаммед Хусейн|Хусейн Тантави]]
|преемник_3 = [[Ахмадинежад, Махмуд|Махмуд Ахмадинежад]]
|образование = [[Каирский университет]]&lt;br&gt;[[Университет Южной Калифорнии]]
|профессия =
|партия = [[Партия свободы и справедливости]] (2011—2012)
|дата рождения = 20.08.1951
|место рождения = [[Шаркия (Египет)|Шаркия]], {{МестоРождения|Королевство Египет|в Египте}}
|супруга = [[Махмуд, Наджля|Наджля Махмуд]]&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.moheet.com/2012/06/25/%D9%85%D9%86-%D9%87%D9%89-%D9%86%D8%AC%D9%84%D8%A7%D8%A1-%D9%85%D8%AD%D9%85%D9%88%D8%AF-%D8%B3%D9%8A%D8%AF%D8%A9-%D9%85%D8%B5%D8%B1-%D8%A7%D9%84%D8%A3%D9%88%D9%84%D9%89-%D8%9F/ |title=Who is Najla Mahmoud The next first lady? |accessdate=2019-06-19 |archivedate=2012-06-27 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120627093631/http://www.moheet.com/2012/06/25/%D9%85%D9%86-%D9%87%D9%89-%D9%86%D8%AC%D9%84%D8%A7%D8%A1-%D9%85%D8%AD%D9%85%D9%88%D8%AF-%D8%B3%D9%8A%D8%AF%D8%A9-%D9%85%D8%B5%D8%B1-%D8%A7%D9%84%D8%A3%D9%88%D9%84%D9%89-%D8%9F/ }}&lt;/ref&gt;
|дети = Ахмед, Шима, Усама, Умар и Абдуллах
|дата смерти  = 17.06.2019
|похоронен =
|вероисповедание = [[ислам]] [[Сунниты|суннитского толка]]
|отец =
|мать =
|награды = [[Орден Нила]] &lt;small&gt;лишён награды&lt;/small&gt;                                                                                                                                              |автограф = Muhammed Morsi Signature.png
}}
{{Дигар мазмунҳо|Муҳаммад (мазмунҳо)|}}{{Равонакунӣ|Муҳаммад|Муҳаммад (мазмунҳо)}}
'''Муҳаммад Мурсӣ Исо Алъайёт''' ({{lang-ar|محمد مرسى عيسى العياط}}; [[20 август]]и [[1951]], [[Шарқия (Миср)|Шарқия]] — [[17 июн]]и [[2019]]) — сиёсатмадори мисрӣ, панҷумин [[раиси ҷумҳур]]и [[Миср]] пас аз [[инқилоби 2011 Миср]], раиси [[Ҳизби Озодӣ ва Адолат]], як ҳизби таъсисшуда тавассути [[Ихвонул муслимин]] буд. Ӯ номзади ин ҳизб дар интихоботи райёсати ҷумҳурӣ [[2012]] буд ва пештар аз 2000 то 2005 намояндаи порлумон буд&lt;ref&gt;Аз Википедиаи Форсӣ http://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF_%D9%85%D8%B1%D8%B3%DB%8C&lt;/ref&gt;. Артиши Миср шомгоҳи чаҳоршанбеи [[3 июл]]и [[соли 2013|2013]] Муҳаммад Мурсиро аз раёсати ҷумҳурӣ барканор кард ва эътибори Қонуни асосии он кишварро муваққатан боздошт. [[Абдулфаттоҳ Сийсӣ]], фармондеҳи кулли нерӯҳои мусаллаҳи Миср бо хондани баёнияе, тасмими артиш барои барканории Мурсӣ аз курсии раиси ҷумҳури Мисрро ба иттилои мардум расонд. Ин баёния пас аз поёни зарбулаҷали 48 соатаи артиш ба раёсати ҷумҳурӣ ва гуруҳҳои сиёсӣ барои дастёбӣ ба тавофуқе ба манзури поён додан ба буҳрони Миср содир шудааст&lt;ref name=ozodi&gt;(Июл 4, 2013) {{cite news|url=http://www.ozodi.org/content/article/25035973.html|title=Барканории Мурсӣ. Идомаи &quot;баҳори араб&quot; ё кудатои низомӣ?|publisher=[[Радиои Аврупои Озод/Радиои Озодӣ|Радиои Озодӣ]]}} 4 июл 2013.&lt;/ref&gt;.

== Таҳсилот ==
Ӯ унвонҳои бакалавр ва магистратураи муҳандиси фулузот (металлургия) худро аз [[Донишгоҳи Қоҳира]](1978) ва доктори муҳофизат аз моторҳои фазопайморо аз Донишгоҳи Калифорнияи Ҷанубӣ гирифтааст, ки пас аз поёни таҳсилот дар ин донишгоҳ низ ба тадрис машғул буд. Ӯ аз 1982 то 1985 устодёри Донишгоҳи Иёлати Калифорния дар Нуртриҷ буд. Дар ин сол устоди Донишгоҳи Зақозиқи Миср шуд. Ду нафар аз 5 фарзанди ӯ мутаваллиди Калифорния ва шаҳрванди Амрико ҳастанд.

== Райёсати ҷумҳурӣ ==
Дар давраи дувум интихоботи райёсати ҷумҳурии Миср. ки таърихи 17 июни соли 2012 баргузор гардид, Муҳаммад Мурсӣ бар асоси омори расмӣ дар рақобат бо Ҷенерал Аҳмад Шафиқ пирӯзи интихобот гардид. Вай аввалин раиси ҷумҳур пас аз инқилоби 2011 Миср ва панҷумин раиси ҷумҳур таърихи ин кишвар аст.

== Лағви ҳукми анҳоли парлумон ==
Дар таърихи 8 июли соли 2012 Муҳаммад Мурсӣ ҳукми анҳоли порлумонро лағв кард ва хостори баргузори ҷаласоти он шуд. Пеш аз ин Шӯрои Олии Низомӣ, маҷлиси Мисрро мунҳал карда буд.

== Мамнӯъияти вориди атбои эронӣ ба Миср ==
Бар асоси дастури Мурсӣ вориди атбоъи эронӣ ба Миср мамнӯъ эълон шуд&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.qudsonline.ir/NSite/FullStory/News/?Id=59449|title=پایگاه خبری - تحلیلی قدس آنلاین  ممنوعیت ورود اتباع ایرانیوعراقی به مصر|publisher=QuidsOnline|accessdate=2012-12-12|archivedate=2012-07-21|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120721044519/http://www.qudsonline.ir/NSite/FullStory/News/?Id=59449}} 12 декабри 2012.&lt;/ref&gt;

== Барканории Мурсӣ ==
Артиши Миср шомгоҳи чаҳоршанбеи [[3 июл]]и [[соли 2013|2013]] Муҳаммад Мурсиро аз раёсати ҷумҳурӣ барканор кард ва эътибори Қонуни асосии он кишварро муваққатан боздошт&lt;ref name=ozodi/&gt;.
== Даргузашти Мурсӣ ==
Собиқ раиси ҷумҳури  Миср  Муҳаммад Мурсӣ дар синни 68-солагӣ ҳангоми мурофиаи суд дар Қоҳира [[17 июн]]и [[соли 2019]] ҳаётро падруд намуд. Баъд аз даргузашти Мурсӣ артиш ва кулли нерӯҳои мусаллаҳи Миср дар ҳолати тайёрии низомӣ қарор доранд, иттилоъ медиҳад телеканали RT Arabic. Ҳукуматдорони Миср аз тазоҳуроти пайравони  ҳизби [[Ихвонул муслимин]] ки Муҳаммад Мурсӣ яке аз пешвоёни ҳамин ҳизб буд дар хатаранд. Аввалин раҳбари сиёсии мамолики хорҷӣ [[Раҷаб Тайиб Ардуғон]] даргузашти бемаҳали Мурсиро ''шаҳид'' номидааст.&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://centrasia.org/newsA.php?st=1560796620&amp;fbclid=IwAR2-z13xArJlfFKz_jEo5OweYRC5Hfw98zdWlUJjcRKHZ1ylQSmJ16W77Xk|title=Экс-президент Египта Мурси скончался в зале суда|publisher=centrasia.org}} 17 июни 2019.&lt;/ref&gt;

== Инчунин нигаред ==
...Мурси намурдааст, ӯро куштаанд. - гуфтааст  [[Раҷаб Тайиб Ардуғон]] &lt;ref&gt;{{cite news|url=https://regnum.ru/news/polit/2650999.html|title=«Мурси не умер, его убили»|publisher=regnum.ru|accessdate=2019-06-19|archivedate=2019-06-19|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190619181541/https://regnum.ru/news/polit/2650999.html}} 19 июня 2019&lt;/ref&gt;

{{хурд}}
== Эзоҳ ==
{{Эзоҳ}}
{{Президентҳои Миср}}
{{ПБ}}
[[Гурӯҳ:Президентҳои Миср]]
[[Гурӯҳ:Сиёсатмадорони Миср]]
[[Гурӯҳ:Сиёсатмадорони асри XXI]]
[[Гурӯҳ:Википедия:Пайванди мустақими мақола ба Викианбор]]
[[Гурӯҳ:Сиёсатмадорон аз рӯи алифбо]]</text>
      <sha1>fv19gelfv5hgc44yv57v6brne4ctihe</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Model-View-Controller</title>
    <ns>0</ns>
    <id>21952</id>
    <revision>
      <id>1477307</id>
      <parentid>1233760</parentid>
      <timestamp>2026-06-18T14:45:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>30618</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1477307</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1861" sha1="qnf3qk7842j8693v5v6aom943ztg4kb" xml:space="preserve">[[File:MVC-Process.png|thumb|250px|Концепцияи Model-View-Controller]]
'''Model-view-controller''' ('''MVC''', — тарзи истифодабарии якчанд намунаҳои лоиҳакашӣ мебошад, ки бо ёрии он намунаи додаҳои барнома, интефейси истифодабаранда ва алоқаманди бо истифодабарандагон ба се қисми алоҳида ҷудо карда шудааст, ки дар ҳолати тағирёбии яке аз қисмҳо, таъсири минималӣ ба дигар қисмҳо расонида мешавад.

== Таърих ==
Консепсияи MVC дар соли 1979 аз тарафи [[Трюгве Реенскауг]] навишта шудааст, ки он вақт ӯ аз рӯи забони барномасозии [[Smalltalk]] дар [[Xerox PARC]] кор мекард.

== Мақсад ==

== Консепция ==

== Боз нигаред ==
* [[Model-View-ViewModel]]
* [[Model-View-Presenter]]
* [[Ruby on Rails]]
* [[ASP.NET MVC Framework]]

== Эзоҳ ==

== Адабиётҳо ==

== Пайвандҳо ==
* Сергей Бердачук. [http://berdaflex.com/ru/eclipse/books/rcp_filemanager/ch04s06.html Eclipse RCP. Файловый менеджер] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20130412044315/http://www.berdaflex.com/ru/eclipse/books/rcp_filemanager/ch04s06.html |date=2013-04-12 }}
* [http://www.rsdn.ru/article/patterns/modelviewpresenter.xml Model-View-Controller в .Net]
* [http://www.rsdn.ru/article/patterns/generic-mvc.xml Обобщенный Model-View-Controller]
* [http://www.ibm.com/developerworks/ru/library/wi-embed/index.html?ca=dre-ru Разработка встроенных приложений с использованием eSWT]</text>
      <sha1>qnf3qk7842j8693v5v6aom943ztg4kb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Боғи таърихию табиъии Ширкент</title>
    <ns>0</ns>
    <id>21972</id>
    <revision>
      <id>1477386</id>
      <parentid>1391068</parentid>
      <timestamp>2026-06-18T21:14:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>30618</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1477386</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3589" sha1="o8a4ms2he8skauhezxai8c7k0rbdcad" xml:space="preserve">{{Мамнӯъгоҳ}}
'''Боғи таърихию табиъии Ширкент''' — боғи таърихию табии [[Ҷумҳурии Тоҷикистон]] аст ва ҷониби давлат ҳифз карда мешавад. Масоҳати боғи таърихию табии Ширкент — 3000 га аст. Боғи таърихию табии Ширкент дар [[водии Ҳисор]]и [[Тоҷикистон]] ҷойгир шудааст ва мавзеъи сайёҳӣ мебошад..

== Таърих ==
Боғи таърихию табиии Ширкент бо қарори Кумитаи иҷроияи шаҳри Турсунзода [[21 май]]и [[соли 1991]] бо мақсади ҳифзи генофонди нодири ҳайвоноту наботот, арзишҳои фарҳангӣ, инчунин ташкили сайёҳии экологӣ ташкил карда шудааст&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://biocenter.tj/ru/turisticheskie-dostoprimechatelnosti/prirodnye-dostoprimechatelnosti/prirodnyj-park-shirkent|title=Природный парк Ширкент|publisher=Центр инновационной биологии и медицины|accessdate=2024-02-22|archivedate=2024-02-22|archiveurl=https://web.archive.org/web/20240222175731/https://biocenter.tj/ru/turisticheskie-dostoprimechatelnosti/prirodnye-dostoprimechatelnosti/prirodnyj-park-shirkent}}&lt;/ref&gt;.

Ташаббускори, тайёр кардани қарор ва тадбирҳои минбаъда асоснок кардани боғро корманди Комитети давлатии [[Ҷумҳурии Шӯравии Сотсиалистии Тоҷикистон|ҶШС Тоҷикистон]] дар бораи муҳофизати табиат, сардори ВТК оид ба асосноккунии боғҳои аввалин, сардори управленияи муҳофизати табиат ноҳияи Бузуруков Ан. Д. Ин боғи нахустин дар ҶШС Тоҷикистон бо мақсади нигоҳ доштани генефонди олами ҳайвонот ва набототи нодир, сарватҳои маданӣ, инчунин барои ташкили туризми экологӣ аввалин боғи табий (минтакавӣ) буд. Лоиҳаи асосноккунӣ бо иштироки мутахассиси пешбари банақшагирии минтақавӣ Еременко В. Ф., геолог Новиков В. П. ба қисми баҳодиҳии геологӣ ҷалб карда шуда буд, ки баъдтар расман муовини илми Ширкентский И. П. таъйин карда шуд, хоҳиши тарк кардани Тоҷикистонро ба назар гирифта ва ӯро бе душворӣ дар Русия ба ҳамин гуна кор пайдо ҷалб карданд.

== Нигаред низ ==
* [[Феҳристи боғҳои миллӣ ва табии Тоҷикистон|Рӯйхати боғҳои миллӣ ва табиии Тоҷикистон]]

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

{{Тоҷикистон-ҷуғ-нопурра}}
{{ПБ}}
{{Боғҳои миллӣ ва табии Тоҷикистон}}
{{Парваришгоҳҳои табии Тоҷикистон}}

[[Гурӯҳ:Ҷуғрофияи Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Мавзеъҳои табии Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Ҷозибаҳои гардишгарии Тоҷикистон]]</text>
      <sha1>o8a4ms2he8skauhezxai8c7k0rbdcad</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ноҳияи Виноградовский (вилояти Архангелск)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>49301</id>
    <revision>
      <id>1477600</id>
      <parentid>1436457</parentid>
      <timestamp>2026-06-19T11:18:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>30618</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1477600</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4877" sha1="h10yjkr46dher3dup7s90yedrwe9sp7" xml:space="preserve">{{Ноҳияҳои Русия
|Номи тоҷикӣ=Ноҳияи Виноградовский
|Харита=Ru-ark-vinogradovsky loc.svg
|Акс=
|Нишон=
|Парчам=
|Кишвар=[[Русия]]
|Вилоят=[[вилояти Архангелск|Архангелск]]
|Ноҳия= Виноградовский
|Замони таъсис=1924
|Марказ= деҳаи [[Березник (ноҳияи Виноградовский)|Березник]]
|Координатаҳо=
|Иқлим=
|Масоҳат=12 560 км²
|Паҳноӣ=
|Дарозӣ=Аз шимол то ҷануб 130 км, аз ғарб то шарқ 170 км
|Аҳолӣ=15 872
|Коди телефонӣ=
|Нишонаи почта=
|Вақт=[[UTC]] +4
}}
'''Ноҳияи Виноградовский''' ({{lang-ru|Виноградовский район}}) — [[ноҳия]]ест дар [[Русия]], ки дар таҳти итоати [[вилояти Архангелск]] мебошад.

Маркази маъмурии ноҳия [[Березник (ноҳияи Виноградовский)|Березник]] мебошад.

==Таърих==
 

==Ҷуғрофия==
Ноҳияи Виноградовский дар дохили [[Шимолгони Русия]] аст. Масоҳати ноҳия — 12 560  км².

Ҳамсарҳадӣ мекунад:

*дар ғарб бо [[ноҳияи Плесеский]]
*дар шимолу-ғарб бо [[ноҳияи Холмогорский]]
*дар шимолу-шарқ бо [[ноҳияи Пинежский]]
*дар ҷанубу-шарқ бо [[ноҳияи Верхнетоемский]]
*дар ҷанубу-ғарб бо [[ноҳияи Шенкурский]]

==Иқлим==

==Аҳоли==
==Сарчашма==
*[http://www.gosspravka.ru/29/000000.html Системаи назорати давлатӣ]{{ref-ru}}
* [http://openbudget.karelia.ru/budnord/russian/northern/arkhangelsk-region/vinogradovskij/r_vinograd.htm  География и бюджет района]{{ref-ru}}
* [http://www.museum.ru/M2955 Виноградовский районный исторический музей]{{ref-ru}}
* [http://writers.aonb.ru/map/vinogr/distr.htm Виноградовский район. Литературная карта Архангельской области]{{Пайванди мурда|date=June 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{ref-ru}}
* [https://web.archive.org/web/20130928112100/http://www.pravoteka.ru/docs/arkhangelskaya_oblast/1210-p1.html Описание границ территорий муниципального образования «Виноградовский муниципальный район» и вновь образованных в его составе муниципальных образований]{{ref-ru}}
* [http://guides.eastview.com/browse/guidebook.html?bid=79&amp;sid=187425 Административно-территориальное деление Архангельской губернии в XVIII—XX вв.]{{ref-ru}}
* [http://www.arhpress.ru/vaga/2005/5/19/23.shtml Деревня моя (Двойные названия селений Шенкурского уезда Архангельской губернии)]{{Пайванди мурда|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{ref-ru}}
* [http://www.vinogsud.arh.sudrf.ru/modules.php?name=info_court&amp;op=show_info&amp;crid=2 Историческая справка Виноградовского районного суда] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20121103215132/http://vinogsud.arh.sudrf.ru/modules.php?name=info_court |date=2012-11-03 }}{{ref-ru}}
* [http://www.arhpress.ru/volna/2005/7/8/12.shtml Волна, 08-07-05 (27) Областной закон_О внесении изменения в статью 25 областного закона «О статусе и границах территорий муниципальных образований в Архангельской области»]{{Пайванди мурда|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{ref-ru}}
* [http://index.spravki.net/29/005.html Почтовые индексы Архангельская область, Виноградовский район]{{ref-ru}}
* [http://www.sbchf.narod.ru/uzk29.html Узкоколейные железные дороги Архангельской области]{{Пайванди мурда|date=January 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{ref-ru}}
* [http://www.dalniy-31.narod.ru Посёлок Дальний]{{ref-ru}}
{{Русия-ҷуғ-нопурра}}
{{Маҳаллаҳои аҳолинишини ноҳияи Виноградовский}}
{{Ноҳияҳои Вилояти Архангелск}}
[[Гурӯҳ:Вилояти Архангелск]]</text>
      <sha1>h10yjkr46dher3dup7s90yedrwe9sp7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ноҳияи Коношский (вилояти Архангелск)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>50120</id>
    <revision>
      <id>1477601</id>
      <parentid>1259244</parentid>
      <timestamp>2026-06-19T11:19:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>30618</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1477601</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2860" sha1="2cy3usfjdz1pufdwzpkqwnnkfg6h5v2" xml:space="preserve">{{Ноҳияҳои Русия
|Номи тоҷикӣ=Ноҳияи Коношский
|Харита=Ru-ark-konoshsky loc.svg
|Акс=
|Нишон=Coat of Arms of Konosha rayon (Arkhangelsk oblast).png
|Парчам=
|Кишвар=[[Русия]]
|Вилоят=[[вилояти Архангелск|Архангелск]]
|Ноҳия= Виноградовский
|Замони таъсис=1924
|Марказ= деҳаи [[Коноша (ноҳияи Коношский)|Коноша]]
|Координатаҳо=
|Иқлим=
|Масоҳат=8459 км²
|Паҳноӣ=
|Дарозӣ=
|Аҳолӣ=24 412
|Коди телефонӣ=
|Нишонаи почта=
|Вақт=[[UTC]] +4
}}
'''Ноҳияи Коношский''' ({{lang-ru|Коношский район}}) — [[ноҳия]]ест дар [[Русия]], ки дар таҳти итоати [[вилояти Архангелск]] мебошад.

Маркази маъмурии ноҳия деҳраи [[Коноша (ноҳияи Коношский)|Коноша]] мебошад.

==Таърих==
Ноҳияи Каргополский [[15 июл]]и соли [[1929]] таъсис ёфт. 

==Ҷуғрофия==
Ноҳияи Коношский дар дохили [[Шимолгони Русия]] аст. 

Ноҳия дар ҷанубу-ғарбии [[вилояти Архангелск]] ҷой гирифта масоҳати умумиаш — 8459 км²-ро ташкил мекунад.

Ҳамсарҳадӣ мекунад:

*дар ғарб бо [[ноҳияи Каргополский (вилояти Архангелск)|ноҳияи Каргополский]]
*дар шимол бо [[ноҳияи Няндомкий]]
*дар шарқ бо [[ноҳияи Велский]]
*дар ҷануб бо [[вилояти Вологодский]]


Дарозии ноҳия аз шимол ба ҷануб — 155 км, аз шарқ ба ғарб — 111 км.
==Иқлим==

==Аҳоли==
==Сарчашма==
*[http://www.gosspravka.ru/29/000000.html Системаи назорати давлатӣ]{{ref-ru}}
* [http://www.arkhadm.gov.ru/region/mo/konoshsk.html Сведения на сайте областной администрации]{{Пайванди мурда|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{ref-ru}}
* [http://www.konosha.ru/ Коношский район (официальный сайт)]{{ref-ru}}
* [https://web.archive.org/web/20040505143913/http://conlib.narod.ru/istraion.htm История района // Сайт Коношской Центральной районной библиотеки имени Иосифа Бродского]{{ref-ru}}
{{Arkhangel-obl-geo-stub}}

{{Ноҳияҳои Вилояти Архангелск}}
[[Гурӯҳ:Ноҳияи Коношский]]
[[Гурӯҳ:Вилояти Архангелск]]</text>
      <sha1>2cy3usfjdz1pufdwzpkqwnnkfg6h5v2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Аҳолии Замин</title>
    <ns>0</ns>
    <id>59250</id>
    <revision>
      <id>1477349</id>
      <parentid>1461701</parentid>
      <timestamp>2026-06-18T18:44:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>30618</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1477349</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="37402" sha1="srqm1t89sg1aer7cpsq8hiki0ehss7u" xml:space="preserve">'''Аҳолии Замин''' – шумораи умумии одамоне, ки дар рӯи [[Замин]] зиндагӣ мекунанд, (ба вазъи 2 октябри соли 2020) тақрибан ба 7 815 780 000 нафар мерасад &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.worldometers.info/world-population/|title=World Population Clock: 7.6 Billion People (2017) - Worldometers|website=www.worldometers.info|lang=en|accessdate=2020-10-02}}&lt;/ref&gt;. Тибқи маълумоти Бонки Ҷаҳонӣ, аҳолии ҷаҳон дар соли 2018 7,594 миллиард нафарро ташкил додааст &lt;ref&gt;[http://datatopics.worldbank.org/world-development-indicators/ ''Datatopics.Worldbank.org'']&lt;/ref&gt;.

То солҳои 70-ум аҳолии ҷаҳон аз рӯи қонуни гиперболӣ меафзуд; аз соли 1990 инҷониб сустшавии суръати афзоиши аҳолии ҷаҳон мушоҳида мешавад &lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://opec.ru/1560872.html |title=Экспертный портал Высшей школы экономики |accessdate=2020-10-09 |archivedate=2013-09-10 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130910050031/http://opec.ru/1560872.html }}&lt;/ref&gt;, дар соли 1990 афзоиш 87,4 миллион нафарро ташкил дод,. Бо вуҷуди ин, аҳолӣ дар ҳаҷми мутлақ афзоиш меёбад (дар соли 2002 - 74 миллион, дар соли 2014 - аз 87 миллион  ), гарчанде ки афзоиши нисбӣ дар солҳои 2000-ум нисбат ба соли 1963, вақте ки он ба авҷ расид (қариб 2,2% дар як сол), тақрибан нисф кам шуд &lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite web|url=http://demoscope.ru/weekly/2004/0155/barom01.php|title=Темпы прироста населения мира сокращаются, но абсолютное число жителей планеты всё ещё быстро растет|publisher=demoscope.ru|accessdate=2016-01-23}}&lt;/ref&gt;.

Тибқи маълумоти [[Созмони Милали Муттаҳид|СММ]], дар солҳои 1994-2014 шумораи одамони аз 60-сола боло дучанд афзудааст ва аллакай дар соли 2014 шумораи пиронсолон дар ҷаҳон аз шумораи кӯдакони то панҷсола зиёдтар буд &lt;ref name=&quot;autogenerated1&quot;&gt;[http://www.vestifinance.ru/articles/41515 ООН: население Земли достигло 7,2 млрд человек] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20191222104101/https://www.vestifinance.ru/articles/41515 |date=2019-12-22 }} // Вести Экономика&lt;/ref&gt;.

Дар соли 2009, бори аввал дар таърихи инсоният, аҳолии шаҳр ба аҳолии деҳот баробар шуданд, ки 3,4 миллиард нафарро ташкил доданд &lt;ref&gt;[http://demoscope.ru/weekly/2010/0429/barom02.php В 2009 году число горожан впервые сравнялось с числом сельских жителей, составив 3,4 миллиарда человек]&lt;/ref&gt;. Ва минбаъд, интизор меравад, ки қисми афзояндаи аҳолии оламро сокинони шаҳр  (яъне афзоиши аҳолии шаҳр нисбат ба тамоми аҳолии ҷаҳон тезтар идома хоҳад ёфт) ташкил хоҳанд кард, ки инро маълумоти охирин (барои соли 2013) тасдиқ мекунад &lt;ref name=&quot;autogenerated1&quot;/&gt;.

Дар соли 2010 тақрибан 60% аҳолии ҷаҳон дар [[Осиё]], 15,5% дар [[Африқо]], 10,4% дар Аврупо зиндагӣ мекарданд. Дар соли 2050, тибқи пешгӯиҳои миёнаи СММ, зиёда аз нисфи аҳолии кураи замин дар Осиё, 25% дар Африқо, 8,2% дар [[Амрикои Лотинӣ|Амрикои Лотин]], 7,4% дар Аврупо, 4,7% дар Амрикои Шимолӣ зиндагӣ хоҳанд кард &lt;ref&gt;[http://opec.ru/1560872.html Население мира будет расти, стареть, дольше жить и меньше мигрировать] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20130910050031/http://opec.ru/1560872.html |date=2013-09-10 }} // ОПЕК.ru{{nbsp}}: Экспертный сайт Высшей школы экономики&lt;/ref&gt;.

Олимони СММ ва Донишгоҳи Вашингтон дар соли 2014 боварӣ доштанд, ки шумораи аҳолии Замин то соли 2100 11 миллиард нафар хоҳад буд &lt;ref name=&quot;:6&quot;&gt;{{Cite web|url=http://lenta.ru/news/2014/09/18/worldpopulation/|title=Население Земли в 2100 году составит 11 миллиардов человек|date=18 сентября 2014|publisher=[[Lenta.ru]]|accessdate=2020-10-02}}&lt;/ref&gt;. Тибқи ҳисоботи баъдтар (2020) олимони Донишгоҳи Вашингтон, аҳолии Замин дар соли 2100 8,8 миллиард нафарро ташкил хоҳад дод &lt;ref name=&quot;н1&quot;&gt;{{Cite web|url=https://nplus1.ru/news/2020/07/16/human-population|title=Населению Земли предрекли сокращение после 2064 года|author=Сергей Коленов|date=16.07.2020|publisher=Интернет-издание N+1|accessdate=2020-10-02}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;рг&quot;&gt;{{Cite web|url=https://rg.ru/2020/07/15/eksperty-v-2100-godu-na-zemle-budut-prozhivat-88-milliarda-chelovek.html|title=Эксперты: В 2100 году на Земле будут проживать 8,8 миллиарда человек|author=Максим Макарычев|date=15.07.2020|publisher=Интернет-портал «[[Российская газета|Российской газеты]]»|accessdate=2020-10-02}}&lt;/ref&gt;.

Бузургтарин давлати ҷаҳон аз рӯи шумораи аҳолӣ [[Чин]] аст; пас аз соли 2025, шояд [[Ҳиндустон]] мақоми аввалро аз рӯи аҳолӣ гирад; то соли 1991 [[Иттиҳоди Шӯравӣ]] аз рӯи шумораи аҳолӣ саввум буд, пас аз пошхӯрии он [[Иёлоти Муттаҳидаи Амрико|Иёлоти Муттаҳида]] сеюм шуд, ки пас аз соли 2006 зиёда аз {{Шумора|300|млн}} аҳолӣ дошт (зиёдтар аз кишварҳои [[Кишварҳои пасошӯравӣ|фазои пасошӯравӣ]] дар якҷоягӣ); [[Индонезия]], [[Покистон]] аз рӯи шумораи аҳолӣ ҷойҳои чорум ва панҷумро ишғол карданд; [[Нигерия]], [[Бразилия]], [[Банглодеш|Бангладеш]], [[Русия]] мутаносибан ҷойҳои шашум, ҳафтум, ҳаштум ва нуҳумро ишғол карданд.{{Гузариш|#Крупнейшие по населению страны мира}}

== Миллиардҳо ==
[[Акс:World_Population.svg|мини|500x500пкс|Аҳолӣ аз рӯи кишварҳо дар 2019.]]
Мувофиқи маълумоти Фонди нуфуси Созмони Милали Муттаҳид, аҳолии ҷаҳон чунин буданд:

* 1 миллиард - 1804;
* 2 миллиард - 1927;
* 3 миллиард - 1960;
* 4 миллиард - 1974;
* 5 миллиард - 11 июли соли 1987;
* 6 миллиард - 12 октябри 1999 &lt;ref&gt;[{{Cite web |url=https://www.washingtonpost.com/wp-srv/aponline/19991012/aponline181217_000.htm |title=World Population Hits 6{{nbsp}}Billion |accessdate=2020-10-09 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20170810105636/http://www.washingtonpost.com/wp-srv/aponline/19991012/aponline181217_000.htm |archivedate=2017-08-10 }} World Population Hits 6{{nbsp}}Billion]&lt;/ref&gt; ;
* 7 миллиард - 31 октябри 2011 &lt;ref&gt;[http://www.bbc.co.uk/news/world-15459643 Population seven billion: UN sets out challenges — BBC News]&lt;/ref&gt;.
* 8 миллиард 2022 — 15 ноябри 2022
* Агар динамикаи афзоиши аҳолӣ ба тағироти ҷиддӣ дучор нашавад, пас марҳилаи нуҳ миллиард нафар то соли 2035 &lt;ref name=&quot;WorldPopProspects&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Fertility2010&quot;&gt;{{Cite web|url=http://esa.un.org/unpd/wpp/Excel-Data/DB01_Period_Indicators/WPP2010_DB1_F01_TOTAL_FERTILITY.XLS|title=Total fertility estimates, 1950–2010|date=2011-04|publisher=UN Population Division|deadlink=yes|accessdate=2012-06-14|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120607191518/http://esa.un.org/unpd/wpp/Excel-Data/DB01_Period_Indicators/WPP2010_DB1_F01_TOTAL_FERTILITY.XLS|archivedate=2012-06-07}}&lt;/ref&gt; убур хоҳад шуд.

Дар моҳи октябри 2011, якчанд кишварҳо дар бораи таваллуди марди ҳафт миллиардум дар сайёра хабар доданд, аммо мутахассисони Институти байналмилалии таҳлили системаҳои амалӣ дар Лаксенбург (Австрия) қайд карданд, ки марҳилаи 7 миллиард нафар аз моҳи июли соли 2012 то апрели 2013 убур шуд. СММ инчунин қайд мекунад, ки дақиқан дар куҷо таваллуд шудани &quot;кӯдаки юбилейӣ&quot; ғайриимкон аст. Аз ин рӯ тасмим гирифта шуд, ки аз таҷрибаи даъват кардани унвон додани чунин кӯдаки мушаххас даст кашида шавад.

Тибқи тахминҳои тахминии Питер Грунвалд, як омори Маркази математика ва информатикаи Голландия, дар тамоми таърихи инсоният, ки 162 ҳазор сол пеш оғоз ёфта буд, дар рӯи замин зиёда аз 107 миллиард нафар ба дунё омадаанд &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.newizv.ru/lenta/2008-11-26/102268-skolko-ljudej-zhilo-na-zemle-za-vsju-istoriju.html|title=Сколько людей жило на Земле за всю историю|publisher=Новые Известия|accessdate=2016-01-22|archivedate=2016-01-28|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160128044834/http://www.newizv.ru/lenta/2008-11-26/102268-skolko-ljudej-zhilo-na-zemle-za-vsju-istoriju.html}}&lt;/ref&gt;.

== Бузургтарин кишварҳои ҷаҳон аз рӯи аҳолӣ ==
[[Акс:Население_мира.svg|мини|350x350пкс|Пешгӯиҳои ҷаҳонии аҳолӣ. Тири ордината миқёсро истифода мебарад (миллион нафар). дар миқёси логарифмӣ]]
Кишварҳое, ки беш аз 80 миллион аҳолӣ аз моҳи июли соли 2020 дар асоси Factbook World CIA доранд :&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/fields/335rank.html |title=Всемирная книга фактов ЦРУ |accessdate=2020-10-09 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20181218221601/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/fields/335rank.html |archivedate=2018-12-18 }}&lt;/ref&gt;
{| class=&quot;standard sortable&quot;
!№
!Кишвар
!Аҳолӣ
 |-
 | align=&quot;right&quot; |1
|{{Парчамбандӣ|Хитой}}
| align=&quot;right&quot; |1 394 015 977
 |-
 | align=&quot;right&quot; |2
|{{Парчамбандӣ|Ҳиндустон}}
| align=&quot;right&quot; |1 326 093 247
 |-
 | align=&quot;right&quot; |3
|{{Парчамбандӣ|ИМА}}
| align=&quot;right&quot; |332 639 102
 |-
 | align=&quot;right&quot; |4
|{{Парчамбандӣ|Индонезия}}
| align=&quot;right&quot; |267 026 366
 |-
 | align=&quot;right&quot; |5
|{{Парчамбандӣ|Покистон}}
| align=&quot;right&quot; |233 500 636
 |-
 | align=&quot;right&quot; |6
|{{Парчамбандӣ|Нигерия}}
| align=&quot;right&quot; |214 028 302
 |-
 | align=&quot;right&quot; |7
|{{Парчамбандӣ|Бразилия}}
| align=&quot;right&quot; |211 715 973
 |-
 | align=&quot;right&quot; |8
|{{Парчамбандӣ|Бангладеш}}
| align=&quot;right&quot; |162 650 853
 |- 
 | align=&quot;right&quot; |9
|{{Парчамбандӣ|Россия}}
| align=&quot;right&quot; |146 748 590
 |-
 | align=&quot;right&quot; |10
|{{Парчамбандӣ|Мексика}}
| align=&quot;right&quot; |128 649 565
 |-
 | align=&quot;right&quot; |11
|{{Парчамбандӣ|Ҷопон}}
| align=&quot;right&quot; |125 507 472
 |-
 | align=&quot;right&quot; |12
|{{Парчамбандӣ|Филиппин}}
| align=&quot;right&quot; |109 180 815
 |-
 | align=&quot;right&quot; |13
|{{Парчамбандӣ|Эфиопия}}
| align=&quot;right&quot; |108 113 150
 |-
 | align=&quot;right&quot; |14
|{{Парчамбандӣ|Миср}}
| align=&quot;right&quot; |104 124 440
 |-
 | align=&quot;right&quot; |15
|{{Парчамбандӣ|Ҷумҳурии Демократии Конго}}
| align=&quot;right&quot; |101 780 263
 |-
 | align=&quot;right&quot; |16
|{{Парчамбандӣ|Ветнам}}
| align=&quot;right&quot; |98 721 275
 |-
 | align=&quot;right&quot; |17
|{{Парчамбандӣ|Эрон}}
| align=&quot;right&quot; |84 923 314
 |-
 | align=&quot;right&quot; |18
|{{Парчамбандӣ|Туркия}}
| align=&quot;right&quot; |82 017 514
 |-
 | align=&quot;right&quot; |19
|{{Парчамбандӣ|Олмон}}
| align=&quot;right&quot; |80 159 662
 |}

== Аҳолӣ дар давраҳои гузашта ==
Тибқи маълумоти демографи машҳур Пол Эрлих, 10 000 сол пеш дар сайёра тақрибан 5 миллион нафар одамон зиндагӣ мекарданд. Барои ба 2 миллиард расидани аҳолии ҷаҳон 10000 сол лозим буд (1930) ва 44 соли минбаъда маротиба барои дукарат зиёд кардани ин рақам (1974) , ки таркиши демографиро ба вуҷуд овард.

Ҷадвал бо тахминҳои аҳолӣ дар давраҳои гуногуни таърихӣ &lt;ref name=&quot;:4&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.census.gov/population/international/data/worldpop/table_history.php|title=Historical Estimates of World Population|author=US Census Bureau, Demographic Internet Staff|publisher=www.census.gov|lang=EN|deadlink=yes|accessdate=2016-06-18|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170928104211/https://www.census.gov/population/international/data/worldpop/table_history.php|archivedate=2017-09-28}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:3&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.census.gov/population/international/data/worldpop/table_population.php|title=International Programs, World Population (Tables)|author=US Census Bureau, Demographic Internet Staff|publisher=www.census.gov|lang=EN|deadlink=yes|accessdate=2016-06-18|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150426165332/http://www.census.gov/population/international/data/worldpop/table_population.php|archivedate=2015-04-26}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.census.gov/population/international/data/idb/informationGateway.php|title=International Programs, International Data Base|author=US Census Bureau, Demographic Internet Staff|publisher=www.census.gov|lang=EN|deadlink=yes|accessdate=2016-06-18|archiveurl=https://web.archive.org/web/20151218005212/http://www.census.gov/population/international/data/idb/informationGateway.php|archivedate=2015-12-18}}&lt;/ref&gt;. Маълумот дар '''ҳазорҳо''' одамон дода мешавад.
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:right;&quot;
!Сол
!Дар умум&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;(ҳаз.)
![[Африқо]]&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;(ҳаз.)
![[Осиё]]&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;(ҳаз.)
![[Аврупо]]&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;(ҳаз.)
![[Амрикои Марказӣ]] ва&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;[[Америкаи Ҷанубӣ]]&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;(ҳаз.)
![[Амрикои Шимолӣ]]&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;(ҳаз.)
![[Австралия]]&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;ва [[Уқёнусия]]&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;(ҳаз.)
!&lt;small&gt;{{Comment|Шарҳ|Примечания}}&lt;/small&gt;
|- style=&quot;text-align:right;&quot;
| style=&quot;text-align: right;&quot; |'''8000 п.м.'''
| style=&quot;text-align: right;&quot; |'''5 000'''
| style=&quot;text-align: right;&quot; |450
| style=&quot;text-align: right;&quot; |2 000
| style=&quot;text-align: right;&quot; |2 500
|
|
|
|
|- style=&quot;text-align:right;&quot;
| style=&quot;text-align: right;&quot; |4000 п.м.
| style=&quot;text-align: right;&quot; |7 000
|
|
|
|
|
|
|
|- style=&quot;text-align:right;&quot;
| style=&quot;text-align: right;&quot; |1000 п.м.
| style=&quot;text-align: right;&quot; |50 000
|
|
|
|
|
|
|
|- style=&quot;text-align:right;&quot;
| style=&quot;text-align: right;&quot; |500 п.м.
| style=&quot;text-align: right;&quot; |100 000
|
|
|
|
|
|
|
|- style=&quot;text-align:right;&quot;
| style=&quot;text-align: right;&quot; |1 п.м.
| style=&quot;text-align: right;&quot; |300 000
| style=&quot;text-align: right;&quot; |35 000
| style=&quot;text-align: right;&quot; |196 000
| style=&quot;text-align: right;&quot; |60 000
| style=&quot;text-align: right;&quot; |4 000
| style=&quot;text-align: right;&quot; |500
| style=&quot;text-align: right;&quot; |4 500
|
|-
| style=&quot;text-align: right;&quot; |'''1000'''
| style=&quot;text-align: right;&quot; |'''400 000'''
|
|
|
|
|
|
|
|-
| style=&quot;text-align: right;&quot; |1750
| style=&quot;text-align: right;&quot; |800 000
| style=&quot;text-align: right;&quot; |106 000
| style=&quot;text-align: right;&quot; |488 000
| style=&quot;text-align: right;&quot; |184 000
| style=&quot;text-align: right;&quot; |16 000
| style=&quot;text-align: right;&quot; |2 000
| style=&quot;text-align: right;&quot; |4 000
|
|-
| style=&quot;text-align: right;&quot; |'''1800'''
| style=&quot;text-align: right;&quot; |'''1 000 000'''
| style=&quot;text-align: right;&quot; |107 000
| style=&quot;text-align: right;&quot; |656 000
| style=&quot;text-align: right;&quot; |200 000
| style=&quot;text-align: right;&quot; |24 000
| style=&quot;text-align: right;&quot; |7 000
| style=&quot;text-align: right;&quot; |6 000
|
|-
| style=&quot;text-align: right;&quot; |1850
| style=&quot;text-align: right;&quot; |1 262 000
| style=&quot;text-align: right;&quot; |111 000
| style=&quot;text-align: right;&quot; |809 000
| style=&quot;text-align: right;&quot; |276 000
| style=&quot;text-align: right;&quot; |38 000
| style=&quot;text-align: right;&quot; |26 000
| style=&quot;text-align: right;&quot; |2 000
|
|-
| style=&quot;text-align: right;&quot; |'''1900'''
| style=&quot;text-align: right;&quot; |'''1 656 000'''
| style=&quot;text-align: right;&quot; |133 000
| style=&quot;text-align: right;&quot; |961 000
| style=&quot;text-align: right;&quot; |400 000
| style=&quot;text-align: right;&quot; |74 000
| style=&quot;text-align: right;&quot; |82 000
| style=&quot;text-align: right;&quot; |6 000
|
|-
| style=&quot;text-align: right;&quot; |1950
| style=&quot;text-align: right;&quot; |2 518 629
| style=&quot;text-align: right;&quot; |221 214
| style=&quot;text-align: right;&quot; |1 398 488
| style=&quot;text-align: right;&quot; |547 403
| style=&quot;text-align: right;&quot; |167 097
| style=&quot;text-align: right;&quot; |171 616
| style=&quot;text-align: right;&quot; |12 812
|
|-
| style=&quot;text-align: right;&quot; |1955
| style=&quot;text-align: right;&quot; |2 755 823
| style=&quot;text-align: right;&quot; |246 746
| style=&quot;text-align: right;&quot; |1 546 947
| style=&quot;text-align: right;&quot; |570 184
| style=&quot;text-align: right;&quot; |190 797
| style=&quot;text-align: right;&quot; |186 884
| style=&quot;text-align: right;&quot; |14 265
|
|-
| style=&quot;text-align: right;&quot; |1960
| style=&quot;text-align: right;&quot; |3 021 475
| style=&quot;text-align: right;&quot; |277 398
| style=&quot;text-align: right;&quot; |1 711 336
| style=&quot;text-align: right;&quot; |594 401
| style=&quot;text-align: right;&quot; |218 300
| style=&quot;text-align: right;&quot; |204 152
| style=&quot;text-align: right;&quot; |15 888
|
|-
| style=&quot;text-align: right;&quot; |1965
| style=&quot;text-align: right;&quot; |3 334 874
| style=&quot;text-align: right;&quot; |313 744
| style=&quot;text-align: right;&quot; |1 914 424
| style=&quot;text-align: right;&quot; |619 026
| style=&quot;text-align: right;&quot; |250 452
| style=&quot;text-align: right;&quot; |219 570
| style=&quot;text-align: right;&quot; |17 657
|
|-
| style=&quot;text-align: right;&quot; |1970
| style=&quot;text-align: right;&quot; |3 692 492
| style=&quot;text-align: right;&quot; |357 283
| style=&quot;text-align: right;&quot; |2 163 118
| style=&quot;text-align: right;&quot; |635 855
| style=&quot;text-align: right;&quot; |284 856
| style=&quot;text-align: right;&quot; |231 937
| style=&quot;text-align: right;&quot; |19 443
|
|-
| style=&quot;text-align: right;&quot; |1975
| style=&quot;text-align: right;&quot; |4 068 109
| style=&quot;text-align: right;&quot; |408 160
| style=&quot;text-align: right;&quot; |2 422 512
| style=&quot;text-align: right;&quot; |650 542
| style=&quot;text-align: right;&quot; |321 906
| style=&quot;text-align: right;&quot; |243 425
| style=&quot;text-align: right;&quot; |21 564
|
|-
| style=&quot;text-align: right;&quot; |1980
| style=&quot;text-align: right;&quot; |4 434 682
| style=&quot;text-align: right;&quot; |469 618
| style=&quot;text-align: right;&quot; |2 662 335
| style=&quot;text-align: right;&quot; |662 431
| style=&quot;text-align: right;&quot; |361 401
| style=&quot;text-align: right;&quot; |256 068
| style=&quot;text-align: right;&quot; |22 828
|
|-
| style=&quot;text-align: right;&quot; |1985
| style=&quot;text-align: right;&quot; |4 830 979
| style=&quot;text-align: right;&quot; |541 814
| style=&quot;text-align: right;&quot; |2 922 552
| style=&quot;text-align: right;&quot; |671 009
| style=&quot;text-align: right;&quot; |401 469
| style=&quot;text-align: right;&quot; |269 456
| style=&quot;text-align: right;&quot; |24 678
|
|-
| style=&quot;text-align: right;&quot; |1990
| style=&quot;text-align: right;&quot; |5 263 593
| style=&quot;text-align: right;&quot; |622 443
| style=&quot;text-align: right;&quot; |3 207 807
| style=&quot;text-align: right;&quot; |681 582
| style=&quot;text-align: right;&quot; |441 525
| style=&quot;text-align: right;&quot; |283 549
| style=&quot;text-align: right;&quot; |26 687
|
|-
| style=&quot;text-align: right;&quot; |1995
| style=&quot;text-align: right;&quot; |5 674 380
| style=&quot;text-align: right;&quot; |707 462
| style=&quot;text-align: right;&quot; |3 475 052
| style=&quot;text-align: right;&quot; |682 405
| style=&quot;text-align: right;&quot; |481 099
| style=&quot;text-align: right;&quot; |299 438
| style=&quot;text-align: right;&quot; |28 924
|
|-
| style=&quot;text-align: right;&quot; |'''2000'''
| style=&quot;text-align: right;&quot; |'''6 070 581'''
| style=&quot;text-align: right;&quot; |795 671
| style=&quot;text-align: right;&quot; |3 729 737
| style=&quot;text-align: right;&quot; |677 986
| style=&quot;text-align: right;&quot; |520 229
| style=&quot;text-align: right;&quot; |315 915
| style=&quot;text-align: right;&quot; |31 043
|
|-
| style=&quot;text-align: right;&quot; |2005
| style=&quot;text-align: right;&quot; |6 343 628
| style=&quot;text-align: right;&quot; |887 964
| style=&quot;text-align: right;&quot; |3 832 508
| style=&quot;text-align: right;&quot; |679 722
| style=&quot;text-align: right;&quot; |558 281
| style=&quot;text-align: right;&quot; |332 156
| style=&quot;text-align: right;&quot; |32 998
|
|-
|'''2013'''
|'''7 162 119'''
|'''1 110 635'''
|'''4 352 723'''
|'''688 452'''
|'''616 644'''
|'''355 361'''
|'''38 304'''
|
|-
|2030 (пешгӯӣ)
|8 551 000
|1 704 000
|4 986 000
|700 000
|718 000
|395 000
|48 000
|
|-
|2050 (пешгӯӣ)
|9 772 000
|2 528 000
|5 373 000
|600 000
|780 000
|435 000
|57 000
|
|-
|2100 (пешгӯӣ)
|11 184 000
|4 732 000
|4 780 000
|500 000
|500 000
|500 000
|72 000
|
|}
''&lt;u&gt;Шарҳ:&lt;/u&gt;''

Азбаски муаллифони пешгӯиҳои аҳолӣ - ''[[Бюрои барӯйхатгирии аҳолии ИМА]]'' пешгӯиҳои худро мутобиқи вазъи тағирёбандаи демографӣ дар кишварҳои мухталиф ислоҳ мекунанд, рақамҳои пешгӯии ҷадвал метавонанд аз маълумоти манбаи ҷорӣ каме фарқ кунанд.

== Пешгӯиҳои СММ ==
Тибқи пешгӯиҳои СММ-2019, афзоиши аҳолии ҷаҳон тақрибан дар охири садаи XXI қатъ хоҳад шуд. Интизор меравад, ки бори аввал дар таърихи муосир афзоиши аҳолии ҷаҳон то охири асри ҷорӣ, қисман аз ҳисоби паст шудани сатҳи таваллуди ҷаҳонӣ амалан қатъ мегардад. Пешбинӣ шудааст, ки аҳолии ҷаҳон то соли 2100 тақрибан ба 10,9 миллиард нафар ва афзоиши солона камтар аз 0,1% - коҳиши якбора аз сатҳи мавҷуда, мерасад. Дар байни солҳои 1950 ва имрӯз, аҳолии ҷаҳон ҳар сол аз 1% то 2% афзоиш ёфт ва шумораи одамон аз 2,5 миллиард ба беш аз 7,8 миллиард расид. Таваллудшавии ҷаҳонӣ бо гузашти солҳо паст шуда истодааст.

Тибқи пешгӯиҳои демографии СММ 2019, то соли 2050 синну соли миёнаи аҳолии ҷаҳон 36 сола хоҳад буд. То соли 2100 синну соли миёнаи аҳолии ҷаҳон 42 хоҳад буд ва сатҳи таваллуд ба як зан 1,9 таваллудро ташкил хоҳад дод, барои муқоиса– аз 2,5 дар соли 2019. Тибқи пешгӯиҳо, то соли 2070 ин нишондиҳанда аз сатҳи ивазшавии аҳолӣ паст хоҳад шуд (2,1 таваллуд ба як зан). Дар байни солҳои 2020 ва 2100, шумораи одамони синнашон аз 80 ва боло аз 146 миллион ба 881 миллион хоҳад расид. Аз соли 2073 сар карда, шумораи бештари одамон нисбат ба шахсони то 15-сола 65-сола ва болотар пешбинӣ карда мешавад - ин бори аввал дар таърихи инсоният. Омилҳое, ки ба афзоиши синну соли миёна мусоидат мекунанд, афзоиши давомнокии умр ва паст шудани сатҳи таваллуд мебошанд &lt;ref name=&quot;пью&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.pewresearch.org/fact-tank/2019/06/17/worlds-population-is-projected-to-nearly-stop-growing-by-the-end-of-the-century/|title=World’s population is projected to nearly stop growing by the end of the century|author=Anthony Cilluffo, Neil G. Ruiz|date=17.06.2019|publisher=[[Исследовательский центр Пью|Pew Research Center]]|lang=en|accessdate=2020-10-02}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;оон2019&quot;&gt;{{Cite web |url=https://population.un.org/wpp/Publications/Files/WPP2019_Highlights.pdf |title=World Population Prospects 2019 |accessdate=2020-10-09 |archivedate=2020-05-12 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200512070724/https://population.un.org/wpp/Publications/Files/WPP2019_Highlights.pdf }}&lt;/ref&gt;.

[[Африқо]] ягона минтақа дар ҷаҳон аст, ки пешгӯӣ шудааст, ки то охири аср афзоиши назарраси аҳолӣ ба назар мерасад. Интизор меравад, ки аҳолии Африқо аз соли 2020 то 2100 аз 1,3 миллиарду ба 4,3 миллиард нафар расад. Дурнамоҳо нишон медиҳанд, ки ин афзоиш асосан дар ҷануби Африқо ба даст хоҳад омад, ки шумораи аҳолии он то соли 2100 беш аз се маротиба афзоиш хоҳад ёфт. Минтақаҳои Иёлоти Муттаҳида ва Канада (Амрикои Шимолӣ) ва Австралия ва Зеландияи Нав (Океания), афзоиши аҳолиро дар тӯли аср эҳсос мекунанд, аммо нисбат ба Африқо бо суръати камтар. Дар давоми ин аср афзоиши аҳолӣ дар Африқо зиёд боқӣ мемонад. Интизор меравад, ки аҳолии Аврупо ва Амрикои Лотин то соли 2100 коҳиш ёбад. Интизор меравад, ки шумораи аҳолии Аврупо дар соли 2021 ба 748 миллион нафар мерасад. Интизор меравад, ки Амрикои Лотин ва минтақаи баҳри Кариб аз рӯи шумораи аҳолӣ то соли 2037 аз Аврупо болотар рафта, дар соли 2058 ба 768 миллион нафар хоҳанд расид. Интизор меравад, ки аҳолии Осиё аз 4,6 миллиард дар соли 2020 ба 5,3 миллиард дар соли 2055 афзоиш ёбад ва пас аз он коҳишро оғоз мекунад. Интизор меравад, ки шумораи аҳолии Чин соли 2031 ба ҳадди аксар мерасад, дар ҳоле ки шумораи аҳолии Ҷопон ва Кореяи Ҷанубӣ пас аз соли 2020 коҳиш хоҳад ёфт. Интизор меравад, ки аҳолии Ҳиндустон то соли 2059 афзоиш ёбад ва он замон ба 1,7 миллиард нафар бирасад. Дар айни замон, Индонезия - сераҳолитарин кишвари Осиёи Ҷанубу Шарқӣ - ҳадди аксар дар соли 2067 ба зиёдтарин нишондиҳандаҳои аҳолии худ мерасад. Интизор меравад, ки дар минтақаи Амрикои Шимолӣ муҳоҷират аз қисми боқимондаи ҷаҳон омили асосии афзоиши доимии аҳолӣ хоҳад буд. Тибқи пешгӯиҳои СММ, шумораи муҳоҷирон дар Иёлоти Муттаҳида дар тӯли 80 соли оянда (2020 ба 2100) 85 миллион нафар зиёд мешавад. Дар Канада эҳтимол дорад муҳоҷират омили асосии рушд бошад, зеро интизор меравад, ки фавт дар Канада аз шумораи таваллудҳо зиёд бошад &lt;ref name=&quot;пью&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;оон2019&quot;/&gt;.

То соли 2100 пешбинӣ шудааст, ки аз 10 кишвари калонтарини ҷаҳон аз рӯи шумораи аҳолӣ 5-тои онҳо дар Африқо хоҳанд буд. Пешбинӣ шудааст, ки то охири аср беш аз нисфи афзоиши аҳолии ҷаҳон шаш кишварро ташкил медиҳад ва панҷ кишвар дар Африқо хоҳанд буд. Интизор меравад, ки аҳолии ҷаҳон аз соли 2020 то 2100 тақрибан 3,1 миллиард афзоиш ёбад. Зиёда аз нисфи ин афзоиш дар Нигерия, Ҷумҳурии Демократии Конго, [[Танзания]], [[Эфиопия]] ва [[Ангола]], инчунин дар як кишвари ғайриафриқоӣ ([[Покистон]]) дар назар аст. Тибқи пешгӯиҳо, то соли 2100 панҷ кишвари африқоӣ аз рӯи шумораи аҳолӣ ба даҳ кишвари аввали ҷаҳон дохил мешаванд. Пешбинӣ шудааст, ки Ҳиндустон то соли 2027 аз ҳама сераҳолиитарин кишвари дунё мешавад ва аз Чин пеш мегузарад. То соли 2059 шумораи аҳолии он ба 1,7 миллиард мерасад. Дар ҳамин ҳол, пешгӯӣ мешавад, ки Нигерия дар соли 2047 сеюмин сераҳолитарин кишвари ҷаҳон, яъне –  Иёлоти Муттаҳидаро аз рӯи аҳолӣ мегузарад. Интизор меравад, ки 90 кишвар аз соли 2020 то 2100 аҳолиашонро аз даст медиҳанд. Интизор меравад, ки аз се ду ҳиссаи ҳамаи кишварҳо ва қаламравҳои Аврупо (32 аз 48) то соли 2100 аҳолии худро аз даст медиҳанд. Дар Амрикои Лотин ва ҳавзаи Кариб интизор меравад, ки аз 50 кишвар, нисфи аҳолии минтақа коҳиш ёбад. Баръакс, дар байни солҳои 1950 ва 2020, танҳо шаш кишвар дар ҷаҳон аз ҳисоби таваллуд ва аҳолии нисбатан ҷавон дар даҳсолаҳои охир аҳолии худро аз даст доданд. Интизор меравад, ки то соли 2100 нисфи кӯдакони дар саросари ҷаҳон таваллудшуда дар Африқо таваллуд мешаванд. Африқо аз рӯи шумораи кӯдаконе, ки то соли 2060 таваллуд мешаванд, аз Осиё пеш мегузарад. Интизор меравад, ки нисфи ҳамаи кӯдаконе, ки дар ҷаҳон таваллуд мешаванд, то соли 2100 дар Африқо бошанд, аз се ҳиссаи ҳамаи кӯдаконе, ки дар ҷаҳон дар 2019 таваллуд шудаанд. Интизор меравад, ки Нигерия аз соли 2020 то 2100 864 миллион кӯдак ба дунё меорад, ки баландтарин дар байни кишварҳои Африқо мебошад. Пешбинӣ мешавад, ки шумораи таваллудҳо дар Нигерия аз шумораи таваллуд дар Чин то соли 2070 зиёдтар хоҳад буд. Дар ҳамин ҳол, тибқи пешгӯиҳо, то охири аср тақрибан сеяки кӯдакон дар ҷаҳон дар Осиё таваллуд хоҳанд шуд, дар ҳоле ки ин нишондиҳанда тақрибан нисфи имрӯзаро ва 65%-ро дар давраи солҳои 1965-70 ташкил додааст &lt;ref name=&quot;пью&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;оон2019&quot;/&gt;.

Соли 1950 Амрикои Лотинӣ ва ҳавзаи Кариб яке аз ҷавонтарин аҳолӣ дар ҷаҳон буданд; то соли 2100, дар Амрикои Лотинӣ ва ҳавзаи Кариб интизор меравад, ки қадимтарин аҳолии ҳама минтақаҳои ҷаҳон дошта бошанд, дар муқоиса бо садаи XX. Соли 1950 синни миёнаи ин минтақа ҳамагӣ 20 сол буд. Тибқи пешгӯиҳо, то соли 2100 ин рақам беш аз ду баробар зиёд мешавад – ба 49 сол хоҳад расид. Ин намуна ҳангоми дидани кишварҳои алоҳидаи минтақа аён аст. Масалан, дар соли 2020 интизор меравад, ки синни миёна дар Бразилия (33), [[Аргентина]] (32) ва [[Мексика]] (29) бошад, ки ин аз синну соли миёна дар Иёлоти Муттаҳида (38) камтар хоҳад буд. Бо вуҷуди ин, то соли 2100 аҳолии ҳар се давлати Амрикои Лотин аз синни аҳолии ИМА калонтаранд. Синну соли миёна дар Бразилия 51, дар Мексика 49 ва дар Аргентина 47 хоҳад буд, дар ҳоле ки синну соли миёна дар Иёлоти Муттаҳида 45 хоҳад буд. Интизор меравад, ки Колумбия дар синни миёнаи аҳолӣ аз 16 то 52 сол аз се маротиба афзоиш ёфта, бештар аз се маротиба афзоиш ёбад &lt;ref name=&quot;пью&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;оон2019&quot;/&gt;.

== Пайвандҳо ==

* [http://www.worldometers.info/world-population/ Worldometers — real time world statistics] (примерная расчётная численность населения мира в текущий момент)
* [http://bse.sci-lib.com/article080201.html Большая советская энциклопедия]
* [http://allhint.ru/technics/internet/81-statistika-planeti.html Статистика населения планеты] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20210412131937/http://allhint.ru/technics/internet/81-statistika-planeti.html |date=2021-04-12 }}
* [http://rating.rbc.ru/article.shtml?2007/07/27/31574564 Самые населённые страны к 2050 году] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20130607151145/http://rating.rbc.ru/article.shtml?2007/07/27/31574564 |date=2013-06-07 }} // РБК Рейтинг, 27.07.07
* [https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2119rank.html Данные ЦРУ] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20110927165947/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2119rank.html |date=2011-09-27 }}
* [http://gtmarket.ru/ratings/population-growth-rate/info Рейтинг стран мира по темпу роста населения ООН]
* [http://cliodynamics.ru/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=55&amp;Itemid=1 Биоразнообразие, как и народонаселение, растет по гиперболе]
* [http://elementy.ru/lib/430806 Долгосрочные колебания численности населения в исторических обществах] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20120919224553/http://elementy.ru/lib/430806 |date=2012-09-19 }}

[[Гурӯҳ:Ҷамъиятшиносӣ]]
[[Гурӯҳ:Аҳолӣ]]
[[Гурӯҳ:Саҳифаҳое, ки бо тарҷумаҳои ношинос оварда шудаанд]]</text>
      <sha1>srqm1t89sg1aer7cpsq8hiki0ehss7u</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ишқобод</title>
    <ns>0</ns>
    <id>61914</id>
    <revision>
      <id>1477487</id>
      <parentid>1446012</parentid>
      <timestamp>2026-06-19T03:49:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>30618</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1477487</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="15423" sha1="4442urw0v6e17gmrkcve8u8c8upab4e" xml:space="preserve">{{МА
|мақом                   = шаҳр
|номи тоҷикӣ             = Ишқобод
|номи аслӣ               = {{lang-tk|Aşgabat}}
|тасвир                  = Neutrality-Road-Ashgabat-2015.JPG
|кишвар                  = Туркманистон
|нишон                   = Ashgabat (seal).svg
|парчам                  = 
|бари нишон              = 80px 
|бари парчам             = 
|lat_dir                 = N|lat_deg= 37|lat_min= 57
|lon_dir                 = E|lon_deg= 58|lon_min= 23
|CoordAddon              = type:city(600100)_region:TM
|размер карты страны     = 300
|размер карты региона    = 
|размер карты района     = 
|вид региона             = 
|регион                  = 
|регион в таблице        = 
|вид района              = 
|район                   = 
|район в таблице         = 
|тақсимоти дохилӣ        = 6 [[этрап]]
|шакли роҳбарӣ           = [[Ҳоким]]
|глава                   = [[Дурдылыев, Шамухаммет|Шамухаммет Дурдылыев]]&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.chrono-tm.org/2017/01/glava-turkmenii-po-itogam-2016-goda-smenil-dvuh-vitse-premerov/ |title=Глава Туркмении по итоғам 2016 года сменил двух вице-премьеров {{!}} Хроника Туркменистана |accessdate=2018-05-11 |archivedate=2017-08-21 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20170821003427/http://www.chrono-tm.org/2017/01/glava-turkmenii-po-itogam-2016-goda-smenil-dvuh-vitse-premerov/ }}&lt;/ref&gt;
|дата основания          = 1881 год{{!}}в 1881 году
|первое упоминание       = 
|прежние имена           = до 1919 года — Асхабад,&lt;br&gt; в 1919-1927 годах — Полторацк
|статус c                = 1881 год{{!}}1881 года
|площадь                 = около 700&lt;ref&gt;[http://www.turkmenistan.gov.tm/?id=5241 Столица, устремлённая в будущее.] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20180806085202/http://www.turkmenistan.gov.tm/?id=5241 |date=2018-08-06 }} // turkmenistan.gov.tm (09 ноября 2013 года)&lt;/ref&gt; или около 830&lt;ref&gt;[http://news.asgabat.net/?p=3157 В Ашхабаде переименованы два городских этрапа.] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20131110151137/http://news.asgabat.net/?p=3157 |date=2013-11-10 }} // news.asgabat.net (31 мая 2013 года)&lt;/ref&gt;
|высота центра НП        = 273
|климат                  = [[Субтропический климат|Субтропический (BSk)]]
|официальный язык        = Туркменский язык{{!}}туркменский
|официальный язык-ref    = 
|население               = 912 200&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.citypopulation.de/Turkmenistan.html|title=Population of Turkmenistan}}&lt;/ref&gt;
|год переписи            = 2016
|плотность               = 
|агломерация             = 
|национальный состав     = [[туркмены]] (77 %)&lt;br&gt;[[русские]], [[узбеки]], [[армяне]]
|конфессиональный состав = [[мусульмане]], [[православные]], [[буддисты]], [[иудеи]], [[католики]] и др.
|этнохороним             = ашхабадец, ашхабадка, ашхабадцы
|часовой пояс            = +5
|DST                     = 
|телефонный код          = +993 (12)
|почтовый индекс         = 
|почтовые индексы        = 744000 — 744901&lt;ref&gt;[http://www.turkmenpost.gov.tm/about_index.php Почтовые индексы (POÇTA INDEKSLERI). &quot;Türkmenpoçta&quot; Poçta aragatnaşygy döwlet kompaniýasynyň aragatnaşyk bölümleriniň.]{{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130913155726/http://www.turkmenpost.gov.tm/about_index.php |date=2013-09-13 }} {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20130913155726/http://www.turkmenpost.gov.tm/about_index.php |date=2013-09-13 }} // turkmenpost.gov.tm&lt;/ref&gt;
|автомобильный код       = AG
|вид идентификатора      = 
|цифровой идентификатор  = 
|гурӯҳ дар Commons       = Aşgabat
|сайт                    = http://ashgabat.gov.tm/
|забони сайт             = ru
|забони сайт 2           = tk
|add3n                   = Неофициальные названия
|add3                    = Беломраморная столица&lt;ref name=&quot;Книга рекордов Гиннеса - ria.ru&quot;&gt;[http://ria.ru/world/20130525/939422561.html Ашхабад попал в Книгу рекордов Гиннесса как самый беломраморный город.] // ria.ru (25 мая 2013 года)&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Книга рекордов Гиннеса - bbc.co.uk&quot;&gt;[http://www.bbc.co.uk/russian/rolling_news/2013/05/130525_rn_ashgabat_guinness_book.shtml Ашхабад признан самым беломраморным городом в мире] // bbc.co.uk (25 мая 2013 года)&lt;/ref&gt;, &lt;br&gt; Город любви&lt;ref&gt;[http://turkmenistan.gov.tm/?id=5372 Перспективы Ашхабада: новая городская среда и транспортная инфраструктура.] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20170703203045/http://turkmenistan.gov.tm/?id=5372 |date=2017-07-03 }} // turkmenistan.gov.tm (28 ноября 2013 года)&lt;/ref&gt;
|add2n                    = День города
|add2                     = 25 мая&lt;ref&gt;[http://turkmenistan.gov.tm/?id=4105 Беломраморный Ашхабад — в Книге рекордов Гиннеса.] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20160304170600/http://turkmenistan.gov.tm/?id=4105 |date=2016-03-04 }} // turkmenistan.gov.tm&lt;/ref&gt;
}}
'''Ишқобод''' ({{lang-fa|عشق‌آباد}}), '''Ашқобóд''' ({{lang-tk|Aşgabat}}), '''Ашкобод''', (то соли 1919 '''Асхабат''', солҳои 1919–1927 '''Полторатск''') — пойтахти [[Туркманистон|Ҷумҳурии Туркманистон]]. Ишқобод мақоми вилоят дорад.

== Ҷуғрофиё ==
Ишқобод дар ҷануби кишвар, дар ҳамвории назди доманаи кӯҳи Копетдоғ (минтақаи зилзиладор) дар воҳаи Аҳал ҷой гирифтааст (дар баландии 214–240 м аз сатҳи баҳр). Дар зилзилаи сахти соли 1948 шаҳр тамоман хароб гардида, зиёда аз 160 ҳазор нафар ҳалок шудаанд. Аҳолиаш 827,5 ҳазор нафар (2009).

== Нақлиёт ==
Роҳҳои автомобилгард ва роҳи оҳан марказро бо вилоятҳо пайваст мекунанд. Аз шимоли Ишқобод наҳри Қароқум мегузарад. Дорои фурудгоҳ ва роҳи оҳани байналмилалист.

== Таърих ==
[[File:Aşgabat 1901.jpg|left|thumb|[[Вокзали Ишқобод]] (1901)|200 px]]
[[File:06 Асхабад. Ул. Кирпичная.jpg|left|thumb|Кӯчаи хиштӣ дар Ишқобод (1913)|200 px]]
Ишқобод соли 1881 чун истеҳкоми ҳарбии Россия дар ҷойи харобаи Асхабат бунёд ёфтааст. Таърихи қадимӣ ва асримиёнагии Ишқобод бештар мутааллиқ ба шаҳри [[Нисо (шаҳр)|Нисо]] аст. Аз он ҷо ёдгорҳои замони [[Ашкониён (Шоҳони форсизабон)|Ашкониён]] ёфт шудааст, ки ба таърихи яке аз давлатҳои бузурги аҷдоди тоҷикон — [[Ашкониён]] тааллуқ доранд. Аз охири садаи XIX ва аввали садаи XX Ишқобод маркази ҳаракати инқилобии Закаспий (паси Каспий) буд. Аз соли 1882 маркази вилояти Закаспийи генерал-губернатории Туркистон гардид. Баъди насби роҳиоҳани Закаспий (1885) ба маркази муҳимми алоқаи тиҷоратии [[Империяи Россия]] бо мамлакатҳои Шарқ (махсусан Эрон) табдил ёфт. Моҳи декабри 1917 дар Ишқобод ҳокимияти шӯравӣ барқарор шуда, июли 1918 Ишқободро эсэрҳо-дастаи гордҳои сафед ишғол карданд. 9 июли 1919 шаҳр боз ба дасти болшевикон гузашт. Солҳои 1919-24 Ишқобод маркази ҶҲШС Туркистон дар ҳайати РСФСР буд. Бо ташкил шудани ҶШС Туркманистон (27 октябр 1924) пойтахти он гардид.

=== Ёдгориҳои таърихӣ ===
Дар атрофи Ишқобод ёдгорҳои таърихӣ-бостоншиносӣ боқӣ мондаанд. Муҳимтарини онҳо харобаҳои мақбараи Анов (9 км шарқтар) ва мамнӯъгоҳи шаҳри қадимаи Нисои Куҳна мебошад.

== Иқтисод ==
Ишқобод калонтарин маркази иқтисодию саноатии мамлакат мебошад. Соҳаҳои асосии саноаташ: мошинсозӣ, коркарди филизз, нассоҷӣ, хӯрокворӣ, масолеҳи бинокорӣ, электротехникӣ. Комбинати шишасозии Ишқобод дар Осиёи Марказӣ калонтарин мебошад. Ишқобод фабрикаи қолинбофӣ дорад.

== Меъморӣ ==
Дар охири садаи XX баъди заминларза шаҳр аз нав обод гардид. Биноҳои нави ба зилзила тобовар сохта шуданд. Ибтидои садаи XXI аз рӯйи лоиҳаи меъморони хориҷӣ дар маркази шаҳр бинои Шӯрои Халқ, Қасри эҳёи миллӣ, иншооти майдони Бетарафӣ, бинои фурудгоҳи байналмилалӣ сохта, ба истифода дода шуданд.

Аз соли 1991 сар карда дар Ишқобод биноҳои бо услуби шарқӣ иморатшуда қомат афрохтанд.
{{панорама|Panorama_of_Ashgabat.jpg|1000px|&lt;center&gt;Манзараи шаби шаҳри Ишқобод&lt;/center&gt;}}

== Илм, маориф ва фарҳанг ==
Ишқобод маркази илм ва фарҳанги Ҷумҳурии Туркманистон мебошад. Дар Ишқобод Академияи Илмҳо Туркманистон, 35 муассисаи таҳқиқоти илмӣ, зиёда аз 10 мактаби олӣ (донишгоҳҳои тиббӣ, политехникӣ, санъат, кишоварзӣ), театрҳо, (аз ҷумла Театри опера ва балети Туркманистон, Театри академии драмаи ба номи Мулло Нафас), нашриёт («Туркманистон» ва «Илм»), осорхонаҳо (Осорхонаи санъати тасвирӣ, осорхонаи таъриху этнография, с. таъсис 1881), китобхонаҳо, сирк, варзишгоҳҳо (калонтаринаш «Копетдоғ»), филармонияи давлатӣ, киностудияи «Туркманфилм», маркази телевизион, пойгоҳҳои радиошунавонӣ фаъолият доранд.

== Матбуот ==
Дар Ишқобод рӯзнома ва маҷаллаҳо ба забони туркманӣ ва русӣ нашр мешаванд. «Ашгабат акшами» нашрияи ҳукумати шаҳри Ишқобод мебошад. Дар масофаи 39 км аз Ишқобод дар доманаи шимолу шарқии Копетдоғ шаҳрчаи курортии Фирӯза ҷой гирифтааст.

== Муносибатҳои байналмилалӣ ==

=== Бародаршаҳрҳо ===
* {{flagicon|ИМА}} [[Албукерке]], [[ИМА]]
* {{flagicon|Юнон}} [[Қазоқистон|Афина]], [[Юнон]]
* {{flagicon|Мали}} [[Бамако]], [[Мали]]
* {{flagicon|Туркия}} [[Анкара]], [[Туркия]]
* {{flagicon|Хитой}} [[Ланджоу]], [[Чин]]
* {{flagicon|Қазоқистон}} [[Ақтау]], [[Қазоқистон]]
* {{flagicon|UKR|}} [[Киев]], [[Украина]]

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Адабиёт ==
* Малколм Колледж. Парфяне. М. 2004; 
* Новая российская энциклопедия. Т. 2. Москва, 2005.

== Пайвандҳо ==
{{Новбарӣ}}
* [http://ashgabat.gov.tm/index.php/ru/ Сайти расмӣ] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20160305171955/http://ashgabat.gov.tm/index.php/ru/ |date=2016-03-05 }}{{ref-tk}}{{ref-ru}}
* [http://ashgabad.info/ Даргоҳи иттилоотии шаҳри Ишқобод] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20140415213316/http://ashgabad.info/ |date=2014-04-15 }}
* [http://www.vokrugsveta.ru/publishing/vs/archives/?item_id=399 «Город сердара»] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20080123223115/http://www.vokrugsveta.ru/publishing/vs/archives/?item_id=399 |date=2008-01-23 }} — Вокруг Света {{ref-ru}}
* [http://www.scgis.ru/russian/cp1251/dgggms/2-98/nikonov2.htm А. А. Никонов «Ашхабадское землетрясение: проблемы и решения полвека спустя после катастрофы». Вестник ОГГГГН РАН, № 2(4), 1998 (специальный выпуск)]{{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20130801161056/http://www.scgis.ru/russian/cp1251/dgggms/2-98/nikonov2.htm |date=2013-08-01 }}{{ref-ru}}
* [https://www.youtube.com/watch?v=ARpiA94i4Ak Ашхабад, учебный фильм]{{ref-ru}}
* [https://web.archive.org/web/20150904061155/http://tourism.gov.tm/images/magazine/buklet/ashgabat.pdf Туризм города Ашхабада]{{ref-ru}}
* [http://ashgabat.gov.tm/images/books/guinness.pdf Книга: «Ашхабад — в Книге рекордов Гиннеса». Фотогалерея. © Türkmen döwlet neşirýat gullugy, 2013.] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20150904061153/http://ashgabat.gov.tm/images/books/guinness.pdf |date=2015-09-04 }} // ashgabat.gov.tm {{ref-ru}}

== Сарчашма ==
* {{ЭМТ|Ашқобод|2}}
{{Пойтахтҳо Осиё}}

[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои Туркманистон]]
[[Гурӯҳ:Ишқобод]]</text>
      <sha1>4442urw0v6e17gmrkcve8u8c8upab4e</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Коллеҷи ҷумҳуриявии хореографии ба номи Малика Собирова</title>
    <ns>0</ns>
    <id>62517</id>
    <revision>
      <id>1477506</id>
      <parentid>1461283</parentid>
      <timestamp>2026-06-19T04:50:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>30618</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1477506</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3628" sha1="q56gu3g354lpmpjn31dtl90qwon1dvp" xml:space="preserve">{{Ҷаъбаи коллеҷ
 |ном                  = Коллеҷи ҷумҳуриявии хореографии ба номи Малика Собирова
 |ихтисора             = КҶХ
 |аслӣ                 = 
 |пештара              =  
 |нишон                =  
 |тасвир               =  
 |имзо                 =  
 |шиор                 = 
 |асосгузорӣ           = [[2003]]
 |пӯшидашавӣ           = 
 |азнавташкилшавӣ      =  
 |соли азнавташкилшавӣ = [[2007]]
 |навъ                 = Коллеҷи хореографӣ 
 |ректор               =  
 |директор             = 
 |донишҷӯён            =  
 |омӯзгорон            =  
 |макон                = {{парчамбандӣ|Тоҷикистон}}
 |нишонӣ               =  шаҳри [[Душанбе]] к.Айнӣ 51 
 |сайт                 =  
 |логотип              = 
 |ҷоизаҳо            = 
 |lat_dir =N|lat_deg =|lat_min =|lat_sec = 
 |lon_dir =E|lon_deg =|lon_min =|lon_sec = 
}}

'''Коллеҷи ҷумҳуриявии хореографии ба номи Малика Собирова''' — яке аз [[Муассисаи таълимии таҳсилоти миёнаи касбӣ|муассисаҳои таълимии таҳсилоти миёнаи касбии]] тобеи Вазорати фарҳанги Тоҷикистон мебошад. Таълимгоҳ дар  [[Тоҷикистон]] – шаҳри [[Душанбе]] ҷойгир аст.

===  Таърих  ===
Муассисаи давлатии «Коллеҷи ҷумҳуриявии хореографии ба номи М. Собирова» соли 2003 таъсис дода шудааст. Бо Қарори Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон таҳти №25 аз 01.05.2007 с. таълимгоҳ ба номи балеринаи шинохтаи тоҷик, артисткаи халқии СССР [[Малика Собирова]] гузошта шудааст. Дар коллеҷ мутахассисони касбии соҳаи хореография барои ансамблҳои рақсӣ ва [[Театри давлатии академии опера ва балети ба номи Садриддин Айнӣ]] тайёр карда мешаванд. 

Дар коллеҷ се шуъба амал менамояд:

# Шуъбаи рақси классикӣ
# Шуъбаи рақси халқӣ
# Шуъбаи рақси муосир

=== Ихтисосҳо ===
Дар Коллеҷи ҷумҳуриявии хореографии ба номи М.Собирова донишҷӯён аз рӯйи номгӯйҳои зерини тахассусҳо дар шуъбаи рӯзона таълим мегиранд:

1. Артисти балет
 
2. Артисти рақси халқӣ 
 
3. Артисти рақси муосир.

== Пайвандҳо ==
* [https://web.archive.org/web/20160305151556/http://vfarhang.tj/index.php?view=data_links&amp;link=kolleji_jumhuriyavii_horeografii_ba_nomi_malika_sobirova Сомонаи расмии Вазорати фарҳаги Ҷумҳурии Тоҷикистон/Коллеҷи ҷумҳуриявии хореографии ба номи М. Собирова]

[[Гурӯҳ:Муассисаҳои таълимии Душанбе]]
[[Гурӯҳ:Муассисаҳои таҳсилоти миёнаи касбии Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Таъсисёфтагони соли 2003 дар Тоҷикистон]]</text>
      <sha1>q56gu3g354lpmpjn31dtl90qwon1dvp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Суруди миллии Эрон</title>
    <ns>0</ns>
    <id>62974</id>
    <revision>
      <id>1477592</id>
      <parentid>1449425</parentid>
      <timestamp>2026-06-19T10:53:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-35709-17</username>
        <id>137265</id>
      </contributor>
      <comment>/* Матни суруд */</comment>
      <origin>1477592</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3151" sha1="czn8q0jpew8mjfnj77wjeoqoh19awq8" xml:space="preserve">{{Суруди миллӣ
|аудиофайл = Sorud-e Mellí-e Yomhurí-e Eslamí-e Irán (instrumental).oga
|ном =سرود جمهوری اسلامی ایران
|номи тоҷикӣ = {{PAGENAME}}
|қабул = 1990
|акс = National Anthem of the Islamic Republic of Iran(SHEET MUSIC).gif
|муаллиф = Соъед Боқерӣ
|оҳангсоз = Ҳасанӣ Риёҳӣ
}}
меҳри ховарон ({{lang-fa|مهر خاوران}}) — ин суруди миллии [[Эрон|Ҷумҳурии исломии Эрон]] соли [[1990]] қабул гардидааст. Муаллифи шеъри суруд Соъед Боқерӣ аст. Оҳангӣ он низ тавассути Ҳасанӣ Риёҳӣ сохта шудааст.&lt;ref name=&quot;name&quot;/&gt;

== Матни суруд ==
&lt;div style=&quot;overflow-x:auto;&quot;&gt;
{|class=&quot;wikitable&quot;
!style=&quot;background-color:#239F40;color:#FFFFFF;&quot;|Ба хати форсӣ
!style=&quot;background-color:#FFFFFF;color:#DA0000;&quot;|Ба хати дарӣ
!style=&quot;background-color:#DA0000;color:#FFFFFF;&quot;|Ба хати тоҷикӣ
|- style=&quot;white-space:nowrap;text-align:center;vertical-align:top;&quot;
|&lt;poem&gt;سر زد از افق مهر خاوران
فروغ دیده‌ی حق‌باوران
بهمن فر ایمان ماست
پیامت ای امام، استقلال، آزادی، نقش جان ماست
شهیدان، پیچیده در گوش زمان فریادتان
پاینده مانی و جاودان
جمهوری اسلامی ایران&lt;ref name=&quot;name&quot;&gt;[https://web.archive.org/web/20120108035804/http://nationalanthems.me/iran-national-anthem-of-the-islamic-republic-of-iran/ Iran - National Anthem of Islamic Republic of Iran]. ''NationalAnthems.me''.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://today24.su/watch/national-anthem-of-iran-soroud-e-melli-e-jomhouri-e-eslami-e-iran-رود-ملی-جمهوری-اسلامی-ایران/v6fww4XkBW8{{Пайванди мурда|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} ''National Anthem of Iran - Soroud-e Melli-e Jomhouri-e Eslami-e Iran - رود ملی جمهوری اسلامی ایران''.&lt;/ref&gt;&lt;/poem&gt;
|&lt;poem&gt;Sar zad az ufuq mehre khawaran,
Furoghe dida-e haq bawaran.
Bahman, farre imame mast.
Payamat ey Imam, «istiqlal, azadi» naqshe jane mast.
Shahidan, pechida dar goshe zaman faryadatan:
Payanda mani va jawidan.
Jumhurie Islamie Eran!&lt;/poem&gt;
|&lt;poem&gt;Сар зад аз уфуқ меҳри ховарон,
Фурӯғи дидаи хақ боварон.
Баҳман, фарри имони мост.
Паёмат эй Эмом, «истиқлол, озодӣ» нақши ҷони мост.
Шаҳидон, печида дар гӯши замон фарёдатон:
Поянда монӣ ва ҷовидон.
Ҷумҳурии исломии Эрон!&lt;/poem&gt;
|}&lt;/div&gt;

== Нотаи суруд ==
[[Акс:National Anthem of the Islamic Republic of Iran(SHEET MUSIC).gif|600px|нотаи суруди миллии Эрон]]

== Эзоҳ ==
{{Эзоҳ}}

[[Гурӯҳ:Сурудҳои миллӣ аз рӯи алифбо]]
[[Гурӯҳ:Сурудҳои миллӣ аз рӯи кишвар]]
[[Гурӯҳ:Рамзҳои давлатии Эрон]]</text>
      <sha1>czn8q0jpew8mjfnj77wjeoqoh19awq8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Неъматулло Юлдошев</title>
    <ns>0</ns>
    <id>140756</id>
    <revision>
      <id>1477590</id>
      <parentid>1438163</parentid>
      <timestamp>2026-06-19T10:41:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>30618</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1477590</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10375" sha1="1m7ayaah6p2iapgm9o9m0byd8ykp8r1" xml:space="preserve">{{Ҳамномҳо|Неъматулло (Ҳамном)| Неъматулло}}
{{Ҳамнасабҳо |Юлдошев (Ҳамнасаб)|Юлдошев}}
{{Ходими давлатӣ
| Ном            = Неъматулло Тулқинович Юлдошев 
| номи аслӣ = {{lang-uz|Nig‘matilla To‘lqinovich Yo‘ldoshev}}&lt;ref&gt;[http://minjustuz.ru/uz/gcontent.scm_groupId=4138&amp;sectionId=4164&amp;contentId=36946.html Юлдашев Н.Т.] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20210515124420/http://minjustuz.ru/uz/gcontent.scm_groupId%3D4138%26sectionId%3D4164%26contentId%3D36946.html |date=2021-05-15 }} (узб.)&lt;/ref&gt;
| акс    = 
| бар         = 200px
|вазифа  = Раиси Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Ӯзбекистон.
| парчам         = Flag_of_Uzbekistan.svg
| тартиб      = 1
| аввалдавр = [[22 январ]]и [[соли 2015]]
| охирдавр  = 
| пешгузашта = Илгизар Собиров
| ҷонишин     = 
| президент    = [[Ислом Каримов]]&lt;br&gt;[[Шавкат Мирзиёев]] (и.м.в.)
| вазифа_2 = [[Президенти Ӯзбекистон|Иҷрокунандаи вазифаи Президенти Ӯзбекистон]]
| парчам_2 = Flag of Uzbekistan.svg
| парчам2_2 = Emblem of Uzbekistan.svg
| аввалдавр_2     = [[2 сентябр|2]]
| охирдавр_2      = [[8 сентябр]]и [[соли 2016]]
| пешгузашта_2   = [[Ислом Каримов]]
| ҷонишин_2      = [[Шавкат Мирзиёев]] (и.в.)
| вазифа_3      = Вазири адлияи Ҷумҳурии Ӯзбекистон
| парчам_3           = Flag_of_Uzbekistan.svg
| тартиб_3        = 3
| авввалдавр_3   = [[21 июн]]и [[соли 2011]]
| охирдавр_3    = [[26 январ]]и [[соли 2015]]
| пешгузашта_3 = Равшан Муҳитдинов&lt;ref&gt;[https://www.gazeta.uz/2011/06/24/mj/ Министром юстиции стал Нигматилла Юлдашев]&lt;/ref&gt;
| ҷонишин_3       = [[Музраф Икромов]]&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.minjust.uz/ru/about/biography/ |title=Министр юстиции Республики Узбекистан |accessdate=2016-09-07 |archivedate=2016-03-17 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160317080238/http://www.minjust.uz/ru/about/biography/ }}&lt;/ref&gt;
| президент_3   = [[Ислом Каримов]] 
| маълумот    = [[Донишгоҳи давлатии Тошканд]]
| касб      = [[ҳуқуқшинос]], [[Вакили Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Ӯзбекистон|вакил]]
| ҳизб         = [[Ҳизби демократии Ӯзбекистон «Миллий Тикланиш»]]&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://mt.uz/ru/component/content/category/165-chleny-partii-v-senate-olij-mazhlisa.html |title=Члены партии «Миллий Тикланиш» в Сенате |accessdate=2016-09-07 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20170105091618/http://mt.uz/ru/component/content/category/165-chleny-partii-v-senate-olij-mazhlisa.html |archivedate=2017-01-05 }}&lt;/ref&gt;
| таърихи таваллуд = 5.11.1962
| зодгоҳ         = {{Зодгоҳ|Тошканд}}, [[ҶШС Ӯзбекистон]], [[ИҶШС]]
| рутба          = Мушовири давлатии адлия 3-юм синф
 |солҳои хизмат  = 
 |мансубият      = {{USSR}} → {{UZB}}
}}
'''Неъматулло Юлдошев''' ({{Lang-uz|Nig‘matilla To‘lqinovich Yo‘ldoshev}} Неъматулло Тулқинович Юлдошев; ({{ВД-Дебоча}}) — [[Ходими давлатӣ|ходими давлатии]] Ӯзбекистон, иҷрокунандаи вазифаи Президенти Ӯзбекистон аз [[2 сентябр]]и [[соли 2016]]&lt;ref&gt;[https://rg.ru/2016/09/02/putin-nazval-smert-karimova-tiazheloj-utratoj-dlia-naroda-uzbekistana.html Путин назвал смерть Каримова тяжёлой утратой для народа Узбекистана]&lt;/ref&gt;. [[Вакили Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Ӯзбекистон|вакил]] (2015), раиси Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Ӯзбекистон.

== Зиндагинома ==
Неъматулло Юлдошев [[5 ноябр]]и [[соли 1962]] дар [[Тошканд]] таваллуд шудааст. Факултети ҳуқуқшиносии Донишгоҳи давлатии Тошкандро хатм кардааст. Дар вақтҳои гуногун дар вазифаҳои муфаттиши калони прокуратураи [[Олмалиқ]] (1987—1991); муфаттиши прокуратураи ноҳияи Юнусободи Тошканд (1991—1993); муфаттиши калони прокуратураи [[Тошканд]] (1993—1994); прокурори раёсати Прокуратураи Генералии Ӯзбекистон (1994—1999); сардори шуъбаи сарраёсати тафтишотии Прокуратураи генералӣ (1999—2000); сардори Нозироти таъмини амнияти дохилии прокуратураи генералӣ (2000—2003); нозири пешбари хадамоти Мушовараи давлатии Президент оид ба ҳамоҳангсозии фаъолияти мақомоти ҳифзи ҳуқуқ ва назораткунанда (2003—2006); сардори Департаменти мубориза бар зидди ҷиноятҳои вобаста ба андоз, асъор ва қонунигардонии даромадҳои бо роҳи ҷиноӣ бадастомадаи Прокуратураи Генералӣ (2006—2008); муовини прокурори Генералӣ (2008—2011)&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://minjustuz.ru/ru/gcontent.scm_groupId%3D3430%26sectionId%3D4096%26contentId%3D36957.html |title=Юлдашев Нигматилла Тулкинович |accessdate=2016-09-07 |archivedate=2021-07-27 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210727145011/http://minjustuz.ru/ru/gcontent.scm_groupId%3D3430%26sectionId%3D4096%26contentId%3D36957.html }}&lt;/ref&gt;; Вазири адлияи Ӯзбекистон (2011&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://news.uzreport.uz/news_2_r_128567.html |title=Председателем Сената Олий Мажлиса избран Нигматилла Юлдашев |accessdate=2016-09-07 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160817211615/http://news.uzreport.uz/news_2_r_128567.html |archivedate=2016-08-17 }}&lt;/ref&gt; — 2015&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.lex.uz/getwordfile/2625049 |title=Указ об освобождении от должности |accessdate=2016-09-07 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160807155240/http://www.lex.uz/getwordfile/2625049 |archivedate=2016-08-07 }}&lt;/ref&gt;).

Моҳи 20 январи соли 2015 бо фармони [[Ислом Каримов]] вакили [[Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Ӯзбекистон]] таъйин шуда&lt;ref&gt;[http://www.senat.gov.uz/uz/senator/1.html Senat a‘zolari] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20160818133742/http://www.senat.gov.uz/uz/senator/1.html |date=2016-08-18 }} (узб.)&lt;/ref&gt;, 

22 январи соли 2015 бо тариқи овоздиҳии пинҳонӣ раиси [[Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Ӯзбекистон]] интихоб гардид&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.press-service.uz/ru/news/5081/ |title=Состоялось первое заседание Сената Олий Мажлиса |accessdate=2016-09-07 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160909172712/http://www.press-service.uz/ru/news/5081 |archivedate=2016-09-09 }}&lt;/ref&gt;.

Пас аз марги [[Ислом Каримов]] аз 2 сентябри соли 2016 тибқи моддаи 96 Конститутсия иҷрокунандаи вазифаи президенти Ӯзбекистон буд.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://regnum.ru/news/polit/2174450.html |title=ВРИО президента Узбекистана будет назначен Нигматулла Юлдашев — ИА REGNUM |accessdate=2016-09-07 |archivedate=2022-09-27 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20220927050214/https://regnum.ru/news/polit/2174450.html }}&lt;/ref&gt;.

8 сентябри соли 2016 дар ҷаласаи якҷояи ҳарду палатаи парлумони Ӯзбекистон дар бораи истеъфои хеш ба манфиати [[Шавкат Мирзиёев]] изҳор дошт. &lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.fergananews.com/news.php?id=25300 |title=Узбекистан: Временно исполняющим обязанности президента назначен Шавкат Мирзиёев |access-date=2016-09-08 |archive-date=2016-11-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161113014644/http://www.fergananews.com/news.php?id=25300 |deadlink=no }}&lt;/ref&gt;. Юлдошев қарори барканории ваколатҳои конститутсионии иҷрокунандаи вазифаи президентро бо набудани таҷрибаи кофӣ дар идоракунии давлат шарҳ дод. &lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.newsru.com/world/08sep2016/uzbekistan.html |title=NEWSru.com :: Премьер Узбекистана стал новым руководителем республики |access-date=2016-09-08 |archive-date=2016-12-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161202001153/http://www.newsru.com/world/08sep2016/uzbekistan.html |deadlink=no }}&lt;/ref&gt;.

20 июни соли 2019 бо фармони президент прокурори Генералии Ҷумҳурии Ӯзбекистон таъин шуд.

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ|2}}
{{Президентҳои Ӯзбекистон}}

[[Гурӯҳ:Ҳуқуқшиносон аз рӯи алифбо]]
[[Гурӯҳ:Ҳуқуқшиносони Ӯзбекистон]]
[[Гурӯҳ:Сиёсатмадорони Ӯзбекистон]]
[[Гурӯҳ:Вакилони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Ӯзбекистон]]</text>
      <sha1>1m7ayaah6p2iapgm9o9m0byd8ykp8r1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Брем Стокер</title>
    <ns>0</ns>
    <id>142358</id>
    <revision>
      <id>1477387</id>
      <parentid>1244681</parentid>
      <timestamp>2026-06-18T21:19:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>30618</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1477387</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4591" sha1="6y1l2atncoysoyvwn2usuox0rh5axio" xml:space="preserve">{{Адиб}}
'''Брэм Сто́кер''' ({{lang-en|Abraham «Bram» Stoker}}, [[8 ноябр]]и [[Соли 1847|1847]], [[Дублин]], [[Ирландия]] — [[20 апрел]]и [[1912]], [[Лондон]]) — {{нависанда|Ирланд}}, {{рӯзноманигор|Ирланд}}, [[румоннавис]], [[филмноманавис]]и ирландӣ ва муаллифи ҳикояҳои кутоҳ. Романи машҳури ӯ — [[Дракула (роман)|«Дракула»]] соли ([[Соли 1897|1897]]) навишта шудааст&lt;ref&gt;[http://www.britannica.com/EBchecked/topic/566975/Bram-Stoker Encyclopædia Britannica]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.calend.ru/person/2576/ Брэм Стокер]&lt;/ref&gt;.

== Зиндагинома ==

== Романҳо ва новеллаҳо ==
* [[Соли 1874|1874]] — {{lang-ru|Хрустальная чаша}}
* [[Соли 1875|1875]] — Проезд Примроуз / [[:en:The Primrose Path|The Primrose Path]]
* [[Соли 1879|1879]] — Обязанности Мелких Клерков в Ирландии
* [[Соли 1890|1890]] — Змеиный перевал / [[:en:The Snake's Pass|The Snake’s Pass]]
* [[Соли 1897|1897]] — [[Дракула (роман)|Дракула]] / [[:en:Dracula|Dracula]]
* [[Соли 1898|1898]] — Мисс Бетти / [[:en:Miss Betty|Miss Betty]]
* [[Соли 1902|1902]] — Тайна Моря / [[:en:The Mystery of the Sea|The Mystery of the Sea]]
* [[Соли 1906|1906]] — Личные Воспоминания о Генри Ирвинге
* [[Соли 1907|1907]] — Сокровище Семи Звезд / [[:en:The Jewel of Seven Stars|The Jewel of Seven Stars]]
* [[Соли 1909|1909]] — Дама в Саване / [[:en:The Lady of the Shroud|The Lady of the Shroud]]
* [[Соли 1911|1911]] — Логово Белого Червя / [[:en:The Lair of the White Worm|The Lair of the White Worm]]

== Маҷмӯаҳои ҳикояҳо ==
* [[Соли 1882|1882]] — {{lang-ru|Под Закатом}}
* [[Соли 1914|1914]] — {{lang-ru|Гость [[Дракула (персонаж)|Дракулы]] и другие странные рассказы}}

== Филмҳои ба наворгирифташуда ==
* [[Соли 1922|1922]] — {{lang-ru|«[[Носферату: Симфония ужаса]]» (реж. [[Фридрих Мурнау]])}}
* [[Соли 1931|1931]] — {{lang-ru|«[[Дракула]]» (реж. [[Тод Броунинг]])}}
* [[Соли 1958|1958]] — {{lang-ru|«[[Дракула]]» (реж. [[Теренс Фишер]])}}
* [[Соли 1971|1971]] — {{lang-ru|«[[Кровь из гробницы мумии]]» (реж. [[Майкл Каррерас]])}}
* [[Соли 1978|1978]] — {{lang-ru|«[[Носферату — призрак ночи]]» (реж. [[Вернер Херцог]])}}
* [[Соли 1979|1979]] — {{lang-ru|«[[Дракула]]» (реж. [[Джон Бэдхем]])}}
* [[Соли 1980|1980]] — {{lang-ru|«[[Воскрешение из мёртвых]]» (реж. [[Майк Ньюэлл]])}}
* [[Соли 1985|1985]] — {{lang-ru|«[[Гробница]]» (реж. [[Фред Олен Рэй]])}}
* [[Соли 1988|1988]] — {{lang-ru|«[[Логово белого червя]]» (реж. [[Кен Расселл]])}}
* [[Соли 1992|1992]] — {{lang-ru|«[[Дракула Брэма Стокера]]» (реж. [[Фрэнсис Форд Коппола]])}}
* [[Соли 1995|1995]] — {{lang-ru|«[[Крысиные похороны по Брэму Стокеру]]» (реж. [[Дэн Голден]])}}
* [[Соли 1998|1998]] — {{lang-ru|«[[Зодчий теней]]» (реж. [[Джейми Диксон]])}}
* 1998 — {{lang-ru|«[[Легенда мумии]]» (реж. [[Джеффри Оброу]])}}
* [[Соли 2012|2012]] — {{lang-ru|«[[Дракула 3D]]» (реж. [[Дарио Ардженто]])}}
* [[Соли 2014|2014]] — {{lang-ru|«[[Дракула»]] (реж. [[Гари Шор]])}}

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Пайвандҳо ==
* [http://barros.rusf.ru/sfmags/people/stoker.html Биография Брэма Стокера на сайте «Русская фантастика». Сергей Бережной]
* [http://aenigma.ru/php/content.php?razdel=author&amp;file1=20 Брэм Стокер на «Энигме»] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20170106162821/http://aenigma.ru/php/content.php?razdel=author&amp;file1=20 |date=2017-01-06 }}

{{ПБ}}
{{Poet-stub}}</text>
      <sha1>6y1l2atncoysoyvwn2usuox0rh5axio</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Доналд Трамп</title>
    <ns>0</ns>
    <id>142369</id>
    <revision>
      <id>1477442</id>
      <parentid>1421154</parentid>
      <timestamp>2026-06-19T00:48:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>30618</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1477442</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14905" sha1="jsvd3rfsbxfs5acko3ypfw4d464tu4s" xml:space="preserve">{{Ходими давлатӣ
|ном                          = Доналд Ҷон Трамп
|акс                          = Juncker Trump Tusk Brussels 2017 (cropped).jpg
|бар                          = 250px
|тавсиф                       = Доналд Трамп дар соли 2017
|вазифа                       = 47-ум [[Президенти ИМА]]
|аввалдавр                    = [[20 январ]]и [[соли 2025]]
|пешгузашта                   = [[Ҷо Байден]]
|ҷонишин                      =
|ноиби президент              = [[Ҷеймс Дэвид Вэнс]]
|вазифа_2                       = 45-ум [[Президенти ИМА]]
|аввалдавр_2                    = [[20 январ]]и [[соли 2017]] — [[20 январ]]и [[соли 2021]]
|пешгузашта_2                   = [[Барак Обама]]
|ҷонишин_2                      = [[Ҷо Байден]]
|ноиби президент_2              = [[Майк Пенс]]
|вазифа_3 = Маълумоти шахсӣ
|парчам                       = Seal of the President of the United States.svg
|таърихи таваллуд               = 14.06.1946
|зодгоҳ                       = [[Куинс]], [[Ню-Йорк]], [[ИМА]]
|шаҳрвандӣ                    = {{парчам|ИМА}}
|состояние                    = $2 млрд ([[соли 2009]]) 
|альма-матер =  Донишгоҳи Пенсилвания 
|падар                         = Фред Трамп
|модар                         = Мэри Маклауд
|зан                           = [[Ивана Трамп]] &lt;small&gt;(1977—1991)&lt;/small&gt;&lt;br&gt;Марла Мейплз &lt;small&gt;(1993—1999)&lt;/small&gt;&lt;br&gt;Меланя Трамп &lt;small&gt;(с 2005)&lt;/small&gt;
|бачаҳо           = [[Доналд Трамп, хурд]] &lt;small&gt;(р. [[1977]])&lt;/small&gt;&lt;br&gt;[[Иванка Трамп]] &lt;small&gt;(р. [[1981]])&lt;/small&gt;&lt;br&gt;Эрик Трамп &lt;small&gt;(р. [[1984]])&lt;/small&gt;&lt;br&gt;Тиффани Трамп &lt;small&gt;(р. [[1993]])&lt;/small&gt;&lt;br&gt;Бэррон Трамп &lt;small&gt;(р. [[2006]])&lt;/small&gt;
|зарплата                     = $32 млн (2007)
|партия                       = [[Республиканская партия (США)|Республиканская]] (1987—1999; 2009—2011; 2012 — то имруз) 
}}

'''Доналд Ҷон Трамп''' ({{lang-en|Donald John Trump}}; тав. [[14 июн]]и [[соли 1946]], қисмати (ноҳияи) [[Куинс]], шаҳри [[Ню-Йорк]], [[ИМА]]) — 45-ум президент аз 20-уми январи [[соли 2017]] то [[20 январ |20 январи]] [[Соли 2021|2021]] ва 47-ум [[Президенти ИМА|Президенти Иёлоти Муттаҳидаи Амрико]] аз [[20 январ]]и [[2025|соли 2025]].

Дар интихоботи 47-умин Президенти ИМА, [[Доналд Трамп]] пирӯз шуд ва аз мақоми номзад ба президентӣ ба мақоми президенти интихобшудаи ИМА гузашт ва 312 овози интихобкунандагонро дастгирӣ кард&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.nbcnews.com/politics/2024-elections/president-results|title=Presidential Election 2024 Live Results|website=nbcnews.com|publisher=[[NBC]]}}&lt;/ref&gt;, ки аз 270 овози зарурӣ барои президент интихоб шудан хеле зиёд аст.
== Зиндагинома ==
Доналд Трамп [[14 июн]]и [[соли 1946]] дар қисмати (ноҳияи) [[Куинс]]и шаҳри ([[Ню-Йорк]]) ба дунё омадааст.

Падари Трамп — [[Фред Крист Трамп]] (11.10.1905, [[Вудхейвн]], [[Ню-Йорк]], [[ИМА]] — 25.06.1999). 
Модар — Мэри Энн Маклауд (10.05.1912, Тонг, [[Сторновей (Шотландия)|Сторновей]], [[Ҷазираи Люис]], [[Шотландия]] — 7.08.2000); соли 1930 дар синни 18 солагӣ ба як ҷашн шаҳри Ню-Йорк меравад, онҷо бо сохтмончии муқимие шинос шуда, ҳамонҷо мемонад. Туй соли 1936 баргузор мешавад.

Бобову бибии падарии Доналд Трамп [[олмонӣ|олмониҳои]] [[муҳоҷир]]: Фредерик Трамп (мавсум ба Фридрих Трумп, 14.03.1869, [[Калштадт]], [[Рейнланд-Фалтс]] — 30.03.1918) ба [[ИМА|Иёлоти Муттаҳида]] соли 1885 омада, дар соли 1892 шаҳрвандиро ба даст овард; ҳамсари вай — Элизабет Крайст (10.10.1880 — 6.06.1966)&lt;ref&gt;{{cite web|accessdate=2008-05-22|url=http://www.wargs.com/other/trump.html|title=Ancestry of Donald Trump|publisher=WARGS|archiveurl=https://www.webcitation.org/665PhnZjI?url=http://www.wargs.com/other/trump.html|archivedate=2012-03-11}}&lt;/ref&gt;. Соли 1902 дар Калштадт, Рейнланд-Фалтс издивоҷ кардаанд. Аҷдоди модарии Доналд Трамп шотландитабор мебошанд.

Трамп ду бародар ва ду хоҳар — Фред-хурдӣ (фавтида), Роберт, Мэриэнн ва Элизабет. Хоҳари калони ӯ [[Мэриэнн Трамп-Бэрри]] — судяи суди федералии апеллятсонӣ ва модари [[Дэвид Дезмонд]], нависанда ва нейропсихологи маъруф дар ИМА.
== Фаъолияти аввала ==
То интихоб шудан ба мансаби Президенти ИМА ҳамчун [[соҳибкор]] (асосан дар соҳаи амволи ғайриманқул) ва муҷрии телевизион маъруф буд&lt;ref name=&quot;britannica&quot;&gt;[https://global.britannica.com/biography/Donald-Trump Donald Trump] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20170221015120/https://global.britannica.com/biography/Donald-Trump |date=2017-02-21 }} // [[Encyclopædia Britannica]]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.forbes.ru/news/81475-donald-tramp-priletel-v-gruziyu-na-prezentatsiyu-neboskreba|title=Дональд Трамп прилетел в Грузию на презентацию небоскрёба|date=2012-04-21|publisher=''[[Forbes]]''|accessdate=2016-01-18}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://lenta.ru/news/2015/12/22/shlonged|title=Трамп обвинил Хиллари Клинтон в «сливе» избирательной кампании|date=2015-12-22|publisher=[[Lenta.ru]]|accessdate=2016-01-18}}&lt;/ref&gt;. [[Шахси сол (Time)|Шахси сол]] аз рӯи маҷаллаи «[[Time]]» ([[2016]])&lt;ref&gt;* [http://www.interfax.ru/world/540318 Журнал Time назвал Дональда Трампа человеком года] // [[Интерфакс]]
* [https://regnum.ru/news/polit/2214780.html Time назвал «Человека года»: Дональд Трамп] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20161208144550/https://regnum.ru/news/polit/2214780.html |date=2016-12-08 }} // ИА [[REGNUM]]
* [http://echo.msk.ru/blog/echomsk/1887846-echo/ Дональд Трамп — человек года по версии журнала Time] // [[Эхо Москвы]] 
* {{cite book|url = https://books.google.com/books?id=AiFeQZhakXQC&amp;pg=PA23#v=onepage&amp;q&amp;f=false|page = 23|first = Gwenda|last = Blair|title = Donald Trump: Master Apprenticel|year = 2005|publisher = [[Simon &amp; Schuster]]|isbn = 978-0-7432-7510-1}}
* {{cite book|url = https://books.google.com/books?id=Ye6e_VxM00kC&amp;pg=PA105#v=onepage&amp;q=trump%20organization&amp;f=false|page = 105|first1 = Donald|last1 = Trump|first2 = Tony|last2 = Schwartz|title = The Art of the Deal|year = 1987|publisher = [[Random House]]|isbn = 978-0-345-47917-4}}&lt;/ref&gt; то [[соли 2017]]&lt;ref name = &quot;hands over&quot;&gt;
* {{cite news|url=http://www.bbc.com/news/business-38587628|title=Trump hands over business empire to sons|date=January 11, 2017|work=[[BBC News]]|accessdate=11 January 2017}}
* [http://www.vz.ru/news/2017/1/23/854658.html Белый дом подтвердил выход Трампа из Trump Organization] // [[Взгляд.ру]]&lt;/ref&gt; Доналд Трамп президенти [[Конгломерат (экономика)|конгломерати]] [[сохтмон]]ии [[Trump Organization]] ва бунёдгузори ширкати [[Trump Entertainment Resort|Trump Entertainment Resor]] буд&lt;ref name=&quot;britannica&quot; /&gt;.
== Пирӯзии Трамп дар интихоботи соли 2024 ==
Интихоботи президентии ИМА рӯзи сешанбеи 5 ноябри соли 2024 баргузор шуд. Ин интихоботи 60-уми президентӣ дар таърихи кишвар аст, ки дар он президенти 47-уми ИМА интихоб шуд.
Пас аз рад кардани иштирок дар интихоботи президенти амалкунанда [[Ҷо Байден]], ки дар аввал ният дошт, ки барои мӯҳлати дуюм дубора интихоб шавад, ба ҷои ӯ ноиби президенти ИМА [[Камала Харрис]] шуд.

Президенти 45-уми ИМА Доналд Трамп аз Ҳизби Ҷумҳурихоҳ номзад ба президентӣ буданро идома дод. Ҷеймс Дэвид Вэнс ба мақоми ноиби президент номзад шуд. 

Трамп дар суханрониҳои сершумори худ, дар арафаи интихоботи соли 2024, сиёсати дохилӣ ва хориҷии рақибонро шадидан танқид кард ва аз изҳори назар ва таҳқири рақибон шарм надошт. Трамп на танҳо президенти кунунӣ, балки интихобкунандагони амрикоиро низ таҳқир кард, вақте ки [[Ҷо Байден|Ҷо Байденро]] борҳо &quot;Ҷои хоб&quot; ва &quot;Ҷои дурӯғин&quot; номид ва заъфҳои Байдени пиршударо масхара кард.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.bbc.com/news/articles/c98qnvn8dzeo|title=Biden condemns 'sick' attempt on Trump's life|date=July 14, 2024|publisher=[[BBC]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20240714184148/https://www.bbc.com/news/articles/c98qnvn8dzeo|archive-date=July 14, 2024|access-date=July 14, 2024|url-status=live}}&lt;/ref&gt; Дар соли 2024 ба Доналд Трамп ду сӯиқасд бо истифода аз силоҳи оташфишон сурат гирифт ва ӯ дар гӯшаш захми тир гирифт.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.bbc.com/news/articles/c98qnvn8dzeo|title=Biden condemns 'sick' attempt on Trump's life|date=July 14, 2024|publisher=[[BBC]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20240714184148/https://www.bbc.com/news/articles/c98qnvn8dzeo|archive-date=July 14, 2024|access-date=July 14, 2024|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

Дар интихоботи 47-умин Президенти ИМА, Доналд Трамп пирӯз шуд ва аз мақоми номзад ба президентӣ ба мақоми президенти интихобшудаи ИМА гузашт ва 312 овози интихобкунандагонро дастгирӣ кард&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.nbcnews.com/politics/2024-elections/president-results|title=Presidential Election 2024 Live Results|website=nbcnews.com|publisher=[[NBC]]}}&lt;/ref&gt;, ки аз 270 овози зарурӣ барои президент интихоб шудан хеле зиёд аст.

6 январи соли 2025 Конгресси ИМА пирӯзии Доналд Трампро дар интихоботи президентии соли 2024 расман тасдиқ кард, савгандедкунии дуюми Доналд Трамп 20 январи соли 2025 дар ш. Вашингтон баргузор шуд ва ба ин васила президенти 45-ум ва 47-уми ИМА шуд. 

== Натиҷаҳои интихоботи Президенти ИМА ==
{|class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;margin:0.5em auto; text-align:center&quot;
|+Натиҷаҳои интихобот
|-
!rowspan=&quot;2&quot; | Акс
!rowspan=&quot;2&quot; | Номзад
!rowspan=&quot;2&quot; | Ҳизб
!colspan=&quot;2&quot; | Овозҳо
!rowspan=&quot;2&quot; | Овозҳои&lt;br&gt;интихобкунандагон
|-
!Миқдор
!%
|-
|'''[[Акс:Donald Trump official portrait (cropped).jpg|безрамки|138x138пкс]]'''
|rowspan=&quot;2&quot; | '''[[Доналд Трамп|Доналд Трамп]]'''
|rowspan=&quot;2&quot; | '''[[Ҳизби Ҷумшурихоҳи ИМА|Ҷумҳурихоҳ]]'''
|rowspan=&quot;2&quot; | '''77 303 573 
|rowspan=&quot;2&quot; | '''49,91'''
|rowspan=&quot;2&quot; | '''312'''
|-
|bgcolor=&quot;#E81B23&quot; |
|-
|[[Акс:Kamala Harris Vice Presidential Portrait (cropped).jpg|безрамки|138x138пкс]]
|rowspan=&quot;2&quot; | [[Камала Харрис|Камала Харрис]]
|rowspan=&quot;2&quot; | [[Ҳизби Демократии ИМА|Демократӣ]]
|rowspan=&quot;2&quot; | 75 019 725
|rowspan=&quot;2&quot; | 48,43
|rowspan=&quot;2&quot; | 226
|-
|bgcolor=&quot;#3333FF&quot; |
|-
|colspan=&quot;6&quot; | &lt;small&gt;Манбаъ: [[Ассошиэйтед Пресс|Associated Press]].&lt;/small&gt;
|}

== Пайвандҳо ==
* [http://www.trumpuniversity.com/blog/index.cfm The Trump Blog] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20171209100007/http://www.trumpuniversity.com/blog/index.cfm |date=2017-12-09 }}
* [http://www.trump.com/ The Trump Organization]
* [http://www.trumpcasinos.com/ Trump Entertainment Resorts] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20170301072709/http://www.trumpcasinos.com/ |date=2017-03-01 }}
* [https://www.youtube.com/watch?v=DU9B-DoGCFc История Успеха Дональда Трампа. Документальный фильм]
* [https://www.youtube.com/watch?v=BEOb6ivp95c Дональд Трамп: правдивая голливудская история. Документальный фильм]


== Эзоҳ ==
{{эзоҳ|2}}
{{зиндагинома-нопурра}}
{{ПБ}}
{{Президентҳои ИМА}}

[[Гурӯҳ:Президентҳои ИМА]]
[[Гурӯҳ:Сиёсатмадорони ИМА]]
[[Гурӯҳ:Сиёсатмадорони асри XX]]
[[Гурӯҳ:Сиёсатмадорони асри XXI]]
[[Гурӯҳ:Сарварони асри XX]]
[[Гурӯҳ:Сарварони асри XXI]]
[[Гурӯҳ:Википедиа:Зиндагиномаи муосирон]]</text>
      <sha1>jsvd3rfsbxfs5acko3ypfw4d464tu4s</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Масуниятшиносӣ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>144871</id>
    <revision>
      <id>1477543</id>
      <parentid>1384596</parentid>
      <timestamp>2026-06-19T07:10:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>30618</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1477543</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9090" sha1="45drbyftle8w98lp0slqemitkqnsxt5" xml:space="preserve">'''Иммунология, масуниятшиносӣ''' (аз {{Забон-ла|immunis}} — озод, раҳо, халосшуда аз чизе + {{lang-el|λόγος}} — дониш) — [[илм]]и [[тиб]]бию [[Биология|биологиест]], ки таассури молекулавӣ, ҳуҷайравӣ ва физиологии [[организм]]ро ба [[антиген]]ҳои гуногун ва ноҷӯриҳои дар ин маврид пайдошуда меомӯзад.

== Предмети омӯзиши иммунология ==
Маҷмӯи таассури муҳофизатие, ки ба доимӣ нигоҳ доштани муҳити дохилии организм нигаронида шудааст, [[иммунитет]] ном дорад.

Иммунология ҳамчун илми мустақил аз кашфиёти Л. Пастер (1880) оғоз ёфт. ӯ муқаррар кард, ки мурғони бо парвардаи кӯҳнаи ангезандаи касалии вабо моякӯбшуда ба таъсири ангезандаҳои ниҳоят бадзаҳри вабои мурғон муқовимати зӯр ва ноҳассосӣ зоҳир менамоянд. Аз ин рӯ Л. Пастер принсипи ба даст овардани ваксинаҳоро муайян намуда, бар зидди бемориҳои [[сӯхтанӣ]] ва [[ҳорӣ]] мояҳои махсус тайёр кард.

Ба тараққиёти иммунология олимони немис П. Эрлих, франсавӣ Э. Ру, австриягӣ К. Пирке, рус И. И. Мечников, А. А. Безредка, В. К. Високович, И. Г. Савченко, Н. Н. Чистович, Л. А. Тарасевич ва шӯравӣ И. Л. Кричевский, Л. А. Зилбер, П. Ф. Здродовский, Г. В. Вигодчиков, В. И. Иоффе ва дигарон саҳми калон гузоштаанд.

== Соҳаҳои иммунология ==
Иммунология таълимот дар бораи иммунитет ва таълимот дар бораи аллергияро низ дарбар мегирад. Иммунология ба ду соҳа – иммунологияи назариявӣ ва иммунологияи амалӣ тақсим мешавад.

=== Иммунологияи назариявӣ ===
Иммунологияи назариявӣ ба ошкор намудани асл ва тариқи ба амал омадани таомулҳои ба иммунитет ва аллергия мутааллиқи организм машғул аст.

=== Иммунологияи амалӣ ===
Вазифаи иммунологияи амалӣ ба кор бурдани таомул ва омилҳои иммунитет дар амалияи тиб, байторӣ ва биология мебошад (мас., истифодаи реаксияи серологӣ ва аллергӣ дар ташхиси бемориҳои сироятӣ, ҳалли баъзе масъалаҳои экспертизаи тиббӣ-судӣ бо усулҳои масуниятшиносӣ, муайян кардани гурӯҳҳои хун ва ғайра). Реаксияҳои иммунологӣ дар соҳаи эпидемиология ва эпизоотология барои ошкор намудани сироятҳои нуҳуфта (пинҳон) низ васеъ ба кор мераванд. Бо ёрии омилҳои иммунологӣ бемориро ташхис (иммунодиагностика), пешгирӣ (иммунопрофилактика) ва табобат (иммунотерапия) менамоянд.

== Самтҳои иммунология ==
Иммунология чанд фасл дорад: иммуноморфология, ки анатомия, гистология ва ситологияи системаи масунии организм, иммунологияи қиёсӣ, ки аксуламали масунии организми ҷонварони гуногун, иммунопатология, ки таомулҳои иммунологии фавқулоддаи зараровар ва бемориҳои бо ихтилолоти фаъолияти системаи иммунитет вобаста, иммунобиология, ки тариқи ҳосилшавии подтанҳо, филогенез ва онтогенези системаи иммунитетро дар ҳадди ҳуҷайра ва молекула меомӯзад.

Иммунология усулҳои пажӯҳишии худро дорад. Аз усулҳои тадқиқотии навтарини дигар илмҳои наздик (биохимия, ситоморфология, эндокринология ва ғайра) низ истифода мебарад. Олимони Тоҷикистон баъзе масъалаҳои муҳими иммунология (таъсири шароити баландкӯҳ ва иқлими гарм ба реаксияҳои иммунологӣ, масунияти организми инсон ҳангоми бемориҳои сироятии шадид ва ғайра)-ро тадқиқ намуда, дар тараққиёти иммунология саҳми муайян гузоштанд.

== Адабиёт ==
* {{книга|заглавие=Иммунология|ответственный=под ред. Хаитова Р. М.|место=М.|издательство=Медицина|год=2000|страниц=425|isbn=522504543X}}
* {{книга|автор=Галактионов В. Г.|заглавие=Иммунология: Учебник|место=М.|издательство=Издательство МГУ|год=1998|страниц=480|isbn=5-211-03717-0}}
* {{книга|заглавие=Энциклопедический словарь медицинских терминов|ответственный=под ред. Покровского В. И.|место=М.|издательство=Советская энциклопедия|год=1984|страницы=1591}}
* {{книга|автор=Чепель Э.|заглавие=Основы клинической иммунологии / Перевод с англ. 5-е издание|место=М.|издательство=ГЭОТАР-Медиа|год=2008|страницы=416|isbn=978-1-4051-2761-5}}
* {{книга|автор=Попов Н. Н.|заглавие=Клиническая иммунология и аллергология|место=М.|издательство=Реинфор|год=2004|страниц=524|isbn=5-94944-014-5}}
* {{книга|автор=Доссе Ж.|заглавие=Иммуногематология, пер. с франц.|место=М.|год=1959}}
* {{книга|заглавие=Радиационная иммунология|место=М.|год=1965}}
* {{книга|заглавие=Лабораторные методы исследования в неинфекционной иммунологии|ответственный=под ред. О. Е. Вязова|место=М.|год=1967}}
* {{книга|автор=Иоффе В. И.|заглавие=Клиническая и эпидемиологическая иммунология|место=Л.|год=1968}}
* {{книга|заглавие=Практическая иммунология|ответственный=под ред. П. Н. Бургасова и И. С. Безденежных|место=М.|год=1969}}

== Пайвандҳо ==
* Иммунология / А. Х. Канчурин, Н. В. Медуницын // [[Большая советская энциклопедия]] : [в 30 т.] / гл. ред. А. М. Прохоров. — 3-е изд. — М. : , 1969—1978.
* [http://obi.img.ras.ru/humbio/immunology/imm-gal/000008da.htm Материалы по иммунологии от Российской Академии Наук] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20070223103155/http://obi.img.ras.ru/humbio/immunology/imm-gal/000008da.htm |date=2007-02-23 }}
* [http://immunitet.info/ Материалы по иммунологии] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20161228075133/http://immunitet.info/ |date=2016-12-28 }}
* [http://www.immun.ru/immun/hai/hai1 Материалы по истории иммунологии]
* [http://elementy.ru/lib/431160?page_design=print Элементы большой науки]{{Пайванди мурда|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}

== Сарчашма ==
* [[Энсиклопедияи мухтасари тиб]]. Ҷилди II. —  Душанбе: [[Сарредаксияи илмии Энсиклопедияи Миллии Тоҷик|СИЭМТ]], 2011. — 512 с. — ISBN 978-99947-33-44-6.

[[Гурӯҳ:Иммунология]]</text>
      <sha1>45drbyftle8w98lp0slqemitkqnsxt5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Маҳмадалӣ Қурбонов</title>
    <ns>0</ns>
    <id>147791</id>
    <revision>
      <id>1477549</id>
      <parentid>1418565</parentid>
      <timestamp>2026-06-19T07:36:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>30618</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1477549</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7714" sha1="5dxuy54s0irb99zrqzxxxoe6jbnbj64" xml:space="preserve">{{Ходими давлатӣ
|ном                  = Маҳмадалӣ Қурбоновович Қурбонов
|оригинал имени       = 
|изображение          = 
|ширина               = 
|описание изображения = 
|вазифа              = Раиси ШКХ — Шӯрои Вазирони [[ҶШС Тоҷикистон]]
|тартиб               = 
|парчам               = Flag of the Tajik Soviet Socialist Republic (1940-1953).svg
|аввалдавр            = [[16 сентябр]]и [[1937]]
|охирдавр             = апрели [[1946]]
|пешгузашта           = [[Урумбой Ашуров]]
|ҷонишин              = [[Ҷаббор Расулов]]
|эътиқод              = [[ислом]], суннӣ
|падар                = Қурбон
|модар                = 
|ҷоизаҳо              = 
{{{!}} style=&quot;background:transparent&quot;
{{!}} {{Ордени Ленин|1939}} {{!}}{{!}} {{Ордени Ленин|1944}} {{!}}{{!}} {{Ордени Ҷанги Ватанӣ дараҷаи I}} {{!}}{{!}} {{Ордени Байрақи Сурхи Меҳнат|1941}}
{{!}}-
{{!}}{{Ордени Нишони Фахрӣ}}{{!}}{{!}}{{Ордени Нишони Фахрӣ}}{{!}}{{!}}{{Ордени Нишони Фахрӣ}}
{{!}}}
}}
'''Мамадалӣ Курбонович Қурбонов''' (январи [[Соли 1905|1905]], қишлоқи [[Ӯч-Қӯрғон|Учкурғон]], уезди Уш, вилояти Фарғона, Империяи Русия — [[14 май]]и [[соли 1976]], Уш, [[ҶШС Қирғизистон]], [[Иттиҳоди Шӯравӣ|ИҶШС]]) — ходими ҳизбӣ ва давлатии [[Шуравӣ|шӯравӣ]], раиси ШКХ — Шӯрои Вазирони [[Ҷумҳурии Шӯравии Сотсиалистии Тоҷикистон|ҶШС Тоҷикистон]] ([[Соли 1937|1937]]—[[Соли 1946|1946]]).

== Зиндагинома ==
Дар оилаи деҳқони камбағал дар қишлоқи Учқуронин уезди Уш ҳоло ноҳияи Қадамҷойи [[вилояти Бодканд]] ба дунё омадааст, миллаташ [[Тоҷикон|Тоҷик]].

== Фаъолияти меҳнатӣ ==
Сардори кони ангишти Шӯроб (1933-36), комиссари халқии саноати маҳаллии Тоҷикистон, мудири Шуъбаи саноати КМ ҲК(б) Тоҷикистон, комиссари халқии Тоҷикистон оид ба ғаллакорӣ (1936-37), раиси Шӯрои Комиссарони Халқи ҶШС Тоҷикистон (1937-46). Баъдан чун ходими ҳизбӣ дар Ӯзбекистон, Қирғизистон кор кардааст. Дар анҷуманҳои 3-6 КМ ҲК(б) Тоҷикистон узви КМ ва Бюрои КМ ҲК(б), ҳамчунин вакили Шӯрои Олии ИҶШС (даъвати 1) ва Шӯрои Олии ҶШС Тоҷикистон (даъвати 1) интихоб гардидааст.

== Мукофоту унвонҳо ==
Бо ду ордени Ленин, орденҳои Байрақи Сурхи Меҳнат, Ҷанги Ватанӣ (дараҷаи 1), се ордени «Нишони фахрӣ» ва медалҳо сарфароз гардидааст.

== Хотира ==
Яке аз кӯчаҳои Душанбе ба номи Маҳмадалӣ Қурбонов гузошта шудааст

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Адабиёт ==
* Справочник по истории Коммунистической партии и Советского Союза [[Соли 1898|1898]]-[[Соли 1991|1991 годы]].
* Энциклопедия Таджикистана.
* Коммунистическая Энциклопедия.
* Книга «Документы советской истории». Советское руководство переписка. [[Соли 1928|1928]]—[[Соли 1941|1941]] г. часть 5. стр.379.
* Личное дело депутата Верховного Совета СССР 2 созыва Мамадали Курбанова хранится в Государственном архиве РФ (личное дело № Р7523 48 598 из 9 листов).
* Личное дело Мамадали Курбанова хранится в Государственном архиве РФ (личное дело № 544 из 19 листов) даты дела: [[12 декабр]]я [[Соли 1937|1937]]-[[10 феврал]]я [[Соли 1946|1946]].

== Пайвандҳо ==
* [http://ru.wikipe1dia.org/wiki/Список_депутатов_Верховного_Совета_СССР_2_созыва &lt;small&gt;Рӯйхати вакилони Шӯрои Олии ИҶШС даъвати 2&lt;/small&gt;]{{Пайванди мурда|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* [http://www.knowbysight.info/KKK/05346.asp &lt;small&gt;Маълумотнома оид ба таърихи ҳизби коммунистии ва Иттиҳоди Шӯравӣ солҳои 1898—1991&lt;/small&gt;]
* [http://www.wikimapia.org/street/17383759/ru/ул-Мамадали-Курбанова &lt;small&gt;Кӯчаи Мамадали Курбанов&lt;/small&gt;]
* [http://dic.academic.ru/dic.nsf/enc_pictures/233/Ашуров &lt;small&gt;Рӯйхати сарвазири вазирони Тоҷикистон&lt;/small&gt;]
* [http://www.pandia.org/text/77/459/36790.php &lt;small&gt;Рӯйхати вакилони Шӯрои Олии ИҶШС 1 даъвати&lt;/small&gt;] {{Бойгонишуда|url=https://archive.today/20180304104436/http://www.pandia.org/text/77/459/36790.php |date=2018-03-04 }}
* [http://www.cikrf.ru/vistavki/65let/spisok_dep.html &lt;small&gt;Рӯйхати вакилони Шӯрои Олии ИҶШС 1 даъвати&lt;/small&gt;]{{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20160304080149/http://cikrf.ru/vistavki/65let/spisok_dep.html |date=2016-03-04 }}
* [http://kolanord.ru/html_public/col_periodicals/Pol_pravda/Poljar_pravda_1938_12/Poljar_pravda_1938_12/assets/basic-html/#1 &lt;small&gt;Рӯзномаи «Полярная правда»&lt;/small&gt;] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20160305062814/http://kolanord.ru/html_public/col_periodicals/Pol_pravda/Poljar_pravda_1938_12/Poljar_pravda_1938_12/assets/basic-html/#1 |date=2016-03-05 }}
* [[:ky:Курбанов Серго Мамадалиевич|&lt;small&gt;Курбанов_Серго_Мамадалиевич&lt;/small&gt;]]
* [http://rgakfd.altsoft.spb.ru/showObject.do?object=1808999436 &lt;small&gt;Рубли Госархив кинофотодокументов&lt;/small&gt;] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20160305084425/http://rgakfd.altsoft.spb.ru/showObject.do?object=1808999436 |date=2016-03-05 }}
* [http://rgakfd.altsoft.spb.ru/showObject.do?object=150585039 &lt;small&gt;Рубли Госархив кинофотодокументов&lt;/small&gt;]{{Пайванди мурда|date=December 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* [http://www.centrasia.ru/person2.php?&amp;st=1086985991 &lt;small&gt;Персоны Центразии&lt;/small&gt;] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20151208143939/http://www.centrasia.ru/person2.php?&amp;st=1086985991 |date=2015-12-08 }}
* [https://web.archive.org/web/20160414062318/http://dunyouzbeklari.com/archives/133397 &lt;small&gt;Мамадали Қурбонов бо забони ӯзбекӣ&lt;/small&gt;]

{{Нахуствазирони Тоҷикистон}}

[[Гурӯҳ:Раисони Шӯрои Вазирони Тоҷикистон]]</text>
      <sha1>5dxuy54s0irb99zrqzxxxoe6jbnbj64</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Менингиома</title>
    <ns>0</ns>
    <id>148029</id>
    <revision>
      <id>1477554</id>
      <parentid>1324685</parentid>
      <timestamp>2026-06-19T07:53:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>30618</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1477554</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4084" sha1="sslfltl1ho0bte6gva6r8gzh5rz8bcr" xml:space="preserve">
{{Ҳолати тиббӣ
 |ном            = 
 |синонимҳо        = &lt;!-- ё |синоним= --&gt;
 |тасвир           = 
 |андозаи тасвир   = 
 |матани алт       = 
 |тасвир_thumbtime = 
 |зернависи_тасвир = 
 |бар           = 
 |тасвир2           = 
 |андозаи тасвир2   = 
 |матани алт2       = 
 |тасвир_thumbtime2 = 
 |зернависи_тасвир2 = 
 |бар2            = 
 |талаффуз        = 
 |талаффуз2      = 
 |ихтисос         = &lt;!-- аз Wikidata; аз нав навиштан мумкин аст --&gt;
 |нишонаҳо        = 
 |вазниншавӣ   = 
 |оғози беморӣ    = 
 |давомнокӣ        = 
 |навъҳо           = 
 |сабабҳо          = &lt;!-- ё |сабаб= --&gt;
 |хавфҳо           = &lt;!-- ё |хавф= --&gt;
 |ташхис           = 
 |дифференсиалӣ    = 
 |пешгирӣ      = 
 |табобат       = &lt;!-- ё |муолиҷа= --&gt;
 |доруворӣ      = 
 |пешгӯиҳо       = 
 |паҳншавӣ       = &lt;!-- инчунин |адади беморон= ё |Frequency= --&gt;
 |маргҳо          = 
}}

{{ТаснифиБеморӣ
| Name           = Менингиома
| Image          = Contrast enhanced meningioma.jpg
| Caption        = 
| DiseasesDB     = 8008
| ICD10          = C70, D32
| ICD9           = {{ICD9|225.2}}
| ICDO = {{ICDO|9530|0}}
| OMIM = 607174
| MedlinePlus =
| eMedicineSubj = neuro
| eMedicineTopic = 209
| eMedicine_mult = {{eMedicine2|radio|439}}
| MeshID = D008579
}}

'''Менингиома''' (Meningioma) — [[Омос|омосе]], ки аз ҳуҷайраҳои маинапардаи сахт – бофтаҳое, ки майнаро фаро гирифтаанд, месабзад. 

== Аломатҳои беморӣ ==
Менингиома бемории маъмул аст. Менингиома метавонад дар ҳама қисматҳои ҷумҷума падид ояд.  

Аломатҳои беморӣ ба ҷойгоҳи он вобаста мебошанд. Ҳангоми менингиома дасту по нимфалаҷ (парез) ва босира заиф шуда, дубинӣ рух медиҳад, хуруҷи саръ ([[эпилепсия]]) ва ихтилоли рӯҳӣ ба вуҷуд меояд, сар дард мекунад. Дар давраҳои охири беморӣ бинобар калон шудани омос бофтаҳои майна варам карда, тазиқ меёбанд, дар натиҷа фишори дохили ҷумҷума баланд мешавад, сардард, дилбеҳузурӣ, қай, беҳушӣ рух медиҳанд.  

Бисёр менингиомаҳо некфарҷом буда, бо ҷарроҳӣ табобат меёбанд. Самараи амалиёти ҷарроҳӣ ба мавқеи омос вобаста аст. Менингиомаҳои бадфарҷом гоҳо ҷарроҳии дубораро тақозо мекунанд. 


== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Адабиёт ==
* Гринберг М.С. Нейрохирургия. -М.: МЕДпресс-информ, 2010г. 1008с. ISBN 978-5-98322-550-3
* Joung H.Lee. Meningiomas. :Springer, 2008. 639с. ISBN 978-1-84628-526-4

== Пайвандҳо ==
* Клиническая презентация больной с субтенториальной менингиомой [https://web.archive.org/web/20100531071440/http://sites.google.com/site/ineurologistsite/kartinki/subtentorialnaameningioma/subtentorialnaa-meningioma (iNeurologist)]
* Клиническая презентация больной с рецидивом атипичной менингиомы [https://archive.is/20130125092545/sites.google.com/site/ineurologistsite/kartinki/recidivatipicnojmeningiomywhograde2/recidiv-atipicnoj-meningiomy-who-grade-2- (iNeurologist)]


[[Гурӯҳ:Омосҳои системаи асаб]]
[[Гурӯҳ:Нейроонкология]]</text>
      <sha1>sslfltl1ho0bte6gva6r8gzh5rz8bcr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Бозии тоҷу тахт</title>
    <ns>0</ns>
    <id>148265</id>
    <revision>
      <id>1477375</id>
      <parentid>1391176</parentid>
      <timestamp>2026-06-18T20:36:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>30618</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1477375</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3275" sha1="pmnd7uet2tco58nqll82tmvopx4qzny" xml:space="preserve">{{Телесериал
|сайт=[http://www.hbo.com/game-of-thrones Сайти расмӣ]
}}
'''«Бозии тоҷу тахт»''' ({{Lang-en|Game of Thrones}}) — сериёли телевизионии драмавии [[Иёлоти Муттаҳидаи Амрико|амрикоӣ]] дар жанри фентези.

== Достон ==
Ин маҷмӯъа ривояткунандаи нисбии достонҳои маҷмӯъаи романи Ҷорҷ Мартин «Таронаи яху оташ» аст&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.georgerrmartin.com/hbo-options-ice-fire/|title=HBO OPTIONS ICE &amp; FIRE|author=Martin, George R. R.|website=|date=|publisher=www.georgerrmartin.com|accessdate=2017-07-19}}&lt;/ref&gt;, ки достони он дар қаламрави хаёли Вестерос мегузарад. Бозии тоҷ‌у тахт, қиссакунандаи таърихчаи набарди хушунатбори байни сулолаҳои ашрофӣ дар он сарзамин аст, ки барои ба даст овардани тахти оҳанин талош мекунанд. Бо пешрафти маҷмӯи мудаъиён таҳдидҳои ҷадиде дар сарзаминҳои яхии шимолию қорраи шарқии Эссос падидор мешаванд&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://grrm.livejournal.com/164794.html|title=From HBO|author=Martin, George R. R.|website=LiveJournal|date=2010-07-16|publisher=Not A Blog|accessdate=2017-07-19}}&lt;/ref&gt;. Ин достонҳо дар се раванди аслӣ ба сурати ҳамзамон пеш мераванд .

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Пайвандҳо ==

==== Сайтҳои расмӣ ====
* [http://www.hbo.com/game-of-thrones Сайти расмии сериёл](англ.)
* [http://www.makinggameofthrones.com Making Game of Thrones] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20160602042001/http://www.makinggameofthrones.com/ |date=2016-06-02 }}, сайти расмӣ дар бораи барориши сериёл(англ.)
* [http://www.dothraki.com/ Сайтии расмӣ, ихтисосдодашуда ба забони дотракӣ] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20150715151013/http://www.dothraki.com/ |date=2015-07-15 }}(англ.)

==== Сайтҳои ғайрирасмӣ ====
* [http://www.westeros.org/GoT/ Westeros.org: Game of Thrones] — раздел фэн-сайта, посвященный сериалу(англ.)
* [http://winter-is-coming.net Winter-is-coming.net] — фэн-сайт, посвященный сериалу(англ.)
* [http://7kingdoms.ru 7kingdoms.ru] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20091217133925/http://7kingdoms.ru/ |date=2009-12-17 }} — фэн-сайт, посвященный сериалу(рус.)
* [https://www.amediateka.ru/serial/igra-prestolov Страница сериала на сайте эксклюзивного партнера HBO в России] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20160602195914/https://www.amediateka.ru/serial/igra-prestolov |date=2016-06-02 }}(рус.)

[[Гурӯҳ:Силсилафилмҳои телевизионӣ ИМА]]
{{хурд}}</text>
      <sha1>pmnd7uet2tco58nqll82tmvopx4qzny</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Аёзқалъа</title>
    <ns>0</ns>
    <id>149287</id>
    <revision>
      <id>1477473</id>
      <parentid>1005702</parentid>
      <timestamp>2026-06-19T03:12:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Шухрат Саъдиев</username>
        <id>5132</id>
      </contributor>
      <origin>1477473</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1553" sha1="4pw0xc1qstrg1rpynk3pf4z32700ckl" xml:space="preserve">[[Акс:Fortress Ayaz Kala 1 &amp; 2.jpg|thumb|300x300px|Аёзқалъаи № 1 дар болои теппа, Аёзқалъаи № 2 дар теппаи алоҳидаи поёнӣ]]
'''Аёзқалъа''' — харобаи се қалъа дар ноҳияи Берунии [[Қарақалпоқистон]], ки ба асрҳои 4 – 2 то м. тааллуқ дорад. [[Соли 1937]] экспедитсияи [[Хоразм]] ҳафриёти [[бостоншиносӣ]] ва тадқиқоти онро оғоз кард. [[Қалъа|Қалъаи]] сеюм муфассалтар омӯхта шуд. Вусъаташ 260 х 180 м буда, аз [[саҳни ҳавлӣ]] ва 40 хона иборат аст. Вусъати умумии хонаҳо 2400 м2. Девори хонаҳо аз [[хишт|хишти хоми]] [[чоркунҷа]] бардошта шудааст. Дар Аёзқалъа ашёи [[сафол|сафолӣ]], [[олоти меҳнат]], [[аслиҳа]], [[танга|тангаҳои]] мансуб ба давраи [[Кушониён]], аз ҷумла [[танга|тангаи]] [[шоҳаншоҳ]] [[Канишка]] ёфт шудаанд. Аёзқалъа дар он замон дар шимоли шарқии [[Хоразм]] яке аз истеҳкомҳои муҳим буд.

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Сарчашма ==
* {{ЭМТ|Аёзқалъа|1}}

[[Гурӯҳ:Таърих]]
[[Гурӯҳ:Таърихи Ӯзбекистон]]
[[Гурӯҳ:Қарақалпоқистон]]</text>
      <sha1>4pw0xc1qstrg1rpynk3pf4z32700ckl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Кишварҳои мусулмоннишин</title>
    <ns>0</ns>
    <id>149618</id>
    <revision>
      <id>1477502</id>
      <parentid>1460485</parentid>
      <timestamp>2026-06-19T04:41:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>30618</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1477502</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="81887" sha1="gqm9nzbll79d5h296nmn20t1bflvf2b" xml:space="preserve">{{Кишварҳои мусулмоннишин}}
[[File:Islam-by-country-smooth.png|thumb|400x400px|Кишварҳое, ки зиёда аз 10 % аҳолиашонро мусулмонон ташкил медиҳанд. Ранги сабз ишора ба сунниҳо, кабуд — шиъаён. Бо ранги сиёҳ кишварҳое нишон дода шудаанд, ки дар бораи онҳо маълумот мавҷуд нест.]]

[[Ислом]] дуюмин дини ҷаҳон пас аз масеҳият мебошад. Тибқи омор мусулмонон дар ҷаҳон аз 1,5 то 1,77 млрд ҳастанд&lt;ref name=&quot;CIA Factbook&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/xx.html|title=The World Factbook|publisher=[[Центральное разведывательное управление|CIA Factbook]]|accessdate=2010-12-08|archiveurl=https://web.archive.org/web/20100105171656/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/xx.html|archivedate=2010-01-05}}&lt;/ref&gt;.

== Кишварҳо ==
Most of the percentages of Muslim populations of each country, if not stated otherwise, were taken from the study by the [[Pew Research Center]] report of ''The Future of the Global Muslim Population'', as of 27 January 2011.&lt;ref name=&quot;pewmuslim12&quot;&gt;{{cite web|url=http://features.pewforum.org/muslim-population/ |title=Muslim Population by Country |publisher=Pew Research Center |work=The Future of the Global Muslim Population |accessdate=22 December 2011 |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110209094904/http://www.pewforum.org/The-Future-of-the-Global-Muslim-Population.aspx |archivedate= 9 February 2011 |df= }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;pewmuslim7&quot;&gt;{{citation|url=http://pewforum.org/future-of-the-global-muslim-population-preface.aspx|title=Preface|work=The Future of the Global Muslim Population|publisher=Pew Research Center|access-date=2017-09-08|archive-date=2013-07-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20130725164259/http://www.pewforum.org/future-of-the-global-muslim-population-preface.aspx|dead-url=yes}}&lt;/ref&gt; Other studies show variance with Pew figures. The percentage of Muslims in Egypt is given as 93,7 %. However, the figure for Christians in Egypt is usually estimated at 12-15 %, but in truth nobody knows since there has been no religious census. Likewise the percentage of Christians in Jordan is usually estimated to be 6-7 %.

=== Ҷадвал ===
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:100%;&quot; cellspacing=&quot;4&quot;
|- valign=&quot;top&quot;
! Кишвар/Минтақа
! data-sort-type=&quot;number&quot; | Мусулмонҳо
! data-sort-type=&quot;number&quot; style=&quot;max-width:8em&quot; | Фоизи мусулмонон (%) аз шумораи умумии аҳолӣ
! data-sort-type=&quot;number&quot; style=&quot;max-width:8em&quot; | Фоизи (%) аҳолии мусулмони ҷаҳон
|-
|{{flagicon|Afghanistan}} [[Ислом дар Афғонистон|Афғонистон]]
|style=&quot;text-align:right;&quot;|29,047,100
|style=&quot;background:#66CC33; text-align:center;&quot; |99.8
|style=&quot;text-align:center;&quot;|1.8
|-
|{{flagicon|Albania}} [[Islam in Albania|Албания]]
| style=&quot;text-align:right;&quot; |1,587,608
| style=&quot;background:#CCFF66; text-align:center;&quot; |56.7&lt;ref name=&quot;Albanian census 2011&quot;&gt;{{Cite web |url=http://www.instat.gov.al/media/177354/main_results__population_and_housing_census_2011.pdf |title=Albanian census 2011 |accessdate=2017-09-08 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20141114073838/http://www.instat.gov.al/media/177354/main_results__population_and_housing_census_2011.pdf |archivedate=2014-11-14 }}&lt;/ref&gt;
|style=&quot;text-align:center;&quot;|0.1
|-
|{{flagicon|Algeria}} [[Islam in Algeria|Алҷазоир]]
|style=&quot;text-align:right;&quot;|40,400,000
|style=&quot;background:#66CC33; text-align:center;&quot;|98.2&lt;ref name=&quot;pewmuslim12&quot; /&gt;-99&lt;ref name=&quot;auto&quot; /&gt;
|style=&quot;text-align:center;&quot;|2.7
|-
|{{flagicon|American Samoa}} [[Islam in American Samoa|Самоа]]
|style=&quot;text-align:right;&quot;|&lt; 1,000
|style=&quot;background:#FFFFFF; text-align:center;&quot;|&lt; 0.1
|style=&quot;text-align:center;&quot;|&lt; 0.1
|-
|{{flagicon|Andorra}} [[Islam in Andorra|Андорра]]
|style=&quot;text-align:right;&quot;|&lt; 1,000
|style=&quot;background:#FFFFFF; text-align:center;&quot;|&lt; 0.1
|style=&quot;text-align:center;&quot;|&lt; 0.1
|-
|{{flagicon|Angola}} [[Islam in Angola|Ангола]]
|style=&quot;text-align:right;&quot;|90,000
|style=&quot;background:#FFFFCC; text-align:center;&quot;|1.0
|style=&quot;text-align:center;&quot;|&lt; 0.1
|-
|{{flagicon|Anguilla}} [[Islam in Anguilla|Anguilla]]
|style=&quot;text-align:right;&quot;|&lt; 1,000
|style=&quot;background:#FFFFFF; text-align:center;&quot;|0.3
|style=&quot;text-align:center;&quot;|&lt; 0.1
|-
|{{flagicon|Antigua and Barbuda}} [[Islam in Antigua and Barbuda|Antigua and Barbuda]]
|style=&quot;text-align:right;&quot;|&lt; 1,000
|style=&quot;background:#FFFFFF; text-align:center;&quot;|0.6
|style=&quot;text-align:center;&quot;|&lt; 0.1
|-
|{{flagicon|Argentina}} [[Islam in Argentina|Аргентина]]
|style=&quot;text-align:right;&quot;|784,000
|style=&quot;background:#FFFFCC; text-align:center;&quot;|2.5
|style=&quot;text-align:center;&quot;|&lt; 0.1
|-
|{{flagicon|Armenia}} [[Islam in Armenia|Арманистон]]
|style=&quot;text-align:right;&quot;|&lt; 1,00
|style=&quot;background:#FFFFFF; text-align:center;&quot;|&lt; 0.1
|style=&quot;text-align:center;&quot;|&lt; 0.1
|-
|{{flagicon|Aruba}} [[Islam in Aruba|Aruba]]
|style=&quot;text-align:right;&quot;|&lt; 1,000
|style=&quot;background:#FFFFFF; text-align:center;&quot;|0.4
|style=&quot;text-align:center;&quot;|&lt; 0.1
|-
|{{flagicon|Australia}} [[Islam in Australia|Австралия]]
|style=&quot;text-align:right;&quot;|604,000&lt;ref&gt;{{cite web
|url=http://www.abs.gov.au/ausstats/abs@.nsf/Lookup/2071.0main+features252016
|title=2071.0 - Reflecting a Nation: Reflecting Australia - Stories from the Census, 2016
|publisher=Abs.gov.au
|date=
|accessdate=2017-06-27
|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170709231248/http://www.abs.gov.au/ausstats/abs@.nsf/Lookup/2071.0main+features252016
|archivedate=2017-07-09
}}&lt;/ref&gt;
|style=&quot;background:#FFFFCC; text-align:center;&quot;|2.6
|style=&quot;text-align:center;&quot;|&lt; 0.1
|-
|{{flagicon|Austria}} [[Islam in Austria|Austria]]
|style=&quot;text-align:right;&quot;|700,000&lt;ref name=&quot;derstandard.at&quot;&gt;{{cite web|url=http://derstandard.at/2000062250127/Studie-Acht-Prozent-der-Bevoelkerung-sind-Muslime|title=Studie: Acht Prozent der Bevölkerung sind Muslime|work=derStandard.at|date=4 August 2017|accessdate=4 August 2017}}&lt;/ref&gt;
|style=&quot;background:#FFFFCC; text-align:center;&quot;|8&lt;ref name=&quot;derstandard.at&quot; /&gt;
|style=&quot;text-align:center;&quot;|&lt; 0.1
|-
|{{flagicon|Azerbaijan}} [[Islam in Azerbaijan|Azerbaijan]]
|style=&quot;text-align:right;&quot;|9,872,765
|style=&quot;background:#66CC33; text-align:center;&quot;|96.9
|style=&quot;text-align:center;&quot;|0.5
|-
|{{flagicon|Bahamas}} [[Religion in the Bahamas|Bahamas]]
|style=&quot;text-align:right;&quot;|&lt; 1,000
|style=&quot;background:#FFFFFF; text-align:center;&quot;|0.1
|style=&quot;text-align:center;&quot;|&lt; 0.1
|-
|{{flagicon|Bahrain}} [[Islam in Bahrain|Bahrain]]
|style=&quot;text-align:right;&quot;|866,888&lt;ref name=&quot;cenbah&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.census2010.gov.bh/results/General.pdf|title=General Tables Census of Bahrain|publisher=|accessdate=2017-09-08|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150908145249/http://www.census2010.gov.bh/results/General.pdf|archivedate=2015-09-08}}&lt;/ref&gt;
|style=&quot;background:#99FF66; text-align:center;&quot;|70.2&lt;ref name=&quot;cenbah&quot; /&gt;
|style=&quot;text-align:center;&quot;|&lt; 0.1
|-
|{{flagicon|Bangladesh}} [[Islam in Bangladesh|Bangladesh]]
|style=&quot;text-align:right;&quot;|148,607,000&lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://www.pewforum.org/interactives/muslim-population-graphic/#/Bangladesh|title=The Future of the Global Muslim Population|date=2011-01-15|work=Pew Research Center's Religion &amp; Public Life Project|access-date=2017-05-24|language=en-US}}&lt;/ref&gt;
|style=&quot;background:#66CC33; text-align:center;&quot;|90.4
|style=&quot;text-align:center;&quot;|9.2
|-
|{{flagicon|Barbados}} [[Islam in Barbados|Barbados]]
|style=&quot;text-align:right;&quot;|2,000
|style=&quot;background:#FFFFFF; text-align:center;&quot;|0.9
|style=&quot;text-align:center;&quot;|&lt; 0.1
|-
|{{flagicon|Belarus}} [[Islam in Belarus|Belarus]]
|style=&quot;text-align:right;&quot;|19,000
|style=&quot;background:#FFFFFF; text-align:center;&quot;|0.2
|style=&quot;text-align:center;&quot;|&lt; 0.1
|-
|{{flagicon|Belgium}} [[Islam in Belgium|Belgium]]
| style=&quot;text-align:right;&quot; |658,463
|style=&quot;background:#FFFFCC; text-align:center;&quot;|5.9&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.pewresearch.org/fact-tank/2015/11/17/5-facts-about-the-muslim-population-in-europe/|title=5 facts about the Muslim population in Europe|website=Pew Research Center|access-date=24 January 2016|accessdate=2017-09-08|archivedate=2019-01-07|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190107134627/http://www.pewresearch.org/fact-tank/2017/11/29/5-facts-about-the-muslim-population-in-europe/}}&lt;/ref&gt;
|style=&quot;text-align:center;&quot;|&lt; 0.1
|-
|{{flagicon|Belize}} [[Islam in Belize|Belize]]
|style=&quot;text-align:right;&quot;|&lt; 1,000
|style=&quot;background:#FFFFFF; text-align:center;&quot;|0.1
|style=&quot;text-align:center;&quot;|&lt; 0.1
|-
|{{flagicon|Benin}} [[Religion in Benin|Benin]]
|style=&quot;text-align:right;&quot;|2,710,000
|style=&quot;background:#FFFF99; text-align:center;&quot;|24.5
|style=&quot;text-align:center;&quot;|0.1
|-
|{{flagicon|Bermuda}} [[Islam in Bermuda|Bermuda]]
|style=&quot;text-align:right;&quot;|&lt; 1,000
|style=&quot;background:#FFFFFF; text-align:center;&quot;|0.8
|style=&quot;text-align:center;&quot;|&lt; 0.1
|-
|{{flagicon|Bhutan}} [[Islam in Bhutan|Bhutan]]
|style=&quot;text-align:right;&quot;|≤ 2,000&lt;ref name=&quot;pew2010&quot;&gt;[http://www.pewforum.org/files/2012/12/globalReligion-tables.pdf Pew Research Center — Global Religious Landscape 2010 — religious composition by country] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20180219024554/http://www.pewforum.org/files/2012/12/globalReligion-tables.pdf |date=2018-02-19 }}.&lt;/ref&gt;
|style=&quot;background:#FFFFFF; text-align:center;&quot;|0.2&lt;ref name=&quot;pew2010&quot;/&gt;
|style=&quot;text-align:center;&quot;|&lt; 0.1
|-
|{{flagicon|Bolivia}} [[Islam in Bolivia|Bolivia]]
|style=&quot;text-align:right;&quot;|2,000
|style=&quot;background:#FFFFFF; text-align:center;&quot;|&lt; 0.1
|style=&quot;text-align:center;&quot;|&lt; 0.1
|-
|{{flagicon|Bosnia-Herzegovina }} [[Islam in Bosnia and Herzegovina|Bosnia-Herzegovina]]
|style=&quot;text-align:right;&quot;|1,790,454
|style=&quot;background:#CCFF66; text-align:center;&quot;|50.7&lt;ref&gt;{{cite book|title=Sarajevo, juni 2016. CENSUS OF POPULATION, HOUSEHOLDS AND  DWELLINGS IN BOSNIA AND HERZEGOVINA, 2013 FINAL RESULTS|publisher=BHAS|url=http://www.popis2013.ba/popis2013/doc/Popis2013prvoIzdanje.pdf|accessdate=30 June 2016|archive-date=2016-06-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20160630143615/http://www.popis2013.ba/popis2013/doc/Popis2013prvoIzdanje.pdf|dead-url=yes}}&lt;/ref&gt;
|style=&quot;text-align:center;&quot;|0.1
|-
|{{flagicon|Botswana}} [[Islam in Botswana|Botswana]]
|style=&quot;text-align:right;&quot;|8,000
|style=&quot;background:#FFFFFF; text-align:center;&quot;|0.4
|style=&quot;text-align:center;&quot;|&lt; 0.1
|-
|{{flagicon|Brazil}} [[Islam in Brazil|Brazil]]
|style=&quot;text-align:right;&quot;| 204,000
|style=&quot;background:#FFFFFF; text-align:center;&quot;| 0.1
|style=&quot;text-align:center;&quot;|&lt; 0.1
|-
|{{flagicon|British Virgin Islands}} [[Islam in the British Virgin Islands|British Virgin Islands]]
|style=&quot;text-align:right;&quot;|&lt; 1,000
|style=&quot;background:#FFFFCC; text-align:center;&quot;|1.2
|style=&quot;text-align:center;&quot;|&lt; 0.1
|-
|{{flagicon|Brunei}} [[Islam in Brunei|Brunei]]
|style=&quot;text-align:right;&quot;|295,000
|style=&quot;background:#CCFF66; text-align:center;&quot;|67&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/bx.html|title=The World Factbook|publisher=|accessdate=14 February 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20070612213743/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/bx.html|archivedate=2007-06-12}}&lt;/ref&gt;
|style=&quot;text-align:center;&quot;|&lt; 0.1
|-
|{{flagicon|Bulgaria}} [[Islam in Bulgaria|Bulgaria]]
| style=&quot;text-align:right;&quot; |577,000&lt;ref&gt;{{cite web|title=Население по местоживеене, възраст и вероизповедание |year=2011|publisher = NSI |url= http://censusresults.nsi.bg/Census/Reports/2/2/R10.aspx |accessdate=11 April 2016|language=Bulgarian}}&lt;/ref&gt;
|style=&quot;background:#FFFFCC; text-align:center;&quot;|7.8
|style=&quot;text-align:center;&quot;|&lt; 0.1
|-
|{{flagicon|Burkina Faso}} [[Islam in Burkina Faso|Burkina Faso]]
|style=&quot;text-align:right;&quot;|11,270,000
|style=&quot;background:#CCFF66; text-align:center;&quot;|60.5&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/uv.html|title=The World Factbook|publisher=|accessdate=14 February 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190906203318/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/uv.html|archivedate=2019-09-06}}&lt;/ref&gt;
|style=&quot;text-align:center;&quot;|0.6
|-
|{{flagicon|Burma}} [[Islam in Burma|Burma (Myanmar)]]
|style=&quot;text-align:right;&quot;|2,237,495
|style=&quot;background:#FFFFCC; text-align:center;&quot;|2.3&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://myanmar.unfpa.org/sites/asiapacific/files/pub-pdf/UNION_2-C_religion_EN_0.pdf|title=Myanmar Census 2014|publisher=|accessdate=22 July 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160824093625/http://myanmar.unfpa.org/sites/asiapacific/files/pub-pdf/UNION_2-C_religion_EN_0.pdf|archivedate=2016-08-24}}&lt;/ref&gt;
|style=&quot;text-align:center;&quot;|0.1
|-
|{{flagicon|Burundi}} [[Islam in Burundi|Burundi]]
|style=&quot;text-align:right;&quot;|277,480
|style=&quot;background:#FFFFCC; text-align:center;&quot;|2.5&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/by.html|title=The World Factbook — Central Intelligence Agency|website=www.cia.gov|accessdate=2017-09-08|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180128152115/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/by.html|archivedate=2018-01-28}}&lt;/ref&gt;
|style=&quot;text-align:center;&quot;|&lt; 0.1
|-
|{{flagicon|Cambodia}} [[Islam in Cambodia|Cambodia]]
|style=&quot;text-align:right;&quot;|303,187&lt;ref name=&quot;cia.gov&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/cb.html|title=The World Factbook — Central Intelligence Agency|website=www.cia.gov|accessdate=2017-09-08|archiveurl=https://web.archive.org/web/20101229001224/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/cb.html|archivedate=2010-12-29}}&lt;/ref&gt;
|style=&quot;background:#FFFFCC; text-align:center;&quot;|1.9&lt;ref name=&quot;cia.gov&quot;/&gt;
|style=&quot;text-align:center;&quot;|&lt; 0.1
|-
|{{flagicon|Cameroon}} [[Islam in Cameroon|Cameroon]]
|style=&quot;text-align:right;&quot;|4,940,000
|style=&quot;background:#FFFF99; text-align:center;&quot;|20.9&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.unhcr.org/refworld/country,,,ANNUALREPORT,CMR,,4cf2d0ab78,0.html|title=Refworld - 2010 Report on International Religious Freedom - Cameroon|author=United Nations High Commissioner for 2015|accessdate=2017-09-08|archiveurl=https://web.archive.org/web/20181224211203/https://www.refworld.org/refworld/country,,,ANNUALREPORT,CMR,,4cf2d0ab78,0.html|archivedate=2018-12-24}}&lt;/ref&gt;
|style=&quot;text-align:center;&quot;|0.2
|-
|{{flagicon|Canada}} [[Islam in Canada|Canada]]
|style=&quot;text-align:right;&quot;|1,053,945&lt;ref name=&quot;CensusCanada 2011&quot;&gt;[http://www12.statcan.gc.ca/nhs-enm/2011/dp-pd/prof/index.cfm?Lang=E National Household Survey (NHS) Profile, 2011 — Option 2: Select from a list]. Statistics Canada.&lt;/ref&gt;
|style=&quot;background:#FFFFCC; text-align:center;&quot;|3.2&lt;ref name=&quot;CensusCanada 2011&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ca.html|title=The World Factbook — Central Intelligence Agency|website=www.cia.gov|accessdate=2017-09-08|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190430234227/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ca.html|archivedate=2019-04-30}}&lt;/ref&gt;
|style=&quot;text-align:center;&quot;|0.1
|-
|{{flagicon|Cape Verde}} [[Islam in Cape Verde|Cape Verde]]
|style=&quot;text-align:right;&quot;|10,000
|style=&quot;background:#FFFFCC; text-align:center;&quot;|2&lt;ref name=&quot;auto&quot;&gt;{{Cite web|title = Numbers and Percentage of Muslims in African Countries|url = https://muslimsinafrica.wordpress.com/numbers-and-percentage-of-muslims-in-african-countries/|website = Research on Islam and Muslims in Africa|access-date = 25 January 2016|language = en-US}}&lt;/ref&gt;
|style=&quot;text-align:center;&quot;|&lt; 0.1
|-
|{{flagicon|Cayman Islands}} [[Islam in the Cayman Islands|Cayman Islands]]
|style=&quot;text-align:right;&quot;|&lt; 1,000
|style=&quot;background:#FFFFFF; text-align:center;&quot;|0.2
|style=&quot;text-align:center;&quot;|&lt; 0.1
|-
|{{flagicon|Central African Republic}} [[Islam in the Central African Republic|Central African Republic]]
|style=&quot;text-align:right;&quot;|403,000
|style=&quot;background:#FFFF99; text-align:center;&quot;|15&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.unhcr.org/refworld/country,,,ANNUALREPORT,CAF,,4cf2d0aac,0.html|title=Refworld - 2010 Report on International Religious Freedom - Central African Republic|author=United Nations High Commissioner for Refugees|work=Refworld|accessdate=14 February 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20181224211138/https://www.refworld.org/refworld/country,,,ANNUALREPORT,CAF,,4cf2d0aac,0.html|archivedate=2018-12-24}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ct.html|title=The World Factbook|publisher=|accessdate=14 February 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190507211903/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ct.html|archivedate=2019-05-07}}&lt;/ref&gt;
|style=&quot;text-align:center;&quot;|&lt; 0.1
|-
|{{flagicon|Chad}} [[Islam in Chad|Chad]]
|style=&quot;text-align:right;&quot;|7,827,653
|style=&quot;background:#CCFF66; text-align:center;&quot;|58&lt;ref name=&quot;auto&quot;/&gt;
|style=&quot;text-align:center;&quot;|0.4
|-
|{{flagicon|Chile}} [[Islam in Chile|Chile]]
|style=&quot;text-align:right;&quot;|2,894&lt;ref name=&quot;chile&quot;&gt;{{Cite web |url=http://espino.ine.cl/cgibin/RpWebEngine.exe/PortalAction?&amp;MODE=MAIN&amp;BASE=CPCHL2KCOM&amp;MAIN=WebServerMain.inl |title=Chile 2002 census database |accessdate=2017-09-08 |archivedate=2017-07-04 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20170704203925/http://espino.ine.cl/cgibin/RpWebEngine.exe/PortalAction?&amp;MODE=MAIN&amp;BASE=CPCHL2KCOM&amp;MAIN=WebServerMain.inl }}&lt;/ref&gt;
|style=&quot;background:#FFFFFF; text-align:center;&quot;|0.03 (over 15+ pop.)&lt;ref name=&quot;chile&quot; /&gt;
|style=&quot;text-align:center;&quot;|&lt; 0.1
|-
|{{flagicon|China}} [[Islam in China|China]]
|style=&quot;text-align:right;&quot;|22,000,000&lt;ref name=&quot;CFPS2012-013CGSS&quot;&gt;[[Chinese Family Panel Studies]]'s survey of 2012. Published in ''The World Religious Cultures'' issue 2014: [http://iwr.cass.cn/zjwh/201403/W020140303370398758556.pdf 卢云峰：当代中国宗教状况报告——基于CFPS（2012）调查数据] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140809051625/http://iwr.cass.cn/zjwh/201403/W020140303370398758556.pdf |date= 9 August 2014 }}. p. 13, reporting the results of the Renmin University’s Chinese General Social Survey (CGSS) for the years 2006, 2008, 2010 and 2011, and their average. '''Note''': according to the researchers of CFPS, only 6,3 % of the Chinese are not religious in the sense of [[atheism]]; the others are not religious in the sense that they do not belong to an organised religion, while they pray to or worship gods and ancestors in the manner of the traditional popular religion.&lt;/ref&gt;-50,000,000&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.unhcr.org/refworld/docid/4cf2d0a85c.html|title=Refworld - 2010 Report on International Religious Freedom - China (includes Tibet, Hong Kong, Macau)|author=United Nations High Commissioner for Refugees|work=Refworld|accessdate=14 February 2015}}&lt;/ref&gt;
|style=&quot;background:#FFFFCC; text-align:center;&quot;|1.8
|style=&quot;text-align:center;&quot;|1.4
|-
|{{flagicon|Cocos (Keeling) Islands}} [[Cocos (Keeling) Islands#Demographics|Cocos (Keeling) Islands]]
|style=&quot;text-align:right;&quot;|&lt; 1,000&lt;ref name=&quot;cia&quot;&gt;{{cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ck.html |title=Cocos (Keeling) Islands |work=The World Factbook |publisher=CIA |accessdate=27 January 2012 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20181224211315/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ck.html |archivedate=2018-12-24 }}&lt;/ref&gt;
|style=&quot;background:#99FF66; text-align:center;&quot;|80&lt;ref name=&quot;cia&quot; /&gt;
|style=&quot;text-align:center;&quot;|&lt; 0.1
|-
|{{flagicon|Colombia}} [[Islam in Colombia|Colombia]]
|style=&quot;text-align:right;&quot;|40,000 to 80,000&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://colombiareports.co/colombias-religious-minorities-muslim-community/|title=Colombia’s religious minorities: the growing Muslim community|work=Colombia News - Colombia Reports|accessdate=14 February 2015|archivedate=2015-02-17|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150217123240/http://colombiareports.co/colombias-religious-minorities-muslim-community/}}&lt;/ref&gt;
|style=&quot;background:#FFFFFF; text-align:center;&quot;| 0.2
|style=&quot;text-align:center;&quot;|&lt; 0.1
|-
|{{flagicon|Comoros}} [[Islam in the Comoros|The Comoros]]
|style=&quot;text-align:right;&quot;|785,000
|style=&quot;background:#66CC33; text-align:center;&quot;|98.3
|style=&quot;text-align:center;&quot;|&lt; 0.1
|-
|{{flagicon|Democratic Republic of the Congo}} [[Islam in the Democratic Republic of the Congo|Congo]]
|style=&quot;text-align:right;&quot;|3,648,267
|style=&quot;background:#FFFFCC; text-align:center;&quot;|5&lt;ref name=&quot;auto&quot;/&gt;
|style=&quot;text-align:center;&quot;|0.1
|-
|{{flagicon|Cook Islands}} [[Cook Islands]]
|style=&quot;text-align:right;&quot;|&lt; 1,000
|style=&quot;background:#FFFFFF; text-align:center;&quot;|&lt; 0.1
|style=&quot;text-align:center;&quot;|&lt; 0.1
|-
|{{flagicon|Costa Rica}} [[Islam in Costa Rica|Costa Rica]]
|style=&quot;text-align:right;&quot;|&lt; 1,000
|style=&quot;background:#FFFFFF; text-align:center;&quot;|&lt; 0.1
|style=&quot;text-align:center;&quot;|&lt; 0.1
|-
|{{flagicon|Croatia}} [[Islam in Croatia|Croatia]]
|style=&quot;text-align:right;&quot;|60,000
|style=&quot;background:#FFFFCC; text-align:center;&quot;|1.4&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
|style=&quot;text-align:center;&quot;|&lt; 0.1
|-
|{{flagicon|Cuba}} [[Islam in Cuba|Cuba]]
|style=&quot;text-align:right;&quot;|10,000
|style=&quot;background:#FFFFFF; text-align:center;&quot;|0.1
|style=&quot;text-align:center;&quot;|&lt; 0.1
|-
|{{flagicon|Cyprus}} [[Islam in Cyprus|Cyprus]]
|style=&quot;text-align:right;&quot;|273,000
|style=&quot;background:#FFFF99; text-align:center;&quot;|22.7
|style=&quot;text-align:center;&quot;|&lt; 0.1
|-
|{{flagicon|Czech Republic}} [[Islam in the Czech Republic|Czech Republic]]
|style=&quot;text-align:right;&quot;|10,500
|style=&quot;background:#FFFFFF; text-align:center;&quot;|0.1
|style=&quot;text-align:center;&quot;|&lt; 0.1
|-
|{{flagicon|Denmark}} [[Islam in Denmark|Denmark]]
| style=&quot;text-align:right;&quot; |230,000
|style=&quot;background:#FFFFCC; text-align:center;&quot;|4.1&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
|style=&quot;text-align:center;&quot;|&lt; 0.1
|-
|{{flagicon|Djibouti}} [[Islam in Djibouti|Djibouti]]
|style=&quot;text-align:right;&quot;|853,000
|style=&quot;background:#66CC33; text-align:center;&quot;|97.0
|style=&quot;text-align:center;&quot;|0.1
|-
|{{flagicon|Dominica}} [[Islam in Dominica|Dominica]]
|style=&quot;text-align:right;&quot;|&lt; 1,000
|style=&quot;background:#FFFFFF; text-align:center;&quot;|0.2
|style=&quot;text-align:center;&quot;|&lt; 0.1
|-
|{{flagicon|Dominican Republic}} [[Islam in the Dominican Republic|Dominican Republic]]
|style=&quot;text-align:right;&quot;|2,000
|style=&quot;background:#FFFFFF; text-align:center;&quot;|&lt; 0.1
|style=&quot;text-align:center;&quot;|&lt; 0.1
|-
|{{flagicon|Ecuador}} [[Islam in Ecuador|Ecuador]]
|style=&quot;text-align:right;&quot;|145
|style=&quot;background:#FFFFFF; text-align:center;&quot;|&lt; 0.1
|style=&quot;text-align:center;&quot;|&lt; 0.1
|-
|{{flagicon|Egypt}} [[Islam in Egypt|Egypt]]
|style=&quot;text-align:right;&quot;|73,800,000
|style=&quot;background:#66CC33; text-align:center;&quot;|90&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/eg.html|title=Egypt|last=|first=|date=|website=The World Factbook. American Central Intelligence Agency (CIA).|publisher=|access-date=26 September 2016|accessdate=2017-09-08|archiveurl=https://web.archive.org/web/20181226020747/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/eg.html%20|archivedate=2018-12-26}}&lt;/ref&gt;
|style=&quot;text-align:center;&quot;|4.9
|-
|{{flagicon|El Salvador}} [[Islam in El Salvador|El Salvador]]
|style=&quot;text-align:right;&quot;|2,000
|style=&quot;background:#FFFFFF; text-align:center;&quot;|&lt;0.1
|style=&quot;text-align:center;&quot;|&lt;0.1
|-
|{{flagicon|Equatorial Guinea}} [[Islam in Equatorial Guinea|Equatorial Guinea]]
|style=&quot;text-align:right;&quot;|28,000
|style=&quot;background:#FFFFCC; text-align:center;&quot;|4.1
|style=&quot;text-align:center;&quot;|&lt; 0.1
|-
|{{flagicon|Eritrea}} [[Religion in Eritrea|Eritrea]]
|style=&quot;text-align:right;&quot;|1,909,000
|style=&quot;background:#CCFF33; text-align:center;&quot;|36.6&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.globalreligiousfutures.org/explorer/custom#/?subtopic=15&amp;chartType=pie&amp;data_type=percentage&amp;year=2010&amp;religious_affiliation=all&amp;age_group=all&amp;pdfMode=false&amp;countries=Eritrea|title=Pew-Templeton Global Religious Futures Project|publisher=|accessdate=2017-09-08|archivedate=2023-02-19|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230219092841/https://www.pewresearch.org/topic/religion/religious-demographics/pew-templeton-global-religious-futures-project/#/?subtopic=15&amp;chartType=pie&amp;data_type=percentage&amp;year=2010&amp;religious_affiliation=all&amp;age_group=all&amp;pdfMode=false&amp;countries=Eritrea}}&lt;/ref&gt;-48&lt;ref name=&quot;webcitation.org&quot;&gt;{{cite web |url=https://www.state.gov/r/pa/ei/bgn/2854.htm |title=Eritrea |publisher=U.S. State Department |deadurl=unfit |archiveurl=https://www.webcitation.org/5ywEZKW1R?url=https://www.state.gov/r/pa/ei/bgn/2854.htm |archivedate=2011-05-25 |accessdate=2017-09-08 }}&lt;/ref&gt;/50
|style=&quot;text-align:center;&quot;|0.1
|-
|{{flagicon|Estonia}} [[Islam in Estonia|Estonia]]
| style=&quot;text-align:right;&quot; |1,508
|style=&quot;background:#FFFFFF; text-align:center;&quot;|&lt;0.1
|style=&quot;text-align:center;&quot;|&lt; 0.1
|-
|{{flagicon|Ethiopia}} [[Islam in Ethiopia|Ethiopia]]
|style=&quot;text-align:right;&quot;|25,037,646&lt;ref&gt;[http://www.csa.gov.et/newcsaweb/images/documents/surveys/Population%20and%20Housing%20census/ETH-pop-2007/survey0/data/Doc/Reports/National_Statistical.pdf ''Population and Housing Census Report-Country — 2007'', Central Statistical Agency, 2010-07] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160210140200/http://www.csa.gov.et/newcsaweb/images/documents/surveys/Population%20and%20Housing%20census/ETH-pop-2007/survey0/data/Doc/Reports/National_Statistical.pdf |date=10 February 2016 }}, Table 3.3. (Last accessed 30 October 2014)&lt;/ref&gt;
|style=&quot;background:#CCFF33; text-align:center;&quot;|34
|style=&quot;text-align:center;&quot;|1.8
|-
|{{flagicon|Faroe Islands}} [[Faroe Islands#Religion|Faroe Islands]]
|style=&quot;text-align:right;&quot;|&lt; 1,000
|style=&quot;background:#FFFFFF; text-align:center;&quot;|&lt; 0.1
|style=&quot;text-align:center;&quot;|&lt; 0.1
|-
|{{flagicon|Falkland Islands}} [[Falkland Islands#Demographics|Falkland Islands]]
|style=&quot;text-align:right;&quot;|&lt; 1,000
|style=&quot;background:#FFFFFF; text-align:center;&quot;|&lt; 0.1
|style=&quot;text-align:center;&quot;|&lt; 0.1
|-
|{{flagicon|Federated States of Micronesia}} [[Religion in the Federated States of Micronesia|Federated States of Micronesia]]
|style=&quot;text-align:right;&quot;|&lt; 1,000
|style=&quot;background:#FFFFFF; text-align:center;&quot;|&lt; 0.1
|style=&quot;text-align:center;&quot;|&lt; 0.1
|-
|{{flagicon|Fiji}} [[Islam in Fiji|Fiji]]
|style=&quot;text-align:right;&quot;|54,000
|style=&quot;background:#FFFFCC; text-align:center;&quot;|6.3
|style=&quot;text-align:center;&quot;|&lt;0.1
|-
|{{flagicon|Finland}} [[Islam in Finland|Finland]]
|style=&quot;text-align:right;&quot;|42,000&lt;ref name=&quot;pewresearch.org&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.pewresearch.org/fact-tank/2016/07/19/5-facts-about-the-muslim-population-in-europe/|title=5 facts about the Muslim population in Europe|date=19 July 2016|publisher=}}&lt;/ref&gt;
|style=&quot;background:#FFFFFF; text-align:center;&quot;|0.8&lt;ref name=&quot;pewresearch.org&quot;/&gt;
|style=&quot;text-align:center;&quot;|&lt;0.1
|-
|{{flagicon|France}} [[Islam in France|France]]
|style=&quot;text-align:right;&quot;|5,020,000
|style=&quot;background:#FFFFCC; text-align:center;&quot;|7.5&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
|style=&quot;text-align:center;&quot;|0.3
|-
|{{flagicon|French Guiana}} [[Islam in French Guiana|French Guiana]]
|style=&quot;text-align:right;&quot;|2,000
|style=&quot;background:#FFFFFF; text-align:center;&quot;|0.9
|style=&quot;text-align:center;&quot;|&lt;0.1
|-
|{{flagicon|French Polynesia}} [[French Polynesia#Religion|French Polynesia]]
|style=&quot;text-align:right;&quot;|&lt; 1,000
|style=&quot;background:#FFFFFF; text-align:center;&quot;|&lt; 0.1
|style=&quot;text-align:center;&quot;|&lt;0.1
|-
|{{flagicon|Gabon}} [[Islam in Gabon|Gabon]]
|style=&quot;text-align:right;&quot;|145,000
|style=&quot;background:#FFFFCC; text-align:center;&quot;|9.7
|style=&quot;text-align:center;&quot;|&lt;0.1
|-
|{{flagicon|Gambia}} [[Islam in the Gambia|Gambia]]
|style=&quot;text-align:right;&quot;|1,669,000
|style=&quot;background:#66CC33; text-align:center;&quot;|95.3
|style=&quot;text-align:center;&quot;|0.1
|-
|{{flagicon|Georgia}} [[Islam in Georgia (country)|Georgia]]
|style=&quot;text-align:right;&quot;|442,000
|style=&quot;background:#FFFF99; text-align:center;&quot;|10.5
|style=&quot;text-align:center;&quot;|&lt;0.1
|-
|{{flagicon|Germany}} [[Islam in Germany|Germany]]
| style=&quot;text-align:right;&quot; |3,551,802-4,700,000&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/gm.html|title=The World Factbook — Central Intelligence Agency|website=www.cia.gov|accessdate=2017-09-08|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160211075204/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/gm.html|archivedate=2016-02-11}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;pewresearch.org&quot;/&gt;
|style=&quot;background:#FFFFCC; text-align:center;&quot;| 4.4-5.8
|style=&quot;text-align:center;&quot;|0.2
|-
|{{flagicon|Ghana}} [[Islam in Ghana|Ghana]]
|style=&quot;text-align:right;&quot;|4,914,000
|style=&quot;background:#FFFF99; text-align:center;&quot;|18&lt;ref name=&quot;auto&quot;/&gt;
|style=&quot;text-align:center;&quot;|0.2
|-
|{{flagicon|Gibraltar}} [[Islam in Gibraltar|Gibraltar]]
|style=&quot;text-align:right;&quot;|1,000
|style=&quot;background:#FFFFCC; text-align:center;&quot;|4.0
|style=&quot;text-align:center;&quot;|&lt;0.1
|-
|{{flagicon|Greece}} [[Islam in Greece|Greece]]
|style=&quot;text-align:right;&quot;|610,000
|style=&quot;background:#FFFFCC; text-align:center;&quot;|5.3&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
|style=&quot;text-align:center;&quot;|&lt;0.1
|-
|{{flagicon|Greenland}} [[Greenland#Religion|Greenland]]
|style=&quot;text-align:right;&quot;|&lt; 1,000
|style=&quot;background:#FFFFFF; text-align:center;&quot;|&lt;0.1
|style=&quot;text-align:center;&quot;|&lt;0.1
|-
|{{flagicon|Grenada}} [[Islam in Grenada|Grenada]]
|style=&quot;text-align:right;&quot;|&lt; 1,000
|style=&quot;background:#FFFFFF; text-align:center;&quot;|0.3
|style=&quot;text-align:center;&quot;|&lt;0.1
|-
|{{flagicon|Guadeloupe}} [[Islam in Guadeloupe|Guadeloupe]]
|style=&quot;text-align:right;&quot;|2,000
|style=&quot;background:#FFFFFF; text-align:center;&quot;|0.4
|style=&quot;text-align:center;&quot;|&lt;0.1
|-
|{{flagicon|Guam}} [[Islam in Guam|Guam]]
|style=&quot;text-align:right;&quot;|&lt; 1,000
|style=&quot;background:#FFFFFF; text-align:center;&quot;|&lt;0.1
|style=&quot;text-align:center;&quot;|&lt;0.1
|-
|{{flagicon|Guatemala}} [[Islam in Guatemala|Guatemala]]
|style=&quot;text-align:right;&quot;|1,000
|style=&quot;background:#FFFFFF; text-align:center;&quot;|&lt;0.1
|style=&quot;text-align:center;&quot;|&lt;0.1
|-
|{{flagicon|Guinea}} [[Islam in Guinea|Guinea]]
|style=&quot;text-align:right;&quot;|8,693,000
|style=&quot;background:#99FF66; text-align:center;&quot;|84.2
|style=&quot;text-align:center;&quot;|0.5
|-
|{{flagicon|Guinea Bissau}} [[Islam in Guinea-Bissau|Guinea Bissau]]
|style=&quot;text-align:right;&quot;|705,000
|style=&quot;background:#CCFF66; text-align:center;&quot;|45&lt;ref name=&quot;unhcr.org&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.unhcr.org/refworld/docid/4cf2d096c.html|title=Refworld - 2010 Report on International Religious Freedom - Guinea-Bissau|author=United Nations High Commissioner for Refugees|work=Refworld|accessdate=14 February 2015}}&lt;/ref&gt;
|style=&quot;text-align:center;&quot;|&lt;0.1
|-
|{{flagicon|Guyana}} [[Islam in Guyana|Guyana]]
|style=&quot;text-align:right;&quot;|55,000
|style=&quot;background:#FFFFCC; text-align:center;&quot;|7.2
|style=&quot;text-align:center;&quot;|&lt;0.1
|-
|{{flagicon|Haiti}} [[Islam in Haiti|Haiti]]
|style=&quot;text-align:right;&quot;|2,000
|style=&quot;background:#FFFFFF; text-align:center;&quot;|&lt;0.1
|style=&quot;text-align:center;&quot;|&lt;0.1
|-
|{{flagicon|Honduras}} [[Islam in Honduras|Honduras]]
|style=&quot;text-align:right;&quot;|11,000
|style=&quot;background:#FFFFFF; text-align:center;&quot;|0.1
|style=&quot;text-align:center;&quot;|&lt;0.1
|-
|{{flagicon|Hong Kong}} [[Islam in Hong Kong|Hong Kong]]
|style=&quot;text-align:right;&quot;|220,000&lt;ref&gt;Hong Kong Government. ''[http://www.yearbook.gov.hk/2010/en/pdf/E18.pdf 2010 Yearbook — Religion]''. Retrieved 23 September 2012.&lt;/ref&gt;
|style=&quot;background:#FFFFCC; text-align:center;&quot;|3.1
|style=&quot;text-align:center;&quot;|&lt;0.1
|-
|{{flagicon|Hungary}} [[Islam in Hungary|Hungary]]
|style=&quot;text-align:right;&quot;|5,579&lt;ref name=&quot;Hungarian census 2011&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.ksh.hu/docs/hun/xftp/idoszaki/nepsz2011/nepsz_10_2011.pdf|title=Hungarian census 2011|publisher=}}&lt;/ref&gt;
|style=&quot;background:#FFFFFF; text-align:center;&quot;|0.3
|style=&quot;text-align:center;&quot;|&lt;0.1
|-
|{{flagicon|Iceland}} [[Islam in Iceland|Iceland]]
|style=&quot;text-align:right;&quot;|770&lt;ref name=&quot;IcelandIslam&quot;&gt;{{Cite web
| url       = http://www.statice.is/?PageID=1180&amp;src=/temp_en/Dialog/varval.asp?ma=MAN10001%26ti=Populations+by+religious+organizations+1998%2D2012+++++++%26path=../Database/mannfjoldi/Trufelog/%26lang=1%26units=Number
| title     = Populations by religious organizations 1998-2013
| publisher = [[Statistics Iceland]]
| location  = Reykjavík, Iceland}}&lt;/ref&gt;
|style=&quot;background:#FFFFFF; text-align:center;&quot;|0.2&lt;ref name=&quot;IcelandIslam&quot; /&gt;
|style=&quot;text-align:center;&quot;|&lt;0.1
|-
|{{flagicon|India}} [[Islam in India|India]]
|style=&quot;text-align:right;&quot;|180,000,000&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/in.html|title=The World Factbook — Central Intelligence Agency|website=www.cia.gov|language=en|access-date=2017-05-24|accessdate=2017-09-08|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080611033144/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/in.html|archivedate=2008-06-11}}&lt;/ref&gt;
|style=&quot;background:#FFFF99; text-align:center;&quot;|14.2&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://m.firstpost.com/india/india-has-79-8-percent-hindus-14-2-percent-muslims-2016-census-data-on-religion-2407708.html|publisher=[[Firstpost]]|accessdate=14 August 2016|date=26 August 2016|title=India has 79.8% Hindus, 14.2% Muslims, says 2011 census data on religion|archivedate=2020-04-26|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200426050938/https://www.firstpost.com/india/india-has-79-8-percent-hindus-14-2-percent-muslims-2011-census-data-on-religion-2407708.html}}&lt;/ref&gt;
|style=&quot;text-align:center;&quot;|9.6
|-
|{{flagicon|Indonesia}} [[Islam in Indonesia|Indonesia]]
|style=&quot;text-align:right;&quot;|225,000,000&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/id.html|title=The World Factbook — Central Intelligence Agency|website=www.cia.gov|language=en|access-date=2017-05-24|accessdate=2017-09-08|archiveurl=https://web.archive.org/web/20081210041527/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/id.html|archivedate=2008-12-10}}&lt;/ref&gt;
|style=&quot;background:#99FF66; text-align:center;&quot;|87.2&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://sp2010.bps.go.id/index.php/site/tabel?tid=321&amp;wid=0 |title=Penduduk Menurut Wilayah dan Agama yang Dianut |date=15 May 2010 |work=Sensus Penduduk 2010 |publisher=Badan Pusat Statistik |location=Jakarta, Indonesia |at= |trans_title=Population by Region and Religion |accessdate=20 November 2011 |quote=Religion is belief in Almighty God that must be possessed by every human being. Religion can be divided into Muslim, Christian, Catholic, Hindu, Buddhist, Hu Khong Chu, and Other Religion.}} Muslim 207176162 (87.18 %), Christian 16528513 (6.96), Catholic 6907873 (2.91), Hindu 4012116 (1.69), Buddhist 1703254 (0.72), Confucianism 117091 (0.05), Other 299617 (0.13), Not Stated 139582 (0.06), Not Asked 757118 (0.32), Total 237641326&lt;/ref&gt;
|style=&quot;text-align:center;&quot;|12.7
|-
|{{flagicon|Iran}} [[Islam in Iran|Iran]]
|style=&quot;text-align:right;&quot;|74,819,000
|style=&quot;background:#66CC33; text-align:center;&quot;|99.7
|style=&quot;text-align:center;&quot;|4.6
|-
|{{flagicon|Iraq}} [[Islam in Iraq|Iraq]]
|style=&quot;text-align:right;&quot;|31,108,000
|style=&quot;background:#66CC33; text-align:center;&quot;|99
|style=&quot;text-align:center;&quot;|1.9
|-
|{{flagicon|Ireland}} [[Islam in Ireland|Ireland]]
|style=&quot;text-align:right;&quot;|70,158
|style=&quot;background:#FFFFCC; text-align:center;&quot;|1.3&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.cso.ie/en/media/csoie/releasespublications/documents/population/2017/Chapter_8_Religion.pdf|title=Irish census religion 2016|last=|first=|date=|website=|access-date=}}&lt;/ref&gt;
|style=&quot;text-align:center;&quot;|&lt;0.1
|-
|{{flagicon|Isle of Man}} [[Islam in the Isle of Man|Isle of Man]]
|style=&quot;text-align:right;&quot;|&lt; 1,000
|style=&quot;background:#FFFFFF; text-align:center;&quot;|0.2
|style=&quot;text-align:center;&quot;|&lt;0.1
|-
|{{flagicon|Israel}} [[Islam in Israel|Israel]]
|style=&quot;text-align:right;&quot;|1,287,000
|style=&quot;background:#FFFF99; text-align:center;&quot;|17.7
|style=&quot;text-align:center;&quot;|0.1
|-
|{{flagicon|Italy}} [[Islam in Italy|Italy]]
| style=&quot;text-align:right;&quot; |2,220,000
|style=&quot;background:#FFFFCC; text-align:center;&quot;|3.7&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
|style=&quot;text-align:center;&quot;|0.1
|-
|{{flagicon|Ivory Coast}} [[Islam in Côte d'Ivoire|Ivory Coast]]
|style=&quot;text-align:right;&quot;|7,960,000
|style=&quot;background:#CCFF33; text-align:center;&quot;|40&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.learn-french-help.com/information-on-cote-divoire.html|title=Fun facts and information on Cote d'Ivoire|publisher=|accessdate=14 February 2015}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://reliefweb.int/node/71197|title=The religious and ethnic faultlines in Ivory Coast|work=ReliefWeb|accessdate=14 February 2015}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.ipsnews.net/africa/Focus/religion/note_8.shtml RELIGION-COTE D’IVOIRE: Women Seek More Leadership Roles] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20041109103631/http://www.ipsnews.net/africa/Focus/religion/note_8.shtml |date=9 November 2004 }}&lt;/ref&gt;
|style=&quot;text-align:center;&quot;|0.5
|-
|{{flagicon|Jamaica}} [[Islam in Jamaica|Jamaica]]
|style=&quot;text-align:right;&quot;|1,000
|style=&quot;background:#FFFFFF; text-align:center;&quot;|&lt;0.1
|style=&quot;text-align:center;&quot;|&lt;0.1
|-
|{{flagicon|Japan}} [[Islam in Japan|Japan]]
|style=&quot;text-align:right;&quot;|185,000
|style=&quot;background:#FFFFFF; text-align:center;&quot;|0.1
|style=&quot;text-align:center;&quot;|&lt;0.1
|-
|{{flagicon|Jordan}} [[Islam in Jordan|Jordan]]
|style=&quot;text-align:right;&quot;|6,397,000
|style=&quot;background:#66CC33; text-align:center;&quot;|93.8
|style=&quot;text-align:center;&quot;|0.4
|-
|{{flagicon|Kazakhstan}} [[Islam in Kazakhstan|Kazakhstan]]
|style=&quot;text-align:right;&quot;|11,200,000
|style=&quot;background:#99FF66; text-align:center;&quot;|70.2 (official census)&lt;ref name=&quot;2009 Census&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.eng.stat.kz/news/Pages/n1_12_11_10.aspx |title=The results of the national population census in 2009 |date=12 November 2010 |publisher=Agency of Statistics of the Republic of Kazakhstan |accessdate=21 January 2010 |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110722142449/http://www.eng.stat.kz/news/Pages/n1_12_11_10.aspx |archivedate=22 July 2011 |df= }}&lt;/ref&gt;
|style=&quot;text-align:center;&quot;|0.5
|-
|{{flagicon|Kenya}} [[Islam in Kenya|Kenya]]
|style=&quot;text-align:right;&quot;|2,868,000
|style=&quot;background:#FFFF99; text-align:center;&quot;|10&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.unhcr.org/refworld/publisher,USDOS,,KEN,48d5cbb350,0.html|title=Refworld - 2008 Report on International Religious Freedom - Kenya|author=United Nations High Commissioner for Refugees|work=Refworld|accessdate=14 February 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20181224211213/https://www.refworld.org/refworld/publisher,USDOS,,KEN,48d5cbb350,0.html|archivedate=2018-12-24}}&lt;/ref&gt;
|style=&quot;text-align:center;&quot;|0.2
|-
|{{flagicon|Kiribati}} [[Religion in Kiribati|Kiribati]]
|style=&quot;text-align:right;&quot;|&lt; 1,000
|style=&quot;background:#FFFFFF; text-align:center;&quot;|&lt;0.1
|style=&quot;text-align:center;&quot;|&lt;0.1
|-
|{{flagicon|Kosovo}} [[Islam in Kosovo|Kosovo]]
|style=&quot;text-align:right;&quot;|1,584,000&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/kv.html|title=Kosovo|work=[[The World Factbook]]|publisher=Central Intelligence Agency|accessdate=24 July 2009|archiveurl=https://web.archive.org/web/20181224211332/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/kv.html|archivedate=2018-12-24}}&lt;/ref&gt;
|style=&quot;background:#66CC33; text-align:center;&quot;|95.6
|style=&quot;text-align:center;&quot;|0.1
|-
|{{flagicon|Kuwait}} [[Islam in Kuwait|Kuwait]]
|style=&quot;text-align:right;&quot;|2,636,000
|style=&quot;background:#99FF66; text-align:center;&quot;|74.1&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.globalreligiousfutures.org/countries/kuwait#/?affiliations_religion_id=0&amp;affiliations_year=2010&amp;region_name=All+Countries&amp;restrictions_year=2013|title=Religions in Kuwait - PEW-GRF|website=www.globalreligiousfutures.org|accessdate=2017-09-08|archivedate=2017-05-15|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170515142028/http://www.globalreligiousfutures.org/countries/kuwait#/?affiliations_religion_id=0&amp;affiliations_year=2010&amp;region_name=All+Countries&amp;restrictions_year=2013}}&lt;/ref&gt;
|style=&quot;text-align:center;&quot;|0.2
|-
|{{flagicon|Kyrgyzstan}} [[Islam in Kyrgyzstan|Kyrgyzstan]]
|style=&quot;text-align:right;&quot;|4,927,000
|style=&quot;background:#99FF66; text-align:center;&quot;|88.8
|style=&quot;text-align:center;&quot;|0.3
|-
|{{flagicon|Laos}} [[Islam in Laos|Laos]]
|style=&quot;text-align:right;&quot;|1,000
|style=&quot;background:#FFFFFF; text-align:center;&quot;|&lt;0.1
|style=&quot;text-align:center;&quot;|&lt;0.1
|-
|{{flagicon|Latvia}} [[Islam in Latvia|Latvia]]
|style=&quot;text-align:right;&quot;|2,000
|style=&quot;background:#FFFFFF; text-align:center;&quot;|0.1
|style=&quot;text-align:center;&quot;|&lt;0.1
|-
|{{flagicon|Lebanon}} [[Islam in Lebanon|Lebanon]]
|style=&quot;text-align:right;&quot;|2,542,000
|style=&quot;background:#CCFF66; text-align:center;&quot;|59.7
|style=&quot;text-align:center;&quot;|0.2
|-
|{{flagicon|Lesotho}} [[Islam in Lesotho|Lesotho]]
|style=&quot;text-align:right;&quot;|1,000
|style=&quot;background:#FFFFFF; text-align:center;&quot;|&lt;0.1
|style=&quot;text-align:center;&quot;|&lt;0.1
|-
|{{flagicon|Liberia}} [[Islam in Liberia|Liberia]]
|style=&quot;text-align:right;&quot;|523,000
|style=&quot;background:#FFFF99; text-align:center;&quot;|12.8
|style=&quot;text-align:center;&quot;|&lt;0.1
|-
|{{flagicon|Libya}} [[Islam in Libya|Libya]]
|style=&quot;text-align:right;&quot;|6,325,000
|style=&quot;background:#66CC33; text-align:center;&quot;|96.6
|style=&quot;text-align:center;&quot;|0.4
|-
|{{flagicon|Liechtenstein}} [[Islam in Liechtenstein|Liechtenstein]]
|style=&quot;text-align:right;&quot;|2,000
|style=&quot;background:#FFFFCC; text-align:center;&quot;|4.8
|style=&quot;text-align:center;&quot;|&lt;0.1
|-
|{{flagicon|Lithuania}} [[Islam in Lithuania|Lithuania]]
|style=&quot;text-align:right;&quot;|3,000
|style=&quot;background:#FFFFFF; text-align:center;&quot;|0.1
|style=&quot;text-align:center;&quot;|&lt;0.1
|-
|{{flagicon|Luxembourg}} [[Islam in Luxembourg|Luxembourg]]
|style=&quot;text-align:right;&quot;|11,000
|style=&quot;background:#FFFFCC; text-align:center;&quot;|2.3
|style=&quot;text-align:center;&quot;|&lt;0.1
|-
|{{flagicon|Macau}} [[Islam in Macau|Macau]]
|style=&quot;text-align:right;&quot;|&lt; 1,000
|style=&quot;background:#FFFFFF; text-align:center;&quot;|&lt;0.1
|style=&quot;text-align:center;&quot;|&lt;0.1
|-
|{{flagicon|Macedonia}} [[Islam in the Republic of Macedonia|Macedonia]]
|style=&quot;text-align:right;&quot;|500,000
|style=&quot;background:#CCFF33; text-align:center;&quot;|33.3&lt;ref name=&quot;cia-rel&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/fields/2122.html#mk|title=Religions|publisher=[[CIA World Factbook]]|date=2002 est.|accessdate=21 June 2013|archiveurl=https://web.archive.org/web/20181224211645/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/fields/2122.html%20#mk|archivedate=2018-12-24}}&lt;/ref&gt;
|style=&quot;text-align:center;&quot;|&lt;0.1
|-
|{{flagicon|Madagascar}} [[Islam in Madagascar|Madagascar]]
|style=&quot;text-align:right;&quot;|220,000
|style=&quot;background:#FFFFCC; text-align:center;&quot;|7&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ma.html|title=The World Factbook|publisher=|accessdate=14 February 2015|archiveurl=https://www.webcitation.org/61BpMkYSR?url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ma.html|archivedate=2011-08-25}}&lt;/ref&gt;
|style=&quot;text-align:center;&quot;|&lt;0.1
|-
|{{flagicon|Malawi}} [[Islam in Malawi|Malawi]]
|style=&quot;text-align:right;&quot;|2,011,000
|style=&quot;background:#FFFF99; text-align:center;&quot;|12.8
|style=&quot;text-align:center;&quot;|0.1
|-
|{{flagicon|Malaysia}} [[Islam in Malaysia|Malaysia]]
|style=&quot;text-align:right;&quot;|19,500,000
|style=&quot;background:#CCFF66; text-align:center;&quot;|61.4
|style=&quot;text-align:center;&quot;|1.1
|-
|{{flagicon|Maldives}} [[Islam in the Maldives|Maldives]]
|style=&quot;text-align:right;&quot;|309,000
|style=&quot;background:#66CC33; text-align:center;&quot;|100
|style=&quot;text-align:center;&quot;|&lt;0.1
|-
|{{flagicon|Mali}} [[Islam in Mali|Mali]]
|style=&quot;text-align:right;&quot;|15,667,704
|style=&quot;background:#66CC33; text-align:center;&quot;|95&lt;ref name=&quot;auto&quot;/&gt;
|style=&quot;text-align:center;&quot;|0.8
|-
|{{flagicon|Malta}} [[Islam in Malta|Malta]]
|style=&quot;text-align:right;&quot;|1,000
|style=&quot;background:#FFFFFF; text-align:center;&quot;|0.2
|style=&quot;text-align:center;&quot;|&lt;0.1
|-
|{{flagicon|Marshall Islands}} [[Islam in the Marshall Islands|Marshall Islands]]
|style=&quot;text-align:right;&quot;|&lt; 1,000
|style=&quot;background:#FFFFFF; text-align:center;&quot;|&lt; 0.1
|style=&quot;text-align:center;&quot;|&lt; 0.1
|-
|{{flagicon|Martinique}} [[Islam in Martinique|Martinique]]
|style=&quot;text-align:right;&quot;|&lt; 1,000
|style=&quot;background:#FFFFFF; text-align:center;&quot;|0.2
|style=&quot;text-align:center;&quot;|&lt; 0.1
|-
|{{flagicon|Mauritania}} [[Islam in Mauritania|Mauritania]]
|style=&quot;text-align:right;&quot;|4,171,633
|style=&quot;background:#66CC33; text-align:center;&quot;|100&lt;ref&gt;{{Cite web|title = The World Factbook|url = https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/mr.html|website = www.cia.gov|access-date = 25 January 2016|accessdate = 2017-09-08|archiveurl = https://web.archive.org/web/20181224211108/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/mr.html|archivedate = 2018-12-24}}&lt;/ref&gt;
|style=&quot;text-align:center;&quot;|0.2
|-
|{{flagicon|Mauritius}} [[Islam in Mauritius|Mauritius]]
|style=&quot;text-align:right;&quot;|230,118
|style=&quot;background:#FFFF99; text-align:center;&quot;|17.3&lt;ref&gt;{{Cite web|title = The World Factbook|url = https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/mp.html|website = www.cia.gov|access-date = 25 January 2016|accessdate = 2017-09-08|archiveurl = https://web.archive.org/web/20181224211252/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/mp.html|archivedate = 2018-12-24}}&lt;/ref&gt;
|style=&quot;text-align:center;&quot;|&lt; 0.1
|-
|{{flagicon|Mayotte}} [[Islam in Mayotte|Mayotte]]
|style=&quot;text-align:right;&quot;|197,000
|style=&quot;background:#66CC33; text-align:center;&quot;|98.8
|style=&quot;text-align:center;&quot;|&lt; 0.1
|-
|{{flagicon|Mexico}} [[Islam in Mexico|Mexico]]
|style=&quot;text-align:right;&quot;|3,700&lt;ref name=&quot;2010-census&quot;&gt;{{cite web |url=http://www3.inegi.org.mx/sistemas/TabuladosBasicos/Default.aspx?c=27302&amp;s=est |title=Censo de Población y Vivienda 2010 — Cuestionario básico  |author=Instituto Nacional de Estadística y Geografía|year=2010 |work= |publisher=INEGI |accessdate=4 March 2011}}&lt;/ref&gt; — 111,000&lt;ref name=&quot;pewmuslim12&quot; /&gt;
|style=&quot;background:#FFFFFF; text-align:center;&quot;|0.1
|style=&quot;text-align:center;&quot;|&lt; 0.1
|-
|{{flagicon|Moldova}} [[Islam in Moldova|Moldova]]
|style=&quot;text-align:right;&quot;|15,000
|style=&quot;background:#FFFFFF; text-align:center;&quot;|0.4
|style=&quot;text-align:center;&quot;|&lt; 0.1
|-
|{{flagicon|Monaco}} [[Monaco#Religion|Monaco]]
|style=&quot;text-align:right;&quot;|&lt; 1,000
|style=&quot;background:#FFFFFF; text-align:center;&quot;|0.5
|style=&quot;text-align:center;&quot;|&lt; 0.1
|-
|{{flagicon|Mongolia}} [[Islam in Mongolia|Mongolia]]
|style=&quot;text-align:right;&quot;|200,000
|style=&quot;background:#FFFFCC; text-align:center;&quot;|6
|style=&quot;text-align:center;&quot;|&lt; 0.1
|-
|{{flagicon|Montenegro}} [[Islam in Montenegro|Montenegro]]
|style=&quot;text-align:right;&quot;|118,477&lt;ref name=&quot;monstat.org&quot;&gt;http://www.monstat.org/userfiles/file/popis2011/saopstenje/saopstenje(1).pdf&lt;/ref&gt;
|style=&quot;background:#FFFF99; text-align:center;&quot;|19.11&lt;ref name=&quot;monstat.org&quot; /&gt;
|style=&quot;text-align:center;&quot;|&lt; 0.1
|-
|{{flagicon|Montserrat}} [[Islam in Montserrat|Montserrat]]
|style=&quot;text-align:right;&quot;|&lt; 1,000
|style=&quot;background:#FFFFFF; text-align:center;&quot;|0.1
|style=&quot;text-align:center;&quot;|&lt; 0.1
|-
|{{flagicon|Morocco}} [[Islam in Morocco|Morocco]]
|style=&quot;text-align:right;&quot;|32,381,000
|style=&quot;background:#66CC33; text-align:center;&quot;|99&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/mo.html|title=The World Factbook|publisher=|accessdate=14 February 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20181226055346/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/mo.html%20|archivedate=2018-12-26}}&lt;/ref&gt;
|style=&quot;text-align:center;&quot;|2.0
|-
|{{flagicon|Mozambique}} [[Islam in Mozambique|Mozambique]]
|style=&quot;text-align:right;&quot;|5,340,000
|style=&quot;background:#FFFF99; text-align:center;&quot;|22.8
|style=&quot;text-align:center;&quot;|0.3
|-
|{{flagicon|Namibia}} [[Islam in Namibia|Namibia]]
|style=&quot;text-align:right;&quot;|9,000
|style=&quot;background:#FFFFFF; text-align:center;&quot;|0.4
|style=&quot;text-align:center;&quot;|&lt; 0.1
|-
|{{flagicon|Nauru}} [[Religion in Nauru|Nauru]]
|style=&quot;text-align:right;&quot;|&lt; 1,000
|style=&quot;background:#FFFFFF; text-align:center;&quot;|&lt; 0.1
|style=&quot;text-align:center;&quot;|&lt; 0.1
|-
|{{flagicon|Nepal}} [[Islam in Nepal|Nepal]]
|style=&quot;text-align:right;&quot;|1,253,000
|style=&quot;background:#FFFFCC; text-align:center;&quot;|4.2
|style=&quot;text-align:center;&quot;|0.1
|-
|{{flagicon|Netherlands}} [[Islam in the Netherlands|Netherlands]]
|style=&quot;text-align:right;&quot;|825,000/1,000,000
|style=&quot;background:#FFFFCC; text-align:center;&quot;|5&lt;ref name=CBS2&gt;{{cite web|url=http://ec.europa.eu/public_opinion/archives/ebs/ebs_393_en.pdf |title=Een op de zes bezoekt regelmatig kerk of moskee |work=Central Bureau of Statistics, Netherlands |year=2012 |accessdate=30 March 2014 |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20121202023700/http://ec.europa.eu/public_opinion/archives/ebs/ebs_393_en.pdf |archivedate= 2 December 2012 |df= }}&lt;/ref&gt; — 6&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
|style=&quot;text-align:center;&quot;|0.1
|-
|{{flagicon|Netherlands Antilles}} [[Demographics of the Netherlands Antilles|Netherlands Antilles]]
|style=&quot;text-align:right;&quot;|&lt; 1,000
|style=&quot;background:#FFFFFF; text-align:center;&quot;|0.2
|style=&quot;text-align:center;&quot;|&lt; 0.1
|-
|{{flagicon|New Caledonia}} [[Islam in New Caledonia|New Caledonia]]
|style=&quot;text-align:right;&quot;|7,000
|style=&quot;background:#FFFFCC; text-align:center;&quot;|2.8
|style=&quot;text-align:center;&quot;|&lt; 0.1
|-
|{{flagicon|New Zealand}} [[Islam in New Zealand|New Zealand]]
|style=&quot;text-align:right;&quot;|41,000
|style=&quot;background:#FFFFFF; text-align:center;&quot;|0.9
|style=&quot;text-align:center;&quot;|&lt; 0.1
|-
|{{flagicon|Nicaragua}} [[Islam in Nicaragua|Nicaragua]]
|style=&quot;text-align:right;&quot;|1,000
|style=&quot;background:#FFFFFF; text-align:center;&quot;|&lt;0.1
|style=&quot;text-align:center;&quot;|&lt; 0.1
|-
|{{flagicon|Niger}} [[Islam in Niger|Niger]]
|style=&quot;text-align:right;&quot;|19,502,214
|style=&quot;background:#66CC33; text-align:center;&quot;|98.3&lt;ref name=&quot;auto1&quot;&gt;{{cite web|author1=Dominique Lewis|title=Nigeria Round 5 codebook (2012)|url=http://afrobarometer.org/sites/default/files/data/round-5/nig_r5_codebook.pdf|website=Afrobarometer|publisher=Afrobarometer|accessdate=13 September 2015|page=62|format=PDF|date=May 2013}}&lt;/ref&gt;
|style=&quot;text-align:center;&quot;|1.0
|-
|{{flagicon|Nigeria}} [[Islam in Nigeria|Nigeria]]
|style=&quot;text-align:right;&quot;|93,839,000
|style=&quot;background:#CCFF33; text-align:center;&quot;|41&lt;ref name=&quot;auto1&quot;/&gt;-50&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ni.html#People%7Ctitle=The%20World%20Factbook%20%E2%80%94%20Central%20Intelligence%20Agency%7Cwebsite=www.cia.gov|title=The World Factbook — Central Intelligence Agency|website=www.cia.gov|access-date=3 September 2016|accessdate=2017-09-08|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200831040543/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ni.html#People%7Ctitle=The%20World%20Factbook%20%E2%80%94%20Central%20Intelligence%20Agency%7Cwebsite=www.cia.gov|archivedate=2020-08-31}}&lt;/ref&gt;
|style=&quot;text-align:center;&quot;|4.7
|-
|{{flagicon|Niue}} [[Niue#Religion|Niue]]
|style=&quot;text-align:right;&quot;|&lt; 1,000
|style=&quot;background:#FFFFFF; text-align:center;&quot;|&lt; 0.1
|style=&quot;text-align:center;&quot;|&lt; 0.1
|-
|{{flagicon|North Korea}} [[Islam in Korea|North Korea]]
|style=&quot;text-align:right;&quot;|3,000
|style=&quot;background:#FFFFFF; text-align:center;&quot;|0.1
|style=&quot;text-align:center;&quot;|&lt; 0.1
|-
|{{flagicon|Northern Mariana Islands}} [[Islam in the Northern Mariana Islands|Northern Mariana Islands]]
|style=&quot;text-align:right;&quot;|&lt; 1,000
|style=&quot;background:#FFFFFF; text-align:center;&quot;|0.7
|style=&quot;text-align:center;&quot;|&lt; 0.1
|-
|{{flagicon|Norway}} [[Islam in Norway|Norway]]
|style=&quot;text-align:right;&quot;|121,098&lt;ref name=&quot;cia.gov1&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/no.html|title=The World Factbook — Central Intelligence Agency|website=www.cia.gov|accessdate=2017-09-08|archiveurl=https://web.archive.org/web/20151016014805/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/no.html|archivedate=2015-10-16}}&lt;/ref&gt;
|style=&quot;background:#FFFFCC; text-align:center;&quot;|2.3&lt;ref name=&quot;cia.gov1&quot;/&gt; (official census via CIA, of July 2016).
|style=&quot;text-align:center;&quot;|&lt; 0.1
|-
|{{flagicon|Oman}} [[Islam in Oman|Oman]]
|style=&quot;text-align:right;&quot;|2,427,000
|style=&quot;background:#99FF66; text-align:center;&quot;|85.9&lt;ref name=&quot;CIATONGA&quot;&gt;{{cite web|url= https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/mu.html|title= Middle East OMAN|publisher= CIA The World Factbook|accessdate= 2017-09-08|archiveurl= https://web.archive.org/web/20181224211136/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/mu.html|archivedate= 2018-12-24}}&lt;/ref&gt;
|style=&quot;text-align:center;&quot;|0.2
|-
|{{flagicon|Pakistan}} [[Islam in Pakistan|Pakistan]]
|style=&quot;text-align:right;&quot;|195,000,000&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/pk.html|title=The World Factbook — Central Intelligence Agency|website=www.cia.gov|language=en|access-date=2017-05-24|accessdate=2017-09-08|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150703220143/https://www.cia.gov/Library/publications/the-world-factbook/geos/pk.html|archivedate=2015-07-03}}&lt;/ref&gt;
|style=&quot;background:#66CC33; text-align:center;&quot;|96.4
|style=&quot;text-align:center;&quot;|11.0
|-
|{{flagicon|Palau}} [[Islam in Palau|Palau]]
|style=&quot;text-align:right;&quot;|&lt; 1,000
|style=&quot;background:#FFFFFF; text-align:center;&quot;|&lt; 0.1
|style=&quot;text-align:center;&quot;|&lt; 0.1
|-
|{{flagicon|Palestine}} [[Islam in Palestine|Palestinian Territories]]
|style=&quot;text-align:right;&quot;|4,298,000
|style=&quot;background:#66CC33; text-align:center;&quot;|97.5
|style=&quot;text-align:center;&quot;|0.3
|-
|{{flagicon|Panama}} [[Islam in Panama|Panama]]
|style=&quot;text-align:right;&quot;|25,000
|style=&quot;background:#FFFFFF; text-align:center;&quot;|0.7
|style=&quot;text-align:center;&quot;|&lt; 0.1
|-
|{{flagicon|Papua New Guinea}} [[Islam in Papua New Guinea|Papua New Guinea]]
|style=&quot;text-align:right;&quot;|2,000
|style=&quot;background:#FFFFFF; text-align:center;&quot;|&lt; 0.1
|style=&quot;text-align:center;&quot;|&lt; 0.1
|-
|{{flagicon|Paraguay}} [[Islam in Paraguay|Paraguay]]
|style=&quot;text-align:right;&quot;|1,000
|style=&quot;background:#FFFFFF; text-align:center;&quot;|&lt; 0.1
|style=&quot;text-align:center;&quot;|&lt; 0.1
|-
|{{flagicon|Peru}} [[Islam in Peru|Peru]]
|style=&quot;text-align:right;&quot;|&lt; 1,000
|style=&quot;background:#FFFFFF; text-align:center;&quot;|&lt; 0.1
|style=&quot;text-align:center;&quot;|&lt; 0.1
|-
|{{flagicon|Philippines}} [[Islam in the Philippines|Philippines]]
|style=&quot;text-align:right;&quot;|5,000,000-10,700,000&lt;ref name=2013ifr&gt;{{cite report|url=https://www.state.gov/j/drl/rls/irf/2013/eap/222161.htm|title=Philippines|at=SECTION I. RELIGIOUS DEMOGRAPHY|work=2013 Report on International Religious Freedom|date=July 28, 2014|publisher=United States Department of State|quote=The 2000 survey states that Islam is the largest minority religion, constituting approximately 5 percent of the population. A 2012 estimate by the National Commission on Muslim Filipinos (NCMF), however, states that there are 10.7 million Muslims, which is approximately 11 percent of the total population.}}&lt;/ref&gt;
|style=&quot;background:#FFFFCC; text-align:center;&quot;|5-11
|style=&quot;text-align:center;&quot;|0.3-0.6
|-
|{{flagicon|Poland}} [[Islam in Poland|Poland]]
|style=&quot;text-align:right;&quot;|20,000
|style=&quot;background:#FFFFFF; text-align:center;&quot;|&lt; 0.1
|style=&quot;text-align:center;&quot;|&lt; 0.1
|-
|{{flagicon|Portugal}} [[Islam in Portugal|Portugal]]
|style=&quot;text-align:right;&quot;|65,000
|style=&quot;background:#FFFFFF; text-align:center;&quot;|0.6
|style=&quot;text-align:center;&quot;|&lt; 0.1
|-
|{{flagicon|Puerto Rico}} [[Islam in Puerto Rico|Puerto Rico]]
|style=&quot;text-align:right;&quot;|1,000
|style=&quot;background:#FFFFFF; text-align:center;&quot;|&lt; 0.1
|style=&quot;text-align:center;&quot;|&lt; 0.1
|-
|{{flagicon|Qatar}} [[Islam in Qatar|Qatar]]
|style=&quot;text-align:right;&quot;|1,168,000
|style=&quot;background:#99FF66; text-align:center;&quot;|77.5
|style=&quot;text-align:center;&quot;|0.1
|-
|{{flagicon|Republic of Congo}} [[Islam in the Republic of the Congo|Republic of Congo]]
|style=&quot;text-align:right;&quot;|77,736
|style=&quot;background:#FFFFCC; text-align:center;&quot;|1.6
|style=&quot;text-align:center;&quot;|&lt; 0.1
|-
|{{flagicon|Reunion}} [[Religion in Réunion|Reunion]]
|style=&quot;text-align:right;&quot;|35,000
|style=&quot;background:#FFFFCC; text-align:center;&quot;|4.2
|style=&quot;text-align:center;&quot;|&lt; 0.1
|-
|{{flagicon|Romania}} [[Islam in Romania|Romania]]
|style=&quot;text-align:right;&quot;|73,000
|style=&quot;background:#FFFFFF; text-align:center;&quot;|0.3
|style=&quot;text-align:center;&quot;|&lt; 0.1
|-
|{{flagicon|Russia}} [[Islam in Russia|Russia]]
|style=&quot;text-align:right;&quot;|9,400,000&lt;ref name=&quot;ArenaAtlas&quot;/&gt; — 20,000,000&lt;ref name=&quot;auto4&quot;&gt;{{cite web|title=Closed streets, sea of people: 200,000+ Muslims celebrate Eid al-Fitr in Moscow|url=https://www.rt.com/news/349499-fitr-moscow-muslims-celebrate/|publisher=RT|accessdate=20 March 2017}}&lt;/ref&gt;
|style=&quot;background:#FFFFCC; text-align:center;&quot;|6.5&lt;ref name=&quot;ArenaAtlas&quot;&gt;[http://sreda.org/en/arena Arena — Atlas of Religions and Nationalities in Russia] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20171206100344/http://sreda.org/en/arena |date=2017-12-06 }}. Sreda.org&lt;/ref&gt; — 15&lt;ref name=&quot;auto4&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/rs.html|title=The World Factbook — Central Intelligence Agency|website=www.cia.gov|accessdate=2017-09-08|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150703195129/https://www.cia.gov/Library/publications/the-world-factbook/geos/rs.html|archivedate=2015-07-03}}&lt;/ref&gt;
|style=&quot;text-align:center;&quot;|1.0
|-
|{{flagicon|Rwanda}} [[Islam in Rwanda|Rwanda]]
|style=&quot;text-align:right;&quot;|589,429
|style=&quot;background:#FFFFCC; text-align:center;&quot;|4.8&lt;ref&gt;{{Cite web|title = The World Factbook|url = https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/rw.html|website = www.cia.gov|access-date = 25 January 2016|accessdate = 2017-09-08|archiveurl = https://web.archive.org/web/20200521080512/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/rw.html|archivedate = 2020-05-21}}&lt;/ref&gt;
|style=&quot;text-align:center;&quot;|&lt; 0.1
|-
|{{flagicon|Saint Helena}} [[Saint Helena#Religion|St. Helena]]
|style=&quot;text-align:right;&quot;|&lt; 1,000
|style=&quot;background:#FFFFFF; text-align:center;&quot;|&lt; 0.1
|style=&quot;text-align:center;&quot;|&lt; 0.1
|-
|{{flagicon|Saint Kitts and Nevis}} [[Islam in Saint Kitts and Nevis|St. Kitts and Nevis]]
|style=&quot;text-align:right;&quot;|&lt; 1,000
|style=&quot;background:#FFFFFF; text-align:center;&quot;|0.3
|style=&quot;text-align:center;&quot;|&lt; 0.1
|-
|{{flagicon|Saint Lucia}} [[Islam in Saint Lucia|St. Lucia]]
|style=&quot;text-align:right;&quot;|&lt; 1,000
|style=&quot;background:#FFFFFF; text-align:center;&quot;|0.1
|style=&quot;text-align:center;&quot;|&lt; 0.1
|-
|{{flagicon|Saint Pierre and Miquelon}} [[Saint Pierre and Miquelon#Languages and religion|St. Pierre and Miquelon]]
|style=&quot;text-align:right;&quot;|&lt; 1,000
|style=&quot;background:#FFFFFF; text-align:center;&quot;|0.2
|style=&quot;text-align:center;&quot;|&lt; 0.1
|-
|{{flagicon|Saint Vincent and the Grenadines}} [[Islam in Saint Vincent and the Grenadines|St. Vincent and the Grenadines]]
|style=&quot;text-align:right;&quot;|2,000
|style=&quot;background:#FFFFCC; text-align:center;&quot;|1.7
|style=&quot;text-align:center;&quot;|&lt; 0.1
|-
|{{flagicon|Samoa}} [[Religion in Samoa|Samoa]]
|style=&quot;text-align:right;&quot;|&lt; 1,000
|style=&quot;background:#FFFFFF; text-align:center;&quot;|&lt; 0.1
|style=&quot;text-align:center;&quot;|&lt; 0.1
|-
|{{flagicon|San Marino}} [[Religion in San Marino|San Marino]]
|style=&quot;text-align:right;&quot;|&lt; 1,000
|style=&quot;background:#FFFFFF; text-align:center;&quot;|&lt; 0.1
|style=&quot;text-align:center;&quot;|&lt; 0.1
|-
|{{flagicon|Sao Tome and Principe}} [[Islam in São Tomé and Príncipe|São Tomé and Príncipe]]
|style=&quot;text-align:right;&quot;|&lt; 1,000
|style=&quot;background:#FFFFFF; text-align:center;&quot;|&lt; 0.1
|style=&quot;text-align:center;&quot;|&lt; 0.1
|-
|{{flagicon|Saudi Arabia}} [[Islam in Saudi Arabia|Saudi Arabia]]
|style=&quot;text-align:right;&quot;|25,493,000
|style=&quot;background:#66CC33; text-align:center;&quot;|97.1
|style=&quot;text-align:center;&quot;|1.6
|-
|{{flagicon|Senegal}} [[Islam in Senegal|Senegal]]
|style=&quot;text-align:right;&quot;|14,584,931
|style=&quot;background:#66CC33; text-align:center;&quot;|95.9
|style=&quot;text-align:center;&quot;|0.8
|-
|{{flagicon|Serbia}} [[Islam in Serbia|Serbia]]
|style=&quot;text-align:right;&quot;|221,460
|style=&quot;background:#FFFFCC; text-align:center;&quot;|3.1&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ri.html|title=The World Factbook — Central Intelligence Agency|website=www.cia.gov|accessdate=2017-09-08|archiveurl=https://web.archive.org/web/20181224211224/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ri.html|archivedate=2018-12-24}}&lt;/ref&gt;
|style=&quot;text-align:center;&quot;|&lt; 0.1
|-
|{{flagicon|Seychelles}} [[Islam in Seychelles|Seychelles]]
|style=&quot;text-align:right;&quot;|&lt; 1,000
|style=&quot;background:#FFFFCC; text-align:center;&quot;|1.1
|style=&quot;text-align:center;&quot;|&lt; 0.1
|-
|{{flagicon|Sierra Leone}} [[Islam in Sierra Leone|Sierra Leone]]
|style=&quot;text-align:right;&quot;|4,171,000
|style=&quot;background:#99FF66; text-align:center;&quot;|71.5
|style=&quot;text-align:center;&quot;|0.3
|-
|{{flagicon|Singapore}} [[Islam in Singapore|Singapore]]
|style=&quot;text-align:right;&quot;|721,000
|style=&quot;background:#FFFF99; text-align:center;&quot;|14.7&lt;ref name=&quot;Singapore Census 2010&quot;&gt;{{citation| url=http://www.singstat.gov.sg/docs/default-source/default-document-library/publications/publications_and_papers/cop2010/census_2010_release1/cop2010sr1.pdf| work=Singapore Census 2010, Statistical Release 1| title=Demographic Characteristics, Education, Language and Religion| page=11| accessdate=1 April 2015| archive-date=2017-05-16| archive-url=https://web.archive.org/web/20170516214219/http://www.singstat.gov.sg/docs/default-source/default-document-library/publications/publications_and_papers/cop2010/census_2010_release1/cop2010sr1.pdf| dead-url=yes}}&lt;/ref&gt;
|style=&quot;text-align:center;&quot;|&lt; 0.1
|-
|{{flagicon|Slovakia}} [[Islam in Slovakia|Slovakia]]
|style=&quot;text-align:right;&quot;|10,866
|style=&quot;background:#FFFFFF; text-align:center;&quot;|0.2&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
|style=&quot;text-align:center;&quot;|&lt; 0.1
|-
|{{flagicon|Slovenia}} [[Islam in Slovenia|Slovenia]]
|style=&quot;text-align:right;&quot;|73,568
|style=&quot;background:#FFFFCC; text-align:center;&quot;|3.6&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
|style=&quot;text-align:center;&quot;|&lt; 0.1
|-
|{{flagicon|Solomon Islands}} [[Islam in the Solomon Islands|Solomon Islands]]
|style=&quot;text-align:right;&quot;|&lt; 1,000
|style=&quot;background:#FFFFFF; text-align:center;&quot;|&lt; 0.1
|style=&quot;text-align:center;&quot;|&lt; 0.1
|-
|{{flagicon|Somalia}} [[Islam in Somalia|Somalia]]
|style=&quot;text-align:right;&quot;|9,231,000
|style=&quot;background:#66CC33; text-align:center;&quot;|98.9&lt;ref&gt;Mohamed Diriye Abdullahi, Culture and Customs of Somalia, page 55&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Harm De Blij, Why Geography Matters: More Than Ever page 202&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Christopher Daniels, Somali Piracy and Terrorism in the Horn of Africa, page 111&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Shaul Shay, Somalia Between Jihad and Restoration page 107&lt;/ref&gt;
|style=&quot;text-align:center;&quot;|0.6
|-
|{{flagicon|South Africa}} [[Islam in South Africa|South Africa]]
|style=&quot;text-align:right;&quot;|654,064&lt;ref&gt;StatsSA National Census results 2012 http://www.statssa.gov.za/publications/SAStatistics/SAStatistics2012.pdf&lt;/ref&gt;
|style=&quot;background:#FFFFCC; text-align:center;&quot;|1.5
|style=&quot;text-align:center;&quot;|&lt; 0.1
|-
|{{flagicon|South Korea}} [[Islam in Korea|South Korea]]
|style=&quot;text-align:right;&quot;|35,000
|style=&quot;background:#FFFFFF; text-align:center;&quot;|0.1
|style=&quot;text-align:center;&quot;|&lt; 0.1
|-
|{{flagicon|South Sudan}} [[Islam in South Sudan|South Sudan]]
|style=&quot;text-align:right;&quot;| 610,000
|style=&quot;background:#FFFFCC; text-align:center;&quot;|6.2
|style=&quot;text-align:center;&quot;| &lt;0.1
|-
|{{flagicon|Spain}} [[Islam in Spain|Spain]]
|style=&quot;text-align:right;&quot;|1,887,906
|style=&quot;background:#FFFFCC; text-align:center;&quot;|4.1&lt;ref&gt;http://observatorio.hispanomuslim.es/estademograf.pdf&lt;/ref&gt;
|style=&quot;text-align:center;&quot;|0.1
|-
|{{flagicon|Sri Lanka}} [[Islam in Sri Lanka|Sri Lanka]]
|style=&quot;text-align:right;&quot;|1,967,227&lt;ref name=&quot;SLcensus12&quot;&gt;{{cite web|title=A3 : Population by religion according to districts, 2012|url=http://www.statistics.gov.lk/PopHouSat/CPH2011/index.php?fileName=pop43&amp;gp=Activities&amp;tpl=3|publisher=Department of Census &amp; Statistics, Sri Lanka|accessdate=2017-09-08|archivedate=2019-01-07|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190107065148/http://www.statistics.gov.lk/PopHouSat/CPH2011/index.php?fileName=pop43&amp;gp=Activities&amp;tpl=3}}&lt;/ref&gt;
|style=&quot;background:#FFFFCC; text-align:center;&quot;|9.71&lt;ref name=&quot;SLcensus12&quot; /&gt;
|style=&quot;text-align:center;&quot;|0.1
|-
|{{flagicon|Sudan}} [[Islam in Sudan|Sudan]]
|style=&quot;text-align:right;&quot;|39,027,950
|style=&quot;background: #66CC33; text-align:center;&quot;|97.0&lt;ref&gt;{{cite web
 |url=http://www.sd.undp.org/sudan%20overview.htm 
 |title=Sudan Overview 
 |publisher=UNDP 
 |accessdate=2 April 2013 
 |deadurl=yes 
 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120605132439/http://www.sd.undp.org/sudan%20overview.htm 
 |archivedate= 5 June 2012 
 |df= 
}}&lt;/ref&gt;
|style=&quot;text-align:center;&quot;|1.9
|-
|{{flagicon|Suriname}} [[Islam in Suriname|Suriname]]
|style=&quot;text-align:right;&quot;|84,000
|style=&quot;background:#FFFF99; text-align:center;&quot;|19.6&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ns.html|title=The World Factbook|publisher=|accessdate=14 February 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190107065133/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ns.html|archivedate=2019-01-07}}&lt;/ref&gt;
|style=&quot;text-align:center;&quot;|&lt; 0.1
|-
|{{flagicon|Swaziland}} [[Islam in Swaziland|Swaziland]]
|style=&quot;text-align:right;&quot;|129,230
|style=&quot;background:#FFFF99; text-align:center;&quot;|10&lt;ref&gt;{{Cite web|title = The World Factbook|url = https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/wz.html|website = www.cia.gov|access-date = 25 January 2016|accessdate = 2017-09-08|archiveurl = https://web.archive.org/web/20181224211254/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/wz.html|archivedate = 2018-12-24}}&lt;/ref&gt;
|style=&quot;text-align:center;&quot;|&lt; 0.1
|-
|{{flagicon|Sweden}} [[Islam in Sweden|Sweden]]
|style=&quot;text-align:right;&quot;|450,000-500,000&lt;ref name=&quot;ugv&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.state.gov/g/drl/rls/irf/2009/127339.htm|title=Sweden|work=U.S. Department of State|accessdate=14 February 2015}}&lt;/ref&gt;
|style=&quot;background:#FFFFCC; text-align:center;&quot;|5&lt;ref name=&quot;ugv&quot; /&gt;
|style=&quot;text-align:center;&quot;|&lt; 0.1
|-
|{{flagicon|Switzerland}} [[Islam in Switzerland|Switzerland]]
|style=&quot;text-align:right;&quot;|400,000&lt;ref name=&quot;eur&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.euronews.net/2009/11/19/minaret-debate-angers-swiss-muslims/|title=Minaret debate angers Swiss muslims|work=euronews|accessdate=14 February 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20181224211145/https://www.euronews.com/2009/11/19/minaret-debate-angers-swiss-muslims|archivedate=2018-12-24}}&lt;/ref&gt;
|style=&quot;background:#FFFFCC; text-align:center;&quot;|5&lt;ref name=&quot;eur&quot; /&gt;
|style=&quot;text-align:center;&quot;|&lt; 0.1
|-
|{{flagicon|Syria}} [[Islam in Syria|Syria]]
|style=&quot;text-align:right;&quot;|17,376,000
|style=&quot;background:#99FF66; text-align:center;&quot;|82.9&lt;ref&gt;http://gulf2000.columbia.edu/images/maps/Syria_Religion_Detailed_lg.png&lt;/ref&gt;
|style=&quot;text-align:center;&quot;|1.0
|-
|{{flagicon|Republic of China}} [[Islam in Taiwan|Taiwan]]
|style=&quot;text-align:right;&quot; |60,000&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.taiwan.gov.tw/ct.asp?xItem=13332&amp;ctNode=1937&amp;mp=1001|title=- Taiwan Government Entry Point|publisher=|accessdate=14 February 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20141223051211/http://www.taiwan.gov.tw/ct.asp?xItem=13332&amp;ctNode=1937&amp;mp=1001|archivedate=2014-12-23}}&lt;/ref&gt;
|style=&quot;background:#FFFFFF; text-align:center;&quot;|0.3&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.crescentrating.com/taiwan-city-guide-for-muslim-travelers/item/3308-halal-restaurants-food-in-taiwan.html|title=Halal Restaurants &amp; Food in Taiwan - Crescentrating|work=Crescentrating|accessdate=14 February 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20131230234924/http://www.crescentrating.com/taiwan-city-guide-for-muslim-travelers/item/3308-halal-restaurants-food-in-taiwan.html|archivedate=2013-12-30}}&lt;/ref&gt;
|style=&quot;text-align:center;&quot;|&lt; 0.1
|-
|{{flagicon|Tajikistan}} [[Ислом дар Тоҷикистон|Тоҷикистон]]
|style=&quot;text-align:right;&quot;|6,506,000
|style=&quot;background:#66CC33; text-align:center;&quot;|96.7&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.pewforum.org/2015/04/02/religious-projection-table/|title=Religious Composition by Country, 2010-2050|first1=1615 L.|last1=Street|first2=|last2=NW|first3=Suite 800|last3=Washington|first4=DC 20036 USA202 419 4300 | Main202 419 4349 | Fax202 419 4372 | Media|last4=Inquiries|date=2 April 2015|publisher=}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.globalreligiousfutures.org/countries/tajikistan#/?affiliations_religion_id=0&amp;affiliations_year=2010&amp;region_name=All+Countries&amp;restrictions_year=2013|title=Religions in Tajikistan - PEW-GRF|website=www.globalreligiousfutures.org|accessdate=2017-09-08|archivedate=2017-02-09|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170209010624/http://www.globalreligiousfutures.org/countries/tajikistan#/?affiliations_religion_id=0&amp;affiliations_year=2010&amp;region_name=All+Countries&amp;restrictions_year=2013}}&lt;/ref&gt;
|style=&quot;text-align:center;&quot;|0.4
|-
|{{flagicon|Tanzania}} [[Islam in Tanzania|Tanzania]]
|style=&quot;text-align:right;&quot;|19,426,814
|style=&quot;background:#CCFF33; text-align:center;&quot;|35&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.unhcr.org/refworld/country,,,,TZA,456d621e2,4cf2d0612,0.html|title=Refworld - 2010 Report on International Religious Freedom - Tanzania|author=United Nations High Commissioner for Refugees|work=Refworld|accessdate=14 February 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20181224211330/https://www.refworld.org/refworld/country,,,,TZA,456d621e2,4cf2d0612,0.html|archivedate=2018-12-24}}&lt;/ref&gt;
|style=&quot;text-align:center;&quot;|0.8
|-
|{{flagicon|Thailand}} [[Islam in Thailand|Thailand]]
|style=&quot;text-align:right;&quot;|3,952,000
|style=&quot;background:#FFFFCC; text-align:center;&quot;|5.8
|style=&quot;text-align:center;&quot;|0.2
|-
|{{flagicon|Timor-Leste}} [[Religion in East Timor|Timor-Leste]]
|style=&quot;text-align:right;&quot;|1,000
|style=&quot;background:#FFFFFF; text-align:center;&quot;|0.1
|style=&quot;text-align:center;&quot;|&lt; 0.1
|-
|{{flagicon|Togo}} [[Islam in Togo|Togo]]
|style=&quot;text-align:right;&quot;|827,000
|style=&quot;background:#FFFF99; text-align:center;&quot;|20&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/to.html|title=The World Factbook|publisher=|accessdate=14 February 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200831041904/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/to.html|archivedate=2020-08-31}}&lt;/ref&gt;
|style=&quot;text-align:center;&quot;|0.1
|-
|{{flagicon|Tokelau}} [[Tokelau#Demographics|Tokelau]]
|style=&quot;text-align:right;&quot;|&lt; 1,000
|style=&quot;background:#FFFFFF; text-align:center;&quot;|&lt; 0.1
|style=&quot;text-align:center;&quot;|&lt; 0.1
|-
|{{flagicon|Tonga}} [[Islam in Tonga|Tonga]]
|style=&quot;text-align:right;&quot;|&lt; 1,000
|style=&quot;background:#FFFFFF; text-align:center;&quot;|&lt; 0.1
|style=&quot;text-align:center;&quot;|&lt; 0.1
|-
|{{flagicon|Trinidad and Tobago}} [[Islam in Trinidad and Tobago|Trinidad and Tobago]]
|style=&quot;text-align:right;&quot;|78,000
|style=&quot;background:#FFFFCC; text-align:center;&quot;|5.8
|style=&quot;text-align:center;&quot;|&lt; 0.1
|-
|{{flagicon|Tunisia}} [[Islam in Tunisia|Tunisia]]
|style=&quot;text-align:right;&quot;|11,190,000
|style=&quot;background:#66CC33; text-align:center;&quot;|99.8
|style=&quot;text-align:center;&quot;|0.6
|-
|{{flagicon|Turkey}} [[Islam in Turkey|Turkey]]
|style=&quot;text-align:right;&quot;|74,660,000
|style=&quot;background:#66CC33; text-align:center;&quot;|98.6
|style=&quot;text-align:center;&quot;|4.6
|-
|{{flagicon|Turkmenistan}} [[Islam in Turkmenistan|Turkmenistan]]
|style=&quot;text-align:right;&quot;|4,830,000
|style=&quot;background:#66CC33; text-align:center;&quot;|93.3
|style=&quot;text-align:center;&quot;|0.3
|-
|{{flagicon|Turks and Caicos Islands}} [[Religion in the Turks and Caicos Islands|Turks and Caicos Islands]]
|style=&quot;text-align:right;&quot;|&lt; 1,000
|style=&quot;background:#FFFFFF; text-align:center;&quot;|&lt; 0.1
|style=&quot;text-align:center;&quot;|&lt; 0.1
|-
|{{flagicon|Tuvalu}} [[Religion in Tuvalu|Tuvalu]]
|style=&quot;text-align:right;&quot;|&lt; 1,000
|style=&quot;background:#FFFFFF; text-align:center;&quot;|0.1
|style=&quot;text-align:center;&quot;|&lt; 0.1
|-
|{{flagicon|Uganda}} [[Islam in Uganda|Uganda]]
|style=&quot;text-align:right;&quot;|5,030,000
|style=&quot;background:#FFFF99; text-align:center;&quot;|12.0
|style=&quot;text-align:center;&quot;|0.3
|-
|{{flagicon|Ukraine}} [[Islam in Ukraine|Ukraine]]
|style=&quot;text-align:right;&quot;|393,000&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.pewforum.org/2011/01/27/the-future-of-the-global-muslim-population/|title=The Future of the Global Muslim Population|first1=1615 L.|last1=Street|first2=|last2=NW|first3=Suite 800|last3=Washington|first4=DC 20036 USA202 419 4300 | Main202 419 4349 | Fax202 419 4372 | Media|last4=Inquiries|date=27 January 2011|publisher=}}&lt;/ref&gt;
|style=&quot;background:#FFFFFF; text-align:center;&quot;|0.9
|style=&quot;text-align:center;&quot;|&lt; 0.1
|-
|{{flagicon|United Arab Emirates}} [[Islam in the United Arab Emirates|United Arab Emirates]]
|style=&quot;text-align:right;&quot;|3,262,000
|style=&quot;background:#CCFF66; text-align:center;&quot;|67&lt;ref name=religiousfreedom&gt;{{cite web|url=https://www.state.gov/g/drl/rls/irf/2010/148850.htm|title=United Arab Emirates International Religious Freedom Report |publisher=Bureau of Democracy, Human Rights, and Labor |accessdate=2011-01-12}}&lt;/ref&gt;
|style=&quot;text-align:center;&quot;|0.2
|-
|{{flagicon|United Kingdom}} [[Islam in the United Kingdom|United Kingdom]]
| style=&quot;text-align:right;&quot; |3,106,368
|style=&quot;background:#FFFFCC; text-align:center;&quot;|4.8&lt;ref name=&quot;:0&quot;/&gt;
|style=&quot;text-align:center;&quot;|0.2
|-
|{{flagicon|United States}} [[Islam in the United States|United States]]
|style=&quot;text-align:right;&quot;|2,595,000
|style=&quot;background:#FFFFFF; text-align:center;&quot;|0.8&lt;ref name=&quot;Gallup2016religion&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.gallup.com/poll/200186/five-key-findings-religion.aspx|title=Five Key Findings on Religion in the US|first=Gallup,|last=Inc.|publisher=}}&lt;/ref&gt;-0.9&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/us.html|title=The World Factbook — Central Intelligence Agency|website=www.cia.gov|accessdate=2017-09-08|archiveurl=https://web.archive.org/web/20181225135647/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/us.html%20|archivedate=2018-12-25}}&lt;/ref&gt;
|style=&quot;text-align:center;&quot;|0.2
|-
|{{flagicon|United States Virgin Islands}} [[Islam in the United States Virgin Islands|U.S. Virgin Islands]]
|style=&quot;text-align:right;&quot;|&lt; 1,000
|style=&quot;background:#FFFFFF; text-align:center;&quot;|0.1
|style=&quot;text-align:center;&quot;|&lt; 0.1
|-
|{{flagicon|Uruguay}} [[Islam in Uruguay|Uruguay]]
|style=&quot;text-align:right;&quot;|&lt; 1,000
|style=&quot;background:#FFFFFF; text-align:center;&quot;|&lt; 0.1
|style=&quot;text-align:center;&quot;|&lt; 0.1
|-
|{{flagicon|Uzbekistan}} [[Islam in Uzbekistan|Uzbekistan]]
|style=&quot;text-align:right;&quot;|26,833,000
|style=&quot;background:#66CC33; text-align:center;&quot;|96.5
|style=&quot;text-align:center;&quot;|1.7
|-
|{{flagicon|Vanuatu}} [[Islam in Vanuatu|Vanuatu]]
|style=&quot;text-align:right;&quot;|&lt; 1,000
|style=&quot;background:#FFFFFF; text-align:center;&quot;|&lt; 0.1
|style=&quot;text-align:center;&quot;|&lt; 0.1
|-
|{{flagicon|Vatican City}} [[Islam in Italy|Vatican City]]
|style=&quot;text-align:right;&quot;|0
|style=&quot;background:#FFFFFF; text-align:center;&quot;|0
|style=&quot;text-align:center;&quot;|0
|-
|{{flagicon|Venezuela}} [[Islam in Venezuela|Venezuela]]
|style=&quot;text-align:right;&quot;|95,000
|style=&quot;background:#FFFFFF; text-align:center;&quot;|0.3
|style=&quot;text-align:center;&quot;|&lt; 0.1
|-
|{{flagicon|Vietnam}} [[Islam in Vietnam|Vietnam]]
|style=&quot;text-align:right;&quot;|71,200&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.ijesd.org/papers/28-D437.pdf|title=Muslim Population in Asia: 1950 – 2020|publisher=|accessdate=2017-09-08|archivedate=2017-10-10|archiveurl=https://web.archive.org/web/20171010140023/http://www.ijesd.org/papers/28-D437.pdf}}&lt;/ref&gt;
|style=&quot;background:#FFFFFF; text-align:center;&quot;|0.2
|style=&quot;text-align:center;&quot;|&lt; 0.1
|-
|{{flagicon|Wallis and Futuna}} [[Demographics of Wallis and Futuna|Wallis and Futuna]]
|style=&quot;text-align:right;&quot;|&lt; 1,000
|style=&quot;background:#FFFFFF; text-align:center;&quot;|&lt; 0.1
|style=&quot;text-align:center;&quot;|&lt; 0.1
|-
|{{flagicon|Western Sahara}} [[Islam in Western Sahara|Western Sahara]]
|style=&quot;text-align:right;&quot;|528,000
|style=&quot;background:#66CC33; text-align:center;&quot;|99.6
|style=&quot;text-align:center;&quot;|&lt; 0.1
|-
|{{flagicon|Yemen}} [[Islam in Yemen|Yemen]]
|style=&quot;text-align:right;&quot;|24,023,000
|style=&quot;background:#66CC33; text-align:center;&quot;|99.0
|style=&quot;text-align:center;&quot;|1.5
|-
|{{flagicon|Zambia}} [[Islam in Zambia|Zambia]]
|style=&quot;text-align:right;&quot;|140,000
|style=&quot;background:#FFFFCC; text-align:center;&quot;|1&lt;ref name=&quot;auto&quot;/&gt;
|style=&quot;text-align:center;&quot;|&lt; 0.1
|-
|{{flagicon|Zimbabwe}} [[Islam in Zimbabwe|Zimbabwe]]
|style=&quot;text-align:right;&quot;|488,656
|style=&quot;background:#FFFFCC; text-align:center;&quot;|3&lt;ref name=&quot;auto&quot;/&gt;
|style=&quot;text-align:center;&quot;|&lt; 0.1
|-
|{{sort|Zh|'''[[Ислом дар Осиёи Марказӣ|Осиёи Марказӣ]]'''}}
|style=&quot;text-align:right;&quot;|'''54,000,000'''&lt;ref name=&quot;auto5&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.pewforum.org/2011/01/27/future-of-the-global-muslim-population-regional-asia/|title=Region: Asia-Pacific|first1=1615 L.|last1=Street|first2=|last2=NW|first3=Suite 800|last3=Washington|first4=DC 20036 USA202 419 4300 | Main202 419 4349 | Fax202 419 4372 | Media|last4=Inquiries|date=27 January 2011|publisher=}}&lt;/ref&gt;
|style=&quot;background:#99FF66; text-align:center;&quot;|'''81'''&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.iranicaonline.org/articles/central-asia-ii|title=CENTRAL ASIA   ii. Demography – Encyclopaedia Iranica|last=electricpulp.com|website=www.iranicaonline.org|language=en|access-date=2017-05-25}}&lt;/ref&gt;
|style=&quot;text-align:center;&quot;|'''3.0'''
|-
|{{sort|Zi|'''[[Ислом дар Осиёи Ҷанубӣ|Осиёи Ҷанубӣ]]'''}}
|style=&quot;text-align:right;&quot;|'''600,000,000'''&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.thenews.com.pk/print/28942-sense-and-sensibility-in-south-asia|title=Sense and sensibility in South Asia|website=www.thenews.com.pk|language=en|access-date=2017-05-24}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://blogs.timesofindia.indiatimes.com/strategic-insights/the-muslim-question-2/|title=The Muslim question|work=Times of India Blog|access-date=2017-05-24|language=en-US}}&lt;/ref&gt;
|style=&quot;background:#FFFF99; text-align:center;&quot;|'''31.4&lt;ref&gt;'''{{cite web|url=http://www.pewforum.org/2011/01/27/future-of-the-global-muslim-population-regional-asia|title=&quot;Region: South Asia&quot;|accessdate=1 January 2017}}'''&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;'''{{cite web|url=http://www.cnn.com/2016/07/29/politics/muslims-moment-khan/index.html|title=The moment American Muslims were waiting for|last=Editor|first=Daniel Burke, CNN Religion|publisher=|accessdate=1 January 2017}}'''&lt;/ref&gt;'''
|style=&quot;text-align:center;&quot;|'''30.6&lt;ref&gt;'''{{Cite book|url=https://books.google.com.pk/books?id=kaubzRxh-U0C&amp;pg=PA193&amp;lpg=PA193&amp;dq=what+percent+of+muslims+live+in+south+asia&amp;source=bl&amp;ots=hN9h8HjBnI&amp;sig=M__FLn_m8fzQS4cyAB5GJhG18WY&amp;hl=en&amp;sa=X&amp;ved=0ahUKEwiUidvHw_7RAhUEPI8KHavICW84ChDoAQhLMAk#v=onepage&amp;q=what%20percent%20of%20muslims%20live%20in%20south%20asia&amp;f=false|title=South Asian Religions: Tradition and Today|last=Pechilis|first=Karen|last2=Raj|first2=Selva J.|date=2013-01-01|publisher=Routledge|isbn=9780415448512|language=en}}'''&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;'''{{Cite web|url=http://www.pewforum.org/2015/04/02/muslims/pf_15-04-02_projectionstables74/|title=10 Countries With the Largest Muslim Populations, 2010 and 2050date=2015-04-02|website=Pew Research Center's Religion &amp; Public Life Project|access-date=2017-02-07|accessdate=2017-09-08|archivedate=2017-05-04|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170504075835/http://www.pewforum.org/2015/04/02/muslims/pf_15-04-02_projectionstables74/}}'''&lt;/ref&gt;'''
|-
|{{sort|Zj|'''[[Ислом дар Осиёи Ҷанубу Шарқӣ|Southeast]]-[[East Asia]]'''}}
|style=&quot;text-align:right;&quot;|'''257,000,000'''&lt;ref&gt;{{cite web|title=Field Listing – Religions|url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/fields/2122.html|publisher=CIA Factbook|accessdate=24 February 2007|archiveurl=https://web.archive.org/web/20181224211645/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/fields/2122.html%20|archivedate=2018-12-24}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;auto5&quot;/&gt;
|style=&quot;background:#FFFF99; text-align:center;&quot;|'''12.0'''
|style=&quot;text-align:center;&quot;|'''15.0'''
|-
|{{sort|Zk|'''[[Religion in the Middle East|Middle East]]-[[Islam in Africa|North Africa]] ([[MENA#Islam|MENA]])'''}}
|style=&quot;text-align:right;&quot;|'''315,322,000'''&lt;ref name=&quot;auto3&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.pewforum.org/2009/10/07/mapping-the-global-muslim-population10/|title=Middle East-North Africa Overview|date=7 October 2009|publisher=}}&lt;/ref&gt;
|style=&quot;background:#66CC33; text-align:center;&quot;|'''91.2'''
|style=&quot;text-align:center;&quot;|'''22.9'''
|-
|{{sort|Zl|'''[[Islam in Africa|Sub-Saharan Africa]]'''}}
|style=&quot;text-align:right;&quot;|'''242,544,000'''
|style=&quot;background:#FFFF99; text-align:center;&quot;|'''29.6'''
|style=&quot;text-align:center;&quot;|'''15.0'''
|-
|{{sort|Zm|'''[[Islam in Europe|Europe]]'''}}
|style=&quot;text-align:right;&quot;|'''44,138,000'''
|style=&quot;background:#FFFFCC; text-align:center;&quot;|'''6.0'''
|style=&quot;text-align:center;&quot;|'''2.7'''
|-
|{{sort|Zn|'''[[Islam in the Americas|Americas]]'''}}
|style=&quot;text-align:right;&quot;|'''5,256,000'''
|style=&quot;background:#FFFFFF; text-align:center;&quot;|'''0.6'''
|style=&quot;text-align:center;&quot;|'''0.3'''
|-
|{{sort|Zo|'''[[World|World Total]]'''}}
|style=&quot;text-align:right;&quot;|'''1,800,000,000'''&lt;ref name=&quot;auto2&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.pewresearch.org/fact-tank/2017/04/06/why-muslims-are-the-worlds-fastest-growing-religious-group/|title=Why Muslims are the world’s fastest-growing religious group|publisher=Pew Research Centre|date= April 2017 |accessdate=24 April 2017}}&lt;/ref&gt;
|style=&quot;background:#FFFF99; text-align:center;&quot;|'''24.1'''
|style=&quot;text-align:center;&quot;|'''100.0'''
|-
|}

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ|3}}
[[Гурӯҳ:Ислом аз рӯи кишвар]]</text>
      <sha1>gqm9nzbll79d5h296nmn20t1bflvf2b</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Андреа Перейра</title>
    <ns>0</ns>
    <id>166998</id>
    <revision>
      <id>1477443</id>
      <parentid>1301423</parentid>
      <timestamp>2026-06-19T00:52:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-35546-58</username>
        <id>137190</id>
      </contributor>
      <origin>1477443</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4033" sha1="ll47zzcn54j35nwhlj6hbrdy3nk1p04" xml:space="preserve">{{Варақаи футболбоз
 |embed = no
 |ном = Андреа Перейра
 |акс = 2019-05-17 Fußball, Frauen, UEFA Women's Champions League, Olympique Lyonnais - FC Barcelona StP 0884 LR10 by Stepro.jpg
 |андозаи_акс = 200
 |alt = 
 |шарҳи_акс = 
 |номи_пурра = Андреа Перейра Сехудо&lt;br&gt;(Andrea Pereira Cejudo)
 |ном_ҳангоми_таваллуд = 
 |санаи_таваллуд = {{таърихи таваллуд ва син|df=yes|1993|9|19}}
 |макони_таваллуд = [[Барселона]], [[Каталония]], [[Испания]]&lt;ref group=қайд&gt;[[:en:Spain|Spain]], [[:en:Catalonia|Catalonia]], [[:en:Barcelona|Barcelona]]&lt;/ref&gt;
 |санаи_вафот = 
 |макони_вафот = 
 |қад = {{convert|1.66|m|ftin|abbr=on}}
 |мавқеъ = {{afp|CB}}
 |бошгоҳи_кунунӣ = {{расми парчам|Испания}} [[Атлетико Мадрид]][[:en:Atlético Madrid|&lt;sup&gt;en&lt;/sup&gt;]]
 |рақам = 19

 |солҳои_ҷавонӣ1 = 
 |бошгоҳҳои_ҷавонӣ1 = {{расми парчам|Испания}} [[Эспанйол (бошгоҳи футбол)|Эспанйол]][[:en:RCD Espanyol|&lt;sup&gt;en&lt;/sup&gt;]]

 |солҳо1 = 2009–2011
 |бошгоҳҳо1 = {{расми парчам|Испания}} [[Эспанйол (бошгоҳи футбол)|Эспанйол]][[:en:RCD Espanyol|&lt;sup&gt;en&lt;/sup&gt;]]
 |баромадҳо1 = 
 |голҳо1 = 
 |солҳо2 = 2011–2016
 |бошгоҳҳо2 = {{расми парчам|Испания}} [[Эспанйол (бошгоҳи футбол)|Эспанйол]][[:en:RCD Espanyol|&lt;sup&gt;en&lt;/sup&gt;]]
 |баромадҳо2 = 
 |голҳо2 = 
 |солҳо3 = 2016–2026
 |бошгоҳҳо3 = {{расми парчам|Испания}} [[Атлетико Мадрид]][[:en:Atlético Madrid|&lt;sup&gt;en&lt;/sup&gt;]]
 |баромадҳо3 = 
 |голҳо3 =

 |солҳои_умумӣ = 
 |баромадҳои_умумӣ = 
 |голҳои_умумӣ =

 |солҳои_миллӣ1 = 2010–2012
 |дастаи_миллӣ1 = {{Футбол то|19|Spain}}[[:en:Spain women's national under-19 football team|&lt;sup&gt;en&lt;/sup&gt;]]
 |баромадҳои_миллӣ1 = 17
 |голҳои_миллӣ1 = 0
 |солҳои_миллӣ2 = 2016–2026
 |дастаи_миллӣ2 = {{Футбол|Spain}}[[:en:Spain women's national football team|&lt;sup&gt;en&lt;/sup&gt;]]
 |баромадҳои_миллӣ2 = 12
 |голҳои_миллӣ2 = 0
 |солҳои_миллӣ3 = 2014–2026
 |дастаи_миллӣ3 = {{Футбол|}}[[:en:Catalonia women's national football team|&lt;sup&gt;en&lt;/sup&gt;]]
 |баромадҳои_миллӣ3 = 2
 |голҳои_миллӣ3 = 0

 |шаблонҳои_медал-title = 
 |шаблонҳои_медал = 
 |шаблонҳои_медал-expand = 
 |module = 
 |азнавсозии_бошгоҳ = 
 |азнавсозии_дастаи_миллӣ = 
 }}
'''Андреа Перейра Сехудо''' ({{lang-es|''Andrea Pereira Cejudo''}}; [[19 сентябр]]и [[1993]], [[Барселона]], [[Каталония]], [[Испания]]) —  футболбози [[Испания|испанӣ]], {{afp|cb}}.&lt;ref&gt;[[:en:Andrea Pereira|Andrea Pereira]]&lt;/ref&gt;

== Зиндагинома ==
{{васеъкунии фасл}}

== Маснади бошгоҳӣ ==

== Мунтахаби миллӣ ==

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ|group=қайд|liststyle=lower-alpha}}
== Пайвандҳо ==
{{эзоҳ}}

__FORCETOC__

[[Гурӯҳ:Зодагони 19 сентябр]]
[[Гурӯҳ:Зодагони соли 1993]]
[[Гурӯҳ:Муҳофизатгарони футболи занона]]
[[Гурӯҳ:Футболбоззанони Испания]]
[[Гурӯҳ:Футболбоззанони тими миллии футболи Испания]]
[[Гурӯҳ:Бозигарони БФЗ «Эспанёл»]]
[[Гурӯҳ:Бозигарони БФЗ «Атлетико Мадрид»]]
[[Гурӯҳ:Бозигарони БФЗ «Барселона»]]

{{Spain-footy-bio-stub}}</text>
      <sha1>ll47zzcn54j35nwhlj6hbrdy3nk1p04</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Арабҳо</title>
    <ns>0</ns>
    <id>200452</id>
    <revision>
      <id>1477334</id>
      <parentid>1442797</parentid>
      <timestamp>2026-06-18T17:57:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>30618</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1477334</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="20173" sha1="33od4jg33qwix79f24ciiehher6m8lm" xml:space="preserve">{{Мардум
|group        = Арабҳо 
|native_name  = عَرَب ({{lang|ar-Latn|''‘arab''}})
|native_name_lang = ar&lt;!-- ethnolinguistic/ethnic group [[Talk:Arabs#Proposal|under discussion]] --&gt;
|population = тақр. 450 000 000  (2011)&lt;ref name=&quot;Nydell&quot;&gt;Margaret Kleffner Nydell [https://books.google.com/books?id=ZNoiieefqAcC&amp;printsec Understanding Arabs: A Guide For Modern Times], Intercultural Press, 2005, {{ISBN|1931930252}}, page xxiii, 14&lt;/ref&gt; 
|regions    = [[Иттиҳодияи кишварҳои араб]]{{spaces|3}}430,000,000&lt;ref&gt;total population 450 million, [[CIA Factbook]] estimates an Arab population of 450 million, see article text.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|title=World Arabic Language Day {{!}}   United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization|url=http://www.unesco.org/new/en/unesco/events/prizes-and-celebrations/celebrations/international-days/world-arabic-language-day/|website=www.unesco.org}}&lt;/ref&gt;
&lt;!-- please do not soapbox - pop parameters below are for regional population counts per [[Template:Infobox_ethnic_group#Parameters]] --&gt;
|region1      = {{парчамбандӣ|Brazil}}
|tablehdr     = [[Ҷомеаи арабҳои дур аз ватан]]и қобили таваҷҷуҳ
|pop1         = 12,000,000&lt;ref&gt;{{cite web|title=Arabs Love Brazil. They Are 7% of the Country.|url=http://www.brazzil.com/2004/html/articles/sep04/p118sep04.htm|publisher=Brazzil|accessdate=18 June 2017|archiveurl=https://web.archive.org/web/20100914205846/http://www.brazzil.com/2004/html/articles/sep04/p118sep04.htm|archivedate=2010-09-14}}&lt;/ref&gt;
|region2      = {{парчамбандӣ|France}}
|pop2         = 6,000,000&lt;ref name=&quot;variety.com&quot;&gt;{{cite web|author=By |url=http://www.variety.com/article/VR1117979837.html?categoryid=2879&amp;cs=1 |title=French-Arabs battle stereotypes – Entertainment News, French Cinema, Media |publisher=Variety |date=2008-01-29 |accessdate=2010-08-22}}&lt;/ref&gt;
|region3      = {{парчамбандӣ|Indonesia}}
|pop3         = 5,000,000&lt;ref&gt;{{cite web|title=Hadramaut dan Para Kapiten Arab|url=https://alwishahab.wordpress.com/2009/08/20/hadramaut-dan-para-kapiten-arab/|date=20 August 2009}}&lt;/ref&gt;
|region4      = {{парчамбандӣ|Turkey}}
|pop4         = 5,000,000&lt;ref name=iraqisinturkey&gt;{{cite web|url=http://cadmus.eui.eu/handle/1814/11298|title=The Iraqi Refugee Crisis and Turkey: a Legal Outlook|year=2009|last=Kaya|first=Ibrahim|website=cadmus.eui.eu|accessdate=11 May 2017|archivedate=2017-02-22|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170222211824/http://cadmus.eui.eu//handle/1814/11298}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=www.washingtoninstitute.org&gt;{{cite web|title=The Impact of Syrian Refugees on Turkey|url=http://www.washingtoninstitute.org/policy-analysis/view/the-impact-of-syrian-refugees-on-turkey|website=www.washingtoninstitute.org}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=www.aljazeera.com&gt;{{cite web|title=Turkey's demographic challenge|url=http://www.aljazeera.com/indepth/opinion/2016/02/turkey-demographic-challenge-arabs-syria-refugees-isis-160218063810080.html|website=www.aljazeera.com}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;UNHCR-Turkey&quot;&gt;{{cite web|url=http://data.unhcr.org/syrianrefugees/country.php?id=224|title=UNHCR Syria Regional Refugee Response/ Turkey|author=|date=31 December 2015|work=[[UNHCR]]|accessdate=11 May 2017|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180305121532/http://data.unhcr.org/syrianrefugees/country.php?id=224|archivedate=2018-03-05}}&lt;/ref&gt;
|region5      = {{парчамбандӣ|United States}}
|pop5         = 3,500,000&lt;ref name=&quot;The Arab American Institute&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.aaiusa.org/arab-americans/22/demographics |title=The Arab American Institute |publisher=Aaiusa.org |accessdate=17 September 2011 |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20060601221810/http://www.aaiusa.org/arab-americans/22/demographics |archivedate=1 June 2006 |df=dmy }}&lt;/ref&gt;
|region6      = {{парчамбандӣ|Argentina}}
|pop6         = 1,300,000–3,500,000&lt;ref&gt;{{cite web |title=Inmigración sirio-libanesa en Argentina |url=http://www.fearab.org.ar:80/inmigracion_sirio_libanesa_en_argentina.php |archive-url=https://web.archive.org/web/20100620004217/http://www.fearab.org.ar/inmigracion_sirio_libanesa_en_argentina.php |dead-url=yes |archive-date=20 June 2010 |date=20 June 2010 |df= |accessdate=2017-10-23 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20100620004217/http://www.fearab.org.ar/inmigracion_sirio_libanesa_en_argentina.php |archivedate=2010-06-20 }}&lt;/ref&gt;
|region7      = {{парчамбандӣ|Israel}} (&lt;small&gt;native&lt;/small&gt;)
|pop7         = 1,700,000&lt;ref name=&quot;arab-colpal&quot;&gt;http://www.cbs.gov.il/www/hodaot2013n/11_13_097e.pdf&lt;/ref&gt;
|region9      = {{парчамбандӣ|Venezuela}}
|pop9         = 1,600,000&lt;ref name=&quot;ReferenceA&quot;&gt;{{cite web|last1=Margolis|first1=Mac|title=Abdel el-Zabayar: From Parliament to the Frontlines|url=http://www.thedailybeast.com/articles/2013/09/15/abdel-el-zabayar-from-parliament-to-the-frontlines.html|website=The Daily Beast|date=15 September 2013}}&lt;/ref&gt;
|region10      = {{парчамбандӣ|Colombia}}
|pop10         = 1,500,000&lt;ref name=&quot;Las mil y una historias&quot;&gt;{{cite web|title= Las mil y una historias|url= http://www.semana.com/especiales/articulo/las-mil-historias/68653-3|publisher= semana.com|year= 2004|language= Spanish}}There is an estimated population of 1,500,000 Arabs in Colombia.&lt;/ref&gt;
|region11      = {{парчамбандӣ|Iran}}
|pop11         = 1,500,000&lt;ref name=&quot;Iran&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ir.html |title=Iran |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120203093100/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ir.html |archivedate=3 February 2012 |accessdate=3 August 2013 |df= }}&lt;/ref&gt;
|region12    = {{парчамбандӣ|Chad}}
|pop12        = 1,493,410&lt;ref name=&quot;chad&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/cd.html |title=Chad |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130424020620/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/cd.html |archivedate=24 April 2013 |accessdate=3 August 2013}}&lt;/ref&gt;
|region13   = {{парчамбандӣ|Mexico}}
|pop13        =  1,100,000&lt;ref name=&quot;Ben Cahoon&quot;&gt;{{cite web|author=Ben Cahoon |url=http://www.worldstatesmen.org/Mexico.htm |title=World Statesmen.org |publisher=World Statesmen.org |accessdate=17 September 2011}}&lt;/ref&gt;
|region14   = {{парчамбандӣ|Germany}}
|pop14        =  1,000,000+&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://mediendienst-integration.de/migration/flucht-asyl/syrische-fluechtlinge.html|title=Syrische Flüchtlinge|author=Mediendienst Integration|date=|work=|accessdate=8 June 2016}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|title=Men of Arab descent not finding Germany as welcoming as they used to|url=http://www.pri.org/stories/2016-01-13/men-arab-descent-not-finding-germany-welcoming-they-used|website=Public Radio International|accessdate=2017-10-23|archivedate=2017-10-10|archiveurl=https://web.archive.org/web/20171010101016/https://www.pri.org/stories/2016-01-13/men-arab-descent-not-finding-germany-welcoming-they-used}}&lt;/ref&gt;
|region15     = {{парчамбандӣ|Greece}}
|pop15        =
|region16   = {{парчамбандӣ|Chile}}
|pop16       =  700,000&lt;ref name=&quot;aurora-israel.co.il&quot;&gt;{{es icon}} [https://web.archive.org/web/20100610201209/http://www.aurora-israel.co.il/articulos/israel/Titulares/24782/ En Chile viven unas 700.000 personas de origen árabe y de ellas 500.000 son descendientes de emigrantes palestinos que llegaron a comienzos del siglo pasado y que constituyen la comunidad de ese origen más grande fuera del mundo árabe.]&lt;/ref&gt;
|region17     = {{парчамбандӣ|Italy}}
|pop17        = 680,000&lt;ref name=ISTAT&gt;{{cite web|last1=Dati ISTAT 2016|first1=counting only immigrants from the [[Arab world]]|title=Cittadini stranieri in Italia – 2016|url=http://www.tuttitalia.it/statistiche/cittadini-stranieri-2016/|website=tuttitalia.it}}&lt;/ref&gt;
|region18      = {{парчамбандӣ|United Kingdom}}
|pop18        = 366,769&lt;ref name=&quot;Naba11&quot;&gt;{{cite web|title=REPORT ON THE 2011 CENSUS – MAY 2013 – Arabs and Arab League Population in the UK |url=http://naba.org.uk/library/reports/census_2011.html |publisher=National Association of British Arabs |accessdate=25 April 2014 |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140529130456/http://naba.org.uk/library/reports/census_2011.html |archivedate=May 29, 2014 }}&lt;/ref&gt;
|region19      = {{парчамбандӣ|Canada}}
|pop19        = 380,620 &lt;small&gt;([[Canada 2011 Census|2011 Census]])&lt;/small&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www12.statcan.gc.ca/nhs-enm/2011/dp-pd/prof/details/page.cfm?Lang=E&amp;Geo1=PR&amp;Code1=01&amp;Data=Count&amp;SearchText=Canada&amp;SearchType=Begins&amp;SearchPR=01&amp;A1=All&amp;B1=All&amp;Custom=&amp;TABID=1 |title=2011 National Household Survey: Data tables |author=[[Statistics Canada]] |accessdate=11 February 2014}}&lt;/ref&gt; 
|region20     = {{парчамбандӣ|Netherlands}}
|pop20        = 180,000&lt;ref&gt;{{citation|url=http://www.media-citizenship.eu/images/stories/pdf/Amsterdam_national_focus_group_report.pdf|title=Dutch media perceived as much more biased than Arabic media – Media &amp; Citizenship Report conducted by University of Utrecht|periodical=Utrecht University|date=10 September 2010|accessdate=29 November 2010|archive-date=2019-02-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20190228151603/http://www.media-citizenship.eu/images/stories/pdf/Amsterdam_national_focus_group_report.pdf|dead-url=yes}}&lt;/ref&gt;
|region21     = {{парчамбандӣ|Australia}}
|pop21        = 350,000&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://elecpress.monash.edu.au/pnp/free/pnpv7n4/v7n4_3price.pdf |title=Monash University Research Repository |publisher= |accessdate=24 March 2015 |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110719124226/http://elecpress.monash.edu.au/pnp/free/pnpv7n4/v7n4_3price.pdf |archivedate=19 July 2011 |df= }}&lt;/ref&gt;
| region23  = {{парчамбандӣ|Honduras}}
| pop23     = 150,000–200,000&lt;ref&gt;{{cite web|author=Larry Luxner|url=http://archive.aramcoworld.com/issue/200104/the.arabs.of.honduras.htm|title=The Arabs of Honduras|publisher=Saudi Aramco World|date=2001|accessdate=11 February 2016}}&lt;/ref&gt;
|region24     =[http://www.brillonline.nl/subscriber/entry?entry=islam_SIM-4477 Kister, M.J. &quot;Ķuāḍa.&quot; Encyclopaedia of Islam. Edited by: P. Bearman, Th. Bianquis, C.E. Bosworth, E. van Donzel and W.P. Heinrichs. Brill, 2008. Brill Online. 10 April 2008]: &quot;The name is an early one and can be traced in fragments of the old Arab poetry. The tribes recorded as Ķuḍā'ī were: Kalb [q.v.], Djuhayna, Balī, Bahrā' [q.v.], Khawlān [q.v.], Mahra, Khushayn, Djarm, 'Udhra [q.v.], Balkayn [see al-Kayn ], Tanūkh [q.v.] and Salīh&quot;.&lt;ref&gt;Serge D. Elie, [http://cy.revues.org/document186.html &quot;Hadiboh: From Peripheral Village to Emerging City&quot;] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20080509095925/http://cy.revues.org/document186.html |date=2008-05-09 }}, ''Chroniques Yéménites'': &quot;In the middle, were the Arabs who originated from different parts of the mainland (e.g., prominent Mahrî tribes10, and individuals from Hadramawt, and Aden)&quot;. Footnote 10: &quot;Their neighbors in the West scarcely regarded them as Arabs, though they themselves consider they are of the pure stock of Himyar.&quot;&lt;/ref&gt; [[French language|French]], [[English language|English]], [[Hebrew language|Hebrew]], [[Razihi language|Razihi]] 
|languages = [[Забони арабӣ|Арабӣ]]
|rels      = 
Таърихӣ: [[Устурашиносии араб]]&lt;br /&gt;
&lt;small&gt;([[Hubal]]{{·}}[[al-Lāt]]{{·}}[[Al-‘Uzzá]]{{·}}[[Manāt]]{{·}}[[Religion in pre-Islamic Arabia#Goddesses|Other Goddesses]])&lt;/small&gt;&lt;br /&gt;
Асосан: [[Ислом]]&lt;br /&gt;
&lt;small&gt;([[Суннӣ]]{{·}}[[Шиъа]]{{·}}[[Тасаввуф]]{{·}}[[Ибозия]]{{·}}[[Алавия]]{{·}}[[Дарзия]]{{·}}[[Исмоилия]]{{·}}[[Мусулмонони бемазҳаб]])&lt;/small&gt;&lt;br /&gt;
Аққалияит: [[Масеҳият]]&lt;br /&gt;
&lt;small&gt;([[Калисои ортодоксии шарқӣ]]{{·}}[[Калисои морунӣ]])&lt;/small&gt;&lt;br /&gt;
Smaller minority: Other monotheistic religions
&lt;small&gt;([[Баҳоия]]{{·}}[[Sabianism]]{{·}}[[Бобия]]{{·}}[[Mandaeism]])&lt;/small&gt;
|related = Дигарҳо [[Забонҳои афруосиёӣ|Гӯишварони забони афруосиёӣ]]
|footnotes  = {{smallsup|a}} Arab ethnicity should not be confused with non-Arabic-speaking ethnicities that are also native to the Arab world.&lt;br&gt;{{smallsup|b}} Not all Arabs are Muslims and not all Muslims are Arabs. An Arab can follow any religion or irreligion.&lt;br&gt;{{smallsup|c}} Arabs account for around 20% of all Muslims worldwide.&lt;ref&gt;{{Cite book|title=Muslims in the United States |last1=Ba-Yunus |first1=Ilyas |authorlink=|author2=Kone, Kassim|volume=|year=2006|publisher=Greenwood Publishing Group |location=|isbn=0-313-32825-0|page=172}}&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;{{smallsup|d}} [[Arab identity]] is defined independently of religious identity.
}}
'''Арабҳо́''' ({{lang-ar|عرب}}) — гурӯҳи халқҳои&lt;ref&gt;''Арабы'' — Толковый словарь Ожегова. С. И. Ожегов, Н. Ю. Шведова. 1949—1992.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;''Арабы'' — статья из Большой Советской Энциклопедии — М.: Советская энциклопедия. 1969—1978.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Книга|заглавие=Энциклопедия «Народы мира»|ссылка=https://books.google.co.il/books?id=LZFdppTjTiMC&amp;pg=PA52|издание=ОЛМ А|место=М|год=2007|страницы=52|страниц=640|isbn=978-5-373-01057-3}}&lt;/ref&gt; қадимаи [[сомӣ]].

== Густариш ==
Аҳолии асосии Алҷазоир, Баҳрайн, Миср, Ҷануби Саҳрои Кабир, Урдун, Ироқ, Яман, Қатар, Кувайт, Лубнон, Либиё, Мавритания, Марокаш, Аморатҳои Муттаҳидаи Араб, Уммон, Фаластин, Арабистони Саудӣ, Сурия, Судон, Тунис (Ифриқия). Гурӯҳи алоҳидаи арабҳо дар мамлакатҳои Осиё (Афғонистон, Изроил, Индонезия, Эрон, Туркия, Ӯзбекистон, [[Тоҷикистон]], Туркманистон), Европаи Ғарбӣ, Америкаи Шимолию Ҷанубӣ, Африка ва Австралия зиндагӣ доранд. Хаташон ба асоси алифбои арабӣ шакл гирифтааст. Шумораи умумии аҳолии арабҳо дар ибтидои садаи XXI бештар аз 200 млн нафар буда (ба ҳисоби маъхазҳои дигар беш аз 300 млн), аз ин дар Осиё 70 млн нафар, Африка 125, 2 млн нафар, Ҷануби Европа 2,5 млн нафар ва Америкаи Шимолию Ҷанубӣ 1,2 млн нафар зиндагӣ мекунанд.

== Дин ==
Аксари эътиқодмандони мусулмон суннимазҳабанд. Ҳамчунин ҷамоатҳои насронӣ – қибтиён дар Миср, православҳо дар Лубнон, Сурия, Урдун сукунат доранд. Ҳоло эътиқодмандони дину ойинҳои қадимӣ низ мавҷуданд. Аҷдоди арабҳо аҳолии нимҷазираи Арабистон будааст.

== Гурӯҳи арабҳо ==
Мутобиқи принсипҳои маданӣ-хоҷагидорӣ арабҳо муқимӣ, ниммуқимӣ, кӯчманчӣ ва нимкӯчӣ мешаванд. Дар водиҳо кишоварзон – фаллоҳон ба киштукор машғуланд; ғалладонагиҳо, нахли хурмо, қаҳва ва дигар зироатҳои хӯрока мепарваранд. Аксари арабҳои кӯчӣ (бадавиҳои шутуркаш) ва нимкӯчманчиянд (шавиён – гӯсфандбонҳо). Дар миёнаҳои садаи XX иқтисодиёти бадавиён касод шуд ва бархе аз чорводорон ба саноат рӯ оварданд. Минбаъд дар аксари мамолики араб шаҳрсозӣ авҷ гирифта, истеҳсолоти саноатӣ рӯ ба тараққӣ мениҳад; истихроҷи нефту дигар канданиҳои фоиданок афзун мешавад. Моликияти оилавии хусусии бадавиён чорво, чарогоҳҳои ҷамоатӣ – қабилавӣ ва манбаъҳои оби ин минтақа аст. Асоси ташаккули авлодӣ – қабилавӣ гурӯҳи оилавӣ – хешутаборист, ки ба ҷамоати аз обои ягонаи падарӣ пайдошуда мансуб аст. Якчанд ҳамин навъи гурӯҳҳо қабилаеро бо сарварии шайх ташкил медиҳанд. Муносибатҳои ҷамъиятӣ тибқи қонунҳои муқаррарӣ ва шариат танзим мешаванд.

== Фарҳанг ==
[[Акс:PLATE8CX.jpg|thumb|Либоси занони араб, асрҳои IV—VI.]]
[[Акс:PLATE8DX_foruth_sixth.jpg|thumb|Либоси мардони араб, асрҳои IV—VI.]]
Мутобиқи шариат мардон серзананд ва ин ҳолат маъмулан хоси оилаҳои сарватманд аст. Сарварии оила ба уҳдаи марди бузургсол ё соҳибэътибори хонадон вогузор аст. Бадавиҳо дар хаймаҳо зиндагӣ мекунанд ва хаймаи калонтарин моли шайхҳои ҷамоат аст, ки дар пешгоҳ ҷойгир мешавад. Хонаҳои деҳқонон – фаллоҳон чоркунҷаи синҷии сутундор буда, бомашон ҳамвор аст. Вобаста ба маҳал масолеҳи сохтмонӣ аз хишти хом, хишти пухта, похса ва санг иборат мебошад. Чунин хонаҳо ҳуҷраҳои пеш – барои мардҳо ва ҳуҷраҳои дарун барои занонро доранд.

== Арабҳои Тоҷикистон ==
Дар ҳудуди Тоҷикистон арабҳо дар якчанд деҳаи [[Ноҳияи Шаҳритӯс|ноҳияи Шаҳритузи]] вилояти Хатлон, [[ноҳияи Конибодом]]и вилояти Суғд ва баъзе навоҳии дигар зиндагӣ доранд, ки аз зумраи қабилаи суриягӣ мебошанд. Онҳо забону урфу одати худро аз даст дода ба забонҳои тоҷикию ӯзбекӣ такаллум мекунанд ва тарзи зиндагии комили тоҷикона доранд.

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ|2}}

== Адабиёт ==
* Гуго Винклер, Карл Нибур, Генрих Шурц, История человечество, С.-Пб., 1909;  
* Беляев Е. А., Арабы, ислам и арабский халифат, М., 1966;  
* Марков Г. Е., Кочевники Азии: структура хозяйства и общественные организации, М., 1976.

== Пайвандҳо ==
* [http://www.krugosvet.ru/enc/istoriya/ARABI.html Арабы] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20161227055447/http://www.krugosvet.ru/enc/istoriya/ARABI.html |date=2016-12-27 }}&amp;nbsp;// Энциклопедия «Кругосвет».
* {{Cite web|url=http://etnolog.ru/people.php?id=ARAB|title=Арабы|publisher=Etnolog.ru|accessdate=2014-02-17|ref=Etnolog.ru}}

== Сарчашма ==
* {{ЭМТ||1}}

[[Гурӯҳ:Арабҳо]]
[[Гурӯҳ:Ақвом ва миллатҳо аз рӯи алифбо]]</text>
      <sha1>33od4jg33qwix79f24ciiehher6m8lm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Бозиҳои олимпии тобистона 2012</title>
    <ns>0</ns>
    <id>207224</id>
    <revision>
      <id>1477376</id>
      <parentid>1206330</parentid>
      <timestamp>2026-06-18T20:42:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>30618</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1477376</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4527" sha1="c68dvpglmap0woaj7xr8j9655z6w3z2" xml:space="preserve">{{D-|}}{{Олимпиада
|Ном = XXX-юмин Бозиҳои олимпӣ 
|Шиор = Inspire a Generation
|Нишон = 
|Андоза = 200
|Тавсиф = 
|Шаҳр = {{flagicon|Британияи Кабир}} [[Лондон]], &lt;br&gt; [[Британияи Кабир]] 
|Кишварҳо = 204&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.london2012.com/countries/ |title=Сайти расмии Бозиҳои олимпӣ 2012 |accessdate=2012-09-18 |archivedate=2012-09-09 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120909125222/http://www.london2012.com/countries/ }}&lt;/ref&gt; 
|Ширкатдорон = 10 956&lt;ref&gt;[[Бозиҳои олимпии тобистона 2012#Кишварҳои ширкаткунанда]]&lt;/ref&gt;
|Медалҳо = 302 баста дар 26 навъи варзиш
|Оғоз = [[27 июл]]и [[2012]]
|Пӯшидашавӣ = [[12 августа]] [[2012]]
|Оғозкунанда = [[Елизаветаи II]] 
|Машъали_олимпӣ = Кэллум Эйрли&lt;br&gt;Ҷордан Дакитт&lt;br&gt;Дезире Хенри&lt;br&gt;Кейт Кирк&lt;br&gt;Кэмерон Макритчи&lt;br&gt;Эйдан Рейнольдс&lt;br&gt;Адел Трейси
|Савганди_олимпӣ = [[Стивенсон, Сара|Сара Стивенсон]]
|Варзишгоҳ = [[Варзишгоҳи олимпӣ (Лондон)|Варзишгоҳи олимпӣ]]
|Қаблӣ         = [[Бозиҳои олимпии тобистона 2008|2008]]
|Баъдӣ          = [[Бозиҳои олимпии тобистона 2016|2016]]
}}
'''Бозиҳои олимпии тобистона 2012''' ({{lang-en|2012 Summer Olympics}}, {{lang-fr|Jeux Olympiques d'été de 2012}}, расман '''Бозиҳои XXX Олимпиада''' номида мешавад) — сиюмин&lt;ref&gt;27-е по счету среди проведенных. Игры 1916, 1940 и 1944 годов были отменены&lt;/ref&gt; [[бозиҳои олимпии тобистона]], баргузоршуда дар [[Лондон]], пойтахти [[Британияи Кабир]], аз [[27 июл]] то [[12 август]]и [[соли 2012]]. Лондон аввалин шаҳр шуд, бозиҳоро бори савву қабул кард.

== Тими олимпии Тоҷикистон ==
{{асосӣ|Тоҷикистон дар Бозиҳои олимпии тобистона 2012}}
{| class=&quot;wikitable&quot;
|'''Варзишгар'''
|'''Намуди варзиш'''
|'''Қувваозмоӣ'''
|'''Ҷой   ''' 
|'''Давр'''
|'''Натиҷа'''
|-
|[[Юсуф Абдусаломов|Юсуф Абдуссаломов]]
|Гуштини озод
|мардон, 84 кг
|15
|FR
|
|-
|Сергей БАБИКОВ
|Тирпаронӣ
|мардон, таппончаи пневматикӣ, 10 м      
|44
|Интихобӣ    
|562
|-
|[[Расул Боқиев]]
|Дзюдо
|мардон, 73 кг
|7
|FR
|
|-
|'''[[Мавзуна Чориева]]'''
|'''Бокс'''
|'''занон, 60 кг'''
|'''3'''
|'''FR'''
|
|-
|[[Алишер Гулов]]
|Таеквондо
|мардон, +80 кг
|7
|FR
|
|-
|[[Искандари Рустам]]
|Гуштини озод
|мардон, 96 кг
|12
|FR
|
|-
|Екатерина ИЗМАЙЛОВА
|Шиноварӣ
|занон, тарзи озод, 50 м
|61
|I
|
|-
|[[Дилшод Назаров]]
|Варзиши сабук        
|мардон, гурзандозӣ
|10
|Финал
|73.80
|-
|Собирҷон НАЗАРОВ
|Бокс
|мардон, 75 кг
|17
|FR
|
|-
|Фарҳод НЕЪМАТОВ
|Таеквондо
|мардон, 68 - 80 кг
|11
|FR
|
|-
|Николай НОЕВ
|Гуштини озод
|мардон, 55 кг
|18
|FR
|
|-
|Владислава ОВЧАРЕНКО       
|Варзиши сабук
|занон, 200 м
|49
|I
|24.39
|-
|[[Ҷаҳон Қурбонов]]
|Бокс
|мардон, 81 кг
|17
|FR
|
|-
|[[Парвиз Собиров]]
|Дзюдо
|мардон, 90 кг
|17
|FR
|
|-
|[[Анвар Юнусов]]
|Бокс
|мардон, 56 кг
|9
|FR
|
|-
|Зелимхон ЮСУПОВ
|Гуштини озод
|мардон, 66 кг
|11
|FR
|
|}

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Пайвандҳо ==
* {{cite web
 |url         = https://www.olympic.org/london-2012
 |title       = Саҳифаи Олимпиада
 |website     = Сайти расмии КБО
 |lang        = en
}}

{{хурд}}
{{Бозиҳои олимпии тобистона 2012}}

[[Гурӯҳ:Бозиҳои олимпии тобистона 2012]]</text>
      <sha1>c68dvpglmap0woaj7xr8j9655z6w3z2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Кишоварзӣ дар Тоҷикистон</title>
    <ns>0</ns>
    <id>207481</id>
    <revision>
      <id>1477503</id>
      <parentid>1442800</parentid>
      <timestamp>2026-06-19T04:45:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>30618</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1477503</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="43821" sha1="e03fzmuftez33fefmef11q6nqluqwvm" xml:space="preserve">'''Кишоварзӣ дар [[Тоҷикистон]]''' — яке аз соҳаҳои муҳимтарини [[иқтисоди миллӣ]] буда, таъмини ҳадафи стратегии Ҳукумат, яъне амнияти озуқавории мамлакат, асосан аз сатҳи рушди он вобаста мебошад&lt;ref&gt;Паёми Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон ба Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон аз 24 апрели соли 2010&lt;/ref&gt;.

== Таърих ==
Кишоварзӣ, ки аз замонҳои қадим бо истилоҳҳои деҳқонӣ, деҳқанат, барзгарӣ, фалоҳӣ ҳам маъмул буд, яке аз соҳаҳои муҳимми истеҳсолоти ҷамъиятӣ буда, аҳолиро бо хӯрокворӣ ва саноати ҳунармандиро бо ашёи хом ва ҳайвоноти аҳолиро бо ғизо таъмин менамояд. Мардумони ориёитабор яке аз аввалин кишоварзон будаанд. Дар Авесто, хусусан қисматҳои Видеват ва Готҳо, оид ба деҳқонӣ, ғаллакорӣ, боғдорӣ, обёрии заминҳо, чорводорӣ маълумоти фаровон мавҷуд аст. Минбаъд тибқи иттилои ҷуғрофидонҳо ва муаррихони пешин кишоварзӣ дар сарзаминҳои Мовароуннаҳру Хуросон ривоҷу равнақи бесобиқа доштааст.

=== Замони шӯравӣ ===
Баъди ба Русия ҳамроҳ карда шудани Осиёи Миёна хусусиятҳои кишоварзии мардуми Осиёи Миёна ва бахусус Тоҷикистон, тағйир ёфта, ба талаботи саноати Русияи подшоҳӣ мувофиқ кунонда шуд; бо афзудани талабот ва баланд рафтани нархи пахта заминҳои кишти пахта босуръат васеъ карда мешуданд. Ҳанӯз А. И. Вавилов — олим ва сайёҳи машҳур Осиёи Миёнаро яке аз марказҳои зироати дунё ҳисобида, борҳо таъкид карда буд, ки кӯҳсори Тоҷикистон ва Бадахшон яке аз марказҳои қадимтарини зироат мебошад. Раванди пахтакорӣ ва рушди дигар со ҳаҳои кишоварзӣ, аксаран ҳамчун манбаи ашёи хом, минбаъд ҳам ривоҷ гирифт. Дар ҷумҳурӣ муассисаи нахустини илмӣ оид ба зироат соли 1927 (Стансияи давлатии таҷрибавии селексионии Тоҷикистон) ташкил гардид. Соли 1930 Стансияи минтақавии таҷрибавии пахтакории Тоҷикистон (дар ноҳияи Ҷилликӯл) таъсис ёфт. Соли 1950 дар Академияи фанҳои ҶШС Тоҷикистон Шуъбаи пахта корӣ ифтитоҳ гардид. Соли 1956 Институти таҳқиқоти илмии зироат ба кор шурӯъ кард. Минбаъд дар солҳои гуногун Институти хокшиносӣ, Институти таҳқиқоти илмии боғу токдорӣ ва сабзавоткорӣ, Институти хоҷагии қишлоқи Тоҷикистон таъсис дода шуданд, ки дар ривоҷу равнақи соҳа саҳми бузург доранд.

=== Даврони истиқлол ===
[[File:Президенти_Ҷумҳурии_Тоҷикистон_ва_вазири_кишоварзӣ_Қосим_Қосимов_ҳангоми_муоинаи_гандумзор.tif|alt=Президети Ҷумҳурии Тоҷикистон ва вазири кишоварзӣ Қосим Қосимов ҳангоми муоинаи гандумзор|thumb|267x267px|[[Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон]] ва вазири кишоварзӣ [[Қосим Қосимов|Қосим Роҳбар]] ҳангоми муоинаи [[гандум]]зор]]
Пас аз истиқлоли давлатӣ дар ҷумҳурӣ ислоҳоти иқтисодӣ оғоз гардид. Дар асоси қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон «Оид ба ислоҳоти замин» соли 1992 марҳилаи қисман тақсим намудани заминҳои минтақаҳои кӯҳӣ ва наздикӯҳӣ оғоз гардид. Инчунин бо фармонҳои Президенти ҷумҳурии Тоҷикистон аз [[9 октябр]]и [[соли 1995]] №342 ва аз [[1 декабр]]и [[соли 1997]] №874, 75 ҳазор гектар замин барои истифода ба аҳолии деҳот тақсим карда шуд, ки ин амал барои таъмин намудани аҳолӣ бо озуқа мусоидат намуд.&lt;ref&gt;История таджикского народа. Том VI. (Новейшая история). Душанбе:«Империал-Групп»,2011. С. 520.&lt;/ref&gt;
 
Бо мақсади истифодаи пурсамар ва оқилонаи захираҳои замин ва об, афзун намудани истеҳсоли маҳсулоти кишоварзӣ [[25 июн]]и [[соли 1996]], №522 фармони Президенти ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи таҷдиди корхонаҳо ва ташкилотҳои кишоварзӣ» қабул гардид. Дар ин раванд супориши давлатӣ ва нархи маҳсулоти кишоварзӣ озод эълон карда шуд, ки ин ба соҳибихтиёрии деҳқон барои парвариши маҳсулот мусоидат намуд&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite web|url=http://moa.tj/wp-content/Program_Taj_Rus_Eng_ready.pdf|title=Барномаи ислоҳоти кишоварзии Ҷумҳурии Тоҷикистон барои солҳои 2012-2020|author=|website=|date=2012-08-01|publisher=|accessdate=2018-02-21|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180712172139/http://moa.tj/wp-content/Program_Taj_Rus_Eng_ready.pdf|archivedate=2018-07-12}}&lt;/ref&gt;.

Ислоҳоти гузаронидашуда дар соҳаи кишоварзӣ, ба хоҷагиҳои деҳқонӣ (фермерӣ) озодии интихоби истеҳсол ва фурӯши зироатҳои кишоварзиро дод. Дар бисёр ҷойҳо амалӣ намудани гузаронидани кишти такрорӣ дар заминҳои обӣ, инчунин ҳалли масъалаи қарзи хоҷагиҳои пахтакор иқтидори соҳаро хеле афзун намуд. Гузариш ба шакли нави муносибатҳои иқтисодӣ ва ташкил намудани шаклҳои нави хоҷагидорӣ, хусусигардонии амвол ба тағйироти куллӣ дар соҳаи кишоварзӣ оварда расонид&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;.

Гузариш ба шакли нави муносибатҳои иқтисодӣ ва ташкил намудани шаклҳои нави хоҷагидорӣ, ғайридавлатӣ гардондани моликият дар соҳаи кишоварзӣ ба тағйироти куллӣ оварда расонд. Дар соҳаи кишоварзии ҷумҳурӣ  шумораи хоҷагиҳои деҳқонӣ (фермерӣ) 54,3 ҳазор аз ҷумла: 890 адад асотсиатсияи хоҷагиҳои деҳқонӣ (фермерӣ), 819 адад хоҷагиҳои деҳқонии коллективӣ ва 357 адад хоҷагиҳои кооперативӣ ташкил медиҳанд.

Саҳми бахши хусусӣ дар рушди соҳаи кишоварзӣ мустаҳкам гардида истодааст. Таҳлилҳо нишон медиҳанд, ки дар ҷумҳурӣ ҳаҷми истеҳсоли маҳсулоти кишоварзӣ афзоиш ёфта, истеҳсоли маҳсулоти кишоварзии дар соли 2010 нисбат ба соли 1991 3,2 маротиба зиёд гардидааст.

Рушди соҳаи кишоварзӣ барои таъмини босубот ва мутаносиби аҳолии кишвар бо маводди хӯрока тавассути афзоиши мунтазам ва устувори истеҳсоли маҳсулоти кишоварзӣ, баланд бардоштани сатҳи даромаднокӣ ва бо ҷойи кор таъмин намудани аҳолӣ, инчунин ҳифзи захираҳои табиӣ мусоидат менамояд. Ба хоҷагиҳои деҳқонӣ додани озодии парвариши зироати кишоварзӣ иқтидори соҳаро хеле афзун намуд. Мутобиқи маълумоти оморӣ ҳаҷми истеҳсоли маҳсулоти кишоварзӣ, — ғалладонагиҳо, пахта, картошка, сабзавот, полезиҳо, меваҷот, афзоиши саршумори чорво ва паранда дар солҳои охир мутаносибан хеле боло рафт.

Дар давраи истиқлол ҷиҳати рушди соҳаи кишоварзӣ аз тарафи Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон гузаронидани ислоҳоти замин, таҷдиди хоҷагиҳо ва қабули барномаҳои давлатӣ оид ба рушди соҳаҳои рустанипарварӣ, чорводорӣ, тухмипарварӣ ва таъминот бо техникаи кишоварзӣ ба рушди соҳа такони ҷиддӣ бахшид. Бо қарори Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон Барномаи рушди соҳаи моҳипарварӣ дар Ҷумҳурии Тоҷикистон барои солҳои 2009-2015 қабул гардидааст, ки он яке аз самтҳои ояндадори соҳаи кишоварзӣ маҳсуб мешавад. Дар маҷмӯъ то соли 2021 дар соҳаи кишоварзӣ 13 барномаи давлатии соҳавӣ қабул гардидааст.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web|url=http://president.tj/taxonomy/term/5/159|title=Кишоварзӣ|author=|website=Президенти Тоҷикистон|date=|publisher=president.tj|lang=tg|accessdate=2018-02-21}}&lt;/ref&gt;.

Бо қарори Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон аз [[31 декабр|31 декабри]] [[соли 2008]] № 658 '''Консепсияи сиёсати аграрии Ҷумҳурии Тоҷикистон''' тасдиқ шудааст. Татбиқи муқаррароти  асосии  Консепсияи  мазкур  ба  ташаккули  сиёсати ягонаи давлатӣ дар соҳаи аграрии иқтисодиёт ва расидан ба  стратегияи  асосии мамлакат - '''''таъмини амнияти озуқавории кишвар''''' мусоидат менамояд.
Ҳамзамон Консепсияи мазкур  ҳуҷҷати  ниҳоӣ  ё  догматикӣ  набуда, метавонад такмилу тағйир ёбад ва дар рафти татбиқ бо банду муқаррароти нав пурра карда шавад. Мақсади асосии  Консепсия  аз  он  иборат  аст,  ки '' то соли 2015 таъмини амнияти озуқавории кишвар'' аз маҳсулоти асосии  кишоварзӣ  ва  баланд бардоштани  даромади  молистеҳсолкунандагони  деҳот  дар асоси сифатан беҳтар намудани фаъолияти онҳо, таъмин карда шавад.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://moa.tj/konun/23.html|title=Консепсияи сиёсати аграрии Ҷумҳурии Тоҷикистон|author=|website=moa.tj/konun/23|date=|publisher=|lang=tg|accessdate=2024-05-22|archivedate=2024-05-22|archiveurl=https://web.archive.org/web/20240522143905/https://moa.tj/konun/23.html}}&lt;/ref&gt;.
== Дастгирии соҳаи кишоварзӣ ==
Соли 2008 сармоягузории мустақими Хазинаи байналмилалии рушди кишоварзӣ ба Ҷумҳурии Тоҷикистон дар самти рушди деҳот 115 миллион доллари Иёлоти Муттаҳидаи Америкаро ташкил дода, шумораи умумии манфиатгирандагон зиёда аз 300 ҳазор хонаводаро ташкил медиҳад.

Ҳамчунин бо дастгирӣ ва ҳамкории зичи мутақобилаи Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон ва Хазинаи байналмилалии рушди кишоварзӣ Лоиҳаи беҳсозии сатҳи зиндагӣ дар Вилояти Хатлон, марҳилаи якуми Лоиҳаи «Рушди чорводорӣ ва чарогоҳҳо», марҳилаи дуюми Лоиҳаи «Рушди чорводорӣ ва чарогоҳҳо», Лоиҳаи «Дастгирии соҳаи кишоварзӣ дар заминаи ҷомеа» ва Лоиҳаи «Дастгирӣ ба ғизои мактабӣ» муваффақона амалӣ гардиданд.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://khovar.tj/2024/06/dar-to-ikiston-loi-ai-dastgirii-so-ai-kishovarz-dar-zaminai-omea-to-soli-2030-amal-megardad/|title=Консепсияи сиёсати аграрии Ҷумҳурии Тоҷикистон |author=|website=khovar.tj|date=|publisher=|lang=tg|accessdate=2024-06-15}}&lt;/ref&gt;.
13 июни соли 2024 дар Ҷумҳурии Тоҷикистон лоиҳаи «Дастгирии соҳаи кишоварзӣ дар заминаи ҷомеа+» аз ҷониби Хазинаи байналмилалии рушди кишоварзӣ (IFAD) қабул гардидааст, ки то соли 2030 идома меёбад.
Лоиҳаҳои аз ҷониби Хазинаи байналмилалии рушди кишоварзӣ (IFAD) маблағгузоришаванда зимни вохӯрии Вазири кишоварзии Ҷумҳурии Тоҷикистон [[Қурбон Ҳакимзода]] ва Президенти Хазинаи байналмилалии рушди кишоварзӣ (IFAD) Алваро Ларио дар ҳошияи Конфронси сатҳи баланд бахшида ба «Даҳсолаи байналмилалии амал «Об барои рушди устувор, солҳои 2018-2028» дар Душанбе мавриди баррасӣ қарор дода шуданд.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://khovar.tj/2024/06/dar-to-ikiston-loi-ai-dastgirii-so-ai-kishovarz-dar-zaminai-omea-to-soli-2030-amal-megardad/|title=Консепсияи сиёсати аграрии Ҷумҳурии Тоҷикистон |author=|website=khovar.tj|date=|publisher=|lang=tg|accessdate=2024-06-15}}&lt;/ref&gt;.

== Соҳаҳои кишоварзӣ ==

=== Растанипарварӣ ===
{{асосӣ|Растанипарварӣ}}
Растанипарварӣ соҳаи асосии кишоварзӣ буда, барои амалӣ намудани амнияти озуқаворӣ ва таъмини корхонаҳои саноати мамлакат бо маҳсулот нақши бориз дорад. Асосан аҳолиро бо ғалладонагиҳо, картошка, меваҷот, сабзавот, полезиҳо ва пахта таъмин менамояд.

Бо мақсади таъмини бозорҳои истеъмолии кишвар бо маҳсулоти озуқаворӣ мувофиқи маълумоти оморӣ (соли 2023) 
;Дар ҳамаи шаклҳои хоҷагидории ҷумҳурӣ кишти зироатҳои  кишоварзӣ дар 861466 гектар, аз он:  
* ғалладонагӣ дар майдони 392333 гектар, 
* зироатҳои техникӣ 202653 гектар, 
* картошка 58566 гектар, 
* сабзавот 73286 гектар, 
* полизӣ 22593 гектар, 
* зироатҳои хӯроки чорво дар майдони 111986 гектар гузаронида шудааст,
ки нисбат ба соли 2022 кишти зироатҳои кишоварзӣ 1698 гектар, аз он зироатҳои ғалладонагӣ 1802 гектар, картошка 2474,5 гектар, сабзавот 3294 гектар  ва полизӣ 1929 гектар зиёд гардида, зироатҳои хӯроки чорво 3148 гектар ва зироатҳои техникӣ 4591 гектар кам  кишт гардидааст.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://moa.tj/activities/63-rastaniparvar.html|title=Растанипарварӣ|author=|website=instchorvodori.tj|date=2023|publisher=|lang=tg|accessdate=2024-05-21}}{{Пайванди мурда|date=September 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

Дар ин давра кишти пахта 175695 гектарро ташкил медиҳад, ки нисбат ба соли 2022, 5847 гектар кам мебошад. Дар давраи ҳисоботӣ кишти пахта дар ҷумҳурӣ дар майдони 175965 гектар гузаронида, иҷрои дурнаморо дар сатҳи 94 фоиз таъмин гардидааст. Аз ҳисоби кам кишт гардидани зироатҳои техникӣ ва зироатҳои хӯроки чорво дар ҷумҳурӣ кишти зироатҳои ғалладонагиҳо, картошка, сабзавот ва полизӣ зиёд гардидааст.

Тибқи дурнамои кишти зироатҳои кишоварзӣ барои ҳосили соли 2023 дар хоҷагиҳои ҷамоавӣ ва деҳқонии ҷумҳурӣ гузаронидани кишти зироатҳои ғалладонагӣ дар майдони 269,3 ҳазор гектар, зироатҳои техникӣ 213,7 ҳазор гектар (аз он пахта 186 ҳазор гектар), картошка 40 ҳазор гектар, сабзавот 41,2 ҳазор гектар ва полизӣ 18,7 ҳазор гектар пешбинӣ гардид.

Тибқи маълумоти оморӣ дар давраи ҳисоботӣ хоҷагиҳои ҷамоавӣ ва деҳқонии ҷумҳурӣ кишти зироатҳои ғалладонагиро дар майдони 306,6 ҳазор гектар гузаронида, иҷрои дурнаморо дар сатҳи 113,8 фоиз, зироатҳои техникӣ 198,3 ҳазор гектар ё 92,8 фоиз (аз он пахта 175,7 ҳазор гектар ё 94 фоиз) картошка 33,5 ҳазор гектар ё 84 фоиз, сабзавот 41,2 ҳазор гектар ё 100 фоиз ва полизӣ 19,5 ҳазор гектар ё 104,2 фоиз таъмин намуданд.

Барои самаранок ва оқилона истифода намудани заминҳои корами обӣ ва гирифтани 2-3 ҳосил хоҷагиҳои деҳқонӣ ва ҷамоавӣ тибқи маълумоти оморӣ ба ҳолати 01.07.2023 дар майдони 76672 гектар кишти такрории зироатҳои кишоварзӣ гузарониданд, ки нисбат ба ҳамин давраи соли гузашта 6230 гектар ё 8,8 фоиз зиёд буда, 78,2 фоизи дурнамои пешбинигардидаро ташкил медиҳад.
Кишти ғалладонагиҳо дар майдони 45941,1 гектар, аз он шолӣ 9869 гектар, ҷуворимакка барои дон 22282 гектар, дигар ғалладонагиҳо 13791 гектар, зироатҳои техникӣ 2009 гектар, картошка 27 гектар, сабзавот 6262 гектар, полизӣ 3764 гектар ва зироатҳои хӯроки чорво 18669 гектар гузаронида шудааст, ки кишти ғалладонагиҳо ба 113 фоиз, зироатҳои техникӣ 103,6 фоиз, картошка 93 фоиз, сабзавот 98 фоиз, полизӣ 101,7 фоиз ва зироатҳои хӯроки чорво ба 105,3 фоизи ҳамин давраи соли гузашта баробар мебошад.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://moa.tj/activities/63-rastaniparvar.html|title=Растанипарварӣ|author=|website=instchorvodori.tj|date=2023|publisher=|lang=tg|accessdate=2024-05-21|archivedate=2024-05-22|archiveurl=https://web.archive.org/web/20240522143912/https://moa.tj/activities/63-rastaniparvar.html}}&lt;/ref&gt;

=== Боғдориву токпарварӣ ===
{{асосӣ|Боғдорӣ|Токпарварӣ}}
Боғдориву токпарварӣ яке аз соҳоти асосии комплекси агросаноатии Ҷумҳурии Тоҷикистон маҳсуб ёфта, дар бобати таъмини аҳолӣ бо маводди хӯрока, афзун гардондани имкониятҳои содиротии мамлакат ва бо ҷойҳои кории доимӣ таъмин намудани аҳолӣ мавқеи муҳим дорад.
Бо мақсади рушди соҳаи боғу токпарварӣ, тадриҷан зиёд намудани истеҳсоли меваю ангур Қарори Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи барномаи мақсадноки давлатии рушди соҳаи боғу токпарварӣ, тадриҷан зиёд намудани истеҳсоли меваю ангур ва парвариши дарахтони мева ва ҳамешасабз дар Ҷумҳурии Тоҷикистон барои солҳои 2007—2010» ва баъдан Фармони Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон (аз 27 августи 2009, № 683) «Дар бораи тадбирҳои иловагӣ доир ба рушди соҳаи токпарварӣ дар Ҷумҳурии Тоҷикистон барои солҳои 2010-2014» ба тасвиб расид, ки дар пайи он дар ҷумҳурӣ (танҳо дар нимсолаи дуюми соли 2013) дар майдони 12604 га боғу токзорҳои нав бунёд шуданд. Соли 2010 ҳаҷми содироти меваи тару тоза ва хушк ба 262 ҳазор тонна расонида шуд, ки ин нишондиҳандаи баландтарин барои Тоҷикистон маҳсуб мешавад. 

Дар ҷумҳурӣ соли 2023 майдони умумии боғу токзорҳо 204114,9 гектар буда, аз он токзор 39721,3 гектарро ташкил медиҳад.  Бо мақсади баланд бардоштани иқтидори содиротии кишвар тибқи маълумоти оморӣ ба ҳолати 01.01.2024 кишоварзони ҷумҳурӣ дар майдони 906,8 гектар боғ ва 117,4 гектар токзор бунёд намуданд, ки аз майдони умумии боғ 508,2 гектар ва токзор 110,9 гектар дар талу теппаҳои бо намӣ таъмин буда, бунёд карда шудааст. Инчунин дар ин давра дар майдони 1300  гектар боғҳо ва 304,4 гектар токзор корҳои барқароркунӣ амалӣ карда шудааст.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://moa.tj/activities/122-viticulture.html|title=Боғу токпарварӣ|author=|website=instchorvodori.tj|date=2023|publisher=|lang=tg|accessdate=2024-05-21|archivedate=2024-05-22|archiveurl=https://web.archive.org/web/20240522143907/https://moa.tj/activities/122-viticulture.html}}&lt;/ref&gt;

Барои таъмини хоҷагиҳои кишоварзӣ бо ниҳолҳои хушсифати мевадиҳанда, ороишию сояафкан ва ҳамешасабз хоҷагиҳои ниҳолпарварии КВҶД “Тоҷикниҳолпарвар” якҷо бо иҷоракорон дар мавсими ниҳолфурӯшӣ то давраи ҳисоботӣ ба миқдори 422240 бех ниҳолҳои гуногунро ба харидорон бо нархҳои дастрас пешкаш намуданд.

Рӯёнидани ҳосили ба талаботи бозори истеъмолӣ ва содирот ҷавобгӯ, аз сари вақт гузаронидани чорабиниҳои агротехникӣ вобастагӣ дошта, бо ин мақсад дар боғу токзорҳои ҷумҳурӣ дар 91334 гектар коркарди байни қаторҳо ва нармкунии бехи дарахтон, 97911 гектар башаклдарории дарахтон, 39429 гектар яхобмонӣ ва 48985 гектар коркарди кимиёвӣ гузаронида шудааст, ки ин усулҳо барои кам кардани пайдошавии организмҳои зараррасон таъсири мусбии худро мерасонад.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://moa.tj/activities/122-viticulture.html|title=Боғу токпарварӣ|author=|website=instchorvodori.tj|date=2023|publisher=|lang=tg|accessdate=2024-05-21|archivedate=2024-05-22|archiveurl=https://web.archive.org/web/20240522143907/https://moa.tj/activities/122-viticulture.html}}&lt;/ref&gt;
Имкониятҳои кишвар дар зиёд намудани содироти ин намуди маҳсулоти кишоварзӣ ҳанӯз хеле фаровон мебошанд.

== Тухмипарварӣ ==
{{асосӣ|Тухмипарварӣ дар Тоҷикистон}}
Дар ҳамкорӣ бо Барномаи оҷонсии байналхалқии Шветсия (SIDA) лоиҳаи «Дастгирии инкишофи тухмипарварӣ дар Ҷумҳурии Тоҷикистон», ки аз соли 2004 фаъолият дорад, бинои Бозрасии назорати давлатии тухмӣ, озмоишгоҳҳои тухми санҷӣ дар Душанбе, вилояти Суғд ва Хатлон таҷдиду тармим гардида бо таҷҳизоти замонавӣ таъмин шуданд. Барои равнақи ин бахш Барномаи «Рушди соҳаи тухмипарварӣ дар Ҷумҳурии Тоҷикистон барои солҳои 2010—2014» қабул гардид.
Барои татбиқи барномаҳои селексионӣ Пажӯҳишгоҳи зироаткории АИКТ, Филиали Пажӯҳишгоҳи зироаткорӣ дар вилояти Суғд, Кооперативи истеҳсолии ба номи Л. Муродови ноҳияи Ҳисор, хоҷагии «Чилгазӣ»­и ноҳияи Исфара, Стансияҳои навъсанҷии навоҳии Қубодиён, Бобоҷон Ғафуров, Муъминобод ва шаҳри Турсунзода бо воситаҳои муосир ҷиҳозонида шуданд.
Бо қарори Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон аз 03.04.2021, №117 “Барномаи рушди соҳаи тухмипарварӣ дар Ҷумҳурии Тоҷикистон барои солҳои 2021-2025” қабул гардид ва Фармоиши Вазорати кишоварзӣ аз 12.05.2021, №70 оид ба Нақшаи чорабиниҳои Барнома ба тавсиб расид.

Тибқи маълумоти оморӣ ба ҳолати 01.12.2023 дар хоҷагиҳои ҷамъиятӣ ва деҳқонии шаҳру ноҳияҳои ҷумҳурӣ тухмии ғалладонагиҳо 53802 тонна захира гардидааст, аз он 47049 тонна гандум, 1046 тонна шолӣ, дигар ғалладонагиҳо 4763 тонна, лӯбиёгиҳо 944 тонна, ҷуворимакка 1346 тонна, картошка 65915 тонна, сабзавот 52,1 тонна ва чигити тухмӣ 1322 захира гардидааст. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://moa.tj/activities/69-tuhmiparvar.html|title=Тухмипарварӣ|author=|website=instchorvodori.tj|date=2023|publisher=|lang=tg|accessdate=2024-05-24}}{{Пайванди мурда|date=September 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;
  
=== Чорводорӣ ===
{{асосӣ|Чорводорӣ}}
Чорводорӣ қисми таркибии соҳаи кишоварзӣ буда, аҳолиро бо гӯшту шир, равған, тухм ва саноатро бо ашёи хом, пӯст, пашм, пӯсти қарокӯлӣ, тибит ва ғайра таъмин менамояд. Солҳои охир Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон якчанд барнома оид ба рушди ин соҳа қабул кард, ки ҳоло амалӣ мешавад.

Рушди соҳаи чорводорӣ ҷиҳати таъминоти аҳолӣ бо [[гӯшт]], [[шир]] ва [[тухм]] муассир буда, тибқи маълумоти оморӣ ба ҳолати 01.07.2023 дар ҳамаи шаклҳои хоҷагидории ҷумҳурӣ 2605,6 ҳазор сар чорвои калон аз он [[гов |модагов]] 1347,1 ҳазор сар, [[қутос]] 29,6 ҳазор сар, [[гӯсфанд|гӯсфанду]] [[буз]] 6610,1 ҳазор сар, асп 87 ҳазор сар, [[занбури асал]] 265,8 ҳазор оила ва 10900,9 ҳазор сар [[паранда]] парвариш ёфта истодааст, ки нисбат ба ҳамин давраи соли гузашта саршумори чорвои калон 113,3 ҳазор сар ё 4,5 фоиз, аз он [[гов |модагов]] 578 ҳазор сар ё 4,5 фоиз, қутос 778 сар ё 2,7 фоиз, гӯсфанду буз 333,4 ҳазор сар ё 5,3 фоиз, асп 1,9 ҳазор сар ё 2,3 фоиз ва занбури асал 14,8 ҳазор оила ё 5,9 фоиз  ва саршумори паранда 963,9 ҳазор сар ё 9,7 фоиз зиёд гардидааст.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://moa.tj/activities/121-stock-raising.html|title=Чорводорӣ|author=|website=moa.tj|date=2023|publisher=|lang=tg|accessdate=2024-05-23|archivedate=2024-05-23|archiveurl=https://web.archive.org/web/20240523042833/https://moa.tj/activities/121-stock-raising.html}}&lt;/ref&gt;

{{Асосӣ| Чарогоҳ}}
Дар Тоҷикистон 3 млн 166 ҳазор га [[чарогоҳ]] ҳаст. Моли майда 90%, гову асп 60%-и хӯрокашро аз чарогоҳҳои табиӣ ва [[алаф|алафзор]] мегирад. Чарогоҳҳои чумҳурӣ вобаста ба мавсими истифода ба зимистонӣ (се фасли сол — тирамоҳу зимистон ва баҳор истифода мешаванд), тобистонӣ, инчунин муваққатӣ ҷудо мекунанд.
Чарогоҳҳои зимистонӣ дар водиҳо, ҳамвориҳои доманаи кӯҳҳо, адирҳои пасти ҷануб ва шимоли [[Тоҷикистон]] (360 —2200 м аз с. б.) ҷойгиранд. Масоҳати умумиашон 1,5 млн га. Дар чарогоҳҳои ҷаннуби Тоҷикистон дар давоми сол андаряк 146—300 мм боришот мешавад. Чарогоҳҳои зимистонии шимоли Тоҷикистон дар баландии 323—1004 м аз с. б. ҷойгиранд. Дар ин минтақа боришоти солона 104—300 мм аст. 

Чарогоҳҳои тобистонии баландкӯҳи Тоҷикистон дар минтақаи субалпӣ ва алпӣ (баландтар аз 2500 м) ҷойгир буда, дашту марғзори баландкқҳро дар бар мегиранд. Боришоти солонаашон 700—830 мм. Бо мақсади муташаккилона гузаронидани маъракаи наслгирии чорвои майда фармоиши вазорат аз 26.01.2023, №12 ба тасвиб расида, гурӯҳи корӣ таъсис дода шуд. Мувофиқи маълумотҳои оморӣ то 1 июли соли 2023 дар ҳамаи шаклҳои хоҷагидории ҷумҳурӣ 475694 сар гӯсола ва 2358037 сар [[барра|барраю]] [[буз|бузғола]] гирифта шудааст, ки нисбат ба ҳамин давраи соли гузашта [[гӯсола]] 9051 сар ё 1,9 фоиз  ва [[барра|барраю]] [[буз|бузғола]] 122096 сар  ё 5,5 фоиз зиёд мебошад. Инчунин, дар хоҷагиҳои ҷамоавӣ ва деҳқонии ҷумҳурӣ 26311 сар [[гӯсола]] ва 394458 сар [[барра|барраю]] [[буз|бузғола]] гирифта шудааст, ки нисбат ба ҳамин давраи соли гузашта гӯсола 1732 сар ва барраву бузғола 30123 сар зиёд мебошад.

Мутобиқи маълумоти оморӣ ба ҳолати 01.07.2023 дар ҳамаи шаклҳои хоҷагидории ҷумҳурӣ 437238 тонна хӯроки чорво (бо воҳиди хурока) захира карда шудааст, ки нисбат ба ҳамин давраи соли гузашта 15525 тонна ё 3,7 фоиз зиёд мебошад.

=== Занбӯрпарварӣ ===
{{асосӣ|Занбӯрпарварӣ}}
Асал, гард, прополис, шири модарзан бӯр ва заҳри занбӯри асал аз маҳсулоти серталаби ғизоӣ ва воситаҳои беҳтарини табобатӣ мебошанд. Зарурати соҳаро ба эътибор гирифта, соли 2006 бо пешниҳоди Вазорати кишоварзии Ҷумҳурии Тоҷикистон корхонаи воҳиди давлатии «Асали Тоҷикистон» таъсис дода шуд ва ҳамзамон «Барномаи барқарорсозӣ ва рушди минбаъдаи соҳаи занбӯрпарварӣ дар Ҷумҳурии Тоҷикистон барои солҳои 2006—2010» ба тасвиб расид. Минбаъд дар радифи идҳои харбузаву зардолу гузаронидани «Иди асал» ҳам ба ҳукми анъана даромад. 

Соҳаи занбӯрпарварӣ соҳаи сердаромад баҳисоб рафта тибқи маълумотҳои оморӣ ба ҳолати 01.01.2024 дар ҳамаи шаклҳои хоҷагидории ҷумҳурӣ 266,7 ҳазор оилаи занбӯри асал парвариш ёфта, дар ин давра 4697 тонна асал истеҳсол карда шудааст, ки нисбати ҳамин давраи соли гузашта миқдори оилаҳои занбӯри асал 2,8 ҳазор оила ва истеҳсоли асал 132 тонна зиёд мебошад.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://instchorvodori.tj/razvitiye-otrasli-pchelovodstva-v-2023-godu/|title=Рушди соҳаи занбӯри асалпарварӣ дар соли 2023|author=|website=instchorvodori.tj|date=2023|publisher=|lang=tg|accessdate=2024-05-24|archivedate=2024-05-22|archiveurl=https://web.archive.org/web/20240522045628/https://instchorvodori.tj/razvitiye-otrasli-pchelovodstva-v-2023-godu/}}&lt;/ref&gt;

=== [[Парандапарварӣ|Парандапарварӣ дар Тоҷикистон]]  ===
{{асосӣ|Корхонаҳои соҳаи парандапарварӣ}}
Парандапарварӣ соҳаи муҳими кишоварзӣ дар Тоҷикистон маҳсуб меёбад, ки дар таъмин намудани аҳолӣ бо маводи ғизоии сафедадор мавқеи муҳим дорад. Тибқи маълумоти оморӣ (то 1.12.2013) дар корхонаҳои парандапарварӣ ва хоҷагиҳои соҳибкорони кишвар 1,7 млн сар паранда парвариш ёфта, 188,8 млн дона тухм истеҳсол карда шудааст.

Аз рӯи маълумоти КВД “Саноати парандапарварии Тоҷикистон” соли 2023 дар Тоҷикистон 228 адад корхонаҳои парандапарварӣ фаъолият намуда истодаанд, ки нисбати соли гузашта 10 адад зиёд мебошад. Аз ин 101 адад корхонаҳо ба истеҳсоли тухм, 113 адад корхона ба истеҳсоли гӯшти паранда, 8 адад корхонаҳо ба истеҳсоли тухму гушти паранда ва 6 адад корхонаҳо ба истеҳсоли тухми инкубатсионӣ, чӯҷаи якрӯза ва тухми истеҳсолӣ машғул мебошанд.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://instchorvodori.tj/%D0%B2%D0%BE%D1%85%D3%AF%D1%80%D0%B8%D0%B8-%D0%B2%D0%B0%D0%B7%D0%B8%D1%80%D0%B8-%D1%80%D1%83%D1%88%D0%B4%D0%B8-%D0%B8%D2%9B%D1%82%D0%B8%D1%81%D0%BE%D0%B4-%D0%B2%D0%B0-%D1%81%D0%B0%D0%B2%D0%B4%D0%BE-2/|title=Рушди соҳаи парандапарварӣ дар соли 2023|author=|website=instchorvodori.tj|date=2023|publisher=|lang=tg|accessdate=2024-05-21|archivedate=2024-05-22|archiveurl=https://web.archive.org/web/20240522045626/https://instchorvodori.tj/%d0%b2%d0%be%d1%85%d3%af%d1%80%d0%b8%d0%b8-%d0%b2%d0%b0%d0%b7%d0%b8%d1%80%d0%b8-%d1%80%d1%83%d1%88%d0%b4%d0%b8-%d0%b8%d2%9b%d1%82%d0%b8%d1%81%d0%be%d0%b4-%d0%b2%d0%b0-%d1%81%d0%b0%d0%b2%d0%b4%d0%be-2/}}&lt;/ref&gt;

=== Моҳипарварӣ ===
Моҳипарварӣ. Соли 2008 бо ибтикори Вазорати кишоварзии Ҷумҳурии Тоҷикистон ва дастгирии Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон «Барномаи рушди соҳаи моҳипарварӣ дар Ҷумҳурии Тоҷикистон барои солҳои 2009—2015» қабул гадид, ки ба рушду равнақи соҳа такони ҷиддӣ бахшид. То соли 2013 теъдоди хоҷагиҳои моҳипарварӣ ба 95 адад расонида шуд.

=== Зотпарварӣ ===
{{асосӣ|Зотпарварӣ}}
«Барномаи рушди соҳаи зотпарварӣ ва хушзоткунии чорво дар Ҷумҳурии Тоҷикистон барои сол ҳои 2008—2015» бо қарори Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон тасдиқ гардида, мавриди амал қарор гирифтааст. Баъдан «Барномаи рушди соҳаи қутоспарварӣ дар Ҷумҳурии Тоҷикистон барои солҳои 2008—2015» ба тасвиб расид. Қарорҳои зикршуда барои равнақи соҳа дар ВМКБ, ноҳияҳои Айнӣ ва Кӯҳистони Мастчоҳ, Балҷувон ва Ҷиргатол заминаи мусоид фароҳам оварданд.

=== Асппарварӣ ===
{{асосӣ|Асппарварӣ }}
Қабул гардидани «Барномаи рушди соҳаи асппарварӣ дар Ҷумҳурии Тоҷикистон барои солҳои 2009—2016» ба ривоҷ ёфтани соҳаи асппарварӣ мусоидат менамояд. Ҳоло дар Тоҷикистон 3 заводи асппарварӣ, аз ҷумла «Асппарвар»­и ноҳияи Рӯдакӣ, «Баракат»­и ноҳияи Ҳисор ва «Чорводор»­и ноҳияи Вахш ва 3 хоҷагии асппарварӣ бо номи «Кангурт» дар ноҳияи Темурмалик, «Данғара» дар ноҳияи Данғара ва «Мелик Муродов» дар ноҳияи Шаҳринав фаъолият доранд.

== Пойгоҳи техникӣ ва инфрасохтори кишоварзӣ ==
[[Акс:ДТ-75 (д. Дашти Марзо, н. Файзобод).jpg|thumb|277x277px|Трактори ДТ-75 дар яке аз хоҷагиҳои деҳқонӣ.]]
Самти дигари равнақи соҳаи кишоварзӣ рушди пойгоҳи техникӣ ва инфрасохтори кишоварзӣ ба ҳисоб меравад. Аз ин лиҳоз таъмини хоҷагиҳо бо тракторҳои шудгоркунанда, комбайнҳои ғалладараву алаф ғун доранда, испорҳои тракторӣ, нармкунакҳо, тухмипо шакҳо ва амсоли инҳо дар мадди аввал қарор дорад.
 
== Пажӯҳишҳо дар соҳаи кишоварзӣ ==
Рушди соҳаи аграрии ҷумҳурӣ бидуни ҷалб ва ширкати бевоситаи олимони кишоварзӣ имконнопазир аст. Дар ин самт уламои соҳаи кишоварзӣ ҳиссаи арзанда гузоштаанд. Дар таркиби АИК 6 пажӯҳишгоҳи соҳавӣ фаъолият доранд. Дар ин пажӯҳишгоҳҳо 420 корманди илмӣ, аз ҷумла 31 доктори илм ва 121 номзади илм ба таҳқиқот пардохтаанд. Аз соли 2009 олимони тоҷик пахтаи маҳиннахи 748­В, гандуми навъи нарми «Зироат-70», нути «Ҳисор», марҷумаки «Ҳисор-1», кунҷиди «Шаҳноза», ҷувории «Фирӯз-355 В» ва «Марҷон-785 В», юнучқаи (шабдар) «Вахш-429»­ро ба вуҷуд овардаанд.

== Нигаред низ ==
* [[Вазорати кишоварзии Ҷумҳурии Тоҷикистон]]

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Сарчашма ==
* {{ЭМТ|Вазорати кишоварзии Ҷумҳурии Тоҷикистон|3}}
{{Мавзуъҳои Тоҷикистон}}

[[Гурӯҳ:Кишоварзӣ дар Тоҷикистон]]</text>
      <sha1>e03fzmuftez33fefmef11q6nqluqwvm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Бувайсар Сайтиев</title>
    <ns>0</ns>
    <id>208135</id>
    <revision>
      <id>1477388</id>
      <parentid>1412782</parentid>
      <timestamp>2026-06-18T21:23:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>30618</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1477388</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="16513" sha1="4986wmsxqvvxmqsrabawdknlbisd1is" xml:space="preserve">{{Варзишгар
| ном            = [[Акс:Wrestling pictogram.svg|25 px]]&lt;br&gt;Бувайсар Ҳамидович Сайтиев
| тасвир         = 
| ширина         = 250px
| описание изображения = 
| полное имя     = Бувайсар Хамидович Сайтиев
| оригинал имени = {{lang-ce|{{чеченское имя|Сайтин Хьамидан кlант Бувайсар}}}}
| прозвища       = Бусик, удав, червяк
| шаҳрвандӣ      = {{RUS}}
| клуб           = 
| дата рождения  = 11.03.1975
| место рождения = {{Место рождения|Хасавюрт}}, [[Дагестанская Автономная Советская Социалистическая Республика|Дагестанская АССР]]
| дата смерти    = 
| место смерти   = 
| года карьеры   = 1982-2008
| тренеры        = [[Миндиашвили, Дмитрий Георгиевич|Дмитрий Миндиашвили]]
| рост           = 183 см
| вес            = то 74 кг
| медалҳо         = 
{{БО-варзиш|[[Куштии тарзи озод]] (мардон)}}
{{турнир|[[Бозиҳои олимпии тобистона|Бозиҳои олимпӣ]]}}
{{медал|Тило|[[Бозиҳои олимпии тобистона 1996|Атлант 1996]]|то 74 кг}}
{{медал|Тило|[[Бозиҳои олимпии тобистона 2004|Афина 2004]]|то 74 кг}}
{{медал|Тило|[[Бозиҳои олимпии тобистона 2008|Пекин 2008]]|то 74 кг}}
{{турнир|[[Қаҳрамонии куштии ҷаҳон|Чемпионат мира]]}}
{{медал|Тило|[[Қаҳрамонии куштии ҷаҳон 1995|Атлант 1995]]|то 74 кг}}
{{медал|Тило|[[Қаҳрамонии куштии ҷаҳон 1997|Красноярск 1997]]|то 76 кг}}
{{медал|Тило|[[Қаҳрамонии куштии ҷаҳон 1998|Теҳрон 1998]]|то 76 кг}}
{{медал|Тило|[[Қаҳрамонии куштии ҷаҳон 2001|София 2001]]|то 76 кг}}
{{медал|Тило|[[Қаҳрамонии куштии ҷаҳон 2003|Ню-Йорк 2003]]|то 74 кг}}
{{медал|Тило|[[Қаҳрамонии куштии ҷаҳон 2005|Будапешт 2005]]|то 74 кг}}
{{турнир|[[Қаҳрамонии куштии Аврупо|Қаҳрамонии Аврупо]]}}
{{медал|Тило|[[Қаҳрамонии куштии Аврупо 1996|Будапешт 1996]]|то 74 кг}}
{{медал|Тило|[[Қаҳрамонии куштии Аврупо 1997|Варшав 1997]]|то 76 кг}}
{{медал|Тило|[[Қаҳрамонии куштии Аврупо 1998|Братислав 1998]]|то 85 кг}}
{{медал|Тило|[[Қаҳрамонии куштии Аврупо 2000|Будапешт 2000]]|то 76 кг}}
{{медал|Тило|[[Қаҳрамонии куштии Аврупо 2001|Будапешт 2001]]|то 76 кг}}
{{медал|Тило|[[Қаҳрамонии куштии Аврупо 2006|Маскав 2006]]|то 74 кг}}
{{турнир|[[Игры доброй воли]]}}
{{медал|Тило|[[Игры доброй воли 1998|Ню-Йорк 1998]]|то 74 кг}}
{{турнир|Мукофотҳои давлатӣ}}
{{{!}} style=&quot;background:transparent&quot;
{{!}}{{Орден Барои хидмат ба Ватан дараҷаи 4}}
{{!}}}
{{{!}} style=&quot;background:transparent&quot;
{{!}}{{Ордени Фахрӣ (Русия)}}{{!!}}{{Ордени Дӯстӣ (Русия)}}
{{!}}}
{{{!}} style=&quot;background:transparent&quot;
{{!}} {{Ордени Қодиров}}{{!!}}{{Орден Ал-Фахр дараҷаи 2}}
{{!}}}
{{турнир|Унвонҳоии фахрии варзишӣ}}
{{{!}} style=&quot;background:transparent&quot;
{{!}} {{Устоди хидматнишододаи варзиши Русия}}
{{!}}}
}}
'''Бувайса́р Ҳами́дович Сайти́ев''' ({{lang-ce|Сайтин Хьамидан кlант Бувайсар}}; тав. [[11 март]] [[1975]], [[Хасавюрт]], ҶМШС Доғистон, [[РСФСР]], [[ИҶШС]]) — [[варзишгар]]и русиягии [[Куштӣ|куштии тарзи озод]]. Вакили Думаи давлатӣ аз Доғистон&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.ndelo.ru/news/novosti/3269/ |title=Бувайсар Сайтиев станет депутатом Госдумы от Дагестана |accessdate=2018-03-29 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160926073849/http://ndelo.ru/news/novosti/3269/ |archivedate=2016-09-26 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://onkavkaz.com/news/1260-ramzan-vs-sagid-pochemu-abdulatipov-provel-v-dumu-buvaisara-no-slomal-kareru-sazhida.html |title=Рамзан vs Сагид. Почему Абдулатипов провел в Думу Бувайсара, но сломал карьеру Сажида? |accessdate=2018-03-29 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20180708104020/https://onkavkaz.com/news/1260-ramzan-vs-sagid-pochemu-abdulatipov-provel-v-dumu-buvaisara-no-slomal-kareru-sazhida.html |archivedate=2018-07-08 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://godekan.com/2016/09/20/buvajsar-sajtiev-proshyol-v-gosdumu-ot-dagestana/ |title=Бувайсар Сайтиев прошёл в Госдуму от Дагестана |accessdate=2018-03-29 |archivedate=2016-09-24 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160924034243/http://godekan.com/2016/09/20/buvajsar-sajtiev-proshyol-v-gosdumu-ot-dagestana/ }}&lt;/ref&gt;.

Яке аз ҷоизадортарин варзишгар дар таърихи куштии тарзи озод. Қаҳрамони секаратаи [[Бозиҳои олимпии тобистона|Бозиҳои тобистонаи олимпӣ]] (1996, 2004, 2008), қаҳрамони шашкаратаи ҷаҳон (1995, 1997, 1998, 2001, 2003, 2005), қаҳрамони шашкарати Аврупо (1996, 1997, 1998, 2000, 2001, 2006), қаҳрамони чоркарати Русия, ҳафт карат барандаи мусобиқаи Красноярски бузургдошти хотири Иван Яригин, барандаи Бозиҳои иродаи нек (1998), устоди хидматнишондодаи варзиши Русия (1995).

== Зиндагинома ==

=== Кӯдакӣ ===
11 марти соли 1975 дар шаҳри Хасавюрти Доғистон таваллуд шудааст. Аз шашсолагӣ ба тамрини куштии тарзи озод машғул шудааст. Дар сездаҳсолагӣ падараш дар садамаи нақлиётӣ аз олам гузашт. Модараш ба танҳоӣ чор писар ва ду духтарро ба воя расонд.

=== Фаъолияти варзишӣ ===
[[Акс:Бувайсар Сайтиев бо тоҷикони шаҳри Красноярск.jpg|thumb|275x275px|Бувайсар Сайтиев бо тоҷикони шаҳри Красноярски Федератсияи Русия. Остров отдыха, назди Кохи варзиш. Майи 2014]]
Соли 1989 устоди варзиши ИҶШС шуд. Соли 1990 барои таҳсил ба интернати варзишии Новокузнеск рафт. Соли 1991 дар мусобиқаи байни ҷавонони ИҶШС қаҳрамон гардид.

Баъди хатми мактаби миёна аз Хасавюрт ба Красноярск рафт, ки бузургтарин маркази варзишӣ дар намуди куштии тарзи озод ба ҳисоб мерафт. Соли 1993 дар мактаби маҳорати олии варзишӣ оид ба куштии тарзи озод ба номи Д. Г. Миндиашвили тамринро шурӯъ кард. Устодонаш Д. Г. Миндиашвили, Г. Л. Бахтуридзе ва С. Г. Хачикян буданд. Дар соли  1995 аввалин бор дар мусобиқоти қаҳрамонии ҷаҳон ҷои авалро гирифт, ки баъдан ин унвонро панҷ маротибаи дигар сазовор шуд (солҳои  1997, 1998, 2001, 2003 ва 2004). Барандаи мусобиқоти қаҳрамонии Аврупо (1996,1997, 1998, 2000, 2001, 2006).

Соли 1996 дар вазни то 74 кг дар Бозиҳои  тобистонаи олимпии Атланта барандаи медали тило шуд. Дар Атланта Бувайсар ҷавонтарин қаҳрамони Бозиҳои олимпӣ дар намуди куштии тарзи озод шинохта шуд. Аз соли 1995 то 2000 дар ягон рақобатҳои варзишӣ набохтааст.

Соли 2000 дар Бозиҳои тобистонаи олимпии Сидней аз сабаби лат хурдан дар рақобати дуввум шикаст хурд. Соли 2004 қаҳрамони Бозиҳои олимпии Афина ва соли 2008 бори сеюм қаҳрамони Бозиҳои олимпӣ дар Пекин гашт.

Панҷ маротиба Созмони умумиҷаҳонии куштӣ ӯро беҳтарин варзишгари куштии тарзи озод эълон кард (1996, 1997, 1998, 2003, 2005).
Супурдани мукофоти давлатӣ ба қаҳрамони Бозиҳои тобистонаи олимпии Пекин- 2008. Устоди хидматнишондодаи варзиши Русия Бувайсар Сайтиев ба ордени &quot;Барои хидмат ба Ватан&quot; дараҷаи IV мукофотонида шуд. Ҷаласа дар Кремл.

Хатмкардаи Донишгоҳи давлатии Махаҷқалъа, риштаи ҳуқуқ ва бизнес. Дар айни ҳол президенти Федератсияи куштии Ҷумҳурии Чеченистон мебошад&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://wrestchr.ru/federacziya/rukovodyashhij-sostav/sajtiev-buvajsar-xamidovich.html|title=Сайтиев Бувайсар Хамидович|author=|work=|date=|publisher=Федерация спортивной борьбы Чеченской Республики|lang=|accessdate=2016-06-15|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160920144940/http://wrestchr.ru/federacziya/rukovodyashhij-sostav/sajtiev-buvajsar-xamidovich.html|archivedate=2016-09-20}}&lt;/ref&gt;.

Подполковники Қувваҳои мусаллаҳи Русия.

26 майи соли 2009 Бувайсар Сайтиев фаъолияти варзишиашро расман қатъ кард&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.rg.ru/2009/05/27/reg-enisey/saytiev-anons.html|title=Лучший борец мира меняет спорт на веселую и интересную жизнь|first=А.|last=Григоренко|date=27 мая 2009|publisher=[[Российская газета]]|accessdate=2011-11-02}}&lt;/ref&gt;.

=== Фаъолияти сиёсӣ ===
Вакили думаи давлатӣ, узви кумитаи тарбияи ҷисмонӣ, варзиш, сайёҳӣ ва кор бо ҷавонон&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.duma-er.ru/party/profile/51256/|title=Сайтиев Бувайсар Хамидович|author=|work=|date=|publisher=duma-er.ru|lang=|accessdate=2017-08-21|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170822052629/http://www.duma-er.ru/party/profile/51256/|archivedate=2017-08-22}}&lt;/ref&gt;.

=== Оила ===
Бародари калони қаҳрамони олимпӣ Одам Сайтиев мебошад. Оиладор, соҳиби се писар ва як духтар&lt;ref&gt;[http://aleshaivanov.ucoz.ru/publ/uvlechenija/buvajsar_sajtiev_na_trenirovkakh_porvu_ljubogo/1-1-0-34 Бувайсар Сайтиев: «На тренировках порву любого!»]&lt;/ref&gt;.

== Ҷоиза ва рутба ==
* Орден «Барои хидмат ба Ватан» дараҷаи IV  (2 августи соли 2009)&lt;ref&gt;[http://document.kremlin.ru/doc.asp?ID=53859&amp;PSC=1&amp;PT=3&amp;Page=1 Указ Президента Российской Федерации от 2 августа 2009 года № 885 «О награждении государственными наградами Российской Федерации»]&lt;/ref&gt;;
* Ордени Шараф (18 феврали соли 2006 ) — ''барои саҳми бузург дар тарбияи ҷисмонӣ ва варзиш ва комёбиҳои баланди варзишӣ''&lt;ref&gt;[http://document.kremlin.ru/doc.asp?ID=32413&amp;PSC=1&amp;PT=3&amp;Page=1 Указ Президента Российской Федерации от 18 февраля 2006 года № 126 «О награждении государственными наградами Российской Федерации»] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130508151029/http://document.kremlin.ru/doc.asp?ID=32413&amp;PSC=1&amp;PT=3&amp;Page=1|date=2013-05-08}}&lt;/ref&gt;;
* Ордени Дӯстӣ (6 января 1997 года) — ''барои хидмат ба давлат ва комёбии бузурги варзишӣ дар 26-ум Бозиҳои тобистонаи олимпии соли 1996- Атланта''&lt;ref&gt;[http://document.kremlin.ru/doc.asp?ID=74593&amp;PSC=1&amp;PT=3&amp;Page=1 Указ Президента Российской Федерации от 6 января 1997 года № 1 «О награждении государственными наградами Российской Федерации спортсменов, тренеров, работников физической культуры и спорта по итогам XXVI летних Олимпийских игр 1996 года»]&lt;/ref&gt;;
* Орден ба номи Аҳмад Қодиров (Чечнистон, соли 2009)&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.islamrf.ru/news/russia/rusnews/4723/ |title=В Совете муфтиев России чествовали олимпийских чемпионов |accessdate=2018-03-29 |archivedate=2010-01-08 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20100108153440/http://www.islamrf.ru/news/russia/rusnews/4723/ }}&lt;/ref&gt;;
* Орден «Ал-Фахр» дараҷаи II  (Шӯрои уламои Русия, соли 2008 );
* Нишони фахрӣ «Баро хидмат дар рушди тарбияи ҷисмонӣ ва варзиш»;
* Барандаи ҷоизаи миллии варзишии &quot;Шараф&quot;;
* Соли 2007 ба ҷоизаи расмии СУК (Созмони умумиҷаҳонии куштӣ) «Яктаки тилоӣ» ҳамчун «Беҳтарин куштигир дар таърихи куштии тарзи озод»&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://znamus.ru/page/buvaysar_saytiev|title=Бувайсар Сайтиев — трехкратный олимпийский чемпион|author=|work=|date=|publisher=znamus.ru|lang=|accessdate=2017-08-21}}&lt;/ref&gt;;
* 12 майи соли 2010 ба &quot;Шаҳрванди ифтихории Красноярск&quot; мушарраф гашт;
* Ба ифтихори Бувайсар Сайтиев ҳамасола дар Шоҳигарии Белгия ва шаҳри Красноярски Русия мусобиқа гузаронида мешавад&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://wsport.free.fr/2009/Juin/Worriken1.htm |title=Международный турнир по вольной борьбе среди юношей и юниоров на призы 3-кратного олимпийского Бувайсара Сайтиева |accessdate=2013-11-06 |archivedate=2013-11-11 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20131111093453/http://wsport.free.fr/2009/Juin/Worriken1.htm }}&lt;/ref&gt;;
* Дар шаҳри Эйпени Шоҳигарии Белгия соли 2015 мактаби варзишии &quot;Сайтиев&quot; кушода шуд&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://wsport.su/intervyu-prezidenta-bk-sajtiev-radio-brf/ |title=Интервью президента БК «Сайтиев» радио BRF |accessdate=2018-03-29 |archivedate=2015-06-26 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150626115443/http://wsport.su/intervyu-prezidenta-bk-sajtiev-radio-brf/ }}&lt;/ref&gt;.

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ|2}}</text>
      <sha1>4986wmsxqvvxmqsrabawdknlbisd1is</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Литсей</title>
    <ns>0</ns>
    <id>211949</id>
    <revision>
      <id>1477524</id>
      <parentid>1270224</parentid>
      <timestamp>2026-06-19T05:59:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>30618</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1477524</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5328" sha1="mc3x7jbc74gn54oxdqpn7opclpz8qc6" xml:space="preserve">'''Литсей''' (аз {{lang-de|Lyzeum}} ← {{lang-la|lусеum}} ← {{lang-grc|Λύκειον}}) — муассисаи таълимӣ. 1) Муассисаи таҳсилоти миёна дар як қатор давлатҳои [[Аврупои Ғарбӣ]], [[Амрикои Лотинӣ]], [[Африқо]]. 2) Дар [[Русия]], то инқилоби соли 1917, муассисаи таҳсилоти ибтидоӣ ё олии касбӣ, пеш аз ҳама барои омӯзиши [[масъулон]] пешбинӣ шуда буд. 3) Дар [[Тоҷикистон]] баъди сазовор гаштани истиқлол, ҳамчун муассисаи таҳсилоти давлатии ибтидоӣ ва чуқуромӯз фаъолияти худро оғоз кард.

Литсей як намуди нави мактаби миёнаи таҳсилоти умумӣ буда, ҳуқуқҳои конститутсионии шаҳрвандро дар бораи гирифтани маълумоти миёнаи асосӣ ва таълимоти миёнаи умумӣ таъмин менамояд.

== Этимология ==
Калимаи «литсей» ба забони тоҷикӣ аз русӣ, ба русӣ аз немисӣ, ба немисӣ аз лотинӣ, ба лотинӣ аз юнонии қадим омадааст. Ликей ({{lang-grc|Λύκειον}}) ин номи яке аз мактабҳои қисмати ғарбии [[Афина]] (дар он [[Сократ]] ва [[Арасту]] мударрас буданд) мебошад, ки номи худро аз парастишгоҳи [[Аполлон]]и Ликейсӣ гирифта буд.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://fasmerbook.com/p367.htm |title=Этимологический словарь Фасмера «лицей» |accessdate=2018-09-02 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140714232809/http://fasmerbook.com/p367.htm |archivedate=2014-07-14 }}&lt;/ref&gt;. Калимаи ''Ликейсӣ'' — эпитети худои юнониёни қадим Аполлон буда, ҳамчун «Ҷанговар бо гургон» ({{lang-grc|λύκος}} — гург) тарҷума мешавад.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://lingvowiki.info/w/%D0%9A%D0%BD%D0%B8%D0%B3%D0%B8/%D0%94%D1%80%D0%B5%D0%B2%D0%BD%D0%B5%D0%B3%D1%80%D0%B5%D1%87%D0%B5%D1%81%D0%BA%D0%BE-%D1%80%D1%83%D1%81%D1%81%D0%BA%D0%B8%D0%B9_%D1%81%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%B0%D1%80%D1%8C_%D0%94%D0%B2%D0%BE%D1%80%D0%B5%D1%86%D0%BA%D0%BE%D0%B3%D0%BE/79 |title=Древнегреческо-русский словарь Дворецкого «Λύκαιος» |accessdate=2014-07-08 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20141228073429/http://lingvowiki.info/w/%D0%9A%D0%BD%D0%B8%D0%B3%D0%B8/%D0%94%D1%80%D0%B5%D0%B2%D0%BD%D0%B5%D0%B3%D1%80%D0%B5%D1%87%D0%B5%D1%81%D0%BA%D0%BE-%D1%80%D1%83%D1%81%D1%81%D0%BA%D0%B8%D0%B9_%D1%81%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%B0%D1%80%D1%8C_%D0%94%D0%B2%D0%BE%D1%80%D0%B5%D1%86%D0%BA%D0%BE%D0%B3%D0%BE/79 |archivedate=2014-12-28 |deadlink=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;''[https://web.archive.org/web/20141228073429/http://lingvowiki.info/w/%D0%9A%D0%BD%D0%B8%D0%B3%D0%B8/%D0%94%D1%80%D0%B5%D0%B2%D0%BD%D0%B5%D0%B3%D1%80%D0%B5%D1%87%D0%B5%D1%81%D0%BA%D0%BE-%D1%80%D1%83%D1%81%D1%81%D0%BA%D0%B8%D0%B9_%D1%81%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%B0%D1%80%D1%8C_%D0%94%D0%B2%D0%BE%D1%80%D0%B5%D1%86%D0%BA%D0%BE%D0%B3%D0%BE/79 Архивная копия]''&lt;/ref&gt;

== Таърих ==
* Дар асрҳои XVIII—XIX (то [[1917]]) — намуди миёна ва олии муассисаи таҳсилотӣ.
* Дар охири асри XX ва аввали асри XXI — муассисаи таҳсилоти миёна, вазифаи асосӣ — тайёркунии талабагони синфҳои боло барои дохил шудан ба [[донишгоҳ]]ҳо.

=== Литсейҳо дар Империяи Русия ===
Дар [[Империяи Русия]] литсейҳо — муассисаҳои таҳсилотӣ барои аз 6 то 11 солагон буданд ва вазифаи онҳо аз омӯзиши дарсҳои мактаби миёна ва олӣ иборат буд. Онҳо асосан барои омӯзиши масъулони давлатӣ пешбинӣ шуда буданд.

Фаҳмиши литсей то инқилоби Русия дар китоби В.И.Дал бо номи «Луғати зиндаи забони бузурги русӣ» хуб нишон дода шудааст:
&lt;blockquote&gt;«муассисаи таҳсилоти олӣ, ки як баробар ба университету академияҳо, як пасттар ё ҳатто баландтар аз онҳо, вале ба факултетҳо баробарнашаванда; донишгоҳи олии умумӣ».&lt;/blockquote&gt;

Ҳамагӣ то инқилоби Русия 7 литсей мавҷуд буд.

== Замони ҳозира ==
=== Литсейҳои Тоҷикистон ===
* [[Литсейи касбии алоқаи шаҳри Душанбе]] ([[1941]])
* [[Литсейи физикӣ-математикии №1 ба номи М.Осимӣ]] ([[1991]])
* [[Литсей-интернати Президентӣ]] ([[1992]])

== Эзоҳ ==</text>
      <sha1>mc3x7jbc74gn54oxdqpn7opclpz8qc6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Балдойтеппа</title>
    <ns>0</ns>
    <id>212729</id>
    <revision>
      <id>1477475</id>
      <parentid>1017443</parentid>
      <timestamp>2026-06-19T03:19:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Шухрат Саъдиев</username>
        <id>5132</id>
      </contributor>
      <comment>таҳрир</comment>
      <origin>1477475</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1568" sha1="7d22ltdvo42lryc3vkkqiqy8nzhfy8a" xml:space="preserve">'''Балдойтеппа''' — [[хароба]]ҳои деҳаи асрҳои  [[V п. м.]]–[[III п. м.]] ва асрҳои III – ибтидои асри V мелодӣ, дар ҳудуди ҳозираи [[ноҳияи Кӯшониён]]и [[вилояти Хатлон]]. 

Дар қабати харобаҳои [[V п. м.]]–[[III п. м.]] вайронаи ду қабати иқоматӣ – Балдайи-I, Балдайи-II, Балдайи III ва зарфҳои сафолин ёфт шудаанд. Хонаву биноҳои хоҷагӣ дар атрофи [[саҳни ҳавлӣ]] ҷой гирифтаанд. Дар қа­бати миёна хазинаи тангаҳои асри [[III п. м.]] аҳди [[Кушониён]] ва ибтидои аҳди [[Сосониён]] ёфт шудаанд. Зарфҳои сафолин ба маснуоти сафолини қабати болоии маҷмӯи димнаи [[Ёвон]] (Тамошотеппа ва Гарфқалъаи замони [[Юнону Бохтар]]) шабо­ҳат доранд. Деҳаи Балдойтеппа дар [[V п. м.]]–[[III п. м.]] ва асрҳои III – ибтидои асри V мелодӣ аз хеле обод будани [[водии Вахш]] гувоҳӣ медиҳад.

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Сарчашма ==
* {{ЭМТ|Балдойтеппа|2|муаллиф=Л. Пянкова, Ю. Яъқубов}}

[[Гурӯҳ:Таърихи Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Ёдгориҳои Тоҷикистон]]</text>
      <sha1>7d22ltdvo42lryc3vkkqiqy8nzhfy8a</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1477476</id>
      <parentid>1477475</parentid>
      <timestamp>2026-06-19T03:26:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Шухрат Саъдиев</username>
        <id>5132</id>
      </contributor>
      <origin>1477476</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1610" sha1="fvnvmfel3ffybst3n00uq596mxplc69" xml:space="preserve">'''Балдойтеппа''' — харобаҳои [[|деҳа|деҳаи]]  [[асри V п. м.]] – [[асри III п. м.]] ва асрҳои III – ибтидои асри V мелодӣ, дар ҳудуди ҳозираи [[ноҳияи Кӯшониён]]и [[вилояти Хатлон]]. 

Дар қабати харобаҳои [[V п. м.]]–[[III п. м.]] вайронаи ду қабати иқоматӣ – Балдайи-I, Балдайи-II, Балдайи III ва зарфҳои сафолин ёфт шудаанд. Хонаву биноҳои хоҷагӣ дар атрофи [[саҳни ҳавлӣ]] ҷой гирифтаанд. Дар қа­бати миёна хазинаи тангаҳои асри [[III п. м.]] аҳди [[Кушониён]] ва ибтидои аҳди [[Сосониён]] ёфт шудаанд. Зарфҳои сафолин ба маснуоти сафолини қабати болоии маҷмӯи димнаи [[Ёвон]] (Тамошотеппа ва Гарфқалъаи замони [[Юнону Бохтар]]) шабо­ҳат доранд. Деҳаи Балдойтеппа дар [[асри V п. м.]] – [[асри III п. м.]] ва [[асри III]] – ибтидои [[асри V]] мелодӣ  аз хеле обод будани [[водии Вахш]] гувоҳӣ медиҳад.

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Сарчашма ==
* {{ЭМТ|Балдойтеппа|2|муаллиф=Л. Пянкова, Ю. Яъқубов}}

[[Гурӯҳ:Таърихи Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Ёдгориҳои Тоҷикистон]]</text>
      <sha1>fvnvmfel3ffybst3n00uq596mxplc69</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Майкл Фарадей</title>
    <ns>0</ns>
    <id>216512</id>
    <revision>
      <id>1477531</id>
      <parentid>1258811</parentid>
      <timestamp>2026-06-19T06:29:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>30618</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1477531</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8253" sha1="lues4qposix9wxk388vw86gs75fn037" xml:space="preserve">{{Олим
 |ном                 = Майкл Фарадей 
 | номи аслӣ                 = Michael Faraday
 |тасвир                 = Faraday-Millikan-Gale-1913.jpg
 |бар                 = 
 |тавсифи тасвир          = 
 |таърихи таваллуд       =  
| зодгоҳ                   = {{Зодгоҳ|Подшоҳии Муттаҳида|Британиёи Кабир}},  
 |шаҳрвандӣ            = [[Подшоҳии Муттаҳида]]
 |таърихи даргузашт         =
 |маҳалли даргузашт         =  
 |фазои илмӣ          = [[физика]], [[кимиё]]
 |ҷойҳои кор          =  
 |дараҷаи илмӣ          =  
 |унвонҳои илмӣ        = 
 |алма-матер           = 
 |роҳбари илмӣ         = [[Гемфри Дэви]]
 |шогирдони маъруф     = 
 |маъруф ба           = 
 |ҷоизаҳо =  
 |имзо                = Michael Faraday signature.svg
 |бари имзо           = 
 |сайт                 =  
 |викитека             = 
 |викианбор             = 
}}

'''Майкл Фараде́й''' ({{lang-en|Michael Faraday}} {{IPA|[ˈfæ.rəˌdeɪ]}}, [[22 сентябр]]и [[1791]], [[Лондон]] — [[25 август]]и [[1867]], [[Лондон]]) — {{физикдон|асри XIX}}и ингилис. Узви [[ҷамъияти шоҳии Лондон]] (1824) ва дигар муассисаҳои илмӣ, аз ҷумла узви фахрии [[Академияи илмҳои Петербург]] (1830).

Майкл Фарадей [[Индуксияи электромагнитӣ|индуксияи электромагнитиро]], ки асоси истеҳсоли саноатии қувваи барқ ва истифодаи гуногунсоҳаи он мебошад, кашф кардааст. Ӯ нахустин модели [[Муҳаррики барқӣ|муҳаррики барқиро]] сохтааст. Аз ҷумлаи кашфиёти дигари Фарадей [[трансформатор]]и аввалин, таъсири кимиёвии ҷараён, [[Қонунҳои электролизи Фарадей|қонунҳои электролиз]], [[Эффекти Фарадей|таъсири майдони магнитӣ ба рӯшноӣ]] ва [[диамагнетизм]] мебошанд. Вай якумин шуда мавҷудияти [[Мавҷҳои электромагнитӣ|мавҷҳои электромагнитиро]] пешгӯӣ намудааст. Фарадей мафҳумҳои илмии [[ион]], [[катод]], [[анод]], [[электролит]], [[диэлектрик]], [[диамагнетизм]], [[парамагнетизм]]ро ба илм дохил кардааст.

Фарадей асосгузори таълимот дар бораи [[майдони электромагнитӣ]], ки баъдтар [[Максвелл Ҷеймс Клерк|Максвелл]] аз ҷиҳати математикӣ асоснок карда инкишоф дод, мебошад.

== Зиндагинома ==

== Фаъолияти илмӣ ==

== Адабиёт ==
* Абрамов Я. В. Майкл Фарадей. Его жизнь и научная деятельность. — 1892. — (Жизнь замечательных людей. Биографическая библиотека Ф. Павленкова). Переиздание — М.: Книга по Требованию, 2011, ISBN 978-5-4241-2475-4.
* Карцев В. П. Максвелл. — М.: Молодая гвардия, 1974. — (Жизнь замечательных людей).
* Кастильо, Серхио Парра. Наука высокого напряжения. Фарадей. Электромагнитная индукция // Наука. Величайшие теории. — М.: Де Агостини, 2015. — Вып. 19. — ISSN 2409-0069.
* Кудрявцев П. С. Курс истории физики. — М.: Просвещение, 1974.
* Кудрявцев П. С. Фарадей. — М.: Просвещение, 1969. — 169 с.
* Радовский М. И. Фарадей. — М.: Журнально-газетное объединение, 1936. — (Жизнь замечательных людей, выпуск 19—20 (91—92)).
* Спасский Б. И. История физики, в двух томах. — М.: Высшая школа, 1977.
* Уиттекер Э. История теории эфира и электричества. Глава 6. Фарадей. — М.: Регулярная и хаотическая динамика, 2001. — 512 с. — ISBN 5-93972-070-6.
* Храмов Ю. А. Фарадей Майкл // Физики: Биографический справочник / Под ред. А. И. Ахиезера. — Изд. 2-е, испр. и дополн. — М.: Наука, 1983.
* Цейтлин З. Биография М. Фарадея // M. Фарадей. Избранные работы по электричеству. — М.—Л.: ГОНТИ, 1939. — (Классики естествознания).
* Шаховская Н., Шик М. Повелитель молний: Майкл Фарадей. — М.: Молодая гвардия, 1968. — (Пионер — значит первый).
* Tyndall, John. Faraday as a Discoverer. — London: Longmans, Green, and Company, 1868.

== Пайвандҳо ==
* {{cite web |url=http://www.alhimik.ru/great/faraday.html |title=Биографии химиков. Фарадей |accessdate=2013-05-03 |ref=Биографии химиков |archiveurl=https://www.webcitation.org/6GW4xXbjJ?url=http://www.alhimik.ru/great/faraday.html |archivedate=2013-05-10 }}
* {{cite web|url=http://scbist.com/zhurnal-lokomotiv/9295-korol-eksperimentatorov.html|title=«Король экспериментаторов»|accessdate=2013-05-03|archiveurl=https://www.webcitation.org/6GW4z4ZoN?url=http://scbist.com/zhurnal-lokomotiv/9295-korol-eksperimentatorov.html|archivedate=2013-05-10}}
* {{cite web
 | url  = http://www.krugosvet.ru/enc/nauka_i_tehnika/fizika/FARADE_MAKL.html
 | title  = Майкл Фарадей в Энциклопедии Кругосвет
 | accessdate  = 2013-05-03
 | archiveurl  = https://www.webcitation.org/6GdQPdEAJ?url=http://www.krugosvet.ru/enc/nauka_i_tehnika/fizika/FARADE_MAKL.html
 | archivedate  = 2013-05-15
 }}
* {{cite web|url=http://elementy.ru/lib/431590?context=5085665|title=Майкл Фарадей и рождение физики поля|author=Менцин Ю. Л.|publisher=«Квант» №1, 2012|accessdate=2015-07-30|archivedate=2016-03-04|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160304204823/http://elementy.ru/lib/431590?context=5085665}}
* {{cite web|url=http://www.physchem.chimfak.rsu.ru/Source/History/Persones/Faraday.html|title=Майкл Фарадей на physchem.chimfak.rsu.ru|accessdate=2013-05-03|archiveurl=https://www.webcitation.org/6GW546pof?url=http://www.physchem.chimfak.rsu.ru/Source/History/Persones/Faraday.html|archivedate=2013-05-10}}
* {{cite web
 | url  = http://www-groups.dcs.st-and.ac.uk/~history/Printonly/Faraday.html
 | title  = Майкл Фарадей в библиотеке Mac Tutor
 | accessdate  = 2013-05-03
 | archiveurl  = https://www.webcitation.org/6GdQRDtQh?url=http://www-groups.dcs.st-and.ac.uk/~history/Printonly/Faraday.html
 | archivedate  = 2013-05-15
 }}{{ref-en}}
; Филмҳои илмии оммаписанд
* {{cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=xcZ6exy3v_8 |title=Майкл Фарадей. От электричества до электрогенератора |accessdate=2013-05-11}}
* {{cite web|url=https://www.youtube.com/watch?feature=plpp&amp;v=i-OdI3ktyuo |title=Опыты Фарадея |accessdate=2013-05-11}}
* {{cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=UWH_zvnGFWM |title=Энциклопедия. Майкл Фарадей |accessdate=2013-05-11}}

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

{{ПБ}}

[[Гурӯҳ:Олимони Британиёи Кабир]]</text>
      <sha1>lues4qposix9wxk388vw86gs75fn037</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Аҳолии Ҳиндустон</title>
    <ns>0</ns>
    <id>217267</id>
    <revision>
      <id>1477350</id>
      <parentid>1317235</parentid>
      <timestamp>2026-06-18T18:58:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>30618</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1477350</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5408" sha1="4aj3t036mksw6p5gpvmwhzu48sc64k0" xml:space="preserve">[[Акс:India population density map en.svg|thumb|300px|Зичии аҳолӣ]]
[[Акс:India decadal growth rate map en.svg|thumb|300px|Зиёдшавии аҳолӣ дар даҳ соли охир]]
[[Акс:India literacy rate map en.svg|thumb|300px|Саводнокии аҳолӣ]]
[[Акс:India sex ratio map en.svg|thumb|300px|Нишонаи ҷинс]]
'''Аҳолии [[Ҳиндустон]]''' (''ҳиндуҳо''), то  майи соли 2016 — 1,3 млрд нафар.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.worldometers.info/world-population/india-population/|title=India Population (2016) – Worldometers|publisher=}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|title= The World Factbook – India|url= https://www.cia.gov/library/publications/resources/the-world-factbook/geos/in.html|publisher= [[CIA]]|accessdate= 2019-07-15|archiveurl= https://web.archive.org/web/20170311073725/https://www.cia.gov/library/publications/resources/the-world-factbook/geos/in.html|archivedate= 2017-03-11}}&lt;/ref&gt;, ки шашяки аҳолии курраи [[Замин]]ро ташкил медиҳад. [[Ҳиндустон]] — кишвари сераҳолии дунё баъд аз [[Ҷумҳурии Халқии Чин]] аст. Аксарияти аҳолӣ — сокинони деҳотанд.
== Миллатҳо ва забонҳо == 
[[Ҳиндустон]] — кишвари сермиллат аст. Халқҳои бузургтарин: [[ҳиндустониҳо]], [[Телугу (халқ)|телугу]], [[Маратхи (халқ)|маратхи]], [[бенгалиҳо]], [[Ҷат (халқ)|ҷатҳо]], [[тамилҳо]], [[гуҷаратҳо]], [[каннараҳо]], [[пенҷабҳо]] 

[[Ҳиндӣ]] — забони сергуфтортарин дар [[Ҳиндустон]]. Ба [[забони ҳиндӣ]] тақрибан 40 % аҳолӣ сухан мегуянд.

Тақрибан 80 % аҳолӣ ба дини [[индуизм]],  14 % ба [[ислом]], 2,4 % ба [[масеҳӣ]], 2 % ба [[сикхи]], 0,7 % ба [[буддоӣ]] эътиқод доранд.

== Шаҳрҳои бузургтарин ==
* [[Мумбаи]] — 13 073 926 аҳолӣ,
* [[Деҳлӣ]] — 11 904 217 аҳолӣ,
* [[Бангалор]] — 5 281 927 аҳолӣ,
* [[Калкутта]] — 5 080 019 аҳолӣ,
* [[Ченнай]] — 4 376 400 аҳолӣ,
* [[Аҳмадобод]] — 3 819 497 аҳолӣ,
* [[Ҳайдаробод (Ҳиндустон)|Ҳайдаробод]] — 3 665 106 аҳолӣ.

== Зиёдшавии аҳолӣ ==
{| border=&quot;2&quot; cellpadding=&quot;4&quot; cellspacing=&quot;0&quot; style=&quot;margin: 1em 1em 1em 0; background: #ffffee; border: 1px #aaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 95 %;&quot;
|-----
! Сол
!Аҳолӣ 
|-----
| [[1000 то мелод]]
| 18 000 000
|-----
| [[500 то мелод]]
| 36 000 000
|-----
| [[1]]
| 60 000 000
|-----
| [[100]]
| 102 600 000
|-----
| [[200]]
| 100 500 000
|-----
| [[300]]
| 99 000 000
|-----
| [[400]]
| 96 300 000
|-----
| [[500]]
| 99 200 000
|-----
| [[600]]
| 102 200 000
|-----
| [[700]]
| 99 200 000
|-----
| [[800]]
| 103 200 000
|-----
| [[900]]
| 99 200 000
|-----
| [[1000]]
| 98 200 000
|-----
| [[1100]]
| 92 100 000
|-----
| [[1200]]
| 95 000 000
|-----
| [[1300]]
| 100 100 000
|-----
| [[1400]]
| 96 200 000
|-----
| [[1500]]
| 106 300 000
|-----
| [[1600]]
| 133 800 000
|-----
| [[1700]]
| 165 000 000
|-----
| [[1710]]
| 167 353 000
|-----
| [[1720]]
| 170 768 000
|-----
| [[1730]]
| 174 253 000
|-----
| [[1740]]
| 177 809 000
|-----
| [[1750]]
| 181 438 000
|-----
| [[1760]]
| 185 141 000
|-----
| [[1770]]
| 188 919 000
|-----
| [[1780]]
| 192 775 000
|-----
| [[1790]]
| 196 709 000
|-----
| [[1800]]
| 200 724 000
|-----
| [[1810]]
| 204 820 000
|-----
| [[1820]]
| 209 000 000
|-----
| [[1830]]
| 214 851 000
|-----
| [[1840]]
| 225 082 000
|-----
| [[1850]]
| 235 800 000
|-----
| [[1860]]
| 244 400 000
|-----
| [[1870]]
| 253 000 000
|-----
| [[1880]]
| 257 200 000
|-----
| [[1890]]
| 279 626 000
|-----
| [[1900]]
| 284 500 000&lt;ref name=&quot;автоссылка1&quot; /&gt;
|-----
| [[1910]]
| 264 044 000
|-----
| [[1920]]
| 264 746 000
|-----
| [[1930]]
| 290 815 000
|----
| [[1940]]
| 331 001 000
|-----
| [[1950]]
| 357 561 000
|-----
| [[1960]]
| 442 344 000
|-----
| [[1970]]
| 554 911 000
|-----
| [[1980]]
| 688 856 000
|-----
| [[1990]]
| 849 415 000
|-----
| [[2000]]
| 1 014 003 800
|-----
| [[2009]]
| 1 169 733 970
|-----
| [[2016]]
|1 336 570 053
|-----
| [[2030]] (прогноз)
|1 512 985 207
|-----
| [[2050]] (прогноз)
|1 658 978 162
|-----
| [[2100]] (прогноз)
|1 516 597 380
|}

== Пайвандҳо ==
{{Навигация}}
* [https://web.archive.org/web/20060316122202/http://www.world-gazetteer.com/wg.php?x=&amp;men=gcis&amp;lng=en&amp;dat=32&amp;srt=npan&amp;col=aohdq&amp;geo=-104 India: largest cities and towns and statistics of their population]{{ref-en}}
* [http://www.worldhistorysite.com/population.html WorldHistorySite.com] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20110413190138/http://www.worldhistorysite.com/population.html |date=2011-04-13 }}{{ref-en}}
* [http://www.mnp.nl/hyde/bdf/population/ Netherlands Environmental Assessment Agency] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20120224050528/http://themasites.pbl.nl/en/themasites/hyde/index.html |date=2012-02-24 }}{{ref-en}}.
[[Гурӯҳ:Аҳолии Ҳиндустон]]</text>
      <sha1>4aj3t036mksw6p5gpvmwhzu48sc64k0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Борис Ҷонсон</title>
    <ns>0</ns>
    <id>217820</id>
    <revision>
      <id>1477381</id>
      <parentid>1389272</parentid>
      <timestamp>2026-06-18T21:11:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>30618</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1477381</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11277" sha1="7eonegh2xw52zimvpjsk011v1v62i7w" xml:space="preserve">{{ходими давлатӣ}}
'''Борис Ҷонсон''' Александр Борис де Пфеффел Ҷонсон, бештар бо номи Борис Ҷонсон маълум. (англ. Alexander Boris de Pfeffel Johnson, Boris Johnson); тав. [[19 июн]]и [[соли 1964]], [[Ню-Йорк]], ИМА) - ходими давлатӣ ва сиёсатмадори Бритониё. [[Сарвазири Бритониё]] аз [[24 июл]]и [[соли 2019]]. Роҳбари Ҳизби консервативии Бритониёи Кабир аз [[23 июл]]и [[соли 2019]].

Мири Лондон (2008-2016) ва вазири хориҷии Бритониёи Кабир (13 июли 2016 - 9 июли соли 2018) дар дафтарҳои якум ва дуюми ҳукумати Тереза Мэй. Узв ва Роҳбари Ҳизби консервативии Бритониёи Кабир. 7 майи соли 2015 ба Палатаи ҷомеаҳо интихоб шуд.
== Зиндагинома ==
Борис Ҷонсон 19 июни соли 1964 дар [[Ню-Йорк]], ИМА  таваллуд шудааст. Бобокалонаш аз ҷониби падараш, рӯзноманигори турк  Алӣ Кемал, Вазири корҳои дохилӣ дар ҳукумати Аҳмад Окдай, охирин Вакили бузурги империяи Усмонӣ буд. Дар ин вазифа ӯ дастури боздошти Кемал Ататюркро содир кард . Баъдтар, пас аз ба қудрат расидани Ататюрк, вай бо фармони Нуреддин Коняр ба қатл расонида шуд. Сипас, Усмон Алӣ, ба Бритониёи Кабир фирор намуда, номи Уилфред  Ҷонсон (Wilfred Johnson) гирифтааст.

Ибтидои солҳои 1970-ум падари Борис, Стэнли Ҷонсон (Stanley Johnson), дар Брюссел кор мекард. Бинобар, таҳсили ибтидоиро Борис дар мактаби аврупоии Брюссел гирифтааст. Баъдтар оила ба Бритониё кӯчид ва ӯ таҳсили худро дар мактаби тайёрӣ дар Сассекси Шарқи ва сипас дар Этон идома дод. Солҳои 1983-1984 дар Коллеҷи Баллиол, [[Донишгоҳи Оксфорд]] таҳсил кардааст.
== Фаъолияти журналистӣ ==
Пас аз хатми таҳсил Ҷонсон ба кори журналистика шурӯъ кард. Ӯ соли 1987 ба кор дар рӯзномаи Дейли Телеграф (Daily Telegraph) шурӯъ кардааст. Аз соли 1989 то 1994 ӯ мухбири рӯзномаи Дейли Телеграф (Daily Telegraph) дар Брюссел буд. Аз соли 1994 то 1999 Ҷонсон муовини сармуҳаррир ва нозири пешбари сиёсии Дейли Телеграф (Daily Telegraph) буд. Соли 1998, ӯ ба ҳамкорӣ дар барномаи Би-Би-Сӣ &quot;Хабарҳо барои шумо&quot; шурӯъ кард. Соли 2000 Ҷонсон муҳаррири «The Spectator» шуд.
== Фаъолияти сиёсӣ == 
Дар интихоботи парлумонии соли 2001, вай бори аввал узви Палатаи ҷомеаҳои Парлумони Бритониё аз ҳавзаи Хенли интихоб шуд ва аз Оксфордшир ҳамчун намояндаи Ҳизби консервативии Бритониёи Кабир шуд. Вакили парлумон аз 9 июни соли 2001 то 4 июни соли 2008 буд, дар интихоботи соли 2005 аз нав интихоб шуд.
=== Мири Лондон === 
Дар моҳи марти соли 2007 Ҷонсон дар интихоботи мири Лондон соли 2008 номзадии худро ба мири Лондон пешниҳод кард. Ва 1 майи соли 2008 дар интихоботи шаҳрдори Лондон ӯ мири Лондон интихоб шуд, ки Ҳизби консервативии Бритониёи Кабирро намояндагӣ мекард. Дар интихобот, вай дар даври аввал 42,48% ва дар даври дуюм 53,2% овоз гирифт. Намояндаи Ҳизби лейбористӣ мутаносибан танҳо 36,38% ва 46,8% овозҳоро ба даст овард. Баъд аз интихоб гардидан ба мири Лондон ӯ афзалиятнокии мубориза бар зидди ҷинояткорӣ, мушкилоти нақлиёт, масалан тавассути пешбурди велосипедсаворӣ ва ташкили таваққуфгоҳи велосипедҳои кирояи дучарха, дар Лондон пешниҳод кардааст. Дар моҳи майи соли 2012, Ҷонсон дубора шаҳрдори Лондон интихоб шуд. Дастоварди муҳим дар идоракунии Ҷонсон муваффақияти Бозиҳои тобистонаи олимпии соли 2012 дар Лондон буд. 
=== Маъракаи Brexit ===
7 майи соли 2015, дар интихоботи умумӣ, вай аз нав аъзои ҳавзаи Маҷлиси Парлумони Бритониё (аз ҳавзаи Аксбридж ва Райслипи Ҷанубӣ) дар Лондони Бузург буд. Ҳамзамон, дар тӯли сол ӯ иҷрои вазифаи худро ҳамчун мири Лондон идома дода, ду мансабро муттаҳид кард. Дар соли 2016, ҳангоми тайёрӣ ва баргузории раъйпурсӣ дар бораи баромадани Бритониё аз [[Иттиҳоди Аврупо]], вай ҷонибдори фаъоли тарғибгари Brexit буд. Пас аз раъйпурсӣ, ки ғолибиятро ҷонибдорони Авросептикҳо ба даст оварданд, боварӣ доштанд, ки Ҷонсон ба мансаби роҳбари ҳизби консервативӣ ва сарвазири Бритониёи Кабир номзад хоҳад шуд. Аммо 30 июни соли 2016, пас аз он ки шарики наздиктарини ӯ дар маъракаи Brexit, вазири адлия Майкл Гове худашро ба мансаби роҳбари ҳизби консервативӣ пешбарӣ кард, Борис Ҷонсон ба унвони сарвари ҳукумат пешбарии хешро рад кард ва расман инро дар нишасти матбуотӣ дар Лондон эълон кард. 13 июли соли 2016, ӯ дар дафтари нави ҳукумати Тереза Мэй вазири корҳои хориҷӣ таъйин шуд. Ӯ 9 июли соли 2018 бо сабаби ихтилофот дар бораи хуруҷи Бритониё аз Иттиҳоди Аврупо аз вазифаи вазири, худ истеъфо дод.
== Интихоботи пешвои Ҳизби консервативӣ == 
Пас аз истеъфои Тереза Мэй аз вазифаи раҳбари Ҳизби консервативӣ, Борис Ҷонсон эълом дошт, ки барои ин мақом пешбарӣ хоҳад шуд. Дар сурати интихоб шуданаш, ӯ низ метавонад дар моҳи май сарвазири Бритониёи Кабир шавад. Дар аввали июни 2019, чанде пеш аз сафари ӯ ба Бритониё, номзадии Ҷонсон аз ҷониби президенти ИМА [[Доналд Трамп]] дастгирӣ карда шуд. Дар панҷ даври аввали овоздиҳӣ, ки аз 13 то 20 июн баргузор шуд, Ҷонсон ҳар дафъа бо рақами назарраси рақибонаш ҷои аввалро гирифт. Пас аз натиҷаҳои даври панҷум, ки 20 июн баргузор шуд, вай ба даври охирини шашум бо вазири корҳои хориҷӣ Ҷереми Ҳант ворид шуд. Дар натиҷаи овоздиҳии аъзои ҳизб, Ҷонсон дар интихобот бо 92,153 овоз ғолиб шуд. 23 июл, ӯ расман раҳбари нави ҳизби консервативии Бритониёи Кабир гардид.&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.bbc.com/news/uk-politics-48711077|title=Hunt to face Johnson in Tory leader race|date=2019-06-20|access-date=2019-06-21|language=en-GB}}&lt;/ref&gt;.
== Сарвазири Бритониё ==
Борис Ҷонсон мансаби сарвазири Бритониёи Кабирро [[24 июл]]и [[соли 2019]] ба уҳда гирифт.&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.rbc.ru/politics/23/07/2019/5d36c4e79a7947f24fefc288?utm_source=yxnews&amp;utm_medium=desktop|publisher=РБК|title=Борис Джонсон станет новым премьером Великобритании|date=2019-07-23|accessdate=2019-07-23|lang=}}&lt;/ref&gt;.

== Ҳаёти шахсӣ ==
* Соли 1987, ӯ бо Аллегра Мостин-Оуэн издивоҷ кард, никоҳ соли 1993 бекор карда шуд.
* Худи ҳамон сол Ҷонсон бо Марина Виллер, духтари рӯзноманигор ва барандаи телевизион Сэр Чарлз Вилер издивоҷ кард.
* Онҳо чор фарзанд доранд: ду духтар, Лара ва Кассия ва ду писар, Мило ва Теодор.
* Соли 2009, духтари ғайриқонунии ӯ аз мунаққиди санъат Ҳелен Макинтайр таваллуд шудааст.
* Ҷонсон ва оилаи ӯ дар шаҳри Ислингтон, дар шимоли Лондон, зиндагӣ мекунанд.
== Манбаъҳо ==
* The Boris Johnson Story // [http://news.bbc.co.uk/2/hi/uk_news/politics/7376621.stm BBC News.] − 03.05.2008
* [http://www.myvelosiped.ru/2011/10/blog-post.html Об особой любви Бориса Джонсона к велосипедам] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20190725140412/http://www.myvelosiped.ru/2011/10/blog-post.html |date=2019-07-25 }}
* [http://www.the-village.ru/village/situation/situation/112997-klub-merov-boris-dzhonson The Village: Борис Джонсон, Лондон]{{Пайванди мурда|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} — 24.04.2012

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}
{{ПБ}}

[[Гурӯҳ:Сиёсатмадорони асри XXI]]
[[Гурӯҳ:Сарвазирони Бритониёи Кабир]]
[[Гурӯҳ:Сарварони Аврупо асри XXI]]
[[Гурӯҳ:Роҳбарони кунунии кишварҳо]]</text>
      <sha1>7eonegh2xw52zimvpjsk011v1v62i7w</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Маҳима Чаудҳарӣ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>218829</id>
    <revision>
      <id>1477548</id>
      <parentid>1419540</parentid>
      <timestamp>2026-06-19T07:33:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>30618</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 3 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1477548</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="17764" sha1="66or4bghyc7gr5thz7lrg8ga4pzg267" xml:space="preserve">{{Синамогар
 |ном                  = Маҳима Чаудҳарӣ
 |номи аслӣ            = {{lang-en|Mahima Chaudhry}}
 |ном ҳангоми таваллуд = Рита Чаудҳарӣ
 |тасвир               = Mahima Chaudhry at Miraj Group Chairman's daughter Devhooti &amp; Vikas Purohit's reception.jpg
 |бар                  = 
 |тавсифи тасвир       = 
 |таърихи таваллуд     = 13.09.1973 
 |зодгоҳ               = {{Зодгоҳ|Дарҷилинг}}, [[Бенгалистони Ғарбӣ]], [[Ҳиндустон]]
 |шаҳрвандӣ            = {{IND}}
 |табаият              = 
 |таърихи даргузашт    = 
 |маҳалли даргузашт    =  
 |падар                = 
 |модар                = 
 |ҳамсар               = Боббӣ Мукҳерҷӣ (аз с. 2006 то с. 2013) 
 |завҷа                = 
 |фарзандон            = 1
 |солҳои фаъолият      = 1997 - то ҳол
 |ҷоизаҳо              = [[Filmfare Awards]]
 |соядаст              = 
 |сайт                 = 
 |викианбор            = 
}}
'''Маҳима Чаудҳарӣ''' ({{lang-en| Mahima Chaudhary}}), ном ҳангоми таваллуд Рита (тав. [[13 сентябр]] соли [[1973]], [[Дарҷилинг]], [[Бенгалистони Ғарбӣ]], [[Ҳиндустон ]]) — [[ҳунарпеша]] ва [[Мудел (шахс)|модели]] [[Ҳиндустон|ҳинд]]. Баъди бурди шоҳҷоизаи Бонуи Ҳиндустон-1990, Маҳима дар [[таблиғот]] ва наворҳои телевизионӣ ҳамчун модел фаъолият мекард, то он даме ки руй ба синамо ниҳод. Маҳима дар таблиғи [[Pepsi]] бо ҳунарпешаҳо [[Айшвария Рай]] ва [[Амирхон]] иштирок кардааст. Аввалин филми ӯ «[[Умедҳои фиребхурда]]» ({{lang-en|Pardes}}, 1997) ва се филми паиҳаме, ки бо иштироки Маҳима ба навор гирифта шудааст, ӯро ба ҷаҳониён муаррифӣ кардаанд&lt;ref&gt;[http://www.imdb.com/name/nm0154274/ Mahima Chaudhry]. IMDb.com&lt;/ref&gt;.

== Зиндагинома ==
Маҳима Чаудҳарӣ 13 сентябри соли 1973 дар [[Дарҷилинг]]и [[Ҳиндустон]] ба дунё омадааст. Ӯ мактаби Dow Hill-и [[Курсеонг]]и [[Дарҷилинг]]-ро хатм намудааст. Маҳима маълумоти олиро бо дараҷаи бакалавр дар коллеҷи Лорето гирифтааст, аммо ӯ бо ихтисоси худ кор накардааст&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.telegraphindia.com/1111221/jsp/siliguri/story_14908019.jsp#.VZOtxXqqqko|title=Hills smile to conquer camera &amp; hearts|work=The Telegraph|accessdate=2015-08-21|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180612163313/https://www.telegraphindia.com/1111221/jsp/siliguri/story_14908019.jsp#.VZOtxXqqqko|archivedate=2018-06-12}}&lt;/ref&gt;. Ҳунарпешаҳои дӯстдоштааш [[Шоҳруххон]] ва [[Ҷуҳӣ Чавла]] мебошанд.

'''Ҳаёти шахсӣ'''

Чаудҳарӣ бо тенисисти машҳур [[Леандер Паес]] робитаи ошиқона доштанд вале пас аз хиёнати Леандер бо [[Риа Пилаӣ]] модел, онҳо ҷудо шуданд&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://timesofindia.indiatimes.com/bombay-times/Leander-cheated/articleshow/799161.cms |title=Leander cheated!|work=The Times of India|accessdate=21 August 2015}}&lt;/ref&gt;. Маҳима Чаудҳарӣ моҳи ноябри соли 2006 бо [[Боббӣ Мукҳерҷӣ]] ба шавҳар баромадааст. Онҳо дар [[Лос-Вегас]] шинос шудаанд, Боббӣ дӯсти наздики бародари Маҳима аст. Шавҳари Маҳима меъмор мебошад&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://indianexpress.com/article/india/india-others/the-list-whos-who-how-much/|title=The List: Who's Who &amp; How Much|date=9 February 2015|work=The Indian Express|accessdate=2015-08-21}}&lt;/ref&gt;. Маҳима ҳамсари дуюми Боббӣ ба ҳисоб рафта, Боббӣ аз завҷаи аввалааш ҷудо шудааст ва ду фарзанд дорад. Маҳима ва Боббӣ бо анъанаи ҳиндуӣ ақд кардаанд.&lt;ref name=&quot;auto1&quot;&gt;{{cite news|title='Yes, I'm married and expecting!'|url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2007-05-30/news-interviews/27869941_1_actress-mahima-chaudhary-bengali-bride-bobby-mukherjee|publisher=[[The Times of India]]|accessdate=2 декабря 2010|date=30 мая 2007|archivedate=2014-02-02|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140202182427/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2007-05-30/news-interviews/27869941_1_actress-mahima-chaudhary-bengali-bride-bobby-mukherjee|=https://web.archive.org/web/20140202182427/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2007-05-30/news-interviews/27869941_1_actress-mahima-chaudhary-bengali-bride-bobby-mukherjee}}&lt;/ref&gt;[[10 июн]] и соли [[2007]] ин ҷуфт соҳиби духтарчае бо номи Арян гаштанд&lt;ref&gt;{{cite news|title=Aryana’s my life: Mahima|url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2008-02-22/news-interviews/27750888_1_mahima-chaudhary-movie-talks-film-industry|publisher=Times of India|accessdate=2 декабря 2010|date=22 февраля 2008|archivedate=2014-02-02|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140202182417/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2008-02-22/news-interviews/27750888_1_mahima-chaudhary-movie-talks-film-industry|=https://web.archive.org/web/20140202182417/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2008-02-22/news-interviews/27750888_1_mahima-chaudhary-movie-talks-film-industry}}&lt;/ref&gt;.
Ҳамсарон соли 2013 аз ҳам ҷудо шуданд.

Чоҳдҳарӣ дар соли 2022 бемории [[саратони сина]] ташхис шуд ва бомуваффақият табобат карда шуд. Вай қайд кард, ки намоишҳои мазҳакавӣ ба мисли Капил Шарма Шоу ба ӯ ҳангоми шифо ёфтани беморӣ кӯмак карданд.

== Фаъолият ==
[[File:Mahima Chaudhary in 2018.jpg|thumb|right|Маҳима Чаудҳарӣ соли 2018]]Ӯ дар озмоиши барои филми Умедҳои фиребхурда ({{lang-en|Pardes}}) иштирок намуда аз байни 3000 нафар нақш аз они ӯ мешавад, ки ин филм соли [[1997]] ба навор гирифта шуд. Дар филм ӯ бо шоҳи [[Болливуд]] [[Шоҳруххон]] нақш бозидааст. Филм хело муваффақ шуд, ки ҷоизаҳои бисёреро бурд намуд ва Маҳима ҷоизаи [[Filmfare Awards]]-ро барои [[Беҳтарин Нақш]] ба даст овард&lt;ref&gt;[https://www.imdb.com/name/nm0154274/ Mahima Chaudhry]. IMDb.com&lt;/ref&gt;. Баъди бозидани ин филм ӯро ба бисёр филмҳои дигаре даъват намуданд. Нақшҳои дигари ӯ дар филми [[Омӯрзиш]] ({{lang-en|Daag: The Fire}}, [[1999]]) буд, ки ӯ ду нақшро бозидааст ва дар дар филми  [[Муҳаббат бозича нест]] ({{lang-en|Pyaar Koi Khel Nahin}} [[1999]]), нақши бевазанеро мебозад, ки маҷбур мешавад ба бародари шавҳараш ба шавҳар мебарояд ва Маҳима аз иҷрои ин нақш ба хубӣ баромадааст; дар филми [[Тапиши дил]] ({{lang-en | Dhadkan}}, [[2000]]) ӯ нақши дуюмдараҷаро бозидааст, дар филм ба шахсе ошиқ мешавад, ки мард зани дегараро дӯст медорад; дар филми [[Иваз]] ({{lang-en|Deewane}}) нақши сарояндаро мебозад ва ошиқи ғоратгаре аст; дар [[Қатънашаванда]] ({{lang-en|Kurukshetra}}) нақши ҳамсари якрави полисро дорад; дар [[Гуреза]] ({{lang-en|Lajja}}) нақши арӯси ҷавонро меофарад, ки бо гаронии [[қалин]]и маросими тӯй мубориза мебарад. Инчунин дар филмҳои [[Иҷоранишини ҷаззоб]] ({{lang-en|Yeh Teraa Ghar Yeh Meraa Ghar}} 2001), [[Бемории рӯҳӣ]]({{lang-en|Om Jai Jagadish}} 2002),[[Ба ман танҳо муҳаббат лозим аст]] ({{lang-en|Dil Hai Tumhaara}} 2002), [[Ишқ бар намегардад]] ({{lang-en|Dobara}} 2004) ва ғайраҳо аз уҳдаи нақш ба хубӣ баромадааст.

Маҳима бо бисёр ҳунарпешаҳои машҳури [[Ҳиндустон]] аз қабили: [[Каҷол]], [[Шилпа Шеттӣ]], [[Амиша Пател]], [[Урмила Матондкар]], [[Маниша Коирала]], [[Равина Тандон]], [[Рекҳа]], [[Ҳема Малинӣ]], [[Притӣ Зинта]] ва [[Табу]] ҳамкори кардааст.

Соли 2010 дар филми Асад Раҷа бо номи ({{lang-en|Pusher}}) бо ҳунарпешаи ширинкор [[Манӣ Лиақат]] нақш бозидааст. Маҳима инчунин дар [[триллер]]и ({{lang-en|Mumbhaii - The Gangster}} 2015) бо [[Санҷай Капур]] ва [[Ом Пурӣ]] ҳунарнамоӣ кардааст.
Соли 2016 дар филми [[Шоколади сиёҳ]] ({{lang-en|Dark Chocolate }} ) дар нақши [[антагонизм|антагонист]] бозидааст.

== Филмнома ==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
! Сол || Филм (номи аслӣ) || Нақш || Номҳои тоҷикӣ 
|-
|| [[1997]] || ''[[Pardes (film)|Pardes]]'' || Кусум Ганга || Орзуҳои фиребхурда 
|-
| rowspan=&quot;4&quot; | [[1999]] || ''[[Manasulo Maata]]'' || Прия ||
|-
| ''[[Dil Kya Kare]]'' || Кавита Кишоре ||
|-
| ''[[Daag: The Fire]]'' || Каҷал Верма / Каҷрӣ || Омӯрзиш 
|-
| ''[[Pyaar Koi Khel Nahin]]'' || Ниша || Муҳаббат бозича нест
|-
| rowspan=&quot;4&quot; | [[2000]] || ''[[Dhadkan]]'' || Шитал Варма || Тапиши дил
|-
| ''[[Deewane]]'' || Пуҷа || Иваз
|-
| ''[[Kurukshetra (2000 film)|Kurukshetra]]'' || Анҷали П. Сингҳ|| Қатънашаванда
|-
| ''[[Khiladi 420]]'' || Риту Бҳардваҷ || Бозигари рақами 420
|-
| rowspan=&quot;2&quot; | [[2001]] || ''[[Lajja (2001 film)|Lajja]]'' || Майтҳилӣ || Гуреза
|-
| ''[[Yeh Teraa Ghar Yeh Meraa Ghar]]'' || Сарасватӣ || Иҷоранишини ҷаззоб
|-
| rowspan=&quot;2&quot; | [[2002]] || ''[[Om Jai Jagadish]]'' || Айеша || Бемории рӯҳӣ 
|-
| ''[[Dil Hai Tumhaara]]'' || Ниммӣ || Ба ман танҳо муҳаббат лозим аст
|-
| rowspan=&quot;4&quot; | [[2003]] || ''[[Saaya (2003 film)|Saaya]]'' || Таня ||
|-
| ''[[Tere Naam]]'' ||  Баромади махсус дар суруди &quot;O Jaana&quot; ||
|-
| ''[[Baghban (2003 film)|Baghban]]'' || Арпита Алок Малҳотра || Муҳаббат ва хиёнат
|-
| ''[[LOC Kargil]]'' || Рина Ядав ||
|-
| [[2004]] || ''[[Dobara]]'' || Анҷали Сегал ||
|-
| rowspan=&quot;7&quot; | [[2005]] || ''[[Zameer: The Fire Within]]'' || Суприя Маҳешварӣ ||
|-
| ''[[Kuchh Meetha Ho Jaye]] '' || Гулоб Хон || Вохурӣ дар фурудгоҳ
|-
| ''[[Sehar]]'' || Анамика Кант ||
|-
| ''[[Film Star (film)|Film Star]]'' || Ҳира Пандит ||  Ситораи синамо
|-
| ''[[The Film]]'' || Сушмита Бандерҷит || Синамо
|-
| ''[[Home Delivery]]'' ||Мая ||
|-
| ''[[Bhagmati (2005 film)|Bhagmati]]'' || овоздиҳанда || Бҳагматӣ
|-
| rowspan=&quot;6&quot; | [[2006]] || ''[[Souten: The Other Woman]]'' || Миталӣ 'Мита' Сингҳ || Зани дигар
|-
| ''[[Sandwich (2006 film)|Sandwich]]'' || Свит Сингҳ || Сендвич
|-
| ''[[Kudiyon Ka Hai Zamana]]'' || Анҷалӣ ||
|-
| ''Mr 100%'' || Шилпа || Ҷаноби 100%
|-
| ''[[Hope and a Little Sugar]]'' || Салони || Муҳаббат ва каме ширинӣ
|-
| ''[[Sarhad Paar]]'' || Симрам || Дар марз
|-
| [[2008]] || ''[[Gumnaam – The Mystery]]'' || Риа || Мистерия
|-
| [[2010]] || ''[[Pusher (2010 film)|Pusher]]'' || Анита ||
|-
| [[2015]] || ''[[Mumbhaii - The Gangster]]'' || Ҳамсари ғоратгар ||
|-
| [[2016]] || ''[[Dark Chocolate (film)|Dark Chocolate]]'' || Ишанӣ Банерҷӣ || Шоколади сиёҳ
|-
|}
== Барномаи телевизионӣ ==

[[File:Mahima-Chaudhary.jpg|thumb|right|Mahima Chaudhry]]Маҳима Чаудҳарӣ дар барнома - озмуни Чипта ба [[Болливуд]] ({{lang-en|Ticket to Bollywood }} ) аз 17 марти 2014 то 6 июни 2014 аъзои ҳакамон буд&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.ndtv.com/photos/news/behind-the-scenes-from-the-sets-of-ticket-to-bollywood-17660|title=Behind-the-Scenes: From the Sets of Ticket To Bollywood|website=NDTV.com|access-date=2019-07-27}}&lt;/ref&gt;.

== Ҷоизаҳо ==
[[File:Mahima Chaudhry felicitate academic excellence among minorities (10).jpg|thumb|right |Маҳима Чаудҳарӣ 2017]] 
;[[Filmfare Awards]]
* [[1998]] — [[Filmfare Awards|Filmfare Award]] барои беҳтарин ва аввалин нақши занона ([[Умедҳои фиребхурда]]) — ғолиб &lt;ref&gt;[http://filmfareawards.indiatimes.com/articleshow/368661.cms Ҷоиза] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20181225194118/http://filmfareawards.indiatimes.com/articleshow/368661.cms |date=2018-12-25 }}{{ref-tg}} 43-юм Маросими ҷоизасупорӣ (барои корҳои соли 1997) дар вебсайти расмии ҷоиза.&lt;/ref&gt;
* [[1998]] — [[Filmfare Award беҳтарин нақши занона]] ([[Умедҳои фиребхурда]]) — номзад&lt;ref&gt;[http://filmfareawards.indiatimes.com/articleshow/368659.cms Номзадҳо] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20190121011022/http://filmfareawards.indiatimes.com/articleshow/368659.cms |date=2019-01-21 }}{{ref-en}} 43-юм маросими ҷоизасупорӣ (барои корҳои соли1997) дар вебсайти расмии ҷоиза.&lt;/ref&gt;
* [[1999]] — [[Filmfare Award беҳтарин нақши занонаи дуюмдараҷа]] ([[Как же быть сердцу (филм, 1999)|Как же быть сердцу]]) — номзад&lt;ref&gt;[http://filmfareawards.indiatimes.com/articleshow/articleshow/368694.cms Номинанты] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20181225193752/http://filmfareawards.indiatimes.com/articleshow/articleshow/368694.cms |date=2018-12-25 }}{{ref-en}} 45-ум маросими ҷоизасупорӣ (барои корҳои соли 1999 ) дар вебсайти расмии ҷоиза.&lt;/ref&gt;
* [[2001]] — барои беҳтарин нақши занонаи дуюмдараҷа. ([[Тапиши дил]]) — номзад&lt;ref&gt;[http://filmfareawards.indiatimes.com/articleshow/articleshow/368707.cms Номзад] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20040515053717/http://filmfareawards.indiatimes.com/articleshow/articleshow/368707.cms |date=2004-05-15 }}{{ref-en}} 46-ум маросими ҷоизасупорӣ (барои корҳои соли 2000) дар вебсайти расмии ҷоиза.&lt;/ref&gt;

;Zee Cine Awards
* [[1998]] — барои беҳтарин аввалин нақши занона([[Умедҳои фиребхурда]]) — ғолиб &lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.zeecineawards.com/1998/videos/best-debut-female-mahima-chaudhry.html|title=Best Debut-Female: Mahima Chaudhary|publisher=Zee Cine Awards|lang=en|accessdate=2015-04-29}}{{Недоступная ссылка|date=Июни 2019 |bot=InternetArchiveBot }}&lt;/ref&gt;
* [[2005]] — барои беҳтарин нақши занонаи дуюмдараҷа ([[Муҳаббатро баргардонида намешавад]]) — номзад&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.zeecineawards.com/2005/videos/best-actor-in-supporting-role-female-5.html|title=Best Actor In Supporting Role Female|publisher=Zee Cine Awards|lang=en|accessdate=2015-04-29|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150711142741/http://www.zeecineawards.com/2005/videos/best-actor-in-supporting-role-female-5.html|archivedate=2015-07-11|deadlink=yes}}&lt;/ref&gt;

== Нигаред низ ==
[[Феҳристи ҳунарпешаҳои (актрисаҳо) Ҳиндустон ]]

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Сарчашма ==
{{Authority control}}
* {{Twitter | mahimachaudhrym | name=Mahima Chaudhry }}

[[Гурӯҳ:Ҳунарпешазанҳо аз рӯи алифбо]]
[[Гурӯҳ:Ҳунарпешазанони асри ХХI]]
[[Гурӯҳ:Ҳунарпешазанҳои синамои Ҳиндустон]]
[[Гурӯҳ:Ҳунарпешазанони асри ХХ]]
[[Гурӯҳ:Ҳунарпешазанҳои синамои ҳиндӣ]]
[[Гурӯҳ:Ғолибони Filmfare Awards]]</text>
      <sha1>66or4bghyc7gr5thz7lrg8ga4pzg267</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Димпл Кападия</title>
    <ns>0</ns>
    <id>218884</id>
    <revision>
      <id>1477436</id>
      <parentid>1408892</parentid>
      <timestamp>2026-06-19T00:33:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>30618</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 3 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1477436</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="20277" sha1="52go6cccjuzwyoz59ecvpartmwgral8" xml:space="preserve">{{Синамогар 
 |ном                  = Димпл Кападия
 |номи аслӣ            = Dimple Kapadia
 |ном ҳангоми таваллуд = Dimple Chunnibhai Kapadia
 |тасвир               = 
 |бар                  = 
 |тавсифи тасвир       = 
 |таърихи таваллуд     = 08.06.1957
 |зодгоҳ               = {{Зодгоҳ|Мумбай}}, [[Маҳороштра]], [[Ҳиндустон]] 
 |шаҳрвандӣ            = {{IND|}} 
 |табаият              = 
 |таърихи даргузашт    = 
 |маҳалли даргузашт    = 
 |падар                = Чуннибҳай Кападия
 |модар                = Беттӣ Кападия
 |ҳамсар               = [[Раҷеш Ханна]] (аз 1973 то 1982)
 |завҷа                = 
 |фарзандон            = 2
 |навъи фаъолият       = [[ҳунарпеша]] 
 |солҳои фаъолият      = 1973, 1984 - то ҳол
 |ҷоизаҳо              = [[Filmfare Awards]] 
 |соядаст              = 
 |сайт                 = 
 |викианбор            = 
}}
'''Димпл Чуннибҳай Кападия''' ({{lang-en|Dimple Chunnibhai Kapadia}}; тав. [[8 июн]] соли [[1957]]) - ҳунарпешаи [[Болливуд]]. Ӯ дар шонздаҳсолагӣ дар филми мелодраммавии [[Раҷ Капур]], [[Боббӣ]] (1973) нақш бозидааст. Худи ҳамон сол Димпл бо ҳунарпешаи ҳинд [[Раҷеш Кҳанна]] оила барпо намуд ва аз синамо даст кашид. Ӯ соли 1984 баъди пошхурии оила боз ба синамо баргашт. Яке аз филмҳои ӯ дар он замон, драмаи Saagar (1985) буд. Димпл дар ҳарду филм Bobby ва Saagar ҷоизаи [[Filmfare Awards]]-ро дар номзади беҳтарин ҳунарпеша сазовор шуд. Ӯ солҳои 80-ум фақат нақши марказиро мебозид ва инчунин яке аз ҳунарпешаи машҳур низ ба шумор мерафт.

== Зиндагинома ==
Димпл Кападия 8 июни соли 1957 дар Бомбай аз соҳибкори гуҷаратӣ Чунибҳай Кападия ва ҳамсари ӯ Биттӣ, ки бо номи &quot;Беттӣ&quot; маъруф буд, таваллуд шудааст&lt;ref&gt;{{cite news |author1=ET Online |title=Dimple Kapadia's mother Betty passes away at 80 |url=https://m.economictimes.com/magazines/panache/dimple-kapadias-mother-betty-passes-away-at-80/articleshow/72315498.cms |access-date=21 April 2020 |work=[[The Economic Times]] |publisher=The Times Group |date=1 December 2019}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |last1=S. Pradhan |first1=Bharati |title=The end of the sister act |url=https://www.telegraphindia.com/7-days/the-end-of-the-sister-act/cid/572296 |access-date=23 May 2020 |work=[[The Telegraph (Kolkata)|The Telegraph]] |date=22 November 2009 |archive-date=20 June 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200620112136/https://www.telegraphindia.com/7-days/the-end-of-the-sister-act/cid/572296 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;. Чунибҳай аз оилаи сарватманди исмоилиҳо [[Хоҷа]] буд, ки аъзои он ҳанӯз &quot;ҳиндуизмро қабул карда буданд&quot; ва ҳанӯз [[Оғохон]]ро ҳамчун устоди динии худ мешинохтанд. Биттӣ [[Исмоилия|исмоилиёни]] амалкунанда буд&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Halim |first1=Moeena |title=Twinkle 'Funnybones' Khanna: The author who puts a bit of herself in her characters |url=https://www.indiatoday.in/magazine/supplement/story/20161219-humour-cant-exist-without-candour-twinkle-khanna-akshay-kumar-733748-2016-12-19 |access-date=6 June 2020 |work=India Today |publisher=Living Media |date=19 December 2016 |archive-date=4 June 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200604043045/https://www.indiatoday.in/magazine/supplement/story/20161219-humour-cant-exist-without-candour-twinkle-khanna-akshay-kumar-733748-2016-12-19 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Kulkarni |first1=Ronjita |title=Akshay has been my biggest cheerleader |url=https://www.rediff.com/movies/report/akshay-has-been-my-biggest-cheerleader/20161114.htm |work=[[Rediff.com]] |access-date=4 June 2020 |date=14 November 2016 |quote=My grandmother is an Aga Khani (''the Islami sect which revers the Aga Khan as its spiritual head'') so she would take Rinke and me to the ''jamatkhana''. |archive-date=4 June 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200604184416/https://www.rediff.com/movies/report/akshay-has-been-my-biggest-cheerleader/20161114.htm |url-status=live }}&lt;/ref&gt;. Аз хурдӣ ба Димпл [[Оғохони III]] номи Оминаро (ба маънои аслӣ, &quot;ростқавл&quot; ё &quot;боэътимод&quot; -ро бо забони арабӣ) додааст, ки ҳеч гоҳ ба ӯ ишора нашудааст. Вай миёни чор фарзанд бузургӣ аст;  бародаронаш - ҳамаи онҳо фавтидаанд - хоҳаронаш [[Симпл Кападия|Симпл]] (инчунин ҳунарпеша) ва Рим. Инчунин бародари хурдаш Сӯҳайл мебошад&lt;ref&gt;{{cite news |title=The brave and the beautiful |url=https://www.pressreader.com/india/mid-day/20161118/281595240120990 |access-date=9 June 2020 |work=[[Mid Day]] |date=18 November 2016 |archive-date=9 June 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200609162257/https://www.pressreader.com/india/mid-day/20161118/281595240120990 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Geety&quot;&gt;{{cite news |last1=Sahgal |first1=Geety |title=Screen Exclusive: Dimple Kapadia gets candid about films, family |url=http://archive.indianexpress.com/news/screen-exclusive-dimple-kapadia-gets-candid-about-films-family/1206778/0 |access-date=31 May 2020 |work=The Indian Express |publisher=Indian Express Limited |date=14 December 2013 |archive-date=12 October 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201012015336/http://archive.indianexpress.com/news/screen-exclusive-dimple-kapadia-gets-candid-about-films-family/1206778/0 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;.

== Фаъолият ==
Пас аз талоқаш дар соли 1984, Димпл ба саҳнаи ҳунар баргашт. Соли 1985 вай боз бо [[Ришӣ Капур]] дар филми &quot;Баҳри ишқ&quot; нақш бозид. Барои ин филм вай бори дуюм ҷоизаи Filmfare гирифт.  Баъдтар, актриса дар филми шӯравию ҳиндӣ &quot;Шоҳзодаи сиёҳ Ажуба&quot; (1991) нақш бозидааст.  Соли 2005 вай бори дигар дар як филм бо Ришӣ Капур - &quot;Дар печи ишқ&quot; бозӣ кардааст. Ба наздикӣ, Димпл ҳамчун модар ё модаркалон нақшҳои баркамол мебозад.

== Ҳаёти шахсӣ ==
Димпл дар синни 15-солагӣ пас аз мулоқоти кӯтоҳ бо ҳунарпеша [[Раҷеш Кҳанна]], ки он вақт 30-сола буд, издивоҷ кард. Вай мухлиси Кҳанна буд, баъдан гуфт, ки тӯй дар ин давра &quot;баландтарин баландӣ&quot; дар ҳаёти ӯ буд&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.deccanchronicle.com/140925/entertainment-bollywood/article/dimple-kapadia-relives-days-romance-and-stardom|title=The biggest high for me was to marry Rajesh Khanna: Dimple Kapadia|last=Mehul S.|first=Thakkar|date=26 September 2014|work=[[Deccan Chronicle]]|access-date=7 September 2016|archive-date=4 October 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161004002042/http://www.deccanchronicle.com/140925/entertainment-bollywood/article/dimple-kapadia-relives-days-romance-and-stardom|url-status=live}}&lt;/ref&gt;. Он тибқи расму оинҳои [[Аря Самаҷ]] 27 марти соли 1973 дар бунгалови падараш дар [[Ҷуҳу]], шаш моҳ пеш аз нахустнамоиши &quot;Боббӣ&quot; иҷро шуд&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Bharatan |first1=Raju |author-link1=Raju Bharatan |title=Motion Picture Event of the Year |work=The Illustrated Weekly of India |publisher=The Times Group |date=8 April 1973 |page=47| url=https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.100847/page/n49/mode/2up|access-date=24 June 2020}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Dinesh&quot;&gt;{{cite web|work=Rediff.com|title=Dimple: A Most Unusual Woman|author=Raheja, Dinesh|author-link=Dinesh Raheja|date=8 September 2004|access-date=19 September 2011|url=http://www.rediff.com/movies/2004/sep/08dimple.htm|archive-date=7 November 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20111107025751/http://www.rediff.com/movies/2004/sep/08dimple.htm|url-status=live}}&lt;/ref&gt;. Бо амри шавҳараш Кападия пас аз издивоҷ фаъолияташро тарк кард. Вай ду духтар таваллуд кард, [[Твинкл Кҳанна|Твинкл]] (соли таваллудаш 1974) ва Ринк (соли таваллудаш 1977). Кападия моҳи апрели соли 1982 аз Кҳанна чудо шуда, бо ду духтараш ба хонаи падару модараш баргашт.

== Филмнома ==

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
! Сол
! Номгӯй 
! Нақш
! Шарҳҳо
|-
|1973
|''[[Bobby]]''
|Боббӣ Ҷ. Браганза
|Filmfare Award барои бештарин ҳунарпеша
|-
|1984
|''[[Zakhmi Sher]]''
|Ану Гупта
|
|-
|1984
|''[[Manzil Manzil]]''
|Сима Малҳотра
|
|-
|1985
|''[[Aitbaar]]''
|Неҳа Кҳанна
|
|-
|1985
|''[[Lavaa]]''
|Ринку Даял
|
|-
|1985
|''[[Arjun]]''
|Гита Саҳанӣ
|
|-
|1985
|''[[Pataal Bhairavi]]''
|Ясканкя
|
|-
|1985
|''[[Saagar]]''
|Мона ДиСилва
|Filmfare Award барои беҳтарин ҳунарпеша
|-
|1986
|''[[Vikram]]''
|Малика Инимаастӣ
|[[Забони томилӣ|Синамои томилӣ]]
|-
|1986
|''[[Janbaaz]]''
|Решма Рай
|
|-
|1986
|''[[Allah Rakha]]''
|Ҷулия Кҳера
|
|-
|1987
|''[[Insaniyat Ke Dushman]]''
|Шилпа
|
|-
|1987
|''[[Insaaf]]''
|Синя / Доктор Сарита
|
|-
|1987
|''[[Kaash]]''
|Пуҷа
|
|-
|1988
|''[[Saazish]]''
|Мино
|
|-
|1988
|''[[Mera Shikar]]''
|Биҷлӣ
|
|-
|1988
|''[[Gunahon Ka Faisla]]''
|Шану/Дурга
|
|-
|1988
|''[[Bees Saal Baad]]''
|Ниша
|
|-
|1988
|''[[Aakhri Adaalat]]''
|Рима Капур
|
|-
|1988
|''[[Kabzaa]]''
|Доктор Смита
|
|-
|1988
|''[[Mahaveera]]''
|Доллӣ
|
|-
|1988
|''[[Zakhmi Aurat]]''
|Киран Датт
|
|-
|1988
|''[[Ganga Tere Desh Mein]]''
|Малика
|
|-
|1989
|''[[Ram Lakhan]]''
|Гита Кашяр
|
|-
|1989
|''Action''
|
|
|-
|1989
|''[[Touhean]]''
|Дипика Шривастава
|
|-
|1989
|''[[Batwara]]''
|Ҷинна
|
|-
|1989
|''[[Sikka]]''
|Шобҳа
|
|-
|1989
|''[[Shehzaade]]''
|Ортӣ
|
|-
|1989
|''[[Ladaai]]''
|Билло
|
|-
|1990
|''[[Pati Parmeshwar]]''
|Дурга
|
|-
|1990
|''[[Kali Ganga]]''
|
|
|-
|1990
|''Jai Shiv Shankar''
|
|Пахш нашуд
|-
|1990
|''[[Aag Ka Gola]]''
|Ортӣ
|
|-
|1990
|''[[Pyar Ke Naam Qurbaan]]''
|Раҷкумарӣ Девика Сингҳ
|
|-
|1990
|''[[Drishti]]''
|Сандҳя
|
|-
|1991
|''[[Lekin...]]''
|Рева
|Номзад—Filmfare Award барои беҳтарин ҳунарпеша
|-
|1991
|''[[Prahaar: The Final Attack]]''
|Киран
|
|-
|1991
|''[[Naramsimha]]''
|Анита Растогӣ
|
|-
|1991
|''[[Mast Kalandar]]''
|Прит Каур
|
|-
|1991
|''[[Haque]]''
|Варша Сингҳ
|
|-
|1991
|''[[Khoon Ka Karz]]''
|Тара Леле
|
|-
|1991
|''[[Dushman Devta]]''
|Гаурӣ
|
|-
|1991
|''[[Ajooba]]''
|Рухшона Хон
|
|-
|1991
|''[[Ranbhoomi]]''
|Фоҳиша
|
|-
|1992
|''[[Karm Yodha]]''
|Намита
|
|-
|1992
|''[[Angaar]]''
|Милӣ
|
|-
|1992
|''[[Dil Aashna Hai]]''
|Барха
|
|-
|1993
|''[[Rudaali]]''
|Шаничарӣ
|[[National Film Award барои беҳтарин ҳунарпеша]]&lt;br /&gt;[[Filmfare Critics Award барои беҳтарин ҳунарпеша]]&lt;br /&gt;Номзад—Filmfare Award барои беҳтарин нақши дуюмдараҷаи занона
|-
|1993
|''[[Gunaah]]''
|Кавита Шарма
|
|-
|1993
|''[[Aaj Kie Aurat]]''
|Рошнӣ Верма
|
|-
|1993
|''[[Gardish]]''
|Шантӣ
|Номзад—[[Filmfare Awards|Filmfare Award барои беҳтарин нақши дуюмдараҷаи занона]]
|-
|1994
|''[[Pathreela Raasta]]''
|Гоятрӣ Сонял
|
|-
|1994
|''[[Krantiveer]]''
|Мегҳа Диксит
|Filmfare Award барои беҳтарин нақши дуюмдараҷаи занона
|-
|1994
|''[[Antareen]]''
|Зан
|[[Синамои Бенгалистони Ғарбӣ|Синамои бенгалӣ]]
|-
|1997
|''[[Share Bazaar]]''
|
|Намоиши махсус
|-
|1997
|''Agnichakra''
|Ранӣ
|
|-
|1997
|''[[Mrityudata]]''
|Хонуми Ҷанкӣ Гая
|
|-
|1998
|''[[2001: Do Hazaar Ek]]''
|Хонуми Рошнӣ Шарма
|
|-
|1999
|''[[Laawaris]]''
|Хонуми Кавита Саксена
|
|-
|1999
|''[[Hum Tum Pe Marte Hain]]''
|Девянӣ
|
|-
|2001
|''[[Dil Chahta Hai]]''
|Тара Ҷейсвал
|
|-
|2002
|''[[Leela]]''
|Лила
|
|-
|2004
|''[[Hum Kaun Hai?]]''
|Сандра Виллямс
|
|-
|2005
|''[[Pyaar Mein Twist]]''
|Шитал Аря
|
|-
|2006
|''[[Being Cyrus]]''
|Кэтӣ Сетҳна
|
|-
|2006
|''[[Banaras]]''
|Гоятрӣ
|
|-
|2008
|''[[Phir Kabhi]]''
|Ганга
|
|-
|2008
|''[[Jumbo]]''
|Девӣ&lt;br&gt; (овоз)
|
|-
|2009
|''[[Luck by Chance]]''
|Нина Валия
|Номзад—Filmfare Award барои беҳтарин нақши дуюмдараҷаи занона
|-
|2010
|''[[Tum Milo Toh Sahi]]''
|Дилшод Нанҷӣ
|
|-
|2010
|''[[Dabangg]]''
|Найнӣ Пандей
|
|-
|2011
|''[[Patiala House]]''
|Хонуми Каҳлон
|
|-
|2012
|''[[Bombay Mittayi]]''
|Хонуми Мансур
| Филми [[малаялам]]
|-
|2012
|''[[Cocktail]]''
| Кавита Капур
|
|-
|2013
|''[[What the Fish]]''
|Судҳа Мишра
|
|-
| 2014
| ''[[Gollu Aur Pappu]]''
| Амма
|
|-
|2014
|''[[Finding Fanny]]''
| Розалина &quot;Рози&quot; Эвхаристика
 |Номзад — Filmfare Awards барои беҳтарин нақши занонаи дуюмдараҷа
|-
|2015
|''[[Welcome Back]]''
| Пунам / Маҳаранӣ Падмаватӣ
|
|-
| 2019
| ''[[Dabangg 3]]''
| Найнӣ Девӣ
|
|-
| 2020
| ''[[Angrezi Medium]]''
| Хонуми Сампада Коҳлӣ
|
|-
| 2020
| ''[[Tenet]]''
| Прия
| Филми англисӣ
|-
| 2020
| ''[[Thursday]]''
| [[Сарвазири Ҳиндустон]]
| 
|}

== Ҷоизаву мукофотҳо ==
* 1974 — '''[[Filmfare Award беҳтарин нақши занона]]''' — «[[Боббӣ (филм, 1973)|Боббӣ]]»&lt;ref&gt;[http://filmfareawards.indiatimes.com/articleshow/366892.cms Лауреаты] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20120204081312/http://filmfareawards.indiatimes.com/articleshow/366892.cms |date=2012-02-04 }} {{ref-en}} 21-ум маросими супурдани ҷоизаи Filmfare (соли 1973) дар вебсайти расмии ҷоиза.&lt;/ref&gt;
* 1986 — '''[[Filmfare Award барои беҳтарин нақши занона]]''' — «Баҳри ишқ»&lt;ref&gt;[http://filmfareawards.indiatimes.com/articleshow/368580.cms Лауреаты] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20190122044155/http://filmfareawards.indiatimes.com/articleshow/368580.cms |date=2019-01-22 }}{{ref-en}} 33-юм маросими супурдани ҷоизаи Filmfare 1986/1987 дар вебсайти расмии ҷоиза.&lt;/ref&gt;
* 1991 — Ҷоизаи Ассотсиатсияи журналистони синамои бенгалӣ барои беҳтарин ҳунарпеша — «Drishti»
* 1992 — ''Номзадӣ'' '''Filmfare Award барои беҳтарин нақши занона''' — «Lekin...»&lt;ref&gt;[http://filmfareawards.indiatimes.com/articleshow/368596.cms Номинанты] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20190826205826/http://filmfareawards.indiatimes.com/articleshow/368596.cms |date=2019-08-26 }}{{ref-en}} 37-ум Маросими супурдани ҷоизаи Filmfare 1991 дар вебсайти расмии ҷоиза премии.&lt;/ref&gt;
* 1993 — '''[[Ҷоизаи миллии синамо (Ҳиндустон) барои беҳтарин нақши зан|Ҷоизаи миллии филм барои беҳтарин нақши зан]]''' — «Rudaali»&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://dff.nic.in/2011/40th_nff_1993.pdf|title=40th National Film Awards |publisher=ДКФ Индии|accessdate=2013-10-22}}&lt;/ref&gt;
* 1994 — '''[[Filmfare Award Ҷоизаи беҳтарин ҳунарпеша ба фикри мунаққидон]]''' — «Rudaali»&lt;ref name=&quot;Д1&quot;&gt;[http://filmfareawards.indiatimes.com/articleshow/368610.cms Номинанты] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20190121010951/http://filmfareawards.indiatimes.com/articleshow/368610.cms |date=2019-01-21 }}{{ref-en}} 39-ум Маросими супурдани ҷоизаи Filmfare (барои кори соли 1993) дар вебсайти расмии ҷоиза.&lt;/ref&gt;
* 1994 — ''Номзадӣ'' '''Filmfare Award барои беҳтарин нақши зан''' — «Rudaali»&lt;ref name=&quot;Д1&quot; /&gt;
* 1994 — ''Номзадӣ'' '''Filmfare Award барои беҳтарин ҳунарпешаи дуюмдараҷа''' — «Gardish»&lt;ref&gt;[http://filmfareawards.indiatimes.com/articleshow/articleshow/368610.cms Номинанты] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20181225193903/http://filmfareawards.indiatimes.com/articleshow/articleshow/368610.cms |date=2018-12-25 }}{{ref-en}} 39-ум Маросими супурдани ҷоизаи Filmfare (барои кори соли 1993) дар вебсайти расмии ҷоиза.&lt;/ref&gt;
* 1995 — '''[[Filmfare Award барои нақши дуюмдараҷаи зан]]''' — «Krantiveer»&lt;ref&gt;[http://filmfareawards.indiatimes.com/articleshow/368623.cms Лауреаты] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20181225193806/http://filmfareawards.indiatimes.com/articleshow/368623.cms |date=2018-12-25 }} {{ref-en}} 40-ум маросими супурдани ҷоизаи Filmfare (барои кори соли 1994) дар вебсайти расмии ҷоиза.&lt;/ref&gt;
* 2010 — ''Номзад'' '''Filmfare Award барои беҳтарин нақши дуюмдараҷаи зан''' — «Имконият ба муваффақият»&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.bollywoodhungama.com/movies/features/type/view/id/725/|title=Nominations for 55th Filmfare Awards 2009|date=2010-02-11|publisher= {{нп5|Bollywood Hungama|''Bollywood Hungama''||Bollywood Hungama}}  ''News Network''|lang=en|accessdate=2013-11-14}}&lt;/ref&gt;
* 2015 — ''Номзадӣ'' '''Filmfare Award беҳтарин нақши дуюмдараҷаи зан''' — «Дар ҷустуҷӯи Фэннӣ»&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.filmfare.com/news/nominations-for-the-60th-britannia-filmfare-awards-8237.html |title=Nominations for the 60th Britannia Filmfare Awards |date=2015-01-19 |work=Filmfare |lang=en |accessdate=2015-01-31}}&lt;/ref&gt;

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

{{Authority control}}

[[Гурӯҳ:Ҳунарпешаҳо аз рӯи алифбо]]
[[Гурӯҳ:Ҳунарпешазанҳои синамои Ҳиндустон]]
[[Гурӯҳ:Ҳунарпешазанони асри ХХ]]
[[Гурӯҳ:Ҳунарпешазанони асри ХХI]]
[[Гурӯҳ:Ҳунарпешазанҳои синамои ҳиндӣ]]
[[Гурӯҳ:Ҳунарпешазанҳои синамои томилӣ]]
[[Гурӯҳ:Ғолибони Filmfare Awards]]</text>
      <sha1>52go6cccjuzwyoz59ecvpartmwgral8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Вранг (дайри буддоӣ)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>219343</id>
    <revision>
      <id>1477478</id>
      <parentid>1318850</parentid>
      <timestamp>2026-06-19T03:32:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Шухрат Саъдиев</username>
        <id>5132</id>
      </contributor>
      <origin>1477478</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3185" sha1="55w62r3xi56es8akny5hk1lcuudeica" xml:space="preserve">'''Вранг''' — [[дайр]]и буддоӣ дар шахи соҳили чапи дарёи Врангдара (шохоби рости дарёи Панҷ).

Майдончае, ки дар он Вранг ҷойгир аст, бо [[девор]] иҳота шудааст. Таҳдоби деворҳои бинои Вранг аз [[санг]], деворҳояш аз [[хишт|хишти хом]] бардошта шуда, [[манора|манораҳо]] дорад ва дар дохили утоқҳо суффаҳо сохта шудаанд (хишти 42х27х10 см, 28–30–42–42 см, 41х10х9 см). [[Хишт|Хиштҳо]] тамға доранд. Вранг аз паллаи сезинадор (зинаи охирин дар натиҷаи корҳои сохтмонии солҳои охир хароб шудааст) иборат аст. Дар бахши ҷанубӣ, мобайни зинаи дуюм, суффачаи росткунҷа мавҷуд аст. Он пояест, ки дар болояш рӯҳонӣ истода, ниёиш мекард. Рӯҳонӣ ба рӯйи поя аз остонаи нишеби даромадгоҳ боло мешуд. Дар миёни зина ва девори шарқӣ саҳн ([[ҳавлӣ]]) ҷойгир шудааст. Дар паҳлуи девори шарқӣ барои сукунати хидматгузорони Вранг утоқҳои суффадор сохта шудаанд, ки чагдон ва анҷомхона (масоҳаташ 10,58–16,12 м2) доранд. Ҳамаи утоқҳои Вранг ба [[саҳни ҳавлӣ]] мебароянд, ки санҷадариҳои қадимии чӯбии онҳо боқӣ мондаанд. Даромад ба зина аз ҷониби саҳн аст. Ба дохили Вранг аз ду даромадгоҳ ворид шудан мумкин буд:
 
1. Аз кунҷи ҷанубу шарқии девори шарқӣ; 

2. шимолӣ – дар мобайни девори шимолӣ. Бо дарвозаҳои чӯбӣ баста мешуданд (санҷадариҳо боқӣ мондаанд). Дар қирраҳои девори шимолӣ бурҷҳо сохта шудаанд, ки яке бар пояи секунҷа қарор дорад.

Аз баромадгоҳи шимолӣ пайроҳае ба сӯйи чиллахонаҳои дар нишебии ғарбии шах кандашуда мебарад. Ҳангоми ҳафриёт маводди фаровоне ба даст омад, ки бораи омӯзиши зиндагии сокинони Вранг (бунёдаш асрҳои 6–7) имкон фароҳам меорад.
== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Адабиёт ==
* Бубнова М. А. Археологическая карта Горно-Бадахшанской автономной области. Западный Памир (памятники каменного века – ХХ Вранг). Д., 2008. 	

== Сарчашма ==
* {{ЭМТ|Вранг|4|муаллиф=М. Бубнова}}

[[Гурӯҳ:Дарҳои буддоӣ]]</text>
      <sha1>55w62r3xi56es8akny5hk1lcuudeica</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1477479</id>
      <parentid>1477478</parentid>
      <timestamp>2026-06-19T03:34:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Шухрат Саъдиев</username>
        <id>5132</id>
      </contributor>
      <origin>1477479</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3236" sha1="fawtt0zp4ddg3g1gkfl8gs9agu9m008" xml:space="preserve">'''Вранг''' — [[дайр]]и буддоӣ дар шахи соҳили чапи дарёи Врангдара (шохоби рости дарёи Панҷ).

Майдончае, ки дар он Вранг ҷойгир аст, бо [[девор]] иҳота шудааст. Таҳдоби деворҳои бинои Вранг аз [[санг]], деворҳояш аз [[хишт|хишти хом]] бардошта шуда, [[манора|манораҳо]] дорад ва дар дохили утоқҳо суффаҳо сохта шудаанд (хишти 42х27х10 см, 28–30–42–42 см, 41х10х9 см). [[Хишт|Хиштҳо]] тамға доранд. Вранг аз паллаи сезинадор (зинаи охирин дар натиҷаи корҳои сохтмонии солҳои охир хароб шудааст) иборат аст. Дар бахши ҷанубӣ, мобайни зинаи дуюм, суффачаи росткунҷа мавҷуд аст. Он пояест, ки дар болояш рӯҳонӣ истода, ниёиш мекард. Рӯҳонӣ ба рӯйи поя аз остонаи нишеби даромадгоҳ боло мешуд. Дар миёни зина ва девори шарқӣ саҳн ([[ҳавлӣ]]) ҷойгир шудааст. Дар паҳлуи девори шарқӣ барои сукунати хидматгузорони Вранг утоқҳои суффадор сохта шудаанд, ки чагдон ва анҷомхона (масоҳаташ 10,58–16,12 м2) доранд. Ҳамаи утоқҳои Вранг ба [[саҳни ҳавлӣ]] мебароянд, ки санҷадариҳои қадимии чӯбии онҳо боқӣ мондаанд. Даромад ба зина аз ҷониби саҳн аст. Ба дохили Вранг аз ду даромадгоҳ ворид шудан мумкин буд:
 
1. Аз кунҷи ҷанубу шарқии девори шарқӣ; 

2. шимолӣ – дар мобайни девори шимолӣ. Бо дарвозаҳои чӯбӣ баста мешуданд (санҷадариҳо боқӣ мондаанд). Дар қирраҳои девори шимолӣ бурҷҳо сохта шудаанд, ки яке бар пояи секунҷа қарор дорад.

Аз баромадгоҳи шимолӣ пайроҳае ба сӯйи чиллахонаҳои дар нишебии ғарбии шах кандашуда мебарад. Ҳангоми ҳафриёт маводди фаровоне ба даст омад, ки бораи омӯзиши зиндагии сокинони Вранг (бунёдаш асрҳои 6–7) имкон фароҳам меорад.
== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Адабиёт ==
* Бубнова М. А. Археологическая карта Горно-Бадахшанской автономной области. Западный Памир (памятники каменного века – ХХ Вранг). Д., 2008. 	

== Сарчашма ==
* {{ЭМТ|Вранг|4|муаллиф=М. Бубнова}}

[[Гурӯҳ:Дайрҳои буддоӣ]]
[[Гурӯҳ:Ёдгориҳои таърихӣ]]</text>
      <sha1>fawtt0zp4ddg3g1gkfl8gs9agu9m008</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>МБГ-2 ш. Душанбе</title>
    <ns>0</ns>
    <id>220371</id>
    <revision>
      <id>1477529</id>
      <parentid>1476951</parentid>
      <timestamp>2026-06-19T06:20:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>30618</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1477529</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7413" sha1="oak6piolrlp7sutt0geileukqtssd98" xml:space="preserve">{{Нерӯгоҳ
| lat_deg = 38
| lat_min = 36
| lat_sec = 37
| lat_dir = N
| lon_deg = 68
| lon_min = 46
| lon_sec = 22
| lon_dir = E
| region = TJ
| CoordScale = 5000
| Ном = Маркази барқу гармидиҳии Душанбе 2
| Навъ = ТЭС
| Кишвар = Тоҷикистон
| Бакордарории агрегатҳо = 10 ноябри 2014
| Макон = [[Душанбе]]
| Коркарди гармӣ = 657 Гкал/соат
| Коркарди барқ = 400
}}

'''МБГ-2-и Душанбе''' (МБГ «Душанбе-2», &lt;span lang=&quot;tg&quot; style=&quot;font-style:italic;&quot;&gt;Маркази Барқу Гармидиҳии Душанбе&lt;/span&gt;) - маркази барқии гармидиҳӣ (гармиэлектросентрал) дар шаҳри [[Душанбе]], пойтахти [[Тоҷикистон]]. Он аз ҷониби ширкати давлатии энергетикии ҶСХК [[Барқи Тоҷик|Барқи тоҷик]] идора мешавад.

Моҳи августи соли 2012 миёни Вазорати энергетика ва саноати Тоҷикистон ва  [[ҶДММ «ТВЕА Душанбе саноати кӯҳӣ»]] созишнома оид ба татбиқи лоиҳаи сохтмони заводи когенератсионӣ бо истифодаи &quot;усули захиравӣ&quot; ба имзо расид. Палатаи поёнии Парлумони Тоҷикистон ин созишномаро 28 ноябри соли 2019 ба тасвиб расонд &lt;ref name=&quot;spu&quot;&gt;{{Cite web|url=https://tj.sputniknews.ru/country/20191128/1030299133/tajikistan-kitay-dobycha-zolota.html|title=ТЭЦ-2 на вес золота: Китай «вернёт» свои инвестиции на рудниках Таджикистана|date=2019-11-28|publisher=[[Sputnik]]|accessdate=2019-11-28}}&lt;/ref&gt;.

Марҳилаи аввали МБГ-2 ду адад агрегатро бо иқтидори умумии 100 МВт иборат ва 10 ноябри соли 2014 мавриди баҳрабардорӣ қарор гирифт &lt;ref name=&quot;reg2&quot;&gt;{{Cite web|url=https://regnum.ru/news/1753770.html|title=Китайская компания ТВЕА обещает помочь Таджикистану в решении энергетического кризиса|date=2014-01-30|publisher=ИА REGNUM|accessdate=2019-11-28|archivedate=2019-11-28|archiveurl=https://web.archive.org/web/20191128203514/https://regnum.ru/news/1753770.html}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;reg&quot;&gt;{{Cite web|url=https://regnum.ru/news/2215285.html|title=В таджикской столице сдана в эксплуатацию ТЭЦ «Душанбе-2»|author=|date=2016-12-08|publisher=ИА REGNUM|accessdate=2019-11-28|archivedate=2019-11-28|archiveurl=https://web.archive.org/web/20191128203514/https://regnum.ru/news/2215285.html}}&lt;/ref&gt;.

Хишти аввали марҳилаи дуюми МБГ-и Душанбе-2 дар моҳи сентябри соли 2014 аз ҷониби Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон [[Эмомалӣ Раҳмон]] ва Раиси Ҷумҳурии [[Сӣ Ҷинпинг|Мардумии]] Чин [[Сӣ Ҷинпинг|Си Ҷинпин]] гузошта шуд &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.toptj.com/News/2016/12/08/prezident-prinyal-uchastie-v-sdache-vtoroy-ocheredi-dushanbinskoy-tec-2|title=Президент принял участие в сдаче второй очереди Душанбинской ТЭЦ-2|date=2016-12-08|publisher=www.toptj.com|accessdate=2018-10-26|archivedate=2018-10-26|archiveurl=https://web.archive.org/web/20181026182635/http://www.toptj.com/News/2016/12/08/prezident-prinyal-uchastie-v-sdache-vtoroy-ocheredi-dushanbinskoy-tec-2}}&lt;/ref&gt;.

Арзиши умумии сохтмони МБГ Душанбе - 2 349 миллион долларро ташкил дод, ки 17,4 миллионаш саҳми [[Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон|Ҳукумати Тоҷикистон мебошад]] &lt;ref name=&quot;spu&quot;/&gt;. Пудратчии асосии сохтмон ширкати чинии ТВЕА дар асоси шартнома бо ширкати Барқи тоҷик дар соли 2014 мебошад &lt;ref name=&quot;reg&quot;/&gt;.

МБГ-и Душанбе-2 бо иқтидори 300 МВт ва 167 Гкал гармӣ 8 декабри соли 2016 бо иштироки Президенти кишвар Эмомалӣ Раҳмон сурат гирифт. Боз ду агрегат ба кор дароварда шуд &lt;ref name=&quot;reg2&quot;/&gt;. Иқтидори умумии нерӯгоҳи когенераторӣ ба 400 МВт расид &lt;ref name=&quot;reg&quot;/&gt;.

Маркази барқу гармидиҳии Душанбе беш аз 80% эҳтиёҷоти рӯзмарраи Душанберо таъмин менамояд. Талаботи шабонарӯзии барқ ба шаҳри [[Душанбе]] тақрибан 9,9 миллион кВт / соатро ташкил медиҳад. Маркази барқу гармидиҳии Душанбе ҳамарӯза 8 миллион кВт / соат барқ истеҳсол мекунад. Ин рақам 14% аз ҳаҷми умумии нерӯи барқи дар кишвар тавлидшударо ташкил медиҳад. Дар Тоҷикистон 66 миллион кВт / соат тавлид мешавад.

Барои баргардонидани хароҷоти ширкати [[ҶДММ «ТВЕА Душанбе саноати кӯҳӣ»]] вай ба рушди конҳои [[тило]] дар майдонҳои «Кумарғи Боло» ва «Дуоба» гузаронида шуда буд, ки [[ноҳияи Айнӣ]] [[вилояти Суғд]] мебошанд, дар шимоли Тоҷикистон, майдони умумии 15,4 км²  ва захираҳои 51,7 тонна тило &lt;ref name=&quot;spu&quot;/&gt;. Баъдтар, ТВЕА-и Чин ҳуқуқи истихроҷи тилоро аз конҳои Дуобаи Шарқӣ ва Кумарги боло то он даме, ки 331,5 миллион доллари дар соли 2016 барои сохтмони МБГ-2 ш. Душанбе сарфшударо ба даст овард.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://tj.sputniknews.ru/analytics/20210402/1033123415/china-centralnoy-asia-konkurenciya-usa.html|title=Ложка дегтя: чем обернется для Таджикистана противостояние Китая и США|author=|website=www.tj.sputniknews.ru|date=|publisher= |lang=ru|accessdate=2021-04-02}}&lt;/ref&gt;
== Нигаред низ ==
* [http://www.energyprojects.tj/index.php/tj/energy123/ner-go-oi-bar-i-alovii-mav-uda/179-markazi-bar-u-garmii-dushanbe-2 Маркази барқу гармии Душанбе-2 ]
== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

[[Гурӯҳ:Нерӯгоҳҳо аз рӯи алифбо]]
[[Гурӯҳ:Энергетикаи Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Душанбе]]  
[[Гурӯҳ:Википедия:Пайванди мустақими мақола ба Викианбор]]
[[Гурӯҳ:Таъсисёфтагони соли 2014 дар Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Таъсисёфтагони соли 2014 дар Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Рӯйдодҳои соли 2014]]</text>
      <sha1>oak6piolrlp7sutt0geileukqtssd98</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Бергама</title>
    <ns>0</ns>
    <id>221601</id>
    <revision>
      <id>1477365</id>
      <parentid>1345977</parentid>
      <timestamp>2026-06-18T20:04:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>30618</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1477365</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5926" sha1="qqrvg4bz4ul2axqb2ryfw6u4lp8rz9a" xml:space="preserve">{{ВМ|{{PAGENAME}}|Шаҳр}}
'''Бергама''' ( {{Lang-tr|Bergama}}) — шаҳр ва ноҳия дар [[Туркия]], дар [[Вилояти Измир|вилояти Измир аст]]. Бо маҳсулоти ҳунарҳои мардумӣ маълум аст: либосҳои пахта, маҳсулоти тилоӣ, қолинҳои машҳури Бергама.

Шаҳр дар дарёи Бакирчай, дар 26 км аз соҳили баҳри Эгей ҷойгир аст. Минтақа дар ғарб бо минтақаи Дикили, дар ҷануб бо минтақаи Алиага, дар шарқ бо минтақаи Киник, дар ҷанубу шарқ бо [[Вилояти Маниса|Маниса]], бо шимол, бо [[Вилояти Баликесир|шимаи Баликесир]].

== Таърих ==
Дар замонҳои қадим, '''Пергамум''', бузургтарин шаҳри минтақа, дар шимолу ғарби шаҳри муосир ҷойгир буд. Дар даврони Рум, Пергамум ба авҷи худ расида, дар он 150,000 нафар сокинон зиндагӣ мекарданд &lt;ref&gt;[http://i-cias.com/e.o/bergama.htm Bergama] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20100205202329/http://i-cias.com/e.o/bergama.htm |date=2010-02-05 }} LookLex Encyclopaedia&lt;/ref&gt;.

Таъсиси Бейлики туркии Карас тақрибан [[соли 1297]] ва рахнашавии он ба гулӯгоҳи Дарданелес Византияи Пергамро аз алоқаи заминӣ бо Пруссия, Никея, Никомедия ва Константинопол қатъ кард. Воқеан, аз ин лаҳза сокинони боқимонда дар Юнон дар шароити гуруснагӣ ва ғайрисанитарӣ зиндагӣ мекунанд, зеро туркҳои нажодӣ худи шаҳрро муҳосира карданд ва ҳама заминҳои кишоварзӣ дар наздикии он нобуд карда шуданд. Фавти кӯдакон аз сироятёбӣ якбора боло рафт, инро экспедитсияи қабристонҳои православӣ тасдиқ мекунад. Худи шаҳр зоҳиран дар соли [[Соли 1315|1315]] пурра ба ҳалокат расид. Дар доираи Пакс Осмонана, равобити тиҷоратии шаҳр бо минтақаҳои атроф барқарор шуд ва тадриҷан таҳвили маводи ғизоӣ муқаррар карда шуд. Худи туркҳо низ қисман ба макони зист гузаштанд. Аммо ҳатто дар соли 1337, ба гуфтаи Ибн-Натутта, шаҳр ҳанӯз ҳам хароб буд ва танҳо қалъа дар болои теппааш бо сабаби аҳамияти стратегӣ аз ҷониби туркҳо дар ҳолати корӣ нигоҳ дошта мешуд &lt;ref&gt;https://www.scribd.com/doc/30421469/Byzantium-1220-to-1330&lt;/ref&gt;. Аҳолии православӣ якбора коҳиш ёфт, боқимондаҳои он ғулом буданд. Туркҳо ба ғуломони боқимондаи православӣ иҷозат доданд, ки қабри масеҳиро идома диҳанд. Шумораи фавти кӯдакони навзод бо сабаби сироятёбӣ дар байни юнониҳои боқимонда кам шуд, аммо дар байни наврасони юнонӣ, ки ҳоло туркҳо ҳамчун [[Ғуломдорӣ|ғулом]] фаъолона истифода [[Ғуломдорӣ|мекарданд, зиёд шуд]] &lt;ref&gt;https://books.google.com/books?id=aaQsDgAAQBAJ&amp;pg=SA17-PA25&amp;lpg=SA17-PA25&amp;dq=karasi+beylik&amp;source=bl&amp;ots=X2yFzjB5wj&amp;sig=ACfU3U1kKmjWb6ww7mWVXJu8aIlgcmUgzw&amp;hl=en&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwjX-sKnwcvlAhUEZKwKHWH6C6gQ6AEwB3oECAoQAQ#v=onepage&amp;q=siege&amp;f=false&lt;/ref&gt;.

Дар соли 1912 он ҷо зиндагӣ мекарданд: юнониҳо - 25 277 нафар, туркҳо - 22 735 нафар, армянҳо - 1500 нафар.&lt;ref&gt;George Sotiriadis, An Ethnological Map Illustrating Hellenism in the Balkan Peninsula and Asia Minor, 1918&lt;/ref&gt;

== Ҷойҳои тамошобоб ==
[[Акс:Bergamacarpets.jpg|чап|мини|270x270пкс| Қолинҳои Бергама]]
* [[Манора]]и Салҷуқӣ, садаи XIV 
* Корвонсаройи Чукурхон (Çukurhan), садаи XIV 
* Корвонсаройи Тошхон (Taşhan), [[Соли 1432|1432]] 
* Масҷиди Бузург, [[Соли 1399|1399]] 
* Масҷиди Шадирванли (Şadırvanlı), [[Соли 1550|1550]] 
 
== Пайвандҳо ==
* [http://www.bergama.gov.tr/ Сомонаи расмии ноҳия] 
* [http://www.bergama.bel.tr/ Сомонаи расмии шаҳр] 
* [https://web.archive.org/web/20060830153142/http://www.pointsfromturkey.com/bergama.html Роҳнамои сафар] 
* [https://web.archive.org/web/20090311173606/http://www.usd.edu/~clehmann/pir/asiamysi.htm Эссеи таърихӣ] 
* [http://www.pbase.com/dosseman/bergama_turkey Сайёҳии виртуалии шаҳр] 
* [http://perso.orange.fr/istanbul/circuit_turquie_voyage_culturel_asie_mineure/PERGAME/index.html Пергамум] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20060822172533/http://perso.orange.fr/istanbul/circuit_turquie_voyage_culturel_asie_mineure/PERGAME/index.html |date=2006-08-22 }} 
* [https://web.archive.org/web/20090421072940/http://www.bergama.bel.tr/indexana.php?islem=album Аксҳо] 
== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}
{{Authority control}}
{{Шаҳрҳои Туркия}}

[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои Туркия]]</text>
      <sha1>qqrvg4bz4ul2axqb2ryfw6u4lp8rz9a</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Бурдур</title>
    <ns>0</ns>
    <id>221770</id>
    <revision>
      <id>1477391</id>
      <parentid>1370875</parentid>
      <timestamp>2026-06-18T21:28:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>30618</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1477391</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2063" sha1="3juup4sqk65mdu4yts63w9uid5miiwj" xml:space="preserve">{{МА
| мақом = Шаҳр
| номи тоҷикӣ = Бурдур
| номи аслӣ = {{lang-tr|Burdur}}
| lat_deg = 37
| lon_deg = 30
| lat_min = 43
| lat_sec = 
| lon_min = 17
| lon_sec = 
| CoordAddon = type:city(67100)_region:TR
| CoordScale = 
| этнохороним = 
| DST = 
| сайт = http://www.burdur-bld.gov.tr/
}}
[[Image: Burdur manzara - panoramio.jpg|thumb|300px|right| Burdur]]	
'''Бурдур''' (инчунин '''Билдур''' ) - шаҳрест дар Ҷанубу Ғарби Анатолиё. Маркази  [[вилояти Бурдур]] дар Туркия. Дар наздикии шаҳр кӯли Бурдур ҷойгир аст. Аҳолӣ 2007 - 67 нафар &amp;nbsp; 097 нафар.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20120129133349/http://www.world-gazetteer.com/wg.php?x=&amp;men=gpro&amp;lng=en&amp;des=gamelan&amp;dat=200&amp;geo=-215&amp;srt=pnan&amp;col=aohdqcfbeimg&amp;pt=c&amp;va=&amp;geo=459849028 Информация о Бурдуре].&lt;/ref&gt;

== Таърих ==
Дар соли 1912 дар шаҳр ва ноҳия зиндагӣ мекарданд: туркҳо - 88 600 нафар, юнониҳо - 2 565 нафар.&lt;ref&gt;George Sotiriadis, An Ethnological Map Illustrating Hellenism in the Balkan Peninsula and Asia Minor, 1918&lt;/ref&gt;

25 км дуртар аз шаҳр, бошишгоҳи одамони қадимаи Ҳоҷилар ёфт шуд. 
== Пайвандҳо ==
* [http://www.burdur-bld.gov.tr/ Вебсайти расмӣ] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20170519105836/http://www.burdur-bld.gov.tr/ |date=2017-05-19 }} 
* http://www.baliandbaliworks.com/burdur97/ {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20120909231719/http://www.baliandbaliworks.com/burdur97/ |date=2012-09-09 }} 
* [https://web.archive.org/web/20111023052250/http://www.hedefgazetesi.net/ Рӯзномаи Бурдура]

{{Туркия-ҷуғ-нопурра}}
== Эзоҳ ==
{{Эзоҳ}}
{{ПБ}}
{{Шаҳрҳои Туркия}}

[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои Туркия]]
[[Гурӯҳ:Вилояти Бурдур]]</text>
      <sha1>3juup4sqk65mdu4yts63w9uid5miiwj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Арсанҷон</title>
    <ns>0</ns>
    <id>274612</id>
    <revision>
      <id>1477341</id>
      <parentid>1257448</parentid>
      <timestamp>2026-06-18T18:03:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>30618</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1477341</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="977" sha1="0h9b18uhs9cot0jhi6164z6137ymwpq" xml:space="preserve">{{Шаҳр
|Номи тоҷикӣ=Арсанҷон
|Номи аслӣ=&lt;big&gt;ارسنجان&lt;/big&gt;
|Акс= 
|Кишвар=[[Эрон]] 
|Вилоят=[[устони Форс]]
|Аҳолӣ= 17 642	([[2006]])
}}
'''Арсанҷон''' ({{забон-фа|&lt;big&gt;ارسنجان&lt;/big&gt;}}) — шаҳрест дар [[устони Форс]], [[Эрон]] аст. Шумораи аҳолии ин шаҳр дар саршумории дар соли 2006, 17 642	нафар будааст.

==Сарчашмаҳо==
*[https://web.archive.org/web/20110628202845/http://www.world-gazetteer.com/wg.php?x=&amp;men=gcis&amp;lng=en&amp;dat=32&amp;geo=-106&amp;srt=npan&amp;col=aohdq&amp;pt=c&amp;va=x Шумори аҳолии шаҳрҳои Эрон]

{{Шаҳрҳои устони Фарс}}

{{Эрон-ҷуғ-нопурра}}
== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}
[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои Эрон]]
[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои устони Форс]]
[[Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо]]</text>
      <sha1>0h9b18uhs9cot0jhi6164z6137ymwpq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Герош</title>
    <ns>0</ns>
    <id>274613</id>
    <revision>
      <id>1477409</id>
      <parentid>1258192</parentid>
      <timestamp>2026-06-18T23:13:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>30618</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1477409</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="944" sha1="2wkg7phlk2jaf5rv7h64w73m623k30q" xml:space="preserve">{{Шаҳр
|Номи тоҷикӣ=Герош
|Номи аслӣ= {{lang-fa|گراش}}
|Акс= Gerash 021.jpg
|Кишвар=[[Эрон]] 
|Вилоят=[[устони Форс]]
|Аҳолӣ=	27 574	([[2006]])
}}
'''Герош''' ({{lang-fa|گراش}}) — шаҳрест дар [[устони Форс]]и, [[Эрон]] аст. Дар саршумории соли 2006 шумораи аҳолии ин шаҳр 27 574 тан будааст.

== Сарчашмаҳо ==
* [https://web.archive.org/web/20110628202845/http://www.world-gazetteer.com/wg.php?x=&amp;men=gcis&amp;lng=en&amp;dat=32&amp;geo=-106&amp;srt=npan&amp;col=aohdq&amp;pt=c&amp;va=x Шумори аҳолии шаҳрҳои Эрон]
== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}
{{Шаҳрҳои устони Форс}}

{{Эрон-ҷуғ-нопурра}}

[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои Эрон]]
[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои устони Форс]]
[[Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо]]</text>
      <sha1>2wkg7phlk2jaf5rv7h64w73m623k30q</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Амлаш</title>
    <ns>0</ns>
    <id>275113</id>
    <revision>
      <id>1477329</id>
      <parentid>1257381</parentid>
      <timestamp>2026-06-18T17:36:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>30618</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1477329</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1301" sha1="t2nb8sptfqi2djebjdso6bo3t91o6xw" xml:space="preserve">{{МА
| мақом = Шаҳр
| номи тоҷикӣ = Амлаш
| номи аслӣ = املش‎
| тасвир = Amlash,Mohammad Khodakha.jpg
| кишвар = Эрон
}} 
'''Амлаш''' ( {{Lang-fa|املش}}), инчунин ба забони румӣ чун   '''Amlesh;''' ҳамчунин '''Amlish''' маълуманд) — шаҳр ва маркази [[шаҳристони Амлаш]], [[устони Гелон]], воқеъ дар [[Эрон]] аст. Дар барӯйхатгирии соли 2006, шумораи аҳолии он 15,047 нафар дар 4,350 оила буд. Амлаш дар баландии 13 метр (45 фут) ҷойгир аст.&lt;ref&gt;[http://www.fallingrain.com/world/IR/8/Amlash.html Location of Amlash - Falling Rain Genomics]&lt;/ref&gt;

== Сарчашмаҳо ==
* [https://web.archive.org/web/20110628202845/http://www.world-gazetteer.com/wg.php?x=&amp;men=gcis&amp;lng=en&amp;dat=32&amp;geo=-106&amp;srt=npan&amp;col=aohdq&amp;pt=c&amp;va=x Шумори аҳолии шаҳрҳои Эрон]
== Эзоҳ ==
{{Эзоҳ}}
{{эрон-ҷуғ-нопурра}}
{{ПБ}}
{{Шаҳрҳои устони Гелон}}

[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои Эрон]]
[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои устони Гелон]]
[[Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо]]</text>
      <sha1>t2nb8sptfqi2djebjdso6bo3t91o6xw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Девондарра</title>
    <ns>0</ns>
    <id>275419</id>
    <revision>
      <id>1477428</id>
      <parentid>1349118</parentid>
      <timestamp>2026-06-19T00:11:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>30618</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1477428</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1716" sha1="a733kre5bkb0oysrccivlh3nifwx8f8" xml:space="preserve">{{ВМ}} 
&lt;center&gt;{{Устони Курдистон. Харитаи таснифшуда}}&lt;/center&gt;
'''Девондарра''' ( {{Lang-fa|ديواندره}}, [[Забони курдӣ|Курдӣ]] : (دیواندهره), инчунин ба забони румӣ ҳамчун '''Dīvāndarreh''', '''Dīvān Darreh''', '''Dīvan Darra''' ва '''Dīwān Darreh)'''  — шаҳр ва пойтахти [[Шаҳристони Девондарра]], [[устони Курдистон]], [[Эрон]]. Дар барӯйхатгирии соли 2006, шумораи аҳолии он 22,842 нафар, дар 5,305 оила буд. 
Забони гуфтугӯӣ дар ин шаҳр [[Забони курдӣ|курдӣ аст]], аммо забоне, ки дар мактабҳо ва идораҳо истифода мешавад, [[Забони порсӣ|форсӣ ]] аст, зеро забони расмӣ дар [[Эрон]] [[Забони порсӣ|форсӣ]] мебошад. Тақрибан ҳама сокинони шаҳр забони [[Забони порсӣ|форсиро]] хуб медонанд. 
==Сарчашмаҳо==
*[https://web.archive.org/web/20110628202845/http://www.world-gazetteer.com/wg.php?x=&amp;men=gcis&amp;lng=en&amp;dat=32&amp;geo=-106&amp;srt=npan&amp;col=aohdq&amp;pt=c&amp;va=x Шумори аҳолии шаҳрҳои Эрон]

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}
{{Шаҳрҳои устони Курдистон}}

[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои Эрон]]
[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои устони Курдистон]]
[[Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо]]
[[Гурӯҳ:Саҳифаҳое, ки бо тарҷумаҳои ношинос оварда шудаанд]]</text>
      <sha1>a733kre5bkb0oysrccivlh3nifwx8f8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Дарҷазин</title>
    <ns>0</ns>
    <id>275487</id>
    <revision>
      <id>1477426</id>
      <parentid>1349117</parentid>
      <timestamp>2026-06-19T00:07:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>30618</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1477426</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1249" sha1="qmmy84pnlk9edmih33at6pp9qocld4c" xml:space="preserve">
{{МА
| мақом = Шаҳр
| номи тоҷикӣ = Дарҷазин
| номи аслӣ = درجزين
| кишвар = Эрон
}} 
'''Дарҷазин''' ( {{Lang-fa|درجزين}}    ҳамчунин ба забони румӣ, чун '''Darjazīn;''' инчунин бо номи '''Daragazin''' ва '''Darzazin''' маълум аст.  - шаҳрест дар  Шаҳристони Меҳдишаҳр, [[Устони Симнон]], [[Эрон]]. Дар барӯйхатгирии соли 2006, шумораи аҳолии он 4,370 нафарро ташкил дод, ки дар 1,108 оила буданд.  

==Сарчашмаҳо==
*[https://web.archive.org/web/20110628202845/http://www.world-gazetteer.com/wg.php?x=&amp;men=gcis&amp;lng=en&amp;dat=32&amp;geo=-106&amp;srt=npan&amp;col=aohdq&amp;pt=c&amp;va=x Шумори аҳолии шаҳрҳои Эрон]
{{Эрон-ҷуғ-нопурра}}
{{Шаҳрҳои устони Симнон}}
{{ПБ}}
== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}
[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои Эрон]]
[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои устони Симнон]]
[[Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо]]
[[Гурӯҳ:Саҳифаҳое, ки бо тарҷумаҳои ношинос оварда шудаанд]]</text>
      <sha1>qmmy84pnlk9edmih33at6pp9qocld4c</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Бадре</title>
    <ns>0</ns>
    <id>275522</id>
    <revision>
      <id>1477352</id>
      <parentid>1257530</parentid>
      <timestamp>2026-06-18T19:08:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>30618</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1477352</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1043" sha1="gnk5icqvpxh9sqfigxoz5x32qey6plu" xml:space="preserve">{{Шаҳр
|Номи тоҷикӣ=Бадре
|Номи аслӣ= 
|Акс= 
|Кишвар=[[Эрон]] 
|Вилоят=[[устони Элом]]
|Аҳолӣ=3,775 ([[2006]])
}}
'''Бадре''' ( {{Lang-fa|بدره}}  ; ҳамчунин ба забони румӣ чун '''Bedre''' ва '''Badra)'''  шаҳр дар устони [[Устони Элом|Элом]], [[Эрон]] . Дар барӯйхатгирии соли 2006, шумораи аҳолии он 3,775 нафар, дар 868 оила будааст.  Ҳамаи сокинон бо забони курдӣ сухан мегӯянд. 

== Сарчашмаҳо ==
* [https://web.archive.org/web/20110628202845/http://www.world-gazetteer.com/wg.php?x=&amp;men=gcis&amp;lng=en&amp;dat=32&amp;geo=-106&amp;srt=npan&amp;col=aohdq&amp;pt=c&amp;va=x Шумори аҳолии шаҳрҳои Эрон]

{{Шаҳрҳои устони Элом}}

[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои Эрон]]
[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои устони Элом]]
[[Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо]]</text>
      <sha1>gnk5icqvpxh9sqfigxoz5x32qey6plu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Араквоз</title>
    <ns>0</ns>
    <id>275534</id>
    <revision>
      <id>1477335</id>
      <parentid>1260266</parentid>
      <timestamp>2026-06-18T17:58:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>30618</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1477335</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2405" sha1="nywhekkxcecvn21przdekzt3vid40in" xml:space="preserve">{{МА
| мақом = Шаҳр
| номи тоҷикӣ = Араквоз
| номи аслӣ = &lt;big&gt;اركواز&lt;/big&gt;
| кишвар = Эрон
| lat_deg = 33
| lon_deg = 46
| lat_min = 22
| lat_sec = 58
| lon_min = 35
| lon_sec = 54
| CoordScale = 
| этнохороним = 
| DST = 
| сайт = 
}} 
'''Араквоз''' ( {{Lang-fa|اركواز}} — шаҳр дар ғарби [[Эрон]], маркази маъмурии [[шаҳристони Маликшоҳӣ]] дар [[устони Элом]]. То [[Соли 2006|соли 2006,]] шумораи аҳолӣ 14,225 нафар буд &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://world-gazetteer.com/wg.php?x=1312887686&amp;men=gpro&amp;lng=en&amp;des=wg&amp;geo=-5117&amp;srt=npan&amp;col=adhoq&amp;msz=1500&amp;pt=c&amp;va=&amp;geo=444154658|title=World Gazetteer|lang=en|deadlink=yes}}{{Пайванди мурда|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;; Дар таркиби миллӣ [[курдҳо]] бартарӣ доранд. 

Номҳои мухталиф &lt;ref&gt;[http://www.fallingrain.com/world/IR/10/Arak_Vaze_Malek_Shahi.html Физико-географические данные] {{ref-en}}&lt;/ref&gt; : ''Араквази Малекшаҳи'' (Arak Vaze Malek Shahi), ''Қалъаи Дарре ''(Qal`eh Darreh),'' Эрквази ''(Arkavazi), ''Эркваз'' (Erkvez). 

== Ҷуғрофия ==
Шаҳр дар қисми марказии Элом, дар баландкӯҳи Загрос, дар баландии 1371 метр аз сатҳи баҳр ҷойгир аст &lt;ref name=&quot;fallingrain&quot;&gt;[http://www.fallingrain.com/world/IR/10/Arak_Vaze_Malek_Shahi.html Физико-географические данные] {{ref-en}}&lt;/ref&gt;. Араквоз дар масофаи 30 км дар ҷанубу шарқи  пойтахти устон,  [[Элом]] ва 500 км дар самти ҷанубу ғарбии пойтахти кишвар, [[Теҳрон]], ҷойгир аст. 

== Сарчашмаҳо ==
* [https://web.archive.org/web/20110628202845/http://www.world-gazetteer.com/wg.php?x=&amp;men=gcis&amp;lng=en&amp;dat=32&amp;geo=-106&amp;srt=npan&amp;col=aohdq&amp;pt=c&amp;va=x Шумори аҳолии шаҳрҳои Эрон]
== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}
{{Шаҳрҳои устони Элом}}

[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои Эрон]]
[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои устони Элом]]
[[Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо]]</text>
      <sha1>nywhekkxcecvn21przdekzt3vid40in</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Дилгуша</title>
    <ns>0</ns>
    <id>275535</id>
    <revision>
      <id>1477434</id>
      <parentid>1258327</parentid>
      <timestamp>2026-06-19T00:26:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>30618</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1477434</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2237" sha1="1ew3z1gei3aew9apjwo318i8s8yir23" xml:space="preserve">{{МА
| мақом = Шаҳр
| номи тоҷикӣ = Дилгуша
| номи аслӣ = &lt;big&gt;دلگشا&lt;/big&gt;
| кишвар = Эрон
| lat_deg = 33
| lon_deg = 46
| lat_min = 24
| lat_sec = 21
| lon_min = 35
| lon_sec = 41
| CoordAddon = 
| CoordScale = 
| этнохороним = 
| DST = 
| сайт = 
}} 
'''Дилгуша''' ё '''Дилкушод''' ('''Delkeshad ''') &lt;ref&gt;[http://www.fallingrain.com/world/IR/10/Delkeshad.html Физико-географические данные] {{ref-en}}&lt;/ref&gt; ( {{Lang-fa|دلگشا}} — як шаҳраки хурд дар ғарби [[Эрон]], дар  [[Устони Элом]] аст. Дар сарҳади шимолии шаҳри [[Араквоз]] ҷойгир аст ва ба [[шаҳристони Маликшоҳӣ]] дохил мебошад. То [[Соли 2006|соли 2006,]] шумораи аҳолӣ 3,931 нафар буд &lt;ref&gt;[https://archive.is/20130209115229/http://world-gazetteer.com/wg.php?x=1263353560&amp;men=gpro&amp;lng=en&amp;des=wg&amp;geo=-1914&amp;srt=npan&amp;col=adhoq&amp;msz=1500&amp;pt=c&amp;va=&amp;geo=-272341 World Gazetteer] {{ref-en}}&lt;/ref&gt;; Дар таркиби миллӣ [[курдҳо]] бартарӣ доранд.  

== Ҷуғрофия ==
Шаҳр дар қисми марказии Элом, дар баландкӯҳи Загрос, дар баландии 1,369 метр аз сатҳи баҳр ҷойгир аст &lt;ref&gt;[http://www.fallingrain.com/world/IR/10/Delkeshad.html Физико-географические данные] {{ref-en}}&lt;/ref&gt;. Дилгуша дар масофаи 28 км дар ҷанубу шарқи пойтахти устон [[Элом]],  ва  дар 500 км ҷанубу ғарбии  пойтахти кишвар [[Теҳрон]],  ҷойгир аст. 

== Сарчашмаҳо ==
* [https://web.archive.org/web/20110628202845/http://www.world-gazetteer.com/wg.php?x=&amp;men=gcis&amp;lng=en&amp;dat=32&amp;geo=-106&amp;srt=npan&amp;col=aohdq&amp;pt=c&amp;va=x Шумори аҳолии шаҳрҳои Эрон]
== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}
{{Шаҳрҳои устони Элом}}

[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои Эрон]]
[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои устони Элом]]
[[Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо]]</text>
      <sha1>1ew3z1gei3aew9apjwo318i8s8yir23</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Мурмури</title>
    <ns>0</ns>
    <id>275546</id>
    <revision>
      <id>1477575</id>
      <parentid>1274779</parentid>
      <timestamp>2026-06-19T08:51:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>30618</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1477575</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2162" sha1="btnsj64yppb5gur7p721xw68po92a2s" xml:space="preserve">{{МА
| мақом = Шаҳр
| номи тоҷикӣ = Мурмури
| номи аслӣ = &lt;big&gt;مورمورئ&lt;/big&gt;
| кишвар = Эрон
| lat_deg = 32
| lon_deg = 47
| lat_min = 43
| lat_sec = 34
| lon_min = 40
| lon_sec = 42
| CoordScale = 
| этнохороним = 
| DST = 
| сайт = 
}} '''Мурмури''' &lt;ref name=&quot;Физико-географические данные&quot;&gt;[http://www.fallingrain.com/world/IR/10/Murmuri.html Физико-географические данные] {{ref-en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.geonames.org/123036/murmuri.html GeoNames] {{ref-en}}&lt;/ref&gt; ( {{Lang-fa|مورمورئ}} ) - як шаҳраки хурд дар ғарби [[Эрон]], дар  [[устони Элом]]. Он қисми [[Шаҳристони Обдонон|Обдонон аст]]. То [[соли 2006]], шумораи аҳолӣ 3,491 нафар буд &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://world-gazetteer.com/wg.php?x=1295423147&amp;men=gpro&amp;lng=en&amp;des=wg&amp;geo=-1914&amp;srt=1npn&amp;col=adhoq&amp;msz=1500&amp;pt=c&amp;va=&amp;geo=441850768|title=World Gazetteer|lang=en|deadlink=yes}}{{Пайванди мурда|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;.

== Ҷуғрофия ==
Шаҳр дар ҷануб-шарқи Элом дар кӯҳҳои Загрос дар баландии 444 метр аз сатҳи баҳр ҷойгир аст &lt;ref name=&quot;Физико-географические данные&quot;/&gt;. Мурмури тақрибан дар 150 километрии ҷанубу шарқи пойтахти музофотӣ  [[Элом]], ва 465 километр дар ҷанубу ғарби пойтахти кишвар, [[Теҳрон]], ҷойгир аст.

== Сарчашмаҳо ==
* [https://web.archive.org/web/20110628202845/http://www.world-gazetteer.com/wg.php?x=&amp;men=gcis&amp;lng=en&amp;dat=32&amp;geo=-106&amp;srt=npan&amp;col=aohdq&amp;pt=c&amp;va=x Шумори аҳолии шаҳрҳои Эрон]
== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}
{{Шаҳрҳои устони Элом}}

[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои Эрон]]
[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои устони Элом]]
[[Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо]]</text>
      <sha1>btnsj64yppb5gur7p721xw68po92a2s</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Алештар</title>
    <ns>0</ns>
    <id>275547</id>
    <revision>
      <id>1477326</id>
      <parentid>1257349</parentid>
      <timestamp>2026-06-18T17:14:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>30618</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1477326</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1091" sha1="dl8ppjeubm7rbhs7a1wcuhswqyp5n9a" xml:space="preserve">{{МА
| мақом = Шаҳр
| номи тоҷикӣ = Алештар
| номи аслӣ = الشتر
| кишвар = Эрон
}} '''Алештар''' ( {{Lang-fa|الشتر}}    ба забони румӣ чун '''Alashtar''' ва '''Alishtār;''' Ҳамчунин '''Qal'eh 'Alishtār''' ва '''Qal'eh Moz̧affari)''' маълум аст  . Шаҳр  ва пойтахти [[шаҳристони Силсила]], [[устони Луристон]], [[Эрон]] . Дар барӯйхатгирии соли 2006, шумораи аҳолии он 77,306 нафар, дар 12,033 оила буд.  

== Сарчашмаҳо ==
* [https://web.archive.org/web/20110628202845/http://www.world-gazetteer.com/wg.php?x=&amp;men=gcis&amp;lng=en&amp;dat=32&amp;geo=-106&amp;srt=npan&amp;col=aohdq&amp;pt=c&amp;va=x Шумори аҳолии шаҳрҳои Эрон]
== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}
{{Шаҳрҳои устони Луристон}}

[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои Эрон]]
[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои устони Луристон]]
[[Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо]]</text>
      <sha1>dl8ppjeubm7rbhs7a1wcuhswqyp5n9a</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Нуробод, Луристон</title>
    <ns>0</ns>
    <id>275549</id>
    <revision>
      <id>1477604</id>
      <parentid>1272425</parentid>
      <timestamp>2026-06-19T11:40:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>30618</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1477604</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1617" sha1="sf7ro5aq2ni6n8qg3yu2mb1c01d12ai" xml:space="preserve">{{МА
| мақом = Шаҳр
| номи тоҷикӣ = Нуробод
| номи аслӣ = نورآباد‎
| кишвар = Эрон
}} '''Нуробод''' ( [[Забони лурӣ|Luri]] ва {{Lang-fa|نورآباد}} ) ҳамчунин ба зубони румӣ чун '''Nūrābād)''' — шаҳр ва пойтахти [[шаҳристони Дилфон]], [[устони Луристон]], [[Эрон]]. Дар барӯйхатгирии соли 2006, шумораи аҳолии он 56,404 нафар, дар 12,232 оила буд.

Ин як шаҳри кӯҳӣ дар шимолу ғарби  [[устони Луристон]] аст.  Яке аз панҷ шаҳрҳои Эрон аст, ки дар баландии 2000 метр аз сатҳи баҳр ҷойгир аст. Манзараҳои табиии ин шаҳр, бахусус дар фасли зимистон ва баҳор, воқеан зебо мебошанд. Мардуми ин шаҳр бо забони лурӣ, ки яке аз забонҳои  муҳимтарин дар ғарби Эрон аст, сухан мегӯянд.

== Сарчашмаҳо ==
* [https://web.archive.org/web/20110628202845/http://www.world-gazetteer.com/wg.php?x=&amp;men=gcis&amp;lng=en&amp;dat=32&amp;geo=-106&amp;srt=npan&amp;col=aohdq&amp;pt=c&amp;va=x Шумори аҳолии шаҳрҳои Эрон]
== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}
{{Шаҳрҳои устони Луристон}}

[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои Эрон]]
[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои устони Луристон]]
[[Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо]]</text>
      <sha1>sf7ro5aq2ni6n8qg3yu2mb1c01d12ai</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Мосур</title>
    <ns>0</ns>
    <id>275551</id>
    <revision>
      <id>1477568</id>
      <parentid>1259009</parentid>
      <timestamp>2026-06-19T08:34:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>30618</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1477568</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2214" sha1="qkltxko6yzsfe0sc4ltm142b6tttdsd" xml:space="preserve">{{МА
| мақом = Шаҳр
| номи тоҷикӣ = Масур
| номи аслӣ = &lt;big&gt;ماسور&lt;/big&gt;
| кишвар = Эрон
| lat_deg = 33
| lon_deg = 48
| lat_min = 26
| lat_sec = 21
| lon_min = 19
| lon_sec = 14
| CoordAddon = 
| CoordScale = 
| этнохороним = 
| DST = 
| сайт = 
}} 
'''Масур''' ё '''Калъаи-Мансур''' &lt;ref&gt;[http://www.fallingrain.com/world/IR/23/Masur2.html Физико-географические данные] {{ref-en}}&lt;/ref&gt; ( {{Lang-fa|ماسور}} )  - шаҳр дар ғарби [[Эрон]], дар  [[устони Луристон]] . Он қисмате аз  [[Феҳристи шаҳристонҳои Эрон|Шаҳристон]]&lt;nowiki/&gt;и [[Шаҳристони Хуррамобод|Хуррамобод аст]]. То [[Соли 2006|соли 2006,]] шумораи аҳолӣ 15,037 нафар буд &lt;ref&gt;[https://archive.is/20130209113119/http://world-gazetteer.com/wg.php?x=1315043261&amp;men=gpro&amp;lng=en&amp;des=wg&amp;geo=-5220&amp;srt=1npn&amp;col=adhoq&amp;msz=1500&amp;pt=c&amp;va=&amp;geo=444406832 World Gazetteer] {{ref-en}}&lt;/ref&gt; . 

== Ҷуғрофия ==
Шаҳр дар қисми марказии Луристон, дар баландкӯҳи Загрос, дар баландии 1,184 метр аз сатҳи баҳр ҷойгир аст &lt;ref&gt;[http://www.fallingrain.com/world/IR/23/Masur2.html Физико-географические данные] {{ref-en}}&lt;/ref&gt; . Мосур тақрибан 700 метр дар ҷанубу ғарби маркази шаҳристон [[Хуррамобод|Хоррамобод]],  ва 365 км дар ҷанубу ғарбии [[Теҳрон|пойтахти кишвар,]]  [[Теҳрон]], ҷойгир аст. 

== Сарчашмаҳо ==
* [https://web.archive.org/web/20110628202845/http://www.world-gazetteer.com/wg.php?x=&amp;men=gcis&amp;lng=en&amp;dat=32&amp;geo=-106&amp;srt=npan&amp;col=aohdq&amp;pt=c&amp;va=x Шумори аҳолии шаҳрҳои Эрон]
== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}
{{Шаҳрҳои устони Луристон}}

[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои Эрон]]
[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои устони Луристон]]
[[Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо]]</text>
      <sha1>qkltxko6yzsfe0sc4ltm142b6tttdsd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Бандари Хумайнӣ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>275569</id>
    <revision>
      <id>1477357</id>
      <parentid>1315853</parentid>
      <timestamp>2026-06-18T19:28:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>30618</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1477357</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3274" sha1="6fz88h47wrbqsj4n0sce26ijdpqoli9" xml:space="preserve">{{МА
| мақом = Шаҳр
| номи тоҷикӣ = Бандари Хумайнӣ
| номи аслӣ = &lt;big&gt;بندر امام خمینی&lt;/big&gt;
| кишвар = Эрон
| lat_deg = 30
| lon_deg = 49
| lat_min = 26
| lat_sec = 8
| lon_min = 6
| lon_sec = 20
| CoordScale = 
| этнохороним = 
| DST = 
| сайт = 
}} '''Бандари Хумайнӣ''' ё '''Бандари Имом Хумайнӣ'''&lt;ref&gt;{{Атлас мира|2010|122—123|Иран, Афганистан, Пакистан}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;Атлас Мира. — М.: ПКО «Картография» Федерального агентства геодезии и картографии Министерства транспорта Российской Федерации: Издательство Оникс, 2007 - стр. 128&lt;/ref&gt;  ( {{Lang-fa|بندر امام خمینی}}) - шаҳри бандарӣ дар ҷанубу ғарби [[Эрон]],  дар [[Устони Хӯзистон]], [[Шаҳристони Моҳшаҳр]]. То [[Соли 2006|соли 2006,]] шумораи аҳолӣ 67,078 нафар буд &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://world-gazetteer.com/wg.php?x=1263332981&amp;men=gpro&amp;lng=en&amp;des=wg&amp;geo=-1918&amp;srt=npan&amp;col=adhoq&amp;msz=1500&amp;pt=c&amp;va=&amp;geo=433570908|title=World Gazetteer|lang=en|deadlink=yes}}{{Пайванди мурда|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; . 

То [[Соли 1979|соли 1979,]] шаҳр ''Бандар-Шоҳпур'' ном дошт. Шаҳр номи муосири худро ба ифтихори пешвои [[Инқилоби Эрон|инқилоби исломии Эрон]] [[оятуллоҳ]] [[Руҳуллоҳ Хумайнӣ|Рӯҳулло Мусавӣ Хумайнӣ]] гирифтааст. 

== Ҷуғрофия ==
Шаҳр дар ҷануби [[Устони Хӯзистон|Хӯзистон ]], дар соҳили [[Халиҷи Форс|халиҷи Форс ]] ҷойгир аст&lt;ref&gt;[http://www.fallingrain.com/world/IR/15/BandareEmam_Khomeyni.html Физико-географические данные] {{ref-en}}&lt;/ref&gt;. Бандари Хумайнӣ тақрибан дар 100-километрии ҷанубу шарқи пойтахти устон [[Аҳвоз]],  ва дар 65-километрии шимолу шарқи [[Ободон|Ободон ]] вокеъ аст. 

== Пайвандҳо ==
* اطلس گیتاشناسی استان‌های ''ایران'' [Атлас-е Гиташенаси-и Остана-и Эрон] ( ''[https://web.archive.org/web/20070522192425/http://www.gitashenasi.com/En/Product/Index.cfm?I=9 Вилояти Атласи]'' Гиташенаси ''[https://web.archive.org/web/20070522192425/http://www.gitashenasi.com/En/Product/Index.cfm?I=9 Эрон]'' )
== Сарчашмаҳо ==
* [https://web.archive.org/web/20110628202845/http://www.world-gazetteer.com/wg.php?x=&amp;men=gcis&amp;lng=en&amp;dat=32&amp;geo=-106&amp;srt=npan&amp;col=aohdq&amp;pt=c&amp;va=x Шумори аҳолии шаҳрҳои Эрон]
== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}
{{Шаҳрҳои устони Хӯзистон}}

[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои Эрон]]
[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои устони Хӯзистон]]
[[Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо]]</text>
      <sha1>6fz88h47wrbqsj4n0sce26ijdpqoli9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Лолӣ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>275574</id>
    <revision>
      <id>1477525</id>
      <parentid>1349208</parentid>
      <timestamp>2026-06-19T06:07:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>30618</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1477525</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2482" sha1="9qsah6oefh2zdklbnf1ke9rz6wk0i6u" xml:space="preserve">
{{МА
| мақом = Шаҳр
| номи тоҷикӣ = Лолӣ
| номи аслӣ = &lt;big&gt;لالي&lt;/big&gt;
| кишвар = Эрон
| lat_deg = 32
| lon_deg = 49
| lat_min = 19
| lat_sec = 44
| lon_min = 5
| lon_sec = 37
| CoordScale = 
| этнохороним = 
| DST = 
| сайт = 
}} '''Лолӣ''' ( {{Lang-fa|لالي}} ) - як шаҳри хурд, дар ҷанубу ғарби [[Эрон]], дар  [[Устони Хӯзистон]]. Маркази маъмурии [[Шаҳристони Лолӣ]]. То [[Соли 2006|соли 2006,]] шумораи аҳолӣ 16,213 нафар буд &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://world-gazetteer.com/wg.php?x=1275113102&amp;men=gpro&amp;lng=en&amp;des=wg&amp;geo=-5193&amp;srt=npan&amp;col=adhoq&amp;msz=1500&amp;pt=c&amp;va=&amp;geo=440410909|title=World Gazetteer|lang=en|deadlink=yes}}{{Пайванди мурда|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; ; Дар таркиби миллӣ [[Бахтиёриҳо]] бартарӣ доранд. 

Номҳои дигар &lt;ref name=&quot;fallingrain&quot;&gt;[http://www.fallingrain.com/world/IR/15/Dashte_Lali.html Физико-географические данные] {{ref-en}}&lt;/ref&gt; : Дешти Лалӣ ( ''Dasht-e Lali'' ), Дешти Лати ( ''Dasht-e Lati''), Лали Пелайен (''Lali Pelayen'').  

== Ҷуғрофия ==
Шаҳр дар шимоли Хӯзистон, дар доманакӯҳҳои Загрос, дар баландии 339 метр аз сатҳи баҳр ҷойгир аст &lt;ref&gt;[http://www.fallingrain.com/world/IR/15/Dashte_Lali.html Физико-географические данные] {{ref-en}}&lt;/ref&gt; . Лолӣ тақрибан дар 105 километрии шимолу шарқи пойтахти устон [[Аҳвоз]],  ва дар 420 километр ҷанубу ғарби пойтахти кишвар, [[Теҳрон]],  ҷойгир аст. 

== Сарчашмаҳо ==
* [https://web.archive.org/web/20110628202845/http://www.world-gazetteer.com/wg.php?x=&amp;men=gcis&amp;lng=en&amp;dat=32&amp;geo=-106&amp;srt=npan&amp;col=aohdq&amp;pt=c&amp;va=x Шумори аҳолии шаҳрҳои Эрон]
== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}
{{Шаҳрҳои устони Хӯзистон}}

[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои Эрон]]
[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои устони Хӯзистон]]
[[Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо]]
[[Гурӯҳ:Саҳифаҳое, ки бо тарҷумаҳои ношинос оварда шудаанд]]</text>
      <sha1>9qsah6oefh2zdklbnf1ke9rz6wk0i6u</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Гатванд</title>
    <ns>0</ns>
    <id>275575</id>
    <revision>
      <id>1477406</id>
      <parentid>1349138</parentid>
      <timestamp>2026-06-18T23:09:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>30618</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1477406</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2893" sha1="fth0chkzn96t5lul10j1wj64d3ak5ii" xml:space="preserve">{{МА
| мақом = Шаҳр
| номи тоҷикӣ = Гатванд
| номи аслӣ = &lt;big&gt;گتوند&lt;/big&gt;
| кишвар = Эрон
| lat_deg = 32
| lon_deg = 48
| lat_min = 14
| lat_sec = 43
| lon_min = 48
| lon_sec = 50
| CoordScale = 
| этнохороним = 
| DST = 
| сайт = 
}} 
'''Гатванд''' &lt;ref&gt;Иран. Справочная карта (масштаб 1:2 500 000). ГУГК, 1986.&lt;/ref&gt; ( {{Lang-fa|گتوند}} - шаҳр дар ҷанубу ғарби [[Эрон]], дар  [[Устони Хӯзистон]], дар соҳили рости дарёи Карун. Маркази маъмурии Шаҳристони Гатванд. То [[Соли 2006|соли 2006,]] шумораи аҳолӣ 21,428 нафар буд &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://world-gazetteer.com/wg.php?x=1274944481&amp;men=gpro&amp;lng=en&amp;des=wg&amp;geo=-5189&amp;srt=npan&amp;col=adhoq&amp;msz=1500&amp;pt=c&amp;va=&amp;geo=440122881|title=World Gazetteer|lang=en|deadlink=yes}}{{Пайванди мурда|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; . 

Номҳои дигар &lt;ref&gt;[http://www.fallingrain.com/world/IR/15/Gatvand.html Физико-географические данные] {{ref-en}}&lt;/ref&gt; : Гатвенд (Gatvend), Готванд (Gotvand). 

== Ҷуғрофия ==
Шаҳр дар шимоли Хӯзистон, дар қисмати шимолии водии Хӯзистон, дар баландии 67 метр аз сатҳи баҳр ҷойгир аст &lt;ref&gt;[http://www.fallingrain.com/world/IR/15/Gatvand.html Физико-географические данные] {{ref-en}}&lt;/ref&gt; . Гатванд  тақрибан дар 100 километр аз шимоли [[Аҳвоз]], маркази маъмурии устон ва 440 километр дар ҷанубу ғарби пойтахти кишвар, [[Теҳрон]], ҷойгир аст. 

== Пайвандҳо ==
* اطلس گیتاشناسی استان‌های ''ایران'' [Атлас-е Гиташенаси-и Остана-и Эрон] ( ''[https://web.archive.org/web/20070522192425/http://www.gitashenasi.com/En/Product/Index.cfm?I=9 Вилояти Атласи]'' Гиташенаси ''[https://web.archive.org/web/20070522192425/http://www.gitashenasi.com/En/Product/Index.cfm?I=9 Эрон]'' )
== Сарчашмаҳо ==
* [https://web.archive.org/web/20110628202845/http://www.world-gazetteer.com/wg.php?x=&amp;men=gcis&amp;lng=en&amp;dat=32&amp;geo=-106&amp;srt=npan&amp;col=aohdq&amp;pt=c&amp;va=x Шумори аҳолии шаҳрҳои Эрон]
== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}
{{Шаҳрҳои устони Хӯзистон}}

[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои Эрон]]
[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои устони Хӯзистон]]
[[Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо]]
[[Гурӯҳ:Саҳифаҳое, ки бо тарҷумаҳои ношинос оварда шудаанд]]</text>
      <sha1>fth0chkzn96t5lul10j1wj64d3ak5ii</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Миёнрӯд</title>
    <ns>0</ns>
    <id>275578</id>
    <revision>
      <id>1477565</id>
      <parentid>1349130</parentid>
      <timestamp>2026-06-19T08:22:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>30618</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1477565</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2778" sha1="8vsueafz4vgfkxco4npx7vwwnarzst8" xml:space="preserve">{{МА
| мақом = Шаҳр
| номи тоҷикӣ = Миёнрӯд
| номи аслӣ = &lt;big&gt;ميانرود&lt;/big&gt;
| кишвар = Эрон
| lat_deg = 32
| lon_deg = 49
| lat_min = 28
| lat_sec = 12
| lon_min = 6
| lon_sec = 41
| CoordScale = 
| этнохороним = 
| DST = 
| сайт = 
}} 
'''Миёнрӯд''' ( {{Lang-fa|ميانرود}} ) - як шаҳри хурд, дар ҷанубу ғарби [[Эрон]], дар  [[Устони Хӯзистон]],  [[Шаҳристони Дизфӯл]]. То [[Соли 2006|соли 2006,]] шумораи аҳолӣ 9,199 нафар буд &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://world-gazetteer.com/wg.php?x=1273604608&amp;men=gpro&amp;lng=en&amp;des=wg&amp;geo=-5188&amp;srt=npan&amp;col=adhoq&amp;msz=1500&amp;pt=c&amp;va=&amp;geo=-277675|title=World Gazetteer|lang=en|deadlink=yes}}{{Пайванди мурда|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; . 

Номҳои дигар &lt;ref&gt;[http://www.fallingrain.com/world/IR/15/Mianrudan.html Физико-географические данные] {{ref-en}}&lt;/ref&gt; : Миёнрӯдон ( ''Mianrudan'' ), Мейанрӯд (''Meyanrud'' ). 

== Ҷуғрофия ==
Шаҳр дар шимолу шарқи Хӯзистон, дар ғарби кӯҳҳои Загрос  дар баландии 570 метр аз сатҳи баҳр ҷойгир аст &lt;ref name=&quot;fallingrain&quot;&gt;[http://www.fallingrain.com/world/IR/15/Mianrudan.html Физико-географические данные] {{ref-en}}&lt;/ref&gt; . Миёнрӯд тақрибан дар 130-километрии шимолу шарқи маркази маъмурии устони [[Аҳвоз]]  ва 410 километр дар ҷанубу ғарби пойтахти кишвар, [[Теҳрон]], ҷойгир аст.

== Пайвандҳо ==
* اطلس گیتاشناسی استان‌های ''ایران'' [Атлас-е Гиташенаси-и Остана-и Эрон] ( ''[https://web.archive.org/web/20070522192425/http://www.gitashenasi.com/En/Product/Index.cfm?I=9 Вилояти Атласи]'' Гиташенаси ''[https://web.archive.org/web/20070522192425/http://www.gitashenasi.com/En/Product/Index.cfm?I=9 Эрон]'' )
== Сарчашмаҳо ==
* [https://web.archive.org/web/20110628202845/http://www.world-gazetteer.com/wg.php?x=&amp;men=gcis&amp;lng=en&amp;dat=32&amp;geo=-106&amp;srt=npan&amp;col=aohdq&amp;pt=c&amp;va=x Шумори аҳолии шаҳрҳои Эрон]
== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}
{{Шаҳрҳои устони Хӯзистон}}

[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои Эрон]]
[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои устони Хӯзистон]]
[[Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо]]
[[Гурӯҳ:Саҳифаҳое, ки бо тарҷумаҳои ношинос оварда шудаанд]]</text>
      <sha1>8vsueafz4vgfkxco4npx7vwwnarzst8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Муллосонӣ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>275579</id>
    <revision>
      <id>1477573</id>
      <parentid>1349277</parentid>
      <timestamp>2026-06-19T08:37:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>30618</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1477573</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2929" sha1="hvmdsf0dos5pyvu09coeejmlu8co2vi" xml:space="preserve">{{МА
| мақом = Шаҳр
| номи тоҷикӣ = Муллосонӣ
| номи аслӣ = &lt;big&gt;ملاثاني&lt;/big&gt;
| кишвар = Эрон
| lat_deg = 31
| lon_deg = 48
| lat_min = 35
| lat_sec = 6
| lon_min = 53
| lon_sec = 6
| CoordScale = 
| этнохороним = 
| DST = 
| сайт = 
}} '''Муллосонӣ''' ( {{Lang-fa|ملاثاني}} ) - шаҳр дар ҷанубу ғарби [[Эрон]], дар  [[Устони Хӯзистон]], дар соҳили чапи дарёи [[Карун (дарё)|Карун]]. Ба  [[Шаҳристони Аҳвоз ]] дохил карда шудааст. То [[соли 2006]] шумораи аҳолӣ 13,979 нафар буд &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://world-gazetteer.com/wg.php?x=1273817520&amp;men=gpro&amp;lng=en&amp;des=wg&amp;geo=-5182&amp;srt=npan&amp;col=adhoq&amp;msz=1500&amp;pt=c&amp;va=&amp;geo=-271605|title=World Gazetteer|lang=en|deadlink=yes}}{{Пайванди мурда|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; . 

Номҳои дигар &lt;ref&gt;[http://www.fallingrain.com/world/IR/15/Ramin2.html Физико-географические данные] {{ref-en}}&lt;/ref&gt; : Мулло Шонӣ (''Mollā Şānī'' ), Мулло Сону (''Mullā Sāny'' ), Рамин (Rāmīn). 

== Ҷуғрофия ==
Шаҳр дар маркази Хӯзистон, дар қисми шимолу шарқии ҳамвории Хӯзистон, дар баландии 33 метр аз сатҳи баҳр ҷойгир аст &lt;ref name=&quot;fallingrain&quot;&gt;[http://www.fallingrain.com/world/IR/15/Ramin2.html Физико-географические данные] {{ref-en}}&lt;/ref&gt; . Муллосонӣ тақрибан дар 30 километрии шимолу шарқи маркази маъмурии устони [[Аҳвоз]],  ва 510 километр дар ҷанубу ғарби пойтахти кишвар, [[Теҳрон]],  ҷойгир аст.

== Пайвандҳо ==
* اطلس گیتاشناسی استان‌های ''ایران'' [Атлас-е Гиташенаси-и Остана-и Эрон] ( ''[https://web.archive.org/web/20070522192425/http://www.gitashenasi.com/En/Product/Index.cfm?I=9 Вилояти Атласи]'' Гиташенаси ''[https://web.archive.org/web/20070522192425/http://www.gitashenasi.com/En/Product/Index.cfm?I=9 Эрон]'' )
== Сарчашмаҳо ==
* [https://web.archive.org/web/20110628202845/http://www.world-gazetteer.com/wg.php?x=&amp;men=gcis&amp;lng=en&amp;dat=32&amp;geo=-106&amp;srt=npan&amp;col=aohdq&amp;pt=c&amp;va=x Шумори аҳолии шаҳрҳои Эрон]
== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}
{{Шаҳрҳои устони Хӯзистон}}

[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои Эрон]]
[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои устони Хӯзистон]]
[[Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо]]
[[Гурӯҳ:Саҳифаҳое, ки бо тарҷумаҳои ношинос оварда шудаанд]]</text>
      <sha1>hvmdsf0dos5pyvu09coeejmlu8co2vi</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Алҳойӣ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>275600</id>
    <revision>
      <id>1477328</id>
      <parentid>1257368</parentid>
      <timestamp>2026-06-18T17:28:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>30618</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1477328</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1090" sha1="bkrvbvtkfuztdjkjfwc4pafj0p5uam0" xml:space="preserve">{{Шаҳр
|Номи тоҷикӣ=Алҳойӣ
|Номи аслӣ=الهایی
|тасвир= 
|Кишвар=[[Эрон]] 
|Вилоят=[[устони Хӯзистон]]
|Аҳолӣ=7,651 нафар ([[2016]])
}}
'''Алҳойӣ''' ( {{Lang-fa|الهایی}})  ҳамчунин ба забони румӣ чун '''Elhāyī,''' '''Al Ḩā'ī,''' '''Alhā'ī''' ва '''Al Hayi)'''  - шаҳр, дар [[Бахши марказии шаҳристони Аҳвоз]],  [[Устони Хӯзистон]], [[Эрон]] . Дар барӯйхатгирии соли 2016, шумораи аҳолии он 7,651 нафар будааст.  

== Сарчашмаҳо ==
*[https://web.archive.org/web/20110628202845/http://www.world-gazetteer.com/wg.php?x=&amp;men=gcis&amp;lng=en&amp;dat=32&amp;geo=-106&amp;srt=npan&amp;col=aohdq&amp;pt=c&amp;va=x Шумораи аҳолии шаҳрҳои Эрон]
{{Шаҳрҳои устони Хӯзистон}}

[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои Эрон]]
[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои устони Хӯзистон]]
[[Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо]]</text>
      <sha1>bkrvbvtkfuztdjkjfwc4pafj0p5uam0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Дезоб</title>
    <ns>0</ns>
    <id>275603</id>
    <revision>
      <id>1477429</id>
      <parentid>1258293</parentid>
      <timestamp>2026-06-19T00:11:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>30618</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1477429</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="819" sha1="b271sugimwphht4ob3m2d477tyuavvw" xml:space="preserve">{{МА
}}
'''Дезоб''' ( {{Lang-fa|دزآب}}  ) як шаҳре дар [[Бахши марказии шаҳристони Дизфӯл]]  [[Шаҳристони Дизфӯл|Устони]] [[Устони Хӯзистон|Ҳӯзистон]], Эрон. Дар барӯйхатгирии соли 2016, шумораи аҳолии он 11,393 нафар буд.  
== Сарчашмаҳо ==
*[https://web.archive.org/web/20110628202845/http://www.world-gazetteer.com/wg.php?x=&amp;men=gcis&amp;lng=en&amp;dat=32&amp;geo=-106&amp;srt=npan&amp;col=aohdq&amp;pt=c&amp;va=x Шумораи аҳолии шаҳрҳои Эрон]
{{Шаҳрҳои устони Хӯзистон}}

[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои Эрон]]
[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои устони Хӯзистон]]
[[Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо]]</text>
      <sha1>b271sugimwphht4ob3m2d477tyuavvw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Акбаробод (Эрон)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>275732</id>
    <revision>
      <id>1477324</id>
      <parentid>1349103</parentid>
      <timestamp>2026-06-18T16:50:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>30618</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1477324</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2328" sha1="gtdo5cyrsocdryccehb3iwl5f18t8sv" xml:space="preserve">{{МА
| мақом = Шаҳр
| номи тоҷикӣ = Акбаробод
| номи аслӣ = &lt;big&gt;اکبرآباد&lt;/big&gt;
| кишвар = Эрон
| lat_deg = 29
| lon_deg = 52
| lat_min = 40
| lat_sec = 49
| lon_min = 33
| lon_sec = 6
| CoordAddon = 
| CoordScale = 
| этнохороним = 
| DST = 
| сайт = 
}} 
'''Акбаробод''' &lt;ref name=&quot;fallingrain&quot;&gt;[http://www.fallingrain.com/world/IR/07/Akbarabad4.html Физико-географические данные] {{ref-en}}&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;geonames&quot;&gt;[http://www.geonames.org/144406/akbarabad.html GeoNames] {{ref-en}}&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;world-gazetteer&quot;&gt;[https://archive.is/20130209155448/http://world-gazetteer.com/wg.php?x=1325947630&amp;men=gpro&amp;lng=en&amp;des=wg&amp;geo=-5064&amp;srt=1npn&amp;col=adhoq&amp;msz=1500&amp;pt=c&amp;va=&amp;geo=428531363 World Gazetteer] {{ref-en}}&lt;/ref&gt; ё ҳамчунин ба забони румӣ чун '''Akbarābād-e Kavār''' ( {{Lang-fa|اکبرآباد}} ) - як шаҳраки хурд дар ҷануби [[Эрон]], дар [[Устони Форс]], [[Шаҳристони Кевор]] аст. Мутобиқи барӯйхатгирии аҳолӣ, дар [[соли 2006]] шумораи аҳолӣ 5,837 нафар буд. 

== Ҷуғрофия ==
Шаҳр дар қисми марказии Форс, дар  ҷанубу-шарқи баландкӯҳҳои Загрос, дар баландии 1716 метр аз сатҳи баҳр ҷойгир аст &lt;ref name=&quot;fallingrain&quot;/&gt;. Акбаробод тақрибан 5 километр шимолтар аз пойтахти устон [[Шероз]],  ва 670 километр ҷанубу шарқи  пойтахти кишвар, [[Теҳрон]], ҷойгир аст. 

==Сарчашмаҳо==
*[https://web.archive.org/web/20110628202845/http://www.world-gazetteer.com/wg.php?x=&amp;men=gcis&amp;lng=en&amp;dat=32&amp;geo=-106&amp;srt=npan&amp;col=aohdq&amp;pt=c&amp;va=x Шумори аҳолии шаҳрҳои Эрон]
{{Эрон-ҷуғ-нопурра}}
== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

{{Шаҳрҳои устони Фарс}}
[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои Эрон]]
[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои устони Форс]]
[[Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо]]
[[Гурӯҳ:Саҳифаҳое, ки бо тарҷумаҳои ношинос оварда шудаанд]]</text>
      <sha1>gtdo5cyrsocdryccehb3iwl5f18t8sv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Бейрам</title>
    <ns>0</ns>
    <id>275733</id>
    <revision>
      <id>1477364</id>
      <parentid>1349174</parentid>
      <timestamp>2026-06-18T19:56:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>30618</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1477364</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2130" sha1="r94jtcrm2bowgwx4vmukliceda91nbv" xml:space="preserve">{{МА
| мақом = Шаҳр
| номи тоҷикӣ = Бирам
| номи аслӣ = &lt;big&gt;بيرم&lt;/big&gt;
| кишвар = Эрон
| lat_deg = 27
| lon_deg = 53
| lat_min = 25
| lat_sec = 50
| lon_min = 30
| lon_sec = 52
| CoordAddon = 
| CoordScale = 
| этнохороним = 
| DST = 
| сайт = 
}} 
'''Бирам''' &lt;ref name=&quot;fallingrain&quot;&gt;[http://www.fallingrain.com/world/IR/07/Beyram.html Физико-географические данные] {{ref-en}}&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;geonames&quot;&gt;[http://www.geonames.org/140762/beyram.html GeoNames] {{ref-en}}&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;world-gazetteer&quot;&gt;[https://archive.is/20130210102810/http://world-gazetteer.com/wg.php?x=1325969350&amp;men=gpro&amp;lng=en&amp;des=wg&amp;geo=-5056&amp;srt=1npn&amp;col=adhoq&amp;msz=1500&amp;pt=c&amp;va=&amp;geo=422771351 World Gazetteer] {{ref-en}}&lt;/ref&gt;,  ё '''Бейрам'''   ё ҳамчунин ба забони румӣ чун '''Bairam''' ва '''Beyrom''' ( {{Lang-fa|بيرم}} ) &lt;span lang=&quot;fa&quot; dir=&quot;rtl&quot; style=&quot;font-size: 110%; line-height: 1em;&quot;&gt;&amp;#x200E;&lt;/span&gt; - як шаҳраки хурд дар ҷануби [[Эрон]], дар  [[Устони Форс]], [[Шаҳристони Лористон]] аст. 

== Аҳолӣ ==
Мутобиқи барӯйхатгирии аҳолӣ, дар [[соли 2006]] шумораи аҳолӣ 6,520 нафар буд &lt;ref name=&quot;world-gazetteer&quot;/&gt; ; [[Форсҳо]] дар таркиби миллӣ бартарӣ доранд, дар мазҳаб [[Шиа|мусалмонҳои шиъа ]] бартарӣ доранд. 

==Сарчашмаҳо==
*[https://web.archive.org/web/20110628202845/http://www.world-gazetteer.com/wg.php?x=&amp;men=gcis&amp;lng=en&amp;dat=32&amp;geo=-106&amp;srt=npan&amp;col=aohdq&amp;pt=c&amp;va=x Шумори аҳолии шаҳрҳои Эрон]
{{Эрон-ҷуғ-нопурра}}
== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}
{{Шаҳрҳои устони Фарс}}
[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои Эрон]]
[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои устони Форс]]
[[Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо]]
[[Гурӯҳ:Саҳифаҳое, ки бо тарҷумаҳои ношинос оварда шудаанд]]</text>
      <sha1>r94jtcrm2bowgwx4vmukliceda91nbv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Безин (Шероз)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>275734</id>
    <revision>
      <id>1477363</id>
      <parentid>1257955</parentid>
      <timestamp>2026-06-18T19:53:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>30618</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1477363</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1680" sha1="60xuppfsye5ongo109cgxklsshwe7da" xml:space="preserve">
{{МА
| мақом = Шаҳр
| номи тоҷикӣ = Безин
| номи аслӣ = &lt;big&gt;بزين&lt;/big&gt;
| кишвар = Эрон
| lat_deg = 29
| lon_deg = 52
| lat_min = 45
| lat_sec = 16
| lon_min = 24
| lon_sec = 49
| CoordAddon = 
| CoordScale = 
| этнохороним = 
| DST = 
| сайт = 
}} 
'''Безин''' &lt;ref name=&quot;world-gazetteer&quot;&gt;[https://archive.is/20130209125832/http://world-gazetteer.com/wg.php?x=1325947630&amp;men=gpro&amp;lng=en&amp;des=wg&amp;geo=-5064&amp;srt=1npn&amp;col=adhoq&amp;msz=1500&amp;pt=c&amp;va=&amp;geo=-277559 World Gazetteer] {{ref-en}}&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;fallingrain&quot;&gt;[http://www.fallingrain.com/world/IR/07/Bezin.html Физико-географические данные] {{ref-en}}&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;geonames&quot;&gt;[http://www.geonames.org/140725/bezin.html GeoNames] {{ref-en}}&lt;/ref&gt; ё  ҳамчунин ба забони румӣ чун  '''Bezīn''' ва '''Bezeyn''' ( {{Lang-fa|بزين}} ) - як шаҳраки хурд дар ҷануби [[Эрон]], дар [[Устони Форс]], [[Шаҳристони Шероз]] аст. Мутобиқи барӯйхатгирии аҳолӣ, дар [[соли 2006]] шумораи аҳолӣ 6,812 нафар буд. 
==Сарчашмаҳо==
*[https://web.archive.org/web/20110628202845/http://www.world-gazetteer.com/wg.php?x=&amp;men=gcis&amp;lng=en&amp;dat=32&amp;geo=-106&amp;srt=npan&amp;col=aohdq&amp;pt=c&amp;va=x Шумори аҳолии шаҳрҳои Эрон]
{{Эрон-ҷуғ-нопурра}}
== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

{{Шаҳрҳои устони Фарс}}
[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои Эрон]]
[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои устони Форс]]
[[Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо]]</text>
      <sha1>60xuppfsye5ongo109cgxklsshwe7da</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Боноруйе</title>
    <ns>0</ns>
    <id>275735</id>
    <revision>
      <id>1477379</id>
      <parentid>1349109</parentid>
      <timestamp>2026-06-18T21:01:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>30618</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1477379</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2318" sha1="8pyazke8g94dfo8wqg0lpsmfrr3savz" xml:space="preserve">{{МА
| мақом = Шаҳр
| номи тоҷикӣ = Боноруйе
| номи аслӣ = &lt;big&gt;بنارویه&lt;/big&gt;
| кишвар = Эрон
| lat_deg = 28
| lon_deg = 54
| lat_min = 5
| lat_sec = 2
| lon_min = 2
| lon_sec = 54
| CoordAddon = 
| CoordScale = 
| этнохороним = 
| DST = 
| сайт = 
}} '''Бонаруйе'''  ( {{Lang-fa|بنارویه}} )&lt;ref name=&quot;fallingrain&quot;&gt;[http://www.fallingrain.com/world/IR/07/Banaruiyeh.html Физико-географические данные] {{ref-en}}&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;geonames&quot;&gt;[http://www.geonames.org/141694/banaru-iyeh.html GeoNames] {{ref-en}}&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;world-gazetteer&quot;&gt;[https://archive.is/20130209163007/http://world-gazetteer.com/wg.php?x=1325969350&amp;men=gpro&amp;lng=en&amp;des=wg&amp;geo=-5056&amp;srt=1npn&amp;col=adhoq&amp;msz=1500&amp;pt=c&amp;va=&amp;geo=425111405 World Gazetteer] {{ref-en}}&lt;/ref&gt;,  ё ҳамчунин ба забони румӣ чун '''Banārū’īyeh''', '''Banarooyeh''', '''Banārū”īyeh''', '''Banārūyeh''', ва '''Bonārūyeh'''; инчунин '''Fathābād,'''  '''Фатҳобод''' - шаҳр дар ҷануби [[Эрон]], дар  [[Устони Форс]], [[Шаҳристони Лористон]] аст . 

== Аҳолӣ ==
Мутобиқи барӯйхатгирии аҳолӣ, дар [[соли 2006]] шумораи аҳолӣ 9,318 нафарро ташкил медод &lt;ref name=&quot;world-gazetteer&quot;/&gt; ; Дар таркиби миллӣ [[форсҳо]] (интиқолдиҳандагони яке аз лаҳҷаҳои гурӯҳи '''''Луристонӣ''''' ) бартарӣ доранд, дар ҳоле ки дар мазҳаб [[Мусулмон|мусулмонон]] бартарӣ доранд. 

==Сарчашмаҳо==
*[https://web.archive.org/web/20110628202845/http://www.world-gazetteer.com/wg.php?x=&amp;men=gcis&amp;lng=en&amp;dat=32&amp;geo=-106&amp;srt=npan&amp;col=aohdq&amp;pt=c&amp;va=x Шумори аҳолии шаҳрҳои Эрон]
{{Эрон-ҷуғ-нопурра}}
== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

{{Шаҳрҳои устони Фарс}}
[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои Эрон]]
[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои устони Форс]]
[[Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо]]
[[Гурӯҳ:Саҳифаҳое, ки бо тарҷумаҳои ношинос оварда шудаанд]]</text>
      <sha1>8pyazke8g94dfo8wqg0lpsmfrr3savz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Галеҳдор</title>
    <ns>0</ns>
    <id>275736</id>
    <revision>
      <id>1477401</id>
      <parentid>1349165</parentid>
      <timestamp>2026-06-18T23:06:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>30618</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1477401</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2050" sha1="hxjgbkhc38zoug24ylnsz7j2endkwip" xml:space="preserve">{{МА
| мақом = Шаҳр
| номи тоҷикӣ = Галеҳдор
| номи аслӣ = &lt;big&gt;گله‌دار&lt;/big&gt;
| кишвар = Эрон
| lat_deg = 27
| lon_deg = 52
| lat_min = 39
| lat_sec = 34
| lon_min = 39
| lon_sec = 27
| CoordAddon = 
| CoordScale = 
| этнохороним = 
| DST = 
| сайт = http://www.galehdar.com
}} 
'''Галеҳдор''' &lt;ref name=&quot;fallingrain&quot;&gt;[http://www.fallingrain.com/world/IR/07/Galleh_Dar.html Физико-географические данные] {{ref-en}}&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;geonames&quot;&gt;[http://www.geonames.org/134296/galleh-dar.html GeoNames] {{ref-en}}&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;world-gazetteer&quot;&gt;[https://archive.is/20130209181803/http://world-gazetteer.com/wg.php?x=1330622881&amp;men=gpro&amp;lng=en&amp;des=wg&amp;geo=-1909&amp;srt=1npn&amp;col=adhoq&amp;msz=1500&amp;pt=c&amp;va=&amp;geo=423599266 World Gazetteer] {{ref-en}}&lt;/ref&gt;, ё ҳамчунин ба забони румӣ чун '''&lt;nowiki&gt;'''&lt;/nowiki&gt;Galleh Dār&lt;nowiki&gt;'''&lt;/nowiki&gt; , &lt;nowiki&gt;'''&lt;/nowiki&gt;Galehdār&lt;nowiki&gt;'''&lt;/nowiki&gt;; &lt;nowiki&gt;'''&lt;/nowiki&gt;Gilehdār&lt;nowiki&gt;'''&lt;/nowiki&gt;, &lt;nowiki&gt;'''&lt;/nowiki&gt;Kaleh Dār&lt;nowiki&gt;'''&lt;/nowiki&gt;,'''  '''Каледар''' ( {{Lang-fa|گلهدار}} ) - як шаҳраки хурд дар ҷануби [[Эрон]], дар [[Шаҳристони Миҳр]]и [[Устони Форс]] аст. Мутобиқи барӯйхатгирии аҳолӣ, дар [[соли 2006]] шумораи аҳолӣ 9,982 нафар буд. 

==Сарчашмаҳо==
*[https://web.archive.org/web/20110628202845/http://www.world-gazetteer.com/wg.php?x=&amp;men=gcis&amp;lng=en&amp;dat=32&amp;geo=-106&amp;srt=npan&amp;col=aohdq&amp;pt=c&amp;va=x Шумори аҳолии шаҳрҳои Эрон]
{{Эрон-ҷуғ-нопурра}}
== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

{{Шаҳрҳои устони Фарс}}
[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои Эрон]]
[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои устони Форс]]
[[Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо]]
[[Гурӯҳ:Саҳифаҳое, ки бо тарҷумаҳои ношинос оварда шудаанд]]</text>
      <sha1>hxjgbkhc38zoug24ylnsz7j2endkwip</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Гуйям</title>
    <ns>0</ns>
    <id>275738</id>
    <revision>
      <id>1477413</id>
      <parentid>1349140</parentid>
      <timestamp>2026-06-18T23:27:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>30618</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1477413</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1723" sha1="oi4kav0o5tel504swf667p6mn9qj6ci" xml:space="preserve">{{МА
| мақом = Шаҳр
| номи тоҷикӣ = Гуйам
| номи аслӣ = &lt;big&gt;گویم&lt;/big&gt;
| кишвар = Эрон
| lat_deg = 29
| lon_deg = 52
| lat_min = 49
| lat_sec = 23
| lon_min = 23
| lon_sec = 40
| CoordAddon = 
| CoordScale = 
| этнохороним = 
| DST = 
| сайт = 
}} 
'''Гуйам''' &lt;ref name=&quot;fallingrain&quot;&gt;[http://www.fallingrain.com/world/IR/07/Guyom.html Физико-географические данные] {{ref-en}}&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;geonames&quot;&gt;[http://www.geonames.org/132513/guyom.html GeoNames] {{ref-en}}&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;world-gazetteer&quot;&gt;[https://archive.is/20130209172504/http://world-gazetteer.com/wg.php?x=1325947630&amp;men=gpro&amp;lng=en&amp;des=wg&amp;geo=-5064&amp;srt=1npn&amp;col=adhoq&amp;msz=1500&amp;pt=c&amp;va=&amp;geo=431375239 World Gazetteer] {{ref-en}}&lt;/ref&gt; ё '''Guyom'''   ( {{Lang-fa|گویم}} ) - як шаҳраки хурд дар ҷануби [[Эрон]], дар  [[Устони Форс]],  [[Шаҳристони Шероз]] аст. Мутобиқи барӯйхатгирии аҳолӣ, дар [[соли 2006]] шумораи аҳолӣ 7,297 нафар буд. 

==Сарчашмаҳо==
*[https://web.archive.org/web/20110628202845/http://www.world-gazetteer.com/wg.php?x=&amp;men=gcis&amp;lng=en&amp;dat=32&amp;geo=-106&amp;srt=npan&amp;col=aohdq&amp;pt=c&amp;va=x Шумори аҳолии шаҳрҳои Эрон]
{{Эрон-ҷуғ-нопурра}}
== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

{{Шаҳрҳои устони Фарс}}
[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои Эрон]]
[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои устони Форс]]
[[Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо]]
[[Гурӯҳ:Саҳифаҳое, ки бо тарҷумаҳои ношинос оварда шудаанд]]</text>
      <sha1>oi4kav0o5tel504swf667p6mn9qj6ci</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Дориён (Форс)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>275739</id>
    <revision>
      <id>1477444</id>
      <parentid>1349200</parentid>
      <timestamp>2026-06-19T01:21:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>30618</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1477444</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1819" sha1="23ahzhrbjvyi4fbiat5jceyewwyyunq" xml:space="preserve">{{МА
| мақом = Шаҳр
| номи тоҷикӣ = Дориён
| номи аслӣ = &lt;big&gt;داريان&lt;/big&gt;
| кишвар = Эрон
| lat_deg = 29
| lon_deg = 52
| lat_min = 33
| lat_sec = 45
| lon_min = 55
| lon_sec = 50
| CoordAddon = 
| CoordScale = 
| этнохороним = 
| DST = 
| сайт = 
}} 
'''Дориён''', ё ҳамчунин ба забони румӣ чун  '''Darian''' &lt;ref name=&quot;world-gazetteer&quot;&gt;[https://archive.is/20130210014857/http://world-gazetteer.com/wg.php?x=1325947630&amp;men=gpro&amp;lng=en&amp;des=wg&amp;geo=-5064&amp;srt=1npn&amp;col=adhoq&amp;msz=1500&amp;pt=c&amp;va=&amp;geo=-271710 World Gazetteer] {{ref-en}}&lt;/ref&gt; ё '''Darian''' &lt;ref name=&quot;fallingrain&quot;&gt;[http://www.fallingrain.com/world/IR/07/Dariun.html Физико-географические данные] {{ref-en}}&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;geonames&quot;&gt;[http://www.geonames.org/137758/dariun.html GeoNames] {{ref-en}}&lt;/ref&gt;, ё '''Darlian''' ( {{Lang-fa|داریان}} )  - як шаҳраки хурд дар ҷануби [[Эрон]], дар [[Устони Форс]], [[Шаҳристони Шероз]] аст. Мутобиқи барӯйхатгирии аҳолӣ, дар [[соли 2006]] шумораи аҳолӣ 9926 нафар буд. 

==Сарчашмаҳо==
*[https://web.archive.org/web/20110628202845/http://www.world-gazetteer.com/wg.php?x=&amp;men=gcis&amp;lng=en&amp;dat=32&amp;geo=-106&amp;srt=npan&amp;col=aohdq&amp;pt=c&amp;va=x Шумори аҳолии шаҳрҳои Эрон]
{{Эрон-ҷуғ-нопурра}}
== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

{{Шаҳрҳои устони Фарс}}
[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои Эрон]]
[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои устони Форс]]
[[Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо]]
[[Гурӯҳ:Саҳифаҳое, ки бо тарҷумаҳои ношинос оварда шудаанд]]</text>
      <sha1>23ahzhrbjvyi4fbiat5jceyewwyyunq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Зоҳидшаҳр</title>
    <ns>0</ns>
    <id>275743</id>
    <revision>
      <id>1477467</id>
      <parentid>1349184</parentid>
      <timestamp>2026-06-19T02:41:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>30618</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1477467</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1875" sha1="n9p6rlk58upacuff31sil5bvp87ukav" xml:space="preserve">{{МА
| мақом = Шаҳр
| номи тоҷикӣ = Зоҳидшаҳр
| номи аслӣ = &lt;big&gt;زاهدشهر&lt;/big&gt;
| кишвар = Эрон
| lat_deg = 28
| lon_deg = 53
| lat_min = 44
| lat_sec = 41
| lon_min = 48
| lon_sec = 11
| CoordAddon = 
| CoordScale = 
| этнохороним = 
| DST = 
| сайт = 
}} 
'''Зоҳидшаҳр''' &lt;ref name=&quot;world-gazetteer&quot;&gt;[https://archive.is/20130209130419/http://world-gazetteer.com/wg.php?x=1325969729&amp;men=gpro&amp;lng=en&amp;des=wg&amp;geo=-5049&amp;srt=1npn&amp;col=adhoq&amp;msz=1500&amp;pt=c&amp;va=&amp;geo=-271702 World Gazetteer] {{ref-en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;fallingrain&quot;&gt;[http://www.fallingrain.com/world/IR/07/Zahedan.html Физико-географические данные] {{ref-en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;geonames&quot;&gt;[http://www.geonames.org/111613/zahedan.html GeoNames] {{ref-en}}&lt;/ref&gt;, ё ҳамчунин ба забони румӣ чун '''Zāhedān''' ва '''Zāhidān''' ( {{Lang-fa|زاهدشهر}} ) - як шаҳраки хурд дар ҷануби [[Эрон]], дар [[Устони Форс]]. Он як қисми  [[Шаҳристони Фасо|Шаҳристони Фасо аст]]. Мутобиқи барӯйхатгирии аҳолӣ, дар [[соли 2006]] шумораи аҳолӣ 10,038 нафар буд.

==Сарчашмаҳо==
*[https://web.archive.org/web/20110628202845/http://www.world-gazetteer.com/wg.php?x=&amp;men=gcis&amp;lng=en&amp;dat=32&amp;geo=-106&amp;srt=npan&amp;col=aohdq&amp;pt=c&amp;va=x Шумори аҳолии шаҳрҳои Эрон]
{{Эрон-ҷуғ-нопурра}}
== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

{{Шаҳрҳои устони Фарс}}

[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои Эрон]]
[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои устони Форс]]
[[Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо]]
[[Гурӯҳ:Саҳифаҳое, ки бо тарҷумаҳои ношинос оварда шудаанд]]</text>
      <sha1>n9p6rlk58upacuff31sil5bvp87ukav</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Канора (Марвдашт)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>275795</id>
    <revision>
      <id>1477493</id>
      <parentid>1349167</parentid>
      <timestamp>2026-06-19T04:06:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>30618</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1477493</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1803" sha1="cx52n37tzjx9ynjkxk61w9xei7dzmnx" xml:space="preserve">
{{МА
| мақом = Шаҳр
| номи тоҷикӣ = Каноре
| номи аслӣ = &lt;big&gt;كناره&lt;/big&gt;
| кишвар = Эрон
| lat_deg = 29
| lon_deg = 52
| lat_min = 54
| lat_sec = 41
| lon_min = 51
| lon_sec = 51
| CoordAddon = 
| CoordScale = 
| этнохороним = 
| DST = 
| сайт = 
}} 
'''Каноре''' ( {{Lang-fa|كناره}} )&lt;ref name=&quot;world-gazetteer&quot;&gt;[https://archive.is/20130209165944/http://world-gazetteer.com/wg.php?x=1325958943&amp;men=gpro&amp;lng=en&amp;des=wg&amp;geo=-5058&amp;srt=1npn&amp;col=adhoq&amp;msz=1500&amp;pt=c&amp;va=&amp;geo=-277548 World Gazetteer] {{ref-en}}&lt;/ref&gt;, ҳамчунин ба забони румӣ чун '''Kenare''' &lt;ref name=&quot;fallingrain&quot;&gt;[http://www.fallingrain.com/world/IR/07/Kenareh.html Физико-географические данные] {{ref-en}}&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;geonames&quot;&gt;[http://www.geonames.org/128277/kenareh.html GeoNames] {{ref-en}}&lt;/ref&gt;, ё '''Kinare''' - як шаҳраки хурд дар ҷануби [[Эрон]], дар  [[Устони Форс]], [[Шаҳристони Марвдашт]] аст. Мутобиқи барӯйхатгирии аҳолӣ, дар [[соли 2006]] шумораи аҳолӣ 6 853 нафар буд. 

==Сарчашмаҳо==
*[https://web.archive.org/web/20110628202845/http://www.world-gazetteer.com/wg.php?x=&amp;men=gcis&amp;lng=en&amp;dat=32&amp;geo=-106&amp;srt=npan&amp;col=aohdq&amp;pt=c&amp;va=x Шумори аҳолии шаҳрҳои Эрон]
{{Эрон-ҷуғ-нопурра}}
== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

{{Шаҳрҳои устони Фарс}}
[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои Эрон]]
[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои устони Форс]]
[[Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо]]
[[Гурӯҳ:Саҳифаҳое, ки бо тарҷумаҳои ношинос оварда шудаанд]]</text>
      <sha1>cx52n37tzjx9ynjkxk61w9xei7dzmnx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Кунортахта</title>
    <ns>0</ns>
    <id>275796</id>
    <revision>
      <id>1477514</id>
      <parentid>1349183</parentid>
      <timestamp>2026-06-19T05:23:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>30618</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1477514</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1980" sha1="fb81rncrx36dg5yxfidb9yorepwrg55" xml:space="preserve">{{МА
| мақом = Шаҳр
| номи тоҷикӣ = Канортахте
| номи аслӣ = &lt;big&gt;كنارتخته&lt;/big&gt;
| кишвар = Эрон
| lat_deg = 29
| lon_deg = 51
| lat_min = 32
| lat_sec = 8
| lon_min = 23
| lon_sec = 45
| CoordAddon = 
| CoordScale = 
| этнохороним = 
| DST = 
| сайт = 
}} '''Канортахте''' &lt;ref&gt;Иран. Справочная карта (масштаб 1:2 500 000). — ГУКГ, 1986&lt;/ref&gt; ( {{Lang-fa|کنارتخته}}, ҳамчунин ба забони румӣ чун '''Konārtakhteh''', '''Konār Takhteh''', and '''Kunār Takhteh''' - як шаҳраки хурд дар ҷануби [[Эрон]], дар  [[Устони Форс]]. Он қисми  [[Шаҳристони Козирӯн|Шаҳристони Козирӯн ]] мебошад. 

== Аҳолӣ ==
Мутобиқи барӯйхатгирии аҳолӣ, дар [[соли 2006]] шумораи аҳолӣ 6,690 нафар буд &lt;ref name=&quot;world-gazetteer&quot;&gt;[https://archive.is/20130209112413/http://world-gazetteer.com/wg.php?x=1325969181&amp;men=gpro&amp;lng=en&amp;des=wg&amp;geo=-5052&amp;srt=1npn&amp;col=adhoq&amp;msz=1500&amp;pt=c&amp;va=&amp;geo=430367140 World Gazetteer] {{ref-en}}&lt;/ref&gt; ; Дар таркиби миллӣ [[форсҳо]]  бартарӣ доранд, дар мазҳаб [[Шиа|мусалмонҳои шиъа ]] бартарӣ доранд. 

==Сарчашмаҳо==
*[https://web.archive.org/web/20110628202845/http://www.world-gazetteer.com/wg.php?x=&amp;men=gcis&amp;lng=en&amp;dat=32&amp;geo=-106&amp;srt=npan&amp;col=aohdq&amp;pt=c&amp;va=x Шумори аҳолии шаҳрҳои Эрон]
{{Эрон-ҷуғ-нопурра}}
== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

{{Шаҳрҳои устони Фарс}}
[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои Эрон]]
[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои устони Форс]]
[[Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо]]
[[Гурӯҳ:Саҳифаҳое, ки бо тарҷумаҳои ношинос оварда шудаанд]]</text>
      <sha1>fb81rncrx36dg5yxfidb9yorepwrg55</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Латифӣ (Форс)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>275798</id>
    <revision>
      <id>1477522</id>
      <parentid>1349125</parentid>
      <timestamp>2026-06-19T05:41:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>30618</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1477522</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2151" sha1="8xk91na0zhd4zttacs4ssvg1hyjaf44" xml:space="preserve">{{МА
| мақом = Шаҳр
| номи тоҷикӣ = Латифӣ
| номи аслӣ = &lt;big&gt;لطیفی&lt;/big&gt;
| кишвар = Эрон
| lat_deg = 27
| lon_deg = 54
| lat_min = 41
| lat_sec = 24
| lon_min = 23
| lon_sec = 13
| CoordAddon = 
| CoordScale = 
| этнохороним = 
| DST = 
| сайт = 
}} 
'''Латифӣ''' ( {{Lang-fa|لطیفی}} ) &lt;ref name=&quot;fallingrain&quot;&gt;[http://www.fallingrain.com/world/IR/07/Latifi.html Физико-географические данные] {{ref-en}}&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;geonames&quot;&gt;[http://www.geonames.org/125798/latifi.html GeoNames] {{ref-en}}&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;world-gazetteer&quot;&gt;[https://archive.is/20130210003342/http://world-gazetteer.com/wg.php?x=1325969350&amp;men=gpro&amp;lng=en&amp;des=wg&amp;geo=-5056&amp;srt=1npn&amp;col=adhoq&amp;msz=1500&amp;pt=c&amp;va=&amp;geo=423707439 World Gazetteer] {{ref-en}}&lt;/ref&gt; ҳамчунин ба забони румӣ, чун '''Letifi''' - як шаҳраки хурд дар ҷануби [[Эрон]], дар  [[Устони Форс]],  [[Шаҳристони Лористон]] аст.  

== Аҳолӣ ==
Мутобиқи барӯйхатгирии аҳолӣ, дар [[соли 2006]] шумораи аҳолӣ 5,731 нафарро ташкил дод &lt;ref name=&quot;world-gazetteer&quot;/&gt; ; Дар таркиби миллӣ [[форсҳо]] (интиқолдиҳандаи яке аз лаҳҷаҳои гурӯҳи '''луристонӣ''') бартарият доранд, дар ҳоле ки дар мазҳаб [[Мусулмон|мусалмонон]]  бартарӣ доранд. 

==Сарчашмаҳо==
*[https://web.archive.org/web/20110628202845/http://www.world-gazetteer.com/wg.php?x=&amp;men=gcis&amp;lng=en&amp;dat=32&amp;geo=-106&amp;srt=npan&amp;col=aohdq&amp;pt=c&amp;va=x Шумори аҳолии шаҳрҳои Эрон]
{{Эрон-ҷуғ-нопурра}}
== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

{{Шаҳрҳои устони Фарс}}
[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои Эрон]]
[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои устони Форс]]
[[Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо]]
[[Гурӯҳ:Саҳифаҳое, ки бо тарҷумаҳои ношинос оварда шудаанд]]</text>
      <sha1>8xk91na0zhd4zttacs4ssvg1hyjaf44</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Мейманд</title>
    <ns>0</ns>
    <id>275820</id>
    <revision>
      <id>1477553</id>
      <parentid>1349127</parentid>
      <timestamp>2026-06-19T07:51:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>30618</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1477553</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2549" sha1="0r9dks5m9ip7l4kuw5eylz30nu7wf49" xml:space="preserve">{{МА
| мақом = Шаҳр
| номи тоҷикӣ = Мейманд
| номи аслӣ = &lt;big&gt;میمند&lt;/big&gt;
| кишвар = Эрон
| lat_deg = 28
| lon_deg = 52
| lat_min = 52
| lat_sec = 4
| lon_min = 45
| lon_sec = 11
| CoordScale = 
| этнохороним = 
| DST = 
| сайт = http://www.meymand.com/
}} 
'''Мейманд''' ( {{Lang-fa|میمند}} )  &lt;ref name=&quot;fallingrain&quot;&gt;[http://www.fallingrain.com/world/IR/07/Meymand.html Физико-географические данные] {{ref-en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;geonames&quot;&gt;[http://www.geonames.org/124146/meymand.html GeoNames] {{ref-en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;world-gazetteer&quot;&gt;{{Cite web|url=http://world-gazetteer.com/wg.php?x=1326058222&amp;men=gpro&amp;lng=en&amp;des=wg&amp;geo=-5050&amp;srt=1npn&amp;col=adhoq&amp;msz=1500&amp;pt=c&amp;va=&amp;geo=-271758|title=World Gazetteer|lang=en|deadlink=yes|archiveurl=https://archive.is/20130209153956/http://world-gazetteer.com/wg.php?x=1326058222&amp;men=gpro&amp;lng=en&amp;des=wg&amp;geo=-5050&amp;srt=1npn&amp;col=adhoq&amp;msz=1500&amp;pt=c&amp;va=&amp;geo=-271758|archivedate=2013-02-09}}&lt;/ref&gt;,  ё '''Майманд''', ҳамчунин ба забони румӣ, чун '''Meymand-e Olya''' - як шаҳраки хурд дар ҷануби [[Эрон]], дар  [[Устони Форс]]. Он қисми [[Шаҳристони Фирӯзобод]] аст. Мутобиқи барӯйхатгирии аҳолӣ, дар [[соли 2006]] шумораи аҳолӣ 8,615 нафар буд.

Мейманд маркази асосии истеҳсоли [[Гулоб]], аст, ки маҳсулоти он ба кишваҳои ҷаҳон (махсусан ба аксари кишварҳои [[Шарқи Наздик|Ховари Миёна]]) содир мешаванд &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://meymand.net/plugins/forum/forum_viewtopic.php?920.last|title=meymand.net|lang=en|deadlink=yes}}{{Пайванди мурда|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;.

==Сарчашмаҳо==
*[https://web.archive.org/web/20110628202845/http://www.world-gazetteer.com/wg.php?x=&amp;men=gcis&amp;lng=en&amp;dat=32&amp;geo=-106&amp;srt=npan&amp;col=aohdq&amp;pt=c&amp;va=x Шумори аҳолии шаҳрҳои Эрон]
{{Эрон-ҷуғ-нопурра}}
== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

{{Шаҳрҳои устони Фарс}}

[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои Эрон]]
[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои устони Форс]]
[[Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо]]
[[Гурӯҳ:Саҳифаҳое, ки бо тарҷумаҳои ношинос оварда шудаанд]]</text>
      <sha1>0r9dks5m9ip7l4kuw5eylz30nu7wf49</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ардакон (Форс)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>275896</id>
    <revision>
      <id>1477337</id>
      <parentid>1349159</parentid>
      <timestamp>2026-06-18T18:01:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>30618</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1477337</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2522" sha1="ood6vny4ds2t8kdni1jfq52kotzfvhn" xml:space="preserve">
{{МА
| мақом = Шаҳр
| номи тоҷикӣ = Ардакон
| номи аслӣ = اردکان
| тасвир = File:Barmfiruz Lake.jpg
| кишвар = Эрон
| lat_deg = 30
| lon_deg = 51
| lat_min = 15
| lat_sec = 38
| lon_min = 59
| lon_sec = 3
| CoordAddon = 
| CoordScale = 
| этнохороним = 
| DST = 
| сайт = 
}} 
'''Ардакон'''  &lt;ref&gt;Атлас Мира. — М.: ПКО «Картография» Федерельного агентства геодезии и картографии Министерства транспорта Российской Федерации: Издательство Оникс, 2007 - стр. 128&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;fallingrain&quot;&gt;[http://www.fallingrain.com/world/IR/07/Ardakan.html Физико-географические данные] {{ref-en}}&lt;/ref&gt;, ё '''Erdekan'''  &lt;ref name=&quot;world-gazetteer&quot;&gt;[https://archive.is/20130209195956/world-gazetteer.com/wg.php?x=1330622881&amp;men=gpro&amp;lng=en&amp;des=wg&amp;geo=-1909&amp;srt=1npn&amp;col=adhoq&amp;msz=1500&amp;pt=c&amp;va=&amp;geo=-277537 World Gazetteer] {{ref-en}}&lt;/ref&gt;, ё '''Erdekan-e-Fars''' &lt;ref name=&quot;iranica&quot;&gt;[http://www.iranicaonline.org/articles/ardakan-e-fars-a-small-upland-town-of-the-ostan-of-fars-hence-to-be-distinguished-from-the-ardakan-e-yazd-q Энциклопедия Ираника] {{ref-en}}&lt;/ref&gt; ( {{Lang-fa|اردکان}} ) &lt;span lang=&quot;fa&quot; dir=&quot;rtl&quot; style=&quot;font-size: 110%; line-height: 1em;&quot;&gt;&amp;#x200E;&lt;/span&gt; - шаҳр дар ҷануби [[Эрон]], дар  [[Устони Форс]]. Маркази маъмурии  [[Шаҳристони Сипедон]] аст. 

== Аҳолӣ ==
Мутобиқи барӯйхатгирии аҳолӣ, дар [[соли 2006]] шумораи аҳолӣ 16,212 нафарро ташкил дод &lt;ref name=&quot;world-gazetteer&quot;/&gt; ; [[Форсҳо]] &lt;ref name=&quot;iranica&quot;/&gt; ва Қашқайҳо  дар таркиби миллӣ бартарӣ доранд. 

==Сарчашмаҳо==
*[https://web.archive.org/web/20110628202845/http://www.world-gazetteer.com/wg.php?x=&amp;men=gcis&amp;lng=en&amp;dat=32&amp;geo=-106&amp;srt=npan&amp;col=aohdq&amp;pt=c&amp;va=x Шумори аҳолии шаҳрҳои Эрон]
{{Эрон-ҷуғ-нопурра}}
== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

{{Шаҳрҳои устони Фарс}}
[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои Эрон]]
[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои устони Форс]]
[[Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо]]
[[Гурӯҳ:Саҳифаҳое, ки бо тарҷумаҳои ношинос оварда шудаанд]]</text>
      <sha1>ood6vny4ds2t8kdni1jfq52kotzfvhn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Бошт</title>
    <ns>0</ns>
    <id>275897</id>
    <revision>
      <id>1477385</id>
      <parentid>1349110</parentid>
      <timestamp>2026-06-18T21:14:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>30618</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1477385</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2117" sha1="9b1ko4khvhwnhaloe7mz1ezeu11i5x6" xml:space="preserve">{{МА
| мақом = Шаҳр
| номи тоҷикӣ = Бошт
| номи аслӣ = &lt;big&gt;باشت&lt;/big&gt;
| кишвар = Эрон
| lat_deg = 30
| lon_deg = 51
| lat_min = 21
| lat_sec = 37
| lon_min = 9
| lon_sec = 42
| CoordScale = 
| этнохороним = 
| DST = 
| сайт = 
}} 
'''Бошт''' ( {{Lang-fa|باشت}} - як шаҳри хурд, дар ҷануб-ғарби [[Эрон]], дар   [[Устони Куҳгилӯя ва Буйир Аҳмад]] аст. Бошт маркази маъмурии  [[Шаҳристони Гачсорон|Шаҳристони Гачсорон аст]]. То [[соли 2006]] шумораи аҳолӣ 8,269 нафар буд &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://world-gazetteer.com/wg.php?x=1314734106&amp;men=gpro&amp;lng=en&amp;des=wg&amp;geo=-5204&amp;srt=1npn&amp;col=adhoq&amp;msz=1500&amp;pt=c&amp;va=&amp;geo=-271779|title=World Gazetteer|lang=en|deadlink=yes}}{{Пайванди мурда|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;. 
== Ҷуғрофия ==
Шаҳр дар қисми ҷанубии [[Устони Куҳгилӯя ва Буйир Аҳмад|Куҳгилӯя ва Буйир Аҳмад]], дар ғарби баландкуҳҳои Загрос дар баландии 775 метр аз сатҳи баҳр ҷойгир аст &lt;ref name=&quot;fallingrain&quot;&gt;[http://www.fallingrain.com/world/IR/05/Deh_Dasht.html Физико-географические данные] {{ref-en}}&lt;/ref&gt;.

==Сарчашмаҳо==
*[https://web.archive.org/web/20110628202845/http://www.world-gazetteer.com/wg.php?x=&amp;men=gcis&amp;lng=en&amp;dat=32&amp;geo=-106&amp;srt=npan&amp;col=aohdq&amp;pt=c&amp;va=x Шумори аҳолии шаҳрҳои Эрон]
{{Эрон-ҷуғ-нопурра}}
== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

{{Шаҳрҳои устони Куҳгилӯя ва Буйир Аҳмад}}

[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои Эрон]]
[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои устони Куҳгилӯя ва Буйир Аҳмад]]
[[Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо]]
[[Гурӯҳ:Саҳифаҳое, ки бо тарҷумаҳои ношинос оварда шудаанд]]</text>
      <sha1>9b1ko4khvhwnhaloe7mz1ezeu11i5x6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Деҳдашт (Эрон)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>275900</id>
    <revision>
      <id>1477431</id>
      <parentid>1349120</parentid>
      <timestamp>2026-06-19T00:14:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>30618</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1477431</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2433" sha1="lmobgcs5amu5v99ou24roivcnufl6ee" xml:space="preserve">{{МА
| мақом = Шаҳр
| номи тоҷикӣ = Деҳдашт
| номи аслӣ = &lt;big&gt;دهدشت&lt;/big&gt;
| кишвар = Эрон
| lat_deg = 30
| lon_deg = 50
| lat_min = 47
| lat_sec = 37
| lon_min = 33
| lon_sec = 54
| CoordScale = 
| этнохороним = 
| DST = 
| сайт = 
}} 
'''Деҳдашт''' &lt;ref&gt;Иран. Справочная карта (масштаб 1:1 250 000). Четвёртое издание — ГУГК СССР, 1986.&lt;/ref&gt; ( {{Lang-fa|دهدشت}})  &lt;span lang=&quot;fa&quot; dir=&quot;rtl&quot; style=&quot;font-size: 110%; line-height: 1em;&quot;&gt;‎&lt;/span&gt; - шаҳр дар ҷанубу [[Эрон]], дар  [[Устони Куҳгилӯя ва Буйир Аҳмад]]. Маркази маъмурии [[Шаҳристони Куҳгилӯя]].

== Ҷуғрофия ==
Шаҳр дар қисми марказии [[Устони Куҳгилӯя ва Буйир Аҳмад|Куҳгилӯя ва Буйир Аҳмад]], дар ғарби баландкуҳҳои Загрос дар баландии 828 метр аз сатҳи баҳр ҷойгир аст &lt;ref name=&quot;fallingrain&quot;&gt;[http://www.fallingrain.com/world/IR/05/Deh_Dasht.html Физико-географические данные] {{ref-en}}&lt;/ref&gt;.

== Аҳолӣ ==
То [[соли 2006]], шумораи аҳолӣ 49,995 нафар буд &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://world-gazetteer.com/wg.php?x=1263343796&amp;men=gpro&amp;lng=en&amp;des=wg&amp;geo=-1919&amp;srt=1npn&amp;col=adhoq&amp;msz=1500&amp;pt=c&amp;va=&amp;geo=434867055|title=World Gazetteer|lang=en|deadlink=yes}}{{Пайванди мурда|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;. Дар таркиби миллӣ Лурҳо бартарӣ дорад, дар мазҳаб [[Шиа|мусулмонони шиъа]].

==Сарчашмаҳо==
*[https://web.archive.org/web/20110628202845/http://www.world-gazetteer.com/wg.php?x=&amp;men=gcis&amp;lng=en&amp;dat=32&amp;geo=-106&amp;srt=npan&amp;col=aohdq&amp;pt=c&amp;va=x Шумори аҳолии шаҳрҳои Эрон]
{{Эрон-ҷуғ-нопурра}}
== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

{{Шаҳрҳои устони Куҳгилӯя ва Буйир Аҳмад}}

[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои Эрон]]
[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои устони Куҳгилӯя ва Буйир Аҳмад]]
[[Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо]]
[[Гурӯҳ:Саҳифаҳое, ки бо тарҷумаҳои ношинос оварда шудаанд]]</text>
      <sha1>lmobgcs5amu5v99ou24roivcnufl6ee</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ликак</title>
    <ns>0</ns>
    <id>275901</id>
    <revision>
      <id>1477523</id>
      <parentid>1349235</parentid>
      <timestamp>2026-06-19T05:54:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>30618</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1477523</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1955" sha1="jwbvgzhs6gwd43b2cas96y3mzynino0" xml:space="preserve">{{МА
| мақом = Город
| номи тоҷикӣ = Ликак
| номи аслӣ = &lt;big&gt;ليكك&lt;/big&gt;
| кишвар = Эрон
| lat_deg = 30
| lon_deg = 50
| lat_min = 53
| lat_sec = 42
| lon_min = 5
| lon_sec = 35
| CoordScale = 
| этнохороним = 
| DST = 
| сайт = 
}} 
'''Ликак''' ( {{Lang-fa|ليكك}} ) - шаҳр дар ҷанубу [[Эрон]], дар [[Устони Куҳгилӯя ва Буйир Аҳмад]]. Маркази маъмурии  [[Шаҳристони Баҳмаӣ]]. То [[соли 2006]] шумораи аҳолии он 12,226 нафар буд &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://world-gazetteer.com/wg.php?x=1315747367&amp;men=gpro&amp;lng=en&amp;des=wg&amp;geo=-5201&amp;srt=1npn&amp;col=adhoq&amp;msz=1500&amp;pt=c&amp;va=&amp;geo=435263010|title=World Gazetteer|lang=en|deadlink=yes}}{{Пайванди мурда|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; . 

== Ҷуғрофия ==
Шаҳр дар қисми ғарбии [[Устони Куҳгилӯя ва Буйир Аҳмад]], дар баландкӯҳи Загрос, дар баландии 667 метр аз сатҳи баҳр ҷойгир аст &lt;ref name=&quot;fallingrain&quot;&gt;[http://www.fallingrain.com/world/IR/05/Likake_Bahmani.html Физико-географические данные] {{ref-en}}&lt;/ref&gt;.  

==Сарчашмаҳо==
*[https://web.archive.org/web/20110628202845/http://www.world-gazetteer.com/wg.php?x=&amp;men=gcis&amp;lng=en&amp;dat=32&amp;geo=-106&amp;srt=npan&amp;col=aohdq&amp;pt=c&amp;va=x Шумори аҳолии шаҳрҳои Эрон]

{{Шаҳрҳои устони Куҳгилӯя ва Буйир Аҳмад}}
== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}
[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои Эрон]]
[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои устони Куҳгилӯя ва Буйир Аҳмад]]
[[Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо]]
[[Гурӯҳ:Саҳифаҳое, ки бо тарҷумаҳои ношинос оварда шудаанд]]</text>
      <sha1>jwbvgzhs6gwd43b2cas96y3mzynino0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ланде</title>
    <ns>0</ns>
    <id>275902</id>
    <revision>
      <id>1477521</id>
      <parentid>1349124</parentid>
      <timestamp>2026-06-19T05:38:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>30618</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1477521</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2607" sha1="ju70nrcqm4y8dvjvvntbf5aajawu2um" xml:space="preserve">{{МА
| мақом = Ҳазр
| номи тоҷикӣ = Ланде
| номи аслӣ = &lt;big&gt;لنده&lt;/big&gt;
| тасвир = File:Lende is a Cupped Place.jpg
| кишвар = Эрон
| lat_deg = 30
| lon_deg = 50
| lat_min = 58
| lat_sec = 54
| lon_min = 25
| lon_sec = 24
| CoordScale = 
| этнохороним = 
| DST = 
| сайт = http://lendeh.blogfa.com/
}} 
'''Ланде''' &lt;ref&gt;Иран. Справочная карта (масштаб 1:1 250 000). Четвёртое издание — ГУГК СССР, 1986.&lt;/ref&gt; ( {{Lang-fa|لنده}})   &lt;ref&gt;Иран. Справочная карта (масштаб 1:1 250 000). Четвёртое издание — ГУГК СССР, 1986.&lt;/ref&gt; - шаҳр дар ҷанубу [[Эрон]], дар  [[Устони Куҳгилӯя ва Буйир Аҳмад]]. Шаҳр дар тобеъияти [[Шаҳристони Куҳгилӯя|Шаҳристони Куҳгилӯя аст]]. То [[соли 2006]] шумораи аҳолӣ 10 540 нафар буд &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://world-gazetteer.com/wg.php?x=1314734106&amp;men=gpro&amp;lng=en&amp;des=wg&amp;geo=-5205&amp;srt=1npn&amp;col=adhoq&amp;msz=1500&amp;pt=c&amp;va=&amp;geo=435551043|title=World Gazetteer|lang=en|deadlink=yes}}{{Пайванди мурда|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;.

== Ҷуғрофия ==
Шаҳр дар қисми марказии [[Устони Куҳгилӯя ва Буйир Аҳмад|Куҳгилӯя ва Буйир Аҳмад]], дар ғарби баландкуҳҳои Загрос дар баландии 741 метр аз сатҳи баҳр ҷойгир аст &lt;ref name=&quot;fallingrain2&quot;&gt;[http://www.fallingrain.com/world/IR/05/Deh_Dasht.html Физико-географические данные] {{ref-en}}&lt;/ref&gt;.&lt;ref name=&quot;fallingrain&quot;&gt;[http://www.fallingrain.com/world/IR/05/Landeh.html Физико-географические данные] {{ref-en}}&lt;/ref&gt;.

==Сарчашмаҳо==
*[https://web.archive.org/web/20110628202845/http://www.world-gazetteer.com/wg.php?x=&amp;men=gcis&amp;lng=en&amp;dat=32&amp;geo=-106&amp;srt=npan&amp;col=aohdq&amp;pt=c&amp;va=x Шумори аҳолии шаҳрҳои Эрон]
{{Эрон-ҷуғ-нопурра}}
== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

{{Шаҳрҳои устони Куҳгилӯя ва Буйир Аҳмад}}

[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои Эрон]]
[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои устони Куҳгилӯя ва Буйир Аҳмад]]
[[Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо]]
[[Гурӯҳ:Саҳифаҳое, ки бо тарҷумаҳои ношинос оварда шудаанд]]</text>
      <sha1>ju70nrcqm4y8dvjvvntbf5aajawu2um</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Модувони Олиё</title>
    <ns>0</ns>
    <id>275903</id>
    <revision>
      <id>1477566</id>
      <parentid>1349218</parentid>
      <timestamp>2026-06-19T08:24:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>30618</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1477566</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2533" sha1="8njqp0a78k9j3wqsrhf80b89pgjuraa" xml:space="preserve">{{МА
| мақом = Шаҳр
| номи тоҷикӣ = Модувони Олиё
| номи аслӣ = &lt;big&gt;مادوان عليا&lt;/big&gt;
| кишвар = Эрон
| lat_deg = 30
| lon_deg = 51
| lat_min = 43
| lat_sec = 24
| lon_min = 32
| lon_sec = 55
| CoordScale = 
| этнохороним = 
| DST = 
| сайт = 
}} 
'''Модувони Олиё''' &lt;ref&gt;[http://www.geonames.org/46836/madavan-e-olya.html GeoNames] {{ref-en}}&lt;/ref&gt; ё '''Модувони Боло''' &lt;ref name=&quot;fallingrain&quot;&gt;[http://www.fallingrain.com/world/IR/05/Madavane_Bala.html Физико-географические данные] {{ref-en}}&lt;/ref&gt; ( {{Lang-fa|مادوان عليا}} - як шаҳри хурд, дар ҷанубу ғарби [[Эрон]], дар  [[Устони Куҳгилӯя ва Буйир Аҳмад]]. Он як шаҳри  [[Шаҳристони Буйир-Аҳмад]] ва яке аз шаҳракҳои канораи шаҳри [[Ёсӯҷ]] аст. То [[соли 2006]] шумораи аҳолӣ 7,109 нафар буд &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://world-gazetteer.com/wg.php?x=1316195657&amp;men=gpro&amp;lng=en&amp;des=wg&amp;geo=-5202&amp;srt=n1pn&amp;col=adhoq&amp;msz=1500&amp;pt=c&amp;va=&amp;geo=-271854|title=World Gazetteer|lang=en|deadlink=yes}}{{Пайванди мурда|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;.

== Ҷуғрофия ==
Шаҳр дар шарқи [[Устони Куҳгилӯя ва Буйир Аҳмад]], дар баландкӯҳи Загрос, дар баландии 2026 метр аз сатҳи баҳр ҷойгир аст &lt;ref name=&quot;fallingrain&quot;/&gt;. '''Модувони Олиё'''  якчанд километр дар шимолу ғарби пойтахти [[Ёсӯҷ|устон,]] [[Ёсӯҷ]],  ва 545 км ҷанубтар аз пойтахти ин кишвар  [[Теҳрон]],  ҷойгир аст.

==Сарчашмаҳо==
*[https://web.archive.org/web/20110628202845/http://www.world-gazetteer.com/wg.php?x=&amp;men=gcis&amp;lng=en&amp;dat=32&amp;geo=-106&amp;srt=npan&amp;col=aohdq&amp;pt=c&amp;va=x Шумори аҳолии шаҳрҳои Эрон]
{{Эрон-ҷуғ-нопурра}}
== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

{{Шаҳрҳои устони Куҳгилӯя ва Буйир Аҳмад}}

[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои Эрон]]
[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои устони Куҳгилӯя ва Буйир Аҳмад]]
[[Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо]]
[[Гурӯҳ:Саҳифаҳое, ки бо тарҷумаҳои ношинос оварда шудаанд]]</text>
      <sha1>8njqp0a78k9j3wqsrhf80b89pgjuraa</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Меҳриён</title>
    <ns>0</ns>
    <id>275904</id>
    <revision>
      <id>1477558</id>
      <parentid>1349129</parentid>
      <timestamp>2026-06-19T07:55:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>30618</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1477558</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2321" sha1="q3r297lbdrlk0fo5ww5f0p0yf47wb6g" xml:space="preserve">{{МА
| мақом = Шаҳр
| номи тоҷикӣ = Меҳриён
| номи аслӣ = &lt;big&gt;مهريان&lt;/big&gt;
| кишвар = Эрон
| lat_deg = 30
| lon_deg = 51
| lat_min = 42
| lat_sec = 14
| lon_min = 33
| lon_sec = 49
| CoordScale = 
| этнохороним = 
| DST = 
| сайт = 
}} 
'''Меҳриён''', ё '''Меҳриёне-Олия''' &lt;ref name=&quot;fallingrain&quot;&gt;[http://www.fallingrain.com/world/IR/05/Mehriane_Olya.html Физико-географические данные] {{ref-en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;geonames&quot;&gt;[http://www.geonames.org/46805/mehrian.html GeoNames] {{ref-en}}&lt;/ref&gt;, ё '''Меҳрубон'''  , ё '''Меҳриян'''   ( {{Lang-fa|مهريان}} )  - як шаҳри хурд, дар ҷануб-ғарби [[Эрон]], дар  [[Устони Куҳгилӯя ва Буйир Аҳмад]]. Он як шаҳри  [[Шаҳристони Буйир-Аҳмад]] аст, ва яке аз шаҳракҳои канораи шимолии шаҳри [[Ёсӯҷ]] аст. То [[соли 2006]] шумораи аҳолӣ 4,857 нафар буд &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://world-gazetteer.com/wg.php?x=1314734106&amp;men=gpro&amp;lng=en&amp;des=wg&amp;geo=-5202&amp;srt=1npn&amp;col=adhoq&amp;msz=1500&amp;pt=c&amp;va=&amp;geo=434579158|title=World Gazetteer|lang=en|deadlink=yes}}{{Пайванди мурда|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;.

== Ҷуғрофия ==
Шаҳр дар шарқи [[Устони Куҳгилӯя ва Буйир Аҳмад]], дар баландкӯҳи Загрос, дар баландии 1850 метр аз сатҳи баҳр ҷойгир аст &lt;ref name=&quot;fallingrain&quot;/&gt;.

==Сарчашмаҳо==
*[https://web.archive.org/web/20110628202845/http://www.world-gazetteer.com/wg.php?x=&amp;men=gcis&amp;lng=en&amp;dat=32&amp;geo=-106&amp;srt=npan&amp;col=aohdq&amp;pt=c&amp;va=x Шумори аҳолии шаҳрҳои Эрон]
{{Эрон-ҷуғ-нопурра}}
== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

{{Шаҳрҳои устони Куҳгилӯя ва Буйир Аҳмад}}

[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои Эрон]]
[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои устони Куҳгилӯя ва Буйир Аҳмад]]
[[Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо]]
[[Гурӯҳ:Саҳифаҳое, ки бо тарҷумаҳои ношинос оварда шудаанд]]</text>
      <sha1>q3r297lbdrlk0fo5ww5f0p0yf47wb6g</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Нахли Тақӣ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>275973</id>
    <revision>
      <id>1477584</id>
      <parentid>1259154</parentid>
      <timestamp>2026-06-19T10:25:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>30618</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1477584</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2246" sha1="qjd6dixr44sqhdvxux8w1dg1moxw8qa" xml:space="preserve">{{МА
| мақом = Шаҳр
| номи тоҷикӣ = Нахле Тақӣ
| номи аслӣ = &lt;big&gt;نخل تقی&lt;/big&gt;
| кишвар = Эрон
| lat_deg = 27
| lon_deg = 52
| lat_min = 30
| lat_sec = 5
| lon_min = 34
| lon_sec = 51
| CoordAddon = 
| CoordScale = 
| этнохороним = 
| DST = 
| сайт = 
}}
 
'''Нахле Тақӣ''' &lt;ref name=&quot;fallingrain&quot;&gt;[http://www.fallingrain.com/world/IR/22/Nakhle_Taqi.html Физико-географические данные] {{ref-en}}&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;geonames&quot;&gt;[http://www.geonames.org/122787/nakhl-e-taqi.html GeoNames] {{ref-en}}&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;world-gazetteer&quot;&gt;[https://archive.is/20130209235834/http://world-gazetteer.com/wg.php?x=1317495180&amp;men=gpro&amp;lng=en&amp;des=wg&amp;geo=-5013&amp;srt=pn1n&amp;col=adhoq&amp;msz=1500&amp;pt=c&amp;va=&amp;geo=-271808 World Gazetteer] {{ref-en}}&lt;/ref&gt;, ( {{Lang-fa|نخل تقی}} ), ҳамчунин ба забони румӣ, чун '''Nakhl Taqī''', '''Nakhle Taqī''', '''Makhii Taqi''', '''Nakhli Taqi''', ё '''Nakhli Takki'''; ва '''Tagi''' ) - як шаҳраки хурд дар ҷануби [[Эрон]], дар  [[Устони Бушаҳр]], [[Шаҳристони Кангон]] аст. То [[Соли 2006|соли 2006,]] шумораи аҳолӣ 7,818 нафар буд. 

== Ҷуғрофия ==
Шаҳр дар қисми ҷанубии Бушаҳр, дар ҳамвории Ҳермсир, дар соҳили [[Халиҷи Форс|халиҷи Форс ]] ҷойгир аст&lt;ref name=&quot;fallingrain&quot;/&gt;. Нахле Тақӣ тақрибан дар 235 километрии ҷанубу шарқи пойтахти устон [[Бушаҳр]],  ва дар 910 километри ҷануби пойтахти кишвар, [[Теҳрон]], воқеъ аст. 

== Сарчашмаҳо ==
* [https://web.archive.org/web/20110628202845/http://www.world-gazetteer.com/wg.php?x=&amp;men=gcis&amp;lng=en&amp;dat=32&amp;geo=-106&amp;srt=npan&amp;col=aohdq&amp;pt=c&amp;va=x Шумори аҳолии шаҳрҳои Эрон]
== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}
{{Шаҳрҳои устони Бушаҳр}}
{{ПБ}}
[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои Эрон]]
[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои устони Бушаҳр]]
[[Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо]]</text>
      <sha1>qjd6dixr44sqhdvxux8w1dg1moxw8qa</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Кореҳоӣ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>276153</id>
    <revision>
      <id>1477509</id>
      <parentid>1349227</parentid>
      <timestamp>2026-06-19T05:05:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>30618</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1477509</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1395" sha1="klv9uc2ru6qahanfj60p59zqc2n36ee" xml:space="preserve">{{МА
| мақом = Шаҳр
| номи тоҷикӣ = Кореҳоӣ
| номи аслӣ = &lt;big&gt;کره‌ای&lt;/big&gt;
| кишвар = Эрон
| lat_deg = 30
| lon_deg = 53
| lat_min = 0
| lat_sec = 15
| lon_min = 0
| lon_sec = 24
| CoordAddon = 
| CoordScale = 
| этнохороним = 
| DST = 
| сайт = 
}} 
'''Кореҳоӣ''' ( {{Lang-fa|}} ҳамчунин ба забони румӣ, чун '''Koreh'ī;''' инчунин '''Chār Rāh,''' '''Katra,''' '''Katreh,''' '''Koreh''' ва '''Korreh)''' маълум аст.  Шаҳр ва пойтахти  [[Шаҳристони Сарчеҳон]], [[Устони Форс]]&lt;nowiki/&gt;и [[Эрон]]. Дар барӯйхатгирии соли 2006, шумораи аҳолии он дар  3,158 дар 807 оила буд.  

==Сарчашмаҳо==
*[https://web.archive.org/web/20110628202845/http://www.world-gazetteer.com/wg.php?x=&amp;men=gcis&amp;lng=en&amp;dat=32&amp;geo=-106&amp;srt=npan&amp;col=aohdq&amp;pt=c&amp;va=x Шумори аҳолии шаҳрҳои Эрон]
{{Эрон-ҷуғ-нопурра}}
== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

{{Шаҳрҳои устони Фарс}}
[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои Эрон]]
[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои устони Форс]]
[[Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо]]
[[Гурӯҳ:Саҳифаҳое, ки бо тарҷумаҳои ношинос оварда шудаанд]]</text>
      <sha1>klv9uc2ru6qahanfj60p59zqc2n36ee</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Боб Анор</title>
    <ns>0</ns>
    <id>276210</id>
    <revision>
      <id>1477372</id>
      <parentid>1257990</parentid>
      <timestamp>2026-06-18T20:29:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>30618</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1477372</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1233" sha1="ko9vii7ouyvdut4wv5emikizmkswy34" xml:space="preserve">{{МА
| мақом = Шаҳр
| номи тоҷикӣ = Боб Анор
| номи аслӣ = باب انار‎,
| тасвир = File:Babanar.jpg
| кишвар = Эрон
}} 
'''Боб Анор'''  ( {{Lang-fa|باب انار}} , ҳамчунин '''ба забони румӣ''' монанди '''Bab Anar''' ва '''Bāb-e Anār  шудааст'''. Инчунин бо номи '''Bābā Anār''', '''Bābā Na'am''', '''Bābā Najm''' ва '''Bāba Nār ''' маълум аст. — Шаҳрест дар [[Шаҳристони Ҷаҳрум]], [[Устони Форс]]&lt;nowiki/&gt;и [[Эрон]]. Дар барӯйхатгирии соли 2006, шумораи аҳолии он 1 702 нафар  дар 445 оила буд.  

== Сарчашмаҳо ==
* [https://web.archive.org/web/20110628202845/http://www.world-gazetteer.com/wg.php?x=&amp;men=gcis&amp;lng=en&amp;dat=32&amp;geo=-106&amp;srt=npan&amp;col=aohdq&amp;pt=c&amp;va=x Шумори аҳолии шаҳрҳои Эрон]

{{Шаҳрҳои устони Фарс}}

{{Эрон-ҷуғ-нопурра}}
== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}
[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои Эрон]]
[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои устони Форс]]
[[Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо]]</text>
      <sha1>ko9vii7ouyvdut4wv5emikizmkswy34</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Бампур</title>
    <ns>0</ns>
    <id>276541</id>
    <revision>
      <id>1477353</id>
      <parentid>1257536</parentid>
      <timestamp>2026-06-18T19:16:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>30618</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1477353</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1143" sha1="g5rbb6bcz6i42l975n9935wegefjdkj" xml:space="preserve">{{Шаҳр
|Номи тоҷикӣ=Бампур
|Номи аслӣ=بمپور 
|Акс= 
|Кишвар=[[Эрон]] 
|Вилоят=[[Устони Систон ва Балучистон]]
|Аҳолӣ=97,373 ([[2006]])
}}
'''Бампур''' ( {{Lang-fa|بمپور}} ҳамчунин ба забони румӣ чун '''Bampūr''' ва '''Bampoor)''' — шаҳр ва маркази [[Шаҳристони Бампур]]и [[Устони Систон ва Балучистон]], дар  [[Эрон]]. Дар барӯйхатгирии соли 2006, шумораи аҳолии он 97373, дар 1,664 оила буд.  

==Сарчашмаҳо==
*[https://web.archive.org/web/20110628202845/http://www.world-gazetteer.com/wg.php?x=&amp;men=gcis&amp;lng=en&amp;dat=32&amp;geo=-106&amp;srt=npan&amp;col=aohdq&amp;pt=c&amp;va=x Шумораи аҳолии шаҳрҳои Эрон]

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}
{{Шаҳрҳои устони Систону Балучистон}}

[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои Эрон]]
[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои устони Систон ва Балучистон]]
[[Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо]]</text>
      <sha1>g5rbb6bcz6i42l975n9935wegefjdkj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Некшаҳр</title>
    <ns>0</ns>
    <id>276543</id>
    <revision>
      <id>1477589</id>
      <parentid>1259166</parentid>
      <timestamp>2026-06-19T10:30:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>30618</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1477589</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1867" sha1="mirodmkjeat0xtsnjbey0esdxi4uokc" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом                   = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ             = Некшаҳр
 |номи аслӣ               =  &lt;big&gt;نيك شهر&lt;/big&gt;
 |тасвир                  = نیک‌شهر.jpg
 |кишвар                  = Эрон
  |lat_deg = 29 |lat_min = 29 |lat_sec =
  |lon_deg = 60 |lon_min = 52 |lon_sec =
  |CoordAddon             = type:city(580000)_region:IR
  |CoordScale             = 
 |шакли минтақа           = Устон
 |минтақа                 = Устони Систон ва Балучистон
  |аҳолӣ                  = 17,732
  |соли барӯйхатгирӣ      = 2016
  |этнохороним            = 
 |часовой пояс            = +3:30
 |DST                     = 
 |гуруҳ дар Commons     = Nīk Shahr 
 |сайт                    = 
}}
'''Некшаҳр''' ( {{Lang-fa|نيك شهر}} ҳамчунин ба забони румӣ чун '''Nīk Shahr;''' инчунин ҳамчун '''Nīk''' маълум аст; қаблан, '''Геҳ''' ва '''Кеҳ''' )  шаҳр ва маркази [[Шаҳристони Некшаҳр]], [[Устони Систон ва Балучистон]] дар [[Эрон]]. Дар барӯйхатгирии соли 2006, шумораи аҳолии он 13,267 дар 2,365 оила буд.  

==Сарчашмаҳо==
*[https://web.archive.org/web/20110628202845/http://www.world-gazetteer.com/wg.php?x=&amp;men=gcis&amp;lng=en&amp;dat=32&amp;geo=-106&amp;srt=npan&amp;col=aohdq&amp;pt=c&amp;va=x Шумораи аҳолии шаҳрҳои Эрон]

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}
{{Шаҳрҳои устони Систону Балучистон}}

[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои Эрон]]
[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои устони Систон ва Балучистон]]
[[Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо]]</text>
      <sha1>mirodmkjeat0xtsnjbey0esdxi4uokc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Галмурти</title>
    <ns>0</ns>
    <id>276552</id>
    <revision>
      <id>1477402</id>
      <parentid>1258178</parentid>
      <timestamp>2026-06-18T23:08:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>30618</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1477402</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1104" sha1="paxu0aqd7dpunfrawuisif3ljgrro3v" xml:space="preserve">{{МА
| мақом = шаҳр
| номи тоҷикӣ = Гаплмурти
| кишвар = Эрон
}} 
'''Галмурти''' ( {{Lang-fa|گلمورتي}} ''')'''  шаҳр  ва маркази  [[Шаҳристони Далгон]], [[Устони Систон ва Балучистон]], [[Эрон|дар Эрон]] . Дар барӯйхатгирии соли 2016, шумораи аҳолии он 10,292 нафар  буд.  

{{Эрон-ҷуғ-нопурра}}

==Сарчашмаҳо==
*[https://web.archive.org/web/20110628202845/http://www.world-gazetteer.com/wg.php?x=&amp;men=gcis&amp;lng=en&amp;dat=32&amp;geo=-106&amp;srt=npan&amp;col=aohdq&amp;pt=c&amp;va=x Шумораи аҳолии шаҳрҳои Эрон]
* https://web.archive.org/web/20110722015628/http://www.sb-ostan.ir/DesktopModules/OrgAmar/OrgAmar_813_64.pdf 

{{Шаҳрҳои устони Систону Балучистон}}
== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}
[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои Эрон]]
[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои устони Систон ва Балучистон]]
[[Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо]]</text>
      <sha1>paxu0aqd7dpunfrawuisif3ljgrro3v</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Негур</title>
    <ns>0</ns>
    <id>276553</id>
    <revision>
      <id>1477588</id>
      <parentid>1259164</parentid>
      <timestamp>2026-06-19T10:30:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>30618</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1477588</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1904" sha1="ihbh3jhlioeimoj0kz0the1uyc1hxhg" xml:space="preserve">{{Шаҳр
|Номи тоҷикӣ=Негур
|Номи аслӣ=نگور 
|Акс= 
|Кишвар=[[Эрон]] 
|Вилоят=[[Устони Систон ва Балучистон]]
|Аҳолӣ=5,670 ([[2016]])
}}
'''Негур''' ( {{Lang-fa|نگور}} ҳамчунин ба забони румӣ  чун '''Negūr,''' '''Nigor,''' '''Nīgvār''' ва '''Nī Kor)'''  шаҳри ва маркази [[Шаҳристони Даштиёрӣ]] дар [[Устони Систон ва Балучистон]], дар [[Эрон| Эрон]]. Дар барӯйхатгирии аҳолии соли 2016, шумораи аҳолии он 5,670 нафарро ташкил дод.  

== Этимология ==
Негур калимаи [[Забони балучӣ|балучӣ мебошад,]] ки &quot;доманакӯҳ&quot; аст ва чунин ном дар бисёр маконҳои дигар дар қисматҳои [[Иёлати Балучистон|Иёлати Балучистони Покистон]] ва [[Устони Систон ва Балучистон|Устони Систон ва Балучистони Эрон]] вомехурад. 

{{Эрон-ҷуғ-нопурра}}

==Сарчашмаҳо==
*[https://web.archive.org/web/20110628202845/http://www.world-gazetteer.com/wg.php?x=&amp;men=gcis&amp;lng=en&amp;dat=32&amp;geo=-106&amp;srt=npan&amp;col=aohdq&amp;pt=c&amp;va=x Шумораи аҳолии шаҳрҳои Эрон]
* https://web.archive.org/web/20110722015628/http://www.sb-ostan.ir/DesktopModules/OrgAmar/OrgAmar_813_64.pdf 
* http://www.iranchamber.com/people/articles/cultural_anthropology_of_baluchis.php 
{{Шаҳрҳои устони Систону Балучистон}}
== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}
[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои Эрон]]
[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои устони Систон ва Балучистон]]
[[Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо]]</text>
      <sha1>ihbh3jhlioeimoj0kz0the1uyc1hxhg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Канорак</title>
    <ns>0</ns>
    <id>276557</id>
    <revision>
      <id>1477494</id>
      <parentid>1272429</parentid>
      <timestamp>2026-06-19T04:06:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>30618</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1477494</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2221" sha1="csmgqaac4bwq4ult8m6a3tedaaopips" xml:space="preserve">{{Шаҳр
|Номи тоҷикӣ=Канорак
|Номи аслӣ=كنارك
|Акс= 
|Кишвар=[[Эрон]] 
|Вилоят=[[Устони Систон ва Балучистон]]
|Аҳолӣ=5,670 ([[2016]])
}}
'''Канорак''' ( {{Lang-fa|كنارك}} ҳамчунин ба забони румӣ чун '''Konārak''' ва '''Kenārak;''' низ '''Kūmārak''' ва '''Kunārak)''' маълум аст) — шаҳр  ва маркази [[Шаҳристони Канорак]], [[Устони Систон ва Балучистон]] дар [[Эрон]]. Дар барӯйхатгирии аҳолии соли 2016, шумораи он 43,258 нафар  буд.

Он дар соҳили ғарбии Чобаҳор Бей, дар назди бандари [[Чобаҳор]] дар шарқ, дар соҳили Макран дар халиҷи Умон, тақрибан 50 км ғарбтар аз сарҳади Эрон ва Покистон ҷойгир аст.&lt;ref&gt;{{Cite book|title=Red Sea and the Persian Gulf|url=https://books.google.com/books?id=3jHUwGEbjNQC&amp;pg=PA207|date=1 January 2007|publisher=ProStar Publications|isbn=978-1-57785-755-6|page=207}}&lt;/ref&gt;. Мисли як вилояти [[Балучистон|Балуҷистони]] [[Покистон]], аксарияти кулли сокинони шаҳр аз қавмӣ мардуми балучи ҳастанд, ки бо [[Забони балучӣ]] гап мезананд.

{{Эрон-ҷуғ-нопурра}}

==Сарчашмаҳо==
*[https://web.archive.org/web/20110628202845/http://www.world-gazetteer.com/wg.php?x=&amp;men=gcis&amp;lng=en&amp;dat=32&amp;geo=-106&amp;srt=npan&amp;col=aohdq&amp;pt=c&amp;va=x Шумораи аҳолии шаҳрҳои Эрон]
* https://web.archive.org/web/20110722015628/http://www.sb-ostan.ir/DesktopModules/OrgAmar/OrgAmar_813_64.pdf 
* http://www.iranchamber.com/people/articles/cultural_anthropology_of_baluchis.php 
{{Шаҳрҳои устони Систону Балучистон}}
== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои Эрон]]
[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои устони Систон ва Балучистон]]
[[Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо]]</text>
      <sha1>csmgqaac4bwq4ult8m6a3tedaaopips</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Забалӣ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>276560</id>
    <revision>
      <id>1477451</id>
      <parentid>1258418</parentid>
      <timestamp>2026-06-19T01:44:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>30618</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1477451</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1582" sha1="5qqq6li7s17whzrd0zmavtvlw5xoi5a" xml:space="preserve">{{Шаҳр
|Номи тоҷикӣ=Забалӣ
|Номи аслӣ=زابلي
|Акс= 
|Кишвар=[[Эрон]] 
|Вилоят=[[Устони Систон ва Балучистон]]
|Аҳолӣ=7,672 ([[2016]])
}}
'''Забалӣ, ё Забулӣ''' ( {{Lang-fa|زابلي}} ҳамчунин ба забони румӣ чун '''Zābolī;''' инчунин бо номи '''Qal‘eh-ye Zābolī''' - '''Қалъаи Зобалӣ''' маълум аст; Қаблан, '''Магас''' )  шаҳрест ва дар пойтахти Шаҳристони Меҳристон, [[Устони Систон ва Балучистон|Систон ва Вилояти Балучистони]] [[Эрон|Эрон аст]]. Вақте ки барӯйхатгирии аҳолӣ дар соли 2006 гузаронида шуд, шумораи аҳолии он 7,672 нафар буда, дар 1,560 оила буд.  

{{Эрон-ҷуғ-нопурра}}

==Сарчашмаҳо==
*[https://web.archive.org/web/20110628202845/http://www.world-gazetteer.com/wg.php?x=&amp;men=gcis&amp;lng=en&amp;dat=32&amp;geo=-106&amp;srt=npan&amp;col=aohdq&amp;pt=c&amp;va=x Шумораи аҳолии шаҳрҳои Эрон]
* https://web.archive.org/web/20110722015628/http://www.sb-ostan.ir/DesktopModules/OrgAmar/OrgAmar_813_64.pdf 
 
{{Шаҳрҳои устони Систону Балучистон}}
== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}
[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои Эрон]]
[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои устони Систон ва Балучистон]]
[[Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо]]</text>
      <sha1>5qqq6li7s17whzrd0zmavtvlw5xoi5a</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Мирҷавеҳ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>276561</id>
    <revision>
      <id>1477561</id>
      <parentid>1258986</parentid>
      <timestamp>2026-06-19T08:13:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>30618</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1477561</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2110" sha1="kbxhkrkf2sfl31whns09k5wpzqn57cb" xml:space="preserve">{{Шаҳр
|Номи тоҷикӣ=Мирҷавеҳ
|Номи аслӣ=ميرجاوه
|Акс=Frontière Iran-Pakistan entre Mirjaveh et Taftan en 1969.jpg
|Кишвар=[[Эрон]] 
|Вилоят=[[Устони Систон ва Балучистон]]
|Аҳолӣ=13,590 ([[2006]])
}}
'''Мирҷавеҳ''' ( {{Lang-fa|ميرجاوه}} ҳамчунин ба забони румӣ  чун '''Mīrjāveh'''; инчунин бо номи '''Мерҷава''' маъруф аст.  Шаҳр ва пойтахти [[шаҳристони Мирҷавеҳ]] [[Устони Систон ва Балучистон|Устони Систон ва Балучистони]] [[Эрон|Эрон аст]]. Дар барӯйхатгирии соли 2006, шумораи аҳолии он 13,590 нафар, дар 2350 оила буд.  

Мирҷавеҳ нуқтаи асосии убури роҳи байни Эрон ва [[Покистон|Покистон аст]] . Постгоҳи сарҳадии Покистон дар Тафтан ҷойгир аст . &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.lonelyplanet.com/iran/transport/getting-there-away/flights|title=Iran flights|author=Planet|first=Lonely|website=Lonely Planet|accessdate=14 December 2018}}&lt;/ref&gt; Мирҷавеҳ инчунин нуқтаест, ки роҳи оҳан аз Покистон сарҳадро дар роҳи [[Кувета]] - [[Зоҳидон]] убур мекунад. 

{{Эрон-ҷуғ-нопурра}}

==Сарчашмаҳо==
*[https://web.archive.org/web/20110628202845/http://www.world-gazetteer.com/wg.php?x=&amp;men=gcis&amp;lng=en&amp;dat=32&amp;geo=-106&amp;srt=npan&amp;col=aohdq&amp;pt=c&amp;va=x Шумораи аҳолии шаҳрҳои Эрон]
* https://web.archive.org/web/20110722015628/http://www.sb-ostan.ir/DesktopModules/OrgAmar/OrgAmar_813_64.pdf 

{{Шаҳрҳои устони Систону Балучистон}}
== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}
[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои Эрон]]
[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои устони Систон ва Балучистон]]
[[Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо]]</text>
      <sha1>kbxhkrkf2sfl31whns09k5wpzqn57cb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ашкизар</title>
    <ns>0</ns>
    <id>276650</id>
    <revision>
      <id>1477346</id>
      <parentid>1257493</parentid>
      <timestamp>2026-06-18T18:23:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>30618</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1477346</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1094" sha1="hei0da307drvb8qaybycsmcmobc9cy3" xml:space="preserve">{{МА
| мақом = Шаҳр
| номи тоҷикӣ = Ашкизар
| номи аслӣ = اشكذر‎
| кишвар = Эрон
}} 
'''Ашкизар''' ( {{Lang-fa|اشكذر}} ҳамчунин ба забони румӣ чун '''Ashkez̄ar,''' '''Āshkakzār''' ва '''Ashkaz̄ar;''' инчунин бо номи '''Аш Кузар''', '''Аскизар''' ва '''Ашк Дез''' маълум аст) — шаҳр ва пойтахти [[Шаҳристони Ашкизар]], [[Устони Язд]], [[Эрон]]. Дар барӯйхатгирии соли 2006, шумораи аҳолии он 13,800 нафар, дар 3,711 оила буд.  

==Сарчашмаҳо==
*[https://web.archive.org/web/20110628202845/http://www.world-gazetteer.com/wg.php?x=&amp;men=gcis&amp;lng=en&amp;dat=32&amp;geo=-106&amp;srt=npan&amp;col=aohdq&amp;pt=c&amp;va=x Шумораи аҳолии шаҳрҳои Эрон]

{{Шаҳрҳои устони Язд}}

[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои Эрон]]
[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои устони Язд]]
[[Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо]]</text>
      <sha1>hei0da307drvb8qaybycsmcmobc9cy3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Абаркӯҳ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>276651</id>
    <revision>
      <id>1477310</id>
      <parentid>1341062</parentid>
      <timestamp>2026-06-18T15:25:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>30618</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1477310</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3525" sha1="1hlxurpw3oym0ccxip1rvn44p55gg6v" xml:space="preserve">
{{МА
| мақом = Шаҳр
| номи тоҷикӣ = Абаркӯҳ
| номи аслӣ = ابركوه
| тасвир = File:Abarkuh 01.jpg
| кишвар = Эрон
}} '''Абаркӯҳ''' ({{Lang-fa|ابركوه}}) – шаҳр ва пойтахти [[Шаҳристони Абаркӯҳ]], [[Устони Язд]], [[Эрон]]. Дар барӯйхатгирии соли 2016, шумораи аҳолии он 27,524 нафар дар 5,880 оила буд.  

Абаркӯҳ дар баландии 1510 метр (4954 фут) ҷойгир аст. &lt;ref&gt;[http://www.fallingrain.com/world/IR/31/Abarkuh.html Location of Abarkuh - Falling Rain Genomics] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20090225190607/http://www.fallingrain.com/world/IR/31/Abarkuh.html|date=February 25, 2009}}&lt;/ref&gt; Дар ин ҷо як дарахти қадимаи Сарви Абаркуҳ ҷойгир аст. &lt;ref&gt;[http://www.iranicaonline.org/articles/abarquh-ii-monuments &quot;Abarquh,&quot; Encyclopaedia Iranica (online edition)], accessed May 29, 2010.&lt;/ref&gt; 

Абаркӯҳ дорои 4 адоба — хонаи яхдонӣ мебошад, ки аз сулолаи Қоҷариён бармеоянд. Хонаҳои яхдонии адоба (яхчол) биноҳои қадимист, ки барои нигоҳ доштани ях ва хӯрок дар тӯли сол истифода мешуданд, ки қаблан ихтироъ карда шуда буданд. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://untoldpersia.com/ContentView/Pid/40340/title/Abarkooh-Ice-House--Iran|title=Abarkooh Ice House Iran|website=untoldpersia.com|lang=en-US|accessdate=2018-01-21|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180121184805/http://untoldpersia.com/ContentView/Pid/40340/title/Abarkooh-Ice-House--Iran|archivedate=2018-01-21}}&lt;/ref&gt; 

== Аксҳо ==
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Panorama Icehouse Abarqu Iran.jpg|&lt;nowiki&gt; &lt;/nowiki&gt;Абарқӯҳ хонаи яхдонӣ
Акс:Jameh Mosque of Abarkuh 02.jpg|&lt;nowiki&gt; &lt;/nowiki&gt;Масҷиди Ҷомеаи Абарқӯҳ 
Акс:Gonbad-e Ali 03.jpg|&lt;nowiki&gt; &lt;/nowiki&gt;Гунбад-ул Алӣ 
Акс:Cypress of Abarqu - Full view with two school girls in front of it.JPG|&lt;nowiki&gt; &lt;/nowiki&gt;Сарви Абаркӯҳ 
Акс:خانه صولت ابرکوه (1).JPG|&lt;nowiki&gt; &lt;/nowiki&gt; 
Акс:مناره ابرکوه.JPG|&lt;nowiki&gt; &lt;/nowiki&gt;Бурҷ дар Абарқӯҳ  
Акс:خانه سید علی آقا ابرکوه (1).JPG|&lt;nowiki&gt; &lt;/nowiki&gt;Хонаи Сайид Алӣ Оғо 
Акс:خانه سید علی آقا ابرکوه (2).JPG|&lt;nowiki&gt; &lt;/nowiki&gt;Хонаи Сайид Алӣ Оғо 
Акс:خانه صولت ابرکوه (3).JPG|&lt;nowiki&gt; &lt;/nowiki&gt;
Акс:خانه صولت ابرکوه (2).JPG|&lt;nowiki&gt; &lt;/nowiki&gt;
Акс:ماکت بادگیر دو طبقه ابرکوه.JPG|&lt;nowiki&gt; &lt;/nowiki&gt;Бинои дуқабата 
Акс:یخچال خشتی ابرکوه (2).JPG|&lt;nowiki&gt; &lt;/nowiki&gt;Хонаи яхдонӣ 
Акс:یخچال خشتی ابرکوه (1).JPG|&lt;nowiki&gt; &lt;/nowiki&gt;Хонаи яхдонӣ
&lt;/gallery&gt;

==Сарчашмаҳо==
*[https://web.archive.org/web/20110628202845/http://www.world-gazetteer.com/wg.php?x=&amp;men=gcis&amp;lng=en&amp;dat=32&amp;geo=-106&amp;srt=npan&amp;col=aohdq&amp;pt=c&amp;va=x Шумораи аҳолии шаҳрҳои Эрон]
== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}
{{Шаҳрҳои устони Язд}}

[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои Эрон]]
[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои устони Язд]]
[[Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо]]</text>
      <sha1>1hlxurpw3oym0ccxip1rvn44p55gg6v</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Бофқ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>276652</id>
    <revision>
      <id>1477383</id>
      <parentid>1258026</parentid>
      <timestamp>2026-06-18T21:14:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>30618</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1477383</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="851" sha1="bxdk8vsfsdlyy7xulr9k9pp33b3q9hm" xml:space="preserve">
{{МА
| мақом = Шаҳр
| номи тоҷикӣ = Бофқ
| номи аслӣ = بافق
| кишвар = Эрон
}} '''Бофқ''' ( {{Lang-fa|بافق}} ''')'''  — шаҳр ва пойтахти  [[Шаҳристони Бофқ]], [[Устони Язд]], [[Эрон]] . Дар барӯйхатгирии соли 2006, шумораи аҳолии он 30,867 нафар, дар 7,919 оила буд.  

==Сарчашмаҳо==
*[https://web.archive.org/web/20110628202845/http://www.world-gazetteer.com/wg.php?x=&amp;men=gcis&amp;lng=en&amp;dat=32&amp;geo=-106&amp;srt=npan&amp;col=aohdq&amp;pt=c&amp;va=x Шумораи аҳолии шаҳрҳои Эрон]

{{Шаҳрҳои устони Язд}}

[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои Эрон]]
[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои устони Язд]]
[[Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо]]</text>
      <sha1>bxdk8vsfsdlyy7xulr9k9pp33b3q9hm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Беҳобод</title>
    <ns>0</ns>
    <id>276654</id>
    <revision>
      <id>1477366</id>
      <parentid>1257971</parentid>
      <timestamp>2026-06-18T20:09:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>30618</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1477366</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1019" sha1="9a1qs66kncc6vgsue4u2k7eruc72fll" xml:space="preserve">
{{МА
| мақом = Шаҳр
| номи тоҷикӣ = Беҳобод
| номи аслӣ = بهاباد
| кишвар = Эрон
}} 
'''Беҳобод''' ( {{Lang-fa|بهاباد}}  ҳамчунин ба забони румӣ чун '''Behābād''' ва '''Bahābād;'''; низ '''Būhābād''' ва '''Mahābād)''' маълум  — шаҳр ва пойтахти  [[Шаҳристони Беҳобод]],  [[Устони Язд]], [[Эрон]]. Дар барӯйхатгирии соли 2006, шумораи аҳолии он 7,199 нафар, дар 1,609 оила буд.  

==Сарчашмаҳо==
*[https://web.archive.org/web/20110628202845/http://www.world-gazetteer.com/wg.php?x=&amp;men=gcis&amp;lng=en&amp;dat=32&amp;geo=-106&amp;srt=npan&amp;col=aohdq&amp;pt=c&amp;va=x Шумораи аҳолии шаҳрҳои Эрон]

{{Шаҳрҳои устони Язд}}

[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои Эрон]]
[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои устони Язд]]
[[Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо]]</text>
      <sha1>9a1qs66kncc6vgsue4u2k7eruc72fll</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Асадия</title>
    <ns>0</ns>
    <id>276856</id>
    <revision>
      <id>1477342</id>
      <parentid>1257458</parentid>
      <timestamp>2026-06-18T18:07:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>30618</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1477342</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="957" sha1="rm756dg21o7fsh9tr8vwbd46cd7fyyi" xml:space="preserve">
{{МА
}}
'''Асадия''' ( {{Lang-fa|اسديه}}, ҳамчунин ба забони румӣ бо номи '''Asadīyeh ''' навишта шудааст)  - шаҳрест дар [[Шаҳристони Дармиён|Шаҳристони Дармиёни]], [[Устони Хуросони Ҷанубӣ]], воқеъ дар [[Эрон]]. Дар барӯйхатгирии соли 2006, шумораи аҳолии он 4612 нафар, дар 969 оила буд.  

== Сарчашмаҳо ==
* [https://web.archive.org/web/20110628202845/http://www.world-gazetteer.com/wg.php?x=&amp;men=gcis&amp;lng=en&amp;dat=32&amp;geo=-106&amp;srt=npan&amp;col=aohdq&amp;pt=c&amp;va=x Шумораи аҳолии шаҳрҳои Эрон]

{{Шаҳрҳои устони Хуросони ҷанубӣ}}

[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои Эрон]]
[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои устони Хуросони ҷанубӣ]]
[[Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо]]</text>
      <sha1>rm756dg21o7fsh9tr8vwbd46cd7fyyi</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Башрӯё</title>
    <ns>0</ns>
    <id>276857</id>
    <revision>
      <id>1477360</id>
      <parentid>1257939</parentid>
      <timestamp>2026-06-18T19:41:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>30618</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1477360</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1294" sha1="82zv7lazkgr8kjqsnw76hdkq50koz1i" xml:space="preserve">
{{МА
}}
'''Башрӯё''' ( {{Lang-fa|بشرويه}}, ҳамчунин ба забони румӣ бо номи '''Boshrūyeh'''  навишта шудааст) - шаҳр  ва маркази [[Шаҳристони Башрӯё]] дар ғарби [[Устони Хуросони Ҷанубӣ]] воқеъ дар [[Эрон]]. Дар барӯйхатгирии соли 2006, шумораи он 13,778 нафар, дар 3,638 оила буд.    

Башрӯё дар байни шаҳрҳои [[Фирдавс]] ва [[Табас]] дар сарҳади Дашт-и Кавир ҷойгир аст. Дар наздикии ин шаҳр, деҳаҳои кӯҳнае мавҷуданд, ки номашон Арекс, Раккеҳ, Коронд, Нейгенан ва Ғаниобод мебошанд. 

== Сарчашмаҳо ==
* [https://web.archive.org/web/20110628202845/http://www.world-gazetteer.com/wg.php?x=&amp;men=gcis&amp;lng=en&amp;dat=32&amp;geo=-106&amp;srt=npan&amp;col=aohdq&amp;pt=c&amp;va=x Шумораи аҳолии шаҳрҳои Эрон]

{{Шаҳрҳои устони Хуросони ҷанубӣ}}

[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои Эрон]]
[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои устони Хуросони ҷанубӣ]]
[[Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо]]</text>
      <sha1>82zv7lazkgr8kjqsnw76hdkq50koz1i</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ниҳбандон</title>
    <ns>0</ns>
    <id>276858</id>
    <revision>
      <id>1477595</id>
      <parentid>1259199</parentid>
      <timestamp>2026-06-19T11:01:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>30618</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1477595</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1159" sha1="m9il4mrgk8u7kduqhr9znbwue86b5mw" xml:space="preserve">
{{МА
}}
'''Ниҳбандон''' ( {{Lang-fa|نهبندان}}  ҳамчунин ба забони румӣ бо номи  '''Nehbandān ва Nahbandan;''' ва '''Neh''' навишта шудааст)  - шаҳр ва маркази  [[Шаҳристони Ниҳбандон]], [[Устони Хуросони Ҷанубӣ|устони Хуросони ҷанубӣ]], воқеъ [[Эрон|дар Эрон]] . Дар барӯйхатгирии соли 2006, шумораи аҳолии он 15998 нафар, дар 3,817 оила буд.  Аксарияти мардум,  бо забони форсӣ бо гӯйиши форсии Неҳӣ сухан мегӯянд. 

== Сарчашмаҳо ==
* [https://web.archive.org/web/20110628202845/http://www.world-gazetteer.com/wg.php?x=&amp;men=gcis&amp;lng=en&amp;dat=32&amp;geo=-106&amp;srt=npan&amp;col=aohdq&amp;pt=c&amp;va=x Шумораи аҳолии шаҳрҳои Эрон]

{{Шаҳрҳои устони Хуросони ҷанубӣ}}

[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои Эрон]]
[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои устони Хуросони ҷанубӣ]]
[[Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо]]</text>
      <sha1>m9il4mrgk8u7kduqhr9znbwue86b5mw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Бардискан</title>
    <ns>0</ns>
    <id>277051</id>
    <revision>
      <id>1477358</id>
      <parentid>1405621</parentid>
      <timestamp>2026-06-18T19:29:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>30618</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1477358</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1507" sha1="0lny5axni2p2dzjo08lkvdnvw4xqmfq" xml:space="preserve">{{МА
| мақом = Шаҳр
| номи тоҷикӣ = Бардискан
| номи аслӣ = بردسكن
| lat_deg = 35
| lon_deg = 57
| lat_min = 15
| lat_sec = 47
| lat_dir = N
| lon_min = 58
| lon_sec = 20
| lon_dir = E
| CoordAddon = 
| CoordScale = 
| этнохороним = 
| DST = 
| сайт = 
}}
'''Бардискан''' ( {{Lang-fa|بردسكن}}) — шаҳр ва маркази [[Шаҳристони Бардискан]] дар  [[Устони Хуросони Разавӣ]], воқеъ дар [[Эрон]] аст. Мутобиқи барӯйхатгирии [[соли 2006]], дар 5.960 оила 23,142 нафар аҳолӣ зиндагӣ мекарданд.

== Аксҳо ==
&lt;gallery heights=&quot;170px&quot; widths=&quot;160px&quot; caption=&quot;Бардискан&quot;&gt;
Aliabad Tower2012-04-01.jpg|&lt;nowiki&gt; &lt;/nowiki&gt;[[:en:Aliabad Tower|Бурҷи Алиобод]] 
Firuzabad_tower_bardaskan.jpg|&lt;nowiki&gt; &lt;/nowiki&gt;[[:en:Firuzabad Tower|Бурҷи Фирӯзобод]] 
Bardaskan history.JPG|&lt;nowiki&gt; &lt;/nowiki&gt;[[:en:Seyyed Bagher Ab anbar|Seyed bagir sardoba]] 
&lt;/gallery&gt;

== Сарчашмаҳо ==
* [https://web.archive.org/web/20110628202845/http://www.world-gazetteer.com/wg.php?x=&amp;men=gcis&amp;lng=en&amp;dat=32&amp;geo=-106&amp;srt=npan&amp;col=aohdq&amp;pt=c&amp;va=x Шумори аҳолии шаҳрҳои Эрон]
== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}
{{Шаҳрҳои устони Хуросони разавӣ}}

[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои Эрон]]
[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои устони Хуросони разавӣ]]</text>
      <sha1>0lny5axni2p2dzjo08lkvdnvw4xqmfq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Калот (Эрон)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>277067</id>
    <revision>
      <id>1477490</id>
      <parentid>1258604</parentid>
      <timestamp>2026-06-19T04:01:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>30618</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1477490</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="956" sha1="tisbprbr6nqyfjqsux0ngahh2tsvlyo" xml:space="preserve">[[Акс:Khorshid Palace Kalat.JPG|thumb|277x277px]]
{{МА
}}

'''Калот''' ( {{Lang-fa|كلات}} ; Ҳамчунин ба забони румӣ чун '''Kalūt''' маълуманд)   шаҳр ва пойтахти [[Шаҳристони Калот]], дар   [[Устони Хуросони Разавӣ]], [[Эрон|воқеъ дар Эрон]] . Дар барӯйхатгирии соли 2006, шумораи аҳолии он 6529, дар 1,661 оила буд.  

==Сарчашмаҳо==
*[https://web.archive.org/web/20110628202845/http://www.world-gazetteer.com/wg.php?x=&amp;men=gcis&amp;lng=en&amp;dat=32&amp;geo=-106&amp;srt=npan&amp;col=aohdq&amp;pt=c&amp;va=x Шумори аҳолии шаҳрҳои Эрон]

{{Шаҳрҳои устони Хуросони разавӣ}}

[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои Эрон]]
[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои устони Хуросони разавӣ]]
[[Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо]]</text>
      <sha1>tisbprbr6nqyfjqsux0ngahh2tsvlyo</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ашхонеҳ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>277069</id>
    <revision>
      <id>1477347</id>
      <parentid>1257499</parentid>
      <timestamp>2026-06-18T18:23:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>30618</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1477347</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="858" sha1="1j01zbvp660im9ngcwnutvvbfnyo3k3" xml:space="preserve">{{МА
}}
'''Ашхонеҳ''' ( {{Lang-fa|آشخانه}} ''')'''  — шаҳр ва пойтахти [[Шаҳристони Мона ва Самалқон]], дар [[Устони Хуросони Шимолӣ]], воқеъ дар [[Эрон]]. Дар барӯйхатгирии соли 2006, шумораи аҳолии он 18,234 нафар, дар 4642 оила буд.  

== Сарчашмаҳо ==
* [https://web.archive.org/web/20110628202845/http://www.world-gazetteer.com/wg.php?x=&amp;men=gcis&amp;lng=en&amp;dat=32&amp;geo=-106&amp;srt=npan&amp;col=aohdq&amp;pt=c&amp;va=x Шумори аҳолии шаҳрҳои Эрон]

{{Шаҳрҳои устони Хуросони шимолӣ}}

[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои Эрон]]
[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои устони Хуросони шимолӣ]]
[[Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо]]</text>
      <sha1>1j01zbvp660im9ngcwnutvvbfnyo3k3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Гармеҳ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>277071</id>
    <revision>
      <id>1477404</id>
      <parentid>1258181</parentid>
      <timestamp>2026-06-18T23:08:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>30618</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1477404</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="888" sha1="q8viz2av7g3n842as1khhxerl7iy8lt" xml:space="preserve">{{МА
}}
'''Гармеҳ''' ( {{Lang-fa|گرمه}}    Собиқ {{Lang-fa|گرمه}}    - '''Гармех''' )  шаҳр ва пойтахти [[Шаҳристони Гармеҳ]]  дар  [[Устони Хуросони Шимолӣ]] воқеъ дар [[Эрон|Эрон аст]] . Дар барӯйхатгирии соли 2006, шумораи он 24,368 нафар, дар 6,332 оила буд.  

== Сарчашмаҳо ==
* [https://web.archive.org/web/20110628202845/http://www.world-gazetteer.com/wg.php?x=&amp;men=gcis&amp;lng=en&amp;dat=32&amp;geo=-106&amp;srt=npan&amp;col=aohdq&amp;pt=c&amp;va=x Шумори аҳолии шаҳрҳои Эрон]

{{Шаҳрҳои устони Хуросони шимолӣ}}

[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои Эрон]]
[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои устони Хуросони шимолӣ]]
[[Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо]]</text>
      <sha1>q8viz2av7g3n842as1khhxerl7iy8lt</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Зарринобод</title>
    <ns>0</ns>
    <id>277079</id>
    <revision>
      <id>1477460</id>
      <parentid>1258464</parentid>
      <timestamp>2026-06-19T02:15:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>30618</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1477460</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="781" sha1="7ih9fvxiv7ce4k0syo0qm8u9vus66x0" xml:space="preserve">
{{МА
}}
'''Зарринобод''' ( {{Lang-fa|زرين آباد}} ),  шаҳр  ва пойтахти [[Шаҳристони Эҷрӯд]], [[Устони Занҷон]]&lt;nowiki/&gt;и [[Эрон]] аст. Дар барӯйхатгирии соли 2006, шумораи аҳолии он 1 944 нафар  дар 512 оила буд.  

== Сарчашмаҳо ==
* [https://web.archive.org/web/20110628202845/http://www.world-gazetteer.com/wg.php?x=&amp;men=gcis&amp;lng=en&amp;dat=32&amp;geo=-106&amp;srt=npan&amp;col=aohdq&amp;pt=c&amp;va=x Шумори аҳолии шаҳрҳои Эрон]

{{Шаҳрҳои устони Занчон}}

[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои Эрон]]
[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои устони Занҷон]]
[[Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо]]</text>
      <sha1>7ih9fvxiv7ce4k0syo0qm8u9vus66x0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Моҳнишон</title>
    <ns>0</ns>
    <id>277082</id>
    <revision>
      <id>1477569</id>
      <parentid>1259015</parentid>
      <timestamp>2026-06-19T08:35:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>30618</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1477569</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="832" sha1="32c6up00mrkxcl4zz7rb13cb3sqbcze" xml:space="preserve">
{{МА
| мақом = Шаҳр
| номи тоҷикӣ = Моҳнишон
}} 
'''Моҳнишон''' ( {{Lang-fa|ماه نشان}}''')'''  шаҳр ва пойтахти [[Шаҳристони Моҳнишон]], [[Устони Занҷон]]и, [[Эрон]] аст. Дар барӯйхатгирии соли 2006, шумораи аҳолии он 4,995 нафар  будааст.  

== Сарчашмаҳо ==
* [https://web.archive.org/web/20110628202845/http://www.world-gazetteer.com/wg.php?x=&amp;men=gcis&amp;lng=en&amp;dat=32&amp;geo=-106&amp;srt=npan&amp;col=aohdq&amp;pt=c&amp;va=x Шумори аҳолии шаҳрҳои Эрон]

{{Шаҳрҳои устони Занчон}}

[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои Эрон]]
[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои устони Занҷон]]
[[Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо]]</text>
      <sha1>32c6up00mrkxcl4zz7rb13cb3sqbcze</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ардал</title>
    <ns>0</ns>
    <id>277257</id>
    <revision>
      <id>1477338</id>
      <parentid>1260268</parentid>
      <timestamp>2026-06-18T18:01:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>30618</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1477338</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1653" sha1="jul4ayjftjl7nsx38jn2cfjn3hwsbr0" xml:space="preserve">{{МА
| мақом = Шаҳр
| номи тоҷикӣ = Ардал
| номи аслӣ = &lt;big&gt;اردل&lt;/big&gt;
| lat_deg = 31
| lon_deg = 50
| lat_min = 59
| lat_sec = 46
| lon_min = 39
| lon_sec = 23
| CoordScale = 
| этнохороним = 
| DST = 
| сайт = 
}} '''Ардал''' ( {{Lang-fa|اردل}} )   як шаҳри хурд дар ҷанубу ғарби [[Эрон]], дар [[Устони Чаҳормаҳол ва Бахтиёрӣ]] . Маркази маъмурии  [[Шаҳристони Ардал]]. То [[Соли 2006|соли 2006,]] шумораи аҳолӣ 8 162 нафар буд. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://world-gazetteer.com/wg.php?x=1314447967&amp;men=gpro&amp;lng=en&amp;des=wg&amp;geo=-5015&amp;srt=1non&amp;col=adhoq&amp;msz=1500&amp;pt=c&amp;va=&amp;geo=439223066|title=World Gazetteer|lang=en|deadlink=yes}}{{Пайванди мурда|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; .[[Бахтиёриҳо]] дар таркиби миллӣ бартарӣ доранд, [[Шиа|мусулмонони шиъа]] дар мазҳаб. 

==Сарчашмаҳо==
*[https://web.archive.org/web/20110628202845/http://www.world-gazetteer.com/wg.php?x=&amp;men=gcis&amp;lng=en&amp;dat=32&amp;geo=-106&amp;srt=npan&amp;col=aohdq&amp;pt=c&amp;va=x Шумораи аҳолии шаҳрҳои Эрон]

{{Шаҳрҳои устони Чаҳормаҳол ва Бахтиёрӣ}}

== Эзоҳ  ==
{{Эзоҳ}}
[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои Эрон]]
[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои устони Чаҳормаҳол ва Бахтиёрӣ]]
[[Гурӯҳ:Марказҳои устонҳои Эрон]]
[[Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо]]</text>
      <sha1>jul4ayjftjl7nsx38jn2cfjn3hwsbr0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Киан</title>
    <ns>0</ns>
    <id>277258</id>
    <revision>
      <id>1477499</id>
      <parentid>1260074</parentid>
      <timestamp>2026-06-19T04:26:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>30618</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1477499</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1696" sha1="itnqv3t814c78maawjsizoj2zf70a5g" xml:space="preserve">
{{МА
| мақом = Шаҳр
| номи тоҷикӣ = Киан
| номи аслӣ = &lt;big&gt;كيان&lt;/big&gt;
| lat_deg = 32
| lon_deg = 50
| lat_min = 16
| lat_sec = 55
| lon_min = 53
| lon_sec = 34
| CoordScale = 
| этнохороним = 
| DST = 
| сайт = 
}}
'''Киан''' ( {{Lang-fa|كيان}}) - шаҳр дар ҷануби [[Эрон]], дар  [[Устони Чаҳормаҳол ва Бахтиёрӣ]]. Он қисми  [[Шаҳристони Шаҳрикурд|Шаҳристони Шаҳрикурд ]] мебошад. То [[соли 2006]] шумораи аҳолӣ 10,922 нафар буд &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://world-gazetteer.com/wg.php?x=1314123955&amp;men=gpro&amp;lng=en&amp;des=wg&amp;geo=-5020&amp;srt=1npn&amp;col=adhoq&amp;msz=1500&amp;pt=c&amp;va=&amp;geo=-277524|title=World Gazetteer|lang=en|deadlink=yes}}{{Пайванди мурда|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; . 

Унвони дигар &lt;ref&gt;[http://www.fallingrain.com/world/IR/03/Shahrak.html Физико-географические данные] {{ref-en}}&lt;/ref&gt; : '''Шаҳрак''' ''(Shahrak).'' 

==Сарчашмаҳо==
*[https://web.archive.org/web/20110628202845/http://www.world-gazetteer.com/wg.php?x=&amp;men=gcis&amp;lng=en&amp;dat=32&amp;geo=-106&amp;srt=npan&amp;col=aohdq&amp;pt=c&amp;va=x Шумораи аҳолии шаҳрҳои Эрон]

{{Шаҳрҳои устони Чаҳормаҳол ва Бахтиёрӣ}}

== Эзоҳ  ==
{{Эзоҳ}}
[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои Эрон]]
[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои устони Чаҳормаҳол ва Бахтиёрӣ]]
[[Гурӯҳ:Марказҳои устонҳои Эрон]]
[[Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо]]</text>
      <sha1>itnqv3t814c78maawjsizoj2zf70a5g</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Лурдигон</title>
    <ns>0</ns>
    <id>277259</id>
    <revision>
      <id>1477528</id>
      <parentid>1260083</parentid>
      <timestamp>2026-06-19T06:11:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>30618</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1477528</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1777" sha1="titp113sqj2bajkv1vout23u9s2xh8p" xml:space="preserve">{{МА
| мақом = Шаҳр
| номи тоҷикӣ = Лурдигон
| номи аслӣ = &lt;big&gt;لردگان&lt;/big&gt;
| lat_deg = 31
| lon_deg = 50
| lat_min = 30
| lat_sec = 35
| lon_min = 49
| lon_sec = 42
| CoordScale = 
| этнохороним = 
| DST = 
| сайт = 
}} 
'''Лурдигон''' &lt;ref&gt;Иран. Справочная карта (масштаб 1:1 250 000). Четвёртое издание — ГУГК СССР, 1986.&lt;/ref&gt; ( {{Lang-fa|لردگان}} - шаҳрест дар ҷанубу ғарби [[Эрон]], дар [[Устони Чаҳормаҳол ва Бахтиёрӣ]]. Маркази маъмурии  [[Шаҳристони Лурдигон]] аст. 

То [[Соли 2006|соли 2006,]] шумораи аҳолӣ 22,728 нафар буд &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://world-gazetteer.com/wg.php?x=1265560433&amp;men=gpro&amp;lng=en&amp;des=wg&amp;geo=-5019&amp;srt=npan&amp;col=adhoq&amp;msz=1500&amp;pt=c&amp;va=&amp;geo=-271495|title=World Gazetteer|lang=en|deadlink=yes}}{{Пайванди мурда|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;. [[Бахтиёриҳо|Бахтиёриҳо]] дар таркиби миллӣ бартарӣ доранд. 
==Сарчашмаҳо==
*[https://web.archive.org/web/20110628202845/http://www.world-gazetteer.com/wg.php?x=&amp;men=gcis&amp;lng=en&amp;dat=32&amp;geo=-106&amp;srt=npan&amp;col=aohdq&amp;pt=c&amp;va=x Шумораи аҳолии шаҳрҳои Эрон]

{{Шаҳрҳои устони Чаҳормаҳол ва Бахтиёрӣ}}

== Эзоҳ  ==
{{Эзоҳ}}
[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои Эрон]]
[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои устони Чаҳормаҳол ва Бахтиёрӣ]]
[[Гурӯҳ:Марказҳои устонҳои Эрон]]
[[Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо]]</text>
      <sha1>titp113sqj2bajkv1vout23u9s2xh8p</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Алишаҳр</title>
    <ns>0</ns>
    <id>277312</id>
    <revision>
      <id>1477327</id>
      <parentid>1257355</parentid>
      <timestamp>2026-06-18T17:18:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>30618</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1477327</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1059" sha1="ofwc9rq4rhllz1rj2nzyer93wmsi5ht" xml:space="preserve">{{МА
|Номи тоҷикӣ=Алишаҳр
|Номи аслӣ=عاليشهر 
|тасвир= 
|Кишвар=[[Эрон]] 
|Вилоят=[[устони Бушаҳр]] 
}}
'''Алишаҳр''' ( {{Lang-fa|عاليشهر}} ба забони румӣ ҳамчун '''Alishahr''') - шаҳрест дар  [[Бахши марказии шаҳристони Бушаҳр]], [[Шаҳристони Бушаҳр]],  [[устони Бушаҳр]]и [[Эрон]]. Дар барӯйхатгирии соли 2006, шумораи аҳолии он 6,251 дар 1548 оила буд.

== Сарчашмаҳо ==
* [https://web.archive.org/web/20110628202845/http://www.world-gazetteer.com/wg.php?x=&amp;men=gcis&amp;lng=en&amp;dat=32&amp;geo=-106&amp;srt=npan&amp;col=aohdq&amp;pt=c&amp;va=x Шумораи аҳолии шаҳрҳои Эрон]

{{Шаҳрҳои устони Бушаҳр}}

== Эзоҳ ==
{{Эзоҳ}}
{{ПБ}}

[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои Эрон]]
[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои устони Бушаҳр]]
[[Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо]]</text>
      <sha1>ofwc9rq4rhllz1rj2nzyer93wmsi5ht</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Асалуйе</title>
    <ns>0</ns>
    <id>277315</id>
    <revision>
      <id>1477344</id>
      <parentid>1450886</parentid>
      <timestamp>2026-06-18T18:12:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>30618</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1477344</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9868" sha1="b4oave0wntadylpvzpil32stn6utsir" xml:space="preserve">{{МА
| мақом = МА
| номи тоҷикӣ = Асалуйе
}} 
'''Асалуйе''' ( {{Lang-fa|عسلويه}} ҳамчунин бо номи'''Asalu''' маълум аст) - як шаҳр ва пойтахти [[Шаҳристони Аслуйе]],  дар [[устони Бушаҳр]]и, [[Эрон]] аст. Дар барӯйхатгирии соли 2006, шумораи аҳолии он 4,746 нафар, дар 875 оила буд. Номгузориҳои мавзеъ:  Ассалуйе, Асалу. Рамзҳои UNCTAD: IR YEH, IR PGU, IR ASA.

Воқеъ дар соҳили [[халиҷи Форс]] тақрибан 270 км аз пойтахти [[устони Бушаҳр]], он ҳамчунин макони иншооти лоиҳаи бузурги '''PSEEZ (Минтақаи махсуси иқтисодии энергетикии Форс)''' маъруф аст. Худи шаҳр аҳамияти начандон калон дорад, ҳарчанд маъмул аст, ки муроҷиати PSEEZ (1998 таъсис ёфтааст) ва шаҳри Асалуйе ба таври умум ҳамчун Асалуйе зикр карда шавад.

Асалуйе макони иншооти лоиҳаи бузурги PSEEZ интихоб карда шуд, зеро он нуқтаи наздиктарин ба майдони калонтарин кони гази табиӣ дар ҷаҳон, кони гази Конденсати ҷанубӣ / пардаи шимолӣ мебошад. Ғайр аз он, дар инҷо, фурудгоҳи мавҷуда ва дастрасии мустақим ба баҳрҳои байналмилалӣ тавассути бандари амиқи обӣ аллакай мавҷуд буданд.

== PSEEZ  == 
Дар Асалуйе барои комплексҳо ва иншоотҳои гуногун 100 километри мураббаъ замин ҷудо шудааст. Дар сомонаи Агентии PSEEZ onsite [http://www.parspc.net Агентии PSEEZ onsite] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20210227183142/http://www.parspc.net/ |date=2021-02-27 }} он сабт гардидааст.

Аз моҳи августи соли 2005 ба PSEEZ то инҷониб 20 миллиард доллари амрикоӣ сармояи хориҷӣ ворид шудааст. Тибқи маълумоти вазорати нафти Эрон, фурӯши маҳсулот аз PSEEZ дар тӯли 30 сол метавонад то 11 миллиард доллар дар як солро ташкил диҳад. Ширкатҳои хусусӣ инчунин як парки тиҷорӣ ва анборҳо месозанд.
Дастрасӣ ба телефон ва телефония тавассути провайдери хидматрасони Интернет дар [[Теҳрон]] дар Pars Online дастрас аст. Дар PSEEZ ягон дигар ISP вуҷуд надорад. Соли 2010 дар Асалуйие як нерӯгоҳи калон бо иқтидори 1000 мегаватт ба кор дароварда шуд, ки ҳадафи он таъмин кардани нерӯи барқ ба заводҳои коркарди марҳилаҳои кони гази Форси Ҷанубӣ 9, 10, 15, 16, 17 ва 18 мебошад.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.payvand.com/news/10/jun/1138.html|title=South Pars attracts $15b in domestic investment|author=|website=www.payvand.com|date=|accessdate=14 April 2018|archiveurl=https://web.archive.org/web/20171120232821/http://www.payvand.com/news/10/jun/1138.html|archivedate=20 November 2017}}&lt;/ref&gt;

=== Минтақаи махсуси иқтисодӣ ===
[[Акс:Rouhani_trip_to_Pars_Especial_Economic_Zone.jpg|мини|250x250пкс|Минтақаи махсуси иқтисодии энергетикии Форс]]
Минтақаи махсуси энергетикии Форс (PSEEZ) - минтақаи махсуси иқтисодӣ мебошад. PSEEZ дар соли 1998 барои истифодаи захираҳои нафту газ дар Форси Ҷанубӣ таъсис дода шудааст. Молу маҳсулот метавонанд бидуни боҷи гумрукӣ ворид карда шаванд, аммо наметавонанд PSEEZ-ро тарк карда, ба қаламрави Эрон ворид шаванд. Ин барои ҳавасмандгардонии сохтмон дар доираи рушди PSEEZ мусоидат мекунад. Дар 4 соли охир (2009), бахши хусусӣ ба PSEEZ тақрибан 1,5 миллиард доллар сармоягузорӣ кардааст. Дар давоми 10 соли охир (2009) субъектҳои хориҷӣ ба Минтақаи махсуси иқтисодии иқтисодии Форс (PSEEZ) тақрибан 36 миллиард доллар сармоягузорӣ кардаанд.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.payvand.com/news/09/jan/1224.html|title=Iran's PSEEZ absorbs $36B foreign investment in a decade|author=|website=www.payvand.com|date=|accessdate=14 April 2018|archiveurl=https://web.archive.org/web/20171121115719/http://www.payvand.com/news/09/jan/1224.html|archivedate=21 November 2017}}&lt;/ref&gt;

== Асалуйе Сити ==
Шаҳри Асалуйе бо минтақаи PSEEZ иҳота шудааст, аммо ҳанӯз аз ҷиҳати ҷуғрофӣ аз ҳам ҷудо ва дар фосилаи якчанд дақиқа аз наздиктарин иншооти PSEEZ ҷойгир шудааст. Пеш аз омадани PSEEZ, соҳаи аввали рушди он, гарчанде хеле хурд бошад ҳам, моҳидорӣ буд. Асалуйе  дар рахи танги замин байни [[халиҷи Форс]] ва кӯҳҳои Загрос ҷойгир шудааст. Аҳолии камбизоатӣ дар шаҳри хурд мавҷуд буд ва он ҳоло ҳам боқӣ мондааст.  Дар соли 2006 қисми  ҳудуди шаҳр барои сайру гашт бо баъзе кабудизоркунӣ ва ороиши дода шудааст.

== Сохтмон ==
PSEEZ яке аз бузургтарин иншоотҳои сохтмонӣ дар ҷаҳон аст. Дар ин макон, ҳоло тхминан 60,000 коргарон ҷойгир шудаанд, ки асосан дар сохтмони минбаъдаи корхонаҳои коркарди газ ва нафту кимиё кор мекунанд. 
== Сарчашмаҳо ==
* [https://web.archive.org/web/20110628202845/http://www.world-gazetteer.com/wg.php?x=&amp;men=gcis&amp;lng=en&amp;dat=32&amp;geo=-106&amp;srt=npan&amp;col=aohdq&amp;pt=c&amp;va=x Шумораи аҳолии шаҳрҳои Эрон]

== Пайвандҳо ==

* [https://web.archive.org/web/20071217154242/http://www.pseez.ir/home-en.html Ширкати Pars махсуси Минтақаи Энергияи Иқтисодӣ] 
* [https://web.archive.org/web/20100401222258/http://www.iranasalouyeh.com/ Вебсайти расмии Эрон Ассалому алайкум] 
* [https://web.archive.org/web/20180805135841/http://iranoildirectory.com/ Вебсайти расмии Эрон Ассалому алайкум] 
* [https://web.archive.org/web/20071023041030/http://www.southpars.net/ Сайти расмии PSEEZ] 
* [https://web.archive.org/web/20080120132018/http://www.asaluyehpso.ir/ Маъмурияти порт ва боркашонии Асалуйе] 
* [https://web.archive.org/web/20041207224311/http://www.kpkgroup.com/projects/beanaux/pars_business_park/default.asp Парки Business Business] 
* [https://web.archive.org/web/20041207224449/http://www.kpkgroup.com/projects/beanaux/pars_ind_warehouses/default.asp Анборҳои саноатии Pars] 
* [http://parsonline.net/asalouyeh.htm Pars Online ISP дар Асалуйе]{{Пайванди мурда|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}    &lt;sup class=&quot;noprint Inline-Template&quot; data-ve-ignore=&quot;true&quot;&gt;&lt;span style=&quot;white-space: nowrap;&quot;&gt;&amp;#x5B; ''&lt;nowiki&gt;&lt;span title=&quot;Dead link since September 2017&quot;&gt;пайванди мурда&lt;/span&gt;&lt;/nowiki&gt;'' &amp;#x5D;&lt;/span&gt;&lt;/sup&gt;&lt;sup class=&quot;noprint Inline-Template&quot; data-ve-ignore=&quot;true&quot;&gt;&lt;span style=&quot;white-space: nowrap;&quot;&gt;&amp;#x5B; ''&lt;nowiki&gt;&lt;span title=&quot;Dead link since September 2017&quot;&gt;пайванди мурда&lt;/span&gt;&lt;/nowiki&gt;'' &amp;#x5D;&lt;/span&gt;&lt;/sup&gt;
* [https://web.archive.org/web/20051215122946/http://www.treas.gov/offices/enforcement/ofac/sanctions/sanctguide-iran.shtml Вазорати молияи ИМА - иттилоот ва дастурҳо оид ба таҳримоти тиҷорӣ алайҳи Эрон] 
* [https://www.flickr.com/photos/iranpx/74860552/ Эрон - халиҷи Форс, Асалуё - ҷануби Форс] Flickr 
* [http://www.pseez.ir Ширкати Pars махсуси Минтақаи Энергияи Иқтисодӣ] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20210506232459/http://www.pseez.ir/ |date=2021-05-06 }} 
* [http://www.zawya.com/story.cfm/sidZAWYA20050705074258 Эрон Daily] 
* [https://web.archive.org/web/20110110044754/http://www.oilgasforum.ir/ Форуми саноатҳои нафту газ ва нафту кимиё] 
* [https://web.archive.org/web/20090520100601/http://www.iranasalouyeh.com/ ایران عسلویه (Директорияи нафту газ ва нафту кимиё)] 
== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}
{{Шаҳрҳои устони Бушаҳр}}
{{ПБ}}

[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои Эрон]]
[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои устони Бушаҳр]]
[[Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо]]</text>
      <sha1>b4oave0wntadylpvzpil32stn6utsir</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ваҳдатия</title>
    <ns>0</ns>
    <id>277317</id>
    <revision>
      <id>1477399</id>
      <parentid>1341061</parentid>
      <timestamp>2026-06-18T22:06:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>30618</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1477399</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="853" sha1="50slyqzmpwepqszw2swz5bxenjizyk5" xml:space="preserve">{{МА
| мақом = МА
| номи тоҷикӣ = Вандатийе
}} 
'''Ваҳдатия'''  ({{Lang-fa|وحدتيه}}) — шаҳр дар [[Шаҳристони Даштистон]], [[устони Бушаҳр]]и [[Эрон]]. Дар барӯйхатгирии соли 2006, шумораи аҳолии он 11,023 нафар, дар 2250 оила буд.  
== Сарчашмаҳо ==
* [https://web.archive.org/web/20110628202845/http://www.world-gazetteer.com/wg.php?x=&amp;men=gcis&amp;lng=en&amp;dat=32&amp;geo=-106&amp;srt=npan&amp;col=aohdq&amp;pt=c&amp;va=x Шумораи аҳолии шаҳрҳои Эрон]
== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}
{{Шаҳрҳои устони Бушаҳр}}
{{ПБ}}

[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои Эрон]]
[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои устони Бушаҳр]]
[[Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо]]</text>
      <sha1>50slyqzmpwepqszw2swz5bxenjizyk5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Каки</title>
    <ns>0</ns>
    <id>277318</id>
    <revision>
      <id>1477489</id>
      <parentid>1258600</parentid>
      <timestamp>2026-06-19T03:59:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>30618</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1477489</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="763" sha1="sib1cqizty3t34dqrzu4gdflbwv8h8s" xml:space="preserve">{{МА
}}
'''Каки''' ( {{Lang-fa|كاكي}} ) - шаҳр дар [[Шаҳристони Даштистон]], [[устони Бушаҳр]]и, [[Эрон]]. Дар барӯйхатгирии соли 2006, шумораи аҳолии он 9,893, дар 1,983 оила буд.

== Сарчашмаҳо ==
* [https://web.archive.org/web/20110628202845/http://www.world-gazetteer.com/wg.php?x=&amp;men=gcis&amp;lng=en&amp;dat=32&amp;geo=-106&amp;srt=npan&amp;col=aohdq&amp;pt=c&amp;va=x Шумораи аҳолии шаҳрҳои Эрон]
== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}
{{Шаҳрҳои устони Бушаҳр}}
{{ПБ}}

[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои Эрон]]
[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои устони Бушаҳр]]
[[Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо]]</text>
      <sha1>sib1cqizty3t34dqrzu4gdflbwv8h8s</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Абдон</title>
    <ns>0</ns>
    <id>277319</id>
    <revision>
      <id>1477312</id>
      <parentid>1379526</parentid>
      <timestamp>2026-06-18T15:27:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>30618</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1477312</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1019" sha1="ti71tc05fqw959d1ug39ljpd06pnrpa" xml:space="preserve">{{МА
| мақом = МА
| номи тоҷикӣ = Абдон
}}

'''Абдон''' ({{Lang-fa|آبدان}}, забони румӣ '''Ābdān''' инчунин '''Abdoon,''' '''Ābdūn''' ва '''Au Dan''' маълуманд)  — шаҳр дар Эрон, [[Бахши марказии шаҳристони Дир]], [[Шаҳристони Даййир]], [[устони Бушаҳр]]и, [[Эрон]]. Дар барӯйхатгирии соли 2006, шумораи аҳолии он 6,058 нафар, дар 1224 оила буд.

== Сарчашмаҳо ==
* [https://web.archive.org/web/20110628202845/http://www.world-gazetteer.com/wg.php?x=&amp;men=gcis&amp;lng=en&amp;dat=32&amp;geo=-106&amp;srt=npan&amp;col=aohdq&amp;pt=c&amp;va=x Шумораи аҳолии шаҳрҳои Эрон]

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}
{{Шаҳрҳои устони Бушаҳр}}
{{ПБ}}

[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои Эрон]]
[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои устони Бушаҳр]]
[[Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо]]</text>
      <sha1>ti71tc05fqw959d1ug39ljpd06pnrpa</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Бийзо</title>
    <ns>0</ns>
    <id>277375</id>
    <revision>
      <id>1477369</id>
      <parentid>1257978</parentid>
      <timestamp>2026-06-18T20:15:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>30618</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1477369</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1250" sha1="0wi1hofyfweh4w3po60byeso73goyhr" xml:space="preserve">{{МА
| мақом = Шаҳр
| номи тоҷикӣ = Бийзо
| номи аслӣ = بيضا‎
| тасвир = File:Babanar.jpg
| кишвар = Эрон
}} 
,'''Бийзо''' ({{Lang-fa|  بيضا‎ }},  ҳамчунин ба забони румӣ чун '''Beyzā,''' '''Bayḍā,''' '''Beyẕā''' ва '''Bayzâ;''' инчунин  '''Tall-e Beyẕā''', '''Tal-e Baiza''', '''Tol-e Beyẕā''', ва '''Sepīdān)'''  як шаҳр ва маркази [[Шаҳристони Бийзо]] дар [[Шаҳристони Сипедон]], [[Устони Форс]]&lt;nowiki/&gt;и, [[Эрон]] аст . Дар барӯйхатгирии соли 2006, шумораи аҳолии он 3,593 нафар буда, дар 845 оила буд.  

== Сарчашмаҳо ==
* [https://web.archive.org/web/20110628202845/http://www.world-gazetteer.com/wg.php?x=&amp;men=gcis&amp;lng=en&amp;dat=32&amp;geo=-106&amp;srt=npan&amp;col=aohdq&amp;pt=c&amp;va=x Шумори аҳолии шаҳрҳои Эрон]

{{Шаҳрҳои устони Фарс}}

{{Эрон-ҷуғ-нопурра}}
== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}
[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои Эрон]]
[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои устони Форс]]
[[Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо]]</text>
      <sha1>0wi1hofyfweh4w3po60byeso73goyhr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ободе Ташк</title>
    <ns>0</ns>
    <id>277377</id>
    <revision>
      <id>1477607</id>
      <parentid>1259317</parentid>
      <timestamp>2026-06-19T11:48:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>30618</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1477607</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1265" sha1="fj419je7v9vso9j5ziz0kdcih3s2qdb" xml:space="preserve">{{МА
| мақом = Шаҳр
| номи тоҷикӣ = Ободе Ташк
| номи аслӣ = آباده طشك
| тасвир = 
| кишвар = Эрон
}} 
'''Ободе Ташк''' ( {{Lang-fa|آباده طشك}}, инчунин ба забони румӣ чун '''Ābādeh Ţashk''', '''ābādeh-ye Ţashk''', '''Abadeh-i-''' '''Tashk''' ва '''Ābadeh-ye Ţashk''' ; низ '''Ţashk''' ва '''Ābādī-ye Tashk)''' маълум аст. — шаҳр ва маркази  [[Шаҳристони Ободи Ташк]] дар [[Шаҳристони Найрез]]&lt;nowiki/&gt;и, [[Устони Форс]]и, [[Эрон]] аст. Дар барӯйхатгирии соли 2006, шумораи он 6,213 нафар дар 1,614 оила будааст.  

== Сарчашмаҳо ==
* [https://web.archive.org/web/20110628202845/http://www.world-gazetteer.com/wg.php?x=&amp;men=gcis&amp;lng=en&amp;dat=32&amp;geo=-106&amp;srt=npan&amp;col=aohdq&amp;pt=c&amp;va=x Шумори аҳолии шаҳрҳои Эрон]

{{Шаҳрҳои устони Фарс}}

{{Эрон-ҷуғ-нопурра}}
== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}
[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои Эрон]]
[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои устони Форс]]
[[Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо]]</text>
      <sha1>fj419je7v9vso9j5ziz0kdcih3s2qdb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Масири</title>
    <ns>0</ns>
    <id>277378</id>
    <revision>
      <id>1477542</id>
      <parentid>1258870</parentid>
      <timestamp>2026-06-19T07:07:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>30618</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1477542</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1036" sha1="jxnbqc2wjjj8h4mlwn09wkz2rye7b8w" xml:space="preserve">
{{МА
| мақом = Шаҳр
| номи тоҷикӣ = Масири
| номи аслӣ =  مصيرئ
| тасвир = 
| кишвар = Эрон
}} 
'''Масири''' (форсӣ: مصيرئ, инчунин ба маънои Maşīrī дар забони румӣ маълум аст)  шаҳр ва пойтахти Шаҳристони Рустам дар Устони Форси, Эрон аст. Дар барӯйхатгирии соли 2006, шумораи аҳолии он 5,365 нафар дар 1,178 оила буд. 

== Сарчашмаҳо ==
* [https://web.archive.org/web/20110628202845/http://www.world-gazetteer.com/wg.php?x=&amp;men=gcis&amp;lng=en&amp;dat=32&amp;geo=-106&amp;srt=npan&amp;col=aohdq&amp;pt=c&amp;va=x Шумори аҳолии шаҳрҳои Эрон]

{{Шаҳрҳои устони Фарс}}

{{Эрон-ҷуғ-нопурра}}
== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}
[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои Эрон]]
[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои устони Форс]]
[[Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо]]</text>
      <sha1>jxnbqc2wjjj8h4mlwn09wkz2rye7b8w</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Давлатобод (Исфаҳон)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>277392</id>
    <revision>
      <id>1477419</id>
      <parentid>1258254</parentid>
      <timestamp>2026-06-18T23:47:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>30618</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1477419</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="968" sha1="qfjixvjc9hvwiekl3qrlu4ltqn78oxm" xml:space="preserve">{{Шаҳр
|Номи тоҷикӣ=Давлатобод (Исфаҳон)
|Номи аслӣ=دولت آباد
|Акс= 
|Кишвар=[[Эрон]]
}}
'''Давлатобод''' ( {{Lang-fa|دولت آباد}} ) - шаҳр ва пойтахти [[Шаҳристони Бархувор]], дар[[Устони Исфаҳон]]и, [[Эрон]] аст. Дар барӯйхатгирии соли 2006, шумораи аҳолии он 33,941 нафар, дар 8,661 оила буд.  

== Сарчашмаҳо ==
* [https://web.archive.org/web/20110628202845/http://www.world-gazetteer.com/wg.php?x=&amp;men=gcis&amp;lng=en&amp;dat=32&amp;geo=-106&amp;srt=npan&amp;col=aohdq&amp;pt=c&amp;va=x Шумори аҳолии шаҳрҳои Эрон]

{{Шаҳристонҳо ва шаҳрҳои устони Исфаҳон}}
{{ПБ}}

[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои Эрон]]
[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои устони Исфаҳон]]
[[Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо]]</text>
      <sha1>qfjixvjc9hvwiekl3qrlu4ltqn78oxm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Буйин ва Миёндашт</title>
    <ns>0</ns>
    <id>277393</id>
    <revision>
      <id>1477389</id>
      <parentid>1289769</parentid>
      <timestamp>2026-06-18T21:26:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>30618</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1477389</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1789" sha1="cq6913oxa1wyz4e3j90soj70hmus8ui" xml:space="preserve">{{МА
}}
'''Буйин ва Миёндашт''' ( {{Lang-fa|بوئين و مياندشت}} ) - шаҳр ва пойтахти [[Шаҳристони Буйин ва Миёндашт]] дар [[Устони Исфаҳон]]и, [[Эрон]] аст, асосан аз ҷониби аҳолии Гурҷистони Эрон, ки ба [[Забони гурҷӣ]] маълум ҳамчун ('''Toreli''')  гуфтугӯй мекунанд. Дар барӯйхатгирии соли 2006, шумораи аҳолии он 9,933 нафар дар 2537 оила буд.  

Шаҳр дар ибтидо аз ду шаҳракҳои хурдтари алоҳида - '''Буйин''' ва '''Миёндашт''' иборат буд. 

'''Буйин''', '''Миёндашт'''  ва '''Шешҷаван''' ҳамчун бахшҳои шаҳр  (Шешҷаван то соли 1998 деҳа буд) ба он шомил шудаанд &lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.shahrdari-bm.ir/ |title=municipality websait of Buin va Miandasht |accessdate=2020-07-03 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140615032039/http://shahrdari-bm.ir/ |archivedate=2014-06-15 }}&lt;/ref&gt; 

== Нигористон ==
&lt;gallery&gt;
Акс:Buin va Miandasht.jpg||
Акс:Buin va Miandasht 02.jpg||
&lt;/gallery&gt;

== Сарчашмаҳо ==
* [https://web.archive.org/web/20110628202845/http://www.world-gazetteer.com/wg.php?x=&amp;men=gcis&amp;lng=en&amp;dat=32&amp;geo=-106&amp;srt=npan&amp;col=aohdq&amp;pt=c&amp;va=x Шумори аҳолии шаҳрҳои Эрон]
== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}
{{Шаҳристонҳо ва шаҳрҳои устони Исфаҳон}}
{{ПБ}}

[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои Эрон]]
[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои устони Исфаҳон]]
[[Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо]]</text>
      <sha1>cq6913oxa1wyz4e3j90soj70hmus8ui</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Деҳоқон</title>
    <ns>0</ns>
    <id>277394</id>
    <revision>
      <id>1477432</id>
      <parentid>1258316</parentid>
      <timestamp>2026-06-19T00:19:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>30618</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1477432</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="766" sha1="p8gxf0l9bkje09a6wq1bf9ukkcsg5d5" xml:space="preserve">{{МА}}
'''Деҳоқон''' ( {{Lang-fa|دهاقان}} ) - шаҳр ва пойтахти [[Шаҳристони Деҳоқон]], дар ғарби [[Устони Исфаҳон|Устони Исфаҳони]], [[Эрон]] аст. Дар барӯйхатгирии соли 2006, шумораи аҳолии он 16,899 нафар, дар 4664 оила буд.  

== Сарчашмаҳо ==
* [https://web.archive.org/web/20110628202845/http://www.world-gazetteer.com/wg.php?x=&amp;men=gcis&amp;lng=en&amp;dat=32&amp;geo=-106&amp;srt=npan&amp;col=aohdq&amp;pt=c&amp;va=x Шумори аҳолии шаҳрҳои Эрон]
== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}
{{Шаҳрҳои устони Исфаҳон}}

[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои Эрон]]
[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои устони Исфаҳон]]</text>
      <sha1>p8gxf0l9bkje09a6wq1bf9ukkcsg5d5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Гулпоягон</title>
    <ns>0</ns>
    <id>277395</id>
    <revision>
      <id>1477415</id>
      <parentid>1348352</parentid>
      <timestamp>2026-06-18T23:38:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>30618</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1477415</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3924" sha1="ifahemgy07v32mns7vpazefl3217e7u" xml:space="preserve">{{МА
}}
'''Гулпоягон''' ( {{Lang-fa|گلپایگان|Golpāyegān}}      ; низ '''Shahr-е Golpāyegān''' маънояш «Шаҳри '''Гулпоягон'''») маълум  - шаҳр ва пойтахти [[Шаҳристони Гулпоягон]], [[Устони Исфаҳон]]и, [[Эрон]] аст. Дар барӯйхатгирии соли 2006, шумораи аҳолии он 47,849 нафар, дар 14,263 оила буд.  '''Гулпоягон''' {{Convert|186|km|mi}}  дар шимолу ғарби [[Исфаҳон]] ва {{Convert|102|km|mi}}   ҷанубу шарқи [[Арок]], дар баландии 1830 м ҷойгир аст. Ҳарорати он байни + 37 ° ва -10&amp;nbsp;°C мерасад. Боришоти миёнаи солонаи он 300 аст &amp;nbsp; мм.&lt;ref&gt;(Wezārat-e defāʿ, pp. 218-19; Wezārat-e rāh wa tarābari, pp. 119-20).&lt;/ref&gt;

== Замини лола ==
Таърихан, номи ин шаҳр ҳамчун Vartpadegān,&lt;ref&gt;(Eṣṭaḵri, p. 198, n. c);&lt;/ref&gt; Jorfadeghan,&lt;ref&gt;Moqaddasi, p. 402;&lt;/ref&gt; Дарбаяган, Kuhpayegan,&lt;ref&gt;(Abu’l-Fedā, Taqwim, p. 419;&lt;/ref&gt; ва Golbādagān сабт шудааст.&lt;ref&gt;(Nozhat al-qolub, ed. Le Strange, p. 68).&lt;/ref&gt; Воситаҳои Golpayegan «қалъа гул» ва «замини лола» ( {{Lang-fa|سرزمین گلهای سرخ}}      ). Тибқи Қоидаҳои Аллоҳ Моставфи, шаҳри Голпайегон аз ҷониби духтари Баҳман бо номи Самра сохта шудааст ва инчунин бо номи Хомай Бент Баҳман бо [[Забони порсӣ|забони форсӣ шинохта шудааст]].&lt;ref&gt;(p. 95) and Qāżi Aḥmad Ḡaffāri (p. 30),&lt;/ref&gt;

== Ёдгориҳои таърихӣ ==
[[Акс:Golpayegan.petroglyphs0101.jpg|мини|Golpayegan рокарт]]
[[Акс:910326-Arge_Googad_(6).jpg|алт=Gouged Stronghold|мини|Гулпоягон, [[Устони Исфаҳон]], [[Эрон]] ]]

== Манбаъҳо ==
* Giunashvili, Jemshid (2016). &quot;ГОРГИЖАНИДЗЕ, ПАРСАДАН&quot;. Энсиклопедияи Iranica.  
* Пагава, И., Туркия С., Акопян А. (2010), &quot;Нишони даврашакл дар тангаҳои нуқраи ҳокими Сафавӣ, Султан Ҳусейн, аз наъноҳои Ираван&quot;, ''Маҷаллаи Ҷамъияти'' Нумизматии ''Шарқӣ'' 202

== Пайвандҳо ==
* [http://www.didgah.net/maghalehMatnKamel.php?id=22343 'Ҳамнешине Баҳор: Голпайган (голпайегун) шаҳре лалехайе ваҷгун همنشین بهار: گلپایگان (گلپایکون) ، شهر لاله‌های واژگون] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20210116093213/http://www.didgah.net/maghalehMatnKamel.php?id=22343 |date=2021-01-16 }} 
* [https://maps.google.com/maps?f=q&amp;hl=en&amp;ie=UTF8&amp;q=33.40306N+50.085E&amp;t=k&amp;z=13 Сарбанди Golpayegan] 
* [https://maps.google.com/maps?f=q&amp;hl=en&amp;ie=UTF8&amp;q=33.40306N+50.085E&amp;t=p&amp;z=13 Сарбанди Golpayegan. харита] 
* [https://www.youtube.com/watch?v=0dahkb29e0U Ҳамнешине Бахар   : Голпайеган (видео)] 
* [https://web.archive.org/web/20140119204816/http://www.golpayeganiha.com/ Хабарҳо Golpayeganiha] 
* [https://web.archive.org/web/20140729173613/http://www.golpapress.com/ Ахбори Golpapress]
== Сарчашмаҳо ==
* [https://web.archive.org/web/20110628202845/http://www.world-gazetteer.com/wg.php?x=&amp;men=gcis&amp;lng=en&amp;dat=32&amp;geo=-106&amp;srt=npan&amp;col=aohdq&amp;pt=c&amp;va=x Шумори аҳолии шаҳрҳои Эрон]
== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}
{{Шаҳристонҳо ва шаҳрҳои устони Исфаҳон}}
{{ПБ}}

[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои Эрон]]
[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои устони Исфаҳон]]</text>
      <sha1>ifahemgy07v32mns7vpazefl3217e7u</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Зарриншаҳр</title>
    <ns>0</ns>
    <id>277408</id>
    <revision>
      <id>1477461</id>
      <parentid>1258465</parentid>
      <timestamp>2026-06-19T02:15:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>30618</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1477461</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4727" sha1="s4byrp5q3qvo4ljlhupc0nofzn95sf9" xml:space="preserve">{{МА
}}
'''Зарриншаҳр''' ( {{Lang-fa|زرين شهر}}  , инчунин ба забони румӣ чун  '''Zarīn Shahr;''' Ҳамчунин '''Qal'eh Rīz,''' '''Rīz-д Lanjān''' ва '''Rīz)''' маълум аст  - шаҳр ва пойтахти [[Шаҳристони Линҷон]], [[Устони Исфаҳон]]и, [[Эрон]] аст. Дар барӯйхатгирии соли 2006, шумораи аҳолии он 55,984 нафар, дар 15,154 оила буд.  Он дар ҷанубу ғарби [[Исфаҳон|Исфаҳон ҷойгир аст]].

== Ном ==
То солҳои 70-ум Зарриншаҳр бо номи Ризе Ленҷон (ё танҳо Риз барои мардуми маҳаллӣ) маъруф буд. Дар натиҷаи  қабули қарорҳои бюрократӣ номи шаҳр ба Зарриншаҳр тағир ёфт.&lt;ref&gt;Ghaderi, Sasan 1378 Lenjan. Isfahan: Range-Ab, p17&lt;/ref&gt; Маълум нест, ки то кадом андоза бо аҳолии маҳаллӣ дар ин масъала машварат карда шудааст. Ба ҳар ҳол ба назар мерасидад, ки сокинон ӣо ин тағйирот муросо кардаанд, зеро &quot;riz&quot; ба маънои  забони [[Забони порсӣ|порсӣ]] хурд аст.

== Ҷуғрофия ва иқлим ==
Зарриншаҳр дар дашти сераҳолии Заядеҳ Руд (ё дарёи Заядеҳ ), на он қадар дур аз қаторкӯҳҳои Загрос ҷойгир аст. Иқлими он муътадил аст, чор фасли сол мунтазам  ба таври равшан фарқ мекунанд. Шаҳр дар як сол чанд бориши барфро эҳсос мекунад, аммо борон камбориш аст. Тобистон иқлими он гарм аст ва дар баъзе рӯзҳо ҳарорат метавонад 36 дараҷа гарм шавад. Аммо тобистон аз сабаби набудани намӣ ва шабона ҳарорати паст  хеле гуворо аст. Сокинон шабона баъди хӯроки шом, ё баъд аз чойи наҳорӣ соҳили дарё  мераванд.

== Аҳолӣ ==
Зарриншаҳр тақрибан 55,000 нафар аҳолӣ дорад.&lt;ref name=&quot;Ghaderi27&quot;&gt;Ghaderi, Sasan 1378 Lenjan. Isfahan: Range-Ab, 27&lt;/ref&gt;  Ду гурӯҳи асосӣ форсҳо мебошанд, ки ҳадди аққал аз асри XII мелодӣ зиндагӣ макардаанд ва туркҳои озарӣ, дар асри XVII аз ҷониби ҳокимони [[Сафавиён|Сафавӣ]] маҷбур буданд дар Риз қарор гиранд.

Дар 30 соли охир мардум аз қисматҳои мухталифи Эрон ба Зарриншаҳр барои кор кардан дар фабрикаи пӯлодгудозӣ (Зобе оҳан) кӯчиданд. Гурӯҳи ягонаи муҳоҷирон аз Бахтиёриҳо аз устони ҳамсояи [[Устони Чаҳормаҳол ва Бахтиёрӣ]] мебошанд.&lt;ref name=&quot;Ghaderi27&quot;/&gt; Дуюмин гуруҳи бузургтарин аз [[Устони Хӯзистон]] пас аз оғози ҷанги [[Ҷанги Эрон ва Ироқ|Эрон ва Ироқ]] дар [[соли 1980]] кӯчидаанд. Аксари ин қавмҳо дар бошишгоҳҳои муҳоҷирин, воқеъ берун аз шаҳр, ҷойгир шуданд ва аксарияти онҳо пас аз оташбас ба хона баргаштанд. &lt;gallery&gt;
Акс:سفال قدیمی زرین شهر.jpg||
&lt;/gallery&gt;

== Варзиш ==
Зарриншаҳр дастаҳои гӯштини юнонӣ ва румӣ дорад, ки дар сатҳи миллӣ рақобатпазиранд.

== Нигораҳо ==
Табиати Зарриншаҳр 
&lt;gallery&gt;
Акс:طبیعت ریز.JPG||
Акс:طبیعت ریز1.JPG||
Акс:طبیعت ریز2.jpg||
Акс:طبیعت ریز3.jpg||
Акс:طبیعت ریز4.jpg||
Акс:طبیعت ریز5.jpg||
Акс:طبیعت ریز6.jpg||
Акс:طبیعت ریز7.jpg||
&lt;/gallery&gt;

== Сарчашмаҳо ==
* [https://web.archive.org/web/20110628202845/http://www.world-gazetteer.com/wg.php?x=&amp;men=gcis&amp;lng=en&amp;dat=32&amp;geo=-106&amp;srt=npan&amp;col=aohdq&amp;pt=c&amp;va=x Шумори аҳолии шаҳрҳои Эрон]
== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}
{{Шаҳрҳои устони Исфаҳон}}

[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои Эрон]]
[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои устони Исфаҳон]]</text>
      <sha1>s4byrp5q3qvo4ljlhupc0nofzn95sf9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Нир</title>
    <ns>0</ns>
    <id>279078</id>
    <revision>
      <id>1477593</id>
      <parentid>1259196</parentid>
      <timestamp>2026-06-19T10:59:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>30618</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1477593</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1055" sha1="ljyzwre3wrz9nhjcqtmtopkthzp6ao7" xml:space="preserve">{{Шаҳр
|Номи тоҷикӣ=Нир
|Номи аслӣ=پارس‌آباد 
|Акс= 
|Кишвар=[[Эрон]] 
|Вилоят=[[устони Ардабел]]
|Аҳолӣ=4848 ([[2006]])
}}
'''Нир''' ( {{Lang-fa|نير}}  ''')''' — шаҳр ва маркази  [[Шаҳристони Нир]], ки дар [[устони Ардабел]]и, [[Эрон]] воқеъ аст. Дар саршумории соли 2006, аҳолии он 4848 нафар, дар 1264 оила ташкил медод. Нир дар байни [[Ардабел]] ва [[Сароб|Сароб ҷойгир аст]]. 

== Сарчашмаҳо ==
*[https://web.archive.org/web/20110628202845/http://www.world-gazetteer.com/wg.php?x=&amp;men=gcis&amp;lng=en&amp;dat=32&amp;geo=-106&amp;srt=npan&amp;col=aohdq&amp;pt=c&amp;va=x Шумори аҳолии шаҳрҳои Эрон]

{{Шаҳрҳои устони Ардабел}}

[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои Эрон]]
[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои устони Ардабел]]
[[Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо]]</text>
      <sha1>ljyzwre3wrz9nhjcqtmtopkthzp6ao7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Голикеш</title>
    <ns>0</ns>
    <id>279085</id>
    <revision>
      <id>1477412</id>
      <parentid>1314130</parentid>
      <timestamp>2026-06-18T23:21:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>30618</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1477412</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="814" sha1="iok56inddiurqvn0n5p7vakzt68gkp9" xml:space="preserve">
{{МА
}}
'''Голикеш''' ( {{Lang-fa|گاليكش}}    ''')'''  — шаҳр ва маркази  [[Шаҳристони Голикеш]], ки дар [[Устони Гулистон|устони Гулистон]], [[Эрон]] воқеъ аст. Дар саршумории соли 2006, аҳолии он 20,009 нафар, дар 4,829 оила буд.

== Сарчашмаҳо ==
*[https://web.archive.org/web/20110628202845/http://www.world-gazetteer.com/wg.php?x=&amp;men=gcis&amp;lng=en&amp;dat=32&amp;geo=-106&amp;srt=npan&amp;col=aohdq&amp;pt=c&amp;va=x Шумори аҳолии шаҳрҳои Эрон]

{{Шаҳрҳои устони Ардабел}}

[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои Эрон]]
[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои устони Ардабел]]
[[Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо]]</text>
      <sha1>iok56inddiurqvn0n5p7vakzt68gkp9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Маровеҳтапе</title>
    <ns>0</ns>
    <id>279089</id>
    <revision>
      <id>1477539</id>
      <parentid>1258861</parentid>
      <timestamp>2026-06-19T07:02:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>30618</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1477539</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1055" sha1="3irvv7k1k68u1x1gq5lbqrb2lsrzb6e" xml:space="preserve">
{{МА
}}
'''Маровеҳтапе''' ( {{Lang-fa|مراوه تپّه}} ба забони румӣ ҳамчунин '''Maravehtepe,''' '''Marveh Tappeh''' ва '''Morāveh Tappeh;''' низ '''Maraveh''' (маъруф {{Lang-fa|مَراوِه}}, инчунин ҳамчун '''Morāveh''' ба румӣ тарҷума шудааст )   — шаҳр ва маркази  [[Шаҳристони Маровеҳтапе]], ки дар [[Устони Гулистон]]и, [[Эрон]] воқеъ аст. Дар саршумории соли 2006, аҳолии он 5,602, дар 1177 оила буд.  

== Сарчашмаҳо ==
*[https://web.archive.org/web/20110628202845/http://www.world-gazetteer.com/wg.php?x=&amp;men=gcis&amp;lng=en&amp;dat=32&amp;geo=-106&amp;srt=npan&amp;col=aohdq&amp;pt=c&amp;va=x Шумори аҳолии шаҳрҳои Эрон]

{{Шаҳрҳои устони Гулистон}}

[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои Эрон]]
[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои устони Гулистон]]
[[Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо]]</text>
      <sha1>3irvv7k1k68u1x1gq5lbqrb2lsrzb6e</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Анор (Эрон)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>279094</id>
    <revision>
      <id>1477333</id>
      <parentid>1328632</parentid>
      <timestamp>2026-06-18T17:51:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>30618</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1477333</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="932" sha1="j1zsjehypvi52fu1b43ty7u2ttdnl8r" xml:space="preserve">{{МА
| мақом = Шаҳр
| номи тоҷикӣ = Анор
| кишвар = Эрон
}}
'''Анор''' ({{Lang-fa|انار}}''')''' — шаҳр ва маркази [[шаҳристони Анор]], ки дар [[Устони Кирмон]]и, [[Эрон]] воқеъ аст. Дар саршумории соли 2006, аҳолии он 43.585 нафар буд. &quot;Анор&quot; дар [[Забони порсӣ|забони форсӣ ба]] маънои [[Анор|анор аст]].

==Сарчашмаҳо==
*[https://web.archive.org/web/20110628202845/http://www.world-gazetteer.com/wg.php?x=&amp;men=gcis&amp;lng=en&amp;dat=32&amp;geo=-106&amp;srt=npan&amp;col=aohdq&amp;pt=c&amp;va=x Шумори аҳолии шаҳрҳои Эрон]

{{Шаҳрҳои устони Кирмон}}

[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои Эрон]]
[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои устони Кирмон]]
[[Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо]]</text>
      <sha1>j1zsjehypvi52fu1b43ty7u2ttdnl8r</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Анбаробод</title>
    <ns>0</ns>
    <id>279095</id>
    <revision>
      <id>1477330</id>
      <parentid>1257392</parentid>
      <timestamp>2026-06-18T17:40:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>30618</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1477330</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2212" sha1="j83qy3q9sqv3rtjpf1tgl9xzo7ncfba" xml:space="preserve">
{{МА
}}
'''Анбаробод''' ( {{Lang-fa|عنبرآباد}} )  — шаҳр ва маркази [[Шаҳристони Анбаробод]], ки дар [[Устони Кирмон|Устони Кирмони]], [[Эрон]] воқеъ аст. Дар саршумории соли  2006, аҳолии он 18,590 нафар, дар 3997 оила буд. Он дар ҷанубу ғарби [[Ҷеруфт]], ҷойгир аст. Иқтисоди маҳаллӣ ба кишоварзӣ асос ёфта, дар атрофи Анбаробод майдонҳои васеъ мавҷуданд. 

Дар соли 2003, Анбаробод ҳамчун як воҳиди зерминтақавӣ (шаҳристон) шинохта шуд ва аз [[Шаҳристони Ҷеруфт]], ки ба он тааллуқ дошт, ҷудо шуд. &lt;ref name=&quot;Yar-Shater2008&quot;&gt;{{Cite book|last=Yar-Shater|first=Ehsan|title=Encyclopaedia Iranica|url=https://books.google.com/books?id=URUZAQAAIAAJ|access-date=4 October 2011|year=2008|publisher=Routledge &amp; Kegan Paul|isbn=978-1-934283-08-0|page=646}}&lt;/ref&gt; Қисми зиёди заминҳои атрофи Анбаробод биёбони даштӣ ё регӣ мебошанд, аммо дар мобайни шаҳристон ва хатсайри роҳи 91 майдонҳои васеъи кишоварзӣ мавҷуд аст, ки аҳамияти иқтисодӣ доштани ин минтақаро нишон медиҳанд. &lt;ref name=&quot;Seura2008&quot;&gt;{{Cite book|last=Seura|first=Suomen Hyönteistieteellinen|title=Entomologica Fennica|url=https://books.google.com/books?id=4qlFAQAAIAAJ|access-date=4 October 2011|year=2008|publisher=Entomological Society of Finland}}&lt;/ref&gt;   
==Сарчашмаҳо==
*[https://web.archive.org/web/20110628202845/http://www.world-gazetteer.com/wg.php?x=&amp;men=gcis&amp;lng=en&amp;dat=32&amp;geo=-106&amp;srt=npan&amp;col=aohdq&amp;pt=c&amp;va=x Шумори аҳолии шаҳрҳои Эрон]
== Эзоҳ ==
{{Эзоҳ}}
{{Шаҳрҳои устони Кирмон}}

[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои Эрон]]
[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои устони Кирмон]]
[[Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо]]</text>
      <sha1>j83qy3q9sqv3rtjpf1tgl9xzo7ncfba</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Кӯҳбунон</title>
    <ns>0</ns>
    <id>279112</id>
    <revision>
      <id>1477518</id>
      <parentid>1370649</parentid>
      <timestamp>2026-06-19T05:36:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>30618</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1477518</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4110" sha1="ki8nclksrfim9vtnsjtlq8oj469oemn" xml:space="preserve">{{МА
}}
[[Акс:Kouhbanan.jpg|мини]]
'''Кӯҳбинон''' ( {{Lang-fa|كوهبنان}} ҳамчунин ба забони румӣ чун '''Kūhbanān,''' '''Koobanan,''' '''Kūhbonān''' ва '''Kūh Banān;''' инчунин бо номи '''Kūh Baneh''' ) — шаҳр ва маркази [[Шаҳристони Кӯҳбинон]], ки дар [[Устони Кирмон]]и, [[Эрон]] воқеъ аст. Дар саршумории соли  2006, аҳолии он 10,112 нафар, дар 2623 оила буд.

== Ном ==
Номи Кӯҳбинон (''Kūhbanān) ба'' маънои &quot;кӯҳи писта - дарахт&quot;, аз калимаҳои [[Забони порсӣ|форсии]] ''kūh'', маънояш &quot;кӯҳ&quot; ва &quot;''бинон&quot; ё &quot;бинан&quot;'', ки ба ''пистаи'' ёбоӣ ишора мекунад.&lt;ref name=&quot;Le Strange&quot;&gt;{{Cite book|last=Le Strange|first=Guy|title=The Lands of the Eastern Caliphate: Mesopotamia, Persia, and Central Asia, from the Moslem Conquest to the Time of Timur|date=1905|publisher=Cambridge University Press|location=Cambridge|page=309|access-date=2 May 2020|oclc=458169031|url=https://archive.org/details/b2935321x}}&lt;/ref&gt;

== Таърих ==
Кӯҳбинонро нависандаи асри X ал-[[Муқаддасӣ]] ҳамчун як шаҳраки хурд бо ду дарвоза тавсиф кардааст. Масҷиди ҷомеи шаҳр яке аз ин дарвозаҳо буд. Берун аз қисми девори шаҳр минтақаи наздишаҳрӣ буд, ки дар он ҳаммомҳо ва корвонсаройҳо мавҷуд буданд. Ғайр аз ин майдони бўстонсарой Кӯҳбинон аз тарафи хоҷагиҳо ва боғҳо иҳота шуда буд, ва дуртар аз он кӯҳҳои ҳамсоя ҷойгир  мебошанд.&lt;ref name=&quot;Le Strange&quot;/&gt;

Кӯҳбинони асримиёнагӣ бо маъданҳои зеризаминӣ - Тутти Кӯҳбинон, оксиди  [[руҳ]], ки ҳамчун воситаи муолиҷаи чашм истифода бурда мешавад, машҳур буд. Ҳанӯз дар асри X ал-Муқаддасӣ Тутти Кӯҳбинонро ҳамчун яке аз сарчашмаҳои содироти асосии вилояти Кирмон номбар карда буд. Вай навиштааст, ки он дар &quot;қубурҳо&quot; -и ба ангушт монанд шакл гирифтааст, ва сипас онҳоро дар оташдонҳои дароз дар ҳамон кӯҳе, ки маъдан истихроҷ карда мешуд, бирён мекарданд. Дар аввали солҳои 1200 -ум, Ёқут ал-Ҳамавӣ ба ҳамин монанд Кӯҳбинонро дар якҷоягӣ бо шаҳри [[Беҳобод]], ки содиркунандаи асосии тутти мебошад, тавсиф кардааст. [[Марко Поло]] дар солҳои 1300 ба Кӯҳбинон, ки онро ''Кобинан'' меномид, дидан кард ва тавсифи муфассали саноати маҳсулоти Туттиро пешниҳод кард. Тақрибан дар оғози асри XX сайёҳи бритониёӣ Перси Сайкс шоҳиди тавлиди тутти дар Кӯҳбинон буд; раванди тасвиркардаи ӯ аслан ҳамон тавре, ки садҳо сол пеш истифода мешуда буд тавсиф шудааст.&lt;ref name=&quot;Le Strange&quot;/&gt;

==Сарчашмаҳо==
*[https://web.archive.org/web/20110628202845/http://www.world-gazetteer.com/wg.php?x=&amp;men=gcis&amp;lng=en&amp;dat=32&amp;geo=-106&amp;srt=npan&amp;col=aohdq&amp;pt=c&amp;va=x Шумори аҳолии шаҳрҳои Эрон]
== Эзоҳ ==
{{Эзоҳ}}
{{Шаҳрҳои устони Кирмон}}

[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои Эрон]]
[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои устони Кирмон]]
[[Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо]]</text>
      <sha1>ki8nclksrfim9vtnsjtlq8oj469oemn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Манӯҷон</title>
    <ns>0</ns>
    <id>279126</id>
    <revision>
      <id>1477535</id>
      <parentid>1258844</parentid>
      <timestamp>2026-06-19T06:52:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>30618</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1477535</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1128" sha1="9q8t18zxkchsra8qnepmniedjqnv6w3" xml:space="preserve">
{{МА
| мақом = Шаҳр
| номи тоҷикӣ = Манӯҷон
| номи аслӣ = منوجان‎
| тасвир = File:Manujan Castle.jpg
| кишвар = Эрон
| тобеият = Шаҳристони  Манӯҷон
}} 
'''Манӯҷон''' ( {{Lang-fa|منوجان}} ҳамчунин ба забони румӣ чун  '''Manūjān;''' инчунин бо номи '''Qal'eh-ye Manūjan''' - маънояш &quot;Қалъаи Манӯҷон &quot;; қаблан '''Posht Qalāt''') — шаҳр ва маркази [[Шаҳристони Манӯҷон]], [[устони Кирмон]]&lt;nowiki/&gt;и [[Эрон]] аст. Дар саршумории соли 2006, аҳолии он 1201 нафар, дар 2501 оила буд.  

==Сарчашмаҳо==
*[https://web.archive.org/web/20110628202845/http://www.world-gazetteer.com/wg.php?x=&amp;men=gcis&amp;lng=en&amp;dat=32&amp;geo=-106&amp;srt=npan&amp;col=aohdq&amp;pt=c&amp;va=x Шумори аҳолии шаҳрҳои Эрон]
== Эзоҳ ==
{{Эзоҳ}}
{{Шаҳрҳои устони Кирмон}}

[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои Эрон]]
[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои устони Кирмон]]</text>
      <sha1>9q8t18zxkchsra8qnepmniedjqnv6w3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Нармошир</title>
    <ns>0</ns>
    <id>279127</id>
    <revision>
      <id>1477582</id>
      <parentid>1259137</parentid>
      <timestamp>2026-06-19T10:14:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>30618</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1477582</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1105" sha1="27j5a5vuf0922gkudyki1hre2pmw7na" xml:space="preserve">{{МА
| мақом = Шаҳр
| номи тоҷикӣ = Нармошир
| номи аслӣ = نرماشير
| кишвар = Эрон
| тобеият = Шаҳристони Нармошир
}} '''Нармошир''' ( {{Lang-fa|نرماشير}} ; пештар, '''Rostamabad''' (форсӣ: رستم آباد) ҳамчунин ба забони румӣ чун '''Rostamābād)''' — шаҳри ва маркази[[Шаҳристони Нармошир]], [[Устони Кирмон]]&lt;nowiki/&gt;и, [[Эрон]] аст. Тибқи саршумории соли 2006, аҳолии он 3966 нафар дар 1007 оила буд.

==Сарчашмаҳо==
*[https://web.archive.org/web/20110628202845/http://www.world-gazetteer.com/wg.php?x=&amp;men=gcis&amp;lng=en&amp;dat=32&amp;geo=-106&amp;srt=npan&amp;col=aohdq&amp;pt=c&amp;va=x Шумори аҳолии шаҳрҳои Эрон]
== Эзоҳ ==
{{Эзоҳ}}
{{Шаҳрҳои устони Кирмон}}

[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои Эрон]]
[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои устони Кирмон]]
[[Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо]]</text>
      <sha1>27j5a5vuf0922gkudyki1hre2pmw7na</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Муҳаммадобод, Эрон</title>
    <ns>0</ns>
    <id>279131</id>
    <revision>
      <id>1477577</id>
      <parentid>1259075</parentid>
      <timestamp>2026-06-19T09:27:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>30618</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1477577</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="936" sha1="7dy2ed9n3gt0b5jiwii943yav6ktof8" xml:space="preserve">
{{МА
| мақом = Шаҳр
| номи тоҷикӣ = Муҳаммадобод
| номи аслӣ = محمدآباد
| кишвар = Эрон
}} Муҳаммадобод ( {{Lang-fa|محمدآباد}}  ҳамчунин ба забони румӣ чун '''Moḩammadābād-е Rīgān)'''  — шаҳр ва маркази [[Шаҳристони Ригон]], [[Устони Кирмон]]&lt;nowiki/&gt;и, [[Эрон]] аст. Дар барӯйхатгирии соли 2006 аҳолии он  5,773 нафар, дар 1295 оила буд.  

==Сарчашмаҳо==
*[https://web.archive.org/web/20110628202845/http://www.world-gazetteer.com/wg.php?x=&amp;men=gcis&amp;lng=en&amp;dat=32&amp;geo=-106&amp;srt=npan&amp;col=aohdq&amp;pt=c&amp;va=x Шумори аҳолии шаҳрҳои Эрон]
== Эзоҳ ==
{{Эзоҳ}}
{{Шаҳрҳои устони Кирмон}}

[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои Эрон]]
[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои устони Кирмон]]</text>
      <sha1>7dy2ed9n3gt0b5jiwii943yav6ktof8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Дастиҷерд</title>
    <ns>0</ns>
    <id>279165</id>
    <revision>
      <id>1477427</id>
      <parentid>1258284</parentid>
      <timestamp>2026-06-19T00:07:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>30618</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1477427</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="960" sha1="ikqa59ibgfca0ovozu1mheucp1vfzs3" xml:space="preserve">
{{МА
| мақом = Шаҳр
| номи тоҷикӣ = Дастиҷерд
| номи аслӣ = دستجرد‎
| кишвар = Эрон
}} 
'''Дастиҷерд''' ( {{Lang-fa|دستجرد}} ҳамчунин ба забони румӣ чун '''Dastgird''') —  шаҳр ва маркази бахши Халаҷистон, [[Шаҳристони Қум]] дар [[Устони Қум|Устони Қуми]] Эрон аст.  Дар саршумории соли 2006, аҳолии он 1121 нафар, дар 351 оила буд.  

== Сарчашмаҳо ==
*[https://web.archive.org/web/20110628202845/http://www.world-gazetteer.com/wg.php?x=&amp;men=gcis&amp;lng=en&amp;dat=32&amp;geo=-106&amp;srt=npan&amp;col=aohdq&amp;pt=c&amp;va=x Шумори аҳолии шаҳрҳои Эрон]

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

{{Шаҳрҳои устони Қум}}
{{Эрон-ҷуғ-нопурра}}
[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои Эрон]]
[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои устони Қум]]</text>
      <sha1>ikqa59ibgfca0ovozu1mheucp1vfzs3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Каҳак</title>
    <ns>0</ns>
    <id>279171</id>
    <revision>
      <id>1477497</id>
      <parentid>1435989</parentid>
      <timestamp>2026-06-19T04:20:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>30618</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1477497</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="955" sha1="kizzcg0pul3w176f8lhu73d3mbkj9e2" xml:space="preserve">{{МА
| мақом = Шаҳр
| номи тоҷикӣ = Каҳак
| номи аслӣ = کهک
| кишвар = Эрон
}}

'''Каҳак''' ( {{Lang-fa|کهک}}; ҳамчунин, '''Каҳаки Қум''') —  шаҳр ва маркази бахши Қум, [[Шаҳристони Қум]] дар [[Устони Қум|Устони Қуми]] Эрон аст. Дар барӯйхатгирии 2006 аҳолии он  2766 нафар дар 797 оила ташкил медод.  Шаҳр зодгоҳи Оғохони I аст. 

== Сарчашмаҳо ==
*[https://web.archive.org/web/20110628202845/http://www.world-gazetteer.com/wg.php?x=&amp;men=gcis&amp;lng=en&amp;dat=32&amp;geo=-106&amp;srt=npan&amp;col=aohdq&amp;pt=c&amp;va=x Шумори аҳолии шаҳрҳои Эрон]

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

{{Шаҳрҳои устони Қум}}
{{Эрон-ҷуғ-нопурра}}
[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои Эрон]]
[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои устони Қум]]</text>
      <sha1>kizzcg0pul3w176f8lhu73d3mbkj9e2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Каренди Ғарб</title>
    <ns>0</ns>
    <id>279225</id>
    <revision>
      <id>1477496</id>
      <parentid>1258620</parentid>
      <timestamp>2026-06-19T04:08:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>30618</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1477496</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1699" sha1="hew19gt2e14m6dalw43bajktrgcc2wp" xml:space="preserve">
{{МА
| мақом = Шаҳр
| номи тоҷикӣ = Каренди Ғарб
| номи аслӣ = كرندغرب
| кишвар = Эрон
}} 
[[Акс:Jāzeps_Grosvalds_-_Kurds_on_the_Roof_-_Google_Art_Project.jpg|мини|чап | - Курдҳои болои бом, саҳнае, ки Ҷазепс Гросвалдс ҳангоми лейтенанти якуми экспедитсияи бритониёии Бритониё буданаш тасвир кардааст, саҳна ҳангоми убур кардани Каренд дар наздикии Кирмоншоҳ тасвир шудааст. ]]
'''Каренди Ғарб''' (  {{Lang-fa|كرندغرب}}  ; Ҳамчунин '''Kerend,''' '''Karand''' ва '''Karīnd)''' маълум  —  шаҳр ва маркази  [[Шаҳристони Долоҳу]], [[Устони Кирмоншоҳ]]&lt;nowiki/&gt;и, [[Эрон]] аст. Тибқи саршумории соли 2006, аҳолии он 7894 нафар, дар 2041 оила буд.  

Каренди Ғарб инчунин дар дини Ярсонӣ шаҳри муқаддас аст, зеро он макони қабрҳои мардони муқаддас Пир Бинёмин ва Пир Мусӣ мебошад.


== Сарчашмаҳо ==
*[https://web.archive.org/web/20110628202845/http://www.world-gazetteer.com/wg.php?x=&amp;men=gcis&amp;lng=en&amp;dat=32&amp;geo=-106&amp;srt=npan&amp;col=aohdq&amp;pt=c&amp;va=x Шумори аҳолии шаҳрҳои Эрон]

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

{{Шаҳрҳои устони Кирмоншоҳ}}
{{Эрон-ҷуғ-нопурра}}
[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои Эрон]]
[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои устони Кирмоншоҳ]]</text>
      <sha1>hew19gt2e14m6dalw43bajktrgcc2wp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Исломободи Ғарб</title>
    <ns>0</ns>
    <id>279230</id>
    <revision>
      <id>1477481</id>
      <parentid>1258556</parentid>
      <timestamp>2026-06-19T03:41:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>30618</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1477481</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1086" sha1="on4ms1rud1ngod41ct645z8buvnwjd8" xml:space="preserve">
{{МА
}}
'''Исломободи Ғарб''' ( [[Забони курдӣ|курдӣ]]: Şabad ё Arwînawa, {{Lang-fa|اسلام آبادغرب}}; ҳамчунин ба забони румӣ чун '''Eslāmābād-e Gharb'''; инчунин '''Eslāmābād,Shāhābād''' ва '''Shāhābād-e Gharb''' маълум) дар ибтидо '''Hārūnābād''' ном дошт - шаҳр ва маркази [[Шаҳристони Исломободи Ғарб]], [[Устони Кирмоншоҳ]]&lt;nowiki/&gt;и, [[Эрон]] аст. Дар саршумории соли 2006, аҳолии он 89.430 нафар, дар 20.956 оила буд.  

== Сарчашмаҳо ==
*[https://web.archive.org/web/20110628202845/http://www.world-gazetteer.com/wg.php?x=&amp;men=gcis&amp;lng=en&amp;dat=32&amp;geo=-106&amp;srt=npan&amp;col=aohdq&amp;pt=c&amp;va=x Шумори аҳолии шаҳрҳои Эрон]

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

{{Шаҳрҳои устони Кирмоншоҳ}}
{{Эрон-ҷуғ-нопурра}}
[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои Эрон]]
[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои устони Кирмоншоҳ]]</text>
      <sha1>on4ms1rud1ngod41ct645z8buvnwjd8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Аббособод, Мозандарон</title>
    <ns>0</ns>
    <id>281093</id>
    <revision>
      <id>1477311</id>
      <parentid>1257210</parentid>
      <timestamp>2026-06-18T15:27:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>30618</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1477311</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1063" sha1="5j9pgupl22mkesimifaf3jx55svomgm" xml:space="preserve">
{{МА
}}
'''Абособод''' ( {{Lang-fa|عباس اباد}}; ҳамчунин ба забони румӣ чун '''&lt;nowiki/&gt;'Abbāsābād;''' қаблан '''Veresk''' (порсӣ: وَرسَك) ва '''Varaak''') — шаҳр ва маркази [[Шаҳристони Аббособод]]&lt;nowiki/&gt;и [[Устони Мозандарон|устони Мозандарони]] воқеъ дар [[Эрон|Эрон ]] аст.
Он дар соҳили [[Баҳри Каспий|баҳри Каспий]] ҷойгир аст. Дар барӯйхатгирии соли 2006, аҳолии он 11256 нафар, дар 3195 оила будааст. 

==Сарчашмаҳо==
*[https://web.archive.org/web/20110628202845/http://www.world-gazetteer.com/wg.php?x=&amp;men=gcis&amp;lng=en&amp;dat=32&amp;geo=-106&amp;srt=npan&amp;col=aohdq&amp;pt=c&amp;va=x Шумораи аҳолии шаҳрҳои Эрон]

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}
{{Шаҳрҳои устони Мозандарон}}

[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои Эрон]]
[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои устони Мозандарон]]</text>
      <sha1>5j9pgupl22mkesimifaf3jx55svomgm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Адам Сайтиев</title>
    <ns>0</ns>
    <id>281114</id>
    <revision>
      <id>1477319</id>
      <parentid>1332792</parentid>
      <timestamp>2026-06-18T16:27:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>30618</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1477319</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5183" sha1="15fenl0a8hivbk7ucvxgzwqddbv871z" xml:space="preserve">{{Варзишгар}}
'''Сайтиев Адам Хамидович''' (тав. [[12 декабр]]и [[1977]], Хасавюрт, ҶМШС Доғистон) — варзишгари русиягии куштии тарзи озод, Устоди хидматнишондодаи варзиши Русия ([[Соли 2000|2000]]), қаҳрамони чоркаратаи куштии тарзи озоди Русия (1997, 1999, 2000, 2002), қаҳрамони секаратаи куштии тарзи озоди Аврупо (1999, 2000, 2006), қаҳрамони дукаратаи куштии тарзи озоди ҷаҳон (1999, 2002), қаҳрамони Бозиҳои тобистонаи олимпӣ (Сидней; 2000). Узви дастаи мунтахаби кишвари Русия дар солҳои 1997—2006. Корномаи варзишии худро соли 2012 ба итмом расонидааст {{Sfn|infosport}}.

== Зиндагинома ==
Миллаташ шешонист. Соли 1996 оилаи онҳо ба шаҳри [[Красноярск]] кӯч бастанд. Соли 1997 ӯ дар вазни 69 кг қаҳрамони куштии тарзи озоди Русия шуд. Худи ҳамон сол ба дастаи мунтахаби Русия дохил шуд. Соли 1998 ӯ дар мусобиқаи байналмилалӣ ба хотираи Иван Яригин ғолиб шуд. Дар Ҷоми куштии тарзи озоди ҷаҳон нуқра ва дар Қаҳрамонии Аврупо нишони биринҷӣ гирифт. Соли 1999 — қаҳрамони куштии тарзи озоди Русия дар вазни 76 кг, қаҳрамони куштии тарзи озоди Аврупо ва ҷаҳон. Дар соли 2000 — қаҳрамони куштии тарзи озоди Аврупо барои бори дувум ва қаҳрамони куштии тарзи озоди Русия бори саввум гашт.

Дар Бозиҳои тобистонаи олимпии соли 2000 дар [[Сидней]] Адам Сайтиев ба даври ниҳоӣ баромад ва ба рақибонаш танҳо як хол дод. Дар даври ниҳоӣ, ӯ ягона иштирокдор буд, ки ғалабаи соф ба даст овард.

Соли 2002 қаҳрамони куштии тарзи озоди ҷаҳон, соли 2006 — қаҳрамони куштии тарзи озоди Аврупо шуд.

== Оила ==
Адам бародари хурдии қаҳрамони [[Бувайсар Сайтиев|секаратаи]] олимпӣ дар куштии тарзи озод [[Бувайсар Сайтиев]] мебошад.

== Ҷоизаҳо ==
* Ордени Шараф (2001);
* Ордени Дӯстӣ (2004);
* Соли 2015 дар шаҳри Эупен ([[Белгия]]) клуби гуштии Сайтиев кушода шуд&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://wsport.su/intervyu-prezidenta-bk-sajtiev-radio-brf/ |title=Интервью президента БК «Сайтиев» радио BRF |accessdate=2020-10-29 |archivedate=2015-06-26 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150626115443/http://wsport.su/intervyu-prezidenta-bk-sajtiev-radio-brf/ }}&lt;/ref&gt;.

== Эзоҳҳо ==
{{Эзоҳ}}

== Адабиёт ==
* {{Книга|автор=С-А. М. Аслаханов, Х. Х. Хизриев|заглавие=Физическая культура и спорт Чечни: истоки и современность|место={{М}}|издательство=«Перо»|год=2015|страниц=240|страницы=183—184|isbn=978-500086-997-0|ref=}}

== Пайвандҳо ==
* [http://www.wrestrus.ru/users/1001/ Сайтиев Адам Ҳамидович] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20210301170831/http://wrestrus.ru/users/1001/ |date=2021-03-01 }}
* {{SportsReference|sa/adam-saytiyev-1|NAME=Адам Сайтиев}}
* Адам Сайтиев
* [http://wrestrus.ru/news/smi/Pressa_o_nas/adam_sajtiev_dumal_chto_zh_ti_starij_chelovek_sjuda_polez_gorodskie_novosti_22_01_2013 Одам Сайтиев] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20170923095405/http://wrestrus.ru/news/smi/Pressa_o_nas/adam_sajtiev_dumal_chto_zh_ti_starij_chelovek_sjuda_polez_gorodskie_novosti_22_01_2013 |date=2017-09-23 }}
* [http://www.mk.ru/sport/interview/2012/04/30/698937-borba-adama.html Муборизаи Одам]
* {{Cite web|url=http://infosport.ru/person/borba-volnaya/saitiev-adam-hamidovich|title=Сайтиев Адам Хамидович|website=infosport.ru|accessdate=2018-10-03|ref=infosport}}
* {{YouTube|2QcQpZ3eifo|Финальная схватка Олимпиады 2000: Адам Сайтиев - Йоэль Ромеро (Куба)}}

[[Гурӯҳ:Википедиа:Зиндагиномаи муосирон]]
[[Гурӯҳ:Зодагони соли 1977]]
[[Гурӯҳ:Зодагони 12 декабр]]
[[Гурӯҳ:Википедия:Статьи с переопределением значения из Викиданных]]</text>
      <sha1>15fenl0a8hivbk7ucvxgzwqddbv871z</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Гулӯгоҳ (Мозандарон)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>281136</id>
    <revision>
      <id>1477416</id>
      <parentid>1307980</parentid>
      <timestamp>2026-06-18T23:40:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>30618</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1477416</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1744" sha1="39bzazhl7f4b7obsnt8ffnflinxe2kw" xml:space="preserve">
{{МА
}}
'''Гулугоҳ''' ( {{Lang-fa|گلوگاه}} ''')'''  — шаҳр ва маркази [[Шаҳристони Гулугоҳ]], [[устони Мозандарон]], воқеъ дар [[Эрон]] аст. Дар саршумории соли 2006, аҳолии он 18,720 нафар дар 4,927 оила будааст.  Аҳолии Гулугоҳ бо забонҳои [[Забони Мозандеронӣ|Мозандаронӣ]] &lt;ref&gt;{{Cite journal|title=Māzandarān: Language and People|journal=Iran &amp; the Caucasus|author=Borjian|first=Habib|volume=8|issue=2|date=2004|publisher=[[Brill Publishers|Brill]]|pages=289–291|doi=10.1163/1573384043076045}}&lt;/ref&gt; ва [[Озарбойҷонҳо|Озарбойҷон]]&lt;nowiki/&gt;ӣ ҳарф мезананд. &lt;ref name=&quot;TURKIC LANGUAGES OF PERSIA: AN OVERVIEW&quot;&gt;Encyclopædia Iranica :[http://www.iranicaonline.org/articles/turkic-languages-overview TURKIC LANGUAGES OF PERSIA: AN OVERVIEW]&lt;/ref&gt;

Гулугоҳ дар нишебиҳои шимолии силсилаи кӯҳи [[Албурз]] ҷойгир шудааст ва азбаски он ба соҳили [[баҳри Каспий]] наздик аст, атмосфераи он асосан сард ва нам аст.

==Сарчашмаҳо==
*[https://web.archive.org/web/20110628202845/http://www.world-gazetteer.com/wg.php?x=&amp;men=gcis&amp;lng=en&amp;dat=32&amp;geo=-106&amp;srt=npan&amp;col=aohdq&amp;pt=c&amp;va=x Шумораи аҳолии шаҳрҳои Эрон]

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}
{{Шаҳрҳои устони Мозандарон}}

[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои Эрон]]
[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои устони Мозандарон]]
[[Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо]]</text>
      <sha1>39bzazhl7f4b7obsnt8ffnflinxe2kw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Баҷестон</title>
    <ns>0</ns>
    <id>281294</id>
    <revision>
      <id>1477362</id>
      <parentid>1257953</parentid>
      <timestamp>2026-06-18T19:52:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>30618</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1477362</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1297" sha1="tc9l3i40c5pnf9u3usig2bgi7dm1s4e" xml:space="preserve">{{МА
| мақом = Шаҳр
| номи тоҷикӣ = Баҷестон
| номи аслӣ = جستان
| кишвар = Эрон
}}
'''Баҷестон''' ( {{Lang-fa|بجستان}} ) — шаҳр ва маркази [[Шаҳристони Боҷситон]] дар  [[Устони Хуросони Разавӣ]], воқеъ дар [[Эрон]] аст. Мутобиқи барӯйхатгирии [[соли 2006]], аҳолии он 11136 нафар дар 3090 оила будааст.
Шаҳр иқлими хушк дорад ва дар байни ҳароратҳои рӯзона ва шабона фарқияти калон дорад. Ин як шаҳрест, ки босуръат рушд карда, ба ин васила ба яке аз марказҳои калон дар ҷануби Хуросони Разавӣ табдил ёфтааст.

== Сарчашмаҳо ==
* [https://web.archive.org/web/20110628202845/http://www.world-gazetteer.com/wg.php?x=&amp;men=gcis&amp;lng=en&amp;dat=32&amp;geo=-106&amp;srt=npan&amp;col=aohdq&amp;pt=c&amp;va=x Шумори аҳолии шаҳрҳои Эрон]
== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}
{{Шаҳрҳои устони Хуросони разавӣ}}

[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои Эрон]]
[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои устони Хуросони разавӣ]]</text>
      <sha1>tc9l3i40c5pnf9u3usig2bgi7dm1s4e</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Бохарз</title>
    <ns>0</ns>
    <id>281295</id>
    <revision>
      <id>1477384</id>
      <parentid>1258027</parentid>
      <timestamp>2026-06-18T21:14:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>30618</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1477384</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1109" sha1="osb6d8ur0qeo1s3wvvnqc9wnt6yxxps" xml:space="preserve">{{МА
| мақом = Шаҳр
| номи тоҷикӣ = Бохарз
| номи аслӣ = باخرز
| кишвар = Эрон
}}
'''Бохарз''' ( {{Lang-fa|باخرز}} ; ҳамчунин ба забони румӣ чун '''Ostā-ye Bākharz''' (маъруф {{Lang-fa|استای باخرز}}   ), '''Ostād,''' '''Ostād Bākharz,''' '''Ostay''' ва '''Usta маълум аст)'''  — шаҳр ва маркази [[Шаҳристони Бохарз]], дар [[Устони Хуросони Разавӣ]], воқеъ дар [[Эрон]] аст. Дар барӯйхатгирии соли 2006, аҳолии он 6854 нафар дар 681 оила будааст . 

== Сарчашмаҳо ==
* [https://web.archive.org/web/20110628202845/http://www.world-gazetteer.com/wg.php?x=&amp;men=gcis&amp;lng=en&amp;dat=32&amp;geo=-106&amp;srt=npan&amp;col=aohdq&amp;pt=c&amp;va=x Шумори аҳолии шаҳрҳои Эрон]
== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}
{{Шаҳрҳои устони Хуросони разавӣ}}

[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои Эрон]]
[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои устони Хуросони разавӣ]]</text>
      <sha1>osb6d8ur0qeo1s3wvvnqc9wnt6yxxps</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Доварзан</title>
    <ns>0</ns>
    <id>281296</id>
    <revision>
      <id>1477440</id>
      <parentid>1258344</parentid>
      <timestamp>2026-06-19T00:43:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>30618</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1477440</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="919" sha1="00hhyfat0bs4pcyevhf96rghzc3hkjq" xml:space="preserve">{{МА
| мақом = Шаҳр
| номи тоҷикӣ = Доварзан
| номи аслӣ = داورزن
| кишвар = Эрон
}}
[[Доварзан|'''Доварзан''']] ( {{Lang-fa|داورزن}} )  — шаҳр ва маркази [[Шаҳристони Доварзан]], [[Устони Хуросони Разавӣ]], воцеъ дар [[Эрон]] аст. Дар саршумории соли 2006, аҳолии он 2387 нафар, дар 705 оила будааст. 

== Сарчашмаҳо ==
* [https://web.archive.org/web/20110628202845/http://www.world-gazetteer.com/wg.php?x=&amp;men=gcis&amp;lng=en&amp;dat=32&amp;geo=-106&amp;srt=npan&amp;col=aohdq&amp;pt=c&amp;va=x Шумори аҳолии шаҳрҳои Эрон]
== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}
{{Шаҳрҳои устони Хуросони разавӣ}}

[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои Эрон]]
[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои устони Хуросони разавӣ]]</text>
      <sha1>00hhyfat0bs4pcyevhf96rghzc3hkjq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Давлатобод (Эрон)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>281310</id>
    <revision>
      <id>1477420</id>
      <parentid>1258255</parentid>
      <timestamp>2026-06-18T23:47:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>30618</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1477420</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="909" sha1="0y7h2k5sediy1yqu86e03azfkm142zq" xml:space="preserve">{{МА
| мақом = Шаҳр
| номи тоҷикӣ = Давлатобод
| номи аслӣ = دولت آباد
| кишвар = Эрон
}}
'''Давлатобод''' ( {{Lang-fa|دولت آباد}}) — шаҳр ва маркази [[Шаҳристони Завеҳ]], [[Устони Хуросони Разавӣ]], воқеъ дар [[Эрон]] аст. Дар саршумории соли 2006, аҳолии он 8740 нафар, дар 2334 оила будааст. 

== Сарчашмаҳо ==
* [https://web.archive.org/web/20110628202845/http://www.world-gazetteer.com/wg.php?x=&amp;men=gcis&amp;lng=en&amp;dat=32&amp;geo=-106&amp;srt=npan&amp;col=aohdq&amp;pt=c&amp;va=x Шумори аҳолии шаҳрҳои Эрон]
== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}
{{Шаҳрҳои устони Хуросони разавӣ}}

[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои Эрон]]
[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои устони Хуросони разавӣ]]</text>
      <sha1>0y7h2k5sediy1yqu86e03azfkm142zq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ниқоб</title>
    <ns>0</ns>
    <id>281312</id>
    <revision>
      <id>1477594</id>
      <parentid>1314288</parentid>
      <timestamp>2026-06-19T11:01:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>30618</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1477594</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="878" sha1="s64d3rpue8h1nk6o42x1pnl4cwfdx1b" xml:space="preserve">{{МА
| мақом = Шаҳр
| номи тоҷикӣ = Ниқоб
| номи аслӣ = نقاب
| кишвар = Эрон
}}
'''Ниқоб''' ( {{Lang-fa|نقاب}})  —  шаҳр ва маркази [[Шаҳристони Ҷувейн]], дар [[Устони Хуросони Разавӣ]], воқеъ дар  [[Эрон]] аст. Дар саршумории соли 2006, аҳолии он 12.022 нафар, дар 3.087 оила буд.

== Сарчашмаҳо ==
* [https://web.archive.org/web/20110628202845/http://www.world-gazetteer.com/wg.php?x=&amp;men=gcis&amp;lng=en&amp;dat=32&amp;geo=-106&amp;srt=npan&amp;col=aohdq&amp;pt=c&amp;va=x Шумори аҳолии шаҳрҳои Эрон]
== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}
{{Шаҳрҳои устони Хуросони разавӣ}}

[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои Эрон]]
[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои устони Хуросони разавӣ]]</text>
      <sha1>s64d3rpue8h1nk6o42x1pnl4cwfdx1b</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ислом дар Австрия</title>
    <ns>0</ns>
    <id>281628</id>
    <revision>
      <id>1477480</id>
      <parentid>1419101</parentid>
      <timestamp>2026-06-19T03:35:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>30618</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1477480</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8169" sha1="f6cl0vhfysxwk2eblh7p6zk3qfhtw2q" xml:space="preserve">[[Акс:20210620 Islamisches Zentrum Wien 02.jpg|мини|250x250пкс|Масҷид ва Маркази исломӣ дар [[Вена]].]]
'''[[Ислом]]''' дуввумин дини бузургтарин дар [[Австрия|Утриш]] пас аз масеҳият аст. Тибқи ҳисобҳои [[соли 2010]], тақрибан 7.0% аҳолии Утриш мусулмонанд &lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.euro-islam.info/2010/02/09/how-many-muslims-live-in-austria/ |title=How many Muslims live in Austria |accessdate=2020-11-04 |archivedate=2017-08-07 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20170807015933/http://www.euro-islam.info/2010/02/09/how-many-muslims-live-in-austria/ }}&lt;/ref&gt;. Аксарияти кулли мусалмонони Австрия [[Суннӣ|сунниҳо]] мебошанд &lt;ref name=&quot;Islam in Österreich&quot;&gt;[http://www.integrationsfonds.at/fileadmin/Integrationsfond/5_wissen/Islam_Reader/20100216_Islambuch_final.pdf Islam in Österreich] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20140304001332/http://www.integrationsfonds.at/fileadmin/Integrationsfond/5_wissen/Islam_Reader/20100216_Islambuch_final.pdf|date=2014-03-04}}&lt;/ref&gt;. Аксари мусулмонон ба Австрия дар [[Даҳаи 1960 (мелодӣ)|солҳои 60-ум]] аз [[Туркия]] ва [[Босния ва Ҳерсеговина]] омада буданд. Инчунин ҷамоаҳои арабҳо ва покистониҳо низ мавҷуданд.

Замини ғарбии саноатии [[Иёлати Форарлберг|Ворарлберг]] таносуби баландтарини мусулмонон дар кишварро дорад, ки 8,36% -ро ташкил медиҳад. Пас аз он пойтахт [[Вена]] бо 7,82% ҷойгир шудааст. Заминҳои марказии [[Иёлати Залтсбург|Залтсбург]], [[Иёлати Австрияи болоӣ|Австрияи]] [[Тирол|Боло]], [[Тирол]] ва [[Тирол|Австрияи]] [[Утриши Паёнӣ|Поён]] аҳолии мусулмонро дар марҳилаи миёна доранд. Заминҳои ҷанубу шарқии [[Штирия]], [[Иёлати Каринтия|Каринтия]] ва [[Иёлати Бургенланд|Бургенланд]] дар шарқ фоизи камтарини мусалмононро дар ин кишвар доранд. Аз 300 [[Аҳмадия|аҳмадии]] Австрия тақрибан сеяки онҳо дар Вена зиндагӣ мекунанд &lt;ref&gt;{{Книга|ссылка=https://books.google.co.uk/books?id=ia5AAQAAQBAJ&amp;lpg=PA55&amp;pg=PA55#v=onepage&amp;q&amp;f=false|заглавие=Yearbook of Muslims in Europe, Volume 5|страницы=55|автор=Jørgen Nielsen, Samim Akgönül, Ahmet Alibašić, Egdunas Raciu}}&lt;/ref&gt;.

Австрия дар байни кишварҳои [[Аврупои Ғарбӣ]] беназир аст, ки ба мусулмонон мақоми ҷомеаи эътирофшудаи диниро додааст. Ин аз рӯзҳои истилои [[Утриш-Маҷористон]] Босния ва Ҳерзеговинаро дар [[соли 1878]] оғоз шудааст. Австрия озодиҳои динии ҷомеаи мусулмононро бо номи &quot;Anerkennungsgesetz&quot; (&quot;Санади эътироф&quot;) дар соли 1912 ба танзим даровард ва аввалин кишвари [[Аврупои Ғарбӣ]] аст, ки ин корро кардааст. Ин қонун пас аз суқути монархияи Австрия-Маҷористон дар [[соли 1918]] ҳеч аҳамияте надошт, то ки мусалмонони Австрия дар соли [[Соли 1979|1979]] Ҷамъияти Исломии Австрияро ( ''[http://www.derislam.at Islamische Glaubensgemeinschaft дар Österreich] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20201210180930/https://www.derislam.at/ |date=2020-12-10 }}'' ) ташкил накарданд. Ин созмон ҳақ дорад дар мактабҳои давлатӣ дарсҳои таълими динӣ диҳад, инчунин ҳаққи ҷамъоварии [[закот]]ро дорад, аммо ҷамоа то ҳол аз ин имтиёз барои сохтан, маблағгузорӣ ва истифодаи ин имтиёз истифода накардааст. Соли [[Соли 2013|2013]] ҷамъияти алевиҳо дар Австрия мақоми ҷомеаи эътирофшудаи диниро гирифт &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.ris.bka.gv.at/Dokument.wxe?Abfrage=BgblAuth&amp;Dokumentnummer=BGBLA_2013_II_133|title=Anerkennung der Anhänger der Islamischen Alevitischen Glaubensgemeinschaft als Religionsgesellschaft|date=2013-05-22|publisher=Legal Information System of the Republic of Austria|lang=de|accessdate=2013-05-24}}&lt;/ref&gt;.

Дар гурӯҳи динии исломӣ сохторҳои мувозӣ мавҷуданд. Ҳаёти динӣ дар масҷидҳои мутааллиқ ба созмонҳои намояндаи мусулмонони Туркия, Босния ва Араб сурат мегирад.

== Мусалмонони Австрия мувофиқи гурӯҳҳои этникӣ ==
[[Акс:Telfs-Moschee.jpg|рост|мини|Масҷид дар Телфс.]]
{| class=&quot;sortable wikitable&quot;
!Миллат
!Шумора
!Сол
|-
| Туркҳо
| align=&quot;right&quot; | 500,000+
| &lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.andreas-moelzer.at/index.php?id=24 |title=Andreas MÃ¶lzer MdEP: Die Ortstafel-Groteske |accessdate=2020-11-04 |archivedate=2018-12-25 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20181225063611/http://www.andreas-moelzer.at/ }}&lt;/ref&gt;
|-
|Босниягиҳо
| align=&quot;right&quot; | 128,047
|
|-
| Афғонҳо
| align=&quot;right&quot; | 31,300
|
|-
| [[Курдҳо]]
| align=&quot;right&quot; | 26,770
|
|-
| [[Чеченҳо]]
| align=&quot;right&quot; | 25,000
| &lt;ref&gt;[http://www.refworld.org/country,,,,AUT,,5139cf902,0.html Refworld | Continuing Human Rights Abuses Force Chechens to Flee to Europe]&lt;/ref&gt;
|-
| [[Ақвом Эронӣ|Эрониҳо]]
| align=&quot;right&quot; | 12,452
|
|-
| [[Арабҳо]]
| align=&quot;right&quot; | 12,100
|
|-
|Покистониҳо
| align=&quot;right&quot; | 8.490
|
|}

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Адабиёт ==

* {{Статья|заглавие=Muslims in Austria: Integration through Participation in Austrian Society|издание={{Нп3|Journal of Muslim Minority Affairs}}|том=26|номер=2|страницы=263—278|DOI=10.1080/13602000600937770|язык=en|тип=journal|автор=Abid, Lise Jamila|месяц=8|год=2006}}
* Kroissenbrunner, Sabine. Islam and Muslim Immigrants in Austria: Socio-Political Networks and Muslim Leadership of Turkish Immigrants (англ.) // Immigrants and Minorities : journal. — 2003. — July (vol. 22, no. 2—3). — P. 188—207. — doi:10.1080/0261928042000244826.
* Study for Bundesministerium des Innern: [http://images.derstandard.at/20060519/StudieProkop.pdf Perspektiven und Herausforderungen in der Integration muslimischer MitbürgerInnen in Österreich], Mathias Rohe, Universität Erlangen. May 2006 (summary by MilitantIslamMonitor.Org: [http://www.militantislammonitor.org/article/id/1929 Radical Islam in Europe: Austrian government study concludes 45&amp;nbsp;% of Muslims unwilling to integrate])
* Anna Strobel: [http://www.con-spiration.de/texte/english/2006/einzig-e.html Unique Legal Status - Muslims in Austria] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20080520070434/http://www.con-spiration.de/texte/english/2006/einzig-e.html |date=2008-05-20 }} From: Herder Korrespondenz, 2006/4, P. 200-2004
* [ftp://www.statistik.at/pub/neuerscheinungen/vzaustriaweb.pdf Census 2001: Population 2001 according to religious affiliation, languages, origin and nationality]{{Недоступная ссылка|date=Октябрь 2017|bot=InternetArchiveBot}} (PDF)(German), Statistik Austria.

[[Гурӯҳ:Ислом дар Австрия]]</text>
      <sha1>f6cl0vhfysxwk2eblh7p6zk3qfhtw2q</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Дин Барроу</title>
    <ns>0</ns>
    <id>283026</id>
    <revision>
      <id>1477437</id>
      <parentid>1261089</parentid>
      <timestamp>2026-06-19T00:34:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>30618</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1477437</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8752" sha1="p8lggm35gmsyvph1wrjf4jiyfspdzvu" xml:space="preserve">
{{Ходими давлатӣ
|тартиб = 6
|вазифа = [[Сарвазири Белиз]]
|парчам                 = Coat of arms of Belize.svg
|парчам2                = Flag of Belize.svg
|аввалдавр         = [[8 феврал]]и [[соли 2008]]
|охирдавр          = [[12 ноябр]]и [[соли 2020]]
|пешгузашта       = [[Саид Мӯсо]]
|ҷонишин             = [[Ҷоннӣ Брисенйо]]
|подшоҳ               = [[Елизаветаи II]]}}

'''Дин Оливер Барроу''' ({{lang-en|Dean Oliver Barrow}}, тав. [[2 март|2 марти]] [[Соли 1951|1951]]) – [[сарвазири Белиз]] аз [[8 феврал|8 феврали]] [[Соли 2008|2008]] то [[12 ноябр|12 ноябри соли]] [[Соли 2020|2020]], роҳбари [[Ҳизби муттаҳидаи демократии Белиз|Ҳизби Муттаҳидаи Демократии Белиз]] аз [[соли 1998]] .

Ҳуқуқшинос аз рӯи таҳсилот. Узви парлумон аз [[соли 1984]], солҳои [[Соли 1984|1984]]–[[Соли 1989|1989]] ва [[Соли 1993|1993]]–[[Соли 1998|1998]] - вазири корҳои хориҷӣ, муовини сарвазир (аз моҳи марти [[соли 1990]]) ва прокурори генералӣ, дар давраи дуввум инчунин вазири амнияти миллӣ, аз [[соли 1990]] – муовини раиси ҲМД. Пас аз шикасти ҳизб дар интихобот дар [[Соли 1998|соли 1998,]] ӯ ба ҷои [[Мануэл Эскивел|Мануэл Эскуивел]] ба ҳайси раҳбари ҳизб интихоб мешавад . [[7 феврал|7 феврали]] [[Соли 2008|2008]] ҲМД дар интихобот пирӯз шуд ва рӯзи дигар Барроу ба ҷои [[Саид Мӯсо]] сарвазир таъин шуд. [[11 феврал|11 феврал,]] ҳангоми ташкили ҳукумат, ӯ инчунин вазири молия шуд. Барроу сарвазири аввалини сиёҳпӯсти [[Белиз]] аст. Оиладор, соҳиби чор фарзанд.

== Оила ==
Барроу чор фарзанд дорад. Кӯҳансолтарин рэпер Ҷамол &quot;Shyne&quot; Барроу мебошад, ки 8 ноябри соли 1978 таваллуд шудааст &lt;ref name=&quot;dean1&quot;&gt;{{Cite news|url=https://www.reuters.com/article/worldNews/idUSN0848407320080208?pageNumber=2&amp;virtualBrandChannel=0|title=Belize elects first black leader, ousts incumbent ''(page 2)''|accessdate=2009-08-27|publisher=Catherine Bremer [[Reuters]]|date=February 8, 2008}}&lt;/ref&gt; (Shyne бе никоҳ таваллуд шудааст, модари ӯ хоҳари ҳамкори сиёсии Барроу, Майкл Финнеган аст). Писари дуввуми ӯ Анвар дар ташкилоти қарзӣ кор мекунад. Духтари ӯ Динн ҳуқуқшинос аст ва бо адвокатӣ машғул аст.

Барроу бори дуввум 7 феврали соли 2009 (расо як сол пас аз пирӯзӣ дар интихобот, ки ӯро сарвазир кард) дар [[Саванна (Ҷорҷия)|Саванна,]] ИМА бо дӯстдухтари деринааш Ким Симплис издивоҷ кард. &lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20110629061038/http://www.ajc.com/services/content/metro/stories/2009/01/15/belize_wedding_savannah.html «Belize prime minister will get married in Savannah»], Associated Press (''Atlanta Journal-Constitution''), January 15, 2009.&lt;/ref&gt; Онҳо духтаре бо номи Салима доранд.

== Маориф ==
Барроу дар Коллеҷи Сент-Майкл дар Белиз, Донишгоҳи Вест-Ҳинд (Барбадос; Бакалаври ҳуқуқ, 1973), Мактаби ҳуқуқии Норман Манли (Ямайка; Шаҳодатномаи таҳсилоти ҳуқуқӣ, 1975), Донишгоҳи Майами Мактаби ҳуқуқӣ (магистрии қонунҳо, 1981), ва дар ҳамон ҷо дар факултаи муносибатҳои байналмилалӣ таҳсил кардааст.

== Ҳуқуқшиносӣ ==
Барроу адвокати калон буд, яке аз адвокатҳои муваффақ дар Белиз ба ҳисоб мерафт ва дар якчанд парвандаҳои пурсарусадо ғолиб омад. Вай дар соли 1973 ба амаки худ Дин Линдо пайваст ва соли 1977 шарикаш гашт. Баъдтар ӯ як ширкати ҳуқуқии худро таъсис дод. Пеш аз ворид шудан ба сиёсат, ӯ шарики аршади ширкати ҳуқуқии Barrow &amp; Williams (ҳамроҳ бо Родуэлл Вилямс) буд.

== Карераи сиёсӣ ==
Соли 1983, Барроу баъди ҳамчун номзад ба интихоботи моҳи декабри соли 1983 ба Шӯрои шаҳри Белиз вориди сиёсат шуд, ки дар он интихобот пирӯз шуд. Баъд вай дар интихоботи умумии моҳи декабри соли 1984 ҳамчун номзад ширкат варзид; ба таври аҷиб, рақиби ӯ ҳамкори собиқаш, вакили парлумон Ралф Фонсека буд. Барроу Фонсекаро шикаст дод ва додситони кулл ва баъд вазири умури хориҷӣ шуд.

Соли 1989, дар интихоботи умумӣ, Барроу Томас Гринвудро мағлуб кард ва ҳизби ӯ дар интихобот мағлуб шуд. Барроу ҳамчун ҳуқуқшинос кор карданро идома дод. Дар соли 1990, ӯ пас аз марги Керл Томпсон муовини раҳбари ҳизби Мануэл Эсквивел шуд. Соли 1993, Барроу дар интихоботи сеюми умумиаш ширкат варзид ва ба ҳайси вазири корҳои хориҷӣ баргашт ва инчунин вазири амнияти дохилӣ низ буд. Дар ин давра, бадхоҳон ӯро &quot;вазири ҳама чиз&quot; меномиданд, зеро ӯ махсусан дар ҳукумати Эсквивел намоён буд.

Пас аз интихоботи соли 1998 ӯ яке аз се намояндаи ҲМД шуд, ки ҷойҳои худро дар порлумон тавонистанд муҳофизат кунанд. Дин пешвои ҳизб ва оппозитсия гашт. Дар ин мақомҳо ӯ ба ҷойи Эскивел омад.

== Сарвазирӣ ==
Ҳизби ҲМД дар интихоботи саросарии 7 феврали соли 2008 аз 31 курсии парлумон 25-тоашро ба даст овард ва Барроу рӯзи 8-уми феврал ба ҳайси сарвазир савганд ёд кард. Вай аввалин сарвазири сиёҳпӯсти кишвар аст &lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20080603063521/http://www.iht.com/articles/ap/2008/02/09/america/LA-POL-Belize-Elections.php «Belize’s opposition party wins landslide in congressional elections»], Associated Press (''International Herald Tribune''), February 9, 2008.&lt;/ref&gt; . Ӯ ҳайати кобинаи худро 11 феврал эълон кард &lt;ref&gt;[http://www.sanpedrosun.net/08-071.html «Prime Minister Dean Barrow announces new Cabinet»]{{Пайванди мурда|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, ''The San Pedro Sun'', Vol. 18, No. 7, February 14, 2008.&lt;/ref&gt; . [[7 март|7 марти]] [[Соли 2012|2012]], дар интихоботи навбатии умумӣ, ҳизби UDP, гарчанде ки 8 курсӣ аз даст дод, аксарияти худро дар парлумон нигоҳ дошт ва пирӯз шуд. Д. Барроу ба ҳайси раҳбари ҳукумат барои давраи дуввум савганд ёд кард.

== Эзоҳ ==
{{Эзоҳ}}
{{Пайвандҳои берунӣ}}
[[Гурӯҳ:Роҳбарони кунунии кишварҳо]]
[[Гурӯҳ:Сарвазирони Белиз]]
[[Гурӯҳ:Зодагони Белиз]]
[[Гурӯҳ:Википедиа:Зиндагиномаи муосирон]]
[[Гурӯҳ:Зодагони соли 1951]]</text>
      <sha1>p8lggm35gmsyvph1wrjf4jiyfspdzvu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Абдулқодир бин Салоҳ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>283794</id>
    <revision>
      <id>1477315</id>
      <parentid>1433213</parentid>
      <timestamp>2026-06-18T15:45:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>30618</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1477315</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6517" sha1="rjv3ks1r731g3no9cal24ch444r94zp" xml:space="preserve">{{Ходими давлатӣ
|вазифа = иҷрокунандаи вазифаи [[Президенти Алҷазоир]]
|парчам = Presidential Standard of Algeria.svg
|парчам2 = Flag of Algeria.svg
|аввалдавр = [[9 апрел]]
|охирдавр = [[19 декабр]]и [[2019]]
|пешгузашта = [[Абдулазиз Бутефлика]]
|ҷонишин = [[Абдулмаҷид Теббун]]
|вазифа_2 = Раиси [[Шӯрои миллат (Алҷазоир)|Шӯрои миллат]]
|парчам_2 =
|парчам2_2 = Flag of Algeria.svg
|аввалдавр_2 = [[2 июл]]и [[2002]]
|охирдавр_2 = [[9 апрел]]и [[2019]]
|пешгузашта_2 = Башир Бумаза
|ҷонишин_2 = [[Салоҳ Гуҷил]]
|тасвир=Abdelkader Bensalah 18th Summit of Non-Aligned Movement in Baku (cropped).jpg}}
'''Абдулқодир бин Салоҳ''' ({{Lang-ar|عبد القادر بن صالح}}; тав. [[24 ноябр]]и [[Соли 1941|1941]], [[:ar:فلاوسن|Феллаузен]], [[Алҷазоири Фаронса]]) — арбоби давлатӣ ва [[сиёсатмадор]]и [[Алҷазоир]], аз [[9 aпрел|9 апрел]] то [[19 декабр]]и [[Соли 2019|2019,]] иҷрокунандаи вазифаи [[Президенти Алҷазоир]], Раиси [[Шӯрои Миллат (Алҷазоир)|Шӯрои Миллатҳо]] аз [[2 июл]]и [[соли 2002]] то [[9 aпрел|9 апрели]] [[Соли 2019|2019]] буд.

== Зиндагинома ==
* Аз соли 1970 то 1974 директори Маркази ВАО ва фарҳанги Алҷазоир дар [[Байрут]].
* Аз соли 1974 то 1977 муҳаррири рӯзномаи Алҷазоир {{Бе тарҷума 5|аш-Шаоб||ar|الشعب (صحيفة)}}.
* Аз 3 январи соли 2013 то 10 июни соли 2015, дабири кулли [[Иттиҳоди Миллии Демократӣ]].
* Аз соли 1989 то 1993 сафири Алҷазоир дар [[Арабистони Саудӣ]] ва дар [[Созмони Ҳамкории Исломӣ]].
* Дар соли 1993, намояндаи расмии ВАО [[Вазорати корҳои хориҷии Алҷазоир|ВКХ Алҷазоир]] ва директори департаменти иттилоотӣ.
* Аз соли 1997 то 2002 сухангӯи [[Ассамблеяи миллии мардумии Алҷазоир|Маҷлиси Миллии Халқии Алҷазоир]].
* Аз 2 июли соли 2002 сухангӯи [[Шӯрои Миллат (Алҷазоир)|Шӯрои Миллатҳо]].
* Аз 30 ноябри соли 2004, раиси [[Иттиҳоди парлумонии Африқо]].

Моҳи марти соли 2011, ба ҳайси роҳбари палатаи болоии парлумон, ӯ ба комиссияе сарварӣ намуд, ки ҳадафи он мувофиқа кардани шакли ислоҳоти низоми давлатӣ бо ҷомеаи шаҳрвандӣ эълон карда шуд. Комиссия бо сиёсатмадорон ва ходимони гуногуни маъруф мулоқот кард, аммо хулосаи ниҳоӣ, ки моҳи июл омода карда шуд, нашр нашуд.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://africanrulers.ru/main/biographies/algeria_bensalah/|title=Абделькадер Бенсалах: президент Алжира, биография и правление|author=Кусов В.Г.|website=Правители Африки: XXI век|date=|publisher=Правители Африки: XXI век|lang=ru|accessdate=2019-04-09}}&lt;/ref&gt;

Тибқи моддаи 102 [[:ar:تعديل دستور الجزائر (2016)|Конститутсияи Алҷазоир,]] роҳбарии кишварро пас аз истеъфои президент бояд раиси Шӯрои Миллат ба уҳда гирад. Як қатор пешвоёни сиёсӣ, давлатӣ ва низомӣ ба ин ҳангоми тазоҳурот дар соли 2019 даъват карданд&lt;ref&gt;[https://www.rbc.ru/politics/27/03/2019/5c9b77909a79473856ba1bbd Президента Алжира оставили правящие силы]&lt;/ref&gt;.

=== Дар сари давлат ===
Пас аз истеъфои президент Бутефлика, 2 апрели соли 2019, бин Салоҳ мебоист иҷрокунандаи вазифаи президенти Алҷазоир мешуд, аммо пас аз он ки Шӯрои конститутсионӣ истеъфои Бутефликаро тасдиқ кард, парламент натавонист барои тасдиқи президенти муваққати кишвар ҷамъ ояд&lt;ref&gt;[https://www.gazeta.ru/politics/news/2019/04/03/n_12823183.shtml В Алжире утвердили отставку президента]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://tass.ru/mezhdunarodnaya-panorama/6297854 Парламент Алжира не определился с датой заседания для утверждения временного президента]&lt;/ref&gt;. Парлумон онро танҳо 9 апрел тасдиқ кард ва интихоботи нави президентиро барои моҳи июли соли ҷорӣ таъйин кард, ки он танҳо моҳи декабр баргузор шуд&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://regnum.ru/news/polit/2608207.html |title=Парламент Алжира назначил и. о. президента страны |accessdate=2020-12-12 |archivedate=2019-04-12 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20190412150850/https://regnum.ru/news/polit/2608207.html }}&lt;/ref&gt;.

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Пайвандҳо ==
* [http://www.majliselouma.dz/ Дар сайти Шӯрои Миллат] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20111024200323/http://www.majliselouma.dz/ |date=2011-10-24 }}
{{Президентҳои Алҷазоир}}

[[Гурӯҳ:Сиёсатмадорони асри XXI]]
[[Гурӯҳ:Президентҳои Алҷазоир]]
[[Гурӯҳ:Сафирони Алҷазоир]]
[[Гурӯҳ:Хатмкунандагони Донишгоҳи Димишқ]]
[[Гурӯҳ:Зодагони Алҷазоир]]
[[Гурӯҳ:Раисони Шӯрои миллатҳои Алҷазоир]]</text>
      <sha1>rjv3ks1r731g3no9cal24ch444r94zp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Мунико Беллуччӣ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>284678</id>
    <revision>
      <id>1477574</id>
      <parentid>1227118</parentid>
      <timestamp>2026-06-19T08:44:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>30618</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1477574</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2203" sha1="jko1lhkissjx1q93xsoeklwzbw5zqgm" xml:space="preserve">{{Синамогар}}
'''Мунико Онно Мориё Беллуччӣ''' ({{Lang-it|Monica Anna Maria Bellucci}}; тав. {{ТаърихиТаваллуд|30|9|1964}}, [[Итолиё]]) — [[ҳунарпеша]] ва [[Мудел (шахс)|мудели]] итолиёӣ.

== Зиндагинома ==
Вай [[30 сентябр]]и [[соли 1964]] дар шаҳри Читто-ди-Костеллу, дар устони Умбриё, дар маркази [[Итолиё]] ба дунё омадааст. Фарзанди ягона дар хонаводаи корманди ширкати ҳамлунақл Поскуоле Беллуччӣ ва рассом Брунелло Бригонтӣ буд&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.stylology.it/2015/02/monica-bellucci-icona-di-bellezza-tra-moda-e-cinema/|title=Monica Bellucci: icona di bellezza tra moda e cinema|author=Cristian Nisticò|website=|date=|publisher=|accessdate=2021-01-03|archivedate=2017-08-15|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170815023815/http://www.stylology.it/2015/02/monica-bellucci-icona-di-bellezza-tra-moda-e-cinema/}}&lt;/ref&gt;. Пас аз хатми мактаби миёна, вай ба донишкадаи ҳуқуқшиносии Донишгоҳи Перуҷӣ дохил шуд; барои пардохти таҳсил, вай ҳамчун мудел ба кор шурӯъ кард. Мунико аз хурдӣ барои мустақил будан саъй мекард, ки онро аксар вақт дар мусоҳибаҳо ба ёд меорад. Пас аз муваффақиятҳои назаррас дар кори мудел, соли 1988 Мунико ба [[Милан|Милон]] кӯчид ва худро комилан ба олами мӯд бахшид. Соли 1990, вай дар нахустин филм нақш офарид, аз ҳамон лаҳза корномаи ӯ дар филмсозӣ оғоз меёбад.

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

{{ПБ}}

[[Гурӯҳ:Ҳунарпешазанони асри ХХI]]
[[Гурӯҳ:Ҳунарпешазанҳо аз рӯи алифбо]]
[[Гурӯҳ:Википедиа:Зиндагиномаи муосирон]]</text>
      <sha1>jko1lhkissjx1q93xsoeklwzbw5zqgm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ноҳияи Ҷабраил</title>
    <ns>0</ns>
    <id>286993</id>
    <revision>
      <id>1477602</id>
      <parentid>1381474</parentid>
      <timestamp>2026-06-19T11:34:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>30618</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1477602</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2464" sha1="fnn87rn1cw35wv4bynbpk9sckmcxx32" xml:space="preserve">{{ВМ|{{PAGENAME}}|Ноҳия}}
'''Ноҳияи Ҷабраил''' ({{lang-az|Cəbrayıl rayonu}}) — воҳиди маъмурӣ-ҳудудии [[Озарбойҷон|Ҷумҳурии Озарбойҷон]] аст. 
Дар воқеъ, як қисми қаламрави минтақа аз тобистони соли 1993 таҳти назорати [[Ҷумҳурии Қарабоғи Кӯҳӣ|Ҷумҳурии эътирофнашудаи Қарабоғи Кӯҳӣ]] қарор дошт, ки соли 1993 дар қатъномаҳои Шӯрои Амнияти СММ ҳамчун ишғоли қаламрави Озарбойҷон аз ҷониби арманиҳои минтақаи Қарабоғи Кӯҳии Озарбойҷон сабт ёфта буд &lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.un.org/russian/documen/scresol/res1993/res874.htm |title=Резолюция № 874 от 14 октября 1993 года |accessdate=2012-05-30 |archivedate=2011-05-03 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110503185045/http://www.un.org/russian/documen/scresol/res1993/res874.htm }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.un.org/russian/documen/scresol/res1993/res884.htm |title=Резолюция СБ ООН № 884 от 12 ноября 1993 года |accessdate=2012-05-30 |archivedate=2011-05-03 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110503185053/http://www.un.org/russian/documen/scresol/res1993/res884.htm }}&lt;/ref&gt;. Мувофиқи тақсимоти маъмурию ҳудудии Ҷумҳурии Қарабоғи Кӯҳӣ, ноҳияи Ҷебраил ба ноҳияи Ҳадрут дар [[Ҷумҳурии Қарабоғи Кӯҳӣ|Ҷумҳурии эътирофнашудаи Қарабоғи Кӯҳӣ]] дохил карда шуд.

Ҳангоми муноқишаи мусаллаҳона дар Қарабоғ дар соли 2020, минтақа дубора таҳти назорати Озарбойҷон қарор гирифт.

Аҳолӣ — 80 800 нафар (2019)

Масоҳат — 1 050  км² 

Маркази маъмурӣ — шаҳри [[Ҷабраил]].

{{Озорбойҷон-ҷуғ-нопурра}}

== Эзоҳ ==
{{Эзоҳ}}
&lt;references group=&quot;lower-alpha&quot; /&gt;{{ТарҷумаКунед|ru|Джебраильский район}}&lt;references /&gt;
{{ПБ}}
{{Тақсимоти маъмурии Озарбойҷон}}
[[Гурӯҳ:Ноҳияи Ҷабраил]]
[[Гурӯҳ:Ноҳияҳои Озарбойҷон]]</text>
      <sha1>fnn87rn1cw35wv4bynbpk9sckmcxx32</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Марселу Ребелу де Соуза</title>
    <ns>0</ns>
    <id>287550</id>
    <revision>
      <id>1477541</id>
      <parentid>1397083</parentid>
      <timestamp>2026-06-19T07:06:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>30618</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1477541</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="19874" sha1="98zd6vpxogcute5z3et7jwwdym4wi88" xml:space="preserve">{{Ходими давлатӣ
|вазифа = 20-умин [[Президенти Португалия]]
|парчам = Flag of the President of Portugal.svg
|аввалдавр = 9 марти соли 2016
|пешгузашта = [[Анибал Каваку Силва]]
|вазифа_2 = Вазир оид ба мушорикат бо палумони Португалия
|парчам_2 = Flag of Portugal.svg
|нахуствазир_2 = [[Франсишку Пинту Балсеман]]
|аввалдавр_2 = 12 июни 1982
|охирдавр_2 = 9 июни 1983
|предшественник_2 = [[Фернанду Монтейру ду Амарал]] (чун ёвари сарвазир оид ба суолҳо бо порлумон)
|ҷонишин_2 = [[Антониу де Алмейда Сантуш]]}}
'''Марселу Нуну Дуарте Ребелу де Соуза''' &lt;ref name=&quot;слово&quot;&gt;{{Cite web|url=http://gazetaslovo.pt/|title=Президентом Португалии избран Марселу Ребелу де Соуза|date=24 января 2016|publisher=[[Слово (газета, Португалия)|Слово]]|accessdate=2019-04-29|archivedate=2024-02-20|archiveurl=https://web.archive.org/web/20240220053910/https://gazetaslovo.pt/}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;embaixada&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.moscovo.embaixadaportugal.mne.pt/ru/o-посольствe/новости/200-в-португалии-избран-новый-президент|title=В Португалии избран новый Президент|date=26 января 2016|publisher=Посольство Португалии в России|accessdate=2017-03-04}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;tass&quot;&gt;{{Cite web|url=https://tass.ru/mezhdunarodnaya-panorama/2724946|title=Марселу Ребелу де Соуза вступил в должность президента Португалии|date=9 марта 2016|publisher=[[ТАСС]]|accessdate=2019-04-29}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;kremlin&quot;&gt;{{Cite web|url=http://kremlin.ru/events/president/news/57814|title=Встреча с Президентом Португалии Марселу Ребелу де Соузой|date=20 июня 2018|publisher=[[kremlin.ru]]|accessdate=2019-04-29}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;rbc&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.rbc.ru/politics/27/06/2018/5b33f84e9a79472d8b06f688|title=Президент Португалии передал Трампу привет от Путина|date=27 июня 2018|publisher=[[РБК]]|accessdate=2019-04-29}}&lt;/ref&gt; (ё '''ди Соза''' &lt;ref name=&quot;regnum&quot;&gt;{{Cite web|url=https://regnum.ru/news/polit/2062610.html|title=Марселу Ребелу ди Соза набрал на президентских выборах в Португалии 52 %|date=24 января 2016|publisher=[[Regnum]]|accessdate=2019-04-29|archivedate=2018-04-12|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180412211724/https://regnum.ru/news/polit/2062610.html}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ria 20160124&quot;&gt;{{Cite web|url=http://ria.ru/world/20160124/1364587693.html|title=Еxit poll: Марселу Ребелу ди Соза побеждает на выборах в Португалии|date=26 января 2016|publisher=[[РИА Новости]]|accessdate=2019-04-29}}&lt;/ref&gt; ; порт. Marcelo Nuno Duarte Rebelo de Sousa, тав. [[12 декабр]]и [[Соли 1948|1948]], [[Лиссабон]]) — арбоби давлатии [[Пуртуғол|Португалия]], [[Рӯйхати президентҳои Португалия|президенти 20-уми Ҷумҳурии Португалия]], собиқ [[вазир]] ва [[Вакил|аъзои парлумон]], [[Маълумоти ҳуқуқӣ|профессори ҳуқуқ]], ҳамчун рӯзноманигор, [[Сиёсатшиносӣ|таҳлилгари сиёсӣ]] ва шореҳ кор кардааст.

Ӯ 24 январи соли 2016 дар [[Интихоботи президентӣ дар Португалия (2016)|интихоботи президентии]] Португалия пирӯз шуда, 52% овозҳоро ба даст овард.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.presidenciais2016.mai.gov.pt/resultados-globais.html |title=Resultados Globais |accessdate=2016-02-04 |archivedate=2016-02-08 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160208160514/http://www.presidenciais2016.mai.gov.pt/resultados-globais.html }}&lt;/ref&gt; Ӯ 9 марти соли 2016 ба кор шурӯъ кард &lt;ref&gt;[http://www.dw.com/en/rebelo-de-sousa-wins-portuguese-presidency/a-19001785 Rebelo de Sousa wins Portuguese presidency]&lt;/ref&gt;.

== Кӯдакӣ ва ҷавонӣ ==
Дар [[Лиссабон]] таваллуд шудааст. Падару модари ӯ Балтазар Ребелу де Соуза, сиёсатмадори португалӣ, собиқ губернатори Мозамбик ва вазири ҳукумати Антониу де Салазар ва Мария даш Невеш Фернандес Дуарте мебошанд.

== Фаъолияти корӣ ==
Дар Донишгоҳи Лиссабон унвони ҳуқуқшиносӣ гирифтааст &lt;ref name=&quot;1news.az&quot;&gt;[http://1news.az/world/20160124011631426.html Президентские выборы пройдут в Португалии | 1news.az | Новости]&lt;/ref&gt;. [[Профессор]]и ҳуқуқ ва публитсисти тахассуси [[ҳуқуқи маъмурӣ]]. Вай дар факултаи ҳуқуқшиносии [[Донишгоҳи Лиссабон]] дарс медод&lt;ref&gt;[http://www.fd.ul.pt/docentes/listacat.pdf Teaching staff, Faculty of Law, University of Lisbon] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20080213224727/http://www.fd.ul.pt/docentes/listacat.pdf|date=2008-02-13}}&lt;/ref&gt;.

Ребелу де Соуза карераи худро дар доираи режими Давлати нав ҳамчун [[адвокат]] ва баъдтар ҳамчун рӯзноманигор оғоз кардааст. Соли 1974 ба [[Ҳизби сотсиал-демократӣ (Португалия)|ҳизби сотсиал-демократ]] пайваст &lt;ref name=&quot;1news.az&quot;/&gt;. Аз соли 1975 то 1976 —  узви [[Маҷлиси ҷумҳурӣ (Португалия)|парлумони Португалия]]. Аз соли 1981, ӯ котиби давлатии Шӯрои вазирон буд. Аз моҳи июни соли 1982 — вазири корҳои парлумонӣ.

Ӯ аз 31 марти соли 1996 то 27 майи соли 1999 раҳбари Ҳизби сотсиал-демократ буд. Дар соли 1998, де Соуза эътилофи марказгароёнро бо номи Эътилофи Демократӣ бо Ҳизби Халқӣ таъсис дод. Ноиби президенти Ҳизби Халқии Аврупо (1997-1999).

Ребелу де Соуза барномаи ҳафтаинаи таҳлили сиёсӣ дошт, ки ҳар рӯзи якшанбе дар телевизиони ҷамъиятии RTP, пас аз як барномаи қаблан монанд дар телевизиони хусусии TVI пахш мешуд. Дар соли 2010, ӯ аз RTP рафт ва ба TVI баргашт, то ҳамон барномаеро иҷро кунад, ки пештар дошт.

Ӯ инчунин узви Шӯрои машваратии президенти Португалия буд.

Ба гуфтаи ӯ, ӯ ҳамарӯза танҳо 4-5 соат мехобад. Аз ҷумлаи маҳфилҳои ӯ китобхонӣ аст (вай дар як рӯз то ду китоб мехонад).

== Раёсат ==
Ребелу де Соуза дар даври аввали овоздиҳӣ рӯзи 24 январи соли 2016 президенти Португалия интихоб шуд. Вай ҳамчун як мустақил амал намуда, ба эътидол ва ризоияти байниҳизбӣ муроҷиат кард &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.politico.eu/article/5-takeaways-from-portugals-presidential-election/|title=5 takeaways from Portugal’s presidential election|author=Paul Ames|website=POLITICO|date=2016-01-24|accessdate=2020-09-05}}&lt;/ref&gt;. Дар маъракаи пешазинтихоботии худ ӯ ваъда дод, ки ихтилофоти сиёсӣ ва мушкилоти кумаки молиявиро ба Португалия дар солҳои 2011-2014 ислоҳ мекунад. Ба фарқ аз пешгузаштаи худ Анибал Каваку Силва, ӯ ҳеч гоҳ қаблан мансабҳои баландпояи давлатиро ишғол накарда буд.&lt;ref&gt;{{Cite news|accessdate=2020-09-05|date=2016-03-09|work=Reuters|title=President says Portugal must respect EU, avoid return to crisis|url=https://www.reuters.com/article/us-portugal-politics-idUSKCN0WB1B0}}&lt;/ref&gt;

Дар моҳи марти соли 2020, де Соуза аз парлумон хоҳиш кард, ки вазъи фавқулоддаро барои пешгирии пандемияи COVID-19 иҷозат диҳад. Ин аввалин бор буд, ки кишвар пас аз эълони демократия дар соли 1974 вазъи фавқулода эълон кард &lt;ref&gt;{{Cite news|accessdate=2020-09-05|date=2020-03-18|work=Reuters|title=UPDATE 1-Portugal's president asks parliament to authorise state of emergency due to coronavirus|url=https://www.reuters.com/article/health-coronavirus-portugal-idUSL8N2BB7P6}}&lt;/ref&gt;.

28 декабри соли 2017, Ребелу де Соуза дар беморхонаи Карри Кабрали Лиссабон бистарӣ шуд ва дар он ҷо ҷарроҳии табобати чурраи нофӣ гузаронида шуд &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.dn.pt/portugal/marcelo-rebelo-de-sousa-internado-em-lisboa-para-ser-operado-9012633.html|title=Marcelo Rebelo de Sousa internado em Lisboa para ser operado de urgência - DN|website=www.dn.pt|lang=pt|accessdate=2020-09-05}}&lt;/ref&gt;.

Дар моҳи январи соли 2021, ӯ ба муҳлати дигар президенти Португалия интихоб шуд.

== Ҷоизаҳо ==
&lt;span&gt;Ҷоизаҳои Португалия&lt;/span&gt;&lt;div class=&quot;NavContent&quot;&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot; border=&quot;1&quot; cellpadding=&quot;4&quot; cellspacing=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:left;margin:0.5em 1em 0.5em 0; border:1px #005566 solid; border-collapse:collapse;&quot;
! bgcolor=&quot;#F5F5F5&quot; width=&quot;20%&quot; |&lt;font color=&quot;#696969&quot;&gt;Кишвар&lt;/font&gt;
! bgcolor=&quot;#F5F5F5&quot; width=&quot;20%&quot; |&lt;font color=&quot;#696969&quot;&gt;Сана&lt;/font&gt;
! colspan=&quot;2&quot; bgcolor=&quot;#F5F5F5&quot; width=&quot;55%&quot; |&lt;font color=&quot;#696969&quot;&gt;Ҷоиза&lt;/font&gt;
! bgcolor=&quot;#F5F5F5&quot; width=&quot;5%&quot; |&lt;font color=&quot;#696969&quot;&gt;Литерҳо&lt;/font&gt;
|-
|{{Парчамбандӣ|Португалия}}
|'''9 марта 2016—'''
| colspan=&quot;2&quot; |Кавалер Тройного ордена как Президент Португалии
|
|-
|{{Парчамбандӣ|Португалия}}
|'''9 марта 2016—'''
| colspan=&quot;2&quot; |Гроссмейстер Военного Ордена Башни и Меча, Доблести, Верности и Заслуг
|
|-
|{{Парчамбандӣ|Португалия}}
|'''9 марта 2016—'''
| colspan=&quot;2&quot; |Гроссмейстер ордена Христа
|
|-
|{{Парчамбандӣ|Португалия}}
|'''9 марта 2016—'''
| colspan=&quot;2&quot; |Гроссмейстер ордена Святого Беннета Ависского
|
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |{{Парчамбандӣ|Португалия}}
|'''9 марта 2016—'''
| width=&quot;15%&quot; |Гроссмейстер
| rowspan=&quot;2&quot; |Военного ордена Святого Якова и Меча
|
|-
|'''9 июня 1994 —''' 
|Командор
|ComSE
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |{{Парчамбандӣ|Португалия}}
|'''9 марта 2016—'''
| width=&quot;15%&quot; |Гроссмейстер
| rowspan=&quot;2&quot; |ордена Инфанта дона Энрике
|
|-
|'''9 июня 2005 —''' 
|Кавалер Большого креста
|GCIH
|-
|{{Парчамбандӣ|Португалия}}
|'''9 марта 2016—'''
| colspan=&quot;2&quot; |Гроссмейстер ордена Свободы
|
|-
|{{Парчамбандӣ|Португалия}}
|'''9 марта 2016—'''
| colspan=&quot;2&quot; |Гроссмейстер ордена Заслуг
|
|-
|{{Парчамбандӣ|Португалия}}
|'''9 марта 2016—'''
| colspan=&quot;2&quot; |Гроссмейстер ордена Народного образования
|
|-
|{{Парчамбандӣ|Португалия}}
|'''9 марта 2016—'''
| colspan=&quot;2&quot; |Гроссмейстер ордена Предпринимательских заслуг
|
|}

[[Акс:Marcelo_recebe_das_mãos_de_Mohamed_VI,_o_Grande-Colar_da_Ordem_de_Wissam_Al-Mohammadi_de_Marrocos.jpg|рост|мини|300x300пкс|Марселу Ребелу де Соуза с цепью ордена Мухамадийя на груди и король [[Марокаш|Марокко]] Мухаммед VI с Большой цепью ордена Сантьяго на груди]]
[[Акс:President_of_Portugal_Marcelo_Rebelo_de_Sousa_&amp;_President_of_Russia_Vladimir_Putin_in_the_Kremlin_in_Moscow,_20_June_2018._(01).jpg|рост|мини|300x300пкс|Марселу Ребелу де Соуза и президент Российской Федерации [[Владимир Путин]]. Москва, 20 июня 2018 года]]
&lt;span&gt;Аз хориҷа&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;NavContent&quot;&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot; border=&quot;1&quot; cellpadding=&quot;4&quot; cellspacing=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:left;margin:0.5em 1em 0.5em 0; border:1px #005566 solid; border-collapse:collapse;&quot;
! bgcolor=&quot;#F5F5F5&quot; width=&quot;20%&quot; |Кишвар 
! bgcolor=&quot;#F5F5F5&quot; width=&quot;20%&quot; |Сана
! colspan=&quot;2&quot; bgcolor=&quot;#F5F5F5&quot; width=&quot;55%&quot; |Номи ҷоиза (русӣ)
! bgcolor=&quot;#F5F5F5&quot; width=&quot;5%&quot; |&lt;font color=&quot;#696969&quot;&gt;Литерҳо&lt;/font&gt;
|-
|{{Парчамбандӣ|Марокаш}}
|'''27 июня 2016—'''
| colspan=&quot;2&quot; |Кавалер цепи ордена Мухамадийя
|
|-
|{{Парчамбандӣ|Ватикан}}
|'''7 июля 2016—'''
| colspan=&quot;2&quot; |Кавалер цепи ордена Пия
|
|-
|{{Парчамбандӣ|Фаронса}}
|'''26 августа 2016—'''
| colspan=&quot;2&quot; |Кавалер Большого креста ордена Почётного легиона
|
|-
|{{Парчамбандӣ|Миср}}
|'''21 ноября 2016—'''
| colspan=&quot;2&quot; |Кавалер Ожерелья Нила
|
|-
|{{Парчамбандӣ|Испания}}
|'''25 ноября 2016—'''
| colspan=&quot;2&quot; |Кавалер цепи ордена Изабеллы Католической
|
|-
|{{Парчамбандӣ|Кот-д’Ивуар}}
|'''2017—'''
| colspan=&quot;2&quot; |Кавалер Большого креста Национального ордена Республики Кот-д’Ивуар
|
|-
|{{Парчамбандӣ|Сербия}}
|'''25 января 2017&lt;ref&gt;{{Cite news|title=Serbian and Portuguese presidents exchange decorations -  - on B92.net|url=http://www.b92.net/eng/news/politics.php?yyyy=2017&amp;mm=01&amp;dd=25&amp;nav_id=100336|work=B92.net|accessdate=2017-01-26|language=en}}&lt;/ref&gt;—'''
| colspan=&quot;2&quot; |Кавалер ленты ордена Республики Сербия
|
|-
|{{Парчамбандӣ|Чили}}
|'''30 марта 2017—'''
| colspan=&quot;2&quot; |Кавалер цепи ордена Заслуг
|
|-
|{{Парчамбандӣ|Юнон}}
|'''21 апреля 2017—'''
| colspan=&quot;2&quot; |Кавалер Большого креста ордена Спасителя
|
|-
|{{Парчамбандӣ|Парагвай}}
|'''11 мая 2017—'''
| colspan=&quot;2&quot; |Кавалер цепи ордена Заслуг
|
|-
|{{Парчамбандӣ|Люксембург}}
|'''23 мая 2017—'''
| colspan=&quot;2&quot; |Рыцарь ордена Золотого льва Нассау
|
|-
|{{Парчамбандӣ|Мексика}}
|'''17 июля 2017&lt;ref&gt;[http://www.dof.gob.mx/nota_detalle.php?codigo=5490418&amp;fecha=17/07/2017 Diario Oficial de la Federación]&lt;/ref&gt;—'''
| colspan=&quot;2&quot; |Кавалер цепи ордена Ацтекского орла
|
|-
|{{Парчамбандӣ|Нидерланд}}
|'''10 октября 2017—'''
| colspan=&quot;2&quot; |Кавалер Большого креста ордена Нидерландского льва
|
|-
|{{Парчамбандӣ|Колумбия}}
|'''13 ноября 2017—'''
| colspan=&quot;2&quot; |Кавалер цепи ордена Бояки
|
|-
|{{Парчамбандӣ|Италия}}
|'''6 декабря 2017—'''
| colspan=&quot;2&quot; |Кавалер Большого креста декорированного лентой ордена «За заслуги перед Итальянской Республикой»
|
|-
|{{Парчамбандӣ|Испания}}
|'''13 апреля 2018&lt;ref&gt;[https://www.boe.es/boe/dias/2018/04/14/pdfs/BOE-A-2018-5100.pdf Официальный бюллетень]&lt;/ref&gt;—'''
| colspan=&quot;2&quot; |Кавалер цепи ордена Карлоса III
|
|-
|{{Парчамбандӣ|Хорватия}}
|'''4 мая 2018—'''
| colspan=&quot;2&quot; |Кавалер Большого орден Короля Томислава с лентой и большой утренней Звездой
|
|-
|{{Парчамбандӣ|Малта}}
|'''15 мая 2018—'''
| colspan=&quot;2&quot; |Почётный Компаньон Почёта с орденской цепью
|K.U.O.M.
|-
|{{Парчамбандӣ|Белгия}}
|'''23 октября 2018—'''
| colspan=&quot;2&quot; |Кавалер Большого креста ордена Леопольда I
|
|-
|{{Парчамбандӣ|Болгария}}
|'''30 января 2019—'''
| colspan=&quot;2&quot; |Кавалер ордена «Стара планина» с лентой
|
|-
|{{Парчамбандӣ|Перу}}
|'''25 февраля 2019—'''
| colspan=&quot;2&quot; |Кавалер Большого креста с бриллиантами ордена Солнца Перу
|
|-
|{{Парчамбандӣ|Ангола}}
|'''6 марта 2019—'''
| colspan=&quot;2&quot; |Кавалер ордена Агостиньо Нето
|
|-
|{{Парчамбандӣ|Эстония}}
|'''10 апреля 2019—'''
| colspan=&quot;2&quot; |Кавалер Большого креста на цепи ордена Креста земли Марии
|
|-
|{{Парчамбандӣ|Австрия}}
|'''18 июня 2019—'''
| colspan=&quot;2&quot; |Кавалер Большой почётной звезды «За заслуги перед Австрийской Республикой»
|
|}

== Эзоҳ ==
&lt;references group=&quot;&quot; responsive=&quot;1&quot;&gt;&lt;/references&gt;

== Пайвандҳо ==

* [http://www.geneall.net/P/per_page.php?id=111793 Нуно Дуарте Марсело Ребело де Соуза. генеалогия в португальском генеалогическом сайте]

&lt;/div&gt;

[[Гурӯҳ:Роҳбарони кунунии кишварҳо]]
[[Гурӯҳ:Википедия:Мақолаҳои бо сарчашма аз Викидода]]
[[Гурӯҳ:Википедиа:Зиндагиномаи муосирон]]
[[Гурӯҳ:Зодагони соли 1948]]
[[Гурӯҳ:Зодагони 12 декабр]]
[[Гурӯҳ:Президентҳои Португалия]]
[[Гурӯҳ:Аъзои Ҳизби сотсиал-демократии Португалия]]
[[Гурӯҳ:Сиёсатмадорони Португалия]]
[[Гурӯҳ:Сиёсатмадорони асри XXI]]
[[Гурӯҳ:Сарварони Аврупо асри XXI]]
[[Гурӯҳ:Ҳуқуқшиносони Португалия]]
[[Гурӯҳ:Рӯзноманигорони Португалия]]</text>
      <sha1>98zd6vpxogcute5z3et7jwwdym4wi88</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>TvN</title>
    <ns>0</ns>
    <id>287588</id>
    <revision>
      <id>1477309</id>
      <parentid>1292171</parentid>
      <timestamp>2026-06-18T15:10:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>30618</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1477309</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3394" sha1="i3ymuxzxyrfamaz0ardr97ob3o14qr1" xml:space="preserve">{{Шабакаи телевизионӣ
 |ном              = tvN
 |номи пурра       = Total Variety Network
 |логотип          = Logo tvN.svg
 |логоном          = 
 |бар              = 
 |мамлакат         = 
 |минтақаи пахш    = 
 |замони пахш      = шабонарӯзӣ
 |забон            = 
 |марказ           = 
 |формат           = 
 |мавзуъ           = 
 |оғоз             = 9 октябри 2006
 |анҷом            = 
 |сабаби басташавӣ = 
 |ҷойгузин кардан  = 
 |ҷойгузиншуда     = 
 |ҷойгузинӣ        = 
 |иҷозатнома       = 
 |бинандагон       = 
 |саҳм             = 
 |саҳм-сана        = 
 |саҳм-манбаъ      = 
 |асосгузор        = 
 |молик            = 
 |роҳбарон         = 
 |номҳои пештара   = 
 |каналҳои хоҳар   = 
 |овози канал      = 
 |шарикони шабака  = 
 |шиор             = 
 |сайт             = 
}}
'''«tvN»''' — як шабакаи фароғатии умумимиллии [[Кореяи Ҷанубӣ]] мебошад, ки ба [[CJ ENM]] [[CJ E&amp;M|E&amp;M Division]] тааллуқ дорад, ки дар платформаҳои кабелӣ, SkyLife ва IPTV дастрасанд.&lt;ref&gt;{{cite web|last=Park|first=Si-soo|title=tvN turns disadvantages into critical edge|url=http://www.koreatimes.co.kr/www/news/culture/2014/05/386_156855.html|work=[[The Korea Times]]|access-date=2014-05-11|date=9 May 2014}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|title=Cable Channels Woo Viewers Away from News|url=http://english.chosun.com/site/data/html_dir/2007/01/12/2007011261018.html|work=[[The Chosun Ilbo]]|access-date=2013-05-30|date=12 January 2007}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|last=Kim|first=Tong-hyung|title=Cable TV Industry at a Crossroads|url=http://www.koreatimes.co.kr/www/news/biz/2010/03/123_61772.html|access-date=2013-05-30|work=[[The Korea Times]]|date=3 March 2010}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|title=CJ E&amp;M makes 13.3 bil. won in TV drama exports|url=http://www.koreatimes.co.kr/www/news/culture/2012/12/201_123481.html|access-date=2012-12-05|newspaper=[[The Korea Times]]|date=30 October 2012}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|last=Sunwoo|first=Carla|title=CJ E&amp;M sees its programs spread far and wide|url=http://koreajoongangdaily.joinsmsn.com/news/article/article.aspx?aid=2961531|work=[[Korea JoongAng Daily]]|access-date=2013-05-30|date=31 October 2012|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20121105060636/http://koreajoongangdaily.joinsmsn.com/news/article/article.aspx?aid=2961531|archive-date=5 November 2012|accessdate=2021-03-14|archivedate=2012-11-05|archiveurl=https://web.archive.org/web/20121105060636/http://koreajoongangdaily.joinsmsn.com/news/article/article.aspx?aid=2961531}}&lt;/ref&gt; Аз соли 2014 сарварии шабакаро [[Ри Мён Ҳан]] ба уҳда дорад.

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Пайвандҳо ==
* [http://tvn.tving.com/tvn Саҳифаи расмии tvN]

{{Authority control}}

[[Гурӯҳ:Шабакаҳои телевизионӣ, роҳандозишуда дар соли 2006]]
[[Гурӯҳ:Шабакаҳои телевизионии Кореяи Ҷанубӣ]]
[[Гурӯҳ:Шабакаҳои телевизионии куриёизабон]]</text>
      <sha1>i3ymuxzxyrfamaz0ardr97ob3o14qr1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Болдумсоз</title>
    <ns>0</ns>
    <id>288440</id>
    <revision>
      <id>1477377</id>
      <parentid>1302354</parentid>
      <timestamp>2026-06-18T20:58:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>30618</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1477377</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3705" sha1="bm6gal9s1lc1co21fvg2f15wpo7i59o" xml:space="preserve">{{МА
| мақом = шаҳр
| номи тоҷикӣ = Болдумсоз
| номи аслӣ = {{lang-tk|Boldumsaz}}
| кишвар = Туркманистон
| lat_deg = 42
| lon_deg = 59
| lat_min = 8
| lat_dir = 
| lon_min = 40
| lon_sec = 
| lon_dir = 
| аҳолӣ = 23 253
| соли барӯйхатгирӣ = 2009
| ҳайати миллӣ = тукманҳо, ӯзбекҳо
| ҳайати динӣ = [[мусулмон]]они [[ҳанафӣ|ҳанафимазҳаб]]
| этнохороним = 
| DST = 
| коди телефон = +993 447
| нишонаи почта = 746350
}}'''Болдумсоз''' ( туркм.&lt;span lang=&quot;tk&quot;&gt;Boldumsaz&lt;/span&gt;, то соли 1993 - '''Калинин''' &lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://rosreestr.ru/upload/Doc/19-upr/%D0%AD%D0%B1%D1%8E%D0%BB%D0%BB%D0%B5%D1%82%D0%B5%D0%BD%D1%8C_%D0%9E%D0%B1%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D0%B9_%D0%B8%D1%8E%D0%BD%D1%8C.rar |title=Электронный бюллетень «Изменения географических названий государств-участников СНГ (обновленный по состоянию на 2018 г.)» |accessdate=2021-04-13 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20190823054036/https://rosreestr.ru/upload/Doc/19-upr/%25D0%25AD%25D0%25B1%25D1%258E%25D0%25BB%25D0%25BB%25D0%25B5%25D1%2582%25D0%25B5%25D0%25BD%25D1%258C_%25D0%259E%25D0%25B1%25D0%25BD%25D0%25BE%25D0%25B2%25D0%25BB%25D0%25B5%25D0%25BD%25D0%25BD%25D1%258B%25D0%25B9_%25D0%25B8%25D1%258E%25D0%25BD%25D1%258C.rar |archivedate=2019-08-23 }}&lt;/ref&gt; ) шаҳр, маркази маъмурии  этрапи (ноҳия) Болдумсоз  аст  дар [[вилояти Дашогуз]]&lt;nowiki/&gt;и [[Туркманистон]] .

== Ҷойгоҳ ==
Истгоҳи роҳи оҳан дар хатти [[Урганҷ]] - Бейнеу . Аҳолӣ - 22 763 нафар. (2008) &lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.world-gazetteer.com/wg.php?x=&amp;men=gcis&amp;lng=en&amp;des=gamelan&amp;geo=-3&amp;srt=pnan&amp;col=abcdefghimoq&amp;msz=1500&amp;geo=-211 |title=World Gazetteer |accessdate=2012-12-05 |archivedate=2011-11-16 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20111116074124/http://www.world-gazetteer.com/wg.php?x=&amp;men=gcis&amp;lng=en&amp;des=gamelan&amp;geo=-3&amp;srt=pnan&amp;col=abcdefghimoq&amp;msz=1500&amp;geo=-211 }}&lt;/ref&gt;, 23,253 ( [[Соли 2009|2009]] ).

Дар моҳи июни соли 2016 бо Қарори Маҷлиси Туркманистон, шаҳраки Болдумсаз, ноҳияи Болдумсаз  ҳамчун шаҳр дар этрап (ноҳия) тасниф карда шуд, дар ҳоле ки шаҳр деҳаҳои Байҷамерген, Бектемир, Дишко, Гокленг, Ушаган генгешлик 10 йил абаданлик ва деҳаи Галкиниш генгешлик  Ровачлик ноҳияи Болдумсаз муттаҳид карда шуданд &lt;ref&gt;[http://www.parahat.info/edict/2016-06-17-postanovlenie-medjlisa-turkmenistana-ob-administrativno-territorialnyh-voprosah-dashoguzskogo-velayata Об административно-территориальных вопросах Дашогузского велаята]&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://tdh.gov.tm/index.php/ru/2013-04-29-11-55-24/2013-04-13-07-33-58/17445-2016-06-16-23-21-00 |title=Постановление Меджлиса Туркменистана |accessdate=2021-04-13 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160629140851/http://tdh.gov.tm/index.php/ru/2013-04-29-11-55-24/2013-04-13-07-33-58/17445-2016-06-16-23-21-00 |archivedate=2016-06-29 }}&lt;/ref&gt; .

== Эзоҳ ==
{{Эзоҳ}}
{{Шаҳрҳои Туркманистон}}
[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои Туркманистон]]</text>
      <sha1>bm6gal9s1lc1co21fvg2f15wpo7i59o</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Гилермо Лассо</title>
    <ns>0</ns>
    <id>288514</id>
    <revision>
      <id>1477410</id>
      <parentid>1470690</parentid>
      <timestamp>2026-06-18T23:17:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>30618</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1477410</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5403" sha1="pioynlkl4mzeg49p28bld7sg1bssrco" xml:space="preserve">{{Ходими давлатӣ|тасвир=President Guillermo Lasso 2022.jpg}}
'''Гилермо Алберто Сантяго Лассо Мендоза''' ({{ВД-Дебоча}}) — президенти интихобшудаи [[Эквадор]], бонкдор ва сиёсатмадор. Лассо бузургтарин саҳмдори Banque de Guayaquil (Банк де Гуаякил) мебошад.

== Зиндагинома ==
Гилермо Лассо 16 ноябри соли 1955 дар Гуаякил таваллуд шудааст, писари хизматчии давлатӣ&lt;ref name=&quot;rusecuador-bio&quot;&gt;{{Cite web |url=http://rusecuador.ru/component/glossary/%D0%93%D0%BB%D0%BE%D1%81%D1%81%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%B9-1/%D0%93/%D0%93%D0%B8%D0%BB%D1%8C%D0%B5%D1%80%D0%BC%D0%BE-%D0%9B%D0%B0%D1%81%D1%81%D0%BE-26/ |title=Гильермо Лассо {{!}} Глоссарий |accessdate=2021-04-16 |archivedate=2021-05-06 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210506164507/https://rusecuador.ru/component/glossary/%D0%93%D0%BB%D0%BE%D1%81%D1%81%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%B9-1/%D0%93/%D0%93%D0%B8%D0%BB%D1%8C%D0%B5%D1%80%D0%BC%D0%BE-%D0%9B%D0%B0%D1%81%D1%81%D0%BE-26/ }}&lt;/ref&gt;.

Соли 1998 губернатори музофоти Гуаяс таъйин карда шуд&lt;ref name=&quot;rusecuador-bio&quot;/&gt;. Соли 1999 вай вазири иқтисод шуд ва ҳамзамон вазорати молия ва вазорати энержии кишварро идора кард, аммо дар ин вазифа ҳамагӣ 37 рӯз кор кард. Аз сабаби ихтилофи назар дар бораи қарзи давлатӣ бо президент [[Хамил Мауад]] ӯ маҷбур шуд, ки истеъфо диҳад.

Мушовири иқтисодии [[Люсио Гутиеррес]] буд&lt;ref name=&quot;rusecuador-bio&quot;/&gt;.

Солҳои дароз ӯ ба бонки хусусии «Гуаякил» роҳбарӣ мекард&lt;ref name=&quot;rusecuador-bio&quot;/&gt;.

Номзади президентӣ дар [[Интихоботи умумӣ дар Эквадор (2013)|интихоботи умумии Эквадор 2013]] аз ҳизби CREO. Вай бо 22,68 % овозҳо дар ҷои дуввум қарор гирифт, аммо президенти амалкунанда [[Рафаэл Корреа]] беш аз ду маротиба, яъне 57,17 % овоз гирифт.

Дар аввали соли 2017, Лассо маъракаи дуввуми президентии худро ҳамчун номзад аз CREO дар [[Интихоботи умумӣ дар Эквадор (2017)|интихоботи президентии соли 2017]] оғоз кард, бо он ки президенти кунунӣ Корреа аллакай ду давра адои вазифа кардааст ва аз ин рӯ, бинобар маҳдудияти конститутсионӣ наметавонад дубора номзад шавад. Мавзӯи маъракаи Лассо таъсиси 1 миллион ҷойҳои корӣ дар Эквадор буд. Якҷоя бо [[Морено, Ленин|Ленин Морено]] ба даври дуввум рафт&lt;ref&gt;[https://regnum.ru/news/polit/2241944.html В Эквадоре состоится второй тур президентских выборов] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20170225125857/https://regnum.ru/news/polit/2241944.html |date=2017-02-25 }} ИА REGNUM&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://rusecuador.ru/ecuador-novedades/politica/16651-lenin-moreno-i-gilermo-lasso-vstretyatsya-vo-vtorom-ture-prezidentskix-vyborov-v-ekvadore.html |title=Ленин Морено и Гильермо Лассо встретятся во втором туре президентских выборов в Эквадоре |accessdate=2021-04-16 |archivedate=2017-02-25 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20170225130023/http://rusecuador.ru/ecuador-novedades/politica/16651-lenin-moreno-i-gilermo-lasso-vstretyatsya-vo-vtorom-ture-prezidentskix-vyborov-v-ekvadore.html }}&lt;/ref&gt;, ки дар он мағлуб шуд ва 49 % овозҳоро ба даст овард&lt;ref&gt;{{Cite news|title=Ленин и светлое будущее Эквадора: что известно о лидере президентской гонки|url=http://tass.ru/mezhdunarodnaya-panorama/4033194|work=ТАСС|accessdate=2017-04-05|language=ru}}&lt;/ref&gt;.

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Пайвандҳо ==
* [http://guillermolasso.ec/ Саҳифаи шахсии Гиллермо Лассо]{{ref-es}} &lt;span class=&quot;ref-info&quot; style=&quot;cursor:help;&quot; title=&quot;на испанском языке&quot;&gt;)&lt;/span&gt;
* [http://www.cidob.org/es/documentacion/biografias_lideres_politicos/america_del_sur/ecuador/guillermo_lasso_mendoza Биография cidob.org] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20141219045558/http://www.cidob.org/es/documentacion/biografias_lideres_politicos/america_del_sur/ecuador/guillermo_lasso_mendoza |date=2014-12-19 }}{{ref-es}} &lt;span class=&quot;ref-info&quot; style=&quot;cursor:help;&quot; title=&quot;на испанском языке&quot;&gt;)&lt;/span&gt;
{{ПБ}}
{{Сарварони кишварҳои Амрикои Ҷанубӣ}}
[[Гурӯҳ:Вазирони Эквадор]]
[[Гурӯҳ:Президентҳои Эквадор]]</text>
      <sha1>pioynlkl4mzeg49p28bld7sg1bssrco</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Кутаиси</title>
    <ns>0</ns>
    <id>290346</id>
    <revision>
      <id>1477516</id>
      <parentid>1469854</parentid>
      <timestamp>2026-06-19T05:26:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>30618</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1477516</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="18663" sha1="ol5tf9tnzi9gota43iuu6igblyoiw18" xml:space="preserve">{{ВМ
| Кишвар = {{Парчам|Гурҷистон}}
}}
'''Кутаиси''' ({{Lang-ka|ქუთაისი}}, номҳои бостонӣ: აია, ქუთაია, ქოითიია, ქოთიაიონი, ქვათათისი — ''Эия'', ''Кутая'', ''Коитая'', ''Котиаиони'', ''Квататтиси'', дар империяи Россия — ''Кутаис'') — яке аз қадимтарин шаҳрҳо ва марказҳои фарҳанги гурҷӣ&lt;ref&gt;[https://cyberleninka.ru/article/n/status-abhazii-v-sostave-gruzii-k-istorii-voprosa СТАТУС АБХАЗИИ В СОСТАВЕ ГРУЗИИ: К ИСТОРИИ ВОПРОСА]&lt;/ref&gt; . Муҳимтарин маркази таърихӣ ва иқтисодии [[Гурҷистон|Гурҷистони]] Ғарбӣ, маркази маъмурии минтақаи Имеретия.

Кутаисиро шаҳри май ва садбаргҳо ({{Lang-ka|სავარდო და სამაისო}}) меноманд. [[2 май]] зиёда аз сад сол пай дар пай ҳамчун Рӯзи шаҳр — кутайсоба таҷлил карда мешавад.

== Ҷуғрофия ==
Дар ду соҳили дарёи Риони, дар баландии 125-300 м аз сатҳи баҳр ҷойгир аст. [[Фурудгоҳи бин‌алмиллалии Кутаиси|Фурудгоҳи Байналмилалии Копитнарӣ]] дар 22 км ҷанубу ғарби шаҳр ҷойгир аст. Масофа то [[Тифлис|Тбилиси]] — 220 км, то Поти — 100 км, то [[Батуми]] — 150 км, то [[Сухумӣ|Сухуми]] — 200 км, то Зугдиди — 100 км.

== Этимология ==
Номи шаҳр аз калимаи гурҷии ქვა — &quot; ''санг'' &quot; сарчашма мегирад, зеро дар замонҳои қадим танҳо шимоли дарёи Риони пурсокин буд (ки ин ба иқтибоси аз [[Прокопияи Қайсария]] зер мувофиқ аст), ки санглох буд.

Мувофиқи нусхаи дигар, ин ном аз калимаи абхозии ''қыҭа'' — «деҳа» омадааст&lt;ref&gt;{{Книга|автор=[[Гулиа, Дмитрий Иосифович|Гулия Д. И.]]|заглавие=История Абхазии|год=1925|ссылка=https://search.rsl.ru/ru/record/01007975708|место=[[Тифлис]]|издательство=Изд. Наркомпроса С.С.Р. Абхазии (3-я типография Полиграфтреста ВСНХ Грузии)|том=I|страниц=340|страницы=64|тираж=1000}}&lt;/ref&gt;.

== Таърих ==
Кофтуковҳои археологӣ нишон медиҳанд, ки Кутаиси дар асрҳои 6-5 то милод таъсис ёфтааст&lt;ref&gt;Gela Gamkrelidze. ''[https://archive.nyu.edu/handle/2451/60943 Researches in Iberia-Colchology]''. Edited by David Braiind (Prof, of University of Exeter (UK)) // Olar Lordkipanidze Center of Archaeology of Georgian National Museum. P. 43 «According to the data on archaeological excavations on the Gabashvili, Dateshidze and Ukimerioni hills in Kutaisi, an urban-type settlement of the 6-5 cent. BC was found to be concentrated»&lt;/ref&gt;. Таърихи ҳуҷҷатии Кутаиси аз асри 3 то милод оғоз меёбад, вақте ки, он дар Аргонавтикаи Аполлон Родосский  &quot;китоби 2, 398-402&quot; меояд&lt;ref&gt;{{Книга|автор=[[Аполлоний Родосский]]|заглавие=«[[Аргонавтика]]»|оригинал=Ἀργοναυτικά|ссылка=http://litpamyatniki.ru/library/987|ответственный=Перевод Н. А. Чистяковой|место=М.|издательство=Науч.-изд. центр «Ладомир»: «Наука»|год=2001|страниц=237|серия=«Литературные памятники»|isbn=5-86218-288-8|тираж=2500}}&lt;/ref&gt;.

Дар замонҳои қадим, мувофиқи маълумоти бисёр муаррихон ва нависандагони қадим, аз ҷумла дар бораи онҳое, ки дар боло номбар шуданд, Кутаиси пойтахти салтанати Колхида, яъне колхҳо - гурҷиёни қадим буд. Аз асрҳои 8-13 Кутаиси пойтахти Салтанати Абхозистон буд. Дар солҳои 1760 онро туркҳо забт карданд ва аз ҷониби артиши Русия дар 1770 озод карда шуд.

Соли 1810 он ба [[Империяи Русия|империяи Россия]] ҳамроҳ карда шуд, аз соли 1811 то 1840 маркази [[вилояти Имеретия]] буд. Аз соли 1846 то 1917 — маркази [[Губернияи Кутаисӣ|губернияи Кутаиси]].

Дар давоми солҳои [[Иттиҳоди Шӯравӣ|Ҳокимияти Шӯравӣ]], он дуввумин маркази муҳими саноатии Гурҷистон буд. Онҷо сохта шуданд: заводҳои мошинсозӣ, тракторсозӣ, литопон, электромеханикӣ ва ғайра. Бюрои махсуси конструктории Кутаиси (СКБ Проектприбор, 1960-1990) сарвари ташкилоти Вазорати асбобҳои СССР оид ба андозагирии намӣ ва вискозиметрия мебошад. Пас аз [[Пошхӯрии Иттиҳоди Шӯравӣ|пошхӯрии СССР]] оғози бӯҳрони иқтисодӣ боиси баста шудани бисёр корхонаҳои шаҳр гардид.

Дар моҳи октябри соли 1993, ҳангоми [[ҷанги шаҳрвандӣ дар Гурҷистон]]&lt;nowiki/&gt;звиадистҳо ба Кутаиси ҳамла карданд, ки суқути он ба звиадистон ба Тбилиси роҳ кушод; ҷангҳо дар наздикии шаҳр буданд&lt;ref name=&quot;Оборона&quot;&gt;{{Статья|автор=Камышев Д.|заглавие=Ситуация в Грузии. Сторонники грузинского экс-президента штурмуют Кутаиси|язык=ru|ссылка=https://www.kommersant.ru/doc/62606|издание=«[[Коммерсантъ]]»|тип=газета|номер=202|год=1993|месяц=10|день=21}}&lt;/ref&gt;. Пас аз як ҳамлаи номуваффақ ба шаҳри Тсхалтубо, воқеъ дар 8-километрии Кутаиси, ҳамлаи зидди нерӯҳои ҳукуматӣ оғоз ёфт, ки бо шикасти ниҳоии звиадистон ва марги Гамсахурдиа анҷом ёфт.
Дар солҳои 2008-2012 дар Кутаиси биноҳои парлумон ва [[ҳукумати Гурҷистон]] сохта шуданд. Тирамоҳи соли 2012 парлумони Гурҷистон ба Кутаиси кӯчид, аммо моҳи декабри соли 2018 қарор шуд, ки парлумон ба пойтахти Гурҷистон баргардонида шавад.&lt;ref name=&quot;Столица&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.pnp.ru/politics/parlament-gruzii-vozvrashhaetsya-iz-kutaisi-v-stolicu.html|title=Парламент Грузии возвращается из Кутаиси в столицу|author=Валерий Октябрёв|website=«Парламентская газета»|date=2018-12-06|lang=ru|accessdate=2020-06-01}}&lt;/ref&gt; Бинои парлумон, ки барои сохтани он Ёдбуди шарафи ҳарбӣ хароб карда шуд, қарор шуд, ки ба Вазорати корҳои дохилии Гурҷистон барои академия дода шавад.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://regnum.ru/news/polit/2487129.html|title=Парламент Грузии вернут в Тбилиси|website=[[Regnum|ИА Regnum]]|date=2018-09-22|lang=ru|accessdate=2020-06-01|archivedate=2021-06-19|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210619222323/https://regnum.ru/news/polit/2487129.html}}&lt;/ref&gt;

== Таркиби динӣ ==
То соли 1863 дар шаҳр 1813 масеҳии православӣ, 570 пайрави калисои арманӣ, 725 католик, 1290 яҳудӣ ва 31 мусулмон зиндагӣ мекарданд.  Он замонҳо шаҳр 5 ибодатхонаи православӣ ва 1 арманӣ, 1 калисои католикӣ (ҳоло Гурҷистон) ва 1 канисаи яҳудӣ дошт&lt;ref name=&quot;Сем&quot;&gt;{{Книга|автор=[[Семёнов-Тян-Шанский Пётр Петрович|Семёнов П. П.]]|часть=Кутаис|заглавие=Гeогpaфичeско-cтaтиcтичecкий cлoваpь Рoccийcкой Импepии. Том II|ответственный=|издание=|место=СПб|издательство=Тип. В. Безобразова и Комп.|год=1865|страницы=881|страниц=898}}&lt;/ref&gt;

== Аҳолӣ ==
Аҳолии шаҳр ва мунисипалитет то 1 январи соли 2020 135201 нафарро ташкил дод&lt;ref name=&quot;оценка20152020&quot;&gt;{{Cite web|url=https://geostat.ge/media/31044/1-3---population-by-cities-and-boroughs.xlsx|title=Population as of 1 January by cities and boroughs|website=Geostat official website|description=''&lt;small&gt;Численность населения Грузии с разбивкой по городам и районам на начало января 2015—2020 гг.&lt;/small&gt;''|format=xlsx|lang=en|accessdate=2020-05-04|archiveurl=https://web.archive.org/web/20201014231906/https://www.geostat.ge/media/31044/1-3---population-by-cities-and-boroughs.xlsx|archivedate=2020-10-14}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.geostat.ge/en/modules/categories/41/population|title=Population and Demography / Population. Population as of 1 January|website=Geostat official website|lang=en|accessdate=2020-06-02}}&lt;/ref&gt;, то 1 январи соли 2014 - 147.000 нафар &lt;ref name=&quot;Yearbook_2014&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.geostat.ge/cms/site_images/_files/yearbook/Yearbook_2014.pdf|title=Statistical Yearbook Of Georgia, 2014|website=Geostat official website|lang=en|deadlink=yes|accessdate=2016-06-04|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160416141649/http://www.geostat.ge/cms/site_images/_files/yearbook/Yearbook_2014.pdf|archivedate=2016-04-16}}&lt;/ref&gt;, то 1 январи соли 2005 - 184.500 нафар &lt;ref name=&quot;оценка 1&quot;&gt;{{Cite web|url=http://geostat.ge/cms/site_images/_files/english/population/01%20Population%20by%20municipalities%20for%20the%20beginning%20of%20the%20year.xls|title=01. Population by municipalities for the beginning of the year|website=Geostat official website|description=''&lt;small&gt;Численность населения муниципалитетов и краёв Грузии на начало года в 2000—2016 гг.&lt;/small&gt;''|format=xls|lang=en|deadlink=yes|accessdate=2016-04-29|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160625125249/http://www.geostat.ge/cms/site_images/_files/english/population/01%20Population%20by%20municipalities%20for%20the%20beginning%20of%20the%20year.xls|archivedate=2016-06-25}}&lt;/ref&gt;, 2002 — 186,000 нафар, то моҳи январи соли 1989 — 234,870 нафар &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://demoscope.ru/weekly/ssp/sng89_reg2.php|title=Всесоюзная перепись населения 1989 г. Численность городского населения союзных республик, их территориальных единиц, городских поселений и городских районов по полу|website=[[Демоскоп Weekly]]|lang=ru|accessdate=2020-06-02}} Демоскоп&lt;/ref&gt;.
{|
| valign=&quot;top&quot; |
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align:left&quot;
|+ Таркиби этникӣ мувофиқи барӯйхатгирии соли 2002 &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/9/92/Georgia_Census_2002-_Ethnic_group_by_major_administrative-territorial_units.pdf|title=Georgia Census 2002: Ethnic group by major administrative-territorial units|publisher=State Departments of Statistics of Georgia|deadlink=no|accessdate=October 11, 2007|archiveurl=https://www.webcitation.org/61D3mObfu?url=http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/9/92/Georgia_Census_2002-_Ethnic_group_by_major_administrative-territorial_units.pdf|archivedate=2011-08-25}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://pop-stat.mashke.org/georgia-ethnic2002.htm|title=Georgia ethnic 2002|website=pop-stat.mashke.org|lang=en|deadlink=no|accessdate=2020-06-02|archiveurl=https://web.archive.org/web/20111123095642/http://pop-stat.mashke.org/georgia-ethnic2002.htm|archivedate=2011-11-23}}&lt;/ref&gt;
| [[Гурҷиҳо]]
| align=&quot;right&quot; | 181,465
| align=&quot;right&quot; | 97,6%
|-
| [[Русҳо]]
| align=&quot;right&quot; | 2223
| align=&quot;right&quot; | 1.2%
|-
| Арманиҳо
| align=&quot;right&quot; | 613
| align=&quot;right&quot; | 0.3%
|-
| [[Укроинҳо|Украинҳо]]
| align=&quot;right&quot; | 293
| align=&quot;right&quot; | 0.1%
|-
| [[Осетинҳо]]
| align=&quot;right&quot; | 245
| align=&quot;right&quot; | 0.1%
|-
| [[Озарбойҷонҳо|Озарбойҷониҳо]]
| align=&quot;right&quot; | 132
| align=&quot;right&quot; | 0.1%
|-
| Юнониҳо
| align=&quot;right&quot; | 127
| align=&quot;right&quot; | 0.1%
|-
| дигарон
| align=&quot;right&quot; | 861
| align=&quot;right&quot; | 0,5%
|-
| Ҷамъ
| align=&quot;right&quot; | 185,965
| align=&quot;right&quot; | 100.0 %
|}
| {{0|2}}
| valign=&quot;top&quot; |
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align:left&quot;
|+ Таркиби этникӣ мувофиқи барӯйхатгирии соли 2014&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://pop-stat.mashke.org/georgia-ethnic-loc2014.htm|title=Ethnic composition of Georgia 2014|website=pop-stat.mashke.org|description=''&lt;small&gt;Национальный состав населения Грузии, его регионов и населённых пунктов по переписи населения 2014 года&lt;/small&gt;''|lang=en|accessdate=2020-06-02|archivedate=2018-11-04|archiveurl=https://web.archive.org/web/20181104125931/http://pop-stat.mashke.org/georgia-ethnic-loc2014.htm}}&lt;/ref&gt;
| [[Гурҷиҳо]]
| align=&quot;right&quot; | 146,153
| align=&quot;right&quot; | 99.00%
|-
| [[Русҳо]]
| align=&quot;right&quot; | 533
| align=&quot;right&quot; | 0.36%
|-
| [[Укроинҳо|Украинҳо]]
| align=&quot;right&quot; | 151
| align=&quot;right&quot; | 0.10%
|-
| Арманиҳо
| align=&quot;right&quot; | 127
| align=&quot;right&quot; | 0.09%
|-
| [[Лӯлиҳо|Ҷӯгиҳои]]
| align=&quot;right&quot; | 101
| align=&quot;right&quot; | 0,07%
|-
| Ашуриён
| align=&quot;right&quot; | 75
| align=&quot;right&quot; | 0,05%
|-
| Юнониҳо
| align=&quot;right&quot; | 66
| align=&quot;right&quot; | 0.04%
|-
| Яҳудиён
| align=&quot;right&quot; | 60
| align=&quot;right&quot; | 0.04%
|-
| [[Озарбойҷонҳо|Озарбойҷониҳо]]
| align=&quot;right&quot; | 54
| align=&quot;right&quot; | 0.04%
|-
| [[Осетинҳо]]
| align=&quot;right&quot; | 51
| align=&quot;right&quot; | 0.03%
|-
| [[Абхозҳо]]
| align=&quot;right&quot; | 13
| align=&quot;right&quot; | 0.01%
|-
| &lt;small&gt;дигарон&lt;/small&gt;
| align=&quot;right&quot; | 251
| align=&quot;right&quot; | 0.17%
|-
| Ҷамъ
| align=&quot;right&quot; | 147,635
| align=&quot;right&quot; | 100.00%
|}
|}

== Нақлиёт ==
Ҳоло нақлиёти асосӣ дар Кутаиси таксиҳои маршруткавӣ мебошанд. Инчунин автобуси шаҳрӣ низ ҳаст (автобусҳои Steyr SL11 HUA280, Neoplan N407, Gräf &amp; Stift, Neoplan N4007NF ва ғайра истифода мешаванд). Ду истгоҳи роҳи оҳан Кутаисиро бо Гурҷистони Ғарбӣ ва Шарқӣ мепайвандад. Инчунин дар наздикии шаҳр фурудгоҳи байналмилалии Копитнари ҷойгир аст, ки дар охири соли 2012 таҷдид ва боз карда шуд&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.apsny.ge/2012/pol/1348782373.php|title=Саакашвили: Через год между Грузией и Европой будет установлен безвизовый режим|website=Грузия Online|date=2012-09-27|lang=ru|accessdate=2020-06-02|archivedate=2013-10-29|archiveurl=https://web.archive.org/web/20131029201051/http://www.apsny.ge/2012/pol/1348782373.php}}&lt;/ref&gt;.

То соли 2009 дар шаҳр системаи троллейбус мавҷуд буд.

== Фарҳанг ==
Дар шаҳр театри драмавӣ аз охири асри 19 амал мекунад, моҳи декабри соли 1969 театри опера ва балети ба номи М. Баланчивадзе кушода шуд&lt;ref&gt;{{Статья|автор=[[Мосешвили, Юрий Владимирович|Мосешвили Ю. В.]]|заглавие=Два больших дебюта|ссылка=http://portal-kultura.ru/upload/iblock/28b/1970.01.06.pdf|язык=ru|издание=«[[Советская культура (газета)|Советская культура]]»|тип=газета|год=1970|месяц=1|день=6|номер=}}&lt;/ref&gt;.

== Раҳбарон ==

* Нугзар Палиани (2002—2004)
* Георгий Георгадзе (2004—2005, и. в.)
* Бесо Гулодрава (2005)
* Георгий Чоговадзе (2005—2006, и. в.)
* Бакур Баланчивадзе (2006—2007)
* Нико Качкачишвили (2007, и. в.)
* Нугзар Шамугия (2007—2009)
* Гия Тевдорадзе (2009—2012)
* Бесик Брегадзе (2012—2013)
* Дмитрий Копалиани (2013)
* Нико Качкачишвили (2013, и. в.)
* Шота Мургулия (2013—2017)
* Георгий Чигвария (с 2017)

== Галерея ==
&lt;center&gt;&lt;gallery widths=&quot;130px&quot; heights=&quot;130px&quot;&gt;
Kutaisi Rioni da citeli xidi (4).JPG|Қалъаи Укимериони
Kutaisi W W vert 3 0 View from South.jpg|Намоиши моҳвора
Кутаиси.jpg|Кутаиси
Kutaisi. A renovated downtown street (Photo A. Muhranoff, 2010).jpg|Кӯча дар Кутаиси
&lt;/gallery&gt;&lt;/center&gt;

== Эзоҳ ==
{{Эзоҳ|2}}
[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои Гурҷистон]]
[[Гурӯҳ:Кутаиси]]
[[Гурӯҳ:Саҳифаҳое, ки бо тарҷумаҳои ношинос оварда шудаанд]]</text>
      <sha1>ol5tf9tnzi9gota43iuu6igblyoiw18</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Бух (ноҳияи Берлин)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>290526</id>
    <revision>
      <id>1477394</id>
      <parentid>1414867</parentid>
      <timestamp>2026-06-18T21:36:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>30618</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1477394</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="26736" sha1="miiqu2lizv03lrxycd8apgct57e2hnv" xml:space="preserve">{{ВМ
| Номи тоҷикӣ = Бух
| Кишвар = {{Парчам|Олмон}}
| Мақом = ноҳияи Берлин
| Тобеъи = [[Панков]], [[Берлин]]
}}

'''Бух''' ({{Lang-de|Buch}}) — ноҳияи шимолу-шарқии [[Берлин]], ҳамчун қисми ҳавзаи маъмурии дар соли 2001-васеъшудаи [[Панков]], ки дар даруни он ӯ бо се ноҳия: [[Каров]], [[Франтсёзиш-Бухҳолтс]] ва [[Бланкенфелде]] ҳаммарз аст. Илова бар ин, Бух бо [[Заминҳои Олмон|замини федералии]] [[Бранденбург]] сарҳади тӯлонӣ дорад. Ноҳияи муосири Бух пеш аз ҳама бо муассисаҳои тиббӣ ва илмии он маъруф аст. Дар ин ҷо олимон ва таҷрибаомӯзони сатҳи ҷаҳонӣ дар замонҳои гуногун кор кардаанд &lt;ref name=&quot;известность&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.berlin-ru.net/ru/08ru-013.htm|title=Кампус Берлин-Бух|author=|date=|publisher=«berlin-ru»|accessdate=2020-05-06}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Geschichte_Buch&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.amazon.de/Denkmale-Berlin-Bezirk-Berlin-Pankow-Ortsteil/dp/3865685439|title=Denkmale in Berlin Bezirk Berlin-Pankow/Ortsteil Buch|author=Haila Ochs, Michael Hofmann, Caroline Rolka|date=2010-01-11|publisher=[[Amazon]]|lang=de|accessdate=2020-05-06}}&lt;/ref&gt;.

== Нишон ва ном ==
[[Акс:Coat_of_arms_de-be_buch_1987.png|мини|173x173пкс| Нишони пешини Бух]]
Нишони Бух соли 1987 ба тарҳи чопи ҳифзшудаи рангин ва «маънои суханварӣ» -и он асос ёфтааст. Тасвири дарахти бих ({{Lang-de|Buchе}}) бо номи деҳаи Бух алоқаманд аст, ки аслан аз калимаи славянии &quot;бук&quot; гирифта шудааст. ''Рӯбоҳи'' сурх ({{Lang-de|Fuchs}}), бо лаҳҷаи Voß, бо соҳибони ин мулк, графҳои фон Восс-Бух ({{Lang-de|Grafen von Voß-Buch}}) алоқаманд аст &lt;ref name=&quot;Geschichte_Buch&quot;/&gt;.

== Таърих ==

=== Аз асри санг то 1897 ===
Баландии морении Барним, ки ноҳияи муосири Бух дар он ҷойгир аст, дар асри XV пеш аз милод ба тундра бо ботлоқҳо ва торфҳо табдил ёфтаст &lt;ref name=&quot;Geschichte_Buch&quot;/&gt;.

Бух яке аз минтақаҳои аз ҷиҳати [[Бостоншиносӣ|археологӣ]] омӯхташудаи Берлин, бо фаровонии макони зисти [[Ҷомеаи ибтидоӣ|ибтидоӣ]] ва [[прототаърих]]ӣ ба ҳисоб меравад. Гарчанде бостоншиносон наметавонанд баъзе бозёфтҳоро ба давраи палеолити боло нисбат диҳанд, аммо мавҷудияти ҳайвонот, гиёҳҳои хӯрданӣ ва об дар он ҷойҳо аз пайдо шудани [[Кӯчманчиён|бодиянишинон]], [[шикорчиён ва ҷамъоварандагон]], ки дар кулбаҳо зиндагӣ мекарданд, шаҳодат медиҳад. Аз [[Садаи X то мелод|асри X пеш аз милод]] аллакай дар ин ҷо чунин ҳайвоноти калони ширхӯр, аз қабили [[Шимол|буғ]] ва [[Гови мушк|барзагови мушк]] пайдо шуда буданд, ки ба сайди шикорчиёни охири палеолит табдил ёфтанд. Давраи [[мезолит]]ӣ дар натиҷаи [[тағирёбии иқлим]] бо пайдоиши [[ҷангал]]ҳо ва дар онҳо ҳайвонҳои гуногун: тур, шоҳгавазн, оҳуи аврупоӣ, гавазнҳо, хукҳои ваҳшӣ, [[Зубр|бизон]], инчунин моҳӣ дар обанборҳо ва хӯрокҳои рустанӣ қайд карда шуданд, масалан, финдиқ, ки мардумро бо чормағзҳои &lt;ref name=&quot;Geschichte_Buch&quot;/&gt; серғизо ва хуб нигоҳдошташуда таъмин мекард &lt;ref name=&quot;Geschichte_Buch&quot;/&gt;.

Дар кофтуковҳои археологӣ дар соли 1935 дар Бух, асбобҳои ибтидоӣ ошкор карда шуданд: санги чақмоқ барои оташдаргиронӣ, микролит, [[белчакорд]]. Дар асри [[неолит]] дар ин ҷо ҳунармандӣ рушд кард: [[Истеҳсоли кулолӣ|кулолӣ]], [[ресандагӣ]], [[бофанда]]гӣ ; асбобҳо пайдо шуданд: [[шудгор]], [[Гандум|дос]], [[Теша табар|табари сангин]], [[Маданияти глобалии амфора|амфораи курашакл]] &lt;ref name=&quot;Geschichte_Buch&quot;/&gt;.

[[Асри биринҷӣ]] бо афзоиши назарраси шумораи аҳолии ин ҷойҳо қайд карда мешавад. Ҳангоми [[ҳафриёт]] дар солҳои 1910-1914 бори аввал дар [[Олмон]] [[Чоҳи Post|сутунҳои]] [[Хонаи чӯбӣ|биноҳои чӯбӣ]] кашф карда шуданд &lt;ref name=&quot;Geschichte_Buch&quot;/&gt;.

Дар асри [[Асри оҳан|оҳан]] дар ин ҷойҳо олмониҳои қадим пайдо шуданд, аммо бинобар бад шудани [[Тағирёбии иқлим|иқлим]] [[Муҳоҷирати аҳолӣ|муҳоҷират]] оғоз ёфт. Бо истифода аз [[таҳлили радиокарбонҳо]] бостоншиносон таърихи боқимондаҳои маҳалҳои аҳолинишинро муайян карданд. Маскуншавӣ боз дар даврони имп. Рум оғоз ёфт&lt;ref name=&quot;Geschichte_Buch&quot;/&gt;.

Дар [[Садаи IV|асри IV]] бо оғози [[Муҳоҷирати бузурги халқҳо|муҳоҷирати бузурги мардум]], ҳаракати олмониҳо аз ин минтақа ба сӯи [[Рейн]] ва [[Дунай]] алоқаманд буд. Ва дар ин ҷо дар [[Садаи VII|асри 7]] [[Славянҳо|аҳолии славянҳо]] аз қаламравҳои мутааллиқ ба [[Лаҳистон|Полша]] ва [[Чехия]]и муосир кӯчиданд. Дар асрҳои [[Садаи VIII|VIII]] — [[Садаи IX|IX]], қабилаҳои бартаридоштаи инҷо ташкил ёфтанд - гавеляниҳо ва спревиҳо, ки [[гов]], [[гӯсфанд]], [[хук]]он, [[буз]]&lt;nowiki/&gt;ро парвариш карда, ва [[Кулолӣ|кулолиро]] аз худ карданд &lt;ref name=&quot;Geschichte_Buch&quot;/&gt;.

Бародарон [[Йоханни I (Марграви Бранденбург)|Иоганни I]] ва [[Отто III (Марграви Бранденбург)|Оттои III]] аз оилаи шоҳзодаи Асканиевҳо сарҳади маркграфии Бранденбургро аз [[соли 1220]] васеъ карданд. Деҳаи Бух дар минтақаи шимоли Берлин, ки дар соҳили {{Тарҷума нашудааст 3|Панке (река)|Панке|de|Panke}} - шохоби дарёи [[Шпрее|Шпрӣ]] аст, бори аввал дар ҳуҷҷатҳои [[соли 1342]] зикр шудааст &lt;ref name=&quot;Geschichte_Buch&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Orts-Chronik&quot;&gt;{{Cite web|url=http://berlin-buch.com/de/erkunden/chronik.php|title=Orts-Chronik|author=|date=|publisher=[[archive.today]]|lang=de|accessdate=2020-05-06|archiveurl=https://archive.today/20150609152706/http://berlin-buch.com/de/erkunden/chronik.php|archivedate=2015-06-09}}&lt;/ref&gt;.

[[Осорхонаи Бранденбург]] барои шиносоӣ бо таърих ва фарҳанги собиқ канораҳои Берлин имкониятҳои васеъ фароҳам меорад &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.stadtmuseum.de/maerkisches-museum-0|title=Märkisches Museum|author=|date=|publisher=«stadtmuseum»|lang=de|accessdate=2020-05-06|archivedate=2021-04-23|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210423015904/https://www.stadtmuseum.de/maerkisches-museum-0}}&lt;/ref&gt;.

=== Аз соли 1898 то имрӯз ===
Бух расман соли [[Соли 1898|1898]] &lt;ref name=&quot;Orts-Chronik&quot;/&gt; қисми Берлин гашт. Табиб ва олими маъруфи немис, асосгузори назарияи ҳуҷайраҳо дар биология ва тиб [[Вирхов, Рудолф|Рудолф Вирхов]] (солҳои 1821-1902), сиёсатмадори фаъол буда, дар соҳаи тибби ҷамъиятӣ ва корҳои санитарӣ саҳми худро гузоштааст. Дар Бух, дар асоси консепсияи Рудолф Вирхов, дар охири [[Садаи XIX|асри 19]], он замон пешрафт ба роҳ монда шуд, ки усули тозакунии оби партов ҷорӣ карда шуд, ки ин имкон дод, ки экологияи ин ҷойҳо хеле беҳтар карда шавад &lt;ref name=&quot;Geschichte_Buch&quot;/&gt;.

То [[соли 1929]] дар Бух, тибқи лоиҳаи меъмор Людвиг Ҳофман (солҳои зинд. 1852-1932), аввалин маҷмааи васеи беморхона сохта шуд, ки ба он беморхонаҳо барои гирифторони бемориҳои [[шуш]] [[Бемориҳои рӯҳӣ|, иллатҳои рӯҳӣ]] ва заифии пирӣ дохил карда шуданд &lt;ref name=&quot;Orts-Chronik&quot;/&gt;.

Аллакай [[Ҷанги ҷаҳонии дувум|пеш аз ҷанг]] Бух калонтарин ва муосиртарин маркази тиббии [[Аврупо]] гардид, ки он аз ибтидо ба робитаи зич байни амалияи тиббӣ ва тадқиқоти илмӣ диққат дод &lt;ref name=&quot;Geschichte_Buch&quot;/&gt;.
{| class=&quot;graytable&quot;
|+Хотираи олимоне, ки бо Бух алоқаманданд
| align=&quot;center&quot; |[[Акс:DBPB_1952_96_Rudolf_Virchow.jpg|марказ|140x140пкс]]
| align=&quot;center&quot; |
| align=&quot;center&quot; |&lt;center&gt;[[Акс:Hans_Scheib_-_Büste_Oskar_Vogt.jpg|марказ|140x140пкс]]&lt;/center&gt;
| align=&quot;center&quot; |
| align=&quot;center&quot; |&lt;center&gt;[[Акс:Axel_Schulz_-_Gedenktafel_für_Oskar_und_Cécile_Vogt.jpg|марказ|400x400пкс]]&lt;/center&gt;
|-
| align=&quot;center&quot; | Рудолф Вирхов дар маркаи почта дар соли 1953
| align=&quot;center&quot; |
| align=&quot;center&quot; | Нимпайкараи Оскар Фогт дар назди Коллеҷи тиббӣ
| align=&quot;center&quot; |
| align=&quot;center&quot; | Оскар ва Сесиле Фогт. Лавҳаи ёдгорӣ дар собиқ Институти тадқиқоти мағзи сар ба номи Кайзер Вилҳелм
| align=&quot;center&quot; |
|}
Невропатологи маъруфи немис Оскар Фогт соли 1914 дар Бух {{Тарҷума нашудааст 3|Институти тадқиқоти мағзи сар ба номи кайзер Вилҳелм||de|Kaiser Wilhelm-Institut für Hirnforschung}} таъсис дод, ки ӯ аз соли 1930 дар он директор буд. Зани ӯ {{Тарҷума нашудааст 3|Фогт, Сесил|Сесил Фогт|de|Cécile Vogt}} аз соли 1919 озмоишгоҳи невробиологии ин институтро сарварӣ мекард. Ҳамсарон Фогт дар Бух то бартараф кардани онҳо аз ҷониби фашистон дар 1937 кор карданд.

Аз соли 1925 то 1946, ки Иттиҳоди Шӯравӣ маъруфи [[олим]]и - [[Зистшиносӣ|биолог]] Николай Владимирович Тимофеев Рисовский зиндагӣ мекарданд ва дар Буз кор кардааст. Вай ба шуъбаи [[Офаринишшиносӣ|генетикаи]] Институти тадқиқоти мағзи назди ҷамъияти Кайзер Вилҳелм роҳбарӣ мекард &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.bbb-berlin.de/de/campusgeschichte.html|title=Campusgeschichte|author=|date=|publisher=«bbb-berlin»|lang=de|accessdate=2020-05-06|archiveurl=https://web.archive.org/web/20161204192700/http://bbb-berlin.de/de/campusgeschichte.html|archivedate=2016-12-04}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://wwwinfo.jinr.ru/drrr/Timofeeff/auto/auto_r.html|title=Краткая автобиографическая записка Н. В. Тимофеева-Ресовского|author=|date=1977-10-14|publisher=[[Объединённый институт ядерных исследований]]|accessdate=2020-05-06}}&lt;/ref&gt;. Тақдири Тимофеев-Ресовский ба романи &quot;Бисон&quot; -и Даниил Гранин бахшида шудааст, ки давраи тӯлонии фаъолияти ӯро дар Бух инъикос мекунад , ки дар он ҷо на танҳо таҳқиқоти бунёдии илмӣ дар соҳаи раванди мутатсия, генетикаи аҳолӣ, экологияи радиатсионӣ ва ғайра &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://wwwinfo.jinr.ru/drrr/Timofeeff/Prizes/Medallist%20r.htm|title=Н.В. Тимофеев-Ресовский Берлин-Бух, 1939|author=|date=|publisher=«wwwinfo»|accessdate=2020-05-06}}&lt;/ref&gt;, инчунин шумораи зиёди одамони «асли ғайримарӣ»-ро аз фашистон наҷот доданд, баррасӣ шудааст. Бисёре аз онҳо дар ин бора дар филми мустанади илмии &quot;Ишқ ва муҳофизат&quot; бо изҳори миннатдорӣ нақл карданд. Сенариянавис ва коргардони он Елена Саканян аз суханони худи Бисон иқтибос овард, вақте ки вай гуфт, ки кинои илмӣ набояд «бо ҷиддияти ҳайвонот» сурат гирад &lt;ref name=&quot;фильм&quot;&gt;{{Cite web|url=http://kinoart.ru/archive/2001/10/n10-article10|title=Чтобы не стыдно было помирать… «Любовь и защита», режиссёр Елена Саканян|author=О. Горностаева.|date=2001-10|publisher=[[Искусство кино]], №10, 2001|accessdate=2020-05-06}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://нэб.рф/catalog/000199_000009_001865047/|title=Рассекреченный зубр|author=|date=|publisher=[[Национальная электронная библиотека|НЭБ]]|accessdate=2020-05-06}}&lt;/ref&gt;.
{| class=&quot;graytable&quot;
|+Беморхона ва биноҳои тадқиқотӣ дар Бух
| align=&quot;center&quot; |[[Акс:Hoffmann_Berlin-Buch_II_Eingangstor.jpg|марказ|150x150пкс]]
| align=&quot;center&quot; |&lt;center&gt;[[Акс:Buch_MDC.JPG|марказ|150x150пкс]]&lt;/center&gt;
|-
| align=&quot;center&quot; | Беморхонаи ба номи меъмор Людвиг Хофман
| align=&quot;center&quot; | &quot; Хонаи Тимофеев-Рессовский &quot; дар шаҳраки Берлин-Бух
|-
|}
Далелҳо мавҷуданд, ки дар [[Гестапо]]&lt;nowiki/&gt;и берлинӣ барои боздошти Тимофеев-Ресовский ҳуҷҷатҳо омода карда, танҳо интизори фармони олӣ буданд &lt;ref name=&quot;фильм&quot;/&gt;. Дар арафаи [[Ҷанги Бузурги Ватанӣ|пирӯзӣ]] маъмурияти ҳарбии Шӯравӣ моҳи апрели соли 1945 Тимофеев-Ресовскийро директори Институти тадқиқоти мағзи Бух таъйин кард. Аммо, дар соли 1946, олим ба зиндони дохилии [[Вазорати бехатарии давлатии СССР|НКГБ]] дар [[Маскав]] интиқол дода шуд, ки бо иттиҳоми хиёнат ба 10 соли зиндон маҳкум шуд ва танҳо пас аз марг барқарор (реабилитатсия) карда шуд &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://regnum.ru/news/innovatio/1929814.html|title=Петербургский учёный: Не должен вернуться мрачный «лысенковский» период|author=|date=2015-06-02|publisher=[[Regnum]]|accessdate=2020-05-06|archivedate=2021-01-24|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210124063054/https://regnum.ru/news/innovatio/1929814.html}}&lt;/ref&gt;.

Тибқи [[Адолф Ҳитлер|ҳукмронии Гитлер]] дар клиникаҳои Бух, бо фармони ӯ, одамон барои &quot;фоиданокии ирсии биологӣ ва мувофиқати нажодӣ&quot; санҷида мешуданд. Карераи шахс, ҳуқуқи издивоҷ ва зиндагии одилонаи ӯ аз маълумоти дар картотекаи махсус воридшуда вобаста буд. Тааҷҷубовар он буд, ки маҳз дар Бух боқимондаҳои сӯзони ҷасади Гитлер, ки дар қуттиҳои гуногун бастабандӣ шуда буданд, моҳи майи соли 1945 ба экспертизаи судии тиббӣ оварда шуданд. Елена Ржевская, бевазани ҷавони шоир Павел Коган, ки дар соли 1942 даргузаштааст, дар муайян ва таҳқиқи ҳолатҳои [[Марги Адольф Гитлер|худкушии Адолф Гитлер]] &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.topnews.ru/news_id_47772.html|title=ФСБ готова предоставить доказательства смерти Гитлера в апреле 1945 года|author=|date=2012-01-21|publisher=«topnews»|accessdate=2020-05-06}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.youtube.com/watch?v=3BvcbXsJXmA Бункер. В поисках Гитлера], — фрагмент документального фильма «Гитлер. Похождение трупа» из цикла «Секретные истории» c интервью последних из оставшихся в живых участников поисков Гитлера. Россия, [[Рен-ТВ]], 2009&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Свидетель века&quot;&gt;{{Cite web|url=https://lechaim.ru/events/elena-rzhevskaya-svidetel-veka/|title=Елена Ржевская. Свидетель века|author=Михаил Майков|date=2017-05-02|publisher=«lechaim»|lang=ru|accessdate=2020-05-06}}&lt;/ref&gt; хотираҳои худро дар бораи ин рӯйдодҳо дар ҳикояҳои сершумор навиштааст. Комиссияи экспертӣ дар Бух, ки дар он ҷо омӯзиши боқимондаҳои Фюрери Рейхи [[Рейхи сеюм|Севум]] гузаронида мешуд, доктор Фауст раҳбарӣ мекард &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://daily.novostivl.ru/archive/?f=st&amp;t=001201sr01|title=Личный патологоанатом Гитлера|author=Сергей Че|date=2000-12-01|publisher=[[archive.today]]|accessdate=2020-05-06|archiveurl=https://archive.today/20130417083455/http://daily.novostivl.ru/archive/?f=st&amp;t=001201sr01|archivedate=2013-04-17}}&lt;/ref&gt;.

Пас аз ҷанг, Академияи илмҳои Берлин кори худро дубора оғоз кард, аз соли 1972 он номи Академияи илмҳои ҶДО ( {{Lang-de|Akademie der Wissenschaften der DDR}})-ро гирифт. Институти Кайзер Вилҳелм (ҳамчун тибби биологӣ) ба Академияи илмҳо дохил шуд ва рушди анъанаҳои таҳқиқотии ҷамъшударо идома дод. Марказҳои [[Саратон|омосҳои бадсифат]] ва [[ситология]] мавҷуд буданд. Пас аз [[Муттаҳидсозии Олмон (1990)|муттаҳидшавии Олмон,]] анъанаи омезиши илм ва тибби амалӣ дар Бухи муосир рушди &quot;Клиникаҳои Гелиоз&quot; ({{Lang-de|Helios Kliniken}} ), &quot;Charite Campus Berlin-Buch&quot;, Маркази тибби молекулавӣ ба номи лауреати ҷоизаи Нобел Макс Делбрюк, Беморхонаи Донишгоҳи ба номи Рудолф Вирхов ва ғ.-ро оғоз мекунад &lt;ref name=&quot;известность&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.medienarchiv.com/Berlin/HospitalHealth/KrankenhausBuch/KrankenhausBuch.htm|title=Krankenhaus Berlin — Buch|author=|date=|publisher=«medienarchiv»|lang=de|accessdate=2020-05-06}}&lt;/ref&gt;...

== Манзараҳо ==
{| class=&quot;graytable&quot;
|+
| align=&quot;center&quot; |[[Акс:Schlosskirche_Berlin-Buch_01.jpg|марказ|200x200пкс]]
| align=&quot;center&quot; |[[Акс:Campus_Berlin_Buch_004.JPG|марказ|222x222пкс]]
| align=&quot;center&quot; |[[Акс:Ehrenmal_Berlin-Buch_02.jpg|марказ|149x149пкс]]
| align=&quot;center&quot; |[[Акс:65Schlossparkbrücke_IV.JPG|марказ|185x185пкс]]
|-
| align=&quot;center&quot; | Калисои Қаср пас аз барқарорсозӣ
| align=&quot;center&quot; | &quot;Мард&quot;, муҷассамаи Жан-Роберт Ипустега
| align=&quot;center&quot; | Ёдбуди сарбозони шӯравӣ
| align=&quot;center&quot; | Боғи Қаср бо дарёи Панке
|-
|}

== Нақлиёти ноҳия ==
[[Акс:S-Bahnhof_Berlin-Buch_(2009).jpg|мини|200x200пкс| Даромадгоҳ ба истгоҳи &quot;Берлин-Бух&quot; ( {{Lang-de|S-Bahn Berlin-Buch}})-и [[Қатораи шаҳри Берлин|қатораи шаҳрӣ]]]]
Дар Бух на хатҳои метрои Берлин на трамвайи Берлин  мавҷуд надоранд. Аз ҷанубу ғарб ба шимолу шарқ қатораи берлини S-Bahn S2 тавассути Бух ба сӯи шаҳри бранденбургии Берна мегузарад. Дар харитаи интерактивии минтақа истгоҳи &quot;Берлин-Бух&quot; ( {{Lang-de|S-Bahn Berlin-Buch}} ), инчунин маршрутҳои автобусҳо - 150, 151, 158, 159, 251, 259, 351, 891, 892, 899 нишон дода шудааст &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.berliner-stadtplan.com/S-Bahnhof-Buch-13125-Berlin-Buch_a19817|title=S-Bahnhof Buch Berlin, 13125 Berlin|author=|date=|publisher=«berliner-stadtplan»|lang=de|accessdate=2020-05-06|archivedate=2021-06-12|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210612115802/https://www.berliner-stadtplan.com/S-Bahnhof-Buch-13125-Berlin-Buch_a19817}}&lt;/ref&gt;.

== Адабиёт ==

* {{Книга|автор=[[Фонтане, Теодор|Theodor Fontane]]|заглавие=Rechts der Spree. Buch. Wanderungen durch die Mark Brandenburg|ответственный=|ссылка=|место=Berlin|издательство=Verlag von Wilhelm Hertz|год=1882|band=4|seite=165—186}}
* {{Книга|автор={{нп3|Фаншмитт, Мартин Экарт|Martin Eckart Pfannschmidt|de|Martin Eckart Pfannschmidt}}|заглавие=Geschichte der Berliner Vororte Buch und Karow|ответственный=|ссылка=|место=Berlin|издательство=Verlag Fr. Zillessen|год=1927|band=|seite=}}
* {{Книга|автор=Freundeskreis der Chronik Pankow e. V. (Hrsg.)|заглавие=Zur Geschichte von Berlin-Buch. Von der ersten Besiedlung bis zum Ende des Zweiten Weltkrieges|ответственный=|ссылка=|место=Berlin|издательство=Edition Hentrich|год=1995|band=123. 1. Auflage|seite=|isbn=3-89468-202-7}}
* {{Книга|автор=Interessengemeinschaft Bucher Chronik (Hrsg.)|заглавие=Aus einhundert Jahren Bucher Geschichte 1898—1998|ответственный=|ссылка=|место=Berlin|издательство=Berlin Lüderitz &amp; Bauer|год=1998|band=|seite=|isbn=3-00-002655-X}}
* {{Книга|автор=Haila Ochs, Michael Hofmann, Caroline Rolka|заглавие=Bezirk Pankow — Ortsteil Buch|ответственный=|ссылка=|место=Petersberg|издательство=|год=2010|band=|alleseiten=136|isbn=978-3-86568-543-8|ref=Ochs, Hofmann, Rolka}}
* {{Книга|автор=Heinz Bielka|заглавие=Siedlungs- und Kulturgeschichte von Berlin-Buch|ответственный=|ссылка=|место=Berlin|издательство=Frieling-Verlag Berlin|год=2010|band=|alleseiten=208|isbn=978-3-8280-2837-1}}

== Эзоҳ ==
{{Эзоҳ|3}}

== Пайвандҳо ==

* [https://web.archive.org/web/20150325205916/http://berlin-buch.com/en/buch/made_in_buch.php Дар Берлин-Бух сохта шудааст]{{Ref-en}} &lt;span class=&quot;ref-info&quot; style=&quot;cursor:help;&quot; title=&quot;на английском языке&quot;&gt;)&lt;/span&gt;{{Ref-de}} &lt;span class=&quot;ref-info&quot; style=&quot;cursor:help;&quot; title=&quot;на немецком языке&quot;&gt;)&lt;/span&gt;
* [https://web.archive.org/web/20150220005548/https://www.mdc-berlin.de/2941/de/about_the_mdc Max-Delbrück-Centrum für Molekulare Medizin in der Helmholtz-Gemeinschaft]{{Ref-en}} &lt;span class=&quot;ref-info&quot; style=&quot;cursor:help;&quot; title=&quot;на английском языке&quot;&gt;)&lt;/span&gt;{{Ref-de}} &lt;span class=&quot;ref-info&quot; style=&quot;cursor:help;&quot; title=&quot;на немецком языке&quot;&gt;)&lt;/span&gt;
* [http://www.helios-kliniken.de/klinik/berlin-buch.html HELIOS Klinikum Berlin-Buch] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20170824174930/http://www.helios-kliniken.de/klinik/berlin-buch.html |date=2017-08-24 }}{{Ref-de}} &lt;span class=&quot;ref-info&quot; style=&quot;cursor:help;&quot; title=&quot;на немецком языке&quot;&gt;)&lt;/span&gt;
{{Ҳавзаҳои маъмурии Берлин}}{{Мақолаи хушсифат|Районы, улицы и площади населённых пунктов}}

[[Гурӯҳ:Панков]]
[[Гурӯҳ:Ноҳияҳои Берлин]]
[[Гурӯҳ:Воҳидҳои маъмурӣ аз рӯи алифбо]]
[[Гурӯҳ:Саҳифаҳое, ки бо тарҷумаҳои ношинос оварда шудаанд]]</text>
      <sha1>miiqu2lizv03lrxycd8apgct57e2hnv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Клод Жозеф</title>
    <ns>0</ns>
    <id>290691</id>
    <revision>
      <id>1477504</id>
      <parentid>1339312</parentid>
      <timestamp>2026-06-19T04:47:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>30618</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1477504</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9489" sha1="rlodmlfsqmppp5bvcxswwx536dreuof" xml:space="preserve">{{Ходими давлатӣ}}
'''Клод Жозеф''' ( {{Lang-fr|Claude Joseph}} ) — сиёсатмадори [[Гаитӣ]], ки аз 14 апрели соли 2021 иҷрокунандаи вазифаи сарвазир мебошад. Пас аз қатли [[Жовенел Моиз]] аз [[7 июл]] - [[20 июл]]и [[соли 2021]], Клод Жозеф иҷрокунандаи вазифаи президенти [[Гаитӣ]] буд.

== Зиндагинома ==

===Таҳсилот ва фаълияти касбӣ ===
Дар соли 2018 ӯ соҳиби дараҷаи доктори илми фалсафа дар донишгоҳи хусусии &quot; New School [[Ню-Йорк|&quot; -и Ню Йорк]] гардид. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.newschool.edu/milano/public-urban-policy-phd-recent-dissertations/|title=Public and Urban Policy (PhD)|author=|website=Recent Dissertations|date=|publisher=newschool.edu|lang=en|accessdate=2021-07-07|archiveurl=|archivedate=}}&lt;/ref&gt;.

Вай дар муассисаҳои таҳсилоти олии [[Иёлоти Муттаҳидаи Амрико|Иёлоти Муттаҳида]] — Донишгоҳи Коннектикут ва Донишгоҳи Лонг-Айленд таҳсил кардааст. Сипас, сафири [[Гаитӣ]] дар [[Аргентина]] ва кордори муваққатӣ дар [[Испания]] буд &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.voanews.com/americas/us-looks-forward-cooperating-haitis-interim-prime-minister|title=US Looks Forward to Cooperating With Haiti's Interim Prime Minister|author=Sandra Lemaire|website=|date=2021-04-14|publisher=Voice of America|lang=en|accessdate=2021-07-07|archiveurl=|archivedate=}}&lt;/ref&gt;.

=== Фаъолияти сиёсӣ ===
4 марти соли 2020 ҳукумати Жозеф Жут ташкил карда шуд, ки дар он Клод Жозеф вазифаи вазири корҳои хориҷиро қабул кард.

14 апрели соли 2021, пас аз истеъфои сарвазир Жозеф Жут, президент [[Жовенел Моиз]] Клод Жозефро сардори муваққати ҳукумат, вазири корҳои хориҷӣ ва дин таъйин кард.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.aa.com.tr/en/americas/haiti-president-appoints-claude-joseph-as-new-premier/2208757|title=Haiti president appoints Claude Joseph as new premier|author=Beyza Binnur Donmez|website=|date=2021-04-14|publisher=Anatolian agency|lang=en|accessdate=2021-07-07|archiveurl=|archivedate=}}&lt;/ref&gt;

14 май президент муҳлати Жозефро 30 рӯз &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://haitiantimes.com/2021/05/17/president-moise-extends-pm-josephs-term-for-30-days/|title=President Moïse extends PM Joseph’s term for 30 days|author=|website=|date=2021-05-17|publisher=The Haitian Times|lang=en|accessdate=2021-07-07|archiveurl=|archivedate=}}&lt;/ref&gt; ва 14 июн боз як моҳи дигар дароз кард &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.caribbeannationalweekly.com/news/caribbean-news/prime-minister-of-haiti-gets-30-days-extension-in-office/|title=Prime Minister of Haiti gets 30 Days Extension in Office|author=|website=|date=2021-06-15|publisher=Caribbean National Weekly|lang=en|accessdate=2021-07-07|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210709185405/https://www.caribbeannationalweekly.com/news/caribbean-news/prime-minister-of-haiti-gets-30-days-extension-in-office/|archivedate=2021-07-09}}&lt;/ref&gt;.

[[2 июл]]и [[соли 2021]], 19 нафар қурбонии тирандозӣ дар [[Порт-о-Пренс]] шуданд, ки барои он Клод Жозеф гурӯҳи Fantom 509-ро, ки дар иртибот бо оппозисиюни сиёсӣ гумонбар дониста мешавад ва созмонҳои ҳифзи ҳуқуқ — гурӯҳҳои ғайрирасмии марбут ба ҳукуматро айбдор мекунад.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://haitiantimes.com/2021/07/02/government-officials-human-rights-group-blame-different-criminals-for-massacre/|title=Government officials, human rights group blame different criminals for massacre|author=Onz Chéry|website=|date=2021-05-02|publisher=The Haitian Times|lang=en|accessdate=2021-07-07|archiveurl=|archivedate=}}&lt;/ref&gt;

=== Омадани қудрати олӣ дар кишвар ===
[[7 июл|7 июли]] [[соли 2021]] ҳамла ба қароргоҳи президенти Гаитӣ дар Пелерин рух дод. [[Жовенел Моиз|Жовенел Моизро]] бо таппончаи Колт тирборон карданд ва бино ба баъзе манбаъҳо, ҷонашро бо автомат ба анҷом расонданд &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://lenouvelliste.com/article/230273/le-president-jovenel-moise-assassine-chez-lui-par-un-commando-arme|title=Le président Jovenel Moïse assassiné chez lui par un commando armé|website=Le Nouvelliste|accessdate=7 July 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210707120807/https://lenouvelliste.com/article/230273/le-president-jovenel-moise-assassine-chez-lui-par-un-commando-arme|archivedate=7 July 2021}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.liberation.fr/international/amerique/haiti-le-president-jovenel-moise-assassine-par-un-commando-20210707_PPWET4KJZZHV3PI2D7VSANS5XU/|title=Haïti : le président Jovenel Moïse assassiné par un commando|website=Libération|accessdate=7 July 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210707120828/https://www.liberation.fr/international/amerique/haiti-le-president-jovenel-moise-assassine-par-un-commando-20210707_PPWET4KJZZHV3PI2D7VSANS5XU/|archivedate=7 July 2021}}&lt;/ref&gt; .&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.lemonde.fr/international/article/2021/07/07/haiti-le-premier-ministre-annonce-l-assassinat-du-president-jovenel-moise_6087360_3210.html|title=Haïti : le président Jovenel Moïse assassiné, selon le premier ministre sortant|author=|website=|date=2021-07-07|publisher=Le Monde|lang=fr|accessdate=2021-07-07|archiveurl=|archivedate=}}&lt;/ref&gt;

Тибқи иттилои хабаргузории AFP, Клод Жозеф эълон кард, ки қудрати идоракунии давлатро ба уҳда гирифтааст.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.kommersant.ru/doc/4889693?utm|title=Президента Гаити убили в собственном доме|author=|website=|date=2021-07-07|publisher=Коммерсантъ|lang=|accessdate=2021-07-07|archiveurl=|archivedate=}}&lt;/ref&gt; Баъд аз он рӯз, вай эълон кард, ки дар асоси моддаи 149 Конститутсия, ӯ ба Шӯрои вазирони фавқулодда бо ваколатҳои васеъ роҳбарӣ мекунад, ки дар ҷаласаи худ қарор кард, ки дар кишвар вазъияти фавқулодда ҷорӣ карда шавад &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.lefigaro.fr/international/haiti-le-premier-ministre-annonce-l-assassinat-du-president-moise-par-un-commando-arme-20210707|title=Le président d’Haïti, Jovenel Moïse, assassiné, le premier ministre déclare l’« état de siège »|author=|website=|date=2021-07-07|publisher=Le Figaro|lang=fr|accessdate=2021-07-07|archiveurl=|archivedate=}}&lt;/ref&gt;. Клод Жозеф инчунин ҷомеаи ҷаҳонро ба иштирок дар таҳқиқи ҷиноят даъват кард ва пешниҳод кард, ки [[Шӯрои Амнияти Созмони Милали Муттаҳид|Шӯрои Амнияти СММ]] барои баррасии вазъ даъват карда шавад &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.gazeta.ru/politics/news/2021/07/07/n_16213184.shtml|title=Гаити призывает Совбез ООН расследовать убийство президента|author=Полина Рутковская|website=|date=2021-07-07|publisher=gazeta.ru|lang=|accessdate=2021-07-07|archiveurl=|archivedate=}}&lt;/ref&gt;.

Аз ҷиҳати ҳуқуқӣ, мушкилоти интиқоли қонунии ваколатҳои президент бо мурдани ахир аз [[Дунёгирии COVID-19|сирояти коронавируси]] Сардори Суди Олии Гаитӣ Рене Силвестер душвортар аст, чунки - вориси ӯ дар вақти куштори [[Жовенел Моиз]] ҳанӯз интихоб нашуда буд, ва мутобиқи Конститутсияи Гаитӣ, дар сурати фавти сарвари давлат, вазифаҳои ӯро раиси Суди Олӣ иҷро хоҳад кард &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://haitiantimes.com/2021/07/07/line-of-succession-unclear-following-moise-assassination/|title=Line of succession unclear following Haiti President Moïse assassination|author=Sam Bojarski|website=|date=2021-07-07|publisher=The Haitian Times|lang=en|accessdate=2021-07-08|archiveurl=|archivedate=}}&lt;/ref&gt;.

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}
{{ПБ}}
[[Гурӯҳ:Президентҳои Гаитӣ]] 
[[Гурӯҳ:Сиёсатмадорони асри XXI]]
[[Гурӯҳ:Википедиа:Мақолаҳо бо викификатсияи дастии сана дар қуттӣ]]
[[Гурӯҳ:Сарвазирони Гаитӣ]]
[[Гурӯҳ:Вазирони корҳои хориҷии Гаитӣ]]</text>
      <sha1>rlodmlfsqmppp5bvcxswwx536dreuof</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Виюсо Усмонӣ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>291327</id>
    <revision>
      <id>1477400</id>
      <parentid>1402154</parentid>
      <timestamp>2026-06-18T22:51:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>30618</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1477400</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12270" sha1="nkcd0tvf4q9urrd57y05syf95et69ub" xml:space="preserve">{{Ходими давлатӣ}}

'''Виюсо Усмонӣ-Садриу''' ({{Lang-sq|Vjosa Osmani-Sadriu}}, тав. 17 майи соли 1982&lt;ref name=&quot;kos&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.kuvendikosoves.org/eng/deputydetails/?deputy=173|title=Vjosa Osmani - Sadriu|publisher=[[Парламент Косова|Kuvendi i Kosovës]]|lang=en|accessdate=2020-04-03|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200811211822/http://www.kuvendikosoves.org/eng/deputydetails/?deputy=173|archivedate=2020-08-11}}&lt;/ref&gt;, Косовска Митровитса&lt;ref name=&quot;kos&quot; /&gt;) — сиёсатмадор, ҳуқуқшинос ва омӯзгор. [[Президенти Ҷумҳурии Косово]] аз [[4 апрел]]и [[соли 2021]] ва аз [[5 ноябр]]и [[соли 2020]] вазифаи президентро иҷро мекард&lt;ref name=&quot;bbc&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.bbc.com/russian/news-54830923|title=Президент Косова Хашим Тачи ушел в отставку. Он обвинен в военных преступлениях|date=2020-11-05|publisher=[[Русская служба Би-би-си]]|accessdate=2020-11-06}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;tas&quot;&gt;{{Cite web|url=https://tass.ru/mezhdunarodnaya-panorama/11066897|title=Президентом непризнанного Косова с третьей попытки избрана Вьоса Османи|date=2021-04-04|publisher=[[ТАСС]]|accessdate=2021-04-07}}&lt;/ref&gt;. Дар гузашта-Раиси Парлумони Косово (2020—2021), аввалин зан дар ин вазифа&lt;ref name=&quot;reg&quot;&gt;{{Cite web|url=https://regnum.ru/news/polit/2848633.html|title=Женщина впервые стала спикером парламента Косово|date=2020-02-04|publisher=ИА REGNUM|accessdate=2020-04-03|archivedate=2020-02-09|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200209145023/https://regnum.ru/news/polit/2848633.html}}&lt;/ref&gt;, Узви Парлумони Косово (2010—2021)&lt;ref name=&quot;kos&quot; /&gt;. Доктори илмҳои ҳуқуқ (J.S.D.). Узви Шӯрои {{Бе тарҷума 5|Парламентская сеть Всемирного банка и Международного валютного фонда|Парламентской сети||The Parliamentary Network on the World Bank &amp; International Monetary Fund}} Бонки Ҷаҳонӣ ва [[Сандуқи байналмилалии пул]]&lt;ref name=&quot;par&quot;/&gt;. Муовини раиси Лигаи демократии Косово то соли 2020, аз 5 ноябри соли 2020 то 4 апрели соли 2021 — Раиси ҳизби « Ҷуръат» (Guxo).

== Зиндагинома ==
Виюсо Усмонӣ 17 майи соли 1982 дар Косовска Митровитса ба дунё омадааст.&lt;ref name=&quot;kos&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;ria&quot;&gt;{{Cite web|url=https://ria.ru/20190827/1557950097.html|title=Кандидатом в премьеры Косово впервые стала женщина|date=2019-08-27|publisher=[[РИА Новости]]|accessdate=2020-04-03}}&lt;/ref&gt;.

Виюсо Усмонӣ дар факултаи ҳуқуқшиносии Донишгоҳи Приштина таҳсил кардааст, дараҷаи бакалавр гирифтааст. Соли 2005 Усмонӣ аз Мактаби ҳуқуқшиносии Донишгоҳи Питсбург дар [[Пенсилвания]]и [[ИМА]] даракҷаи магистр оид ба ҳуқуқ (LLM), соли 2015 рисолаи докториро дар Донишгоҳи Питсбург [[ҳимоя]] карда, соҳиби дараҷаи илмии [[доктори илм]]&lt;nowiki/&gt;ҳои ҳуқуқ (J.S.D.) шудааст.)&lt;ref name=&quot;par&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;ria&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;pit&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.law.pitt.edu/news/pitt-law-alumna-vjosa-osmani-nominated-ldk-candidate-prime-minister-kosovo|title=Pitt Law Alumna Vjosa Osmani Nominated by LDK as candidate for prime minister of Kosovo|publisher=[[Питтсбургский университет|University of Pittsburgh School of Law]]|lang=en|accessdate=2020-04-03|archivedate=2021-04-08|archiveurl=https://archive.today/20210408031852/https://www.law.pitt.edu/news/pitt-law-alumna-vjosa-osmani-nominated-ldk-candidate-prime-minister-kosovo}}&lt;/ref&gt;.

Усмонӣ дар Донишгоҳи Приштина ва Донишгощи технологии Рочестер дар Косово дарс додааст. Ӯ профессори даъватшуда дар Донишгоҳи Питсбург буд&lt;ref name=&quot;pit&quot;/&gt;. Усмонӣ муаллифи мақолаҳо ва монографияҳо дар соҳаи ҳуқуқи байналмилалӣ ва тиҷоратӣ бо забонҳои албанӣ ва англисӣ.

Усмонӣ ба ҳайси сардори дастгоҳ, мушовири сиёсати хориҷӣ ва мушовири ҳуқуқии президенти Ҷумҳурии Косово кор кардааст.&lt;ref name=&quot;par&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.parlnet.org/node/813|title=Honourable Vjosa Osmani-Sadriu, Kosovo|publisher=The Parliamentary Network on the World Bank and International Monetary Fund|lang=en|deadlink=yes|accessdate=2020-04-03|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180414122114/http://www.parlnet.org/node/813|archivedate=2018-04-14}}&lt;/ref&gt; Усмонӣ намояндаи президент дар комиссияи таҳияи Конститутсияи Ҷумҳурии Косово дар соли 2008 буд. Ӯ узви гурӯҳи ҳуқуқии Суди Байналмилалии Адлия дар [[Гаага]] ҳангоми мурофиаи қонунӣ будани эълони истиқлоли Косово дар моҳи декабри соли 2009 буд&lt;ref name=&quot;pit&quot;/&gt;.

Илова ба [[Забони албанӣ|албанӣ]], Усмонӣ инчунин ба [[Забони инглисӣ|забонҳои англисӣ]], [[Забони испанӣ|испанӣ]], [[Забони туркӣ|туркӣ]] ва [[Забони сербӣ|сербиро]] гап мезанад.&lt;ref name=&quot;kos&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://vloranews.al/lajme/vjosa-osmani-femra-e-pare-si-kandidate-per-kryeministre-e-diplomuar-ne-shba|title=Vjosa Osmani, femra e parë si kandidate për kryeministre, e diplomuar në SHBA.|website=Vlora news|date=25 августа 2019|lang=sq|accessdate=2021-08-07|archivedate=2021-04-14|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210414224803/https://vloranews.al/lajme/vjosa-osmani-femra-e-pare-si-kandidate-per-kryeministre-e-diplomuar-ne-shba/}}&lt;/ref&gt;.

Ӯ оиладор аст&lt;ref name=&quot;kos&quot;/&gt;. Дугоник таваллуд кардааст.

== Фаъолияти сиёсӣ ==
[[Акс:Osmani_with_Obama_(cropped).jpg|чап|мини| Усмонӣ ва [[Барак Обама]] дар соли 2009]]
Бар асоси натиҷаҳои интихоботи парлумонии 12 декабри соли 2010 Усмонӣ вакили парлумони Косово интихоб шуд. Ӯ 8 июни соли 2014 ва 11 июни соли 2017 дар интихобот дубора интихоб шуд. Дар интихоботи соли 2017 Усмонӣ беш аз {{Шумора|64000}} овоз гирифт.&lt;ref name=&quot;pit&quot;/&gt; Усмонӣ раиси Кумитаи корҳои хориҷӣ, диаспора ва сармоягузории стратегӣ ва қаблан якчанд кумитаҳои дигарро роҳбарӣ мекард&lt;ref name=&quot;par&quot;/&gt;. Номзад ба сарвазир дар интихоботи парлумонии пеш аз муҳлати 6 октябри соли 2019 аз Лигаи Демократии Косово&lt;ref name=&quot;ria&quot;/&gt;. 3 феврали соли 2020, пас аз тасдиқи Албина Куртӣ ба вазифаи сарвазир, Усмонӣ раиси парлумони Косово таъйин шуд. Ба ҷонибдории ӯ 65 вакил овоз доданд. Аввалин зан дар ин вазифа. Усмониро Глаука Конҷуфка иваз кард, ки вазифаи вазири корҳои хориҷиро дар кабинети ҳукумати Куртӣ дошт&lt;ref name=&quot;reg&quot;/&gt;. Пас аз истеъфои президент Ҳошим Тачи Усмони аз 5 ноябри соли 2020, ҳамчун президенти муваққатии Косово кор мекард.&lt;ref name=&quot;bbc&quot;/&gt;

5 апрели соли 2020 Усмонӣ Ҳизби « Ҷуръат»-ро таъсис дод. Бино ба натиҷаҳои интихоботи парлумонии 2021, ки ҳизби номбурда дар ҳайати Ҳиби «Худидоракунӣ» иштирок кард, ва ҳизби « Ҷуръат» соҳиби 7 ҷой аз 120 ҷойи нишаст дар парлумон гардид. Ду вакили ҳизби «Ҷуръат» ба ҳукумати дуюми Куртӣ дохил шуданд. Дар ҳукумати дуюми Куртӣ, аз ҷумла муовини сарвазир ва вазири корҳои хориҷӣ Доника Гервалла буд&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://regnum.ru/news/3223230.html|title=МИД Косово возглавила представительница албанской диаспоры в Германии|date=2021-03-25|publisher=ИА REGNUM|accessdate=2021-04-08|archivedate=2021-07-04|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210704012937/https://regnum.ru/news/3223230.html}}&lt;/ref&gt;.

4 апрели соли 2021 Виюсо Усмонӣ дар натиҷаи овоздиҳӣ дар парлумон президенти Косово интихоб шуд, ӯ аз 120 овоз, 70 овоз гирифт&lt;ref name=&quot;tas&quot;/&gt;.

== Мукофотҳо ==
Виюсо Усмонӣ дорои стипендияи Вазорати маориф, ки беҳтарин донишҷӯи факултаи ҳуқуқшиносии Косово дониста шуд, дараҷаи бакалаврро дар Косово ба даст овардааст. Ҳамзамон, ӯ инчунин ба панҷгонаи беҳтарин донишҷӯёни факултетҳо дохил карда шуд. Дар соли 2004, вай бо стипендияи магистр дар Донишгоҳи Питтсбург мукофотонида шуд. Дар соли 2005, Донишгоҳи Питтсбург ду маротиба ба ӯ ҷоизаи «Аълочии ояндадор» дод. Дар соли 2009, ба туфайли муваффақияти намоишдодааш, вай боз барои гирифтани унвони докторӣ дар ҳамон донишгоҳ соҳиби стипендияи пурра гардид, ки дар он ҷо боз ба соҳаи ҳуқуқ таваҷҷуҳ зоҳир кард.

Виюсо Усмонӣ инчунин барои саҳмҳояш дар соҳаи [[ҳуқуқи инсон]] бо ҷоизаи байналмилалии дастовардҳои Донишгоҳи Питтсбург «Sheth International Achievement Award» сарфароз гардонида шудааст.

== Ҳаёти шахсӣ ==
Аз соли 2012 ба Приндоном Садриу ''(Приндон Садриу) оиладор шудааст. Модари дугоникҳо ''Дуа'' ва ''Анда''&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.expressnews.com/news/article/Kosovo-s-38-year-old-president-takes-office-16079592.php|title=Kosovo's 38-year-old president takes office|website=San Antonio Express-News|date=2021-04-06|publisher=[[Hearst Corporation]]|lang=en|accessdate=2021-04-07}}{{Пайванди мурда|date=January 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;.

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}
{{ПБ}}

[[Гурӯҳ:Бону-президентҳо]]
[[Гурӯҳ:Президенти Ҷумҳурии Косово]]
[[Гурӯҳ:Роҳбарони кунунии кишварҳо]]
[[Гурӯҳ:Сарварони Ҷумҳурии Косово]]
[[Гурӯҳ:Сиёсатмадорони асри XXI]]
[[Гурӯҳ:Сарварони асри XXI]]</text>
      <sha1>nkcd0tvf4q9urrd57y05syf95et69ub</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Бахтиёр Маҳмадалӣ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>293754</id>
    <revision>
      <id>1477298</id>
      <parentid>1470968</parentid>
      <timestamp>2026-06-18T12:36:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-35754-68</username>
        <id>137042</id>
      </contributor>
      <comment>/*  Корнома  */</comment>
      <origin>1477298</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="23137" sha1="f5ulwch3yym3u576rnxbjhob83venv5" xml:space="preserve">{{Олим
 |ном              = Бахтиёр Маҳмадалӣ
 |номи аслӣ        = Маҳмадалиев Бахтиёр Набиевич
 |тасвир           = Рохбарияти-ДКМТ-1-768x576.jpg
 |бар              = 
 |тавсифи тасвир   = 
 |таърихи таваллуд = 24.2.1971
 |зодгоҳ           = {{Зодгоҳ|ноҳияи Совет|ноҳияи Темурмалик}}, [[вилояти Кӯлоб]], [[ҶШС Тоҷикистон]]
 |таърихи даргузашт= 
 |шаҳрвандӣ        = {{парчамбандӣ|Тоҷикистон}}
 |маҳалли даргузашт= 
 |фазои илмӣ       = [[иқтисод]]
 |ҷойҳои кор       = {{заъф|[[Кумитаи андози назди ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон]]}} &lt;br&gt; {{заъф|[[Донишкадаи андоз ва ҳуқуқи Тоҷикистон]]}} &lt;br&gt; {{заъф|[[Дастгоҳи иҷроияи Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон]]}} &lt;br&gt; {{заъф|[[Донишгоҳи давлатии молия ва иқтисоди Тоҷикистон]]}} &lt;br&gt; [[Донишкадаи кӯҳию металлургии Тоҷикистон]] (аз 2020)
 |дараҷаи илмӣ     = {{Дараҷаи илмӣ|доктор|илмҳои иқтисод}}
 |унвонҳои илмӣ    = {{Унвонҳои илмӣ||1}}
 |алма-матер       = [[Донишгоҳи давлатии Ростови лаби Дони Федератсияи Россия]]&lt;br&gt;[[Донишкадаи андоз ва ҳуқуқи Тоҷикистон]]&lt;br&gt;Колеҷи кӯҳи ба номи С.Юсупов дар назди Донишкадаи кӯҳию металлургии Тоҷикистон
 |роҳбари илмӣ     = 
 |шогирдони маъруф = 
 |маъруф ба        = 
 |ҷоизаҳо          = 
 |имзо             = 
 |бари имзо        = 
 |сайт             = 
 |викитека         = 
 |викианбор        = 
}}

'''Бахтиёр Маҳмадалӣ''' (''Маҳмадалиев Бахтиёр Набевич''; зод. [[24 феврал]]и [[1971]], [[ноҳияи Совет]], [[вилояти Кӯлоб]]) — иқтисоддон, доктори илмҳои иқтисод (2023).

== '''Зиндагинома'''  ==
Маҳмадалӣ Бахтиёр Набӣ (Маҳмадалиев Бахтиёр Набиевич; зод. 24 феврали 1971, деҳаи Кангурт, ноҳияи Совет, вилояти Кӯлоб, ҶШС Тоҷикистон) профессори фахрии шуъбаи хориҷии Донишгоҳи нафти Чин (01.10.2021с.), профессори фахрии Донишкадаи муҳити зист ва захираҳои шаҳри Ланҷоу (26.04.21с.), профессори фахрии Донишгоҳи сиёсат ва ҳуқуқи Ҷумҳурии Мардумии Чин (2024), профессори Донишкадаи кӯҳию металлургии Тоҷикистон (2024) — иқтисоддон, соҳаи саноати миллӣ,  номзади илмҳои иқтисод (КНД №023073 Вазорати маориф ва илми ФР, 2015), дотсент (ДТТ №0173 аз 29.07.2019 №7, бо қарори раёсати Комиссияи олии аттестатсионии назди Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон), доктори илмҳои иқтисод (ДДИ №0137 аз 25.05.2023 №6, бо қарори Комиссияи олии аттестатсионии назди Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон), Вакили Маҷлиси вакилони халқи шаҳри Бӯстон (2025-2030), аъзои вобастаи Академияи муҳандисии Тоҷикистон (Диплом №92, 2025). 

'''Хизмати харби'''

Соли 1991 кафедраи ҳарбии назди Донишгоҳи давлатии Ростови лаби Дони ба номи М.А. Суслови Федератсияи Россия (қисми ҳарбӣ №230177, гурӯҳи тирандоз ВУС-021002, афсари сиёсӣ).

Соли 1993 Донишгоҳи давлатии Ростови лаби Дони ба номи М.А. Суслови (дорандаи ордени Байрақи Сурхи Меҳнат) Федератсияи Россияро аз рӯйи ихтисоси сиёсатшинос, омӯзгори фанҳои сиёсӣ (диплом ЦВ №499949) хатм намуд.

Соли 2002 - Донишкадаи андоз ва ҳуқуқи Тоҷикистон аз рӯйи касби иқтисодчӣ-бозраси андоз (Аълочӣ, диплом ТСН № 0034169)

Соли 2005 - Донишкадаи иқтисодии Тоҷикистон аз рӯйи ихтисоси ҳуқуқшинос (Диплом ДТО №0007268)

Соли 2020 - МД Коллеҷи кӯҳии ба номи С.Юсупова дар назди Донишкадаи кӯҳию металлургии Тоҷикистон аз рӯйи касби истихроҷи конҳои канданиҳои фоиданок (Аълочӣ, Диплом ДКА №0008305)

Аъзои Ҳизби Халқии Демократии Тоҷикистон (шаҳодатномаи ҳизбӣ аз 2.01.2001 № 004431)

==''' Корнома '''==
Солҳои 1988-1993 — Донишҷӯи Донишгоҳи  давлатии Ростови лаби Дони Федератсияи Россия (дорандаи ордени Байрақи Сурхи Меҳнат) ба номи М.А.Суслов

Солҳои 1993-1995 -  Директори ширкати хусусии автосалон “Интер Душанбе”

Солҳои 1995-1996 - Нозири андози шуъбаи методологияи андозсупорандагони Кумитаи андози назди Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон

Солҳои 1996-1997 - Нозири калони шуъбаи корҳои аппелатсионӣ ва байналхалқии Кумитаи андози назди Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон

Солҳои 1997-1999 - Сарнозири Идораи баҳисобгирӣ ва ҳисоботи Кумитаи андози назди Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон

Солҳои 1999-2000 - Сардори шуъбаи бақайдгирии андозсупорандагони Вазорати даромадҳо ва пардохтҳои давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон

Солҳои 2001-2003 - Муаллими калони кафедраи андоз ва андозбандии Донишкадаи андоз ва ҳуқуқи Тоҷикистон

Солҳои 2003-2006 - Сардори шуъбаи кадрҳои Донишкадаи андоз ва ҳуқуқи Тоҷикистон

Солҳои 2006-2007 -  Сардори шуъбаи кадрҳои Донишкадаи иқтисодии Тоҷикистон

Солҳои 2007-2008 - Сармутахассиси раёсати танзими анъана ва ҷашну маросимҳои Дастгоҳи иҷроияи Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон

Солҳои 2008-2013 -  Ёрдамчии Роҳбари Дастгоҳи иҷроияи Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон

Солҳои 2013-2014 - Мудири бахши шуъбаи шуғл ва ҳифзи иҷтимоии Дастгоҳи иҷроияи Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон

Солҳои 2014-2017 -  Сармутахассиси раёсати рушди иҷтимоии Дастгоҳи иҷроияи Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон

Солҳои 2017-2018  -  Дотсенти кафедраи андоз ва андозбандӣ, докторант-коромӯзи кафедраи назарияи иқтисодии Донишгоҳи давлатии молия ва иқтисоди Тоҷикистон

Солҳои 2018-2020 -  Дар вазифаи директори муассисаи давлатии таълимии Коллеҷи кӯҳии ба номи С. Юсупова дар назди  Донишкадаи кӯҳию металлургии Тоҷикистон фаъолият намудааст

Аз 24.11.2020 то 15.06.2026 ректори  Донишкадаи кӯҳию металлургии Тоҷикистон.

Аз 15.06.2026 то инҷониб ректори Муассисаи давлатии «Донишкадаи байналмилалии Хуҷанд»-и Муассисаи давлатии «Донишгоҳи байналмилалии сайёҳӣ ва соҳибкории Тоҷикистон» &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.president.tj/event/documents/resolutions/55846|title=ПРЕЗИДЕНТИ ҶУМҲУРИИ ТОҶИКИСТОН|website=ПРЕЗИДЕНТИ ҶУМҲУРИИ ТОҶИКИСТОН|lang=tj|accessdate=2026-06-18}}&lt;/ref&gt;

== '''Фаъолияти илмӣ '''==

Муаллифи беш аз 210 мақолаҳо ва асарҳои илмию методӣ дар самти иқтисодӣ, иҷтимоӣ, экологӣ самти кӯҳкори ва металлургӣ ва муаллифи 2 монография, 2 васоити таълимӣ ва 7 китоби дарсӣ мебошад:

Взаимодействие экологии и экономического роста в Таджикистане (теоретико-практические аспекты) // Вестник Таджикского национального университета. Серия социально-экономических и общественных наук – 2014. – № 2/10 (152). – Ч.2. – с. 118-121

Социально-экономическое значение и особенности функционирования экологического предпринимательства и эколого- экономических отношений // Известия Академии наук Республики Таджикистан, Серия: общественные науки. – 2014. – № 3. – с. 75-81

Регулирование экологического предпринимательства в контексте концепции устойчивого развития // Известия Академии наук Республики Таджикистан, Серия: общественные науки. - № 3 (235). Д.: -2014. -с. 74-82 ISSN 2076-2569

Концептуальные основы развития эколого-экономических отношений // Вестник Таджикского государственного университета права, бизнеса и политики. – 2014. – № 5. – с. 96-102

Совершенствование институциональных основы развития экологического предпринимательства и эколого-экономических отношений в Республики Таджикистан // Вестник Таджикского национального университета -№2/3 (165) – Д.: 2015. – с. 87-92 ISSN 2074-1847

Андози иҷтимоӣ ва роҳҳои такмили он дар иқтисодиёти имрўза // Вестник Таджикского государственного педагогического университета имени С. Айни. - №1(61). – Д.: -2015. – с. 163-166 ISSN 2219-5408

Некоторые аспекты сравнительного анализа и дальнейшего совершенствования налоговой системы Республики Таджикистан // Вестник Таджикского государственного университета коммерции -№ 4 – Д.: -2016. – с. 75-81

Оценка действий механизмов экономико – экологического регулирования и особенности устойчивого природопользования в Таджикистане // Вестник Таджикского национального университета - № 2/3 (201) часть 2– Д.: -2016. – с. 28-31 - ISSN 2413-5151.; №1926 от 03.06.2016 г. в перечне рецензируемых изданий ВАК РФ

Регулирование экологического процесса и деградацией земли на восточной части ГБАО и пути его решения // Вестник Таджикского национального университета. – № 2/7 (213)– Д.: -2016. – с. 118-122 – ISSN 2413-5151.; №1926 от 03.06.2016 г. в перечне рецензируемых изданий ВАК РФ

Современное состояние экологического предпринимательства и проблемы уничтожение вредных отходов на севере Таджикистана // Вестник Таджикского государственного педагогического университета–№2. -Д.: -2017. – с. 98-106

Проблемы устойчивого развития экономики горных районов Таджикистана в условиях рыночных отношений // Вестник Финансово-экономического института Таджикистана -№7 Д.: -2017. – с. 142-147

Проблема рекультивации отвалов и радиоактивных отходов хвостохранилищ в Таджикистане // Вестник Таджикского национального университета. – № 4 – Д.: -2017. – с. 163-172– ISSN 2413-5151.; №1926 от 03.06.2016 г. в перечне рецензируемых изданий ВАК РФ.

Тоҷикистон дар қатори кишварҳои пешсафи истеҳсоли энергияи «сабз» ва саҳми CASA – 1000 дар рушди ояндаи кишварҳои минтақа // Вестник Таджикского национального университета. – № 2/2 – Д.: -2017. – с. 176-179 – ISSN 2413-5151.; №1926 от 03.06.2016 г. в перечне рецензируемых изданий ВАК РФ

Хусусиятҳои табиӣ – ҷуғрофии минтақаҳои кўҳии Тоҷикистон // Паёми Донишгоҳи миллии Тоҷикистон. – № 2/3 – Д.: -2017. – с. 169-172 – ISSN 2413-5151.; №1926 от 03.06.2016 г. в перечне рецензируемых изданий ВАК РФ

Методы оценки эколо-экономического состоянии // Вестник ТНУ, с.63-71, -2022

Проблемы разработки концепции экологического менеджмента // Вестник Таджикского государственного университета №3(42), -2022

Управление процессом разработки и инвестицонной политики развития региона с учетом местной эколого-экономической ситуации // Вестник Славянский университет№2(77), -2022.

Перспективы производства сурьмы в Таджикистане // ''Журнале “Минеральные ресурсы России.Экономика и управления”№3'' ''2023г.''

Дар саргаҳи Ваҳдат ва ҳамдилии имрӯзи мо Пешвои миллат Эмомалӣ Раҳмон меистанд // ''АМИТ “ХОВАР” Душанбе 21.06.2023с.''

Эмомалӣ Раҳмон – Пешвои тоҷикони ҷаҳон. Эҳдо ба Рӯзи Президент // АМИТ “Ховар”, 14.11.2024.

Без аз 800 кони Тоҷикистон дорои зиёда аз 60 навъи ашёи хоми маъданию ғайримаъданӣ мебошанд // АМИТ “Ховар”, 9.12.2024.

Саҳми донишманди барҷастаи тоҷик Абӯрайҳони Берунӣ дар инкишофи илму техника назаррас аст. Эҳдо ба «Бистсолаи омӯзиш ва рушди фанҳои табиатшиносӣ, дақиқ ва риёзӣ дар соҳаи илму маориф» // АМИТ “Ховар”, 11.04.2025.

Татбиқи Стратегияи рушди зеҳни сунъӣ асоси пешрафти босуръати иқтисоди миллӣ // АМИТ “Ховар”, 14.04.2025.

Эмомалӣ Раҳмон - офтоби муҳаббати миллат ва бунёдгузори неругоҳи &quot;Роғун&quot;//АМИТ “Ховар”, 13.04.2026.

== '''Осор''' ==

Вопросы интеграции экологии и развития экономики в РТ (Душанбе, 2016);  

Махмадалиев Б.Н. Устойчивый экономический рост Таджикистана в условиях рыночной экономики. — Душанбе: ҶММ «Олами дониш», 2018. — 169 стр. — ISBN 978-9947-945-1-5;  

Луғати мухтасари истилоҳоти иқтисодию иҷтимоӣ ва ҳуқуқӣ (Душанбе, 2018); 

Асосҳои маркетинг (Душанбе, 2018);  Иқтисодиёти саноати кӯҳӣ (Душанбе, 2020);  

Менеҷменти экологӣ (Бӯстон, 2021);  

Рушди устувори иқтисодии минтақаҳои Тоҷикистон дар шароити иқтисоди бозорӣ (Душанбе, 2021);  

Механизми танзими омили экологӣ дар таъмини рушди устувории иқтисодиёти минтақа (Бӯстон, 2024);

Иқтисодиёти рақамӣ (Китоби дарсӣ, Бӯстон, 2025); 

Муқаддимаи ихтисос (Китоби дарсӣ, Бӯстон, 2025).

Асосҳои экологияи иқтисод, менеҷмент ва аудити экологӣ. (Китоби дарсӣ, Бӯстон 2026, 300 саҳ.);

Экологическая эффективность разработки газовых месторождений Таджикистана в условиях обводнения залежей. (Учебная книга, г. Бустон 2026, 222 ст.).

== '''Ҷоизаҳо''' ==
Бо нишони «Аълочии маорифи Тоҷикистон» (2005), Медали “Хизмати шоиста” (2020), Сипосномаи Ҳизби Халқии Демократии Тоҷикистон (2021), медали ҷашнии КИҲХДТ дар вилояти Суғд (2021), 1150 солагии А. Рӯдакӣ, 10 солагии Институти Конфутсия,  Аълочии фарҳанги Ҷумҳурии Тоҷикистон (2023), Аълочии Вазорати меҳнат, муҳоҷират ва шуғли аҳолии Ҷумҳурии Тоҷикистон (2023), Аълочии қӯшунҳои сарҳади дараҷаи 1 (2025), Аълочии матбуоти Ҷумҳурии Тоҷикистон (2025), Рутбаи тахассусии “Мушовири давлатии дараҷаҳои 1 ва 2”, Сазовори медалҳои ҷашнии Кумитаи иҷроияи ҲХДТ дар вилояти Суғд (2021),
75 солагии Ғалаба дар Ҷанги Бузурги Ватанӣ 1941-1945 (2019), барои меҳнати софдилона (2010), 
“30-солагии Қувваҳои мусаллаҳи Ҷумҳурии Тоҷикистон” (2023),
“15 солагии ҶДММ ШКСТХ” (2024), 100 солагии Ҳизби Коммунистии Тоҷикистон (2025), медали ҷашнии қувваҳои мусаллаҳи Ҷумҳурии Тоҷикистон (1993-2023),  Сазовори Сипосномаҳо ва Ифтихорномаҳои ВМ ва ИҶТ, ВС ва ТНҶТ, 
МИҲД-и вилояти Суғд,
ВКД, 
Агентии назорати давлатии молиявӣ ва мубориза бо коррупсия, 
КВ “Экспедитсияи комплексии геологии Қайроққум”,
ФДТТ дар шаҳри Исфара, 
МИҲД-и шаҳри Бӯстон, 
Хадамоти назорати давлатии бехатарии корҳо дар саноат ва соҳаи кӯҳкории назди Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон, 
Вазорати мудофиаи Ҷумҳурии Тоҷикистон, 
Раёсати агентӣ дар вилояти Суғд, 
Кумитаи иҷроияи Шурои Генералии Федератсияи иттифоқҳои касабаи мустақили Тоҷикистон, 
шуъбаи Вазорати корҳои дохилии Ҷумҳурии Тоҷикистон дар шаҳри Бӯстон, 
Кумитаи иҷроияи ҲХДТ дар шаҳри Бӯстон, 
Раиси Шурои вилоятии Ҳаракати ваҳдати миллӣ ва эҳёи Тоҷикистон, 
ДПДТТ ба номи академик М.С.Осимӣ, 
Филиали ДТТ дар шаҳри Исфара, 
Филиали МД Донишгоҳи байналмилалии сайёҳӣ ва соҳибкории Тоҷикистон дар шаҳри Хуҷанд, 
Кумитаи иҷроияи ҲХДТ дар вилояти Суғд, 
Вазорати мудофиаи Ҷумҳурии Тоҷикистон, 
РВКД Ҷумҳурии Тоҷикистон дар вилояти Суғд, 
Вазорати молияи Ҷумҳурии Тоҷикистон, Вазорати нақлиёт (2025), Сипосномаи МД &quot;Маркази миллии патенту иттилоот&quot;-и ВРИ ва СҶТ (2025), Медали &quot;30-солагии Ҳизби Халқии Демократии Тоҷикистон&quot; (2025), Сипосномаи МД &quot;Маркази миллии патенту иттилоот&quot; - и ВРИ ва савдои ҶТ (2025), Медали &quot;Корманди фахрии саноати Ҷумҳурии Тоҷикистон (2026).

== Эзоҳ ==
Рӯйхати пурра дар ҳуҷҷати мазкур сомонаи [http://www.gmit.tj www.gmit.tj] дарёфтмегардад.</text>
      <sha1>f5ulwch3yym3u576rnxbjhob83venv5</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1477597</id>
      <parentid>1477298</parentid>
      <timestamp>2026-06-19T11:07:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-35754-68</username>
        <id>137042</id>
      </contributor>
      <comment>вироишоти сабкӣ</comment>
      <origin>1477597</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="23418" sha1="3tqx4av5345mf05a1joi237z5rllvw6" xml:space="preserve">{{Олим
 |ном              = Бахтиёр Маҳмадалӣ
 |номи аслӣ        = Маҳмадалиев Бахтиёр Набиевич
 |тасвир           = Рохбарияти-ДКМТ-1-768x576.jpg
 |бар              = 
 |тавсифи тасвир   = 
 |таърихи таваллуд = 24.2.1971
 |зодгоҳ           = {{Зодгоҳ|ноҳияи Совет|ноҳияи Темурмалик}}, [[вилояти Кӯлоб]], [[ҶШС Тоҷикистон]]
 |таърихи даргузашт= 
 |шаҳрвандӣ        = {{парчамбандӣ|Тоҷикистон}}
 |маҳалли даргузашт= 
 |фазои илмӣ       = [[иқтисод]]
 |ҷойҳои кор       = {{заъф|[[Кумитаи андози назди ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон]]}} &lt;br&gt; {{заъф|[[Донишкадаи андоз ва ҳуқуқи Тоҷикистон]]}} &lt;br&gt; {{заъф|[[Дастгоҳи иҷроияи Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон]]}} &lt;br&gt; {{заъф|[[Донишгоҳи давлатии молия ва иқтисоди Тоҷикистон]]}} &lt;br&gt; [[Донишкадаи кӯҳию металлургии Тоҷикистон]] (аз 2020 то 2026) &lt;br&gt; [[Муассисаи давлатии «Донишкадаи байналмилалии Хуҷанд»-и Муассисаи давлатии «Донишгоҳи байналмилалии сайёҳӣ ва соҳибкории Тоҷикистон»]] (аз 2026)
 |дараҷаи илмӣ     = {{Дараҷаи илмӣ|доктор|илмҳои иқтисод}}
 |унвонҳои илмӣ    = {{Унвонҳои илмӣ||1}}
 |алма-матер       = [[Донишгоҳи давлатии Ростови лаби Дони Федератсияи Россия]]&lt;br&gt;[[Донишкадаи андоз ва ҳуқуқи Тоҷикистон]]&lt;br&gt;Колеҷи кӯҳи ба номи С.Юсупов дар назди Донишкадаи кӯҳию металлургии Тоҷикистон
 |роҳбари илмӣ     = 
 |шогирдони маъруф = 
 |маъруф ба        = 
 |ҷоизаҳо          = 
 |имзо             = 
 |бари имзо        = 
 |сайт             = 
 |викитека         = 
 |викианбор        = 
}}

'''Бахтиёр Маҳмадалӣ''' (''Маҳмадалиев Бахтиёр Набевич''; зод. [[24 феврал]]и [[1971]], [[ноҳияи Совет]], [[вилояти Кӯлоб]]) — иқтисоддон, доктори илмҳои иқтисод (2023).

== '''Зиндагинома'''  ==
Маҳмадалӣ Бахтиёр Набӣ (Маҳмадалиев Бахтиёр Набиевич; зод. 24 феврали 1971, деҳаи Кангурт, ноҳияи Совет, вилояти Кӯлоб, ҶШС Тоҷикистон) профессори фахрии шуъбаи хориҷии Донишгоҳи нафти Чин (01.10.2021с.), профессори фахрии Донишкадаи муҳити зист ва захираҳои шаҳри Ланҷоу (26.04.21с.), профессори фахрии Донишгоҳи сиёсат ва ҳуқуқи Ҷумҳурии Мардумии Чин (2024), профессори Донишкадаи кӯҳию металлургии Тоҷикистон (2024) — иқтисоддон, соҳаи саноати миллӣ,  номзади илмҳои иқтисод (КНД №023073 Вазорати маориф ва илми ФР, 2015), дотсент (ДТТ №0173 аз 29.07.2019 №7, бо қарори раёсати Комиссияи олии аттестатсионии назди Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон), доктори илмҳои иқтисод (ДДИ №0137 аз 25.05.2023 №6, бо қарори Комиссияи олии аттестатсионии назди Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон), Вакили Маҷлиси вакилони халқи шаҳри Бӯстон (2025-2030), аъзои вобастаи Академияи муҳандисии Тоҷикистон (Диплом №92, 2025). 

'''Хизмати харби'''

Соли 1991 кафедраи ҳарбии назди Донишгоҳи давлатии Ростови лаби Дони ба номи М.А. Суслови Федератсияи Россия (қисми ҳарбӣ №230177, гурӯҳи тирандоз ВУС-021002, афсари сиёсӣ).

Соли 1993 Донишгоҳи давлатии Ростови лаби Дони ба номи М.А. Суслови (дорандаи ордени Байрақи Сурхи Меҳнат) Федератсияи Россияро аз рӯйи ихтисоси сиёсатшинос, омӯзгори фанҳои сиёсӣ (диплом ЦВ №499949) хатм намуд.

Соли 2002 - Донишкадаи андоз ва ҳуқуқи Тоҷикистон аз рӯйи касби иқтисодчӣ-бозраси андоз (Аълочӣ, диплом ТСН № 0034169)

Соли 2005 - Донишкадаи иқтисодии Тоҷикистон аз рӯйи ихтисоси ҳуқуқшинос (Диплом ДТО №0007268)

Соли 2020 - МД Коллеҷи кӯҳии ба номи С.Юсупова дар назди Донишкадаи кӯҳию металлургии Тоҷикистон аз рӯйи касби истихроҷи конҳои канданиҳои фоиданок (Аълочӣ, Диплом ДКА №0008305)

Аъзои Ҳизби Халқии Демократии Тоҷикистон (шаҳодатномаи ҳизбӣ аз 2.01.2001 № 004431)

==''' Корнома '''==
Солҳои 1988-1993 — Донишҷӯи Донишгоҳи  давлатии Ростови лаби Дони Федератсияи Россия (дорандаи ордени Байрақи Сурхи Меҳнат) ба номи М.А.Суслов

Солҳои 1993-1995 -  Директори ширкати хусусии автосалон “Интер Душанбе”

Солҳои 1995-1996 - Нозири андози шуъбаи методологияи андозсупорандагони Кумитаи андози назди Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон

Солҳои 1996-1997 - Нозири калони шуъбаи корҳои аппелатсионӣ ва байналхалқии Кумитаи андози назди Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон

Солҳои 1997-1999 - Сарнозири Идораи баҳисобгирӣ ва ҳисоботи Кумитаи андози назди Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон

Солҳои 1999-2000 - Сардори шуъбаи бақайдгирии андозсупорандагони Вазорати даромадҳо ва пардохтҳои давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон

Солҳои 2001-2003 - Муаллими калони кафедраи андоз ва андозбандии Донишкадаи андоз ва ҳуқуқи Тоҷикистон

Солҳои 2003-2006 - Сардори шуъбаи кадрҳои Донишкадаи андоз ва ҳуқуқи Тоҷикистон

Солҳои 2006-2007 -  Сардори шуъбаи кадрҳои Донишкадаи иқтисодии Тоҷикистон

Солҳои 2007-2008 - Сармутахассиси раёсати танзими анъана ва ҷашну маросимҳои Дастгоҳи иҷроияи Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон

Солҳои 2008-2013 -  Ёрдамчии Роҳбари Дастгоҳи иҷроияи Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон

Солҳои 2013-2014 - Мудири бахши шуъбаи шуғл ва ҳифзи иҷтимоии Дастгоҳи иҷроияи Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон

Солҳои 2014-2017 -  Сармутахассиси раёсати рушди иҷтимоии Дастгоҳи иҷроияи Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон

Солҳои 2017-2018  -  Дотсенти кафедраи андоз ва андозбандӣ, докторант-коромӯзи кафедраи назарияи иқтисодии Донишгоҳи давлатии молия ва иқтисоди Тоҷикистон

Солҳои 2018-2020 -  Дар вазифаи директори муассисаи давлатии таълимии Коллеҷи кӯҳии ба номи С. Юсупова дар назди  Донишкадаи кӯҳию металлургии Тоҷикистон фаъолият намудааст

Аз 24.11.2020 то 15.06.2026 ректори  Донишкадаи кӯҳию металлургии Тоҷикистон.

Аз 15.06.2026 то инҷониб ректори Муассисаи давлатии «Донишкадаи байналмилалии Хуҷанд»-и Муассисаи давлатии «Донишгоҳи байналмилалии сайёҳӣ ва соҳибкории Тоҷикистон» &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.president.tj/event/documents/resolutions/55846|title=ПРЕЗИДЕНТИ ҶУМҲУРИИ ТОҶИКИСТОН|website=ПРЕЗИДЕНТИ ҶУМҲУРИИ ТОҶИКИСТОН|lang=tj|accessdate=2026-06-18}}&lt;/ref&gt;

== '''Фаъолияти илмӣ '''==

Муаллифи беш аз 210 мақолаҳо ва асарҳои илмию методӣ дар самти иқтисодӣ, иҷтимоӣ, экологӣ самти кӯҳкори ва металлургӣ ва муаллифи 2 монография, 2 васоити таълимӣ ва 7 китоби дарсӣ мебошад:

Взаимодействие экологии и экономического роста в Таджикистане (теоретико-практические аспекты) // Вестник Таджикского национального университета. Серия социально-экономических и общественных наук – 2014. – № 2/10 (152). – Ч.2. – с. 118-121

Социально-экономическое значение и особенности функционирования экологического предпринимательства и эколого- экономических отношений // Известия Академии наук Республики Таджикистан, Серия: общественные науки. – 2014. – № 3. – с. 75-81

Регулирование экологического предпринимательства в контексте концепции устойчивого развития // Известия Академии наук Республики Таджикистан, Серия: общественные науки. - № 3 (235). Д.: -2014. -с. 74-82 ISSN 2076-2569

Концептуальные основы развития эколого-экономических отношений // Вестник Таджикского государственного университета права, бизнеса и политики. – 2014. – № 5. – с. 96-102

Совершенствование институциональных основы развития экологического предпринимательства и эколого-экономических отношений в Республики Таджикистан // Вестник Таджикского национального университета -№2/3 (165) – Д.: 2015. – с. 87-92 ISSN 2074-1847

Андози иҷтимоӣ ва роҳҳои такмили он дар иқтисодиёти имрўза // Вестник Таджикского государственного педагогического университета имени С. Айни. - №1(61). – Д.: -2015. – с. 163-166 ISSN 2219-5408

Некоторые аспекты сравнительного анализа и дальнейшего совершенствования налоговой системы Республики Таджикистан // Вестник Таджикского государственного университета коммерции -№ 4 – Д.: -2016. – с. 75-81

Оценка действий механизмов экономико – экологического регулирования и особенности устойчивого природопользования в Таджикистане // Вестник Таджикского национального университета - № 2/3 (201) часть 2– Д.: -2016. – с. 28-31 - ISSN 2413-5151.; №1926 от 03.06.2016 г. в перечне рецензируемых изданий ВАК РФ

Регулирование экологического процесса и деградацией земли на восточной части ГБАО и пути его решения // Вестник Таджикского национального университета. – № 2/7 (213)– Д.: -2016. – с. 118-122 – ISSN 2413-5151.; №1926 от 03.06.2016 г. в перечне рецензируемых изданий ВАК РФ

Современное состояние экологического предпринимательства и проблемы уничтожение вредных отходов на севере Таджикистана // Вестник Таджикского государственного педагогического университета–№2. -Д.: -2017. – с. 98-106

Проблемы устойчивого развития экономики горных районов Таджикистана в условиях рыночных отношений // Вестник Финансово-экономического института Таджикистана -№7 Д.: -2017. – с. 142-147

Проблема рекультивации отвалов и радиоактивных отходов хвостохранилищ в Таджикистане // Вестник Таджикского национального университета. – № 4 – Д.: -2017. – с. 163-172– ISSN 2413-5151.; №1926 от 03.06.2016 г. в перечне рецензируемых изданий ВАК РФ.

Тоҷикистон дар қатори кишварҳои пешсафи истеҳсоли энергияи «сабз» ва саҳми CASA – 1000 дар рушди ояндаи кишварҳои минтақа // Вестник Таджикского национального университета. – № 2/2 – Д.: -2017. – с. 176-179 – ISSN 2413-5151.; №1926 от 03.06.2016 г. в перечне рецензируемых изданий ВАК РФ

Хусусиятҳои табиӣ – ҷуғрофии минтақаҳои кўҳии Тоҷикистон // Паёми Донишгоҳи миллии Тоҷикистон. – № 2/3 – Д.: -2017. – с. 169-172 – ISSN 2413-5151.; №1926 от 03.06.2016 г. в перечне рецензируемых изданий ВАК РФ

Методы оценки эколо-экономического состоянии // Вестник ТНУ, с.63-71, -2022

Проблемы разработки концепции экологического менеджмента // Вестник Таджикского государственного университета №3(42), -2022

Управление процессом разработки и инвестицонной политики развития региона с учетом местной эколого-экономической ситуации // Вестник Славянский университет№2(77), -2022.

Перспективы производства сурьмы в Таджикистане // ''Журнале “Минеральные ресурсы России.Экономика и управления”№3'' ''2023г.''

Дар саргаҳи Ваҳдат ва ҳамдилии имрӯзи мо Пешвои миллат Эмомалӣ Раҳмон меистанд // ''АМИТ “ХОВАР” Душанбе 21.06.2023с.''

Эмомалӣ Раҳмон – Пешвои тоҷикони ҷаҳон. Эҳдо ба Рӯзи Президент // АМИТ “Ховар”, 14.11.2024.

Без аз 800 кони Тоҷикистон дорои зиёда аз 60 навъи ашёи хоми маъданию ғайримаъданӣ мебошанд // АМИТ “Ховар”, 9.12.2024.

Саҳми донишманди барҷастаи тоҷик Абӯрайҳони Берунӣ дар инкишофи илму техника назаррас аст. Эҳдо ба «Бистсолаи омӯзиш ва рушди фанҳои табиатшиносӣ, дақиқ ва риёзӣ дар соҳаи илму маориф» // АМИТ “Ховар”, 11.04.2025.

Татбиқи Стратегияи рушди зеҳни сунъӣ асоси пешрафти босуръати иқтисоди миллӣ // АМИТ “Ховар”, 14.04.2025.

Эмомалӣ Раҳмон - офтоби муҳаббати миллат ва бунёдгузори неругоҳи &quot;Роғун&quot;//АМИТ “Ховар”, 13.04.2026.

== '''Осор''' ==

Вопросы интеграции экологии и развития экономики в РТ (Душанбе, 2016);  

Махмадалиев Б.Н. Устойчивый экономический рост Таджикистана в условиях рыночной экономики. — Душанбе: ҶММ «Олами дониш», 2018. — 169 стр. — ISBN 978-9947-945-1-5;  

Луғати мухтасари истилоҳоти иқтисодию иҷтимоӣ ва ҳуқуқӣ (Душанбе, 2018); 

Асосҳои маркетинг (Душанбе, 2018);  Иқтисодиёти саноати кӯҳӣ (Душанбе, 2020);  

Менеҷменти экологӣ (Бӯстон, 2021);  

Рушди устувори иқтисодии минтақаҳои Тоҷикистон дар шароити иқтисоди бозорӣ (Душанбе, 2021);  

Механизми танзими омили экологӣ дар таъмини рушди устувории иқтисодиёти минтақа (Бӯстон, 2024);

Иқтисодиёти рақамӣ (Китоби дарсӣ, Бӯстон, 2025); 

Муқаддимаи ихтисос (Китоби дарсӣ, Бӯстон, 2025).

Асосҳои экологияи иқтисод, менеҷмент ва аудити экологӣ. (Китоби дарсӣ, Бӯстон 2026, 300 саҳ.);

Экологическая эффективность разработки газовых месторождений Таджикистана в условиях обводнения залежей. (Учебная книга, г. Бустон 2026, 222 ст.).

== '''Ҷоизаҳо''' ==
Бо нишони «Аълочии маорифи Тоҷикистон» (2005), Медали “Хизмати шоиста” (2020), Сипосномаи Ҳизби Халқии Демократии Тоҷикистон (2021), медали ҷашнии КИҲХДТ дар вилояти Суғд (2021), 1150 солагии А. Рӯдакӣ, 10 солагии Институти Конфутсия,  Аълочии фарҳанги Ҷумҳурии Тоҷикистон (2023), Аълочии Вазорати меҳнат, муҳоҷират ва шуғли аҳолии Ҷумҳурии Тоҷикистон (2023), Аълочии қӯшунҳои сарҳади дараҷаи 1 (2025), Аълочии матбуоти Ҷумҳурии Тоҷикистон (2025), Рутбаи тахассусии “Мушовири давлатии дараҷаҳои 1 ва 2”, Сазовори медалҳои ҷашнии Кумитаи иҷроияи ҲХДТ дар вилояти Суғд (2021),
75 солагии Ғалаба дар Ҷанги Бузурги Ватанӣ 1941-1945 (2019), барои меҳнати софдилона (2010), 
“30-солагии Қувваҳои мусаллаҳи Ҷумҳурии Тоҷикистон” (2023),
“15 солагии ҶДММ ШКСТХ” (2024), 100 солагии Ҳизби Коммунистии Тоҷикистон (2025), медали ҷашнии қувваҳои мусаллаҳи Ҷумҳурии Тоҷикистон (1993-2023),  Сазовори Сипосномаҳо ва Ифтихорномаҳои ВМ ва ИҶТ, ВС ва ТНҶТ, 
МИҲД-и вилояти Суғд,
ВКД, 
Агентии назорати давлатии молиявӣ ва мубориза бо коррупсия, 
КВ “Экспедитсияи комплексии геологии Қайроққум”,
ФДТТ дар шаҳри Исфара, 
МИҲД-и шаҳри Бӯстон, 
Хадамоти назорати давлатии бехатарии корҳо дар саноат ва соҳаи кӯҳкории назди Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон, 
Вазорати мудофиаи Ҷумҳурии Тоҷикистон, 
Раёсати агентӣ дар вилояти Суғд, 
Кумитаи иҷроияи Шурои Генералии Федератсияи иттифоқҳои касабаи мустақили Тоҷикистон, 
шуъбаи Вазорати корҳои дохилии Ҷумҳурии Тоҷикистон дар шаҳри Бӯстон, 
Кумитаи иҷроияи ҲХДТ дар шаҳри Бӯстон, 
Раиси Шурои вилоятии Ҳаракати ваҳдати миллӣ ва эҳёи Тоҷикистон, 
ДПДТТ ба номи академик М.С.Осимӣ, 
Филиали ДТТ дар шаҳри Исфара, 
Филиали МД Донишгоҳи байналмилалии сайёҳӣ ва соҳибкории Тоҷикистон дар шаҳри Хуҷанд, 
Кумитаи иҷроияи ҲХДТ дар вилояти Суғд, 
Вазорати мудофиаи Ҷумҳурии Тоҷикистон, 
РВКД Ҷумҳурии Тоҷикистон дар вилояти Суғд, 
Вазорати молияи Ҷумҳурии Тоҷикистон, Вазорати нақлиёт (2025), Сипосномаи МД &quot;Маркази миллии патенту иттилоот&quot;-и ВРИ ва СҶТ (2025), Медали &quot;30-солагии Ҳизби Халқии Демократии Тоҷикистон&quot; (2025), Сипосномаи МД &quot;Маркази миллии патенту иттилоот&quot; - и ВРИ ва савдои ҶТ (2025), Медали &quot;Корманди фахрии саноати Ҷумҳурии Тоҷикистон (2026).

== Эзоҳ ==
Рӯйхати пурра дар ҳуҷҷати мазкур сомонаи [http://www.gmit.tj www.gmit.tj] дарёфтмегардад.</text>
      <sha1>3tqx4av5345mf05a1joi237z5rllvw6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Мария Ресса</title>
    <ns>0</ns>
    <id>297653</id>
    <revision>
      <id>1477538</id>
      <parentid>1441614</parentid>
      <timestamp>2026-06-19T06:59:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>30618</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1477538</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11558" sha1="j0lgoubv4jvf0e1zg7a9j6u65kne95z" xml:space="preserve">{{Шахс}}
'''Мария Анжелита Ресса''' ({{Lang-en|Maria Angelita Ressa}}{{ВД-Дебоча}} ) — рӯзноманигор ва нависандаи филиппинӣ-амрикоӣ, ҳаммуассис ва мудири кулли веб-сайти хабарии интернетии «Rappler» аст. Аввалин барандаи [[ҷоизаи Нобел]] аз [[Филиппин]] &lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://www.cbc.ca/news/world/democracy-as-we-know-it-is-dead-filipino-journalists-fight-fake-news-1.4086920|title='Democracy as we know it is dead': Filipino journalists fight fake news|work=CBC News|date=April 27, 2017|first=Adrienne|author=Arsenault}}&lt;/ref&gt;.

== Зиндагинома ==

=== Солҳои аввал ===
Мария Ресса 2 октябри соли 1963 дар [[Манила]] таваллуд шудааст. Падараш вақте ки ӯ ҳамагӣ яксола буд, даргузашт. Модараш бо як амрикоӣ издивоҷ кард ва Мария Анжелита аз соли 1973 то 1986 дар [[Иёлоти Муттаҳидаи Амрико]] зиндагӣ карда, [[Донишгоҳи Принстон]]ро хатм кардааст &lt;ref name=&quot;scmp.com&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.scmp.com/magazines/post-magazine/long-reads/article/3011509/maria-ressa-duterte-critic-and-guardian-truth|title='Journalists are under attack globally': Maria Ressa|website=South China Morning Post|date=May 26, 2019|lang=en|accessdate=June 17, 2020}}&lt;/ref&gt;.

=== Фаъолияти меҳнатӣ ===
Мария Анжелита дар соли 1986, пас аз «инқилоби зард» ба ватанаш баргашт ва дар телевизион кор кард. Аз соли 1987 то 1995 сардори дафтари [[CNN]] дар [[Манила]] ва аз 1995 то 2005 мудири дафтари CNN дар [[Ҷакарта]] буд. Аз соли 2005 инҷониб вай роҳбари хадамоти хабарии шабакаи телевизионии [[ABS-CBN|ABS-CBN-и]] Филиппин буд&lt;ref name=&quot;scmp.com&quot;/&gt;  ва дар соли 2011 сайти хабарии интернетии «Rappler»-ро таъсис намуд ва раҳбари он буд.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.rappler.com/about-rappler/about-us/6677-the-people-behind-rappler|title=The People Behind Rappler|date=June 17, 2012|publisher=Rappler|accessdate=May 12, 2014}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://thenewmedia.com/interview-with-maria-ressa-ceo-of-rappler-com/|title=Interview with Maria Ressa, CEO of Rappler.com|author=Colin Chan|website=TheNewMedia.com|date=April 2, 2012|accessdate=May 12, 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150606233822/http://thenewmedia.com/interview-with-maria-ressa-ceo-of-rappler-com/|archivedate=2015-06-06}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.cbc.ca/news/world/democracy-as-we-know-it-is-dead-filipino-journalists-fight-fake-news-1.4086920|title='Democracy as we know it is dead': Filipino journalists fight fake news|first=Adrienne|last=Arsenault|date=27 April 2017|publisher=CBC News}}&lt;/ref&gt;

=== Муноқиша бо мақомоти Филиппин ===
Дар соли [[Соли 2020|2020,]] вай барои туҳмат дар интернет &lt;ref&gt;{{Cite news|author=Regencia|first=Ted|date=2020-06-15|title=Maria Ressa found guilty in blow to Philippines' press freedom|language=en|work=aljazeera.com|url=https://www.aljazeera.com/news/2020/6/15/maria-ressa-found-guilty-in-blow-to-philippines-press-freedom|accessdate=2021-02-14|archiveurl=https://web.archive.org/web/20201112004522/https://www.aljazeera.com/news/2020/6/15/maria-ressa-found-guilty-in-blow-to-philippines-press-freedom|archivedate=2020-11-12}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Ratcliffe&quot;&gt;{{Cite news|author=Ratcliffe|first=Rebecca|date=June 15, 2020|title=Maria Ressa: Rappler editor found guilty of cyber libel charges in Philippines|language=en-GB|work=The Guardian|url=https://www.theguardian.com/world/2020/jun/15/maria-ressa-rappler-editor-found-guilty-of-cyber-libel-charges-in-philippines|accessdate=June 15, 2020}}&lt;/ref&gt; тибқи қонуни Филиппин ({{Бе тарҷума 5|Закон о борьбе с киберпреступностью (Филиппины))|закона о борьбе с киберпреступностью|en|Cybercrime Prevention Act of 2012}})  маҳкум шуд.&lt;ref&gt;{{Cite news|date=2020-06-15|title=Philippines: Maria Ressa's cyber libel verdict 'a method of silencing dissent'|language=en-GB|work=Deutsche Welle (www.dw.com)|url=https://www.dw.com/en/philippines-maria-ressas-cyber-libel-verdict-a-method-of-silencing-dissent/a-53811284|accessdate=2021-02-14|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200616034306/https://www.dw.com/en/philippines-maria-ressas-cyber-libel-verdict-a-method-of-silencing-dissent/a-53811284|archivedate=2020-06-16}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|title=Philippine cybercrime law takes effect amid protests|url=https://www.bbc.com/news/technology-19810474|publisher=[[BBC News]]|date=October 3, 2012}}&lt;/ref&gt;  Таъқиби Мария Ресса аз ҷониби созмонҳои[[Ҳуқуқҳои инсон|ҳуқуқи башар]] ва рӯзноманигорон ҳамчун ҳамла ба озодии матбуот маҳкум шудааст &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://womeninjournalism.org/cfwij-press-statements/cfwij-condemns-cyber-libel-conviction-of-maria-ressa|title=Philippines: CFWIJ condemns cyber libel conviction of Maria Ressa|website=[[The Coalition For Women In Journalism]]|date=2020-06-15|lang=en-US|accessdate=2020-06-29|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200630003432/https://womeninjournalism.org/cfwij-press-statements/cfwij-condemns-cyber-libel-conviction-of-maria-ressa|archivedate=2020-06-30}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://usa.inquirer.net/55795/us-senators-durbin-markey-leahy-slam-ressa-libel-verdict|title=US Senators Durbin, Markey, Leahy slam Ressa libel verdict|website=[[Philippine Daily Inquirer]]|date=2020-06-17|lang=en|accessdate=2020-06-29|archivedate=2020-06-20|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200620092443/https://usa.inquirer.net/55795/us-senators-durbin-markey-leahy-slam-ressa-libel-verdict}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|author=Cabato|first=Regine|title=Conviction of Maria Ressa, hard-hitting Philippine American journalist, sparks condemnation|url=https://www.washingtonpost.com/world/asia_pacific/maria-ressa-rappler-filipino-american-journalist-guilty-cyber-libel-prison/2020/06/14/0dc58872-ae9c-11ea-98b5-279a6479a1e4_story.html|work=[[The Washington Post]]|date=June 15, 2020}}&lt;/ref&gt;.

13 феврали соли 2019 Ресса бо иттиҳоми он боздошт шуд, ки дар соли 2012 «Rappler» хабари бардурӯғ нашр кардааст, ки соҳибкор Вилфредо Кенг мошинашро ба раиси Додгоҳи олии кишвар Ренато Корона  тӯъфа кардааст. Рӯзи дигар вайро бо гарав озод карданд. 15 июни соли 2020 додгоҳи Манила ӯро дар туҳмат гунаҳкор донист. Азбаски Ресса мунаққиди доимии президенти Филиппин Родриго Дутерте буд, боздошт ва маҳкумияти ӯро бисёриҳо аз мухолифон ва ҷомеаи ҷаҳонӣ ҳамчун як амали дорои ангезаи сиёсӣ арзёбӣ карданд &lt;ref name=&quot;Ratcliffe&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;timearrest&quot;&gt;{{Cite web|url=http://time.com/5529350/philippines-rappler-maria-ressa-bail/|title=Philippines Journalist Maria Ressa Released on Bail After Arrest for 'Cyber Libel'|author=Leung|first=Hillary|website=[[Time (magazine)|Time]]|date=February 14, 2019|accessdate=February 15, 2019|archivedate=2019-02-15|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190215021507/http://time.com/5529350/philippines-rappler-maria-ressa-bail/}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://newsinfo.inquirer.net/1291828/robredo-ressas-cyber-libel-conviction-a-threat-to-filipinos-freedom|title=Robredo: Ressa's cyber libel conviction a threat to Filipinos' freedom|author=Gonzales|first=Cathrine|website=[[Philippine Daily Inquirer]]|date=2020-06-15|lang=en|accessdate=2020-06-29}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.straitstimes.com/asia/se-asia/philippine-journalist-maria-ressa-critical-of-president-rodrigo-duterte-convicted-of|title=Court finds prominent Philippine journalist and Duterte critic Maria Ressa guilty of cyber-libel|author=Dancel|first=Raul|website=[[The Straits Times]]|date=2020-06-15|lang=en|accessdate=2020-06-29}}&lt;/ref&gt;.

== Комёбиҳо ва мукофотҳо ==
Вай ба феҳристи маҷаллаи Тайм «Шахси сол 2018» ҳамчун, яке аз рӯзноманигороне, ки барои ақидаҳо ва ҷустуҷӯи ҳақиқат таъқиб мешуданд, шомил карда шуд.&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://leagueonlinenews.com/news/rapplers-maria-ressa-among-times-person-of-the-year-2018/|title=Metro News Today: Rappler's Maria Ressa among TIME's Person of the Year 2018|work=League Online News|accessdate=December 12, 2018|archivedate=2018-12-15|archiveurl=https://web.archive.org/web/20181215223137/https://leagueonlinenews.com/news/rapplers-maria-ressa-among-times-person-of-the-year-2018/}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|first=Karl|last=Vick|url=http://time.com/person-of-the-year-2018-the-guardians/|title=TIME Person of the Year 2018: The Guardians|date=December 11, 2018|accessdate=December 11, 2018|archivedate=2019-08-19|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190819215803/https://time.com/person-of-the-year-2018-the-guardians/}}&lt;/ref&gt;.

Ресса яке аз 25 шахсияти барҷастаи Комиссияи иттилоот ва демократия мебошад, ки аз ҷониби созмони «Хабарнигорони бидуни марз» таъсис ёфтааст &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://rsf.org/en/maria-ressa|title=Maria A. Ressa &amp;#124; Reporters without borders|website=RSF|date=September 9, 2018|accessdate=June 15, 2020}}&lt;/ref&gt;.

Дар [[соли 2021]] Ресса барандаи [[Ҷоизаи сулҳи Нобел]] (якҷоя бо [[Дмитрий Муратов]], сардабири нашрияи «Новая газета»-и Русия) гардид. Ҷоиза барои &quot;муборизаи далерона&quot; барои дифоъ аз озодии баён дар [[Филиппин]] ва [[Русия]] мутаносибан дода шудааст.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.nobelprize.org/prizes/peace/2021/summary/ |title=The Nobel Peace Prize 2021 |accessdate=2021-10-08 |archivedate=2021-10-08 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20211008090440/https://www.nobelprize.org/prizes/peace/2021/summary/ }}&lt;/ref&gt;

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}
{{Барандагони Ҷоизаи сулҳи Нобел}}
{{ПБ}}

[[Гурӯҳ:Занон - барандагони ҷоизаи сулҳи Нобел]]
[[Гурӯҳ:Барандагони ҷоизаи сулҳи Нобел]]
[[Гурӯҳ:Барандагони ҷоизаи Нобел ба тартиби алифбо]]
[[Гурӯҳ:Википедия:Мақолаҳои бо сарчашма аз Викидода]]
[[Гурӯҳ:Википедиа:Зиндагиномаи муосирон]]
[[Гурӯҳ:Зодагони соли 1963]]
[[Гурӯҳ:Зодагони 2 октябр]]</text>
      <sha1>j0lgoubv4jvf0e1zg7a9j6u65kne95z</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Хона-музейи Ҷалолиддини Балхӣ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>297974</id>
    <revision>
      <id>1477484</id>
      <parentid>1377021</parentid>
      <timestamp>2026-06-19T03:45:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Шухрат Саъдиев</username>
        <id>5132</id>
      </contributor>
      <origin>1477484</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8150" sha1="m7f238vl6i8la7dqw0g2a6pwdepa3e6" xml:space="preserve">'''Хона-музейи Ҷалолиддини Балхӣ''' — Хона-музейи яке аз бузургтарин олимон ва шоирони равияи тасаввуфи халқи тоҷик  [[Ҷалолиддини Балхӣ]], дар [[ноҳияи Ҷалолиддини Балхӣ]], [[Тоҷикистон]] воқеъ аст.

[[21 март]]и [[соли 2022]] Сарвари давлат [[Эмомалӣ Раҳмон]] [[Мақбараи Ҷалолиддини Балхӣ|Мақбараи Ҷалолиддини Балхиро]] дар [[ноҳияи Ҷалолиддини Балхӣ]] ифтитоҳ намуданд. Пас аз маросими пардабардорӣ аз рӯи муҷассамаи Мавлоно [[Ҷалолиддини Балхӣ]], Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон [[Эмомалӣ Раҳмон]] ифтитоҳи «[[Мақбараи Ҷалолиддини Балхӣ]]», «Хона-музейи Ҷалолиддини Балхӣ»-ро мавриди истифода қарор доданд.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://khovar.tj/2022/03/sarvari-davlat-emomal-ra-mon-ma-barai-aloliddini-balhiro-iftito-namudand/|title=Сарвари давлат Эмомалӣ Раҳмон Мақбараи Ҷалолиддини Балхиро ифтитоҳ намуданд|author=www.khovar.tj|date=2021-03-21|publisher=|lang=tg|accessdate=2022-03-24|archivedate=2022-03-24|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220324075815/https://khovar.tj/2022/03/sarvari-davlat-emomal-ra-mon-ma-barai-aloliddini-balhiro-iftito-namudand/}}&lt;/ref&gt;.

Хона-музей ҷиҳати ҳифзи арзишҳои фарҳангию таърихии миллати кӯҳанбунёди тоҷик, гиромидошти фарзандони фарзонаи миллат бо маблағгузории Мақомоти иҷроияи ҳокимияти давлатии [[ноҳияи Ҷалолиддини Балхӣ]] сохта шудааст.

Масоҳати Хона-музей 1000 метри мураббаъ ва баландии он 3,5 метр мебошад. Дар рафти корҳои сохтмон беш аз 45 нафар сохтмончӣ ба кор ҷалб карда шуда, Хона-музей бо дарназардошти унсурҳои қадимаи шаҳрсозии халқи тоҷик бунёд ёфтааст. [[Сутун]] ва дари хонаҳо бо санъати баланд [[кандакорӣ]] шуда, диққати ҳар бинандаро ҷалб месозанд. Хонаи рамзии [[Мавлоно]] аз ҳавлии дарун ва берун иборат мебошад. Дар пешайвони даромадгоҳ аз дохил шоҳбайти Мавлоно ҳаккокӣ гардидааст. 

Бахши аввали хонаро “Ҳавлии берун” ташкил медиҳад. Дар байни [[Ҳавлӣ|ҳавлии берун]] сутуни кандакоришуда гузошта шудааст, ки он рамзи анҷоми рақси “[[Самоъ]]” аст. Аз тарафи рости даромад ба “Ҳавлии берун” “Дарсхона” ҷойгир аст, ки аз ду [[тиреза]] ва як [[меҳроб]] иборат аст. Хона бо усули анъанавии аҷдодӣ гиландова ё андова бо коҳгил сохта шудааст. Дар идомаи “Дарсхона” хонаи зисти [[Мавлоно]] ҷой гирифтааст.
Хона аз ду бахш иборат аст. [[Даҳлез]] дорои тоқчаҳо, ҷойи хӯрокпазӣ ва обҷӯшонӣ мебошад, ки ҳама аз [[гач]] сохта шудаанд. Бахши дуюм, ки нақши ҷойи истироҳатро дорад, аз сандалӣ ва тахтмон иборат мебошад. Дар ин хона чанд намуна аз кӯрпаву болишт ва либосҳои мардонаи давраи зиндагии Мавлоно гузошта шудааст. Аз тарафи чапи даромадгоҳи ҳавлии беруна китобхона ҷойгир аст. Китобхона асосан бо [[сандуқ|сандуқҳо]] барои нигаҳдории [[китоб|китобҳо]] гузошта шудааст. Қисмати дохили ин [[хона]] [[тиреза]] надорад ва фаршаш ҳамвор аст, бо як дари хурд ва як равзана барои додани [[ғизо]] аз хонаи берун ҷудо шудааст. Ин манзил вазифаи “Чиллахона”-ро иҷро мекунад. Хонаи берунаи назди “Чиллахона” барои нишаст бо [[гилем]] ва кӯрпачаҳо оро дода ёфтааст.

[[Ҳавлӣ|Ҳавлии]] дарун ё дуюм, ки дорои [[саҳн|саҳни]] васеъ мебошад, бо ду дарахти [[тут|тути сафед]] дар марказ ва гул оро ёфта, дар деворҳо токчаҳо барои шамъчароғ ё пилтачароғ насб шудаанд. [[Саҳни ҳавлӣ]] давраи зиндагии Ҷалолиддини Балхиро бозгӯ менамоянд. Аз тарафи рости даромадгоҳи ҳавлии дарун меҳмонхона ҷой гирифтааст. Хона гиландова шудааст. Дар охири хона (самти шимолӣ) токчаҳо ва тахтмон барои рахти хоб аз [[гач]] сохта шудаанд. Дар охири ҳавлии дарун хонаҳо барои зист, ки аз ду бахш “Мардона ва “Занона” иборат мебошанд, ҷой гирифтаанд. Хона барои занҳо аз даҳлез бо пешайвон, хонаи нишаст ва дарун, ки дорои тахтмон мебошад, иборат аст.

Хонаи мардона низ аз даҳлез, хонаи берун ва хонаи дарунӣ иборат мебошад. Ин хонаҳо бо [[гилем]], [[қолин]]ҳо ва кӯрпачаву [[болишт]]ҳои мувофиқ ба замони [[Мавлоно]] оро дода шуда, дар деворҳои он намунаҳои гуногуни либосҳои мардонаву занонаи ҳамон давр овехта мешаванд. Даромадгоҳи хонаҳои мардона ва занона аз ҳам ҷудо, дар самтҳои гуногун ҷойгиранд. Аз тарафи рости даромади [[Ҳавлӣ|ҳавлии дарун]] [[ошхона]] ва танӯри нонпазӣ ҷой гирифтанд.

“Хона-музейи Ҷалолиддини Балхӣ» намои қадимаро ба худ касб карда, он тарзу усули зиндагонии аслии давраи гузаштаи адиби халқи тоҷикро муаррифӣ мекунад. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://khovar.tj/2022/03/peshvoi-millat-emomal-ra-mon-hona-muzeji-aloliddini-balhiro-mavridi-istifoda-aror-dodand/|title=Пешвои миллат Эмомалӣ Раҳмон Хона-музейи Ҷалолиддини Балхиро мавриди истифода қарор доданд|author=www.khovar.tj|date=2021-03-21|publisher=|lang=tg|accessdate=2022-03-24|archivedate=2022-03-24|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220324134652/https://khovar.tj/2022/03/peshvoi-millat-emomal-ra-mon-hona-muzeji-aloliddini-balhiro-mavridi-istifoda-aror-dodand/}}&lt;/ref&gt;.
== Нигаред низ ==
* [[Мақбараи Ҷалолиддини Балхӣ]]
== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}
{{Осорхонаҳои Душанбе}}
[[Гурӯҳ:Осорхонаҳо аз рӯи алифбо]]
[[Гурӯҳ:Осорхонаҳои Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Ҷозибаҳои гардишгарии Тоҷикистон]]</text>
      <sha1>m7f238vl6i8la7dqw0g2a6pwdepa3e6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Абдулло Орипов</title>
    <ns>0</ns>
    <id>298017</id>
    <revision>
      <id>1477313</id>
      <parentid>1428334</parentid>
      <timestamp>2026-06-18T15:33:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>30618</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1477313</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9403" sha1="jmi0ozoatxnng6o6x6bqth31ilg9btd" xml:space="preserve">{{Ходими давлатӣ}} 
'''Абдулло Неъматович Орипов''' ( {{Lang-uz|Abdulla Nigʻmatovich Oripov}}; тав. [[24 май|24 майи соли]] [[Соли 1961|1961]], [[Тошканд]] [[Ҷумҳурии Шӯравии Сотсиалистии Ӯзбекистон|ҶШС Ӯзбекистон]], [[Иттиҳоди Шӯравӣ|ИҶШС]] ) — арбоби давлатии [[Ӯзбекистон]], чорумин [[Сарвазири Ӯзбекистон|Сарвазири Ҷумҳурии Ӯзбекистон]] аз [[14 декабр|14 декабри ]] [[Соли 2016|соли 2016]] &lt;ref&gt;[http://tass.ru/mezhdunarodnaya-panorama/3871109 Парламент Узбекистана утвердил Арипова премьер-министром республики — ТАСС]&lt;/ref&gt; .

== Зиндагинома ==
24 майи соли 1961 дар пойтахти [[Ҷумҳурии Шӯравии Сотсиалистии Ӯзбекистон|ҶШС Ӯзбекистон]], шаҳри  [[Тошканд]]  таваллуд ёфтааст. Соли 1983 Донишкадаи электротехникии алоқаи Тошкандро хатм кардааст. Ихтисос — иуҳандиси барқ.

Аз соли 1983 то соли 1992 дар стансияи телефону телеграфии Тошканд ба сифати муҳандиси барқии дараҷаи 1 кор кардааст. Сипас то соли 1993 сармутахассиси Вазорати алоқаи Ӯзбекистон. Аз соли 1993 то соли 1995 дар вазифаи муовини директори ширкати тиҷорати хориҷии “Узимпексалоқа” кор кардааст. Муддати кӯтох сардори шуъбаи сохтмону таъминоти Вазорати алоқаи [[Ҷумҳурии Шӯравии Сотсиалистии Ӯзбекистон|ҶШС Ӯзбекистон]], шуда кор кард. Аз соли 1995 то соли 1996 дар вазифаи директори генералии КМ «ТашАфиналАЛ» кор кардааст. Сипас як муддати кӯтоҳ дар вазифаи сардори Раёсати хусусигардонӣ ва рушди рақобати Вазорати алоқаи Ҷумҳурии Ӯзбекистон буд.  Соли 1997 дар Агентии почта ва телекоммуникатсия  Ӯзбекистон кор кардааст. Аз соли 1997 то 2000 дар вазифаи директори Фонди дастгирии давлатии рушди почта ва телекоммуникатсия кор кардааст. Солҳои 2000-2001 дар вазифаи муовини аввали директори генералии Агентии почта ва телекоммуникатсияи Ӯзбекистон фаъолият намудааст
[[Акс:Абдулла_Арипов_и_Дмитрий_Медведев.jpg|чап|мини|250x250пкс| Сарвазири Ӯзбекистон Абдулло Орипов  ва [[Дмитрий Медведев]], 2019]]

Аз 15 августи соли 2001 дар вазифаи директори генералии Агентии почта ва телекоммуникатсияи Ӯзбекистон кор кардааст.  Соли 2002 ба мақоми муовини [[Сарвазири Ӯзбекистон|Сарвазири Ҷумҳурии Ӯзбекистон]] таъйин мегардад. 22 августи соли 2012 ӯ аз мақоми муовини нахуствазир барканор шуд (он вақт расонаҳо барканории ӯро бо низоъе, ки дар атрофи ширкати мобилии МТС-Ӯзбекистон, “духтар”-и ширкати русии МТС сар зад, рабт медоданд &lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.rosbalt.ru/world/2012/08/23/1025894.html |title=СМИ: Узбекская «дочка» МТС сделала вице-премьера безработным |accessdate=2022-03-29 |archivedate=2016-12-14 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20161214192944/http://www.rosbalt.ru/world/2012/08/23/1025894.html }}&lt;/ref&gt; ).

Аз моҳи августи соли 2012 то сентябри соли 2016 дар Коллеҷи алоқаи шаҳри Тошканд ба ҳайси омӯзгори калон кор кардааст. Аз 14 сентябри соли 2016 и.в. Президенти Ӯзбекистон бо фармони хеш  А. Орипов  ба мақоми муовини [[Сарвазири Ӯзбекистон|Сарвазири Ҷумҳурии Ӯзбекистон]] таъйин мегардад. &lt;ref&gt;[https://www.gazeta.uz/ru/2016/09/14/changes/ Абдулла Арипов вернулся в правительство]&lt;/ref&gt; .

=== Дар сари хукумат ===
[[12 декабр|12 декабри ]] [[Соли 2016|соли 2016]] дар анҷумани Ҳизби ҳокими Либерал-Демократии Ӯзбекистон ( {{Lang-uz|O‘zLiDeP}} ) номзадии А. Орипов ба  мақоми [[Сарвазири Ӯзбекистон|Сарвазири Ҷумҳурии Ӯзбекистон]] пешбарӣ карда шуд.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.gazeta.uz/ru/2016/12/14/pm/|title=Абдулла Арипов возглавил правительство Узбекистана}}&lt;/ref&gt; ва аз ҷониби Палатаи қонунгузор ва Сенати Олийи Маҷлис [[14 декабр|14 декабри]]  [[Соли 2016|соли 2016]] тасдиқ карда шуд.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Абдулла Арипов возглавил правительство Узбекистана|url=https://www.gazeta.uz/ru/2016/12/14/pm/}}&lt;/ref&gt;.

== Оила ==
Оиладор, соҳиби панҷ духтар.

== Унвонҳо ==
Орипов номзади илмҳои иқтисодӣ, унвони [[дотсент]] дорад.

== Мукофотҳо ==
* Ордени «Фидокорона хизматлари учун» ( [[Соли 2021|2021]] ) &lt;ref&gt;[https://www.uzdaily.uz/ru/post/61068 Абдулла Арипов награждён орденом «Фидокорона хизматлари учун» ]&lt;/ref&gt;
* Ордени Шуҳрати Меҳнат ( [[28 август|28 августи]] [[Соли 2006|2006]] ) - ''барои фаъолияти чандинсолаи пурсамар дар рушди саноат, кишоварзӣ ва хоҷагии об, сохтмон, нақлиёт, алоқа ва соҳаи хизматрасонии ҷумҳурӣ дар сатҳи стандартҳои ҷаҳонӣ, ҷорӣ намудани дастовардҳои илму техника, технологияи пешқадам дар истеҳсолот, саҳмгузорӣ дар баланд бардоштани некӯаҳволии мардум, таҳкими сулҳу субот дар кишвар''  .
* ордени «Дустлик».
* Ордени «Достық» дараҷаи II ( [[Қазоқистон|Қозоғистон]], [[4 май|4 майи соли]] [[Соли 2021|2021]] ) &lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://regnum.ru/news/polit/3277280.html |title=Премьер-министр Узбекистана получил казахстанский орден «Достык» |accessdate=2022-03-29 |archivedate=2021-05-24 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210524074656/https://regnum.ru/news/polit/3277280.html }}&lt;/ref&gt;
* [[Ордени Исмоили Сомонӣ]] дараҷаи II ( [[Тоҷикистон]], [[Соли 2018|2018]] ) - ''барои саҳми арзанда дар таҳким, тавсеа ва густариши дӯстӣ ва муносибатҳои неки ҳамсоягӣ, инчунин дар соҳаҳои фарҳангӣ, гуманитарӣ, иҷтимоию иқтисодӣ ва илмию техникӣ'' &lt;ref&gt;[https://uz.sputniknews.ru/politics/20180830/9268558/Prezident-Tadzhikistana-nagradil-Aripova-i-Kamilova.html Президент Таджикистана наградил Арипова и Камилова]&lt;/ref&gt; .

== Эзоҳ ==
{{Эзоҳ}}
{{Сарвазирони Ӯзбекистон}}
{{ПБ}}
[[Гурӯҳ:Сарвазирони Ӯзбекистон]]
[[Гурӯҳ:Сарварони асри XXI]]
[[Гурӯҳ:Сиёсатмадорони асри XXI]]
[[Гурӯҳ:Сиёсатмадорони Ӯзбекистон]]
[[Гурӯҳ:Ходимони давлатии Ӯзбекистон‎]]
[[Гурӯҳ:Википедия:Пайванди мустақими мақола ба Викианбор]]
[[Гурӯҳ:Дорандагони ордени Исмоили Сомонӣ]]
[[Гурӯҳ:Шахсиятҳо аз рӯи алифбо]]
[[Гурӯҳ:Иқтисоддонҳо аз рӯи алифбо]]
[[Гурӯҳ:Олимон аз рӯи алифбо]]
[[Гурӯҳ:Номзадҳои улуми иқтисод]]
[[Гурӯҳ:Зодагони шаҳри Тошканд]]
[[Гурӯҳ:Википедиа:Зиндагиномаи муосирон]]
[[Гурӯҳ:Соли 1961 таваллудшудагон]]
[[Гурӯҳ:Зодагони 24 май]]</text>
      <sha1>jmi0ozoatxnng6o6x6bqth31ilg9btd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Корё-сарам</title>
    <ns>0</ns>
    <id>298235</id>
    <revision>
      <id>1477511</id>
      <parentid>1377565</parentid>
      <timestamp>2026-06-19T05:12:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>30618</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1477511</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3691" sha1="tle0g1cbc5ag9e9t0wd9ky9ezad22mz" xml:space="preserve">{{Мардум}}
'''Корё-сарам''' ( {{Lang-ko|고려인}} корё-ин {{Lang-ko|고려 사람}} ''koryo-saram'') — номи қавмии аксари кореягиҳои этникӣ дар фазои пасошӯравӣ аст.

&quot; Корё &quot; ба номи давлати Корея аз соли 918 то 1392 милод ишора мекунад, «сарам» маънои «мард», «мардум»-ро дорад. Корё-сарам авлоди кореягиҳо мебошанд, ки дар солҳои 1860-ум ба Шарқи Дури Русия зиндагӣ ва ё кӯчида буданд &lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://ams.tsu.ru/TSU/QualificationDep/co-searchers.nsf/A6DC60757F5057F746257DBD0045090F/$file/%CA%E8%EC_%C5.%C2._%C4%E8%F1%F1%E5%F0%F2%E0%F6%E8%FF.pdf |title=нусхаи бойгонӣ |accessdate=2022-04-10 |archivedate=2019-02-09 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20190209124515/http://ams.tsu.ru/TSU/QualificationDep/co-searchers.nsf/A6DC60757F5057F746257DBD0045090F/$file/%CA%E8%EC_%C5.%C2._%C4%E8%F1%F1%E5%F0%F2%E0%F6%E8%FF.pdf }}&lt;/ref&gt; . Кориёи Сахалинро баъзан Корё-сарам низ меноманд.

Муҳоҷирони кореягӣ асосан бо лаҳҷаи шимолу шарқӣ (Ҳамгёнг) ҳарф мезаданд, ки аз забони стандартии [[Забони куриёӣ|Корея]] каме фарқ мекунад. Дар асоси лаҳҷаи ҳамгёнг забони худи кореягиҳои шӯравӣ ташаккул ёфт. Баъдтар дар натиҷаи барҳам додани муассисаҳои фарҳангии миллии кореягӣ ва културатсия дар Узбекистон ва Қазоқистон аксарияти Корё-Сарам русзабон шуданд.

Дар СССР кореягиҳои шӯравӣ аз рӯи шумораи Қаҳрамонони Меҳнати Сотсиалистӣ ба ҳар 1000 нафар ҷои аввалро ишғол мекунанд (унвони &quot;Қаҳрамони Меҳнати Сотсиалистии СССР&quot; ба 206 нафар кореягӣ дода шудааст &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://koryo-saram.ru/kniga-sovetskie-korejczy-geroi-soczialisticheskogo-truda-intervyu-s-avtorom-knigi-dmitriem-shinom/|title=Книга Д.В. Шин «Советские корейцы – Герои Социалистического Труда»|author=|website=|date=|publisher=koryo-saram.ru|lang=ru|accessdate=2020-05-17}}&lt;/ref&gt; ) ва аз рӯи шумораи одамони дорои маълумоти олӣ ба ҳар сари аҳолӣ ҷои дуюм.

Дар байни Корё-сарамҳои маъруф овозхон [[Виктор Тсой]], шоир Юли Ким, нависанда Анатолий Ким, соҳибкор Борис Ким, гимнаст Нелли Ким, сароянда Анита Тсой, муштзан Костя Сзю &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://expert.ru/russian_reporter/2013/17/bez-nih-narod-ne-polon/|title=Без них народ не полон|author=Виктор Дятликович, Константин Мильчин, Вера Михайлова, Наталья Зайцева|website=[[Эксперт (журнал)|Эксперт]]|date=2013|lang=ru|accessdate=2022-04-10|archivedate=2016-10-26|archiveurl=https://web.archive.org/web/20161026192238/http://expert.ru/russian_reporter/2013/17/bez-nih-narod-ne-polon/}}&lt;/ref&gt; метавон фарқ кард.

== Эзоҳ ==
{{Эзоҳ}}
[[Гурӯҳ:Ақаллиятҳои миллӣ]]
[[Гурӯҳ:Ақвоми Русия]]</text>
      <sha1>tle0g1cbc5ag9e9t0wd9ky9ezad22mz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Аблулҳамид Дбейба</title>
    <ns>0</ns>
    <id>298459</id>
    <revision>
      <id>1477317</id>
      <parentid>1307913</parentid>
      <timestamp>2026-06-18T16:01:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>30618</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1477317</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4898" sha1="fpwyntgpubi7c9n3w7zhxqwlfgj0lpf" xml:space="preserve">{{Ходими давлатӣ}}
'''Абдулҳамид Дбейба''' ( {{Lang-ar|عبد الحميد الدبيبة}} ген {{ВД-Дебоча}}) — соҳибкор ва арбоби давлатии [[Либиё]]. [[Феҳристи сарвазирони Либиё|Сарвазири кунунии Либи]]&lt;nowiki/&gt;ё аз 15 марти соли 2021 (аз 10 феврали соли 2022 ғайриқонунӣ) &lt;ref name=&quot;tas2&quot;&gt;{{Cite web|url=https://tass.ru/mezhdunarodnaya-panorama/10636049|title=На форуме в Швейцарии избрали премьера и Президентский совет Ливии|date=2021-02-05|publisher=[[ТАСС]]|accessdate=2021-03-23}}&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;tas&quot;/&gt; .

== Зиндагинома ==
Соли 1959 (тибқи маълумоти дигар, соли 1958) дар Мисурата &lt;ref name=&quot;tas&quot;/&gt; таваллуд шудааст.

Ӯ [[Донишгоҳи Торонто|Донишгоҳи Торонтои]] [[Канада]]ро бо ихтисоси муҳандиси шаҳрвандӣ &lt;ref name=&quot;tas&quot;/&gt; хатм карда, дараҷаи магистрро дар соҳаи муҳандисӣ гирифтааст.

Дбейба дар давоми авҷи сохтмон ба Мисурата баргашт. Дар давоми фаъолияти хеш ҳамчун соҳибкор, ӯ ҳамчун як шахси боэътимоди ҳизби ҳокими Иттиҳоди сотсиалистии Араб ба сиёсат машғул шуд. Вай эътимоди [[Муаммар Қаззофӣ]], раҳбари Либиёро дар солҳои 1969-2011 ба даст овард, ки дар соли 2007 ӯро ба мудирияти ширкати давлатии &quot;Ширкати сармоягузорӣ ва рушди Либиё&quot; таъйин кард, ки масъули бархе аз бузургтарин тарҳҳои корҳои ҷамъиятӣ дар кишвар, аз ҷумла сохтмони манзил  дар зодгоҳи Қаззофӣ Сирт &lt;ref name=&quot;tas&quot;/&gt; буд.

Ӯ мудири клуби футболи « Ал-Иттиҳод » буд.

Соли 2020 вай ҷунбиши Либиё ал-Мустакбалро (Либиёи оянда, {{Lang-ar2|ليبيا المستقبل}}  таъсис дод, аммо дар ҳаёти сиёсӣ иштироки фаъол надошт &lt;ref name=&quot;tas&quot;&gt;{{Cite web|url=https://tass.ru/encyclopedia/person/dbeyba-abdel-hamid|title=Дбейба, Абдель Хамид|publisher=[[ТАСС]]|accessdate=2021-03-23}}&lt;/ref&gt; .

Абдулҳамид Дбейба 5 феврали соли 2021 дар Форуми муколамаи сиёсии Либиё (LPDF) дар [[Швейтсария]] сарвазири ҳукумати нав интихоб шуд. 15 марти соли 2021 ба ҳукумати ваҳдати миллӣ сарварӣ кард, ки вазифаи асосии он баргузории интихоботи парлумонӣ дар 24 декабри соли 2021 буд &lt;ref name=&quot;tas2&quot;/&gt; &lt;ref name=&quot;tas&quot;/&gt; .

Як қатор расонаҳо ӯро сиёсатмадори ҷонибдори  Тайиб Эрдуғон меноманд, ки бо [[Туркия]] равобити наздик дорад &lt;ref name=&quot;tas&quot;/&gt; .

Моҳи сентябри соли 2021 Палатаи Намояндагони Либиё ба ҳукумати Абдулҳамид Дбейба раъйи нобоварӣ дод, аммо Шӯрои олии давлатии Либия ин санадро беэътибор эълон карда, изҳор дошт, ки тартиби бозпас гирифтани эътимод ба ҳукумат дар конститутсияи феълӣ пешбинӣ нашудааст. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://regnum.ru/news/3377093.html|title=Парламент Ливии выразил вотум доверия правительству Абдель Хамида Дбейбы|website=ИА REGNUM|date=2021-09-21|lang=ru|accessdate=2022-04-18|archivedate=2021-09-29|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210929125126/https://regnum.ru/news/3377093.html}}&lt;/ref&gt; .

== Ҳаёти шахсӣ ==
Оиладор. Шаш фарзанд дорад &lt;ref name=&quot;tas&quot;/&gt; .
== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}
{{ПБ}}
{{Сарвазирони Либиё (давраи гузариш)}}
[[Гурӯҳ:Сарвазирони Либиё]]
[[Гурӯҳ:Сарварони асри XXI]]
[[Гурӯҳ:Сиёсатмадорони асри XXI]]
[[Гурӯҳ:Сиёсатмадорон аз рӯи алифбо]]
[[Гурӯҳ:Роҳбарони кунунии кишварҳо]]
[[Гурӯҳ:Зодагони соли 1958]]
[[Гурӯҳ:Википедиа:Зиндагиномаи муосирон]]
[[Гурӯҳ:Соли 1959 таваллудшудагон]]</text>
      <sha1>fpwyntgpubi7c9n3w7zhxqwlfgj0lpf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Дов (филм, 2022)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>301995</id>
    <revision>
      <id>1477439</id>
      <parentid>1441857</parentid>
      <timestamp>2026-06-19T00:43:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>30618</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1477439</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8270" sha1="43e5dixqygty2jm0b0slsfu8mjncffq" xml:space="preserve">{{Филм
|НомТоҷ           = Дов 
|НомАсл           = ДОВ
|Тасвир           = Постери филми Дов.jpg
 |Андоза          = 
 |Имзо            = Постери нахустнамоиши филми «Дов» дар Маскав
|Жанр             = [[драма]]
|Коргардон        = [[Муҳиддини Музаффар]]
|Таҳиякунанда     = 
|Филмноманавис    = Бахтиёр Каримов, [[Муҳиддини Музаффар]]
|Бозигарон        = [[Абдумӯъмин Шарифӣ]]&lt;br&gt;[[Салоҳуддин Шукурзода]]&lt;br&gt;[[Фирӯза Раҳмонова]]&lt;br&gt;Аҳмади Қутбуддин&lt;br&gt;[[Исфандиёр Ғуломзода]]&lt;br&gt;Хушрӯз Эргашев
|Наворбардор      = 
|Оҳангсоз         = [[Иқбол Завқибеков]]
|Рақспардоз       = &lt;!-- [[]] --&gt;
|Ширкат           = [[Суғдсинамо]] &lt;br&gt; [[Тоҷикфилм]] &lt;br&gt; Futura Magnum
|Давомнокӣ        = {{шумора|118|дақ}}
|Буҷет            = 1 146 000 сомонӣ
|Ҳазина           = &lt;!-- 000 млн долл. --&gt;
|Мамлакат         = {{Парчамбандӣ|Тоҷикистон}}
|Забон            = [[Забони тоҷикӣ|тоҷикӣ]]
|Сол              = 2022
|Филми қаблӣ      = &lt;!-- [[ном]] --&gt;
|Филми баъдӣ      = &lt;!-- [[ном]] --&gt;
|imdb_id          = 
|Сайт             = &lt;!-- http://сайти_расмии_филм --&gt;
}}
«'''Дов'''» ({{lang-en|Fortune}}) — филми драмаи тоҷикӣ бо коргардонии [[Муҳиддини Музаффар]] ва филмноманависии Бахтиёр Каримов ва Муҳиддини Музаффар, ки дар [[соли 2022]] аз ҷониби студияи «[[Суғдсинамо]]» бароварда шудааст. Нахустнамоиши филм дар таърихи 8 октябр дар [[Бусон]], 17 октябр дар [[Маскав]] ва 28 октябри 2022 дар [[Душанбе]] баргузор шуд.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://radiotoj.tj/?p=21322|title=Филми ҳунарии «Дов» дар Душанбе намоиш дода шуд|author=Сарвинози Саидалӣ|date=2022-10-29|publisher=Радиои «Тоҷикистон»|lang=|accessdate=2022-11-03|archivedate=2022-11-03|archiveurl=https://web.archive.org/web/20221103160128/https://radiotoj.tj/?p=21322}}&lt;/ref&gt;

== Хулосаи достон ==
Филм саргузашти ду дӯст — Қаҳҳор ва Маннонро дар пасманзараи инқирози шадиди сиёсӣ ва иқтисодии даҳаи 90-уми қарни XX дар Тоҷикистон нишон медиҳад&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://mir24.tv/news/16527513/v-moskve-sostoyalas-premera-tadzhikskogo-filma-fortuna|title=В Москве состоялась премьера таджикского фильма «Фортуна»|website=МИР 24|lang=ru|accessdate=2022-11-03}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.biff.kr/eng/html/program/prog_view.asp?idx=57484&amp;c_idx=369&amp;sp_idx=&amp;QueryStep=2|title=Fortune|publisher=BIFF Newsletter|accessdate=2022-11-03|archivedate=2022-11-03|archiveurl=https://web.archive.org/web/20221103142439/https://www.biff.kr/eng/html/program/prog_view.asp?idx=57484&amp;c_idx=369&amp;sp_idx=&amp;QueryStep=2}}&lt;/ref&gt;. Онҳо ҳамроҳ ба корхонаи қисмҳои эҳтиётии худравҳо ба кор омаданд. Новобаста аз хоҳиши худ, ҳолати бамиёномада онҳоро водор намуд, ки аз коргоҳ қисмҳои эҳтиётии худравро дуздида фурӯшанд.

Қаҳҳор дар вазъияти муташанниҷи шахсиятӣ қарор дошт. Ояндаи худро барои худу писаронаш тамоман дигар хел тасаввур мекард. Аммо, писари калониаш Алиҷон ба роҳи фиребгарӣ рафт ва ягона умедаш ба писари хурди Азизҷон — донишҷӯйи донишгоҳи мусиқии Маскав монда буд. Боре хоҳиши Манонро ба ҷо оварда Қаҳор маоши худро ба ӯ дод ва ба ивазаш андаке озуқаворӣ ва билети лотерея гирифт. Маҳз ҳамин билети наҳси лотерея минбаъд байни рафиқон тафриқа андохт. Гузашта аз ин, ҷудоӣ байни сокинони деҳот ба миён омад. Қаҳор ба лотерея худрави тамғаи «Москвич» бурд кард ва инро баъзе ҳамдеҳагон ноодилона пиндоштанд. Маннон дучори ғам гардид. Ҳарчанд вай ба ихтиёри худ лотереяро ба Қаҳҳор дода буд. Аммо ҳоло ягона духтараш бемории вазнин аст ва барои муолиҷа таъҷилӣ пул лозим. Чунин ҳолат боиси кафидани девори дӯстӣ ва боиси фоҷеа шуд. Ба иллати ин моҷароҳо Қаҳҳор бемор шуда аз шунидани хабари Азизҷон таҳсилро дар консерватория қатъ намуда, гирифтори инсулт шуда бармаҳал вафот кард. Аммо ҳақиқати азими талхе пас аз марги Қаҳор ошкор шуд…

== Бозигарон ==
Бозигарони нақшҳои асосии филм [[Абдумӯъмин Шарифӣ]], [[Салоҳуддин Шукурзода]], [[Фирӯза Раҳмонова]], Аҳмади Қутбуддин, [[Исфандиёр Ғуломзода]] ва Хушрӯз Эргашев мебошанд.

== Омилони филм ==
Филм тавассути «[[Суғдсинамо]]» дар ҳамкорӣ бо «[[Тоҷикфилм]]» ва маркази продюсерии «Футура магнум» дар муддати 48 рӯз аз 2 апрел то 18 майи соли 2021 дар шаҳраки Вокзали шаҳри Конибодом ва шаҳраки Нефтободи шаҳри Исфара наворбардорӣ шудааст.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://halva.tj/tj/articles/our_people/mu_iddin_muzaffar_ba_poyai_sinamoi_mill_boyad_khizmat_kunam_/|title=Муҳиддин Музаффар: “Ба пояи синамои миллӣ бояд хидмат кунам”|website=halva.tj|lang=ru|accessdate=2022-11-03|archivedate=2022-11-03|archiveurl=https://web.archive.org/web/20221103152727/https://halva.tj/tj/articles/our_people/mu_iddin_muzaffar_ba_poyai_sinamoi_mill_boyad_khizmat_kunam_/}}&lt;/ref&gt;

== Ҷоизаҳо ==
Филм барандаи «Беҳтарин филми ҳунарӣ» ва бозигари нақши авввали филм [[Салоҳуддин Шукурзода]] барандаи «Беҳтарин ҳунарпешаи мард»-и Ҷоизаи миллии «Тоҷи Сомон» шудааст&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://farhangfm.tj/2022/10/25/%d0%bd%d0%b0%d1%85%d1%83%d1%81%d1%82%d0%bd%d0%b0%d0%bc%d0%be%d0%b8%d1%88%d0%b8-%d1%84%d0%b8%d0%bb%d0%bc%d0%b8-%d0%b4%d0%be%d0%b2-%d0%b4%d0%b0%d1%80-%d0%ba%d0%b8%d0%bd%d0%be%d1%82/|title=Нахустнамоиши филми “Дов” дар кинотеатри “Ватан” баргузор мегардад|author=|date=2022-10-25|publisher=Радиои Фарҳанг|lang=|accessdate=2022-11-03}}&lt;/ref&gt;.

22 декабри 2022 дар бисту ҳаштумин Ҷашнвораи байнуламллии филми Калкутта ''Netpac Award'' барои Беҳтарин филм ба Дов (Fortune) эҳдо шуд&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://thekolkatamail.com/28th-kiff-concludes-with-a-star-studded-award-ceremony/|title=28th KIFF Concludes With A Star-Studded Award Ceremony|author=Priyanka Dutta|date=2022-12-25|lang=en|accessdate=2022-12-27}}&lt;/ref&gt;.

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

{{ПБ}}</text>
      <sha1>43e5dixqygty2jm0b0slsfu8mjncffq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Заминларзаи Туркияву Сурия (2023)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>305503</id>
    <revision>
      <id>1477455</id>
      <parentid>1416483</parentid>
      <timestamp>2026-06-19T02:05:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>30618</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1477455</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="23843" sha1="2khntvlbv4uk1sp3ld5v1h0t2z9grey" xml:space="preserve">{{Рӯйдоди рӯз|2023-02-06}}
{{Заминларза
| название = Заминларзаи Туркияву Сурия
| изображение = Turkey earthquake 2023 montage.png
| подпись = Дар ҷиҳати ақрабаҳои соат аз боло самти чап: Парчами Туркия, ки ба нишонаи азодорӣ барои қурбониёни зилзила нимабарафрошта шудааст. Марде, ки дар як пиёдарав рӯбарӯи сохтимонҳои фурӯрехта нишастааст. Мардум дар ҳоли барраси хисорати пас аз зилзила; Як истгоҳи пулиси фурӯрехта; Оворагони зилзила, ки дар як маркази намоишгоҳӣ паноҳ гирифтаанд.
| изображение2 = {{ХМ|Туркия| width=300|float=center|caption = Заминларзаи авал ва дувум дар харита|alt=physical|places=
{{ХМ~|Туркия|lat_deg=37.174 |lon_deg= 37.032|mark=Bullseye1.png|marksize=45|label=1 |position=top}}
{{ХМ~|Туркия|lat_deg= 38.024 |lon_deg= 37.203|mark=Bullseye1.png|marksize=45|label=2 |position=top}}
{{ХМ~|Туркия|lat_deg= 37.036|lon_deg= 37.224|label=Ғозиайнтоб |position=right}}
{{ХМ~|Туркия|lat_deg= 37.35|lon_deg= 36.56|label= Қаҳрамонмаръаш |position=left}}
{{ХМ~|Туркия|lat_deg= 41.00|lon_deg=28.57|label= Истанбул |position=right}}
{{ХМ~|Туркия|lat_deg= 39.52|lon_deg=32.52|label=Анқара |position=right}}
{{ХМ~|Туркия|lat_deg= 36.12|lon_deg=37.09|label=Ҳалаб |position=right}}
}}
| дата = 6 феврали 2023 &lt;br&gt;
04:17 (ларзаи аввал) &lt;br&gt;
13:24 (ларзаи дувум)&lt;ref name=&quot;Son Depremler&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.koeri.boun.edu.tr/scripts/lst9.asp|title=Son Depremler|website=www.koeri.boun.edu.tr|access-date=2023-02-07}}&lt;/ref&gt;
| магнитуда = 7,8 (ларзаи аввал) &lt;br&gt;
7,5 (ларзаи дувум)&lt;ref name=&quot;Son Depremler&quot; /&gt;
| глубина = 17,9 км (ларзаи аввал) &lt;br&gt;
10,0 км (ларзаи дувум)
| затронутые страны = {{Парчамбандӣ|Туркия}}&lt;br&gt;{{Парчамбандӣ|Сурия}}&lt;br&gt;{{Парчамбандӣ|Исроил}}&lt;br&gt;{{Парчамбандӣ|Лубнон}}&lt;br&gt;{{Парчамбандӣ|Урдун}}&lt;br&gt;{{Парчамбандӣ|Ироқ}}&lt;br&gt;{{Парчамбандӣ|Қазоқистон}}&lt;br&gt;{{Парчамбандӣ|Покистон}}&lt;br&gt;{{Парчамбандӣ|Қибрис}}&lt;br&gt;{{Парчамбандӣ|Арманистон}}&lt;br&gt;{{Парчамбандӣ|Гурҷистон}}&lt;br&gt;{{Парчамбандӣ|Русия}}&lt;br&gt;{{Парчамбандӣ|Фаластин}}&lt;br&gt;{{Парчамбандӣ|Руминия}}&lt;br&gt;{{Парчамбандӣ|Юнон}}&lt;br&gt;
| цунами = Незначительное
| пострадавшие = Беш аз {{шумора|41130}} кушта, беш аз {{шумора|113000}} захмӣ&lt;br&gt;Дар [[Туркия]]: беш аз {{шумора|35400}} кушта ва {{шумора|105500}} захмӣ&lt;br&gt;Дар [[Сурия]]: беш аз {{шумора|9000}} кушта ва {{шумора|7280}} захмӣ
| экономический ущерб = $84 млрд (ҳисоби пешакӣ)
| афтершоки = 3170
}}
'''Заминларзаи Туркияву Сурия дар соли 2023''' — номи рамзии ду [[заминларза]]и падарпайи қудратманд, ки дар 6 феврали 2023 ба фосилаи 9 соат аз якдигар рух дод. 6 феврали 2023, дар соати 04:17 ба вақти маҳаллӣ (04:17 TRT), заминларзае қавӣ ҷануби Туркияро дар ғарби шаҳри [[Ғозиайнтоб]] ларзонд ва хисороти густурдаеро дар саросари [[Туркия]] ва [[Сурия]] эҷод кард. Ин зилзила бо миқёси шиддати Мерколлии ислоҳшуда IX (хашин) ва бузургии 7,8 риштер, қавитарин заминларза дар минтақа баъд аз [[заминларзаи Арзанҷон (1939)]] будааст. Дар ин зилзила бар асоси додаҳои аввалия, беш аз 40 000 нафар (дастикам 8500 нафар&lt;ref name=&quot;:52&quot;&gt;{{Cite news|accessdate=2023-02-09|first=Jon|last=Henley|date=2023-02-09|id=0261-3077|website=The Guardian|title=Turkey-Syria earthquake updates: death toll nears 16,000 as 72-hour ‘rescue window’ passes - live news|url=https://www.theguardian.com/world/live/2023/feb/09/earthquake-turkey-syria-in-turkiye-2023-live-updates-latest-news-maps-quake-death-toll-kahramanmaras}}&lt;/ref&gt; дар Сурия ва беш аз 29 600 нафар&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.aa.com.tr/en/turkiye/over-29-600-dead-from-powerful-earthquakes-in-southern-turkiye/2817133|title=Over 29,600 dead from powerful earthquakes in southern Türkiye|website=www.aa.com.tr|access-date=2023-02-12}}&lt;/ref&gt; дар Туркия) кушта шуданд. Туркия вазъияти фавқулодда эълом кардааст&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;{{Cite web|url=https://d3qr909yyj3dll.cloudfront.net/a/turtsii-i-sirii-proizoshli-silnye-zemletryaseniya/32257187.html|title=В Турции и Сирии произошли сильные землетрясения|website=Сибирь.Реалии|lang=ru|access-date=2023-02-06|accessdate=2023-02-06|archivedate=2023-02-06|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230206071036/https://d3qr909yyj3dll.cloudfront.net/a/turtsii-i-sirii-proizoshli-silnye-zemletryaseniya/32257187.html}}&lt;/ref&gt;. Раисиҷумҳури Туркия [[Раҷаб Тайиб Ардуғон]] дар робита ба ин ҳодиса 7 рӯзи мотам эълом кард. Ардуғон гуфт, ки ин шадидтарин заминларза дар Туркия аз соли 1939 токунун аст&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.rbc.ru/rbcfreenews/63e0e3af9a79473ca5cf5904|title=Эрдоган назвал землетрясение в Турции самым мощным за последние 84 года|date=6 февраля 2023|publisher=РБК|accessdate=2023-02-06}}&lt;/ref&gt;.

== Замина ==
Туркия дар яке аз фаъолтарин манотиқи ларзахези ҷаҳон қарор дорад&lt;ref name=&quot;:3&quot;&gt;{{Cite news|accessdate=2023-02-06|website=BBC News Русская служба|title=Турцию и Сирию сотрясли два мощных землетрясения. Погибли почти 2 тысячи человек|url=https://www.bbc.com/russian/news-64534026}}&lt;/ref&gt;. Бо ин ҳол, минтақае, ки дар он заминларза дар 6 феврали 2023 рух дод, аз назари ларзашиносӣ нисбатан ором аст. Аз соли 1970, танҳо се заминларза дар радиуси 250 километрии заминларзаи 6 феврал ба бузургии 6 риштер ва бештар рух додааст. Бузургтарини онҳо бо қадри 6,7 дар 24 январи 2020 рух додааст&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite web|url=https://earthquake.usgs.gov/earthquakes/eventpage/us6000jllz/executive|title=M 7.8 - Central Turkey|website=earthquake.usgs.gov|lang=en|access-date=2023-02-06}}&lt;/ref&gt;.

== Пайомадҳо ==
Дар натиҷаи заминларза беш аз 21 540 нафар ҷон бохтанд, 80 160 нафарзахмӣ шуданд&lt;ref name=&quot;:5&quot;&gt;{{Cite news|accessdate=2023-02-09|first=Jon|last=Henley|date=2023-02-09|id=0261-3077|website=The Guardian|title=Turkey-Syria earthquake updates: death toll nears 16,000 as 72-hour ‘rescue window’ passes - live news|url=https://www.theguardian.com/world/live/2023/feb/09/earthquake-turkey-syria-in-turkiye-2023-live-updates-latest-news-maps-quake-death-toll-kahramanmaras}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.siasat.com/turkey-syria-earthquake-death-toll-rises-to-over-5000-24000-injured-2520813/|title=Turkey-Syria earthquake: Death toll rises to over 5100, 25800 injured|author=Sakina Fatima|website=The Siasat Daily|date=2023-02-07|lang=en-US|access-date=2023-02-07}}&lt;/ref&gt;. Дар ҷараёни амалиёти ҷустуҷӯ ва наҷот беш аз 8 ҳазор нафар аз зери харобаҳо наҷот ёфтанд&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web|url=https://tass.ru/proisshestviya/16967743|title=Что известно о землетрясении в Турции|website=TACC|deadlink=no|access-date=2023-02-06|archive-date=2023-02-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20230206040423/https://tass.ru/proisshestviya/16967743}}&lt;/ref&gt;.

=== Туркия ===
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|+Шумори куштаҳо ва захмиён дар Туркия бар пояи вилоятҳо&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.haberturk.com/ankara-haberleri/30211312-saglik-bakani-koca-kahramanmaras-merkezli-depremlere-iliskin-aciklamada-bulundu|title=Sağlık bakanı koca, kahramanmaraş merkezli depremlere ilişkin açıklamada bulundu: - Ankara Haberleri|website=www.haberturk.com|lang=tr|access-date=2023-02-08}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.sabah.com.tr/galeri/yasam/gaziantep-depremi-olu-ve-yarali-sayisi-gaziantepte-kac-bina-yikildi-olu-sayisi-kac-oldu-kac-kisi-yaralandi|title=GAZİANTEP DEPREMİ ÖLÜ VE YARALI SAYISI SON DURUM: Gaziantep depreminde kaç bina yıkıldı, ölü sayısı kaç oldu, kaç kişi yaralandı? GAZİANTEP DEPREMİ SON DAKİKA HABERİ|website=Sabah|lang=tr|access-date=2023-02-08}}&lt;/ref&gt;
!Вилоят
!Куштаҳо
!Захмиҳо
|-
|[[Вилояти Одоно|Одоно]]
|408
|3993
|-
|[[Вилояти Одиёмон|Одиёмон]]
|3105
|400
|-
|[[Вилояти Ботмон|Ботмон]]
|0
|20
|-
|[[Вилояти Диёрбакр|Диёрбакр]]
|212
|854
|-
|[[Вилояти Ғозиайнтоб|Ғозиайнтоб]]
|2141
|4809
|-
|[[Вилояти Хатой|Хатой]]
|5111
|6200
|-
|[[Вилояти Қаҳрамонмаръаш|Қаҳрамонмаръаш]]
|5326
|5000
|-
|[[Вилояти Килис|Килис]]
|22
|518
|-
|[[Вилояти Малатиё|Малатиё]]
|289
|4900
|-
|[[Вилояти Усмония|Усмония]]
|878
|2173
|-
|[[Вилояти Шанлиурфа|Шанлиурфа]]
|304
|2551
|-
|[[Вилояти Элозиғ|Элозиғ]]
|5
|379
|}
Раисиҷумҳурии Туркия Раҷаб Ардуғон гуфт, ки ин қавитатарин заминларзаи Туркия аз соли 1939 аст&lt;ref name=&quot;:8&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.rbc.ru/rbcfreenews/63e0e3af9a79473ca5cf5904|title=Эрдоган назвал землетрясение в Турции самым мощным за последние 84 года|date=6 февраля 2023|publisher=[[РБК]]|deadlink=no|accessdate=2023-02-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20230206122102/https://www.rbc.ru/rbcfreenews/63e0e3af9a79473ca5cf5904|archive-date=2023-02-06}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:9&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.rbc.ru/society/07/02/2023/63e0dc3e9a794738c7156c25|title=Крупнейшее за десятки лет землетрясение в Турции и Сирии. Главное|website=[[РБК]]|lang=ru|access-date=2023-02-07}}&lt;/ref&gt;. Қурби [[Лираи Туркия|Лираи туркӣ]] ба пойинтарин сатҳи худ суқут кард&lt;ref name=&quot;:22&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.kommersant.ru/doc/5811549|title=Стихийные последствия|website=Коммерсантъ|date=2023-02-07|lang=ru|access-date=2023-02-07}}&lt;/ref&gt;. Дар Туркия 6217 сохтмон, аз ҷумла 310 дар Қаҳрамонмаръаш, 1278 дар Хатой, 581 дар Ғазиайннтоб, 201 дар Шанлиурфа, 101 дар Усмония, 130 дар Малатиё, 50 дар Килис, 600 дар Одиёмон, 20 сохтмон дар Диёрбакр ва 24 дар Одоно фурӯрехт&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.cumhuriyet.com.tr/siyaset/son-dakika-fuat-oktay-duyurdu-kahramanmarastaki-depremde-can-kaybi-1541-2048881|title=Son Dakika: Fuat Oktay duyurdu... Kahramanmaraş'taki depremde can kaybı 1541|website=www.cumhuriyet.com.tr|lang=tr|access-date=2023-02-08}}&lt;/ref&gt;. Фурудгоҳҳои Қаҳрамонмаръаш ва Ғазиайннтоб барои парвозҳои ғайринизомӣ баста шуданд&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.kommersant.ru/doc/5810834|title=Главное о землетрясении в Турции и Сирии: больше тысячи погибших, разрушенные памятники и новые мощные толчки|website=Коммерсантъ|date=2023-02-06|lang=ru|access-date=2023-02-06}}&lt;/ref&gt;.

=== Сурия ===
Ҳадди ақал 3868 тан дар Сурия кушта ва 7285 тан захмӣ шуданд&lt;ref name=&quot;hr38682&quot;&gt;{{cite news|title=في حصيلة غير نهائية.. حصيلة الـ ـزلـ ـز ا ل الـ ـمـ ـدمّـ ـر ترتفع لنحو 4000 في سورية|url=https://www.syriahr.com/%d9%81%d9%8a-%d8%ad%d8%b5%d9%8a%d9%84%d8%a9-%d8%ba%d9%8a%d8%b1-%d9%86%d9%87%d8%a7%d8%a6%d9%8a%d8%a9-%d8%ad%d8%b5%d9%8a%d9%84%d8%a9-%d8%a7%d9%84%d9%80-%d9%80%d8%b2%d9%84%d9%80-%d9%80%d8%b2-%d8%a7/587038/|access-date=9 February 2023|publisher=SOHR|date=9 February 2023|language=Arabic}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://reliefweb.int/report/turkiye/turkiye-syria-earthquake-update-gdacs-dg-echo-afad-sohr-un-ocha-echo-daily-flash-9-february-2023|title=Türkiye, Syria - Earthquake, update (GDACS, DG ECHO, AFAD, SOHR, UN OCHA) (ECHO Daily Flash of 9 February 2023)|author=|website=United Nations Office for the Coordination of Humanitarian Affairs|date=2029-02-09|publisher=[[ReliefWeb]]|access-date=2029-02-09}}&lt;/ref&gt;. Вазорати беҳдошти Сурия беш аз 1678 маргумир бар асари заминларза ва 2950 захмиро дар манотиқи таҳти контрол давлат сабт кардааст&lt;ref name=&quot;hr38682&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|title=Turkey-Syria earthquake: First commercial fuel shipment to enter northern Syria|url=https://english.enabbaladi.net/archives/2023/02/turkey-syria-earthquake-first-commercial-fuel-shipment-to-enter-northern-syria/|access-date=9 February 2023|agency=Enab Baladi|date=9 February 2023}}&lt;/ref&gt;, ки бештар онҳо дар устонҳои [[Вилояти Ҳалаб|Ҳалаб]] ва [[Вилояти Лозиқия|Лозиқия]] буданд&lt;ref name=&quot;812dead&quot;&gt;{{cite news|title=Health Ministry: Death toll from earthquake has risen to 812 deaths and 1,449 injuries, in provinces of Aleppo, Lattakia, Hama, Idleb Countryside and Tartous|url=https://www.sana.sy/en/?p=299328|access-date=7 February 2023|agency=[[Syrian Arab News Agency]]|date=7 February 2023|archive-date=7 February 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230207075007/https://www.sana.sy/en/?p=299328|url-status=live|accessdate=2023-02-10|archivedate=2023-02-07|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230207075007/https://www.sana.sy/en/?p=299328}}&lt;/ref&gt;. Дар манотиқи таҳти контроли шӯришён, ҳадди ақал 2190 тан кушта&lt;ref name=&quot;hr38682&quot; /&gt;, ва 2200 тани дигар захмӣ шуданд&lt;ref name=&quot;SOHR&quot;&gt;{{cite news|date=8 February 2023|title=72 after catastrophe {{!}} 3,556 people killed in Syria due to devastating earthquake|publisher=SOHR|url=https://www.syriahr.com/en/287884/}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Dakss1&quot;&gt;{{Cite news|last1=Dakss|first1=B.|last2=Ott|first2=H.|last3=Reals|first3=T.|date=6 February 2023|title=Earthquakes hit Turkey and Syria, leaving more than 2,300 dead and thousands injured|publisher=[[CBS News]]|url=https://www.cbsnews.com/live-updates/earthquake-turkey-syria-death-toll-rescues/|access-date=6 February 2023|archive-date=6 February 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230206121230/https://www.cbsnews.com/live-updates/earthquake-turkey-syria-death-toll-rescues/|url-status=live}}&lt;/ref&gt;. Садҳо нафар дар шаҳрҳои [[Ҷиндирес]] ва [[Аториб]] кушта шуданд.&lt;ref name=&quot;SOHR2&quot;&gt;{{cite news|date=8 February 2023|title=72 after catastrophe {{!}} 3,556 people killed in Syria due to devastating earthquake|publisher=SOHR|url=https://www.syriahr.com/en/287884/}}&lt;/ref&gt; Дар [[Ҷабла]] ҳадди ақал 283 тан ҷон бохта, 173 нафар захмӣ шуданд ва 19 сохтимон фурӯ рехт&lt;ref name=&quot;Jableh283&quot;&gt;{{cite news|last1=Dabin|first1=B.|last2=al-Jazaeri|first2=R.|title=283 deaths 173 injuries in the earthquake in Jableh, Lattakia|url=https://www.sana.sy/en/?p=299733|access-date=9 February 2023|agency=Syrian Arab News Agency|date=9 February 2023|accessdate=2023-02-10|archivedate=2023-02-10|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230210082143/https://sana.sy/en/?p=299733}}&lt;/ref&gt;.

Дар Сурия дар шаҳри Ҳалаб, 46 сохтмон фурӯрехт. Ба гуфтаи Идораи кулли осори босттонӣ ва музейҳои Сурия, ки маконҳои бостонии мухталиф дар саросари шаҳр ба таври густурда шикаста шуда ё фурӯрехтаанд, дар деворҳои [[қалъаи Ҳалаб]], ки дар Феҳристи мероси ҷаҳонии ЮНЕСКО сабт шудааст, шикофҳое пайдо шуданд&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.kommersant.ru/doc/5810836|title=Признанная объектом всемирного наследия цитадель в Алеппо повреждена при землетрясении|website=Коммерсантъ|date=2023-02-06|lang=ru|access-date=2023-02-08}}&lt;/ref&gt;.

Бузургтарин полоишгоҳи нафти Сурия дар Бониёс кори худро ба далели осеб ба таҷҳизот мутаваққиф кардааст, камбуди фаровардаҳои нафтӣ ба вуҷуд омад&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://lenta.ru/news/2023/02/06/siriya/|title=Крупнейший НПЗ в Сирии приостановил работу после землетрясения|website=Lenta.RU|lang=ru|access-date=2023-02-08}}&lt;/ref&gt;.

== Вокунишҳо ==
Туркия чаҳорумин сатҳи ҳушдор (болотарин)-ро эълом кард&lt;ref name=&quot;:02&quot;&gt;{{Cite web|url=https://tass.ru/proisshestviya/16967743|title=Что известно о землетрясении в Турции|website=TACC|deadlink=no|access-date=2023-02-06|archive-date=2023-02-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20230206040423/https://tass.ru/proisshestviya/16967743}}&lt;/ref&gt;. Се моҳ вазъияти фавқулъода дар 10 устон&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.forbes.ru/society/484667-erdogan-vvel-rezim-cp-v-desati-postradavsih-ot-zemletrasenia-provinciah-turcii|title=Эрдоган ввел режим ЧП в десяти пострадавших от землетрясения провинциях Турции|date=7 февраля 2023|publisher=forbes|accessdate=2023-02-07}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.eurointegration.com.ua/rus/news/2023/02/7/7155677/|title=Эрдоган объявил чрезвычайное положение в пострадавших от землетрясения районах|website=www.eurointegration.com.ua|lang=ru|access-date=2023-02-07}}&lt;/ref&gt; ва ҳафт рӯз мотами милӣ эълом шуд&lt;ref name=&quot;:92&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.rbc.ru/society/07/02/2023/63e0dc3e9a794738c7156c25|title=Крупнейшее за десятки лет землетрясение в Турции и Сирии. Главное|website=[[РБК]]|lang=ru|access-date=2023-02-07}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:82&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.rbc.ru/rbcfreenews/63e0e3af9a79473ca5cf5904|title=Эрдоган назвал землетрясение в Турции самым мощным за последние 84 года|date=6 февраля 2023|publisher=[[РБК]]|deadlink=no|accessdate=2023-02-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20230206122102/https://www.rbc.ru/rbcfreenews/63e0e3af9a79473ca5cf5904|archive-date=2023-02-06}}&lt;/ref&gt;. Раҷаб Тайиб Ардуғон эълом кард, ки ба хонаводаҳои зилзилазада 10 000 лираи Туркия пардохт хоҳад шуд&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://tass.ru/proisshestviya/16994657|title=Пострадавшим от землетрясения в Турции семьям выплатят пособие в размере $530|website=[[ТАСС]]|access-date=2023-02-09}}&lt;/ref&gt;, ӯ ҳамчунин эълом кард, ки давлат зарфи як сол дар 10 устон барои осебдидагон хона месозад&lt;ref&gt;{{Cite news|title=Землетрясение в Турции. Что известно спустя двое суток после начала толчков|author=Ангелина Мильченко|url=https://www.gazeta.ru/politics/2023/02/08/16217365.shtml|website=[[gazeta.ru]]|date=2023.02.08}}&lt;/ref&gt;. 70 кишвар ва 14 созмон ба Туркия кумак карданд&lt;ref name=&quot;:4&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.kommersant.ru/doc/5811910|title=Геосотрясение|website=Коммерсантъ|date=2023-02-07|lang=ru|access-date=2023-02-08}}&lt;/ref&gt;. Ҳилоли аҳмари Туркия барои кумак ба осебдидагон шурӯъ ба таҳияи захираҳои хунӣ кард. Ин созмон аз сокинон хост то онро иловатан кунанд&lt;ref name=&quot;:02&quot; /&gt;. [[Фуот Уқтой]] ноиби раисиҷумҳурм Туркия гуфт, ки теъдоди кулли афрод даргир дар кори ҷустуҷӯ ва наҷот 103 800 нафар буда, 5531 адад техникаи вазнин ва 900 ҷарсақил дар ҳоли истифода аст. Ҳамчунин 10 киштӣ, 50 ҳавопаймо ва 72 чархбол даргир ҳастанд. Гурӯҳҳои наҷот аз 66 кишвар вориди Туркия шуданд&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://regnum.ru/article/3778594.html|title=В спасательных операциях в Турции участвуют 103 тысячи человек|website=ИА REGNUM|lang=ru|access-date=2023-02-09|accessdate=2023-02-10|archivedate=2023-02-09|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230209072410/https://regnum.ru/article/3778594.html}}&lt;/ref&gt;. [[Иттиҳодияи Аврупо]] эълом кард, ки қасд дорад 6,5 миллион евро ба Туркия ва Сурия бидиҳад. Давлати Сурия барои кумак ба Иттиҳодияи Аврупо муроҷиат кардааст. Янез Ленарчич, комиссари аврупоӣ барои мудирият буҳрон гуфт, ки алорағми таҳримҳо алайҳи давлат Сурия, [[кумакҳои башардӯстона]] ба Сурия ирсол хоҳад шуд&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://ru.euronews.com/2023/02/08/turkey-rescue-efforts|title=Спасательные операции в Турции и Сирии|author=Ирина Шелудкова|website=euronews|date=2023-02-08|lang=ru|access-date=2023-02-09}}&lt;/ref&gt;.

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

{{ПБ}}
[[Гурӯҳ:Заминларзаҳо дар Туркия]]
[[Гурӯҳ:Заминларзаҳо дар Сурия]]</text>
      <sha1>2khntvlbv4uk1sp3ld5v1h0t2z9grey</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Зиёрон</title>
    <ns>0</ns>
    <id>308903</id>
    <revision>
      <id>1477463</id>
      <parentid>1355145</parentid>
      <timestamp>2026-06-19T02:32:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>30618</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1477463</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3404" sha1="hgblv91i1peststlhnr7p39blzofbh5" xml:space="preserve">{{МА
 |унвон                   = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ             = Зиёрон
 |номи аслӣ               = {{lang-fa|زیاران}}
 |акс                     =Ziyaran.jpg
 |давлат                  = Эрон
 |нишон                   =
 |парчам                  = 
 |бари нишон              = 
 |бари парчам             = 
   |lat_deg = |lat_min = |lat_sec = 
   |lon_deg = |lon_min = |lon_sec = 
   |CoordAddon            = 
   |CoordScale            = 
 |ЯндексХарита            = 
 |харитаи давлат          = 
 |харитаи минтақа         = 
 |харитаи ноҳия           = 
 |ҳаҷми харитаи давлат    = 
 |ҳаҷми харитаи минтақа   = 
 |ҳаҷми харитаи ноҳия     = 
 |шакли минтақа           = 
 |минтақа                 = Қазвин
 |минтақа дар ҷадвал      = Устони Қазвин|Қазвин
 |шакли ноҳия             = 
 |ноҳия                   = 
 |ноҳия дар ҷадвал        = 
 |шакли ҷомеа             = 
 |ҷомеа                   = 
 |ҷомеа дар ҷадвал        = 
 |тақсимоти дохилӣ        = 
 |шакли роҳбарӣ           = 
 |роҳбар                  = 
 |замони таъсис           = 
 |ёдоварии аввал          = 
 |номҳои пешина           = 
 |унвон аз                = 
 |масоҳат                 = 
 |баландии марказ МА      = 
 |иқлим                   = 
 |забони расмӣ            =
 |забони расмӣ-ref        =
 |аҳолӣ                   = 4.279
 |соли ҳисоб              = [[2011]]
 |зичӣ                    = 
 |агломератсия            = 
 |гурӯҳҳои миллӣ          = 
 |гурӯҳҳои динӣ           = [[мусулмон]]он
 |этнохороним             =
 |вақти минтақавӣ         = +3.30
 |коди телефон            = +98 283
 |нишонаи почта           = 
 |нишонаҳои почта         =
 |коди худрав         = 
 |гурӯҳ дар Commons       = Ziaran
 |сайт                    = 
 |забони сайт             =
 |забони сайт 2           =
 |забони сайт 3           =
 |забони сайт 4           = 
 |забони сайт 5           = 
 |add1n                   = 
 |add1                    = 
 |add2n                   = 
 |add2                    = 
 |add3n                   = 
 |add3                    = 
}}

'''Зиёрон''' ({{забон-фа|زیاران}}) — шаҳре дар [[устони Қазвин]], [[Эрон]] аст. Шумори аҳолии Зиёрон дар саршумории соли 2006, 4,287 нафар ва дар соли 2011, 4,279 нафар будааст.

== Сарчашмаҳо ==
* [https://web.archive.org/web/20110628202845/http://www.world-gazetteer.com/wg.php?x=&amp;men=gcis&amp;lng=en&amp;dat=32&amp;geo=-106&amp;srt=npan&amp;col=aohdq&amp;pt=c&amp;va=x Шумори аҳолии шаҳрҳои Эрон]

{{Шаҳрҳои устони Қазвин}}
[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои Эрон]]
[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои устони Қазвин]]
[[Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо]]</text>
      <sha1>hgblv91i1peststlhnr7p39blzofbh5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Игорь Буланов</title>
    <ns>0</ns>
    <id>309178</id>
    <revision>
      <id>1477469</id>
      <parentid>1473258</parentid>
      <timestamp>2026-06-19T02:58:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>30618</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1477469</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7608" sha1="gmiqfymmcazkajf1ye3s50wp8wilzfk" xml:space="preserve">{{Мусиқидон}}
'''Игорь Буланов''' ([[Маскав|Москва]], [[Иттиҳоди Шӯравӣ|СССР]]) [[Овозхон|сарояндаи]] рус, таронанавис, [[Мусиқӣ|навозанда]], продюсери мусиқӣ аст&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.intermedia.ru/news/175751|title=Игорь Буланов - 'МОЙ ТИХИЙ СВЕТ' (рецензия)}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://svobodnoe.fm/govorit-i-poyot-igor-bulanov/|title=Говорит и поёт Игорь Буланов|accessdate=2023-07-23|archivedate=2023-07-23|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230723094307/https://svobodnoe.fm/govorit-i-poyot-igor-bulanov/}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.lookatme.ru/flow/posts/music-radar/143889-igor-bulanov-muzyka-dolzhna-idti-ot-neba|title=Игорь Буланов: Музыка должна идти от неба!|accessdate=2023-07-23|archivedate=2023-07-23|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230723094302/http://www.lookatme.ru/flow/posts/music-radar/143889-igor-bulanov-muzyka-dolzhna-idti-ot-neba}}&lt;/ref&gt;.

== Тарҷумаи ҳол ==
Игор [[Маскав|дар Маскав]] таваллуд шудааст&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://russianaustin.com/novosti/interview-igor-bulanov/|title=Интервью с Игорем Булановым}}&lt;/ref&gt;, аз синфи шашум ба омӯзиши мусиқӣ шурӯъ кардааст&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://inpushkino.ru/news/afisha/muzykant-igor-bulanov-vystupit-v-dzhaz-klube-art-likor-v-pushkino-4-dekabrya?ysclid=lkf8x993tr201142043|title=Музыкант Игорь Буланов выступит в джаз-клубе «Арт-Ликор» в Пушкино 4 декабря|accessdate=2023-07-23|archivedate=2023-07-23|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230723094258/https://inpushkino.ru/news/afisha/muzykant-igor-bulanov-vystupit-v-dzhaz-klube-art-likor-v-pushkino-4-dekabrya?ysclid=lkf8x993tr201142043}}&lt;/ref&gt;. Соли 1975 Буланов ба техникуми авиационии Рига дохил шуд&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://ourtx.com/archives/59992|title=ИГОРЬ БУЛАНОВ В ОСТИНЕ|accessdate=2023-07-23|archivedate=2023-07-23|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230723094300/https://ourtx.com/archives/59992}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web|url=https://joymusic.ru/blog/viktoriya/igor-bulanov-albom-%C2%ABneba-krai%C2%BB?ysclid=lkf8ciik2g926550334|title=Игорь Буланов альбом «Неба край»}}&lt;/ref&gt;. Дар мактаб ба ансамбль [[Мусиқӣ|як навозанда]] ва гитарнавоз лозим буд ва Игор аз имтиҳон&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://artlikor-jazz.club/4-dekabrya-v-20-00-igor-bulanov-indi-rok/|title=4 декабря в 20:00 – Игорь Буланов (инди-рок)}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://inpushkino.ru/news/afisha/muzykant-igor-bulanov-vystupit-v-dzhaz-klube-art-likor-v-pushkino-4-dekabrya?ysclid=lkf9074ycz509625734|title=Музыкант Игорь Буланов выступит в джаз-клубе «Арт-Ликор» в Пушкино 4 декабря|accessdate=2023-07-23|archivedate=2023-07-23|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230723094301/https://inpushkino.ru/news/afisha/muzykant-igor-bulanov-vystupit-v-dzhaz-klube-art-likor-v-pushkino-4-dekabrya?ysclid=lkf9074ycz509625734}}&lt;/ref&gt; буд, ки дар ин гурӯҳ ягона шахсе буд, ки заминаи мусиқӣ надорад&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.realrocks.ru/members/281217/|title=Биография Игоря Буланова|date=2023|publisher=RealRock}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.zvuki.ru/R/P/13365/?ysclid=lkf804bbt0924619728|title=Игорь БУЛАНОВ Мой тихий свет}}&lt;/ref&gt;.

Пас аз хатми мактаб ҳамчун диспетчери ҳаракати ҳавоӣ, Игор ба Маскав рафт ва дар фурудгоҳи Внуково кор кард&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://russianshanson.info/catalog/1197|title=Биография Игорь Буланов|publisher=Информационный портал шансона|accessdate=2023-07-23|archivedate=2023-07-23|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230723094300/https://russianshanson.info/catalog/1197}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://rock.ru/forum/index.php?topic=54072.0&amp;ysclid=lkf8vath72828633571|title=Название группы буквально переводится как «нехватка/отсутствие/недостаток времени».|accessdate=2023-07-23|archivedate=2023-07-23|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230723094300/http://rock.ru/forum/index.php?topic=54072.0&amp;ysclid=lkf8vath72828633571}}&lt;/ref&gt;. Дар соли 1985, пас аз шаш сол ба ҳайси диспетчер кор кардан, Игор аз авиатсия даст кашид ва тасмим гирифт, ки ба мусиқии касбӣ машғул шавад&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=pw9qOEJ5bPk|title=Знакомьтесь -Игорь Буланов - музыкант, автор - исполнитель, композитор.|publisher=[[Youtube]]}}&lt;/ref&gt;. Пас аз хатми мактаб бо ихтисоси &quot;дирижёри оркестр&quot;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://atrex.ru/press/p77295.html|title=Презентация альбома Игоря Буланова «Неба край»}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://pushkino.tv/news/otdykh-i-razvlecheniya/171730/|title=ЧЕМ ЗАНЯТЬСЯ В ВЫХОДНЫЕ С 4 ПО 6 ДЕКАБРЯ 2020 ГОДА?}}{{Пайванди мурда|date=November 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;, Игор гурӯҳи мусиқии &quot;Zeitnot&quot; -ро ташкил кард, ки рок-роки оҳангро бозӣ мекард&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://uliyanovsk.bezformata.com/listnews/igor-bulanov-detskij-sport/1086046/?ysclid=lkf87que79385311536|title=Игорь Буланов: &quot;Детский спорт – это наше будуще!}}&lt;/ref&gt;.

Дар соли 1988, гурӯҳ як қисми Лабораторияи сангҳои [[Маскав]] шуд, ки дар он гурӯҳҳои асосӣ баромад карданд: Brigadas, Bravo, Yelochny Bazaar&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://archive.np.kz/people/2411-mojj_tikhijj_svet.html|title=Мой тихий свет}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://musecube.org/cubeinterview/igor-bulanov-muzyka-dolzhna-idti-ot-ne/?ysclid=lkf8a0n92d972075832|title=Игорь Буланов: Музыка должна идти от неба!}}&lt;/ref&gt;. Дар соли 2010, Неба Край албоми мусиқии ро баровард&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://igorbulanov.ru/diskografiya/neba-kraj-2010/|title=Неба край (2010)}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:0&quot;/&gt;.

== Дискография ==

=== Албоми студия ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+
!Ном
! Паём
|-
| Неба Край
|
* Нашр: 2010
* Теги: Игорь Буланов
* Формат: Тақсимоти рақамӣр
|-
| Мой тихий свет
|
* Нашр: 1 декабри соли 2019
* Барчасп: VG Music
* Формат: Тақсимоти рақамӣ
|}

=== EP ===

* 2019 - &quot;Книга&quot; &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://music.apple.com/ru/album/%D0%BA%D0%BD%D0%B8%D0%B3%D0%B0-ep/1687775355|title=Книга - EP / Apple Music}}&lt;/ref&gt;

== Қайдҳо ==
{{Эзоҳ}}

== Сарчашмаҳо ==

* [https://vk.com/id102024002 ВК расмии]</text>
      <sha1>gmiqfymmcazkajf1ye3s50wp8wilzfk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Куфргӯӣ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>313989</id>
    <revision>
      <id>1477517</id>
      <parentid>1394340</parentid>
      <timestamp>2026-06-19T05:27:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>30618</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1477517</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3870" sha1="dpqxfn6z7et71jzz47mgz3tyfg29nlc" xml:space="preserve">
'''Куфргӯӣ''' ё '''тавҳин ба муқаддасот''' — шомили иқдомоте аст, ки тавҳин ба [[Худо]], адён, шахсиятҳои муқаддас дар мазоҳиби мухталифро мадди назар дорад.

== Куфргӯӣ дар ислом ==
дар ислом, тавҳин ба Худо, [[Муҳаммад]] паёмбари ислом ва хонадонаш куфргӯӣ талаққӣ мешавад ва фарде, ки чунин «ҷурме»-ро муртакиб шавад, дар бисёре аз кишварҳои исломӣ бо муҷозоти эъдом рӯ ба рӯ мешавад. Дар таърих низ намунаҳои аз эъдом мавҷуд аст, монанди [[Мансури Ҳаллоҷ]].&lt;ref&gt;{{Cite book|title=شرح مثنوی به زبان ترکی : همراه با متن فارسی.|url=http://dx.doi.org/10.2458/azu_acku_pk6481_m9_meem58_1800yaa_v2|publisher=University of Arizona Libraries|date=2000}}&lt;/ref&gt; 

Ҳама касоне, ки аз дин ислом, рӯйгардон шаванд, ҳукмшон эъдом аст.&lt;ref&gt;{{Cite book|title=قانون در مورد تحدید حکم اعدام در جمهوری افغانستان|url=http://dx.doi.org/10.2458/acku_risalah_knf3800_qaaf29_1370_n763_dari_title3|publisher=University of Arizona Libraries|date=1991}}&lt;/ref&gt; 

== Масеҳият ==
Масеҳият, тавҳин ба муқаддасотро маҳкум мекунад. Дар [[Китоби Муқаддас|Инҷил]] тавҳин ба Рӯҳулқудс гуноҳи нобахшуданӣ ва абадӣ дониста шудааст. Тавҳин ба муқаддасот ба унвони ҷиддитарин гуноҳ тавассути клисоҳо ва шохаҳои мухталифи масеҳият маҳкум шудааст. 

== Ҳамчунин ==

* Гуноҳи абадӣ
* Карнавализатсия

== Эзоҳ ==
{{Эзоҳ}}

== Адабиёт ==

* [http://www.biblioteka3.ru/biblioteka/pravoslavnaja-bogoslovskaja-jenciklopedija/tom-2/bogohulstvo.html Куфр] // Энсиклопедияи теологии православӣ. Ҷилди 2. Нашри Петроград. Замима ба маҷаллаи рӯҳонии &quot;The Wanderer&quot; барои соли 1901.
* Клокоцкий С. С. Куфр / / Луғати энсиклопедии Брокхаус ва Эфрон : дар 86 тонна (82 тонна ва 4 иловагй). - Санкт-Петербург., 1890—1907.
* В.В. Андрощук. [http://www.hse.ru/data/2013/04/11/1297428657/2013.04.08-презентация_доклада_ЮРИКС.pdf Ҷавобгарии ҷиноятӣ барои куфр, куфр, таҳқири эҳсосоти диндорон аз ҷиҳати муқоисавии ҳуқуқӣ ва таърихӣ] . Суздаль, 2013.
* ''[[Maledicta|Маледикта]] : Маҷаллаи байналмилалии таҷовузи шифоҳӣ'' (ISSN US 0363-3659)
* Леви, Л. ''Куфр'' . Чапел Ҳилл, 1993.
* [http://www.brentonpriestley.com/writing/blasphemy.htm Таҳқиқоти ҳамаҷонибаи академӣ бо муқоисаи равишҳои ҳуқуқии ҷаҳонии куфр дар партави ихтилофи Jyllands-Posten]{{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20250127004153/http://www.brentonpriestley.com/writing/blasphemy.htm |date=2025-01-27 }}
* Дартевелл, П. , С Борг, Денис, Ph. Робин, Ҷ. (тахрир). Куфр ва озодиҳо. Париж: CERF, 1993
* Плат, С. Брент ''Куфр: Санъате, ки хафа мекунад'' (Лондон: Publishing Black Dog, 2006) {{ISBN|1904772536}}

== Пайванд ==

[[Гурӯҳ:Ҷиноят]]</text>
      <sha1>dpqxfn6z7et71jzz47mgz3tyfg29nlc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Корхонаҳои соҳаи парандапарварӣ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>317077</id>
    <revision>
      <id>1477510</id>
      <parentid>1411651</parentid>
      <timestamp>2026-06-19T05:09:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>30618</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1477510</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6142" sha1="nfqingclnwj6knxql95ofjmecfl1gby" xml:space="preserve">[[Акс:Battery hens -Bastos, Sao Paulo, Brazil-31March2007.jpg|thumb|[[Мурғ]]ҳо дар ферма]]
Соҳаи парандапарварӣ яке аз соҳаҳои асосии самти чорводорӣ ба ҳисоб рафта, дар таъмини аҳолӣ бо ғизои сафедадор мавқеи намоён дорад.  Парандапарварӣ дар таъмин намудани аҳолӣ бо маводи ғизоии сафедадор мавқеи муҳим дорад. 
== Таърих ==
Тибқи маълумоти оморӣ (то 1.12.2013) дар корхонаҳои соҳаи парандапарварӣ ва хоҷагиҳои соҳибкорони кишвар 1,7 млн сар паранда парвариш ёфта, 188,8 млн дона тухм истеҳсол карда шудааст. (нигаред [https://tg.wikipedia.org/wiki/Кишоварзӣ_дар_Тоҷикистон])

Аз рӯи маълумоти КВД “Саноати парандапарварии Тоҷикистон” айни замон дар Тоҷикистон 228 адад корхонаҳои парандапарварӣ фаъолият намуда истодаанд, ки нисбати соли гузашта 10 адад зиёд мебошад. Аз ин 101 адад корхонаҳо ба истеҳсоли тухм, 113 адад корхона ба истеҳсоли гӯшти паранда, 8 адад корхонаҳо ба истеҳсоли тухму гушти паранда ва 6 адад корхонаҳо ба истеҳсоли тухми инкубатсионӣ, чӯҷаи якрӯза ва тухми истеҳсолӣ машғул мебошанд.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://instchorvodori.tj/%D0%B2%D0%BE%D1%85%D3%AF%D1%80%D0%B8%D0%B8-%D0%B2%D0%B0%D0%B7%D0%B8%D1%80%D0%B8-%D1%80%D1%83%D1%88%D0%B4%D0%B8-%D0%B8%D2%9B%D1%82%D0%B8%D1%81%D0%BE%D0%B4-%D0%B2%D0%B0-%D1%81%D0%B0%D0%B2%D0%B4%D0%BE-2/|title=Рушди соҳаи парандапарварӣ дар соли 2023|author=|website=instchorvodori.tj|date=2023|publisher=|lang=tg|accessdate=2024-05-21|archivedate=2024-05-22|archiveurl=https://web.archive.org/web/20240522045626/https://instchorvodori.tj/%d0%b2%d0%be%d1%85%d3%af%d1%80%d0%b8%d0%b8-%d0%b2%d0%b0%d0%b7%d0%b8%d1%80%d0%b8-%d1%80%d1%83%d1%88%d0%b4%d0%b8-%d0%b8%d2%9b%d1%82%d0%b8%d1%81%d0%be%d0%b4-%d0%b2%d0%b0-%d1%81%d0%b0%d0%b2%d0%b4%d0%be-2/}}&lt;/ref&gt;

== Корхонаи нави парандапарварӣ ==
Аз ҷумла, дар вилояти Суғд 6 адад корхонаи нави парандапарварӣ аз қабили ҶДММ “Мурғи Бебаҳо”, ҶДММ “Ганҷи Сомон”-и шаҳри Гулистон, ҶДММ “Анко-Инвест”-и ноҳияи Б.Ғафуров, ҶДММ “Некбахт”-и ноҳияи Мастчоҳ, ҶДММ “Корвони паранда”-и ноҳияи Ҷ.Расулов ва ҶДММ “Тухми Соф”-и шаҳри Истаравшан, дар вилояти Хатлон 4 адад корхонаи нави парандапарварӣ:  ҶДММ “Танвин”, ҶДММ “Сақо” дар ноҳияи Кушониён ба истеҳсоли гӯшти паранда, дар шаҳри Левакант  ҶДММ “Парандаи хушзот” ба истеҳсоли тухми паранда ва дар ноҳияи Н.Хусрав ҶДММ “Ҳоҷӣ Ҳасан” ба фаъолият шурӯъ намуданд, ки самти фаъолияташон асосан истеҳсоли гӯшти паранда мебошад.

Аз шумораи умумии корхонаҳои парандапарварӣ 132 адад ба вилояти Суғд, 33 адад ба вилояти Хатлон ва 63 адад ба шаҳру ноҳияҳои тобеи ҷумҳурӣ ва шаҳри Душанбе мансуб мебошанд.

Дар соли 2023 бо мақсади таъмини бозори истеъмолии мамлакат дар ҳамаи шаклҳои хоҷагидорӣ зиёда аз 55,3 ҳазор тонна гӯшти паранда истеҳсол гардидааст, ки нисбат ба ҳамин давраи соли гузашта 113,8 фоиз зиёд мебошад. Истеҳсоли тухм дар ҳамаи шаклҳои хоҷагидорӣ ба 1223,7 млн. дона расонида шуд, ки нисбат ба ҳамин давраи соли гузашта 11,5 млн дона зиёд мебошад.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://instchorvodori.tj/%D0%B2%D0%BE%D1%85%D3%AF%D1%80%D0%B8%D0%B8-%D0%B2%D0%B0%D0%B7%D0%B8%D1%80%D0%B8-%D1%80%D1%83%D1%88%D0%B4%D0%B8-%D0%B8%D2%9B%D1%82%D0%B8%D1%81%D0%BE%D0%B4-%D0%B2%D0%B0-%D1%81%D0%B0%D0%B2%D0%B4%D0%BE-2/|title=Рушди соҳаи парандапарварӣ дар соли 2023|author=|website=instchorvodori.tj|date=2023|publisher=|lang=tg|accessdate=2024-05-21|archivedate=2024-05-22|archiveurl=https://web.archive.org/web/20240522045626/https://instchorvodori.tj/%d0%b2%d0%be%d1%85%d3%af%d1%80%d0%b8%d0%b8-%d0%b2%d0%b0%d0%b7%d0%b8%d1%80%d0%b8-%d1%80%d1%83%d1%88%d0%b4%d0%b8-%d0%b8%d2%9b%d1%82%d0%b8%d1%81%d0%be%d0%b4-%d0%b2%d0%b0-%d1%81%d0%b0%d0%b2%d0%b4%d0%be-2/}}&lt;/ref&gt;
8 сентябри соли 2024 [[Фабрикаи парандапарварии ноҳияи Ашт]] аз ҷониби Ҷамъияти дорои масъулияти маҳдуди “Рахшона”-ро дар деҳоти Ошоба баъди навсозӣ мавриди баҳрабардорӣ қарор дода шудааст.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.president.tj/event/news/47225|title=Ба истифода додани фабрикаи парандапарварӣ ва фермаи чорвопарварии ҶДММ “Рахшона” дар ноҳияи Ашт|author=www.president.tj|date=2024-09-08|publisher=|lang=tg|accessdate=2024-09-08}}&lt;/ref&gt;

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}
[[Гурӯҳ:Ширкатҳои чорводорӣ]]
[[Гурӯҳ:Парандапарварӣ]]</text>
      <sha1>nfqingclnwj6knxql95ofjmecfl1gby</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Зоти алои тоҷикӣ (чорводорӣ)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>317083</id>
    <revision>
      <id>1477465</id>
      <parentid>1464009</parentid>
      <timestamp>2026-06-19T02:40:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>30618</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 3 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1477465</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8827" sha1="7d7oy0mu5pzkgx5wv9i2h77k4xamevd" xml:space="preserve">'''Зоти алои тоҷикии чорвои калони шохдор''' — бо қарори маҷлиси ҳайати мушовараи Вазорати кишоварзии Ҷумҳурии Тоҷикистон аз 10 январи соли 2022  № 4/2, зоти алои тоҷикӣ тасдиқ карда шудааст.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://instchorvodori.tj/%D0%B7%D0%BE%D1%82%D0%B8-%D0%B3%D0%BE%D0%B2%D2%B3%D0%BE%D0%B8-%D0%B0%D0%BB%D0%BE%D0%B8-%D1%82%D0%BE%D2%B7%D0%B8%D0%BA%D3%A3/|title=Зоти говҳои алои тоҷикӣ|author=|website=instchorvodori.tj|date=2023|publisher=|lang=tg|accessdate=2024-05-21|archivedate=2024-05-22|archiveurl=https://web.archive.org/web/20240522045626/https://instchorvodori.tj/%d0%b7%d0%be%d1%82%d0%b8-%d0%b3%d0%be%d0%b2%d2%b3%d0%be%d0%b8-%d0%b0%d0%bb%d0%be%d0%b8-%d1%82%d0%be%d2%b7%d0%b8%d0%ba%d3%a3/}}&lt;/ref&gt;
== Таърих ==
Дар натиҷаи таҳқиқотҳои бисёрсолаи шуъбаи селексия ва технологияи чорвои ширии [[Институти чорводорӣ ва чарогоҳи АИКТ]], бо усули истифода бурдани ҷуфтикунонии зотрӯёнӣ бо иштироки генофонди се зот: сиёҳало, ҳолландӣ ва голштинӣ офарида шудааст.

Бо истифода аз буққаҳои зоти голландӣ (1970-1985) дар [[вилояти Суғд]] ташкили авлодҳои бениҳоят сермаҳсули буққаҳои Сама-Виске, Бант, Луурика ва Неэроро ба роҳ монданд. Аз писарон, набераҳо, абераҳо ва чабераҳои ин буққаҳо то солҳои 1980 ба таври васеъ дар тамоми хоҷагиҳои вилоят истифода бурда шуд. Дар тамоми хоҷагиҳои [[вилояти Суғд]] зиёда аз 54 оилаҳои сермаҳсул ташкил карда шуданд. Модаговҳои ин оилаҳо аз рӯи маҳсулнокиашон, равғаннокиашон, вазни зинда, намуда беруна ва шакли синаашон аз дигарҳо фарқ мекарданд.

Баъд аз солҳои 80-ум дар тамоми ҷаҳон дар корҳои зотпарварӣ бо зоти сиёҳало аз буққаҳои зоти голштинӣ истифода мебурдагӣ шуданд. Имрӯз ин зот яке аз зотҳои сермаҳсултарини ҷаҳон ба ҳисоб меравад. Ватани аслии ин зот [[Голландия]] мебошад. Баъдтар дар [[ИМА]] ва [[Канада]] васеъ паҳн шуд. Давлати Исроил аз ин зот аз як сар модагов то 13,5-14,0 ҳазор кг шир медӯшад. Давлатҳои тараққикардаи ҷаҳон, ки чорводорӣ тараққӣ кардааст ба монанди Амрико, Канада, Голландия, Франсия, Япония аз ин зот самарабахш истифода мебаранд ва аз як сар модагов аз 7000 то 9000 кг шир медӯшанд.
Ба ҷумҳурии мо низ буққаҳо ва нутфаи ин зотро аз солҳои 1980 сар карда ворид намуданд. Мақсади асосӣ баланд бардоштани маҳсулнокии ширӣ, беҳтар намудани сохти бадан, шакли сина ва дар як вақт нигоҳ доштани равғаннокӣ буд.

Дар байни подаи зоти сиёҳало имрӯз ҳайвоноти гуногунхун парвариш карда мешаванд. Исбот карда шудааст, ки бо зиёд шудани хуни голштинӣ то як дараҷаи муайян маҳсулнокӣ боло меравад. Тадқиқотҳо муайян намуданд, ки истифода бурдани буққаҳои зоти голштинӣ маҳсулнокии зоти сиёҳалоро аз 500 то 1000 кг зиёд менамояд.
Аз солҳои 1985 сар карда дар тамоми хоҷагиҳои вилоят ва ноҳияҳои тобеи ҷумҳур ба голштинизатсиякунонии зоти сиёҳало шурӯъ намуданд. Дуруст ба роҳ мондани корҳои зотпарварӣ ва селексионӣ зуд натиҷаи дилхоҳ доданд. Дар заводҳои зотпарварии ба номи А. Саматови ноҳияи ба номи Ҷ. Расулов, заводи зотпарварии ба номи Ҷ. Расулови ноҳияи Б. Ғафуров ва “Палас”, хоҷагиҳои “Ирам” ва ба номи Э. Бойматоваи ноҳияи Конибодом пурра ба истифодаи буққаҳои зоти голштинӣ гузаштанд.

Таҷрибаҳо исбот намуданд, ки истифода бурдани буққаҳои голштинӣ маҳсулнокии чорвои дурагаро баланд бардошта, сохти баданашонро беҳтар намуд. Дурагаҳо намуди ширӣ пайдо намуданд, вазни зиндаашон то ба 500-550 кг расонида шуд.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://instchorvodori.tj/%D0%B7%D0%BE%D1%82%D0%B8-%D0%B3%D0%BE%D0%B2%D2%B3%D0%BE%D0%B8-%D0%B0%D0%BB%D0%BE%D0%B8-%D1%82%D0%BE%D2%B7%D0%B8%D0%BA%D3%A3/|title=Зоти говҳои алои тоҷикӣ|author=|website=instchorvodori.tj|date=2023|publisher=|lang=tg|accessdate=2024-05-21|archivedate=2024-05-22|archiveurl=https://web.archive.org/web/20240522045626/https://instchorvodori.tj/%d0%b7%d0%be%d1%82%d0%b8-%d0%b3%d0%be%d0%b2%d2%b3%d0%be%d0%b8-%d0%b0%d0%bb%d0%be%d0%b8-%d1%82%d0%be%d2%b7%d0%b8%d0%ba%d3%a3/}}&lt;/ref&gt;

Дар тӯли 20 соли баъди офаридани зоти говҳои алои тоҷикӣ саршумори ин тип хелоҳо афзоиш ёфт. Дар байни тамоми чорвои ширие, ки имрӯз мо дар ҷумҳурӣ дорем, ягона зоти говҳои алои тоҷикӣ, агар ба маънои пуррааш гӯем фаъолият доранд. Мардум инро мебинанд ва хубро аз бад фарқ мекунанд. Аз ин лиҳоз, солҳои охир ареали паҳншавии тип хеле васеъ гашта саршумори он аз ҳисоби хоҷагиҳои фермерӣ, деҳқонӣ ва шахсӣ хелеҳо зиёд шудааст.

Ширдӯшии подаҳои селексионӣ ба ҳисоби миёна 5406 кг шир, равғаннокии 3,85% ва равғани шир 208,4 кг-ро ташкил медиҳад, ки ин аз ҳисоби миёнаи пода 1000 кг ва аз стандарти класи якум 1500 кг зиёд аст.

Зоти алои тоҷикии чорвои калони шохдор дар хоҷагиҳои зотпарварии ҷамъиятию саҳҳомии «Баракат», А. Юсуфов ва Л. Муродови шаҳри Ҳисор, А.Ҷумъаев, Навгилем, Бобо Мақсуд, Палосс, хоҷагии деҳқонии Б. Ғафуров, хоҷагии деҳқонии Ҷаббор Расулов, МҶБЧ Институти чорводорӣ ва чарогоҳи АИКТ бо саршумори 2760 сар парвариш ёфта истодаанд.
Бо қарори маҷлиси ҳайати мушовараи [[Вазорати кишоварзии Ҷумҳурии Тоҷикистон]] аз 10 январи соли 2022 таҳти № 4/2 зоти алои  тоҷики тасдиқ  карда шудааст.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://instchorvodori.tj/%D0%B7%D0%BE%D1%82%D0%B8-%D0%B3%D0%BE%D0%B2%D2%B3%D0%BE%D0%B8-%D0%B0%D0%BB%D0%BE%D0%B8-%D1%82%D0%BE%D2%B7%D0%B8%D0%BA%D3%A3/|title=Зоти говҳои алои тоҷикӣ|author=|website=instchorvodori.tj|date=2023|publisher=|lang=tg|accessdate=2024-05-21|archivedate=2024-05-22|archiveurl=https://web.archive.org/web/20240522045626/https://instchorvodori.tj/%d0%b7%d0%be%d1%82%d0%b8-%d0%b3%d0%be%d0%b2%d2%b3%d0%be%d0%b8-%d0%b0%d0%bb%d0%be%d0%b8-%d1%82%d0%be%d2%b7%d0%b8%d0%ba%d3%a3/}}&lt;/ref&gt;
== Нигаред низ ==
* [[Чорводорӣ]]

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}
[[Гурӯҳ:Кишоварзӣ]]
[[Гурӯҳ:Зотпарварӣ]]
[[Гурӯҳ:Ҳайвоноти ширхӯр]]
[[Гурӯҳ:Ҳайвоноти хонагӣ]]</text>
      <sha1>7d7oy0mu5pzkgx5wv9i2h77k4xamevd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Мулату Тешоме</title>
    <ns>0</ns>
    <id>318620</id>
    <revision>
      <id>1477572</id>
      <parentid>1406591</parentid>
      <timestamp>2026-06-19T08:37:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>30618</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1477572</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3922" sha1="89za4ac8hy3ebhinuk7jl998t6uhmgj" xml:space="preserve">
{{Ходими давлатӣ}}
'''Мулату Тешоме''' ({{Lang-en|Mulatu Teshome}}, {{Lang-am|ሙላቱ ተሾመ}} ; тав. [[Соли 1955|1955]], Оромия, [[Эфиопия]] ) - Президенти Эфиопия аз 7 октябри соли 2013 то 25 октябри 2018 аз ҷониби парлумон интихоб шудааст.

== Зиндагинома ==
Мулату Тешоме соли 1955 дар шаҳри Арҷои музофоти Велего (ҳоло қисми Оромия), ( Империяи Эфиопия ) таваллуд шудааст (тибқи баъзе сарчашмаҳо, соли 1956). Ба мардуми оромо тааллуқ дорад &lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.firstnews.ru/news/parlament-efiopii-izbral-diplomata-mulatu-teshome-prezidentom-strany-/ |title=Парламент Эфиопии избрал дипломата Мулату Тешоме президентом страны. |accessdate=2013-10-08 |archivedate=2013-10-14 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20131014174330/http://www.firstnews.ru/news/parlament-efiopii-izbral-diplomata-mulatu-teshome-prezidentom-strany-/ }}&lt;/ref&gt; . Вай дар Донишгоҳи Пекин таҳсил карда, дар он ҷо [[ҳуқуқи байналмилалӣ]] ва дигар илмҳои сиёсиро омӯхтааст. Чанд муддат дар хориҷа дарс додааст.

Вай дипломати касбӣ аст. Вай як қисми муҳими ҳаёти худро дар хориҷи кишвар гузаронида, дар сафоратҳо ва консулгариҳои Эфиопия кор кардааст. Вай дар вазифаҳои гуногуни дипломатӣ кор кардааст. Вай дар [[Ҷумҳурии Мардумии Чин|Чин]], [[Австралия]], [[Ҷопон]] ва [[Туркия]] сафир буд . Дар муддати кӯтоҳ (аз соли 2001 то 2003) Вазорати кишоварзӣ ва шаҳрсозии Эфиопияро сарварӣ мекард &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://allafrica.com/stories/201310071236.html?page=2|title=Ethiopia: Fine Line|deadlink=no|accessdate=2013-10-08|archiveurl=https://web.archive.org/web/20131029204811/http://allafrica.com/stories/201310071236.html?page=2|archivedate=2013-10-29}}&lt;/ref&gt; .

Дар интихоботи президентии Эфиопия, ки 7 октябри соли 2013 баргузор шуд, ҳизби ҳоким Ҷабҳаи инқилобии демократии халқҳои Эфиопия Мулата Тешомеро номзад ба мақоми сафир дар Туркия пешбарӣ кард ва ӯ пирӯз шуд &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.gazeta.ru/politics/news/2013/10/08/n_3237517.shtml|title=Президентом Эфиопии стал кандидат от правящей партии Мулату Тешоме.|deadlink=no|accessdate=2013-10-08|archiveurl=https://web.archive.org/web/20141106161450/http://www.gazeta.ru/politics/news/2013/10/08/n_3237517.shtml|archivedate=2014-11-06}}&lt;/ref&gt; .

Мулату Тешоме як писар дорад &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.tadias.com/10/07/2013/mulatu-teshome-elected-as-ethiopias-new-president/|title=Mulatu Teshome Elected As Ethiopia’s New President.|deadlink=no|accessdate=2013-10-13|archiveurl=https://web.archive.org/web/20141022045529/http://www.tadias.com/10/07/2013/mulatu-teshome-elected-as-ethiopias-new-president/|archivedate=2014-10-22}}&lt;/ref&gt; .

== Эзоҳ ==
{{Эзоҳ}}
{{ПБ}}
[[Гурӯҳ:Сиёсатмадорони асри XXI]]
[[Гурӯҳ:Шахсиятҳо аз рӯи алифбо]]
[[Гурӯҳ:Афроди зинда]]
[[Гурӯҳ:Зодагони соли 1955]]
[[Гурӯҳ:Зодагони 1 январ]]
[[Гурӯҳ:Президентҳои Эфиопия]]</text>
      <sha1>89za4ac8hy3ebhinuk7jl998t6uhmgj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Норберто Диас</title>
    <ns>0</ns>
    <id>321783</id>
    <revision>
      <id>1477599</id>
      <parentid>1426160</parentid>
      <timestamp>2026-06-19T11:11:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>30618</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1477599</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12836" sha1="dgn7s28id5zuah028chg1zlk3wd92xl" xml:space="preserve">
{{Синамогар
|ном                  = Норберто Диас
|номи аслӣ            = {{lang-es|Norberto Díaz}}
|тасвир               = 
|бар                  = 
|тавсифи тасвир       = 
|ном ҳангоми таваллуд = Norberto Osvaldo Díaz
|таърихи таваллуд       = 01.03.1952
|зодгоҳ               = {{Зодгоҳ|Буэнос Айрес}}, [[Аргентина]]
|таърихи даргузашт           = 18.12.2010
|маҳалли даргузашт         = {{МаҳаллиМарг|Буэнос Айрес}}, [[Аргентина]] 
|шаҳрвандӣ            = {{Парчам|Аргентина}}
|касб                 = 
|солҳои фаъолият      = [[1980]]-[[2010]]
|самт                 = [[синамо]]&lt;br&gt;[[театр]]&lt;br&gt; [[телевизион]]
|мукофотҳо            = 
}}
'''Норберто Освалдо Диас''' ({{Lang-es|Norberto Osvaldo Díaz}}, [[1 март]]и [[1952]] — [[18 декабр]]и [[2010]], [[Буэнос-Айрес]],  [[Аргентина]]) — [[ҳунарпеша]]и [[театр]], [[синамо]] ва [[телевизион]]и [[Аргентина|аргентинӣ]]&lt;ref name=&quot;m24&quot;&gt;{{Cite news|first=|last=|title=Actor Norberto Díaz died on Sunday|url=http://momento24.com/en/2010/12/20/actor-norberto-diaz-passed-away-on-sunday/|work=Moment 24|language=en|publisher=|date=2010-12-20|accessdate=2011-01-01|archiveurl=https://archive.today/20130129001433/http://m24digital.com/en/2010/12/20/actor-norberto-diaz-passed-away-on-sunday/|archivedate=2013-01-29}}&lt;/ref&gt;.

== Зиндагинома ==
Дар оилаи коргар ва хонашин таваллуд ёфтааст. Падар Агустин Диас бисёр касбҳоро иваз кардааст: роҳрӯб, партовчин, боркаш. Вай дар дили писараш меҳри меҳнатро бедор кард, Норберто аз синни шашсолагӣ ба ӯ дар тоза кардани кӯчаҳо ёрй мерасонд; Вақте ки падараш вафот кард, писар 15-сола буд. Норбертои ҷавон то синни 18-солагӣ мехост равоншинос шавад, аммо боре кӯшиш кард, ки дар саҳнаи театр ҳунарнамоӣ кунад ва аз ҳамон вақт истеъдоди актёрии худро кашф кард. Дар давоми ин корҳои театрӣ, Норберт Диас аз ҷониби телевизион мушоҳида шуд ва аз он вақт ӯ дар теленовелаҳои гуногуни телевизионӣ бозӣ карданро оғоз кард. Вай бори аввал дар теленовеллаи «Дом барои орзудор» баромад. Дар Тоҷикистон бо сериалҳои телевизионии «Духтаре бо номи тақдир», «[[Фариштаи ваҳшӣ]]» (нақши Домиан Рапалло) ва «Бой ва машҳур» шӯҳрат пайдо кардааст. Диас бо [[Наталия Орейро|Наталя Орейро]], Валерия Лорка ва Виктория Онетто муносибатҳои хубе барқарор кардааст. Ӯ дар экран асосан дар нақши бадкирдорон мебаромад. Дар силсилаифилми &quot;Yago, pasión morena&quot; ӯ дӯсти худ, актёр [[Артуро Малӣ|Артуро Малиро]] иваз кард, ки аз сактаи қалб даргузашт.

== Ҳаёти шахсӣ ==
Норберто Диас, ки аксар вақт дар экран нақшҳои бадкирдорон ва қаллобонро бозӣ мекард, дар зиндагӣ шахси хушодоб ва хушмуомила, оиладори намунавӣ буд. Ӯ дар издивоҷи хушбахтона бо ҳунарпеша Алехандра Абреу 18 сол зиндагӣ кард, соли 1986 онҳо соҳиби духтар Мануэла шуданд, ки ӯ ҳам ҳунарпеша шуд&lt;ref&gt;{{Cite web|first=|last=|title=Actor Norberto Díaz died on Sunday|url=http://momento24.com/en/2010/12/20/actor-norberto-diaz-passed-away-on-sunday/|work=Moment 24|language=en|publisher=|date=2010-12-20|accessdate=2011-01-01|archiveurl=https://archive.today/20130129001433/http://m24digital.com/en/2010/12/20/actor-norberto-diaz-passed-away-on-sunday/|archivedate=2013-01-29}}&lt;cite class=&quot;citation news cs1 cs1-prop-foreign-lang-source&quot; data-ve-ignore=&quot;true&quot;&gt;[https://web.archive.org/web/20120723134045/http://m24digital.com/en/2010/12/20/actor-norberto-diaz-passed-away-on-sunday/ &quot;Actor Norberto Díaz died on Sunday&quot;]. ''Moment 24''&amp;nbsp;&lt;small class=&quot;ref-info&quot; style=&quot;cursor:help;&quot; title=&quot;на английском языке&quot;&gt;(англ.)&lt;/small&gt;. 2010-12-20. Архивировано из [http://momento24.com/en/2010/12/20/actor-norberto-diaz-passed-away-on-sunday/ оригинала]&lt;span class=&quot;date&quot;&gt;29 января 2013&lt;/span&gt;&lt;span class=&quot;reference-accessdate&quot;&gt;. Дата обращения: &lt;span class=&quot;date&quot;&gt;1 января 2011&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;.&lt;/cite&gt;&lt;/ref&gt;. Норберто 18 декабри соли 2010 дар хобаш даргузашт&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.eldiario24.com/nota.php?id=211573|title=Muere el actor Norberto Díaz|accessdate=2014-01-14|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140114223303/http://www.eldiario24.com/nota.php?id=211573|archivedate=2014-01-14}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.lanacion.com.ar/nota.asp?nota_id=1335027|title=Falleció el actor Norberto Díaz|author=|date=|publisher=|lang=es|accessdate=|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110303183603/http://www.lanacion.com.ar/nota.asp?nota_id=1335027|archivedate=2011-03-03}}&lt;/ref&gt;. Ӯ дар меъда мушкилӣ дошт ва чанде пеш аз маргаш барои ҷарроҳӣ шуда буд.

Ӯ дар қабристони Ла Чакарита дафн карда шудааст.

== Филмнома ==
=== Телевизион ===

{| class=&quot;wikitable&quot;
! Сол
! Барнома
! Шабака 
! Нақш
|-
|1973 ||[[Lo mejor de nuestra vida... nuestros hijos]]||[[Canal 9 (Буэнос-Айрес)|Canal 9]]||
|-
|1976 ||[[División Homicidios]]||Canal 9||
|-
|1976 ||[[Paulina Morales]]||[[Canal 7 (Буэнос-Айрес)|Canal 7]]|| Maximiliano.
|-
|1980 ||[[Trampa para un soñador]] || Canal 9|| Polo.
|-
|1982 ||[[Juan sin nombre]]||Canal 9||
|-
|1982 ||[[Un callejón en las nubes]]||Canal 9|| Osvaldo.
|-
|1982 ||[[Nosotros y los miedos]]||Canal 9||
|-
|1983 ||[[Compromiso]]||[[Canal 13 (Аргентина)|Canal 13]]||
|-
|1984 ||[[Situación límite (serie de televisión)|Situación límite]]||[[Televisión Pública (Аргентина)|ATC]]||
|-
|1985 ||[[¿Qué nos pasa, che?]]||[[Televisión Pública (Аргентина)|ATC]]||
|-
|1987 - 1988 ||[[Hombres de ley (en televisión)|Hombres de ley]]||[[Televisión Pública (Аргентина)|ATC]]||
|-
|1989 ||[[De los Apeninos a los Andes (en televisión)|De los Apeninos a los Andes]]||Canal 9||
|-
|1991 ||[[Cosecharás tu siembra]]||Canal 9|| Vittorio Spadaro. 
|-
|1992 ||[[El oro y el barro]]||[[Canal 9 (Буэнос-Айрес)|Canal 9]] || Néstor Arce.
|-
|1992 ||[[Zona de riesgo]]||[[Canal 13 (Аргентина)|Canal 13]]||
|-
|1993 ||[[Celeste siempre Celeste]]||[[Telefe]] || Guido Pizzamiglio.
|-
|1994 ||[[Más allá del horizonte]] || Canal 9|| Adalberto Gutiérrez. 
|-
|1994 ||[[Nano (telenovela)|Nano]] ||[[Canal 13 (Аргентина)|Canal 13]]|| Rafael del Molino López.
|-
|1994 - 1995 ||[[Perla negra (telenovela)|Perla negra]] || [[Telefe]] || Fernando Álvarez Toledo (hijo).
|-
|1995 ||[[Sheik]] ||[[Canal 13 (Аргентина)|Canal 13]]|| Mohamed.
|-
|1995 ||[[Poliladron (serie de televisión)|Poliladron]] ||[[Canal 13 (Аргентина)|Canal 13]]|| Luciano.
|-
|1996 ||[[Homenaje al teatro nacional contemporáneo]]||Canal 9|| Episodio:Papá querido / La Malasangre.
|-
|1997 ||[[Ricos y famosos]] || [[Canal 9 (Буэнос-Айрес)|Canal 9]] || Darío Servente.
|-
|1998 ||[[La condena de Gabriel Doyle]]||[[Canal 9 (Буэнос-Айрес)|Canal 9]] || Mago.
|-
|1998 - 1999 ||[[Muñeca brava]] || [[Telefe]] || Damián Rapallo.
|-
|1999 - 2000 ||[[Cabecita (telenovela)|Cabecita]] || [[Telefe]] || Mariano.
|-
|2001 ||[[Yago, pasión morena]] || [[Telefe]] || Aldo Sirenio.
|-
|2002 ||[[1000 millones]] ||[[Canal 13 (Аргентина)|Canal 13]]|| Marcos Lanari.
|-
|2003 ||[[Los simuladores]] || [[Telefe]] || Pablo Donzis. Episodio: Los Cuatro Notables.
|-
|2003 ||[[Son amores]] ||[[Canal 13 (Аргентина)|Canal 13]]|| Osvaldo Rigole.
|-
|2004 ||[[Floricienta]] ||[[Canal 13 (Аргентина)|Canal 13]]|| Eduardo Fazzarino.
|-
|2005 ||[[Doble vida (telenovela)|Doble vida]] ||[[América Televisión (Аргентина)|América TV]]|| Barreiro.
|-
|2005 ||[[Mujeres asesinas (serie de televisión argentina)|Mujeres asesinas]]||[[Canal 13 (Аргентина)|Canal 13]]|| Episodio: Sandra, la Gestora.
|-
|2006 ||[[Collar de Esmeraldas]] ||[[Canal 13 (Аргентина)|Canal 13]]|| Dardo.
|-
|2007 ||[[Cuentos de Fontanarrosa (en televisión)|Cuentos de Fontanarrosa]]||[[Canal 7 (Аргентина)|Canal 7]] || 
|-
|2008 ||[[Mujeres de nadie]] ||[[Canal 13 (Аргентина)|Canal 13]]|| Doctor Emilio Kessler.
|-
|2008 ||[[Algo habrán hecho por la historia argentina]] || [[Telefe]] ||[[Roque Sáenz Peña]].
|-
|2011 ||[[El elegido]]||[[Telefe]] || Dante Oviedo.
|-
|}

=== Синамо === 

{| class=&quot;wikitable&quot;
! Сол
! Номгӯй 
! Нақш  
! Коргардон
|-
|1983
|[[No habrá más penas ni olvido (película)|No habrá más penas ni olvido]]
|Matón
|[[Héctor Olivera]].
|-
|1984
|[[Darse cuenta (película)|Darse cuenta]]
|
|[[Alejandro Doria]].
|-
|1987
|[[Obsesión de venganza]]
|El Rata &quot;El Doctor&quot;,
|[[Emilio Vieyra]]
|-
|1987
|[[Mirta, de Liniers a Estambul]]
|Enrique.
|[[Jorge Coscia]] ва [[Guillermo Saura]].
|-
|1987
|[[Chorros]]
|Kaplan.
|[[Jorge Coscia]] ва [[Guillermo Saura]].
|-
|1989
|[[Después del último tren]]
|
|[[Miguel Mirra]].
|-
|1996
|[[Veredicto final (película de 1996)|Veredicto final]]
|
|[[Jorge Darnell]].
|-
|1998
|[[El faro (película de 1998)|El faro]]
|Fernando.
|[[Eduardo Mignogna]].
|-
|1999
|[[El mar de Lucas]]
|Secretario del Intendente.
|[[Víctor Laplace]]
|-
|2000
|[[Buenos Aires plateada]]
|
|[[Luis Barone]]
|-
|}

=== Театр === 

{| class=&quot;wikitable&quot;
! Сол
! Номгӯй 
|-
|1976 ||  [[Tiempo de vivir (obra)|Tiempo de vivir]].
|-
|1977 ||[[Sólo 80]].
|-
|1977/1978 ||  [[Despertar de Primavera (obra de teatro)|Despertar de Primavera]].  
|-
|1978 ||  [[Butley]].
|-
|1981 ||  [[El cruce del Niágara]]. 
|-
|1981 ||  [[Don Elías, campeón]].
|-
|1981 ||  [[Lejana tierra prometida - Ciclo &quot;Teatro Abierto&quot;-|Lejana tierra prometida - Ciclo &quot;Teatro Abierto&quot;.]]
|-
|1982 ||  [[Chorro de caño]].   
|-
|1985 ||  [[En boca cerrada]].
|-
|1987 ||  [[Pericones (obra)|Pericones]].  
|-
|1989 / 1990 ||  [[Mal de padre]].
|-
|1999 ||[[Locos de verano]],
|-
|2001 || [[Sector Ciegos *Dirección*]] - Ciclo [[Teatro por la Identidad]].
|-
|2004 || [[Nuevas directivas para el tiempo de paz]].
|-
|2005 || [[Lisandro (obra)|Lisandro]].
|-
|2008 / 2009 ||[[El diario de Ana Frank (obra de teatro)|El diario de Ana Frank]].
|-
|2010 ||[[Chicas de calendario]].
|-
|2010 ||[[El conventillo de la Paloma]].
|-
|}

=== Радио ===

{| class=&quot;wikitable&quot;
!Сол
!Номгӯй 
!Нақш
!Мавҷ
|-
| 2008
| ''Radioteatro x la identidad'' 
| 
| [[Antena Libre 89.1]]
|- 
|}

== Эзоҳ ==
{{Эзоҳ}}

== Пайвандҳо ==

* [https://www.kinopoisk.ru/name/512317/ Норберто Диаз дар] вебсайти [[Кинопоиск|KinoPoisk]]
* [https://web.archive.org/web/20110301102538/http://www.cronica.com.ar/diario/2010/12/19/48284-luto-en-el-espectaculo-murio-norberto-diaz.html Obituario ва Diario Cronica]
* [https://cinenacional.com/persona/norberto-diaz/ Норберто Диаз дар ''Cinenacional.com'']
* [https://web.archive.org/web/20180314102356/http://serial-dikii-angel.ru/]
[[Гурӯҳ:Ҳунарпешаҳои мард асри XXI]]
[[Гурӯҳ:Ҳунарпешаҳои мард асри XX]]
[[Гурӯҳ:Ҳунарпешаҳо аз рӯи алифбо]]
[[Гурӯҳ:Шахсиятҳо аз рӯи алифбо]]
[[Гурӯҳ:Ҳунарпешамардони телевизиони Аргентина]]
[[Гурӯҳ:Ҳунарпешамардони синамои Аргентина]]
[[Гурӯҳ:Ҳунарпешамардони театри Аргентина]]</text>
      <sha1>dgn7s28id5zuah028chg1zlk3wd92xl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Имперотурии Рум</title>
    <ns>0</ns>
    <id>322716</id>
    <revision>
      <id>1477474</id>
      <parentid>1476324</parentid>
      <timestamp>2026-06-19T03:16:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>30618</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1477474</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="16876" sha1="0mnr7k77tmi0ep950mwgc0n6t4d67av" xml:space="preserve">{{Давлати таърихӣ}}
[[Акс:Roman_Republic_Empire_map.gif|мини|250x250пкс| Тағйир додани сарҳадҳои Рими Қадим дар давраи ҷумҳури ва империя]]
[[Акс:Roman_Emperor_map.jpg|мини|250x250пкс| Харитаи империяи Рум аз энсиклопедияи Брокхаус ва Эфрон]]
'''Имперотурии Рум''' ({{lang-la|Imperium Romanum}}, {{lang-el|''Βασιλεία Ῥωμαίων''}}) — давраи [[Ҷумҳурии Рум|ҷумҳуриявии]] таърихӣ [[Руми Бостон]]. Ҳамчун давлат, имперотурии Рум мулкҳои калони ҳудудиро дар Атрофи [[баҳри миёназамин]] дар [[Аврупо]], [[Африқои Шимолӣ]] ва [[Осиёи Ғарбӣ]], ки аз ҷониби императорҳо идора карда мешуданд, дар бар мегирифт.

Давлати пешгузаштаи Имперотурии Рум, Ҷумҳурии Рум, ки дар [[Садаи VI то мелод|асри VI то милод]] ҷойгузини монархияи Румро гирифт, дар натиҷаи як қатор ҷангҳои шаҳрвандӣ ва низоъҳои сиёсӣ ноором шуд. Дар миёнаҳои асри I пеш аз милод [[Юлий Сезар]] диктатори доимӣ таъин шуд ва сипас дар соли 44 пеш аз милод кушта шуд. Ҷангҳои шаҳрвандӣ ва манъкуниҳо идома ёфтанд, ки дар ниҳоят бо пирӯзии [[Октавиан Август|Октавиан]], писархондаи Сезар бар [[Марк Антоний]] ва [[Клеопатра]] дар ҷанги Актиум соли 31 пеш аз милод анҷом ёфт. Соли оянда Октавиан Подшоҳии Птолемейи Мисрро забт карда, давраи эллиниро, ки бо истилоҳои [[Искандари Мақдунӣ]] дар асри IV пеш аз милод оғоз шуда буд, хотима дод. Пас аз ин, қудрати Октавиан баҳснопазир гашт ва дар соли 27 пеш аз милод Сенати Рум ба ӯ расман ваколатҳои ҳамаҷониба ва унвони нави Августро дод ва дарвоқеъ ӯро аввалин императори Рум кард.

Ду асри аввали империяи Рум давраи субот ва шукуфоии бесобиқа буд, ки бо номи «ҷаҳони рум» маъруф аст. Рум дар давраи ҳукмронии Траян (98—117 солҳои даврони мо) ба васеъшавии калонтарини ҳудудии худ расид; давраи мушкилот ва таназзули афзоянда аз ҳукмронии Коммод (177192) оғоз ёфт.

=== Константин I ===
[[Акс:CRW_1922-02.jpg|мини|Константини Бузург, порчаи колосс. Осорхонаҳои Капитолий, [[Рум]]]]

== Аҳолии Империяи Рум ==

== Дин ==
{{Тасвири чандгона}}[[Дини давлатӣ]] — дар ибтидо дини румӣ буд, пас аз соли 380 — [[масеҳият]].

== Эзоҳ ==
{{Эзоҳ}}

== Адабиёт ==
{{Refbegin|2}}
;Труды античных историков
* ''[[Дион Кассий|Cocceianus, L. C. C. D.]]'' [[:s:la:Historia romana (Cassius Dio)|Historia romana]] / Lucius Claudius Cassius Dio Cocceianus.
* ''[[Геродиан|Herodianus]]''. Historia de imperio Post Marcum [Aurelium] libri VIII / Herodianus.
* [[:s:la:Historia Augusta|Historia Augusta]] / [[:s:la:Categoria:Scriptores Historiae Augustae|Scriptores Historiae Augustae]].
* ''[[Аммиан Марцеллин|Marcellinus, A.]]'' [[:s:la:Res Gestae Libri XXXI|Res Gestae Libri XXXI]] / Ammianus Marcellinus.
* ''[[Публий Корнелий Тацит|Tacitus, P. C.]]'' [[:s:la:Ab excessu divi Augusti (Annales)|Ab excessu divi Augusti]] / Publius Cornelius Tacitus.
* ''[[Публий Корнелий Тацит|Tacitus, P. C.]]'' [[:s:la:De vita et moribus Iulii Agricolae|De vita et moribus Iulii Agricolae]] / Publius Cornelius Tacitus.
* ''[[Публий Корнелий Тацит|Tacitus, P. C.]]'' [[:s:la:Historiae (Tacitus)|Historiae]] / Publius Cornelius Tacitus.
* ''[[Гай Светоний Транквилл|Tranquillus, G. S.]]'' [[:s:la:De vita Caesarum libri VIII|De vita Caesarum libri VIII]] / Gaius Suetonius Tranquillus.
* ''[[Секст Аврелий Виктор|Victor, S. A.]]'' [[:s:la:Liber de Caesaribus|Liber de Caesaribus]] / Sextus Aurelius Victor.
* ''[[Зосим (историк)|Zosimus]]''. Historia Nova / Zosimus.

;Современные исследования
* Алфионов Я. И. Император Юлиан и его отношение к христианству. — М., 2012. — 432 с. — ISBN 978-5-397-02379-5.
* Архангельский С. Указ Диоклетиана о таксах. — Нижний Новгород, 1928.
* Бейкер Д. Тиберий: Преемник Августа / Пер. с англ. — М., 2004. — 304 с. — ISBN 5-9524-0765-X.
* Бокщанин А. Г. Социальный кризис Римской империи в 1 в. — М., 1954. — 240 с.
* [[Буркхардт Я.]] Век Константина Великого / Пер. с нем. — М., 2003. — 368 с. — ISBN 5-9524-0395-6.
* [[Виппер Р. Ю.]] Очерки по истории Римской империи. — Ростов-на-Дону, 1995. — 484 с. — ISBN 5-87688-031-0.
* {{ВТ-ЭСБЕ+|Рим, город/Римская история до падения западной Римской империи|[[Герье, Владимир Иванович|Герье В. И.]]}}
* Гиббон Э. История упадка и крушения Римской империи / Пер. с англ. — М., 2001. — ISBN 5-224-02613-X.
* [[Грант, Майкл|Грант М.]] Двенадцать цезарей / Пер. с англ. — М., 1998. — 272 с. — ISBN 5-300-01850-3.
* Грант М. Крушение Римской империи / Пер. с англ. — М., 1998. — 224 с. — ISBN 5-300-01955-0.
* Грант М. [http://www.sno.pro1.ru/lib/grant_rimskie_imperatory/grant_rimskie_imperatory.pdf Римские императоры: Биографический справочник правителей Римской империи: 31 г. до н. э. — 476 г. н. э.] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20150927081218/http://www.sno.pro1.ru/lib/grant_rimskie_imperatory/grant_rimskie_imperatory.pdf |date=2015-09-27 }} / Пер. с англ. — М., 1998. — 400 с. — ISBN 5-300-02314-0.
* [[Гримм, Эрвин Давидович|Гримм Э.]] Исследования по истории развития римской императорской власти. Т. 1, 2 [: От Августа до Марка Аврелия]. — СПб., 1900—1901. — 528+480 с.
* Гриффин М. Т. Нерон: Конец династии / Пер. с англ. — М., 1999. — 408 с. — ISBN 5-300-02698-0.
* Гюнтер Р., Корсунский А. Р. Упадок и гибель Западной Римской империи и образование германских королевств. — М., 1984. — 256 с.
* Джонс А. Х. М. Гибель античного мира / Пер. с англ. — Ростов-на-Дону, 1997. — 576 с. — ISBN 5-85880-591-4.
* Драгоманов М. Вопрос о всемирно-историческом значении Римской империи и Тацит. Ч. 1. — Киев, 1869. — 424 с.
* [[Дыдыньский, Теодор|Дыдынский Ф. М.]] Император Адриан: Историко-юридическое исследование. — М., 2014. — 264 с.
* Казаков М. М. Христианизация Римской империи в 4 в. — Смоленск, 2002. — 464 с. — ISBN 5-88984-120-X.
* [[Князький, Игорь Олегович|Князький И. О.]] Император Диоклетиан и конец античного мира: Государственные и правовые реформы начала домината. — М., 1999. — 208 с. — ISBN 5-900307-22-4.
* Князький И. О. Калигула. — М., 2009. — 264 с. — ISBN 978-5-235-03193-7.
* Князький И. О. Нерон. — М., 2007. — 352 с. — ISBN 978-5-235-02988-0.
* Князький И. О. Тиберий: Третий цезарь, второй август… — СПб., 2012. — 368 с. — ISBN 978-5-91419-699-5.
* Коптелов Б. В. Император Лициний: На переломе эпох. — М., 2008. — 132 с. — ISBN 5-9551-0239-6.
* Крист К. История времён римских императоров. В 2 т. / Пер. с нем. — Ростов-на-Дону, 1997. — 576+512 с. — ISBN 5-222-00045-1; ISBN 5-222-00039-7.
* Ле Боёк Я. Римская армия эпохи ранней Империи / Пер. с фр. — М., 2001. — 400 с. — ISBN 5-8243-0260-X.
* [[Махлаюк, Александр Валентинович|Махлаюк А. В.]] Армия Римской империи: Очерки традиций и ментальности. — Нижний Новгород, 2000. — 240 с. — ISBN 5-85746-398-X.
* [[Махлаюк, Александр Валентинович|Махлаюк А. В.]] Солдаты Римской империи: Традиции военной службы и воинская ментальность. — СПб., 2006. — 440 с. — ISBN 5-93762-045-3.
* [[Машкин Н. А.]] [http://www.sno.pro1.ru/lib/mashkin_prinzipat_avgusta/download.htm Принципат Августа: Происхождение и социальная сущность.] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20250309102133/http://www.sno.pro1.ru/lib/mashkin_prinzipat_avgusta/download.htm |date=2025-03-09 }} — М., 1949. — 720 с.
* Межерицкий Я. Ю. «Республиканская монархия»: Метаморфозы идеологии и политики императора Августа. — Калуга; М., 1994. — 448 с.
* [[Моммзен Т.]] История Рима. В 5 т. Т. 4, 5 / Пер. с нем. — СПб., 1994—2002. — 632+736 с. — ISBN 5-87399-138-3; ISBN 5-02-028217-0.
* {{Книга|автор=Ранович А.|часть=|ссылка часть=|заглавие=Восточные провинции Римской империи в I—III вв|оригинал=|ссылка=|викитека=|ответственный=|издание=|место=М.|издательство=|год=1949|том=|страницы=|столбцы=|страниц=|серия=|isbn=|тираж=|ref=}}
* {{Книга|автор=[[Ростовцев М. И.]]|заглавие=Общество и хозяйство в Римской империи|оригинал=|ссылка=|викитека=|ответственный=Пер. с нем.|издание=|место=СПб.|издательство=|год=2000—2001|том=|страницы=|страниц=400+408|серия=|isbn=5-02-026814-3|тираж=|ref=}}
* {{Книга|ref=Auguet|заглавие=Cruelty and Civilization: The Roman Games|ссылка=https://books.google.com/books?id=A-3BfuPqIeUC|издательство=[[Routledge]]|isbn=978-1-135-09343-3|автор=Auguet, Roland|год=2012}}
* {{Книга|ref=Boardman|заглавие=The Cambridge Ancient History: The High Empire, A.D. 70–192|ссылка=https://books.google.com/books?id=2pPxAAAAMAAJ|год=2000|издательство=[[Издательство Кембриджского университета|Cambridge University Press]]|том=Vol. 11|isbn=978-0521263351|ответственный=Boardman, John}}
* {{Книга|ref=Bohec|заглавие=The Imperial Roman Army|ссылка=https://books.google.com/books?id=r2hBqYtZWNEC|издательство=[[Taylor &amp; Francis#Acquired companies and discontinued imprints|Psychology Press]]|isbn=978-0-415-22295-2|автор=Bohec, Yann Le|год=2000}}
* {{Книга|заглавие=Late Antiquity: A Guide to the Postclassical World|ссылка=https://books.google.com/books?id=c788wWR_bLwC&amp;pg=PA625|год=1999|издательство=[[Издательство Гарвардского университета|Harvard University Press]]|isbn=978-0-674-51173-6|ref=Bowersock|автор=Bowersock, Glen Warren; Brown, Peter; Grabar, Oleg}}
* {{Книга|ref=Bowman|заглавие=The Cambridge Ancient History: Volume 12, The Crisis of Empire, AD 193–337|ссылка=https://books.google.com/books?id=MNSyT_PuYVMC|издательство=[[Издательство Кембриджского университета|Cambridge University Press]]|isbn=978-0-521-30199-2|ответственный=Bowman, Alan; Garnsey, Peter; Cameron, Averil|год=2005}}
* {{Книга|ref=Bradley|заглавие=Slavery and Society at Rome|ссылка=https://books.google.com/books?id=xu3rkG9dVY8C|издательство=[[Издательство Кембриджского университета|Cambridge University Press]]|isbn=978-0-521-37887-1|автор=Bradley, Keith|год=1994}}
* {{Книга|ref=Cavallo|заглавие=A History of Reading in the West|ссылка=https://books.google.com/books?id=doywQgAACAAJ|год=1999|издательство={{Нп3|Polity (publisher)|Polity Press|en|Polity (publisher)}}|isbn=978-0-7456-1936-1|автор=Cavallo, Guglielmo; Chartier, Roger}}
* {{Книга|ref=Clarke|заглавие=The Houses of Roman Italy, 100 B.C.-A.D. 250: Ritual, Space, and Decoration|ссылка=https://books.google.com/books?id=4Q7qcegqaRYC|год=1991|издательство=[[University of California Press]]|isbn=978-0-520-08429-2|автор=Clarke, John R.}}
* {{Книга|автор=Талах В. Н.|часть=|заглавие=История кесарей. Книги LVII-LXIII «Истории римлян» Диона Кассия Коккейяна|оригинал=Історія кесарів. Книги LVII–LXIII «Історії римлян» Діона Кассія Коккейяна|ссылка=|ответственный=Предисловие, перевод с английского, комментарии В. Н. Талаха; под ред. В. Н. Талаха и С. А. Куприенко|издание=|место=Киев|издательство=Видавець Купрієнко С. А.|год=2013|том=|страниц=239|серия=|isbn=978-617-7085-02-6|тираж=}}
{{Refend}}

== Пайвандҳо ==

* [http://www.roman-glory.com Шӯҳрати Рум] // Корҳои ҳарбии қадим{{Ref-en}}
* [http://ancientrome.ru/ Таърихи Рими Қадим] Сарчашмаҳо ва нашрияҳо оид ба таърих ва фарҳанги Рими Қадим, харитаҳо, маълумотномаҳо
* [https://web.archive.org/web/20110804072538/http://www.ancienthistory.spb.ru/book/19-58stanovlenie/ Рум ба империя табдил меёбад] дар вебсайти ''таърихи ҷаҳони қадим''
* [http://www.bbc.co.uk/schools/romans Романсҳо барои кӯдакон], як вебсайти Би-би-сӣ{{Ref-en}}
* [http://tacitus.nu/historical-atlas/rome.htm Атласи таърихӣ] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20150801171701/http://www.tacitus.nu/historical-atlas/rome.htm |date=2015-08-01 }}{{Ref-en}}
* Adams, J. N. &quot;Romanitas&quot; ва забони лотинӣ (англ.) // Семоҳаи классикӣ. - 2003. — чилди. 53, №. 1 . — С. 184—205 . — ISSN 0009-8388 . — дои : 10.1093/cq/53.1.184 . — JSTOR 3556490 .
* ''Густерин П.'' [https://centrasia.org/newsA.php?st=1601839620 Пойтахтҳои Империяи Рум]

[[Гурӯҳ:Давлатҳои таърихии Африқо]]
[[Гурӯҳ:Кишварҳои таърихии Шарқи Наздик]]
[[Гурӯҳ:Подшоҳиҳои гузашта дар Аврупо]]
[[Гурӯҳ:Руми Бостон]]</text>
      <sha1>0mnr7k77tmi0ep950mwgc0n6t4d67av</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ашкбӯс Донакор</title>
    <ns>0</ns>
    <id>324445</id>
    <revision>
      <id>1477345</id>
      <parentid>1457661</parentid>
      <timestamp>2026-06-18T18:23:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>30618</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1477345</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="17113" sha1="10r7mn5791evndkdoqsvmc05xiqa9p7" xml:space="preserve">{{Ходими давлатӣ
|ном    = Ашкбус Данехкар
|ном ҳангоми таваллуд= 
|тасвир = 
|вазифа = 
|тартиб = 
|парчам = 
|парчам2 =
|аввалдавр = 
|охирдавр =
|пешгузашта = 
|ҷонишин =
|вазифа_2 = 
|тартиб-дусе_2 = 
|парчам_2 = 
|парчам2_2 = 
|аввалдавр_2 = 
|охирдавр_2 =
|пешгузашта_2 = 
|ҷонишин_2 =
|вазифа_3 =
|тартиб_3 = 
|парчам_3 = 
|аввалдавр_3 = 
|охирдавр_3 = 
|пешгузашта_3 = 
|ҷонишин_3 = 
|вазифа_4 = 
|тартиб_4 =
|парчам_4 = 
|аввалдавр_4 = 
|охирдавр_4 = 
|пешгузашта_4 = 
|ҷонишин_4 = 
|касб = 
| зодгоҳ       = 
|дар никоҳи = 
|фарзандон = 
|падар =
|модар =
|соядаст = 
|бари соядаст =
|ҷоизаҳо =
|ҷоизаҳо = 
}}
'''Ашкбус Данехкар''' (тав. 21 марти 1946 – 22 феврали 2000) яке аз фармондеҳони амалиёти нерӯи баҳрии Эрон дар [[Ҷанги Эрон ва Ироқ]] ва яке аз тарроҳони асосии набардҳои баҳрии Эрон дар [[халиҷи Форс]] дар давраи ҷанг буд.&lt;ref name=&quot;IRNA2000&quot;/&gt; Ӯ дараҷаи [[Бакалавр]] худро дар соҳаи илмҳои баҳрӣ ва таҳқиқоти амалӣ аз Коллеҷи Шоҳигарии Нерӯи Баҳрии Британия (Дартмут) дар соли 1969 гирифта, дараҷаи магистри худро дар соҳаи таҳқиқоти дифоӣ ва стратегӣ аз Коллеҷи Ситоди Хадамоти Дифоии Веллингтони Донишгоҳи Мадрас дар Ҳиндустон дар соли 1984 дарёфт кардааст.&lt;ref name=&quot;WikiTreeDanehkar2&quot;/&gt; Ӯ нахуст ҳамчун капитани нерӯи баҳрии артиши подшоҳии Эрон дар амалиёти низомии Артиши Шоҳаншоҳии Эрон дар Зуфар (Оман) дар соли 1975 хидмат кардааст ва баъдан то соли 1998 дар нерӯи баҳрии Ҷумҳурии Исломии Эрон ҳамчун капитан ва адмирал, муовини амалиёти нерӯ ва баъдтар ҳамчун муовини ҳамоҳангсози он фаъолият намудааст.&lt;ref name=&quot;IRNA2000&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;WikiTreeDanehkar2&quot;/&gt; Ӯ ҳамчунин яке аз устодони стратегияи низомӣ ва ҷанги равонӣ дар Донишгоҳи Нерӯи Баҳрии Нӯшаҳр ва омӯзгори доктринаи низомӣ ва таҳқиқоти стратегӣ дар Донишкадаи Муносибатҳои Байналмилалии Вазорати Корҳои Хориҷии Эрон буд.&lt;ref name=&quot;WikiTreeDanehkar2&quot;&gt;[https://www.wikitree.com/wiki/Danehkar-2 Ashkbous Danehkar (1946 - 2000)], WikiTree&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;radioiran2021&quot;&gt;[http://www.radioiran.ir/videoDetails/?m=015115&amp;n=796185 Radio Iran (Persian; 21 Feb 2021)] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20240224053209/http://www.radioiran.ir/videoDetails/?m=015115&amp;n=796185 |date=2024-02-24 }} [http://radioiran.ir/VideoDetails/?m=015115&amp;n=1164088 Radio Iran (Persian; 22 Feb 2023)] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20240224053209/http://www.radioiran.ir/videoDetails/?m=015115&amp;n=796185 |date=2024-02-24 }}&lt;/ref&gt;

== Зиндагинома ==

Ашкбус Данехкар 21 марти 1946 дар маҳаллаи Ҷаводияи шаҳри [[Теҳрон]] ба дунё омадааст. Падараш Асадуллоҳ соли 1896 дар деҳаи Исмоилободи ҷанубу ғарби [[Теҳрон]] ва модараш Парӣ соли 1916 аз хонаводаи озарии Занҷон будааст.&lt;ref name=&quot;WikiTreeDanehkar3&quot;/&gt; Падараш пас аз муҳоҷират ба [[Теҳрон]], корманди маъмурии роҳи оҳани Эрон шуда буд.&lt;ref name=&quot;WikiTreeDanehkar3&quot;&gt;[https://www.wikitree.com/wiki/Danehkar-3 Asadollah Danehkar (1896 - 1959)], WikiTree&lt;/ref&gt; Ашкбус дар манзилҳои хизматии кормандони роҳи оҳан дар хиёбони Шӯш (маҳаллаи Хониобод) ба воя расид ва таҳсилоти ибтидоӣ ва миёнаро ба поён расонд.&lt;ref name=&quot;WikiTreeDanehkar2&quot;/&gt; Дар соли 1964 пас аз гирифтани дипломи риёзӣ, ба Донишкадаи афсарӣ қабул гардид ва дар соли 1965 бо бурсия ба Академияи Шоҳигарии Сандҳерсти Британия фиристода шуд.&lt;ref name=&quot;Marandi2016&quot;&gt;[https://web.archive.org/web/20240215202706/https://dalghakirani.blogspot.com/2016/08/blog-post_8.html Retired 2nd Air Force Brig. Gen. Saifullah (Siamak) Marandi's blog]: &quot;Контр-адмирал Ашкбус Данехкар хамсинфи ман дар академияи офицерон буд. Ӯро соли 1966 ба ҳайси курсант ба Академияи ҳарбии Сандхурст фиристоданд. Ӯ дар давоми ҷанги Эрону Ироқ муовини сардори амалиёти баҳрӣ буд.&quot;&lt;/ref&gt; Дар соли 1969 дараҷаи бакалаврашро дар соҳаи илмҳои баҳрӣ аз Дартмут гирифт. Аз соли 1969 то 1998 дар Нерӯи Баҳрӣ ва дар соли 1999 дар Вазорати дифои Эрон хидмат кард.&lt;ref name=&quot;IRNA2000&quot;/&gt; Ӯ солҳои 1973–1974 ҳамчун посдори сулҳи СММ дар Сайгон (Ветнам) ва дар соли 1975 ҳамчун афсари нерӯи баҳрӣ дар амалиёти Зуфар (Омон) ширкат дошт. Дар соли 1983 дар Ҳиндустон таҳсил намуда, соли 1984 бо дараҷаи магистр баргашт.&lt;ref name=&quot;WikiTreeDanehkar2&quot;/&gt;

=== Ҷанги Эрон ва Ироқ ===

Дар [[Ҷанги Эрон ва Ироқ]] то соли 1988 муовини амалиёти нерӯи баҳрӣ буд ва аз тарроҳони амалиёти &quot;Марворид&quot; (1980) ва ширкаткунандаи ҷангҳои озодкунии Абадан ва Хуррамшар (1982) маҳсуб меёфт.&lt;ref name=&quot;Danehkar1995&quot;&gt;Ashkbous Danehkar, &quot;[https://archive.ph/0xgcG Missile Nightmare]&quot;, in: [https://kakheaseman.ir/aseman.php?name_id=79853&amp;b=defaamoghadas/&amp;name=defaamoghadas_2_3 Anthem of the Sea Men: Memoirs of the Personnel of the Navy of the Army of Iran] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20240314172840/https://kakheaseman.ir/aseman.php?name_id=79853&amp;b=defaamoghadas/&amp;name=defaamoghadas_2_3 |date=2024-03-14 }}, edited by Mohammad Ali Bakhshi, Iran Army Publication (1st edition, 1995)&lt;/ref&gt; Дар моҳи Шаҳривари 1982 капитани киштиҳои ҷангии &quot;Сам&quot; ва &quot;Зол&quot; буд ва дар набардҳои обӣ бо нерӯи баҳрии Ироқ дар Хур-Мӯсо иштирок кард, ки дар он 8 мушаки зиддикишти аз тарафи Ироқ андохта шуданд.&lt;ref name=&quot;Danehkar1995&quot;/&gt; Нависандаи австриягӣ Том Купер дар китоби худ низ ин амалиётҳоро шарҳ додааст.&lt;ref name=&quot;CooperBishop2002&quot;&gt;Tom Cooper and Farzad Bishop, [https://www.google.com/books/edition/Iran_Iraq_War_in_the_Air_1980_1988/974uAQAAIAAJ Iran-Iraq War in the Air 1980-1988],  Schiffer Military History (2002)&lt;/ref&gt; Дар соли 1986 яке аз фармондеҳони амалиёти Валфажр 8 буд, ки боиси тасарруфи нимҷазираи Фов ва қатъи дастрасии Ироқ ба баҳр шуд.&lt;ref name=&quot;maarefjang&quot;&gt;[https://web.archive.org/web/20240209154043/https://www.maarefjang.ir/blog/content/%D8%A7%D8%B1%D8%AA%D8%B4-%D8%AF%D8%B1-%D9%81%D8%A7%D9%88%D8%B9%D9%85%D9%84%DB%8C%D8%A7%D8%AA-%D9%88%D8%A7%D9%84%D9%81%D8%AC%D8%B18-45 Section III: Iran Navy in Operation Valfajr 8], Teaching About War, Ali Sayad Shirazi Education Center (1 Nov 2022)&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Haibatullah&quot;&gt;Haibatullah Asadi, Operation Valfajr 8 (عملیات والفجر ۸), 2nd edition, Tehran: Iran Sabz Publication (2021)&lt;/ref&gt;

=== Пас аз ҷанг ===

Аз соли 1989 то 1998 муовини ҳамоҳангсози нерӯи баҳрӣ ва дар соли 1999 мушовири аршади вазири дифоъ буд.&lt;ref name=&quot;IRNA2000&quot;&gt;[https://www.irna.ir/news/5704426/ Official Iranian News Agency IRNA (Persian), No. 5704426] (22 Feb 2000)&lt;/ref&gt; Дар Донишгоҳи нерӯи баҳрии Нӯшаҳр ва Донишкадаи муносибатҳои байналмилалӣ дарс медод.&lt;ref name=&quot;IRNA2000&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;radioiran2021&quot;/&gt; Ӯ дар таҳияи тарҳи нави стратегии нерӯи баҳрӣ, ки то соли 1999 татбиқ мешуд, ширкат дошт ва ҳамчун меъмори доктринаи нави баҳрии Эрон шинохта мешавад.&lt;ref name=&quot;IRNA1995&quot;&gt;[https://www.irna.ir/news/5850948/ Official Iranian News Agency IRNA (Persian), No. 5850948] (30 Nov 1995)&lt;/ref&gt; Ба гуфтаи бархе аз пажӯҳишгарон, ӯ дар даҳаи 1990 меъмори доктринаи дарёии Эрон будааст.&lt;ref name=&quot;Posch2012&quot;&gt;Walter Posch and Sascha Albrecht, [https://www.swp-berlin.org/publications/products/comments/2012C14_alr_poc.pdf Sabre-Rattling in the Persian Gulf: Legal and military aspects of the ideological confrontation between Iran and the United States], SWP Comments 14/2012, Stiftung Wissenschaft und Politik (SWP), German Institute for International and Security Affairs (April 2012)&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Rasanah2019&quot;&gt;&quot;The Military File,&quot; in [https://rasanah-iiis.org/english/wp-content/uploads/sites/2/2019/12/November-2019.pdf ''Iran Case File''], Rasanah, International Institute for Iranian Studies (IIIS) (Nov 2019), p. 27&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Rasanah2020&quot;&gt;&quot;The Military File,&quot; in [https://rasanah-iiis.org/english/wp-content/uploads/sites/2/2020/02/Annual-Strategic-Report-2019.pdf ''Annual Strategic Report 2019''], Rasanah, International Institute for Iranian Studies (IIIS) (Feb 2020), p. 80&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;rasanah-iiis&quot;&gt;[https://rasanah-iiis.org/english/monitoring-and-translation/reports/irans-navy-will-embrace-a-bold-new-doctrine-in-2019/ Iran’s Navy Will Embrace a Bold New Doctrine in 2019], Rasanah, International Institute for Iranian Studies (IIIS) (10 Jan 2019)&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;MilitaryBalance2013&quot;&gt;Ch. 7: [https://doi.org/10.1080/04597222.2013.757003 Middle East and North Africa], in The Military Balance, Vol. 113 , pp. 353-414 (2013) doi:[https://doi.org/10.1080/04597222.2013.757003 10.1080/04597222.2013.757003]&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Ward2005&quot;&gt;Steven R. Ward, [https://www.jstor.org/stable/4330184 The Continuing Evolution of Iran's Military Doctrine], Middle East Journal, Vol. 59, No. 4 pp. 559-576 (2005) doi:[https://doi.org/10.3751/59.4.12 10.3751/59.4.12]&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Knights2006&quot;&gt;Michael Knights, [https://www.google.com/books/edition/Troubled_Waters/qmPfAAAAMAAJ Troubled Waters: Future U.S. Security Assistance in the Persian Gulf],  Washington Institute for Near East Policy (2006)&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;IranAnders2012&quot;&gt;Michael Connel, [https://www.irananders.de/nachricht/detail/565.html Iran's Strategic Navy (German: Irans strategische Marinen)], IranAnders- German magazine specialized in Iran (9 June 2012)&lt;/ref&gt; Ӯ нақши муҳим дар муайянсозии марзи баҳрии Эрон ва Покистон дар солҳои 1990-ум дошт.&lt;ref name=&quot;Saff2015&quot;&gt;Ali Hossein Ahmadi, &quot;Imam Khomeini Naval University of Noshahr,&quot; Saff (Iran Army Monthly Magazine), [https://www.aja.ir/portal/file/?435845/415-low.pdf Issue No. 415 (Ser. 1160), pp. 24-29]{{Пайванди мурда|date=April 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} (22 Nov 2015), p. 29&lt;/ref&gt; Ӯ ҳамчунин дар гурӯҳи наҷоти заминларзаи Рӯдбору Манҷили 1990 фаъол буд ва ба гуфтаи муаррихи эронӣ Хусрав Муътазад, нақшаи ҳамаҷонибае барои офатҳои заминларзаро пешниҳод кард, ки мутаассифона иҷро нашуд.&lt;ref name=&quot;Qudsonline2017a&quot;&gt;Khosrow Motazed, [https://web.archive.org/web/20240209012243/https://media.qudsonline.ir/d/2017/02/08/0/685796.pdf Notes about Earthquake], [https://web.archive.org/web/20240316023106/https://media.qudsonline.ir/d/2017/02/08/0/685797.pdf Qudsonline] Magazine (9 Feb 2017)&lt;/ref&gt; Ӯ ҳамчунин дар вазифаи муовини ҳамоҳангсози қароргоҳи баҳрии Хотам-ул-Анбиё ва сухангӯи фармондеҳии амалиётии нерӯ дар машқҳои низомии &quot;Пирӯзӣ 7&quot; (1996) ва &quot;Пирӯзӣ 8&quot; (1997) иштирок дошт.&lt;ref name=&quot;IRNA1996b&quot;&gt;[https://www.irna.ir/news/5856370/ Official Iranian News Agency IRNA  (Persian), No. 5856370] (6 Feb 1996)&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;IRNA1996a&quot;&gt;[https://www.irna.ir/news/5817235/ Official Iranian News Agency IRNA  (Persian), No. 5817235] (24 Nov 1996)&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;IRNA1997a&quot;&gt;[https://www.irna.ir/news/5771030/ Official Iranian News Agency IRNA (Persian), No. 5771030] (11 Oct 1997)&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;AP1997&quot;&gt;[https://newsroom.ap.org/editorial-photos-videos/detail?itemid=7ddf56987740d338235eaaa1974107d6 Iran - Military exercises in the Gulf], [https://www.youtube.com/watch?v=01b-jU5Meak AP's Archive YouTube Channel], Associated Press (AP) (17 Oct 1997)&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Guardiani1997&quot;&gt;[https://www.newspapers.com/newspage/260866851/ International News], The Guardian from London, p. 17 (17 Oct 1997)&lt;/ref&gt;

Ӯ 22 феврали 2000 дар синни 53-солагӣ даргузашт. Дар нахустин ҳамоиши миллии [[Уқёнусшиносӣ]] [[Эрон]] (2012) ба хотири хидматҳояш қадрдонӣ шуд.&lt;ref name=&quot;isna2012&quot;&gt;[https://web.archive.org/web/20240212182325/https://www.isna.ir/news/91032011113/%D8%AF%D8%B1-%D9%86%D8%AE%D8%B3%D8%AA%DB%8C%D9%86-%D9%87%D9%85%D8%A7%DB%8C%D8%B4-%D9%85%D9%84%DB%8C-%D8%A7%D9%82%DB%8C%D8%A7%D9%86%D9%88%D8%B3-%D8%B4%D9%86%D8%A7%D8%B3%DB%8C-%D8%AE-%D8%B3%D9%87-%D9%BE%DB%8C%D8%B4%DA%A9%D8%B3%D9%88%D8%AA-%D8%AD%D9%88%D8%B2%D9%87-%D8%A7%D9%82%DB%8C%D8%A7%D9%86%D9%88%D8%B3 In the first national conference of oceanography, three pioneers in the field of oceanography were honored], ISNA Iranian Students' News Agency  (9 June 2012)&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;mehrnews2012&quot;&gt;[https://web.archive.org/web/20240212182046/https://www.mehrnews.com/news/1621756/%D9%BE%DB%8C%D8%B4%DA%A9%D8%B3%D9%88%D8%AA%D8%A7%D9%86-%D8%AD%D9%88%D8%B2%D9%87-%D8%A7%D9%82%DB%8C%D8%A7%D9%86%D9%88%D8%B3-%D8%B4%D9%86%D8%A7%D8%B3%DB%8C-%DA%A9%D8%B4%D9%88%D8%B1-%D8%AA%D8%AC%D9%84%DB%8C%D9%84-%D8%B4%D8%AF%D9%86%D8%AF Pioneers of the country's oceanography were honored], Mehr News Agency (9 June 2012)&lt;/ref&gt;​

=== Осор ===
Данехкар мақолаҳои зиёдеро дар соҳаҳои илмҳои баҳрӣ, уқёнусшиносӣ, доктринаи нави нерӯи баҳрӣ ва ҷангҳои муосир дар маҷаллаҳои Эрон навиштааст.&lt;ref name=&quot;iscac&quot;&gt;[https://search.isc.ac/DL/Search/ Islamic World Science Citation Database (ISC)]{{Пайванди мурда|date=June 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, Iranian Ministry of Science, Research and Technology (MSRT)&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Saff1999a&quot;&gt;Rear Admiral Ashkbous Danehkar, &quot;Operational Doctrine of the Navy of the Islamic Republic of Iran,&quot; Saff (Iran Army Monthly Magazine), Issue No. 235, pp. 32-35 (21 Dec 1999)&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Saff1999b&quot;&gt;Rear Admiral Ashkbous Danehkar, &quot;Operational Doctrine of the Navy of the Islamic Republic of Iran,&quot; Saff (Iran Army Monthly Magazine), Issue No. 238, pp. 40-42 (20 Feb 2000)&lt;/ref&gt; Аз ӯ китобчаҳое ба нашр расидаанд, аз ҷумла «Амалиёт ва тактикаи баҳрӣ» ва «Ҷанги равонӣ» аз ҷониби Донишгоҳи нерӯи баҳрии Нӯшаҳр.&lt;ref name=&quot;Nadi2022&quot;&gt;Hamidreza Nadi, &quot;The Role of the Naval Force in Defense Diplomacy,&quot; Scientific Research Quarterly Teaching on Marine Science (published by Imam Khomeini Maritime University), Vol. 8, Issue 4 (No. 27), pp. 252-266 (2022) doi:[https://doi.org/10.22034/rmt.2022.535039.1878 10.22034/rmt.2022.535039.1878]&lt;/ref&gt;

== Сарчашма ==
{{Reflist}}
{{Authority control}}

{{DEFAULTSORT:Данехкар, Ашкбус}}</text>
      <sha1>10r7mn5791evndkdoqsvmc05xiqa9p7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Инқилоб дар Бухоро</title>
    <ns>0</ns>
    <id>325140</id>
    <revision>
      <id>1477477</id>
      <parentid>1451505</parentid>
      <timestamp>2026-06-19T03:32:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>30618</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1477477</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="46004" sha1="noyt1z3vvdwxl7o7bno4e1vzqan4pfx" xml:space="preserve">{{Даргирии низомӣ|конфликт=Революция в Бухаре|часть=[[Гражданская война в России]]|дата=[[1917]]—[[1924 год]]ы|место=[[Бухарский эмират]], [[БНСР]]|причина=|итог=ликвидация Бухарского государства|изменения=образование [[УзССР]] и [[ТаджССР]]|противник1={{Красный флаг}} [[Младобухарцы]] &lt;br&gt;&lt;small&gt;
{{Красный флаг}} [[Бухарская коммунистическая партия|БКП]]&lt;br&gt;&lt;small&gt;(с [[1918]] по [[1920]])&lt;/small&gt;&lt;br&gt;
{{Флагификация|РСФСР|1918}} &lt;br&gt;&lt;small&gt;(с [[1918]] по [[1922]])&lt;/small&gt; &lt;br&gt;
[[Файл:Flag of the Bukharan People's Soviet Republic.svg|border|22px]] [[Бухарская Народная Советская Республика|БНСР]] &lt;br&gt;&lt;small&gt;(с [[1920]])&lt;/small&gt; &lt;br&gt;
{{Флагификация|СССР|1923}} &lt;br&gt;&lt;small&gt;(с [[1922]])&lt;/small&gt;
[[Файл:Flag of the Bukharan SSR.svg|border|22px]] [[Бухарская Социалистическая Советская Республика|БССР]] &lt;br&gt;&lt;small&gt;([[1924]])|противник2=[[Файл:Flag of the Emirate of Bukhara.svg|border|22px]] [[Бухарский эмират]] (до [[1921]]) &lt;br&gt; [[Басмачество|Басмачи]] &lt;br&gt; (с 1920 г. в союзе с Бухарским эмиратом) &lt;br&gt; [[Энвер-паша]] (в 1922 г.)|противник3=|противник4=|командир1=|командир2=|командир3=|командир4=|силы1=|силы2=|силы3=|силы4=|потери1=|потери2=|потери3=|потери4=|общие потери=|примечание=}}

'''Инқилоби Бухоро''' ( {{lang-uz|''Buxoro inqilobi''}}) — воқеаҳои солҳои 1917—1924, ки боиси шӯриши [[&quot;Ҷавонбухороиён&quot;|Ҷавонбухороиён]] дар моҳи марти соли 1918, ҳуҷуми Артиши Сурх ба қаламравӣ [[аморати Бухоро]] дар [[соли 1920]], барҳам додани он ва таъсиси [[Ҷумҳурии Халқии Шӯравии Бухоро|Ҷумҳурии Халқии Шӯравии Бухоро]], ахолй, пахш карда шудани [[Босмачиҳо|харакати босмачиён]], [[19 сентябр|19 сентябри]] [[соли 1924]] ба ҳайати [[ИҶШС]] дохил шудани Ҷумҳурии Халқии Сотсиалистии Бухоро (Ҷумҳурии Шӯравии Сотсиалистии Бухоро), ба сифати ҷумҳурии алохидаи иттифоқӣ, бархам додани ҷумҳурии навтаъсис дар натиҷаи таъйиноти ҳудуди миллию давлатии ҷумҳуриҳои шӯравии [[Осиёи Миёна]] ва ташкил ёфтани [[Ҷумҳурии Шӯравии Сотсиалистии Ӯзбекистон|ҶШС Ӯзбекистон]], [[Ҷумҳурии Шӯравии Сотсиалистии Туркманистон|ҶШС Туркманистон]] ва [[Ҷумҳурии Мухтори Шӯравии Сотсиалистии Тоҷикистон|ҶМШС Тоҷикистон]] ([[1924]]) [[Ҷумҳурии Шӯравии Сотсиалистии Тоҷикистон|ҶШС]] [[Ҷумҳурии Мухтори Шӯравии Сотсиалистии Тоҷикистон|Тоҷикистон]] [[Соли 1924|19-29]] ([[соли 1929]] ).

== Бухоро дар давраи инқилоби [[соли 1917]] ==
Сарнагун шудани ҳукумати пошоҳӣ дар Русия дар ҳаёти ҷамеаи аморати Бухоро мухолифити шадидро ба амал овард. Мухолифони Бухоро дар озод кардани [[Режими сиёсӣ|режим]]&lt;nowiki/&gt;и амир ба кумаки Русияи нав умед мебастанд. Дар навбати худ [[Амир Олимхон|амир Сайид Олимхон]] манифести эълони ислоҳотро нашр мекунад &lt;ref name=&quot;Фархад Касымов, Баходир Эргашев Бухарская революция&quot;/&gt;. Аммо Файзулло Хоҷаев таъкид карда буд, ки  доираҳои наздик дар Ҳукумати Муваққатии Русия аз замони [[Империяи Русия|мустамликадории Империяи Руссия]] тағйир наёфта, ба амир дар талошҳои ӯ барои мутлақияти амирӣ ёрии калон мерасонданд  Соли 1917 Хукумати муваккатӣ истиклолияти [[Аморати Бухоро|аморати Бухороро]] тасдик кард. Ҳарчанд Хукумати муваккатӣ  кӯшиши ба Русия пайвастани Бухороро баррасӣ мекард.

[[&quot;Ҷавонбухороиён&quot;|Ҷавонбухороиён]], ки аз [[ҷадидия]] бархост, вале дар ниҳоят тобиши сиёсӣ пайдо кард, моҳи апрели соли 1917 ба фаъолияти ошкорои худ сар кард. Дарҳол пас аз интишори манифести амир дар бораи ислоҳоти деринтизор, [[&quot;Ҷавонбухороиён&quot;|ҷавонбухороиён]] намоиш &lt;ref name=&quot;Фархад Касымов, Баходир Эргашев Бухарская революция&quot;/&gt; ташкил карданд, ки дар он то 5-7 ҳазор нафар иштирок доштанд. Дар ҷавоб дар майдони назди қасри амир тазоҳуроти зидди  [[&quot;Ҷавонбухороиён&quot;|ҷавонбухороиён]] 7-8 ҳазор нафар аз ҷониби қувваҳо тундрав ташкил карда, навкарони амир низ ворид карда шуданд. Сарварони эътирозгарон аз тарси хунрезӣ мардумро водор карданд, ки ба хонаҳояшон бираванд. Дар худи ҳамон руз таъкибҳои ҷонибдорони [[&quot;Ҷавонбухороиён&quot;|ҷавонбухороиён]] cap шуданд. Бисёре аз ҷадидонони бухороӣ, ки дар намоиш ширкат доштанд, асир гирифта шуданд, баъзеҳо бо чӯб ҷазо дода шуданд, дигарон ба Когон, ки он вақт [[Когон|Бухорои Нав]] номдошт, фирор карданд. Аммо амир аз вокуниши Хукумати муваккатӣ тарсида, ба зуди боздоштшудаҳоро озод кард.

Бо ташаббуси қаноти рости Комитети Марказии [[&quot;Ҷавонбухороиён&quot;|ҷавонбухороиён]] аз нав ташкил карда мешавад. Раис миллионери бонуфузи бухороӣ [[Мирзо Муҳиддин Мансурзода|Муҳитдин Мансуров]] мебошад, ки [[Ҷадидия|аз ҷаддия]] пуштибонӣ карда, маҷбур шуд ба Туркистон муҳоҷират кунад. Аъзои дигари Кумитаи марказии нав: [[Абдуқодир Муҳиддинов]], Муҳиддин Рафоат, 
[[Абдулвоҳид Мунзим]], Усмон Хоҷаев, Ориф Каримов, Мирзо Исом Муҳиддинов, Мусо Саидҷонов, Мухтор Саидҷонов, [[Файзулло Хоҷаев]] ва ду нафари дигар, ки баъдан барои иштирок накардан дар кори Кумитаи марказӣ хориҷ карда шуданд. Ҷои онҳоро аъзои Кумитаи марказии кӯҳна [[Фитрат]] ва Ато Хоҷаевҳо гирифтанд. Ба эътиқоди [[Файзулло Хоҷаев]], моҳияти бозсозӣ ба ҳайати Кумитаи марказӣ шомил шудани [[Мирзо Муҳиддин Мансурзода|Муҳиддин Мансуров]] ва писаронаш буд &lt;ref name=&quot;Файзулла Ходжаев История революции в Бухаре&quot;/&gt;.
.

Баъди ин бо амир гуфтушуниди бебарор ташкил карда мешавад, ки онро раиси навинтихобшудаи КМ мегузаронад. Ба ҳайати вакилони [[&quot;Ҷавонбухороиён&quot;|ҷавонбухороиён]] танхо ба шарофати дастгирии аъзоёни Шӯрои депутатҳои коргару аскарони [[Когон|Бухорои Нав]] муяссар шуд, ки аз гуфтушунид баргардад. Барбод рафтани гуфтушунид боиси бозсозии нави [[&quot;Ҷавонбухороиён&quot;|ҷавонбухороиён]] мегардад, ки дар он ҷиноҳи чап ташаббусро ба дасти худ мегирад. Ин ба тағйир ёфтани таркиби иҷтимоӣ, ба ҷиноҳи чапи ҷунбиш дохил шудани табақахои поёнии шаҳри [[Бухоро]] низ алоқаманд аст 
Комитети нави марказии [[&quot;Ҷавонбухороиён&quot;|ҷавонбухороиён]] дар роҳи нигоҳ доштани ягонагии ҷунбиш амал мекард. Худи ҷиноҳи чапи [[&quot;Ҷавонбухороиён&quot;|ҷавонбухороиён]]  барномаи таҳиякардаи [[Абдуррауфи Фитрат|Абдуррауфи Фитрат Фитратро]] ба миён гузошта буд, ки дар он андешаҳои муътадилтарин, ки тамоми ҷунбиши ҷараён дошт, дар бар мегирифт. Он асосан ислоҳоти идоракунӣ молия ва маорифро ба миён гузошт &lt;ref name=&quot;Файзулла Ходжаев История революции в Бухаре&quot;/&gt;.
.

== Шӯриши [[&quot;Ҷавонбухороиён&quot;]]  дар [[соли 1918]] ==
Истиқлолияти аморат бо декрети Ҳукумати Шуравӣ тасдиқ карда шуд. Пеш аз ин роҳбарони [[ҷунбиши ҷавонбухороиён]]  мехостанд аз дастгирии болшевикон истифода баранд, аммо ба гуфтаи [[Файзулло Хоҷаев]], раиси Шӯрои Комиссарони Халқии [[Ҷумҳурии Мухтори Шӯравии Сотсиалистии Туркистон]] Фёдор Колесов, бо сабабҳои сиёсӣ ин радди худро кард — ба ҷумҳурии шӯравӣ ҳануз ноустувор таҳдиди [[Мухторияти Туркистон|Мухторияти Туркистон (Мухорияти зидиинқилобии Хуқанд)]] &lt;ref name=&quot;Файзулла Ходжаев История революции в Бухаре&quot;&gt;[[Файзулло Хоҷаев|Файзулла Ходжаев]] [http://saint-juste.narod.ru/Khodzhaev.html История революции в Бухаре] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20170717193913/http://saint-juste.narod.ru/Khodzhaev.html |date=2017-07-17 }}&lt;/ref&gt; буд.

Аммо дарҳол пас аз шикасти [[Мухторияти Туркистон]] тасмим гирифта шуд, ки [[Аморати Бухоро]] барҳам дода шавад. Аммо тайёрии сусти [[&quot;Ҷавонбухороиён&quot;|ҷавонбухороиён]] ба шӯриш, набудани дастгирии васеи аҳолӣ, инчунин як қатор хатогиҳои содиршуда боиси барбод рафтани «Ҳодисаҳои март»-и соли 1918, ақибнишинии гвардиячиёни сурх ва [[&quot;Ҷавонбухороиён&quot;|ҷавонбухороиён]], инчунин як қисми аҳолии Бухорои кӯҳна гардид 

Пас аз кӯшиши бебарори сарнагуннамудани ҳукумати амир [[Сайид Олимхон]] байни [[Русия]] ва [[Аморати Бухоро]] шартномаи сулҳ баста шуда, истиқлолияти [[Аморати Бухоро]] бори дигар тасдиқ гардид.

== Барҳам додани [[Аморати Бухоро]] дар [[соли 1920]] ==
Баъди барбод рафтани интервентсияи Ҳукумати Шӯравӣ дар [[Аморати Бухоро]], [[РСФСР]] бори дигар истиқлолияти Бухороро тасдиқ кард. Бо вуҷуди ин, [[Ҷумҳурии Мухтори Шӯравии Сотсиалистии Туркистон|Туркистони Шӯравӣ]] паноҳгоҳи бисёре аз мухолифони фирории [[Амир Олимхон|амир]] ва баъдан барои ду қувваи асосии инқилобии Бухоро - [[Ҳизби коммунистии Бухоро]] ва Туркбюрои инқилобии [[ҷавонбухороиён]] гардид. Дар навбати худ Аморати Бухоро, ба қавли [[Файзулло Хоҷаев|Ф.Хоҷаев]], «Маркази қувваҳои тундрави Осиёи Миёна» гардид - гвардиячиёни сафед ба ин ҷо фирор карданд, бар зидди дигарандешон таъқиб гузаронида шуданд ва амир лашкари худро фаъолона мусаллах кард 

Дар мачлисхои мухочирони (баъзеи онхо аллакай аъзои ҲКР(б) буданд) аз Бухоро дар Когон ва Тошканд (17—19 апрели 1918) таклифи таъсиси [[Ҳизби коммунистии Бухоро]] ба миён гузошта шуд. Гумон меравад, ки тобистони соли 1918 аз тарафи як гурўҳи ҷавонони бухороиҳо бо сардории А.Ёқубов ҳамин гуна тасмим гирифта шудааст. 25 сентябри соли 1918 дар [[Тошканд]]  маҷлиси коммунистон ва гурӯҳи Ёкубов барпо гардид. Дар он таъсиси [[Ҳизби коммунистии Бухоро]] эълон ва Комитети Марказии ҳизб (А. Ёқубов — раис; М. Кулмуҳамедов, X. М. Мирмуҳсинов, М. Парзулло, А. Юлдошбеков) интихоб карда шуд. Аммо муаррихони дигар санаи таъсисро охири соли 1919 мешуморанд, ки дар Анҷумани 3-юм гурӯҳе аз бухороиёни ҷавон тасмим гирифтанд, ки [[Ҳизби коммунистии Бухоро]]&lt;nowiki/&gt;ро номгузорӣ кунанд &lt;ref name=&quot;Фархад Касымов, Баходир Эргашев Бухарская революция&quot;&gt;{{Cite web|url=http://saint-juste.narod.ru/Srazia.html|title=Фархад Касымов, Баходир Эргашев Бухарская революция|deadlink=no|accessdate=2017-07-21|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170717192834/http://saint-juste.narod.ru/Srazia.html|archivedate=2017-07-17}}&lt;/ref&gt; . 23 декабри соли 1918 Комитети Марказии ҲКУ Барномаи муваққатии ҳизбро  қабул кард, ки дар он вазифаи сарнагун кардани ҳокимияти [[Аморати Бухоро|амири Бухоро]] ва дар асоси Шӯроҳо барпо намудани ҷумҳурии шӯравӣ гузошта шуда буд. Дар ибтидои соли 1919 шуъбаҳои [[Ҳизби коммунистии Бухоро]] дар Когон, Самарқанд, Катта-Қурғон, Керки, Тирмиз ва ғайра мавҷуд буданд. Дар қаламрави аморати Бухоро ташкилотҳои пинҳонии комунистон (26 ячейка, зиёда аз 300 нафар аъзоён) низ вуҷуд доштанд. Ҳизби Коммунистии Туркистон ба [[Ҳизби коммунистии Бухоро]] ёрӣ расонд. То [[соли 1920]] ин ҳизб ба таври намоён мустаҳкам шуда, аз ҷониби РСФСР мададу ёрии доимӣ мегирифт.

== Барҳам додани [[Аморати Бухоро]] ва ташкил ёфтани [[ҶХШБ]] ==
[[Акс:Bukhara_military_operation_(1920).svg|рост|мини|350x350пкс|&lt;center&gt; Амалиёти Бухороии Артиши Сурх (1920)&lt;/center&gt;]]
Тобистони [[соли 1920]] сарфармондехи фронти Туркистон [[Михаил Фрунзе|Фрунзе]] кушиш кард[[Михаил Фрунзе|,]] ки бо амири Бухоро гуфтушунид кунад. Талабҳои Фрунзе барои амир қобили қабул набуданд ва гуфтушунид бе натиҷа анҷом ёфт. [[Артиши Сурх]] ба муҳорибаи зидди Аморати Бухоро, ва ҳукумати амир — ба мудофиаи он омодагӣ гирифтанд.

Баъди анҷумани [[Туркманобод|Чорҷӯй]] ҳам коммунистон ва ҳам [[ҷавонбухороиён]] ба шӯриши мусаллаҳона фаъолона тайёрй диданд. Шаҳри  [[Туркманобод|Чорҷуй]] ва гирду атрофи он низ хамчун нуктаи ибтидоии шӯриш интихоб шуда буданд, ки дар он ҷо,  деҳқонон аз ҳама зиёд зулми ҳукуматдорони амирро аз cap мегузаронданд.

Инқилоби Бухоро бо шӯриши 27 августи соли 1920 &lt;ref name=&quot;Фархад Касымов, Баходир Эргашев Бухарская революция&quot;/&gt; оғоз ёфт. 1 сентябрь [[Туркманобод|Чорҷӯйи куҳна]] бе ҷанг гирифта шуд. 2 сентябри соли 1920 бо даъвати роҳбарони шӯриш [[Артиши Сурх]] ба тасарруфи. [[Бухоро|Бухорои куҳан]], ки деворҳои баланду тавоно ва урдугоҳи назаррас дошт, пас задухурди 26-соата гирифта шуд. Дар аснои ҳуҷум ба Қалъаи амир — [[Арк]]   Артиши Сурх чанд рӯз деворҳои хиштии ғафсиаш 4-метраро бо артиллерияи саҳроӣ  тирборон карданд, вале муваффақ пайдо накарданд. Ҳавопаймоҳо ба ҳуҷум ҷалб карда шуданд ва баъдан имкон гардид, ки қасрро аз ҷониби боло оташ зананд, ки ин боиси таслим шудани навкарони мудофиаи [[Бухоро|Бухорои куҳан]]  гардид.

Баъди [[Артиши Сурх|аз]] ҷониби [[Артиши Сурх]] забт шудани Бухоро [[Ҳизби коммунистии Бухоро]] ва [[ҷавонбухороиён]], ки ба шӯриш ҳамроҳ шуда буданд, ба сари [[ҳокимият]] омаданд. [[Ҷумҳурии Халқии Шӯравии Бухоро]]  &lt;ref name=&quot;Фархад Касымов, Баходир Эргашев Бухарская революция&quot;/&gt; баъд аз чанд моҳ дар Анҷумани намояндагони халқҳои Бухоро ташкил карда шуд.

Дар ҷавоб [[Босмачиҳо|ҷунбиши босмачиён]] ба вуҷуд омада, [[Ҷумҳурии Халқии Шӯравии Бухоро|ба Бухорои халкӣ]] муқобил баромада, тарафдори баргардондани Ҳокимияти [[амир]] буд. Давлатро чанги шаҳрвандӣ фаро гирифт.

== Мубориза бо Амир дар Бухорои Шарқӣ ==
Баъди аз ҷониби Артиши Сурх забт шудани Бухоро [[амир Олимхон]] ба [[Бухорои Шарқӣ]] (Тоҷикистони ҳозира) равон шуд. Дар нимаи моҳи сентябри соли 1920 ба Душанбе омада, онро қароргоҳи худ интихоб кард. Дар моҳи октябр  амир [[Сайид Олимхон]] Душанберо пойтахти муваққатии аморати Бухоро эълон карда, боварии комил дошт, ки Ҷузъу томҳои [[Артиши Сурх]] ба ин макони дурдасти [[Бухорои Шарқӣ]] намераванд. Дере нагузашта деҳаи Душанбеи Бекигарии [[Ҳисор]] ҳамчун пойтахти нави аморати Бухоро ба ҷаҳон маълум гардид.

Аммо Ҳукумати [[Ҷумҳурии Халқии Шӯравии Бухоро]] қарор дод, ки ба курсии охирини Ҳокимияти амир хотима гузорад. Фармондеҳии фронти Туркистон бо хохиши БНСР гурухи якчояи кушунхо ташкил карда, ба [[Бухорои Шарқӣ]] пеш рафт. Қушуни Эъзомияи ҳарбии Ҳисор, ки аз полки 8-уми тирандозии Туркистон, дивизияи 1-уми савораи Туркистон иборат буд, командони он Владимир Ионов командири кушунхои Эъзомияи ҳарбии Ҳисор таъин карда шуд.

Мохи январи соли 1921 амалиёти (Эъзомияи ҳарбии Ҳисор) ба забт кардани калъаи Ҳисор, ки такягохи асосии кушунхои амир дар худуди [[Бухорои Шарқӣ]] буд, шуруъ намуд. Қушунҳои амир қариб ягон муковимат нишон надода, ба тарафи [[Ҳисор]] ва [[Қаратоғ]] акибнишинй карданд.

Аммо дар наздикии Каратог дастаҳои сардори босмачиёни Фарғона қурбоши Курширмат ба кисмхои бригадаи 1-уми дивизияи савораи Туркистон мукобилати шадид ташкил карданд. 19 феврал посбонони дивизияи 1-уми Туркистон колоннахои отрядхои Фаргонаи Курширматро дар 10 километр чануби [[Қаратоғ]] диданд. Бригадаи 1-уми савораи Мелкумов ба дастаҳои Курширмат аз артиллерия ва пулемётҳо зарба зада, баъд ба онхо хучум кард. Дар задухурди шадиди шамшерй бо савораҳои бригадаи 1 дастаҳои Курширмат мағлуб шуданд. Зиёда аз 300 нафар босмачиён асир шуданд, боқимондааш гурехт. Роҳи Ҳисор кушода буд.

Пагохии 20 феврали соли 1921 дар наздикии Ҳисор муҳорибаи сесоата cap шуд, ки дар он кисмхои Артиши Сурх қушунхои беки Ҳисорро торумор намуда, онҳоро маҷбур карданд, ки ба қалъа акибнишинӣ кунанд. Дере нагузашта полки 2-юми савора бо ёрии батареяи артиллерй ба калъаи Хисор наздик шуд. Баъди хучуми кутоҳмуддати артиллерия аскарони сурх ба калъа зада даромаданд. Ҷанги тан ба тан дар [[қалъа]] чанд соат давом кард ва бо таслим шудани гарнизон анҷом ёфт.

Амир [[Сайид Олимхон]] 20 феврали соли1921 аз Душанбе баромада, 5 март аз Панҷ дар Чубек гузашта ба [[Афғонистон]] гузашт.

21 феврал  Артиши Сурх ба Душанбе, ки дар он ҷо  [[босмачи]]&lt;nowiki/&gt;ёни Курширмат ва [[Иброҳимбек]] ва дастаи якҷояи ихтиёриёни афғон ҷамъ шуда буданд, наздик шуданд. Онҳо кушиш мекарданд, ки ҷанговарони сурхро аз Душанбе-дарё убур кунанд. Дар соати 7 пагохӣ баъд аз зарбаи даҳ дақиқаи артиллерия ва оташфишонии туфони ду эскадрони пулемётаскарони бригадаи 1-уми савора бо сардории Яков Мелкумов ва аскарони Эъзомияи ҳарбии Ҳисор бо сардории Владимир Ионов аз [[Дарёи Душанбе]] гузашта, ба [[Душанбе]] даромаданд.

== [[Босмачиҳо]]. Саргузашти [[Анварпошшо]] ==
Фармондеҳии [[Артиши Сурх]] ба қувваи [[босмачиҳо]] кам баҳо дода, барои аз [[Бухорои Шарқӣ]] баровардани кушунхо ва ба ҷои онхо [[Ҷумҳурии Халқии Шӯравии Бухоро|бо Қушунхои халқии Бухоро]] тайёрй дидан гирифт. Тирамоҳи [[соли 1921]] Кумитаи Иҷроияи Марказии [[ҶХШБ]] раиси Кумитаи Иҷроияи Марказӣ Усмон Хоҷаевро бо як дастаи ҳарбии 600-нафара ба Бухорои Шарқӣ фиристод, то муносибатҳоро бо қисмҳои [[Артиши Сурх]], ки ба ғоратгарӣ машғул буданд, танзим кунад. Усмон Хоҷаев ба талаби баровардани ин қӯшунҳо шурӯъ кард ва бо намояндагони РСФСР дар [[Душанбе]] низоъ ба амал омад, ки дар натиҷа Усмон Хоҷаев фармон дод, ки фармондеҳи гарнизони Душанбе ва консули РСФСР ҳабс карда, як қисми гарнизони Душанбе безарар карда шавад. Дар рафти задухурд ба аскарони сурх муяссар гардид, ки дастгиршудагонро озод кунанд ва ба воситаи радио аз Бойсун кисмхои иловагиро барои ёрӣ даъват кунанд. Дар натиља фармондеҳони Артиши Сурх вазъиятро нафањмида, сарварони [[ҶХШБ]] -ро дар Бухорои Шарқӣ ба њабс гирифтанд ва бо ҳамин дар минтақа беш аз ҳама дастгирии мањрум шуданд. Дастаи ҳарбии Усмон Хочаев ба тарафи чануб ба куҳҳои [[Боботоғ]] акибнишинй кард ва дар он чо ба хучуми босмачиён дучор гардид. Як қисми бухороиён таслим шуданд, дигарон ба Душанбе баргаштанд. Хочаев ва Алиризо (афсари турк, командон) ба Афғонистон гурехтанд.

Амири собиқи Бухоро, ки дар Афғонистон буд, тасмим гирифт, ки аз таҷрибаи низомии [[Анварпошшо]], ки то ин вақт дар Бухорои Шарқӣ қарор гирифта буд, бо мақсади оғоз намудани мубориза барои таъсиси [[Пантуркизм|давлати пантуркӣ]], ташкили муқовимат ба Ҳокимияти Шӯравӣ ва ӯро ҳокими (наиб) Бухорои Шарқӣ таъин кард. [[Иброҳимбек]] ёрдамчии аввали Анварпошшо таъин шуд. То ин вақт [[Босмачиҳо|босмаҷиҳои]] [[Иброҳимбек]] Душанберо ишгол карда буд .

[[Анварпошшо]] худро «сарфармондеҳи нерӯҳои мусаллаҳи ислом ва ноиби амири Бухоро» эълон кард. Дар мӯҳри шахсии [[Анварпошшо]] навиштаҷоти зерин навишта шуда буд: «Сарфармондеҳи олии лашкари ислом, домоди халифа ва ноиби Муҳаммад». [[Анварпошшо]] кушиш мекард, ки ба ин харакат характери пантуркистй, мубориза барои «вахдати миллӣ» ва муттаҳид намудани тамоми халқҳои Осиёи Миёна ба як бутуни сиёсй — «[[давлати исломӣ]]» дар зери сарпарастии [[Туркия]] дода шавад. Вай дар мутобик кардани амалиёти [[Босмачиҳо]] муваффакиятҳои калон ба даст оварда, бо Курширмат ва Ҷунайдхон алоқа барқарор намуд.

Дар мохи марти соли 1922 босмачиён ба тарафи гарб, ба суи Бухоро ба ду самт хучум карданд. Онхо районхои хамсояи  [[Вилояти Сурхондарё|Сурхондарё]] ва вилояти Қарширо ишғол карданд. Бо хатари воқеии аз даст додани Осиёи Миёна болшевикон бо [[Анварпошшо]] вориди музокира шуда, ба ӯ сулҳ ва Бухорои Шарқӣ ваъда дода буданд, вале ӯ аз Осиёи Миёна комилан баровардани аскарони сурхро талаб мекард. Дар баробари хамин гурухи кушунхои советй дар Бухоро мустахкам карда шуд, ки 27 феврал ба он чо Сарфармондехи Армияи Сурх С. Каменев омад. Тадбирхои таъҷилӣ имкон доданд, ки вазъият ба куллӣ тағйир дода шавад. 9 марти соли 1922 дар назди [[Вобкент]] ва [[Ғиждувон]] [[Босмачиҳо|босмачиҳои]] Мулло Абдуҷаббор торумор карда шуданд.

Худи [[Анварпошшо]] дар вокеахои атрофи Бухоро бевосита иштирок намекард. Ӯ нақша дошт, ки аскарони худро ба Тошканд ва Хива интиқол диҳад, аммо барои ин ба ӯ лозим буд, ки аз водиҳои кӯҳӣ ба фазои амалиётӣ рахна шавад. Дар ҳамин ҳол, дар ибтидои моҳи марти соли 1922 аскарони Иброҳимбек натавонистанд аз хатти Бойсун-Широбод берун раванд. Ба ин мавзеъ отрядхои Давлатмандбий аз [[Балҷувон]] ва Эшон Султон аз [[Дарвоз]] омаданд. Кушунхои зарбазани босмачиён дар райони Широбод чамъ шуда буданд. Собик вазири харбии турк, ки ба мутамарказй одат карда буд, барои барпо намудани армия дар дехаи Денов мукимй шуда, кушиш намуд, ки шурои харбй ва штаби генералй ташкил кунад. Беихои таъинкардаи [[Анварпошшо]] ба сафарбар намудани ахоли ба отрядхои [[босмачиҳо]] шуруъ намуда, аз тарафи афсарони турк, ки хамрохи у омада буданд, мунтазам таълими [[босмачиҳо]] мегузаронданд. Охири мохи март вай 1000 туфанг, 6 туп, патрон ва снаряд гирифт, ки аз Афгонистон бо 60 шутур оварда шудааст. Тадбирхои андешидаи [[Анварпошшо]] ба у имкон доданд, ки то ибтидои мохи марти соли 1922 то дах хазор босмачиро чамъ кунад.

13 майи соли 1922 [[Анварпошшо]] фаъолона амал кард. Вай бо умеди канда шудани алокаи Артиши Сурх аз Широбод, Тирмиз ва инчунин бо акибгох дар назди Кирмин дар каноти рост ва дар наздикии Бойсун хучум карда, ба тамаркузи кисмхои Артиши Сурх халал расонданй шуд. Ҳамаи ҳуҷумхои кушунхои [[Анварпошшо]]&lt;nowiki/&gt;ро қисмҳои Артиши Сурх зада гардонданд.

Мохи май соли 1922 кисмхои фронти Туркистон (сардораш В. И. Шорин) бо дастгирии флотилияи харбии Амударьё ва кушунхои ОГПУ ба мукобили кушунхои Энвер-пошо ба хучум cap карданд. Дар зери зарбахои Армияи Сурх аскарони [[Анварпошшо]] акиб гаштанд. Дар наздикии Керки 22 май босмачиҳои гирду атрофи шахр тамоман нест карда шуданд; Дар наздикии [[Бойсун|Бойсун]] дастаи Иброҳимбек, ки шуморааш 1900 нафар буд, алокаи Артиши Сурхро катъ карданй шуд, вале баъд аз хучумхои пай дар пай акиб гардонда шуд ва аз 20 май cap карда, дар ин мавзеъ фаъолият нишон надод. Ин имкон дод, ки ба мукобили босмачиён дар акибгох — дар водии Зарафшон хучум cap карда шавад. 28 май базаи харбии Мулло Абдулкахор дар Нурота хароб шуда, бокимондахои отряди у дар биёбон панох бурданд. Пас аз шикасти аввалин қисми зиёди босмачиён аз [[Анварпошшо]] ҷудо шуданд.

Дар мохи июнь гурухи аскарони сурхи бухорой (сардораш Н. Е. Какурин) ва аскарони сурхи Бухоро хучуми худро давом дода, босмачиёнро дар наздикии Бойсун, Балҷувон ва дехаи Кофрук торумор карда, ба баркарор намудани назорати водии Вахш шуруъ карданд. Баръакс, дар моҳи июни соли 1922 Иброҳимбек дар водии Локай аз ду ҷониб ба аскарони [[Анварпошшо]] ҳамла карда, ба онҳо хисороти зиёд расонд. 14 июль кушунхои Артиши Сурх Душанберо ишғол карданд.

Ҷузъу томҳои низомии [[Артиши Сурх]], ки душманро таъкиб мекарданд, 17 июл Кулоб ва 20 июль [[Балҷувон]]&lt;nowiki/&gt;ро ишгол намуда, бокимондахои кушунхои [[Анварпошшо]]&lt;nowiki/&gt;ро аз ҳар тараф иҳота карданд. Дар давоми се руз (аз 17 то 20 июл) дар ҷангҳои шадид босмачиён бештар аз 1000 касро талаф доданд, вале мукобилатро давом дода, аз муҳосира баромадан мехостанд. 1 август [[Анварпошшо]] боқимондаи босмачиёни мағлубшударо ҷамъ карда, ба такя ба чанд қувваи аз Афғонистон омада, ба ҳуҷум дар минтақаи [[Балҷувон]] баромад. Дар набардхои шадид барои [[Балҷувон]], ки се руз давом кард, дастаи [[Анварпошшо]] ниҳоят мағлуб гардид.

4 августи соли 1922 дар наздикии деҳаи Чағон (тибки маъхазхои дигар дар деҳаи Абидара), 25-километрии Балчувон, бокимондахои аскарони [[Анварпошшо]] дарёфт карда шуданд ва худи ӯ дар муҳориба ҳалок гардид.

== Мустаҳкам намудани Ҳокимияти Шӯравӣ ва барҳам додани [[ҶХШ Бухоро]] ==
Бо вуҷуди ғалабаҳои Артиши Сурх ва дастаҳои ихтиёриёни [[калтакдорони сурх]] [[босмачиҳо]]-ро тамоман нест кардан мумкин нашуд. Ба шарофати ҳамин [[ҶХШ Бухоро]] дар Шарқ аввалин мамлакате гардид, ки дар он сиёсати мусолиҳаи миллӣ ба амал бароварда шуд. Ин дар авфи умумии аҳолие, ки ба сабаби [[босмачиҳо]] ба гурехтан маҷбур шудаанд, рад кардани муборизаи мусаллаҳона ва хунрезӣ дар муносибат бо босмачиён ва аз ҳама муҳимаш, эҳтиром ба дини [[ислом]] ифода ёфтааст. Ин тадбирҳо натиҷаҳои намоён доданд. То феврали соли 1923 — 300 нафар [[босмачиҳо]] ва 17 нафар сардорони онҳо (қурбошиҳо) муқобилиятро хотима дода аслиҳаи худро гузоштанд. Вале бо вуҷуди муваффақиятҳои ба даст овардашуда мавҷудияти [[ҶХШ Бухоро]]  кутоҳмуддат буд. 19 сентябри соли 1924 Курултойи 5 Умумибухороии Шӯроҳо дар бораи ба Ҷумҳурии Шӯравии Сотсиалистии Бухоро табдил додани номи [[ҶХШ Бухоро]]  карор кабул кард, ки он дар натиҷаи таъйиноти ҳудуди миллию давлатии ҷумҳуриҳои шӯравии [[Осиёи Миёна]],  27 октябри соли 1924 барҳам дода шуд; қаламрави  [[ҶХШ Бухоро]] ба ҶШС Туркманистон, ҶШС Ӯзбекистон ва [[Ҷумҳурии Мухтори Шӯравии Сотсиалистии Тоҷикистон]] (аз соли 1929 — [[ҶШС Тоҷикистон]]) дохил шуд. Ҳамин тавр, Инқилоби Бухоро ба таври самарабахш анҷом ёфт.

== Ҳамчунин нигаред ==

* [[Ҳизби коммунистии Бухоро|Ҳизби Коммунистии Бухоро]]
* [[Ҷумҳурии Халқии Шӯравии Бухоро]]
* [[Аморати Бухоро]]
* [[Босмачиҳо|босмачи]]&lt;nowiki/&gt;ҳо
* Нишонхои сарисинагии органхои олии БНСР
* Маъракаи Колесов (1918)
* Амалиёти Бухоро (1920)
* [[Анварпошшо]]

== Эзоҳ ==
{{Эзоҳ}}

== Адабиёт ==

* Ҳайит, Баймирза: ''Басмачӣ.'' ''Nationaler Kampf Turkestans in den Jahren 1917 bis 1934. Köln, Dreisam-Verlag (1993.'' Кельн, Драйсам-Верлаг (1993). ISBN 3-89452-373-5 ; ISBN 3-89607-080-0 .
* [https://web.archive.org/web/20070927203323/http://turkestan.communist.ru/hodzhaev/faizulla/to/history/of/revolution/in/bukhara Файзулло Хоҷаев.] [https://web.archive.org/web/20070927203323/http://turkestan.communist.ru/hodzhaev/faizulla/to/history/of/revolution/in/bukhara Оид ба таърихи инқилоб дар Бухоро ва марзи миллии Осиёи Миёна]
* [https://web.archive.org/web/20090803172536/http://www.arapov.globalnet.uz/index.php?stid=20 Файзулло Хоҷаев — роҳи инқилоби Бухоро]
* [http://www.centrasia.ru/newsA.php4?st=1186413780%7CК.Абдуллаев: Манғити охирин.] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20111001005727/http://www.centrasia.ru/newsA.php4?st=1186413780%7C%D0%9A.%D0%90%D0%B1%D0%B4%D1%83%D0%BB%D0%BB%D0%B0%D0%B5%D0%B2: |date=2011-10-01 }} [http://www.centrasia.ru/newsA.php4?st=1186413780%7CК.Абдуллаев: Сайид Олимхон ва «Инқилоби Бухоро»] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20111001005727/http://www.centrasia.ru/newsA.php4?st=1186413780%7C%D0%9A.%D0%90%D0%B1%D0%B4%D1%83%D0%BB%D0%BB%D0%B0%D0%B5%D0%B2: |date=2011-10-01 }}
* Кузьмин С. [http://www.academia.edu/36004031/%D0%9A%D1%83%D0%B7%D1%8C%D0%BC%D0%B8%D0%BD_%D0%A1._2018._%D0%9C%D0%B5%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D0%B7%D0%BC%D1%8B_%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B2%D0%B8%D0%B4%D0%B0%D1%86%D0%B8%D0%B8_%D0%BC%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D1%80%D1%85%D0%B8%D0%B9_%D0%B2_%D1%81%D1%82%D1%80%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%85_%D0%92%D0%BD%D1%83%D1%82%D1%80%D0%B5%D0%BD%D0%BD%D0%B5%D0%B9_%D0%90%D0%B7%D0%B8%D0%B8_%D0%B2_%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%B2%D0%BE%D0%B9_%D0%BF%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D0%BD%D0%B5_%D0%A5%D0%A5_%D0%B2._Mechanisms_of_elimination_of_monarchies_in_the_states_of_Inner_Asia_in_the_first_half_of_the_20th_Century_ Механизмхои бархам додани монархияхо дар мамлакатхои Осиёи Дохилй дар нимаи якуми асри 20. // Дин ва ҷомеа дар Шарқ.] [http://www.academia.edu/36004031/%D0%9A%D1%83%D0%B7%D1%8C%D0%BC%D0%B8%D0%BD_%D0%A1._2018._%D0%9C%D0%B5%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D0%B7%D0%BC%D1%8B_%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B2%D0%B8%D0%B4%D0%B0%D1%86%D0%B8%D0%B8_%D0%BC%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D1%80%D1%85%D0%B8%D0%B9_%D0%B2_%D1%81%D1%82%D1%80%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%85_%D0%92%D0%BD%D1%83%D1%82%D1%80%D0%B5%D0%BD%D0%BD%D0%B5%D0%B9_%D0%90%D0%B7%D0%B8%D0%B8_%D0%B2_%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%B2%D0%BE%D0%B9_%D0%BF%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D0%BD%D0%B5_%D0%A5%D0%A5_%D0%B2._Mechanisms_of_elimination_of_monarchies_in_the_states_of_Inner_Asia_in_the_first_half_of_the_20th_Century_ 2018.] [http://www.academia.edu/36004031/%D0%9A%D1%83%D0%B7%D1%8C%D0%BC%D0%B8%D0%BD_%D0%A1._2018._%D0%9C%D0%B5%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D0%B7%D0%BC%D1%8B_%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B2%D0%B8%D0%B4%D0%B0%D1%86%D0%B8%D0%B8_%D0%BC%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D1%80%D1%85%D0%B8%D0%B9_%D0%B2_%D1%81%D1%82%D1%80%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%85_%D0%92%D0%BD%D1%83%D1%82%D1%80%D0%B5%D0%BD%D0%BD%D0%B5%D0%B9_%D0%90%D0%B7%D0%B8%D0%B8_%D0%B2_%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%B2%D0%BE%D0%B9_%D0%BF%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D0%BD%D0%B5_%D0%A5%D0%A5_%D0%B2._Mechanisms_of_elimination_of_monarchies_in_the_states_of_Inner_Asia_in_the_first_half_of_the_20th_Century_ Чоп] [http://www.academia.edu/36004031/%D0%9A%D1%83%D0%B7%D1%8C%D0%BC%D0%B8%D0%BD_%D0%A1._2018._%D0%9C%D0%B5%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D0%B7%D0%BC%D1%8B_%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B2%D0%B8%D0%B4%D0%B0%D1%86%D0%B8%D0%B8_%D0%BC%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D1%80%D1%85%D0%B8%D0%B9_%D0%B2_%D1%81%D1%82%D1%80%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%85_%D0%92%D0%BD%D1%83%D1%82%D1%80%D0%B5%D0%BD%D0%BD%D0%B5%D0%B9_%D0%90%D0%B7%D0%B8%D0%B8_%D0%B2_%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%B2%D0%BE%D0%B9_%D0%BF%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D0%BD%D0%B5_%D0%A5%D0%A5_%D0%B2._Mechanisms_of_elimination_of_monarchies_in_the_states_of_Inner_Asia_in_the_first_half_of_the_20th_Century_ 2.] [http://www.academia.edu/36004031/%D0%9A%D1%83%D0%B7%D1%8C%D0%BC%D0%B8%D0%BD_%D0%A1._2018._%D0%9C%D0%B5%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D0%B7%D0%BC%D1%8B_%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B2%D0%B8%D0%B4%D0%B0%D1%86%D0%B8%D0%B8_%D0%BC%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D1%80%D1%85%D0%B8%D0%B9_%D0%B2_%D1%81%D1%82%D1%80%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%85_%D0%92%D0%BD%D1%83%D1%82%D1%80%D0%B5%D0%BD%D0%BD%D0%B5%D0%B9_%D0%90%D0%B7%D0%B8%D0%B8_%D0%B2_%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%B2%D0%BE%D0%B9_%D0%BF%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D0%BD%D0%B5_%D0%A5%D0%A5_%D0%B2._Mechanisms_of_elimination_of_monarchies_in_the_states_of_Inner_Asia_in_the_first_half_of_the_20th_Century_ Сах. 188-245]
* [http://www.bnsr-official.narod.ru Вебсайт дар бораи таърихи BNSR ва таърихи нишонҳои BNSR]
== Нигаред низ ==
* [[Таърихи инқилоби Бухоро (китоб)]]
[[Гурӯҳ:Таърихи Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Pages with unreviewed translations]]</text>
      <sha1>noyt1z3vvdwxl7o7bno4e1vzqan4pfx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Аддиктсия</title>
    <ns>0</ns>
    <id>327982</id>
    <revision>
      <id>1477320</id>
      <parentid>1453497</parentid>
      <timestamp>2026-06-18T16:27:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>30618</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1477320</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="38007" sha1="9596y022pr2363vswyctmqud591z4kk" xml:space="preserve">'''Адди́ксия (вобастагӣ)''' ({{lang-en|addiction}} — вобастагӣ, одати зарарнок), дар маънои васеъ — ниёзи васвасаомези инсон ба фаъолияти муайян. Истилоҳ зуд-зуд барои падидаҳое ба мисли вобастагии доруӣ, на нашъамандӣ истифода мешавад, аммо ҳоло бештар на ба вобастагиҳои кимиёвӣ, балки ба вобастагиҳои равонӣ ба кор бурда мешавад&lt;ref&gt;{{книга|автор=А. Л. Свенцицкий|заглавие=Краткий психологический словарь|место=М.|издательство=«Проспект»|год=2011|страницы=11|страниц=512|isbn=978-5-392-01704-1}}&lt;/ref&gt;, масалан, рафторӣ, ки намунаҳои онҳо инҳоянд: вобастагӣ аз интернет, қиморбозӣ, шопоголизм, аз ҳад зиёд хӯрдани психогенӣ, фанатизм, вобастагӣ аз порнография ва ғайра.&lt;ref&gt;{{статья |заглавие=Religious Addiction: Obsession with Spirituality |издание=Pastoral Psychology |том=50 |номер=4 |страницы=291—315 |издательство=Springer Netherlands |ссылка=https://link.springer.com/article/10.1023/A:1014074130084 |doi=10.1023/A:1014074130084 |язык=en |автор=Taylor, C.Z. |месяц=3 |год=2002 |archive-date=2021-11-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211125170758/https://link.springer.com/article/10.1023/A:1014074130084 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite encyclopedia |url=http://www.infoplease.com/ce6/sci/A0815204.html |title=Depression |encyclopedia=The Columbia Electronic Encyclopedia |volume= |pages= |publisher=[[Columbia University Press]] |year=2007 |access-date=2012-03-12 |archive-date=2012-04-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120402232951/http://www.infoplease.com/ce6/sci/A0815204.html |url-status=dead |accessdate=2026-01-21 |archivedate=2012-04-02 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120402232951/http://www.infoplease.com/ce6/sci/A0815204.html |deadurl=yes }} {{Cite web |url=http://www.infoplease.com/ce6/sci/A0815204.html |title=Источник |access-date=2012-03-12 |archive-date=2012-04-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120402232951/http://www.infoplease.com/ce6/sci/A0815204.html |url-status=unfit |accessdate=2026-01-21 |archivedate=2012-04-02 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120402232951/http://www.infoplease.com/ce6/sci/A0815204.html }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |author=Nowack, W.J. |title=Psychiatric Disorders Associated With Epilepsy |lang=en |website=eMedicine Specialities |publisher=WebMD |date=2006-08-29 |url=http://www.emedicine.com/neuro/topic604.htm |archive-url=https://www.webcitation.org/68Bwt0lx4?url=http://emedicine.medscape.com/article/1186336-overview |archive-date=2012-06-05}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|author=Beck, D.A.|title=Psychiatric Disorders due to General Medical Conditions|url=http://www.umcpsychiatry.com/medstudents/Psychiatryic%20Disorder%20Due%20to%20General%20Medical%20Conditions-Outline.pdf|format=PDF|lang=en|access-date=2021-11-25|year=2007|archive-url=https://web.archive.org/web/20080414121814/http://www.umcpsychiatry.com/medstudents/Psychiatryic+Disorder+Due+to+General+Medical+Conditions-Outline.pdf|archive-date=2008-04-14|website=Department of Psychiatry, University of Missouri-Columbia|accessdate=2026-01-21|archivedate=2008-04-14|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080414121814/http://www.umcpsychiatry.com/medstudents/Psychiatryic+Disorder+Due+to+General+Medical+Conditions-Outline.pdf}}&lt;/ref&gt;

Дар маънои тиббӣ, аддиксия — ниёзи васвасаомез ба такрори амалҳои муайян мебошад, ки дар сурати вайрон шудани реҷаи муқаррарии бемор, бо инҳирофоти возеҳи физиологӣ ва равонӣ&lt;ref name=mendel&gt;{{книга|автор=В. Д. Менделевич|заглавие=Психология зависимой личности|год=2004|место=Казань|страниц=240}}&lt;/ref&gt;, рафтори ғайриоддӣ ва дигар ихтилоли рӯҳӣ ҳамроҳӣ мешавад.

== Таърихи истилоҳ == 
Даҳсолаҳо пеш вобастагӣ як истилоҳи фармакологӣ буд, ки истифодаи мавод (дору, маводи мухаддири қонунӣ ё ғайриқонунӣ)-ро ба миқдори кофӣ барои пешгирӣ аз асарҳои нохуши қатъи мавод дар назар дошт. Рафтори аддиктивӣ («наркотизм»&lt;ref&gt;Пятницкая И. Н. Клиническая наркология. Л., Медицина. 1975. 332 с.&lt;/ref&gt;), ки бо ҳолати чунин вобастагӣ алоқаманд аст, ҳамчун рафтори инҳирофӣ арзёбӣ мешуд ва бар зидди аддиксия ҳамчун беморӣ гузошта мешуд&lt;ref name=&quot;egorov&quot; /&gt;. Дар ҳоли ҳозир нуқтаи назар ба моҳияти ин гуна ихтилоли аддиктивӣ тағйир ёфтааст. «Наркотизм» дар қатори дигар ихтилоли рафтории аддиктивӣ ҳамчун як падидаи ягона баррасӣ шуд, ки ба моҳияти психопатологии он нигоҳи ягона вуҷуд надорад.

== Таснифот == 
Муаллифони мухталиф аддиксияҳоро ба ихтилоли васвасавӣ-маҷбурӣ&lt;ref&gt;Leshner A.I. Addiction is a brain disease — and it matters. // Science. 1997. V. 278. N 5335. P. 45-47.&lt;/ref&gt;, ихтилоли спектри маҳсулнок&lt;ref&gt;Альтшулер В. Б. Патологическое влечение к алкоголю. Москва, 1994. — 216 с.&lt;/ref&gt; мансуб медонанд, бо тирашавии шуур&lt;ref&gt;Менделевич В. Д., Садыкова Р. Г. Зависимость как психологический и психопатологический феномен (проблемы диагностики и дифференциации)// Вестник клинической психологии. 2003. Т. 1. № 2. С. 153—158.&lt;/ref&gt; муқоиса мекунанд ва ғайра. Як қатор муаллифон ҳамзамонии устувори (то 60%) ихтилоли аддиктивро ҳам дар байни худ ва ҳам бо дигар ихтилоли рӯҳӣ (аффективӣ, васвасавӣ-маҷбурӣ ва ғайра) мушоҳида мекунанд&lt;ref name=&quot;egorov&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.narcom.ru/publ/info/267|title=Перспективы лечения аддиктивных расстройств: теоретические предпосылки|last=А. Ю. Егоров|access-date=2012-03-13|archive-date=2012-05-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20120517114437/http://www.narcom.ru/publ/info/267|url-status=live}}&lt;/ref&gt;.

Бемориҳои аддиктивӣ баъзан ба класси бемориҳои ғайрисироятӣ ё иҷтимоӣ дохил карда мешаванд. Дар наркология ва аддиктологияи клиникию иҷтимоии даҳсолаҳои охир омилҳои нави хавф, ташаккули барвақт ва хеле босуръати ҳолатҳои вобастагии инсон, муқовимати терапевтӣ ва ҷараёни бемории бидуни ремиссия қайд карда шудаанд.

Дар маҷмӯъ, аддиксияҳоро шартан метавон ба «кимиёвӣ» (субстансионалӣ) — ки инчунин вобастагии физиологӣ номида мешаванд ва вобастагиҳои рафторӣ (ғайрисубстансионалӣ, равонӣ) тақсим кард&lt;ref name=&quot;pmid19742294&quot;&gt;{{статья |заглавие=Diagnostic instruments for behavioural addiction: an overview |издание=Psychosoc Med |том=4 |страницы=Doc11 |pmid=19742294 |pmc=2736529 |ссылка=http://www.egms.de/static/en/journals/psm/2007-4/psm000043.shtml |язык=en |тип=journal |автор=Albrecht U., Kirschner N. E., Grüsser S. M. |год=2007 |archive-date=2012-03-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120306171523/http://www.egms.de/static/en/journals/psm/2007-4/psm000043.shtml }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{книга|автор=С.Ю.Циркин|заглавие=Справочник по психологии и психиатрии детского и подросткового возраста|издание=2|издательство=Питер|год=2004|страницы=561|страниц=896|isbn=5-318-00115-7}}&lt;/ref&gt;.

Аддиксияи рафторӣ дар психология — ҳолати шуури инсон аст, ки бо дилбастагӣ ба фаъолияти муайян ва нотавонӣ дар қатъ кардани мустақилонаи он тавсиф мешавад.

== Омӯзиши падида == 
Рафтори аддиктивӣ бо хоҳиши инсон барои дур шудан аз таҷрибаҳои нохуш тавассути тағир додани ҳолати шуури худ алоқаманд аст. Омӯзиши ин падидаро аддиктология, психологияи клиникӣ ва ҷомеашиносӣ анҷом медиҳанд&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://psychology.net.ru/articles/print.html?page_id=124 |title=Об аддикциях и аддиктивном поведении |author=В. Качалов |lang=ru |website=Мир Психологии |access-date=2012-03-12 |archive-date=2011-03-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110310031403/http://psychology.net.ru/articles/print.html?page_id=124 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;.

Шаклҳои барои ҷомеа қобили қабули аддиксия мавҷуданд&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.narcom.ru/cabinet/online/88.html |title=А. Ю. Егоров — Нехимические (поведенческие) аддикции (обзор) |access-date=2012-03-12 |archive-date=2012-04-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120409014859/http://www.narcom.ru/cabinet/online/88.html |url-status=live }}&lt;/ref&gt;: амалияҳои рӯҳӣ, медитатсия, ошиқӣ, эҷодкорӣ, меҳнатдӯстии аз ҳад зиёд, вобастагӣ аз интернет, шопоголизм, варзиши экстремалӣ, пурхӯрӣ, инчунин шаклҳои барои ҷомеа хатарнок: токсикомания, вобастагии маводи мухаддир, клептомания ва ғайра. Дар ҳолатҳои алоҳида, аддиксияҳо метавонанд дидаву дониста инкишоф дода шаванд (масалан, омилҳои аддиксияи маърифатӣ дар наврасони дорои истеъдоди зеҳнӣ омӯхта мешаванд&lt;ref&gt;{{статья|автор=Якимова Т.В.|заглавие=Феномен познавательной аддикции в развитии интеллектуально одаренных подростков|издание=Консультативная психология и психотерапия|год=2010|том=1|страницы=121—136 }}&lt;/ref&gt;).

Инчунин аддиксияҳои нав — вобастагиҳои патологӣ — вобастагиҳои патологӣ аз телевизион&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.simpletoremember.com/vitals/TVaddictionIsNoMereMetaphor.pdf |title=Kubey R., Csikszentmihalyi M. Television Addiction Is No Mere Metaphor // Scientific American. — 2002. — № 2. — pp.48-55. |access-date=2014-11-30 |archive-date=2015-07-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150701194222/http://www.simpletoremember.com/vitals/TVaddictionIsNoMereMetaphor.pdf |url-status=live }}&lt;/ref&gt;, аз шабакаҳои иҷтимоӣ&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0924933810708464 |title=Karaiskos D., Tzavellas E., Balta G., Paparrigopoulos T. P02-232 — Social network addiction : a new clinical disorder?// European Psychiatry. Vol. 25, Suppl. 1, 2010, P. 855. |access-date=2014-11-30 |archive-date=2015-09-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150924180825/http://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0924933810708464 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;, вобастагии интернетӣ; вобастагӣ аз бозиҳои компютерӣ&lt;ref name=autogenerated1&gt;[http://informahealthcare.com/doi/abs/10.3109/16066359.2012.733466 Brus A. A young people’s perspective on computer game addiction// Addiction Research &amp; Theory. 2013, Vol. 21, No. 5 , pp. 365—375.]&lt;/ref&gt; ва ғайра ҷудо карда мешаванд.

== Механизмҳои биологӣ == 
Маълумоти тадқиқотҳо нишон медиҳанд, ки механизмҳои муайяни биологӣ мавҷуданд, ки барои аддиксияҳо масъуланд. Бо вуҷуди ин, ин соҳа мавзӯи баҳсҳо боқӣ мемонад. Тавре ки дар баҳси «Сотсиогенетизм ё биогенетизм» гуфта шуд, табиати биологии сифатҳои модарзодӣ метавонад ба қабули қарорҳо ва амалҳо таъсир расонад. Омилҳои муайяни марбут ба [[Генетика|генетика]], [[ДНК]], ихтилоли рӯҳӣ, метавонанд ба таври пинҳонӣ ҳузур дошта бошанд, то сипас дар як лаҳзаи муайян фаъол шаванд&lt;ref name=Tsuang&gt;{{статья |заглавие=Co-occurrence of abuse of different drugs in men: The role of drug-specific and shared vulnerabilities |издание=[[Journal of the American Medical Association|JAMA]] |номер=55 |страницы=967—972 |access-date=2013-05-07 |язык=en |тип=journal |автор=Tsuang, M.T.; M. J. Lyons, J. M. Meyer, T. Doyle |год=1998 }}&lt;/ref&gt;.

Аз тарафи дигар, рафтори аддиктивӣ метавонад аз таъсири муҳити атроф ба вуҷуд ояд, ки ба шахсият оварда мерасонад. Муносибатҳои мусоид, сӯиистифода, ҳамкории иҷтимоӣ, таъсири маводи заҳролуд ба организм — ҳамаи ин метавонад рафтори инсонро тағйир диҳад. Баъзе муҳаққиқон таъсири ҳам омилҳои иҷтимоӣ ва ҳам биологиро эътироф мекунанд, ки якҷоя моделҳои рафторро ташаккул медиҳанд.

Ба механизми биологии аддиксия метавонанд баъзе қисмҳои мағзи сар дохил шаванд. Аз ҳама ҷолиб механизми хориҷшавии [[дофамин]] ба ҳастаи шафати мағз мебошад, ки тавассути бисёр маводи мухаддир ба кор андохта мешавад ва вобастагиро мустаҳкам мекунад&lt;ref name=Salamone&gt;{{статья |заглавие=Complex motor and sensorimotor function of striatal and accumbens dopamine: Involvement in instrumental behavior processes |издание={{нп1|Psychopharmacology (журнал)|Psychopharmacology||Psychopharmacology (journal)}} |номер=107 |страницы=160—174 |access-date=2013-05-06 |язык=en |тип=journal |автор=Salamone, J.D. |год=1992 |издательство=[[Springer Science+Business Media|Springer]]}}&lt;/ref&gt;. Хориҷ шудани дофамин як раванди табиии ҳавасмандкунанда мебошад, ки масалан, ба ғизо ё алоқаи ҷинсӣ хос аст. Маводи мухаддир ба ҳамин монанд амал мекунанд. Хусусан, баъзе маводи мухаддир тавлид ва хориҷшавии дофаминро дар мағзи сар 5—10 маротиба зиёд мекунанд, ки ба одамони истеъмолкунанда имкон медиҳад, ки эҳсоси лаззатро ба таври сунъӣ ба даст оранд&lt;ref name=mozg&gt;{{cite web|url=http://www.jellinek.nl/brain/|title=Мозг и наркотики|archive-url=https://www.webcitation.org/618Nw7FUj?url=http://www.jellinek.nl/brain/index.html|archive-date=2011-08-22}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;nora&quot;&gt;{{cite web|url=http://bigthink.com/ideas/23923|title=Your Brain on Drugs: Dopamine and Addiction|archive-url=https://www.webcitation.org/618NwfLiU?url=http://bigthink.com/ideas/23923|archive-date=2011-08-22|lang=en|website=BigThink.com}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.utexas.edu/research/asrec/dopamine.html|lang=en|title=Dopamine — A Sample Neurotransmitter|archive-url=https://www.webcitation.org/618NxQOGJ?url=http://www.utexas.edu/research/asrec/dopamine.html|archive-date=2011-08-22|website=[[Техасский университет в Остине|The University of Texas at Austin]]|accessdate=2026-01-21|archivedate=2011-08-14|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110814130859/http://www.utexas.edu/research/asrec/dopamine.html}}&lt;/ref&gt;. Ҳамин тавр, амфетамин мустақиман хориҷшавии дофаминро ҳавасманд карда, ба механизми интиқоли он таъсир мерасонад&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC368179/|title=A Mechanism for Amphetamine-Induced Dopamine Overload|lang=en|website=[[Национальный центр биотехнологической информации|The National Center for Biotechnology Information]]}}&lt;/ref&gt;. Дигар маводи мухаддир, масалан, кокаин ва психостимуляторҳо, механизмҳои табиии бозпасгирии дофаминро блок мекунанд ва консентратсияи онро дар фосилаи синапсӣ зиёд мекунанд&lt;ref name=&quot;dopa1&quot;&gt;{{cite web|lang=en|website=The Brain |url=http://thebrain.mcgill.ca/flash/i/i_03/i_03_m/i_03_m_par/i_03_m_par_cocaine.html|title=HOW DRUGS AFFECT NEUROTRANSMITTERS|archive-url=https://www.webcitation.org/618O3AxoY?url=http://thebrain.mcgill.ca/flash/i/i_03/i_03_m/i_03_m_par/i_03_m_par_cocaine.html|archive-date=2011-08-22}}&lt;/ref&gt;. Морфий ва никотин амали нейромедиаторҳои табииро тақлид мекунанд&lt;ref name=&quot;dopa1&quot; /&gt;, ва [[Этанол|алкогол]] амали антагонистҳои [[дофамин]]-ро блок мекунад&lt;ref&gt;{{cite web|lang=ru|website=Сафрис.ру|url=http://www.saphris.ru/muzhchiny-chashhe-stanovyatsya-alkogolikami-iz-za-dofamina-vyyasнili-uchenye/|title=Мужчины чаще становятся алкоголиками из-за дофамина, выяснили ученые|archive-url=https://www.webcitation.org/618O3tLWt?url=http://www.saphris.ru/tag/dofamin/|archive-date=2011-08-22}}{{Пайванди мурда|date=January 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;. Раванд аз системаи лимбии дофаминергӣ оғоз ёфта, сипас дигар қисмҳои мағз, масалан, соҳаи вентралии сарпӯшро тағйир медиҳад&lt;ref name=Kauer&gt;{{статья |заглавие=Synaptic plasticity and addiction |издание=Nature Reviews: Neuroscience |номер=8 |страницы=844—858 |access-date=2013-05-06 |язык=en |автор=Kauer, J.A.; R.C. Malenka |год=2007}}&lt;/ref&gt;.

Механизмҳое, ки тавассути онҳо ин раванд сурат мегирад, воридшавии ретсепторҳои AMPA-и иловагиро ба мембранаи постсинапсии нейронҳои дофаминергӣ дар бар мегиранд. Тадқиқотҳо дар мушҳо нишон медиҳанд, ки таъсири кокаин дар давоми ду ҳафта боиси тағйироти дарозмуддат дар соҳаи вентралии сарпӯш мегардад. Гузашта аз ин, таъсири лаззат аз маводи мухаддир рафтори марбут ба гирифтан ва истеъмоли онро тақвият медиҳад, то даме ки ин ба одат табдил ёбад. Дар аввал раванд дар қисми вентралии стриатум, асосан дар маркази тақвият сурат мегирад, вале баъд тағйирот дар қисми болоии стриатум (''dorsal striatum'') инкишоф меёбанд. Тахмин меравад, ки тағйироти нейронҳои вобаста ба аддиксия тавассути пайдоиши пайдарпайи каскади дорсалӣ дар пайвастҳои мутақобилаи байни ду соҳаи дар боло зикршуда сурат мегиранд&lt;ref name=Belin&gt;{{статья |заглавие=Cocaine Seeking habits depend upon dopamine-dependent serial connectivity linking the ventral with the dorsal striatum |издание=[[Neuron (журнал)|Neuron]] |номер=57 |страницы=432—441 |access-date=2013-05-06 |язык=en |тип=journal |автор=Belin, D.; B.J. Everitt |год=2008 |издательство=[[Cell Press]]}}&lt;/ref&gt;.

Ба майл ба пайдоиши вобастагии маводи мухаддир якчанд омилҳо таъсир мерасонанд. Эҳтимол аст, ки он ба қишри пешпешонии мағзи сар алоқаманд бошад, ки барои қазоватҳо, қарорҳои таваккалӣ ва назорати импулсивӣ масъул аст. Ин метавонад шарҳ диҳад, ки чаро кӯдакон ба нашъамандӣ бештар майл доранд. Тадқиқотҳои алоҳида нишон медиҳанд, ки кӯдакони аз 10 то 12-сола, ки дар рафторашон камтар худдорӣ нишон медиҳанд, дар минтақаи хавфи ниҳоӣ барои пайдоиши аддиксия ба маводи мухаддир қарор доранд&lt;ref name=Tarter&gt;{{статья |заглавие=Neurobehavioral disinhibition in childhood predicts early age at onset of substance use disorder |издание=[[American Journal of Psychiatry]] |номер=160 |страницы=1078—1085 |access-date=2013-05-07 |язык=en |тип=journal |автор=Tarter, R.E.; L. Kirisci, A. Mezzich, J.R. Cornelius |год=2003}}&lt;/ref&gt;.

== Халосӣ аз аддиксияҳо, табобат == 
Ягона усули исботшудаи самарабахш (тибқи маълумоти АА ва мутахассисон) барои халосӣ аз рафтори аддиктивӣ ё кам кардани вобастагии аддиктивӣ иштирок дар мебошад, вақте одамони гирифтори ин ё он вобастагӣ ҷамъ меоянд, то мушкилоти худро баён кунанд ва ҳамдигарро дар роҳи халосӣ аз ниёзҳои васвасаомез дастгирӣ намоянд. Намунаи маъруфи чунин гурӯҳҳо ҷомеаҳои «Алкоголикҳои Гӯмном» мебошанд. Ягона шарт барои узвият — хоҳиши даст кашидан аз нӯшокиҳои спиртӣ мебошад. Аъзои «Алкоголикҳои Гӯмном» на ҳаққи узвият ва на ҳаққи дохилшавӣ намесупоранд, онҳо худро бо хайрияҳои ихтиёрии худ таъмин мекунанд. Ҳадафи асосии гузаронидани ҷаласаҳои гурӯҳҳо нигоҳ доштани тарзи ҳаёти ҳушёр (истеъмол накардани спирт), инчунин кӯмак ба дигарон дар ҳалли ин мушкилот мебошад. Бо муошират дар ҷаласаҳо, иштирокчиён таҷриба, нерӯи худро мубодила мекунанд, дар бораи кӣ будани худ, бо онҳо чӣ рӯй дод ва ҳоло чӣ гуна зиндагӣ мекунанд, нақл мекунанд. Дар баробари гурӯҳҳои «Алкоголикҳои Гӯмном», аксар вақт гурӯҳҳо барои ҳамвобастагон — яъне барои хешовандон ё наздикони одамоне, ки одати шахси вобаста ба зиндагии онҳо таъсири манфӣ мерасонад, ташкил карда мешаванд&lt;ref name=&quot;CRNKOVIC1998&quot;&gt;{{статья |заглавие=A Systems Approach to the Treatment of Chemical Addiction |издание={{нп1|Contemporary Family Therapy}} |том=20 |номер=1 |страницы=25—36 |doi=10.1023/A:1025084516633 |issn=1573-3335 |язык=en |тип=journal |автор=Crnkovic, A. Elaine; DelCampo, Robert L. |месяц=3 |год=1998}}&lt;/ref&gt;.

Дар асоси таҷрибаи «Алкоголикҳои Гӯмном» гурӯҳҳои шабеҳи худкӯмакӣ оид ба дигар вобастагиҳо ташкил карда шуданд: Нашъамандони Гӯмном, Кӯдакони Калонсоли Алкоголикҳо, Сигоркашони Гӯмном, Қиморбозони Гӯмном ва ғайра. Дар маҷмӯъ, гурӯҳҳои мухталиф усулҳои гуногунро аз комилан ғайридинӣ то динӣ истифода мебаранд. Тахмине вуҷуд дорад, ки ҳамкории иҷтимоӣ эҳтимолияти муваффақиятро дар халосӣ аз вобастагӣ аз сабаби самаранокии дастҷамъона зиёд мекунад ва дар натиҷаи он ки нейротрансмиттерҳои дар ҷараёни вохӯриҳо хориҷшаванда метавонанд эҳсоси лаззатро ба таври табиӣ бидуни ниёз ба истеъмоли маводи мухаддир ё спирт ба вуҷуд оранд&lt;ref&gt;{{cite web|author=Poquérusse, Jessie|title=The Neuroscience of Sharing|url=https://www.uniiverse.com/neuroscience|lang=en|website=Universe.com|access-date=2012-08-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20130508192042/https://www.uniiverse.com/neuroscience|archive-date=2013-05-08|url-status=dead|accessdate=2026-01-21|archivedate=2013-05-08|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130508192042/https://www.uniiverse.com/neuroscience}}&lt;/ref&gt;.

Дар асоси фаъолияти бисёре аз гурӯҳҳои худкӯмакӣ барномаи «12 қадам» меистад. Дар аввал аз ҷониби «Алкоголикҳои Гӯмном» ҳамчун усули халосӣ аз майзадагӣ пешниҳод шуда буд&lt;ref name=&quot;APA&quot;&gt;{{книга |заглавие=APA dictionary of psychology |ссылка=https://archive.org/details/apadictionaryofp00vand |издательство=[[Американская психологическая ассоциация|American Psychological Association]] |год=2007 |место=[[Вашингтон|Washington, DC]] |издание=1st |isbn=1-59147-380-2 |oclc=65407150 |ref=VandenBos |язык=en |автор=VandenBos, Gary R.}}&lt;/ref&gt;, дувоздаҳ қадам дар китоби «Алкоголикҳои Гӯмном» дар соли 1939 нашр шуданд&lt;ref name=&quot;BIGBOOK&quot;&gt;{{книга |заглавие=Alcoholics Anonymous |издательство=Alcoholics Anonymous World Services |год=2001 |издание=4th |isbn=1-893007-16-2 |oclc=32014950 |ссылка=http://www.aa.org/bigbookonline/ |ref=BIGBOOK |язык=en |автор=Alcoholics Anonymous; Bill W. |месяц=6 |archive-date=2006-03-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060330141757/http://www.aa.org/bigbookonline/ }}&lt;/ref&gt;. Дар оянда усул барои дигар шаклҳои вобастагиҳо мутобиқ карда шуд. Ассотсиатсияи равоншиносии Амрико қадамҳои зеринро дар ин усул ҷудо мекунад&lt;ref name=&quot;APA&quot;/&gt;:

эътирофи иштирокчӣ, ки ӯ наметавонад вобастагиҳо ё маҷбуриятҳои худро назорат кунад;

таҳлили хатогиҳои гузашта бо кӯмаки шахсе, ки аллакай ин роҳро гузаштааст;

ислоҳи ин хатогиҳо;

омӯзиши зиндагӣ бидуни вобастагӣ мувофиқи қоидаҳои нави рафтор;

кӯмак ба дигар одамоне, ки аз чунин вобастагӣ ё рафтори васвасаомез азият мекашанд.

Дар баробари чунин гурӯҳҳо инчунин як қатор равишҳои пешгирикунанда ва терапевтӣ барои мубориза бо аддиксияҳо мавҷуданд. Масалан, табобати маъмули ҷойгузини нашъамандӣ, ки дар натиҷаи истеъмоли опиатҳо ([[героин]] ва ғайра) ба вуҷуд омадааст, табобати ҷойгузини метадонӣ мебошад. Табобат бо метадон пеш аз ҳама ҳадафи иҷтимоикунонии нашъамандон, боздоштани онҳо аз ворид кардани маводи мухаддир ба дохили рагро дорад. Табобат қатъиян зери назорати духтури муолиҷавӣ гузаронида мешавад ва иштироки дигар мутахассисони заруриро талаб мекунад. Одатан, метадон дар шакли моеъи бо шарбат омехташуда истифода мешавад ва он ба таври даҳонӣ қабул мегардад.

Дигар анальгетики нашъаовар, ки барои табобати ҷойгузин истифода мешавад, бупренорфин мебошад, ки эҳтимолан аз метадон бехатартар аст&lt;ref name=Vocci&gt;{{статья |заглавие=A Medication development for addictive disorders: The state of the science |издание=[[American Journal of Psychiatry]] |номер=162 |страницы=1431—1440 |access-date=2013-05-07 |язык=en |тип=journal |автор=Vocci, F. J.; J. Acri, A. Elkashef |год=2005}}&lt;/ref&gt;. Омили маҳдудкунанда барои истифодаи васеътари он дар табобати ҷойгузин нархи дору мебошад (тибқи баъзе ҳисобҳо, он ҳадди аққал 10 маротиба гаронтар аст нисбат ба метадон).

Тадқиқотҳое гузаронида мешаванд, ки имкони синтез кардани антителаҳоро нишон медиҳанд, ки ба таъсири маводи мухаддир ба мағзи сар монеъ шуда, эҳсоси лаззатро ба ҳадди аққал мерасонанд. Вақтҳои охир ваксинаҳо бар зидди кокаин, [[героин]], метамфетамин ва никотин таҳия шудаанд. Озмоиши ин доруҳо бо умеди истифодаи онҳо ҳамчун воситаи пешгирикунанда ва барқарорсозанда барои шахсони гирифтори аддиксия ё моил ба онҳо сурат мегирад&lt;ref name=Cerny&gt;{{статья |заглавие=Vaccines against nicotine |издание={{нп1|Human Vaccines &amp; Immunotherapeutics|Human Vaccines||Human Vaccines &amp; Immunotherapeutics}} |номер=5 |страницы=200—205 |access-date=2013-05-07 |язык=en |автор=Cerny, E. H.; T. Cerny |год=2009 |тип=journal}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=Carroll&gt;{{статья |заглавие=Synthesis of mercapto-(+)-methamphetamine haptens and their use for obtaining improved epitope density on (+)-methamphetamine conjugate vaccines |издание={{нп1|Journal of Medicinal Chemistry|Journal of Medical Chemistry||Journal of Medicinal Chemistry}} |номер=54 |страницы=5221—5228 |access-date=2013-05-07 |язык=en |тип=journal |автор=Carroll, F. L.; B.E. Blouch, R.R. Pidaparthi |год=2011}}&lt;/ref&gt;.

Боз як усуле, ки барои истифода дар табобати аддиксияҳо баррасӣ мешавад, усули ҳавасмандгардонии сохторҳои амиқи мағзи сар мебошад. Ин усул аз ҷойгир кардани дастгоҳи махсус дар мағзи сари бемор тавассути ҷарроҳӣ иборат аст, ки минбаъд ба минтақаҳои муайяни мағзи сар таъсири сусти электрикӣ мерасонад. Дар ҳоли ҳозир усул барои табобати, масалан, ихтилоли ҳаракатӣ, ба монанди бемории Паркинсон истифода мешавад, аммо тахминҳо вуҷуд доранд, ки он метавонад барои аддиксияҳо низ муассир бошад&lt;ref&gt;Nuttin B, Cosyns P, Demeulemeester H, Gybels J, Meyerson B (1999). «Electrical stimulation in anterior limbs of internal capsules in patients with obsessive-compulsive disorder». ''Lancet''. 1999 Oct 30;354(9189):1526 PMID 10551504&lt;/ref&gt;&lt;ref name=Mantione&gt;{{статья |заглавие=Smoking cessation and weight loss after chronic deep brain stimulation of the nucleus accumbens: Therapeutic and research implications: Case report |издание=Neurosurgery |номер=66 |страницы=E218 |access-date=2013-05-07 |язык=en |тип=journal |автор=Mantione, M.; W. van den Brink, P.R. Schuurman, D. Denys |год=2010}}&lt;/ref&gt;. Таъсир метавонад ба маркази тақвият, ҷисми рахдор, ба қисми болоии стриатум (''dorsal striatum'') ва ба минтақаи медиалии пешпешонии қишри мағзи сар сурат гирад&lt;ref name=Luigjes&gt;{{статья |заглавие=Deep brain stimulation in addiction: a review of potential brain targets |издание={{нп1|Molecular Psychiatry}} |access-date=2013-05-07 |язык=en |тип=journal |автор=Luigjes, J.; W. van den Brink, M. Feenstra |год=2011}}&lt;/ref&gt;.

== Ҳамчунин нигаред ==

[[Аддиктология]]

[[Вобастагии доруӣ]]

[[Вобастагии рафторӣ]] (Вобастагии ғайрикимиёвӣ)

[[Нашъамандӣ]]

[[Синдроми вобастагӣ]]

[[Синдроми вобастагии равонӣ]]

[[Синдроми вобастагии физиологӣ]]

[[Танбалӣ]]

[[Танҳоӣ]]

[[Перфекcионизм]]

[[Одат]]

[[Прокрастинатсия]]

[[Синдроми зиндагии ба таъхир афтода]]


== Эзоҳ ==
&lt;references /&gt;
== Пайвандҳои беруна ==

{{статья|автор=Макушина О.П.|заглавие=Склонность к различным аддикциям в современной семье|ссылка=http://psyjournals.ru/social_psy/2011/n4/48518_full.shtml|язык=ru|издание=Социальная психология и общество|год=2011|выпуск=4|страницы=111—122}}

''Лешнер А. И.'' Зависимость — это болезнь мозга, и это имеет значение Пер. с англ. Н. Д. Фирсовой (2018)

[http://shkolazhizni.ru/archive/0/n-1895/ Аддикция, или что общего между толстяком, алкоголиком и влюбленным?] — мақола дар сайти «Школа жизни»

[http://psychology.net.ru/articles/print.html?page_id=124 Об аддикциях и аддиктивном поведении] — мақола дар сайти «Мир психологии»

[https://web.archive.org/web/20110628035553/http://medinfa.ru/article/28/3591/ Трудоголизм — это болезнь, точно такая же, как и любая психологическая зависимость]

[http://rl-online.ru/index.html Журнал «развитие личности»] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20211130155542/http://rl-online.ru/index.html |date=2021-11-30 }}

= Адабиёт =
{{Илм}}
{{Authority control|suppress=P434}}

[[Гурӯҳ:Вобастагӣ]]
[[Гурӯҳ:Нашъамандӣ]]</text>
      <sha1>9596y022pr2363vswyctmqud591z4kk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Фенербоғча (бошгоҳи футбол)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>328038</id>
    <revision>
      <id>1477297</id>
      <parentid>1459203</parentid>
      <timestamp>2026-06-18T12:11:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Zafer</username>
        <id>20028</id>
      </contributor>
      <comment>Updated + Manager [[İsmail Kartal]] https://t24.com.tr/spor/fenerbahcenin-teknik-direktoru-belli-oldu,1329645?_t=1781777828487</comment>
      <origin>1477297</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5325" sha1="83ulxg1u0jhk8jnnjbx9ge7o51sycq1" xml:space="preserve">{{Ҷаъбаи БФ
 |замина         = #FFD100
 |матн           = #002D72
 |ном            = {{Парчами Туркия}} Фенербоғча
 |мавсими ҷорӣ   = 2025/26
 |логотип        =
 |номи пурра     = Бошгоҳи варзишии «Фенербоғча» &lt;br&gt; ({{lang-tr|Fenerbahçe Spor Kulübü}})
 |лақаб          = «Қанориҳои зард» ({{lang-tr|Sarı Kanaryalar}})
 |таъсис         = 03.05.1907
 |барҳам         = 
 |майдон         = {{Парчами Туркия}} «[[Шӯкрӯ Сараҷоглу (варзишгоҳ)|Шӯкрӯ Сараҷоглу]]», [[Истанбул]]
 |ғунҷоиш        = 50 509
 |молик          = 
 |президент      = {{Парчами Туркия}} Азиз Йылдырым
 |мудир          = 
 |мудири кул     = 
 |мураббӣ        = {{Парчами Туркиян}} [[Исмаил Картал]]
 |капитан        = {{Парчами Словакия}} [[Милан Шкриняр]]
 |рейтинг        = ҷойи 42-ум дар [[Ҷадвали зарибҳои УЕФА|раддабандии УЕФА]]&lt;ref&gt;{{cite web|url= https://www.uefa.com/nationalassociations/uefarankings/club/?year=2026|title=Раддабандии УЕФА барои бошгоҳҳо|website=uefa.com|accessdate=2026-01-25}}&lt;/ref&gt;
 |буҷет          = 
 |сарпараст      = Otokoç
 |мусобиқа       = [[Чемпионати футболи Туркия|Суперлигаи Туркия]]
 |мавсим         = 2024/25
 |мавқеъ         = [[Акс:Silver star.png|20px|Медали нуқра]] ҷойи '''2-юм'''
 |сайт           = https://www.fenerbahce.org/
 |pattern_la1    = _fenerbahce2526h
 |pattern_b1     = _fenerbahce2526h
 |pattern_ra1    = _fenerbahce2526h
 |pattern_sh1    = _fenerbahce2526h
 |pattern_so1    = _adidasnavy
 |leftarm1       = FFFFFF
 |body1          = FFFFFF
 |rightarm1      = FFFFFF
 |shorts1        = FFFFFF
 |socks1         = FFFFFF
 |pattern_la2    = _fenerbahce2526a
 |pattern_b2     = _fenerbahce2526a
 |pattern_ra2    = _fenerbahce2526a
 |pattern_sh2    = _fenerbahce2526a
 |pattern_so2    = _adidasnavy
 |leftarm2       = FFFF00
 |body2          = FFFF00
 |rightarm2      = FFFF00
 |shorts2        = FFFF00
 |socks2         = FFFF00
 |pattern_la3    = _fenerbahce2526t
 |pattern_b3     = _fenerbahce2526t
 |pattern_ra3    = _fenerbahce2526t
 |pattern_sh3    = _fenerbahce2526t
 |pattern_so3    = _fenerbahce2526tl
 |leftarm3       = 000040
 |body3          = 000040
 |rightarm3      = 000040
 |shorts3        = 000040
 |socks3         = 000040
}}

'''«Фенербоғча»''' ({{lang-tr|Fenerbahçe Spor Kulübü}}) — бошгоҳи футболи [[Туркия|туркӣ]], аз шаҳри [[Истанбул]], ки дар [[Чемпионати футболи Туркия|Суперлигаи Туркия]] баромад мекунад.

== Таърих ==

== Варзишгоҳ ==

== Ҷоизаҳо ==
=== Миллӣ ===
* '''[[Чемпионати футболи Туркия|Чемпионати Туркия]]'''
** [[Акс:Gold medal icon.svg|15px]]  '''Қаҳрамон (19)''': 1959, 1960/61, 1963/64, 1964/65, 1967/68, 1969/70, 1973/74, 1974/75, 1977/78, 1982/83, 1984/85, 1988/89, 1995/96, 2000/01, 2003/04, 2004/05, 2006/07, 2010/11, 2013/14
** [[Акс:Silver medal icon.svg|15px]] '''Ноиби қаҳрамон (26)''': 1959/60, 1961/62, 1966/67, 1970/71, 1972/73, 1975/76, 1976/77, 1979/80, 1983/84, 1989/90, 1991/92, 1993/94, 1997/98, 2001/02, 2005/06, 2007/08, 2009/10, 2011/12, 2012/13, 2014/15, 2015/16, 2017/18, 2021/22, 2022/23, 2023/24, 2024/25
** [[Акс:Bronze medal icon.svg|15px]] '''Мақоми сеюм (8):''' 1962/63, 1971/72, 1978/79, 1981/82, 1996/97, 1998/99, 2016/17, 2020/21
* '''[[Ҷоми футболи Туркия|Ҷоми Туркия]]'''
** [[Акс:Gold medal icon.svg|15px]] '''Ғолиб (7):''' 1967/68, 1973/74, 1978/79, 1982/83, 2011/12, 2012/13, 2022/23
** [[Акс:Silver medal icon.svg|15px]] '''Финалист (11):''' 1962/63, 1964/65, 1988/89, 1995/96, 2000/01, 2004/05, 2005/06, 2008/09, 2009/10, 2015/16, 2017/18
* '''[[Суперҷоми футболи Туркия|Суперҷоми Туркия]]'''
** [[Акс:Gold medal icon.svg|15px]] '''Ғолиб (10):''' 1968, 1973, 1975, 1984, 1985, 1990, 2007, 2009, 2014, 2025

=== Байналмилалӣ ===
* {{Ҷоми Лигаи Қаҳрамонҳои УЕФА|20px}} '''[[Лигаи Қаҳрамонҳои УЕФА]]'''
** '''Чаҳорякниҳоӣ:''' 2007/08
* [[Акс:Coppauefa.png|15px]] '''[[Лигаи Урупо УЕФА]]'''
** '''Нимниҳоӣ:''' 2012/13
* '''[[Ҷоми ҷомдорони УЕФА]]'''
** '''Чаҳорякниҳоӣ:''' 1963/64
* '''[[Ҷоми Балкан]]'''
** [[Акс:Gold medal icon.svg|15px]]  '''Ғолиб:''' 1966/67

== Ҳайати ҳозира ==

== Гузаришҳо ==

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Пайвандҳо ==
* [http://www.fenerbahce.org Сомонаи расмии бошгоҳи футболи «Фенербоғча»]

[[Гурӯҳ:Бошгоҳҳои футболӣ]]
[[Гурӯҳ:Бошгоҳҳои футбол аз рӯи алифбо]]
[[Гурӯҳ:Бошгоҳҳои футболи Туркия]]</text>
      <sha1>83ulxg1u0jhk8jnnjbx9ge7o51sycq1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ноам Чомский</title>
    <ns>0</ns>
    <id>329112</id>
    <revision>
      <id>1477596</id>
      <parentid>1470024</parentid>
      <timestamp>2026-06-19T11:01:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>30618</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1477596</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9912" sha1="6n6an0ioxnvsmb22o3pptr6h2zd5ri2" xml:space="preserve">{{Олим}}
'''Аврам Ноам (Ноум) Чомский''' (бештар ҳамчун Х''омский'' ё ''Чомский'' навишта мешавад),{{Lang-en|Avram Noam Chomsky}}  [ {{IPA|ˈnoʊm ˈtʃɒmski}} ]; [[7 декабр|7 декабри]] [[соли 1928]], [[Филаделфия]], [[Пенсилвания]], [[Иёлоти Муттаҳидаи Амрико|ИМА]] ) забоншинос, нависандаи сиёсӣ ва файласуфи [[Иёлоти Муттаҳидаи Амрико|амрикоӣ]] аст файласуф  ва назарипардоз. Профессори [[Забоншиносӣ|забоншиносии]] [[Пажӯҳишгоҳи технологии Массачусетс]], ӯ муаллифи ''&quot;Иерархияи Чомский&quot;'', таснифоти забонҳои расмӣ мебошад. Кори ӯ дар бораи [[Дастури зоишӣ|грамматикаҳои тавлидӣ]] ба коҳиши [[бихевиоризм]] ва рушди [[илмҳои шинохтӣ]] саҳми назаррас гузоштааст. Илова бар корҳои забоншиносии худ, Чомский бо ақидаҳои [[Сиёсат|сиёсии]] [[Тундгароӣ|радикалии]] чапгарои худ, инчунин нақди сиёсати хориҷии ҳукумати [[Иёлоти Муттаҳидаи Амрико|ИМА]] машҳур аст. Чомский худро ҳамчун як сотсиалисти либертарианӣ ва ҷонибдори анархо-синдикализм муаррифӣ мекунад.

Нью-Йорк Таймс Бук Ревью боре навишта буд: &quot;Бо назардошти нерӯ, доираи васеъ  аслият ва таъсири ғояҳои ӯ, Ноам Чомский метавонад муҳимтарин ҳуши зиндаи имрӯза бошад&quot; (гарчанде ки, чунон ки Чомский бо истеҳзо қайд кард, мақола баъдтар аз он шикоят мекунад, ки навиштаҳои сиёсии ӯ, ки &quot;The New York Times&quot; аксар вақт онҳоро ба таҳриф кардани далелҳо айбдор мекунад, &quot;ба таври девонавор соддаанд&quot;). Тибқи Arts and Humanities Citation Index  байни солҳои 1980 ва 1992, Чомский аз ҳама бештар [[Намояи истинодӣ|иқтибосшуда]] ва ҳаштумин манбаи маъмултарин барои иқтибосҳо дар маҷмӯъ шуморида аст&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://web.mit.edu/newsoffice/1992/citation-0415.html|title=Chomsky Is Citation Champ|accessdate=2010-10-24|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140223140625/http://web.mit.edu/newsoffice/1992/citation-0415.html|archivedate=2014-02-23}}&lt;/ref&gt;  .

== Ном ==
Дар забони англисӣ, ин ном ҳамчун ''Аврам Ноам Чомский'' (''Avram Noam Chomsky'') навишта мешавад, ки дар он Аврам (אברהם [avraham], аксар вақт [avraam] дар гуфтугӯ, ки аз хориҷ кардани ה [h &gt; садои сифр] дар бисёр лаҳҷаҳои [[Йидиш|идишӣ]] таъсир гирифтааст) ва Ноам (נועם) номҳои яҳудӣ мебошанд. Пайдоиши номи хонаводагии Чомский топонимӣ буда, аз номи шаҳр ва баъдтар (аз соли 1793) шаҳри Чомск (айни замон дар ноҳияи Дрохичини вилояти Брест дар Беларус) гирифта шудааст. Забоншиносон, мисли ӯ, номро мувофиқи қоидаҳои хондани забони англисӣ талаффуз мекунанд: '''Evrem Noum Chomsky''' &lt;sup&gt;( [//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/8/81/En-uk-Noam_Chomsky.ogg садо] )&lt;/sup&gt; .

== Зиндагинома ==
Ноам Чомский соли 1928 дар [[Филаделфия|Филаделфияи]] [[Пенсилвания]] дар оилаи яҳудӣ таваллуд шудааст. Падари ӯ профессор Вилям Чомский, олими забони ибронӣ (1896–1977, зодаи Купел, губернатории Волн ) ва модараш Элси Симоновская дар Бобруйск зода шудааст. Забони модарии волидонаш [[йидиш]] буд, аммо дар оила бо он гап намезаданд  .

Ибтидо аз соли 1945, Ноам Чомский дар [[Донишгоҳи Пенсилвания]] [[фалсафа]] ва [[Забоншиносӣ|забоншиносиро]] омӯхт. Яке аз муаллимони ӯ профессори забоншиносӣ Зеллиг Ҳаррис буд. Ӯ ба Чомский машварат дод, ки сохтори систематикии баъзе забонҳоро тартиб диҳад &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.muskingum.edu/~psych/psycweb/history/chomsky.htm#1|title=Psychology History|accessdate=2010-10-09|archiveurl=https://web.archive.org/web/20100709145608/http://www.muskingum.edu/~psych/psycweb/history/chomsky.htm#1|archivedate=2010-07-09}}&lt;/ref&gt; . Назари сиёсии Ҳаррис низ ба Чомский таъсири қавӣ гузоштаанд.
[[Акс:Noam_Chomsky_WSF_-_2003.jpg|рост|мини|250x250пкс|Ноам Чомский дар Форуми ҷаҳонии иҷтимоӣ дар соли 2003]]

== Ҷусторҳои вобаста ==
{{Div col}}
* [[Ним Чимпский]]
{{Сутунҳо/охир}}

== Эзоҳ ==
{{Эзоҳ}}

== Пайвандҳо ==

* {{Вебгоҳи расмӣ}}
* [https://web.archive.org/web/20121023223649/http://www.adme.ru/psihologiya/10-sposobov-manipulirovaniya-lyudmi-s-pomoschyu-smi-406155/ 10 способов манипулирования людьми с помощью СМИ — разработка Н. Хомского]
* [http://www.kommersant.ru/doc.aspx?DocsID=632334 Комплекс Хомского]
* [http://www.scepsis.ru/authors/id_23.html Ноам Хомский в библиотеке сайта журнала «Скепсис»]
* ''Тарасов&amp;amp;nbsp;А.&amp;amp;nbsp;Н.'' [http://www.scepsis.ru/library/print/id_555.html «Хомскианская революция» в России] // Скепсис, 23 сентября 2003 — 15 февраля 2004 ([https://web.archive.org/web/20130613042222/http://www.politjournal.ru/index.php?action=Articles&amp;dirid=40&amp;tek=778&amp;issue=2 В сокращенном виде] опубликован в «[[Политический журнал|Политическом журнале]]», 2004, № 9)
* Jeffrey Blankfort о Хомском. [http://www.voltairenet.org/article143519.html part#1] [http://www.voltairenet.org/article143635.html part#2] [http://www.voltairenet.org/article143703.html part#3]
* [http://ec-dejavu.ru/s/Secular_Priesthood.html Ноам Хомский. Секулярное священство и опасности, которые таит демократия]
* [http://left.ru/2005/3/ioffe120.phtml Преодоление Хомского] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20191018174718/http://left.ru/2005/3/ioffe120.phtml |date=2019-10-18 }} left.ru
* [http://censura.ru/articles/chomskyandmind.htm Дискуссия в МГУ: Помогает ли Хомский понять сознание?]
* [http://left.ru/2005/3/govans120.phtml Галерея мерзавцев Хомского] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20191018174717/http://left.ru/2005/3/govans120.phtml |date=2019-10-18 }} left.ru
* [https://web.archive.org/web/20100904024411/http://www.archipelag.ru/geoeconomics/global/fight/ Ноам Хомский и его борьба против нового мирового порядка]
* [https://web.archive.org/web/20160304120613/http://www.sorokinfond.ru/index.php?id=832 Константин Гусов: Неолиберализм как нелиберализм или Ноам Хомский — лингвист-политолог]
* ''Ольга Митренина.'' [http://krotov.info/libr_min/13_m/it/renina.htm Бесцветные зелёные идеи живут и побеждают] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20160811035426/http://krotov.info/libr_min/13_m/it/renina.htm |date=2016-08-11 }}
* [https://newtonew.com/hero/nauka-i-obrazovanie-noam-homskij-apple-i-ischezajushchee-detstvo Великий бунтарь-языковед Хомский о языке, школе и детях] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20191018174717/https://newtonew.com/hero/nauka-i-obrazovanie-noam-homskij-apple-i-ischezajushchee-detstvo |date=2019-10-18 }}
* [http://polismi.ru/politika/sled-anakondy/183-gegemoniya-i-ejo-alternativy.html Гегемония и её Альтернативы] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20160815051559/http://polismi.ru/politika/sled-anakondy/183-gegemoniya-i-ejo-alternativy.html |date=2016-08-15 }}
* {{Cite web|url=https://www.abc.net.au/news/2011-06-09/lapkinchomsky/2751644|title=Ethical perversion, not peace, is Chomsky's raison d'etre|author=Ted Lapkin|date=2011-06-09|publisher=ABC News|lang=en|accessdate=2025-12-27}}
{{Authority control}}
[[Гурӯҳ:Зодагони Филаделфия]]
[[Гурӯҳ:Шахсиятҳо аз рӯи алифбо]]
[[Гурӯҳ:Афроди зинда]]
[[Гурӯҳ:Википедия:Мақолаҳои бо сарчашма аз Викидода]]
[[Гурӯҳ:Зодагони соли 1928]]
[[Гурӯҳ:Зодагони 7 декабр]]</text>
      <sha1>6n6an0ioxnvsmb22o3pptr6h2zd5ri2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Академияи Қӯшунҳои сарҳадӣ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>329320</id>
    <revision>
      <id>1477323</id>
      <parentid>1461117</parentid>
      <timestamp>2026-06-18T16:47:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>30618</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1477323</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5426" sha1="tqxzrgv8o4btr6kcm28xegp5kp54qwd" xml:space="preserve">{{Infobox school|name=Higher Border Institute of the State Committee for National Security|country={{flag|Tajikistan}}|established={{start year and age|2001}}|affiliations=[[State Committee for National Security (Tajikistan)|State Committee for National Security]]}}'''Академияи Қӯшунҳои сарҳадӣ''' - расман ҳамчун '''Донишкадаи олии сарҳадии Қӯшунҳои сарҳадии''' Кумитаи давлатии амнияти миллии Тоҷикистон маъруф аст, як коллеҷи таҳсилоти олӣ барои тайёр кардани афсарони Қӯшунҳои сарҳадии Тоҷикистон мебошад, ки дар [[Душанбе|шаҳри Душанбе]], пойтахти [[Тоҷикистон]], ҷойгир аст. '''Донишкада''' як [[Муассисаи таълимии таҳсилоти олии касбӣ|Муассисаи таълимии таҳсилоти олии касбии давлатӣ]]  аст. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.adlia.tj/show_doc.fwx?rgn=15763|title=Постановление Правительства Республики Таджикистан от 2 сентября 2010 года, № 432 &quot;О Государственном учреждении высшего военного профессионального образования &quot;Высшее пограничное училище (военный институт)&quot; Государственного комитета национальной безопасности Республики Таджикистан&quot;|website=www.adlia.tj|accessdate=2021-07-09|archivedate=2021-07-09|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210709190412/http://www.adlia.tj/show_doc.fwx?rgn=15763}}&lt;/ref&gt;

== Таърих ==
Академияи Қӯшунҳои Сарҳадӣ [[соли 2001]] таъсис ёфтааст., ки аввалин 28 афсарони марзбон онро соли 2004 хатм карданд.

== Академикҳо ==
Хатмкунандагон ҳамчун [[Таҳмадор|лейтенант]] дар нерӯҳои марзӣ таъин карда мешаванд. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://avesta.tj/2018/07/05/v-dushanbe-proshla-tseremoniya-vrucheniya-diplomov-120-vypusknikam-vysshego-pogranichnogo-instituta/|title=В Душанбе прошла церемония вручения дипломов 120 выпускникам Высшего пограничного института|website=Avesta - информационное агентство|date=2018-07-05|accessdate=2021-07-09}}&lt;/ref&gt; То соли 2016, дар [[донишкада]] зиёда аз 700 [[афсар]] таълим гирифтааст. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://asiaplustj.info/en/news/tajikistan/security/20160704/120-young-officers-join-tajik-border-troops|title=120 young officers join Tajik border troops &amp;#124; Tajikistan News ASIA-Plus}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://mfa.tj/ru/baku/view/4154/rech-na-torzhestvennom-zasedanii-v-chest-25-letiya-obrazovaniya-pogranichnykh-voisk-respubliki-tadzhikistan|title=Речь на торжественном заседании в честь 25-летия образования Пограничных войск Республики Таджикистан|website=mfa.tj|date=May 28, 2019}}&lt;/ref&gt; Дар ин ҷо курсҳои махсус баргузор мешаванд, ки аз ҷониби Созмони Амният ва Ҳамкории Аврупо назорат карда мешаванд. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.osce.org/tajikistan/86053|title=Tajik border guards trained by OSCE|date=November 30, 2011|accessdate=2013-09-26}}&lt;/ref&gt;

== Сардорҳои академия ==

* [[Абдураҳмон Азимов]] (-августи 2015) &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://erasmusplus.tj/?page_id=115|title=Университеты Таджикистана {{!}} Erasmus+|lang=ru-RU|accessdate=2021-07-09|archivedate=2017-05-16|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170516002343/http://erasmusplus.tj/?page_id=115}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://centrasia.org/person2.php?st=1013880913|title=АЗИМОВ Абдурахмон {{!}} ЦентрАзия|website=centrasia.org|accessdate=2021-07-09}}&lt;/ref&gt;
* Шоҳиёни Абдусаттор (?) &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://innovation.tj/ru/normativno-pravovie-akti/53-bez-kategorii/581-vysshij-pogranichnyj-institut-gosudarstvenogo-komiteta-natsionalnoj-bezopasnosti-respubliki-tadzhikistan|title=Высший пограничный институт Государственого комитета национальной безопасности Республики Таджикистан|website=innovation.tj|accessdate=2021-07-09}}&lt;/ref&gt;
* Бадриддин Мирзоев (?-10 июли 2020) &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://tajikistan24.com/postanovlenija-pravitelstva-respubliki-tadzhikistan-22/|title=Постановления Правительства Республики Таджикистан|website=Таджикистан 24|date=2020-07-10|lang=ru-RU|accessdate=2021-07-09}}{{Пайванди мурда|date=March 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

== Адабиёт ==
{{Эзоҳ}}

[[Гурӯҳ:Мактабҳои олии Душанбе]]
[[Гурӯҳ:Таъсисёфтагони соли 2001 дар Тоҷикистон]]</text>
      <sha1>tqxzrgv8o4btr6kcm28xegp5kp54qwd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Гуласал Пулотова</title>
    <ns>0</ns>
    <id>329717</id>
    <revision>
      <id>1477414</id>
      <parentid>1460669</parentid>
      <timestamp>2026-06-18T23:34:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>30618</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1477414</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6118" sha1="43c8eelc1w1g1b53i0ntccgdzpm5gbv" xml:space="preserve">{{Мусиқидон
| замина = solo_singer
| ном = Гуласал Пулотова
| номи аслӣ = Гуласал Пулотова
| тасвир = 
| бар = 
| тавсифи тасвир = 
| ном ҳангоми таваллуд = 
| номи пурра = 
| таърихи таваллуд = 28.03.1988
| зодгоҳ = {{Зодгоҳ|ноҳияи Спитамен}}, {{парчамбандӣ|Тоҷикистон}}
| таърихи даргузашт = 
| маҳалли даргузашт = 
| солҳои фаъолият = 2006 — то ҳол
| мамлакат = {{Парчам|Тоҷикистон}}
| касб = [[овозхон]]
| навъи садо = 
| асбоб = 
| сабк = [[шашмақом]], [[мусиқии халқӣ|халқӣ]], эстрада
| номи мустаъор = 
| гурӯҳ = Ансамбли «Садои Суғд»
| ҳамкорӣ = 
| ҷоизаҳо = [[Ҳунарпешаи шоистаи Тоҷикистон]] (2023)
| викианбор = 
| викитека = 
| вебгоҳ = 
}}

'''Гуласал Пулотова''' (тав. [[28 март]]и [[1988]], [[ноҳияи Спитамен]], [[Тоҷикистон]]) — овозхони маъруфи тоҷик, солисти ансамбли созию овозии «Садои Суғд». [[Ҳунарпешаи шоистаи Тоҷикистон]] (2023)&lt;ref name=&quot;surudi&quot;&gt;{{cite web|url=https://surudi.com/artists/789-gulasal-pulotova.html|title=Биография и песни Гуласал Пулотова|publisher=Surudi.com|lang=ru|accessdate=2026-03-26|archivedate=2026-04-13|archiveurl=https://web.archive.org/web/20260413063925/https://surudi.com/artists/789-gulasal-pulotova.html}}&lt;/ref&gt;.

== Зиндагинома ==
Гуласал Пулотова 28 марти соли 1988 дар деҳаи Куруши ноҳияи Спитамени вилояти Суғд дар оилаи ҳунарманд ба дунё омадааст. Падараш Ғуломҷон Пулотов санъаткор буд. Пас аз вафоти барвақтии падар, модараш ҳафт духтарро танҳо ба воя расонид. Гуласал дар кӯдакӣ орзуҳои зиёде, аз ҷумла ронандагӣ ва зиндагӣ дар шаҳрро дошт, аммо меҳри мусиқӣ ӯро ба саҳна кашид&lt;ref name=&quot;safina&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.youtube.com/@TV_Safina|title=Барномаи «Бэкстейҷ» бо Гуласал Пулотова|publisher=Муассисаи давлатии «Телевизиони Сафина»|lang=tg}}&lt;/ref&gt;.

Ҳарчанд наздиконаш мехостанд ӯ касби табибӣ ё омӯзгориро интихоб кунад, Гуласал қотеъона роҳи санъатро пеш гирифт. Дар ин ҷода танҳо модараш ӯро дарк ва дастгирӣ мекард&lt;ref name=&quot;farhangfm&quot;&gt;{{cite web|url=https://farhangfm.tj/2025/09/04/tartibi-pahshi-barnomaho-baroi-imrouz-04-09-2025-barnomahoi-moro-tariqi-mavji-106-5-fm-pajgir-boshed/|title=Сурудҳо дар иҷрои сароянда Гуласал Пулотова|publisher=Радиои «Фарҳанг»|date=2025-09-04}}&lt;/ref&gt;.

== Таҳсил ==
Соли 2004 пас аз хатми синфи 9 ба Коллеҷи санъати ба номи Содирхон Ҳофизи шаҳри [[Хуҷанд]] дохил шуда, соли 2008 онро хатм кард. Сипас таҳсилро дар факултаи санъати [[Донишгоҳи давлатии Хуҷанд ба номи академик Б. Ғафуров]] идома дод. Ӯ аз устодони касбӣ ба монанди Малика Оқилова, [[Ҷӯрабек Муродов]], [[Ҷӯрабек Набиев]] ва Абдуманон Дадабоев дарси маҳорат омӯхтааст&lt;ref name=&quot;surudi&quot; /&gt;.

== Фаъолияти ҳунарӣ ==
Аз соли 2008 инҷониб Гуласал Пулотова дар ансамбли созию овозии «Садои Суғд» фаъолият мекунад. Нахустин таронаи касбии ӯ дар саҳнаи бузург соли 2006 бо номи «Модар» иҷро шуд.

Гуласал дар иҷрои жанри [[Шашмақом]] маҳорати баланд дорад, аммо бештар дар жанрҳои халқӣ ва эстрада шуҳрат ёфтааст. Ӯ дар оҳангҳои худ мусиқии суннатиро бо услубҳои муосир омезиш медиҳад. Мавзуъҳои асосии таронаҳои ӯро ишқу муҳаббат, эҳтироми модар ва ватан ташкил медиҳанд. Ӯ ҳамчунин барои мухотабони узбекзабон таронаҳои узбекӣ иҷро мекунад&lt;ref name=&quot;safina&quot; /&gt;.

=== Таронаҳои машҳур ===
* «Мард бояд мард бошад»
* «Соати дидор»
* «Ману дарё»
* «Рози шавед, падарҷон»
* «Ғазалсаро»

== Ҷоизаҳо ==
* [[Ҳунарпешаи шоистаи Тоҷикистон]] (2023) — унвон аз ҷониби Президенти Тоҷикистон муҳтарам [[Эмомалӣ Раҳмон]] супорида шуд&lt;ref name=&quot;safina&quot; /&gt;.

== Зиндагии шахсӣ ==
Оиладор, соҳиби ду фарзанд мебошад.

== Эзоҳ ==
{{reflist}}

== Пайвандҳои беруна ==
* [https://surudi.com/artists/789-gulasal-pulotova.html Саҳифаи Гуласал Пулотова дар портали мусиқии Surudi.com]{{Пайванди мурда|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}

[[Гурӯҳ:Сарояндагони Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Зодагони ноҳияи Спитамен]]
[[Гурӯҳ:Ҳунарпешагони шоистаи Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Шахсиятҳо:Хуҷанд]]</text>
      <sha1>43c8eelc1w1g1b53i0ntccgdzpm5gbv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Дурбан</title>
    <ns>0</ns>
    <id>331368</id>
    <revision>
      <id>1477447</id>
      <parentid>1472040</parentid>
      <timestamp>2026-06-19T01:31:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>30618</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1477447</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8035" sha1="fndcrt4pz5zi9fwzfn676ygmxjuq43g" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Дурбан
 |номи аслӣ     = Durban
 |кишвар        = {{Парчам|Ҷумҳурии Африқои Ҷанубӣ}}
 |lat_dir = S|lat_deg = 29|lat_min = 53|lat_sec = 
 |lon_dir = E|lon_deg = 31|lon_min = 3|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = 1824
 |масоҳат       = 2556
 |баландии маркази МА = 8
 |аҳолӣ         = 3 442 361
 |соли барӯйхатгирӣ = 2011
 |вақти минтақавӣ = +2
 |сайт          = https://www.durban.gov.za/
}}

'''Дурбан''' (ба англисӣ: ''Durban''; ба зулусӣ: ''eThekwini'') — севумин шаҳри сераҳолии [[Ҷумҳурии Африқои Ҷанубӣ]] (пас аз [[Йоҳаннесбург]] ва [[Кейптаун]]) буда, дар соҳили [[Уқёнуси Ҳинд]] дар вилояти Квазулу-Натал воқеъ аст.&lt;ref name=&quot;brit&quot;&gt;[https://www.britannica.com/place/Durban Durban] — Encyclopædia Britannica&lt;/ref&gt; Бандари Дурбан серкортарин бандари [[Африқо]] ба ҳисоб меравад. Аҳолии минтақаи метрополитении Дурбан (шаҳрдории eThekwini) аз 3,9 миллион нафар мегузарад.&lt;ref name=&quot;census2011&quot;&gt;[https://census2011.adrianfrith.com/place/599 Census 2011: eThekwini]{{Пайванди мурда|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} — Statistics South Africa&lt;/ref&gt;

== Таърих ==
Минтақаи Дурбан гирду атрофи Халиҷи Наталро дар бар мегирад; ин ҷойро соли 1497, рӯзи Мавлуди Исо, баҳрнавард [[Васко да Гама]] аз дур дида, минтақаро «Натал» номид. Соли 1824 савдогарони бритониёӣ дар ин ҷо маскан гирифтанд ва бошишгоҳро Порт-Натал номиданд; соли 1835 он ба шарафи губернатори Кейп Бенҷамин Д’Урбан «Дурбан» ном гирифт.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

Дар нимаи дувуми асри XIX бандар тавсеа ёфт ва шаҳр калон шуд; аз соли 1860 ба плантатсияҳои найшакар коргарони шартномавӣ аз [[Ҳиндустон]] оварда мешуданд, ки аз онҳо яке аз бузургтарин ҷамоаҳои ҳиндутаборон берун аз Ҳиндустон ба вуҷуд омад; солҳои 1893–1914 [[Маҳатма Ганди]] дар Дурбан зиндагӣ ва кор кардааст. Дар давраи [[апартеид]] шаҳр мувофиқи қонунҳои нажодӣ тақсим шуда буд; соли 2000 Дурбан ва ноҳияҳои атроф ба шаҳрдории ягонаи метрополитении eThekwini муттаҳид карда шуданд.

== Ҷуғрофия ва иқлим ==
Дурбан дар соҳили [[Уқёнуси Ҳинд]], дар атрофи халиҷи табиӣ ҷойгир аст; қисми марказии шаҳр ҳамвор буда, дар атрофи он теппаҳои сабз воқеъ мебошанд. Масоҳати шаҳрдории eThekwini тақрибан 2556 километри мураббаъ аст.

Иқлими Дурбан субтропикии намнок буда, тобистони гарму намнок ва зимистони муътадил дорад; ҳарорати миёнаи солона тақрибан 21 °C-ро ташкил медиҳад. Боришот асосан дар моҳҳои тобистон рух медиҳад ва шаҳр бо соҳилҳои регзори худ машҳур аст.

== Аҳолӣ ==
Тибқи барӯйхатгирии соли 2011, дар шаҳрдории метрополитении eThekwini зиёда аз 3,4 миллион нафар зиндагӣ мекард ва баъдтар ин шумора аз 3,9 миллион нафар гузаштааст.&lt;ref name=&quot;census2011&quot; /&gt; Дар шаҳр зулусҳо, аҳолии англисзабон, ҳиндутаборон ва дигар гурӯҳҳо зиндагӣ мекунанд; забонҳои зулусӣ ва англисӣ забонҳои асосии муошират мебошанд. Дурбан таърихан бузургтарин ҷамоаи ҳиндутаборонро берун аз [[Ҳиндустон]] доштааст. Аз ҷиҳати дин масеҳият, ҳиндуия ва ислом густариш ёфтаанд.

== Иқтисод ==
Дурбан маркази муҳими саноатӣ ва нақлиётии Африқои Ҷанубӣ мебошад. Бандари Дурбан серкортарин бандари контейнерии минтақаи зерисаҳроии [[Африқо]] буда, тиҷорати кишвар ва давлатҳои ҳамсояро таъмин мекунад.&lt;ref name=&quot;tnpa&quot;&gt;[https://www.transnetnationalportsauthority.net/OurPorts/Durban/Pages/Overview.aspx Port of Durban] — Transnet National Ports Authority&lt;/ref&gt; Дар шаҳр ва атрофи он корхонаҳои мошинсозӣ, кимиё, нассоҷӣ ва коркарди найшакар фаъолият мекунанд.

Сайёҳӣ низ яке аз соҳаҳои асосии иқтисоди шаҳр аст; соҳили машҳури «Майлаи Тиллоӣ» (Golden Mile), меҳмонхонаҳо ва тамошобобҳои баҳрӣ ҳар сол ҳазорон сайёҳро ҷалб мекунанд.

== Нақлиёт ==
Дурбан гиреҳи муҳими нақлиётии кишвар мебошад. [[Фурудгоҳи байналмилалии Кинг-Шака]], ки соли 2010 дар шимоли шаҳр ифтитоҳ шудааст, шаҳрро бо марказҳои [[Африқо]] ва ҷаҳон мепайвандад. Бандари Дурбан, роҳҳои автомобилии тезгузари N2 ва N3 ва хатҳои роҳи оҳан Дурбанро бо Йоҳаннесбург ва дигар шаҳрҳо мепайванданд; дар дохили шаҳр системаи автобусии «Durban People Mover» амал мекунад.

== Фарҳанг ва маориф ==
Дурбан маркази муҳими фарҳангӣ ва маорифии вилояти Квазулу-Натал мебошад. Дар шаҳр Донишгоҳи Квазулу-Натал, осорхонаҳо, театрҳо ва маҷмааи баҳрии «uShaka Marine World» фаъолият мекунанд. Варзишгоҳи «Мозес Мабида» яке аз майдонҳои [[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2010]] буд.

Шаҳр бо мавҷсаворӣ (серфинг), бозори кӯчаи Виктория ва таомҳои маҳаллӣ — аз ҷумла «банни-чоу» — машҳур аст; дар наздикии Дурбан Маскани Финикси [[Маҳатма Ганди]] ҷойгир аст.

== Нигаред низ ==
* [[Ҷумҳурии Африқои Ҷанубӣ]]
* [[Йоҳаннесбург]]
* [[Кейптаун]]
* [[Уқёнуси Ҳинд]]
* [[Маҳатма Ганди]]
* [[Квазулу-Натал]]

== Эзоҳ ==
{{Эзоҳ}}

== Пайвандҳо ==
{{Умумӣ}}
* [https://www.britannica.com/place/Durban Дурбан дар Encyclopædia Britannica]
* [https://www.durban.gov.za/ Сомонаи расмии шаҳрдории eThekwini]

[[Гурӯҳ:Дурбан]]
[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои Ҷумҳурии Африқои Ҷанубӣ]]
[[Гурӯҳ:ҶАҶ]]
[[Гурӯҳ:Шаҳрҳо]]</text>
      <sha1>fndcrt4pz5zi9fwzfn676ygmxjuq43g</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Маҷид Самӣ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>331579</id>
    <revision>
      <id>1477552</id>
      <parentid>1473730</parentid>
      <timestamp>2026-06-19T07:47:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>30618</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1477552</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9149" sha1="pw9ai8ch9ep8lmx4hxpya769ojhn8o0" xml:space="preserve">{{шахсият}}
'''Маҷид Самӣ''' ({{lang-fa|مجید سمیعی}}) 19 июни соли 1937 дар [[Теҳрон|Теҳрон]] дар оилаи табиби машҳури эронӣ-нейрохирург Самии таваллуд шудааст. Айни замон ӯ роҳбари клиникаи хусусии неврология ва нейрохирургии Ҳанновер дар Олмон мебошад, ки худи ӯ онро таъсис додааст. Ӯ таҳқиқоти муҳимро дар соҳаи омосҳои майнаи сар, барқарорсозии ҷарроҳӣ ва бозсозии низоми асаби канорӣ анҷом додааст. Илова бар ин, ӯ шумораи зиёди ҷарроҳиҳоро барои омосе, ки невриномаи акустикӣ ном дорад, анҷом додааст.

== Солҳои аввали ҳаёт ва таҳсил ==
Маҷид Самии дар Теҳрон таваллуд шудааст, баъдан оилаи ӯ ба [[Рашт]] кӯчида, дар минтақаи Баҳор-ул-улум маскан гирифт. Ӯ дар ҳамон ҷо таҳсилоти ибтидоӣ гирифта, мактаби миёнаро дар [[Шаҳпур]] хатм кардааст. Баъдан ӯ ба Олмон рафт.

Дар Аврупо ӯ Донишгоҳи Майнс ба номи Иоганн Гутенбергро дар соҳаи биология ва тиб хатм намуд ва сипас таҳсили худро дар самти нейрохирургия таҳти роҳбарии Курт Шорман оғоз кард. Соли 1970 ихтисоси мазкурро ба даст овард.

Ӯ фаъолияти илмии худро ҳамчун ёвари профессор ва муовини роҳбари клиникаи нейрохирургӣ оғоз намуд. Пас аз чанд сол мудири кафедраи нейрохирургии кӯдакон гардид. Соли 1977 ӯ сартабиби клиникаи неврология ва нейрохирургии Ҳанновер таъйин шуд. Ҳамон сол ба ӯ кафедраи нейрохирургии Донишгоҳи Лейден дар Нидерланд супорида шуд. Соли 1987 Донишгоҳи Майнс ба ӯ кафедраи нейрохирургиро пешниҳод намуд. Соли 1988 ӯ фаъолияти худро дар кафедраи нейрохирургии Донишгоҳи Ҳанновер оғоз кард. Аз соли 1988 то 1992 Самии президенти Ассотсиатсияи байналмилалии нейрохирургҳо буд ва соли 1992 ба ҳайати Президиуми Федератсияи байналмилалии ҷомеаҳои нейрохирургӣ интихоб гардид.

== Мукофотҳо ==

Соли 1988 президенти Олмони Ғарбӣ ӯро бо дипломи дараҷаи I аз ҷониби ҳукумати Олмон сарфароз гардонд. Ҳамон сол ба Маҷид Самии барои саҳми арзандааш дар рушди нейрохирургия стипендияи ба номи Нидерзаксен дода шуд.

Медали тиллоии «Барои хизматҳо» (2016, [[Сербия]])&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.predsednik.rs/predsednik/ukazi-o-odlikovanjima |title=Укази о одликовањима |access-date=2023-08-14 |archive-date=2019-05-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190525014352/https://www.predsednik.rs/predsednik/ukazi-o-odlikovanjima |url-status=live }}&lt;/ref&gt;.
2017 — Медали тиллоии ба номи Н. И. Пирогов — ''барои корҳои бунёдӣ дар соҳаи нейроонкология, нейрохирургии барқарорсозӣ ва микроҷарроҳии асаб бо истифода аз маҷмааи муосири технологияи баланд ва усулҳои навигатсионӣ ва мониторингӣ''&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://new.ras.ru/nauchnoe-soobshestvo/konkursy-konferentsii-premii-i-nagrady/premii-i-zolotye-medali-imeni-vydayushchikhsya-uchenykh/laureaty-bolshoy-zolotoy-medali-ran-imeni-n-i-pirogova/ |title=Лауреаты Большой золотой медали РАН имени Н.И. Пирогова |publisher=Российская академия наук |archive-date=2025-01-19 |access-date=2025-01-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250119175330/https://new.ras.ru/nauchnoe-soobshestvo/konkursy-konferentsii-premii-i-nagrady/premii-i-zolotye-medali-imeni-vydayushchikhsya-uchenykh/laureaty-bolshoy-zolotoy-medali-ran-imeni-n-i-pirogova/ |url-status=live |accessdate=2026-05-21 |archivedate=2025-01-19 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20250119175330/https://new.ras.ru/nauchnoe-soobshestvo/konkursy-konferentsii-premii-i-nagrady/premii-i-zolotye-medali-imeni-vydayushchikhsya-uchenykh/laureaty-bolshoy-zolotoy-medali-ran-imeni-n-i-pirogova/ }}&lt;/ref&gt;

== Ҷоизаи ба номи Лейбнитс ==
Клуби хабарнигорони Ҳанновер соли 2013 ҷоизаи ба номи Лейбнитсро барои Лоиҳаи Африқо ба Маҷид Самии тақдим намуд. Самии нақша дошт, ки 100 ҷарроҳи африқоиро барои омӯзиш ба Олмон ҷалб намояд, то онҳо баъд аз бозгашт ба ватани худ насли ояндаи ҷарроҳонро дар Африқо тарбия кунанд.
&lt;br&gt;
«Ин ҷоиза на ба ман, балки ба қитъае бо аҳолии қариб як миллиард нафар дода шудааст», — гуфт Самии дар маросими тақдими ҷоиза. Ӯ ҳамчунин изҳор дошт, ки ин ҷоиза барои кумак ба қитъае арзиш дорад, ки аҳолиаш аз хизматрасонии босифати тиббӣ маҳруманд. Ба гуфтаи Самии, сатҳи фавт аз осеби майнаи сар дар Африқо се маротиба бештар аз СПИД мебошад.

== Ҷоизаи «Беҳтарин нейрохирурги соли 2013» ==
Федератсияи ҷаҳонии ҷомеаҳои нейрохирургӣ соли 2013 Маҷид Самииро ҳамчун беҳтарин нейрохирург муаррифӣ намуд. Роҳбари ин федератсия дар яке аз мақолаҳои бахши махсуси нейрохирургии маҷаллаи «Ҷаҳони нейрохирургия» навиштааст: «Ҳеҷ кас дар нейрохирургияи муосир наметавонад бо Маҷид Самӣ аз рӯи таҷриба, маҳорати омӯзгорӣ, дастовардҳои идорӣ ва тафаккури ҷаҳонӣ муқоиса шавад. Ӯ комилан сазовори унвони нейрохирурги соли 2013 мебошад».

== Ҷоизаи «Нейрохирурги соли 2014» ==
Соли 2014 Маҷид Самии аз Академияи байналмилалии нейрохирургия ҷоизаи беҳтарин нейрохирургро гирифт. Ин ҷоиза ҳамасола аз ҷониби Академияи байналмилалии нейрохирургҳо ба яке аз табибони ин соҳа супорида мешавад.

== Калиди тиллоии Рашт ==
Моҳи сентябри соли 2014 шаҳрдории Рашт Самииро дар маросими расмӣ бо аввалин калиди тиллоӣ сарфароз гардонд.

== Доктори фахрӣ ==
2 октябри соли 2011 Самӣ унвони фахрии профессори Донишгоҳи Теҳронро соҳиб шуд.

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Пайвандҳо ==
{{Навигация}}

[http://professormadjidsamii.com/en/biography.html Super User. «Biography». professormadjidsamii.com]
[https://www.youtube.com/watch?v=kGq54mtwaf8/ «مستند پروفسور سمیعی» ]
[http://www.telewebion.com/#!/episode/1512816/ مصاحبه تلوزیونی شبکه باران با پروفسور سمیعی. صدا و سیما مرکز رشت، ۵ مهر ۱۳۹۵.]{{Пайванди мурда|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
[https://www.youtube.com/watch?v=kGq54mtwaf8/ مصاحبه پروفسور مجید سمیعی با شبکه باران. یوتیوب، دی ماه 91]
{{ВС}}
[[Гурӯҳ:Нейрохирургҳо]]
[[Гурӯҳ:Зодагони соли 1937]]
[[Гурӯҳ:Зодагони Эрон]]
[[Гурӯҳ:Зодагони шаҳри Теҳрон]]
[[Гурӯҳ:Олимон аз рӯи алифбо]]
[[Гурӯҳ:Шахсиятҳо аз рӯи алифбо]]</text>
      <sha1>pw9ai8ch9ep8lmx4hxpya769ojhn8o0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Мақбараи Паёмбар (Ҳамадон)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>331806</id>
    <revision>
      <id>1477546</id>
      <parentid>1474487</parentid>
      <timestamp>2026-06-19T07:27:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>30618</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1477546</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2085" sha1="t7ac1j2b48gbiq0nwzq28ilozcnjzb6" xml:space="preserve">{{Ёдмон}}
'''Мақбараи Паёмбар (Ҳамадон)''' — дар аввали бозори Фаластин (собиқ яҳудӣ) дар дохили Масҷиди Паёмбар, &quot;синагогаи собиқи Ҳоҷӣ &quot; дар шаҳри [[Ҳамадон]], ҷойгир аст. &lt;ref&gt;نجمن کلیمیان تهران، آذر 1380، کلیمیان همدان، تشکیلات و اجتماعات کلیمیان همدان، بند 2 | http://www.iranjewish.com/worldyahood/IRANJEWISH/Essay41.htm {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20260218192233/http://www.iranjewish.com/worldyahood/IRANJEWISH/Essay41.htm |date=2026-02-18 }}&lt;/ref&gt; 
Ин [[мақбара]] дар дохили [[масҷид]], дар паҳлӯи қурбонгоҳ, дар як ҳуҷраи хурди секунҷа ҷойгир аст. Мақбара ба Ҳоҷӣ (ё Ҳаггӣ) (дар манбаъҳои исломӣ Барҷӣ) Паёмбар ва якчанд пирон ва [[ориф|орифони]] бузурги [[яҳудӣ]], ки дар атрофи мақбараи Ҳоҷӣ ҷойгиранд, тааллуқ дорад. Дар болои мақбараи Паёмбар як зиёрати чӯбии сабзи шабакадор ҷойгир аст. Санги мақбараи Паёмбар бо [[сафол|сафолҳои]] [[фирӯза]] ва [[кабуд]] дар зери зиёрати чӯбӣ пӯшонида шудааст. Ҳоҷӣ Паёмбар (Барҷӣ ё Ҳаггӣ) яке аз пайғамбарони [[Банӣ Исроил]] дар замони [[Дориюши Бузург]], [[Ҳахоманишӣ]], буд, ки навиштаҳои ӯ дар [[Китоби Муқаддас| Аҳди Қадим]] нашр шуда буданд.

== Нигаред низ ==
* [[Банӣ Исроил]]
* [[Китоби Муқаддас| Аҳди Қадим]]
== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}
{{ПБ}}
[[Гурӯҳ:Мақбараҳои Эрон]]
[[Гурӯҳ:Меъмории Эрон]]  
[[Гурӯҳ:Устони Ҳамадон]]</text>
      <sha1>t7ac1j2b48gbiq0nwzq28ilozcnjzb6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Баҳодур Дадабоев</title>
    <ns>0</ns>
    <id>331913</id>
    <revision>
      <id>1477361</id>
      <parentid>1475550</parentid>
      <timestamp>2026-06-18T19:46:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>30618</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1477361</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7273" sha1="8sscp5s9wqiuzy1qlbs4yb08d8rxbzh" xml:space="preserve">{{Шахсият
| ном = Баҳодур Дадабоев
| номи аслӣ = Баҳодур Зарифович Дадабоев
| ҷинс = мард
| тасвир = Bahodur Dadabaev.jpg
| таърихи таваллуд = 2 ноябри 1997
| зодгоҳ = [[Душанбе]], {{Парчамбандӣ|Тоҷикистон}}
| шаҳрвандӣ = {{Парчамбандӣ|Тоҷикистон}}
| пеша = [[соҳибкор]], [[маркетинг|бозоршинос]], ташкилкунандаи чорабиниҳо
| ҷоизаҳо = ҷоизаи миллии «ТОП-50»-и радиои «Ватан» (2024)
| вебгоҳ = [https://dadabaev.com dadabaev.com]
}}

'''Баҳодур Зарифович Дадабоев''' (рус. Баходур Дадабаев, тав. 2 ноябри [[1997]], [[Душанбе]]) — соҳибкори [[Тоҷикистон|тоҷик]], ташкилкунандаи чорабиниҳои тиҷоратӣ, фарҳангӣ ва маърифатӣ, мутахассиси соҳаи [[маркетинг]]. Асосгузор ва директори генералии гурӯҳи ширкатҳои ''Dadabaev Group''&lt;ref name=&quot;halva&quot;&gt;[https://halva.tj/articles/our_people/mekhron_khamidov_i_bakhodur_dadabaev_kak_dva_druga_nachali_organizovyvat_krupnye_festivali_v_tadzhik/ Меҳрон Ҳамидов ва Баҳодур Дадабоев: чӣ гуна ду дӯст ба ташкили фестивалҳои бузург дар Тоҷикистон шурӯъ карданд] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20250512215712/https://halva.tj/articles/our_people/mekhron_khamidov_i_bakhodur_dadabaev_kak_dva_druga_nachali_organizovyvat_krupnye_festivali_v_tadzhik/ |date=2025-05-12 }} (русӣ). Halva.tj.&lt;/ref&gt;.

== Зиндагинома ==
Баҳодур Дадабоев 2 ноябри соли [[1997]] дар [[Душанбе]] таваллуд шудааст. Фаъолияти касбии худро аз соли [[2014]] ҳамчун ҳамкори ширкатҳои таблиғотии Душанбе оғоз кардааст; аз соли [[2016]] ба таври мунтазам ба ташкили чорабиниҳо машғул аст&lt;ref name=&quot;dume&quot;&gt;[https://dume.tj/kak-bahodur-dadabaev-nachal-organizovyvat-krupnye-festivali-v-tadzhikistane/ Чӣ тавр Баҳодур Дадабоев ба ташкили фестивалҳои бузург дар Тоҷикистон шурӯъ кард] (русӣ). Dushanbe Me.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;halva&quot; /&gt;.

== Фаъолият ==
=== Dadabaev Group ===
Дадабоев асосгузор ва директори генералии ҶДММ-и ''Dadabaev Group'' (Душанбе) мебошад, ки дар самтҳои ташкили чорабиниҳо, маркетинг, рекламаи BTL, истеҳсолоти медиа ва маъракаҳои таблиғотӣ кор мекунад&lt;ref name=&quot;fb&quot;&gt;[https://www.facebook.com/dadabaevgroup/ LLC Dadabaev Group] (англисӣ). Саҳифаи расмии ширкат дар Facebook.&lt;/ref&gt;.

=== Лоиҳаҳои худӣ ===
Баҳодур Дадабоев ҳамчун ташкилкунанда ё ҳамтаъсискунандаи якчанд лоиҳаҳои фарҳангӣ-маърифатӣ дар [[Тоҷикистон]] шинохта мешавад.

==== International Digital Festival ====
Якҷоя бо Меҳрон Ҳамидов фестивали маърифатии ''International Digital Festival''-ро таъсис додаанд, ки ба соҳаи технологияҳои рақамӣ, маркетинг, соҳибкорӣ ва навоварӣ бахшида шудааст&lt;ref name=&quot;halva&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;your-df&quot;&gt;[https://your.tj/v-dushanbe-proshel-obrazovatelnij-digital-fest-dlya-media-spetsialistov/ Дар Душанбе Digital Fest барои мутахассисони медиа баргузор шуд]{{Пайванди мурда|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} (русӣ). YOUR.TJ.&lt;/ref&gt;.

==== Music Fest Душанбе ====
Дар солҳои [[2021]] ва [[2022]] ду фестивали мусиқиро дар [[Душанбе]] ҳамҷоя ташкил кардааст; дувумин аз онҳо 4 июни соли 2022 дар маҷмааи фароғатии «Кӯли Душанбе» баргузор шуд&lt;ref name=&quot;your-mf&quot;&gt;[https://your.tj/kakoj-muzykalnyj-festival-projdet-v-samom-bolshom-akvaparke-srednej-azii/ Кадом фестивали мусиқӣ дар бузургтарин аквапарки Осиёи Миёна баргузор мегардад] (русӣ). YOUR.TJ, 2022.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;dume&quot; /&gt;.

==== Vesna Forum ====
Якҷоя бо стилисти душанбегӣ Zebo Vesna форуми занонаи ''Vesna Forum''-ро ташкил намудааст&lt;ref name=&quot;halva&quot; /&gt;.

==== Marketing Forum ====
13 декабри соли [[2025]] дар меҳмонхонаи ''Hyatt Regency Dushanbe'' бо иштироки беш аз 500 нафар — раҳбарони ширкатҳо, соҳибкорон, мутахассисони маркетинг ва намояндагони мақомот — ''Marketing Forum-2025'' баргузор шуд. Дар форум коршиносон аз кишварҳои [[ИДМ]] ва намояндагони ширкатҳои Adjust, Admixer ва Mosaic Agency суханронӣ карданд&lt;ref name=&quot;asia-mf&quot;&gt;[https://asiaplus.news/ru/news/tajikistan/society/20251203/marketing-forum-2025-v-dushanbe-krutie-spikeri-svezhie-znaniya-realnie-keisi-i-trendi Marketing Forum-2025 дар Душанбе: суханварон, тренди нав ва кейсҳо] (русӣ). Asia-Plus, 3 декабри 2025.&lt;/ref&gt;.

== Эътироф ==
Дар 12 январи соли [[2024]] ҳамчун маркетолог ба рӯйхати лауреатҳои XII маросими Ҷоизаи миллии «ТОП-50»-и радиои «Ватан» шомил гардид&lt;ref name=&quot;vch-top50&quot;&gt;[https://vecherka.tj/archives/61106 Дар Душанбе XII маросими ҷоизадиҳии Премияи Миллии «ТОП-50» баргузор шуд] (русӣ). Вечёрка, январи 2024.&lt;/ref&gt;.

Дар моҳи марти соли [[2026]] лоиҳаи ''Marketing Forum-2025'' (MKTB) дар номинатсияи «International: Best Business Event»-и ҷоизаи байналмилалии ''beMa! Awards'' (Best Experience Marketing Awards) ҷои дувумро ишғол кард&lt;ref name=&quot;asia-bema&quot;&gt;[https://old.asiaplustj.info/ru/news/tajikistan/society/20260319/proekt-marketing-forum-2025-iz-tadzhikistana-stal-prizerom-mezhdunarodnoi-premii-bema Лоиҳаи «Маркетинг Форум-2025» аз Тоҷикистон ҷоизаи байналмилалии beMa!-ро гирифт] (русӣ). Asia-Plus, 19 марти 2026.&lt;/ref&gt;.

== Эзоҳ ==
{{Эзоҳ}}

== Пайвандҳо ==
* [https://www.facebook.com/dadabaevgroup/ Dadabaev Group дар Facebook]

&lt;!-- TODO: пас аз ёфтани сарчашмаи мӯътамад илова кардан:
  • Маълумоти таҳсилот (РТСУ?)
  --&gt;</text>
      <sha1>8sscp5s9wqiuzy1qlbs4yb08d8rxbzh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Википедиа:Вики Ҷоми ҷаҳониро дӯст медорад/Ширкаткунандагон</title>
    <ns>4</ns>
    <id>331993</id>
    <revision>
      <id>1477562</id>
      <parentid>1476573</parentid>
      <timestamp>2026-06-19T08:20:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Navruzov Abdulmalik</username>
        <id>57291</id>
      </contributor>
      <origin>1477562</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="978" sha1="8ecf35qminyutu82uyn3t7xgt8dn8gx" xml:space="preserve"># [[Корбар:Artemev Nikolay|Artemev Nikolay]] ([[Баҳси корбар:Artemev Nikolay|баҳс]]) 03:10, 11 июни 2026 (UTC)
# [[Корбар:Zolfeqar Fatihzadeh|Zolfeqar Fatihzadeh]] ([[Баҳси корбар:Zolfeqar Fatihzadeh|баҳс]]) 06:37, 11 июни 2026 (UTC)
# [[Корбар:Муҳаммадюнус Мирзоиён|Муҳаммадюнус Мирзоиён]] ([[Баҳси корбар:Муҳаммадюнус Мирзоиён|баҳс]]) 13:56, 12 июни 2026 (UTC) 
# [[Корбар:Rumsor|Rumsor]] ([[Баҳси корбар:Rumsor|баҳс]]) 18:16, 12 июни 2026 (UTC)
# [[Корбар:Зинҳор Насрӣ|Zinhor Nasri]] ([[Баҳси корбар:Зинҳор Насрӣ|баҳс]]) 11:35, 14 июни 2026 (UTC)
# [[Корбар:Navruzov Abdulmalik|Navruzov Abdulmalik]] ([[Баҳси корбар:Navruzov Abdulmalik|баҳс]]) 13:20, 19 июни 2026 (UTC)
[[Гурӯҳ:Вики Ҷоми ҷаҳониро дӯст медорад]]</text>
      <sha1>8ecf35qminyutu82uyn3t7xgt8dn8gx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Бофилл Рикардо</title>
    <ns>0</ns>
    <id>332215</id>
    <revision>
      <id>1477449</id>
      <parentid>1477274</parentid>
      <timestamp>2026-06-19T01:42:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rumsor</username>
        <id>38974</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Rumsor moved page [[Бофилл (Bofill) Рикардо]] to [[Бофилл Рикардо]]</comment>
      <origin>1477274</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2311" sha1="e7azcxz2rmmw1cvr370zuojwnuypy2k" xml:space="preserve">{{Меъмор}}
'''Рика́рдо Бофи́лл'''&lt;ref&gt;{{БРЭ|автор=А. Н. Шукурова|том= 4|страницы= 104|статья=Бофилл|ссылка=https://old.bigenc.ru/fine_art/text/1880553|архив=https://web.archive.org/web/20220121195948/https://bigenc.ru/fine_art/text/1880553|архив дата=2022-01-21}}&lt;/ref&gt; ( '''Бофилл-Леви''' {{lang-es|Ricardo Bofill Leví}}; 5 декабри 1939, [[Барселона]] — 14 январи 2022) —  [[Меъморӣ|меъмори]] [[Испониё|испаниягӣ.]]

== Тавсиф ==
Яке аз асосгузорони «Устохонаи меъмо­рӣ»-и Барселона («Taller de Arguitectura»), ки солҳои 1960–63 ташкил шуда, яке аз марказҳои меъмории [[пост­модер­низм]] гардид. Иморатҳои сохтаи Бофи́лл – воҳидҳои маскунии Ксанаду дар Калп ва меҳмонхонаи «Эл Кастелло» дар Ситхес (1969–75), заводи семент дар Барселона, 1970–78), «Силсилатоқи кӯлҳо» дар Сен-Кантен-ан-Иве­лин, (1972–75), «Абраксас» дар Марн-ла-Валле (1978–83), «Зина­пояҳои барка» (1979–85; ҳама­ашон дар Порис ё атрофи он) ҳамчун ҳайкали азими бетонӣ ё услуби романтикии аҷиб ба назар мерасанд. Асарҳои баъдии ӯ аз ҷиҳати шакл ҷиддӣ буда, дар рӯҳи хай-тека сохта шудаанд (аэропорти нав, 1988–92, вокзали баҳрӣ дар Барселона, 1999–2001; Қасри кон­гресс­ дар Мад­рид, (1990–92). Бофи́лл эҷодиёти худро аз ҷиҳати назариявӣ асоснок карда, китобҳои «Роҳ ба сӯи шаҳр дар фазо» (1968), «Меъ­мории инсон» (1989), «Фазо барои ҳаёт»-ро (соли 1990 ба русӣ тарҷума шуд) ба табъ расонд.

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Адабиёт ==
* {{ЭМТ|Рика́рдо Бофи́лл|3|муаллиф= }}
{{ПБ}}</text>
      <sha1>e7azcxz2rmmw1cvr370zuojwnuypy2k</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1477452</id>
      <parentid>1477449</parentid>
      <timestamp>2026-06-19T01:44:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rumsor</username>
        <id>38974</id>
      </contributor>
      <origin>1477452</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2266" sha1="igosp046cnryu1n1ci0zl4jp48g9lkd" xml:space="preserve">{{Меъмор}}
'''Рика́рдо Бофи́лл'''&lt;ref&gt;{{БРЭ|автор=А. Н. Шукурова|том= 4|страницы= 104|статья=Бофилл|ссылка=https://old.bigenc.ru/fine_art/text/1880553|архив=https://web.archive.org/web/20220121195948/https://bigenc.ru/fine_art/text/1880553|архив дата=2022-01-21}}&lt;/ref&gt; ('''Бофилл-Левӣ;''' {{lang-es|Ricardo Bofill Leví}}; 5 декабри 1939, [[Барселона]] — 14 январи 2022) —  [[Меъморӣ|меъмори]] [[Испониё|испаниягӣ.]]

== Тавсиф ==
Яке аз асосгузорони «Устохонаи меъмо­рӣ»-и Барселона («Taller de Arguitectura»), ки солҳои 1960–63 ташкил шуда, яке аз марказҳои меъмории [[пост­модер­низм]] гардид. Иморатҳои сохтаи Бофилл – воҳидҳои маскунии Ксанаду дар Калп ва меҳмонхонаи «Эл Кастелло» дар Ситхес (1969–75), корхонаи семент дар Барселона, 1970–78), «Силсилатоқи кӯлҳо» дар Сен-Кантен-ан-Иве­лин, (1972–75), «Абраксас» дар Марн-ла-Валле (1978–83), «Зина­пояҳои барка» (1979–85; ҳама­ашон дар Порис ё атрофи он) ҳамчун ҳайкали азими бетонӣ ё услуби романтикии аҷиб ба назар мерасанд. Асарҳои баъдии ӯ аз ҷиҳати шакл ҷиддӣ буда, дар рӯҳи хай-тека сохта шудаанд (аэропорти нав, 1988–92, вокзали баҳрӣ дар Барселона, 1999–2001; Қасри кон­гресс­ дар Мад­рид, (1990–92). Бофилл эҷодиёти худро аз ҷиҳати назариявӣ асоснок карда, китобҳои «Роҳ ба сӯи шаҳр дар фазо» (1968), «Меъ­мории инсон» (1989), «Фазо барои ҳаёт»-ро (1990) ба табъ расонд.

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Адабиёт ==
* {{ЭМТ|Рика́рдо Бофи́лл|3|муаллиф= }}
{{ПБ}}</text>
      <sha1>igosp046cnryu1n1ci0zl4jp48g9lkd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Саҳн</title>
    <ns>0</ns>
    <id>332229</id>
    <revision>
      <id>1477299</id>
      <timestamp>2026-06-18T13:10:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Шухрат Саъдиев</username>
        <id>5132</id>
      </contributor>
      <comment>Бо тарҷумаи саҳифаи &quot;[[:en:Special:Redirect/revision/1311957477|Sahn]]&quot; сохта шудааст</comment>
      <origin>1477299</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="24486" sha1="t1ipojg7zrsy17ebvmvztbkktj8k1q2" xml:space="preserve">
[[Акс:GreatMosqueofKairouanTunisia.jpg|рост|мини|260x260пкс|''Саҳни'' бузурги Масҷиди бузурги Қайруон, ки бо ''ривоқ'' ( аркадаҳо ) иҳота шудааст, дар [[Тунис]] .]]
&lt;templatestyles src=&quot;Hlist/styles.css&quot;&gt;&lt;/templatestyles&gt;&lt;templatestyles src=&quot;Plainlist/styles.css&quot;&gt;&lt;/templatestyles&gt;&lt;templatestyles src=&quot;Module:Sidebar/styles.css&quot;&gt;&lt;/templatestyles&gt;&lt;templatestyles src=&quot;Hlist/styles.css&quot; /&gt;&lt;templatestyles src=&quot;Hlist/styles.css&quot; /&gt;&lt;templatestyles src=&quot;Hlist/styles.css&quot; /&gt;&lt;templatestyles src=&quot;Hlist/styles.css&quot; /&gt;&lt;templatestyles src=&quot;Hlist/styles.css&quot; /&gt;&lt;templatestyles src=&quot;Hlist/styles.css&quot; /&gt;&lt;templatestyles src=&quot;Hlist/styles.css&quot; /&gt;&lt;templatestyles src=&quot;Hlist/styles.css&quot; /&gt;&lt;templatestyles src=&quot;Hlist/styles.css&quot; /&gt;&lt;templatestyles src=&quot;Hlist/styles.css&quot; /&gt;&lt;templatestyles src=&quot;Hlist/styles.css&quot; /&gt;&lt;templatestyles src=&quot;Hlist/styles.css&quot; /&gt;&lt;templatestyles src=&quot;Hlist/styles.css&quot; /&gt;&lt;templatestyles src=&quot;Hlist/styles.css&quot; /&gt;&lt;templatestyles src=&quot;Hlist/styles.css&quot; /&gt;&lt;templatestyles src=&quot;Hlist/styles.css&quot; /&gt;&lt;templatestyles src=&quot;Hlist/styles.css&quot; /&gt;&lt;templatestyles src=&quot;Hlist/styles.css&quot; /&gt;&lt;templatestyles src=&quot;Hlist/styles.css&quot; /&gt;&lt;templatestyles src=&quot;Hlist/styles.css&quot; /&gt;&lt;templatestyles src=&quot;Hlist/styles.css&quot; /&gt;&lt;templatestyles src=&quot;Hlist/styles.css&quot; /&gt;&lt;templatestyles src=&quot;Hlist/styles.css&quot; /&gt;&lt;templatestyles src=&quot;Hlist/styles.css&quot; /&gt;{{Sidebar with collapsible lists|name=Arabic culture|pretitle=Part of [[:Category:Arab culture|a series]] on|titleclass=fn org country-name adr|titlestyle=|image=[[File:Maqāma 21 (fols. 58v–59r, double-page spread as a unit), Maqamat al-Harari, 1237.jpg|class=notpageimage|260 px]]|liststyle=border-top:solid 1px #aaa;|contentstyle=padding-bottom:0; margin-bottom:0;|navbarstyle=padding-top:0;|title=[[Arab culture|Arabic culture]]|listclass=plainlist|listtitlestyle=white-space:nowrap; font-size:normal; text-align:center; border-top: 1px solid var(--border-color-subtle, #f8f8f8);
&lt;!-- Lists ordered alphabetically by listname --&gt;

&lt;!---------------------------------------------------------&gt;|list1name=Architecture|list1title=[[:Category:Arabic architecture|Architecture]]|list1={{flatlist|
'''Styles'''
*[[Nabataean architecture|Nabataean]]
*[[Architecture of Yemen|Yemeni]]
*[[Islamic architecture|Islamic]]
**[[Umayyad architecture|Umayyad]]
**[[Abbasid architecture|Abbasid]]
**[[Fatimid architecture|Fatimid]]
**[[Moorish architecture|Moorish]]
**[[Mamluk architecture|Mamluk]]

'''Features '''
* [[Ablaq]]
* [[Alfiz]]
* [[Arabesque]]
* [[History of early medieval Arabic and Western European domes|Early medieval Arabic domes]]
* [[History of high medieval Arabic and Western European domes|High medieval Arabic domes]]
* [[History of late medieval Arabic and Western European domes|Late medieval Arabic domes]]
* [[Banna'i]]
* [[Islamic garden|Gardens]]
* [[Girih]]
* [[Horseshoe arch]]
* [[Howz]]
* [[Hypostyle]]
* [[Islamic calligraphy]]
* [[Islamic geometric patterns]]
* [[Islamic ornament]]
* [[Iwan]]
* [[Liwan]]
* [[Mashrabiya]]
* [[Riad (architecture)|Riad]]
* [[Mosaic#Arab|Mosaic]]
* [[Multifoil arch]]
* [[Muqarnas]]
* [[Nagash painting]]
* [[Qadad]]
* [[Reflecting pool]]
* [[Riwaq (arcade)|Riwaq]]
* [[Sahn]]
* [[Socarrat]]
* [[Stucco decoration in Islamic architecture|Stucco decoration]]
* [[Tadelakt]]
* [[Vaulting]]
* [[Voussoir]]
* [[Windcatcher]]
* [[Zellij]]

'''Types'''
* [[Albarrana tower]]
* [[Alcázar]]
* [[Bazaar]]
* [[Caravanserai]]
* [[Bimaristan]]
* [[Hammam]]
* [[Kasbah]]
* [[Madrasa]]
* [[Maqam (shrine)|Maqam]]
* [[Mazar (mausoleum)|Mazar]]
* [[Mosque]]
* [[Medina quarter]]
* [[Qalat (fortress)|Qalat]]
* [[Ribat]]
* [[Sebil|Sabil]]
* [[Shadirvan]]
* [[Tekyeh]]
* [[Well house]]
* [[Zawiya (institution)|Zawiya]]

}}

&lt;!---------------------------------------------------------&gt;|list2name=Art|list2title=[[Arabic art|Art]]|list2={{flatlist|
'''Styles'''
*[[Ancient South Arabian art]]
*[[Nabataean art]]
*[[Islamic art]]
**[[Fatimid art]]
**[[Mamluk Sultanate#Art|Mamluk art]]

'''Types'''
*[[Arabic calligraphy]]
*[[Islamic graffiti|Arabic graffiti]]
*[[Arab carpet]]
*[[Arabic miniature]]
*[[:Category:Arabic pottery|Arabic pottery]]
*[[Olive wood carving in Palestine|Palestinian wood carving]]
*[[Islamic embroidery]]
*[[Hardstone_carving#Islamic_hardstone_carving|Islamic hardstone carving]]
*[[Islamic garden]]
*[[Islamic glass]]
*[[ivory_carving#Islamic_ivory|Islamic ivory carving]]
*[[Islamic_art#Islamic_brasswork|Islamic Metalwork]]

'''Features '''
*[[Arabesque (Islamic art)|Arabesque]]
*[[Arabic geometric patterns]]
*[[Banna'i]]
*[[Damascus steel]]
*[[Damask]]
*[[Girih tiles]]
*[[Hedwig glass]]
*[[Kiswah]] 
*[[Muqarnas]]
*[[Pseudo-Arabic]]
*[[Zellij]]

}}


&lt;!---------------------------------------------------------&gt;|list3name=cuisine|list3title=[[Arab cuisine|Cuisine]]|list3={{flatlist|
* [[Eastern Arabian cuisine|Eastern Arabian]]
* [[Levantine cuisine|Levantine]]
* [[Iraqi cuisine|Iraqi]]
* [[Egyptian cuisine|Egyptian]]
* [[Sudanese cuisine|Sudanese]]
* [[Maghreb cuisine|Maghrebi]]
}}

&lt;!---------------------------------------------------------&gt;|list4name=dress|list4title=[[:Category:Arabic clothing|Dress]]|list4={{flatlist|
'''Headwear'''
* [[Agal (accessory)|Agal]]
* [[Battoulah]]
* [[Haik (garment)|Haik]]
* [[Keffiyeh]]
* [[Litham]]
* [[Madhalla]]
* [[Sidara]]
* [[Taqiyah (cap)|Taqiyah]]
* [[Tantour]]
* [[Fez (hat)|Tarboush (fez)]]
* [[Turban]]

'''Clothing'''
* [[Abaya]]
* [[Bisht (clothing)|Bisht]]
* [[Burnous]]
* [[Djellaba]] 
* [[Durra'ah]]
* [[Fouta towel]]
* [[Izaar]]
* [[Jellabiya]]
* [[Kaftan]] 
* [[Sarong#Somalia|Macawis]] 
* [[Robe of honour]] 
* [[Sirwal]]
* [[Takchita]]
* [[Thawb]]
* [[Tiraz]]
}}

&lt;!---------------------------------------------------------&gt;|list5name=music|list5title=[[Arabic music|Music]]|list5={{flatlist|
'''Theory'''
* [[Arabic maqam]] 
* [[Arab tone system]]
* [[Algerian scale]]
* [[Jins]]
* [[Lazma]]
* [[Quarter tone]]
* [[Rhythm in Arabic music]]
* [[Tarab]]
* [[Teslim]]
* [[:Category:Arabic musical instruments|Arabic musical instruments]]
* [[Kitab al-Musiqa al-Kabir|Great Book of Music]]
* [[Kitab al-Aghani|Kitab al-Aghani]] 

'''Genres'''
* [[Arabic pop]]
* [[Arabic hip hop]]
* [[Arabic rock]]
* [[Arabic_music#Arabic_jazz|Arabic jazz]]
* [[Arabic_music#20th_century|Classical Arab music]]
* [[Opera in Arabic|Opera]]
* [[Al Jeel]]
* [[Khaliji (music)|Khaliji]]
* [[Raï]]

'''Art music'''
* [[Andalusian classical music]]
* [[Andalusi nubah]]
* [[Bashraf]]
* [[Dawr]]
* [[Dulab]]
* [[Layali]]
* [[Malhun]]
* [[Iraqi maqam]]
* [[Mawwal]]
* [[Muwashshah]]
* [[Qasidah]]
* [[Qudud Halabiya]]
* [[Sama'i]]
* [[Tahmilah]]
* [[Taqsim]]
* [[Waslah]]

'''Folk'''
* [[Ataaba]]
* [[Raï|Algerian Raï]]
* [[Bedouin music|Bedouin]]
* [[Chaabi (Algeria)]]
* [[Chaabi (Morocco)]]
* [[Baladi|Egyptian folk]]
* [[Fann at-Tanbura]]
* [[Fijiri]]
* [[Gnawa music|Gnawa (North Africa)]]
* [[Liwa (music)|Liwa]]
* [[Mawwal]]
* [[Mezwed]] 
* [[Samri]] 
* [[Sawt (music)|Sawt]] 
* [[Shaabi]]
* [[Zajal]] 

}}

&lt;!---------------------------------------------------------&gt;|list6name=Dance|list6title=[[Arab dance|Dance]]|list6={{flatlist|

* [[Ardah]]
* [[Belly dance]]
* [[Dabke]]
* [[Arab_dance#Deheyeh|Deheyeh]]
* [[Arab_dance#Guedra|Guedra]]
* [[Arab_dance#Hagallah|Hagallah]]
* [[Khaleegy (dance)|Khaleegy]] 
* [[Liwa (music)|Liwa]] 
* [[Mizmar (dance)|Mizmar]] 
* [[Ouled Nail]]
* [[Raqs Sharqi]]
* [[Samri]] 
* [[Arab_dance#Shamadan|Shamadan]] 
* [[Arab_dance#Schikhatt|Schikhatt]]
* [[Tahtib]] 
* [[Sufi_whirling#Egyptian_tanoura|Tanoura]]
* [[Yowlah]]
* [[Zār]] 
}}

&lt;!---------------------------------------------------------&gt;|list7name=script|list7title=[[Arabic script|Scripts]]|list7={{flatlist|
* [[Old Arabic]]
* [[Nabataean Arabic]]
* [[Paleo-Arabic]]
* [[Classical Arabic]] 
* [[Modern Standard Arabic]] 
}}
&lt;!---------------------------------------------------------&gt;|list8name=literature|list8title=[[Arabic literature|Literature]]|list8={{flatlist|
'''Prose'''
* [[Arabic epic literature|Epic literature]]
* [[Saj'|Saj {{smaller|(ryhmed prose)}}]]
* [[Maqama]]
* [[:Category:Love in Arabic literature |Love in Arabic literature]]
* [[:Category:Arabic erotic literature|Arabic erotic literature]]
* [[:Category:Arabic grimoires|Arabic grimoires]]
* [[Literary_criticism#Classical_and_medieval_criticism|Literary_criticism]]
* [[Arabic short story]]
* [[Tabaqat]]
* [[Tezkire]]
* [[Rihla]]
* [[:Category:Islamic mirrors for princes|Mirrors for princes]]

'''[[Islamic literature|Islamic]]'''
* [[Quran]]
* [[Tafsir]]
* [[Hadith]]
* [[Sīra]]
* [[Fiqh]]
* [[Aqidah]]

'''[[Poetry]]'''

* [[:Category:Arabic anthologies|Anthologies]]
* [[:Category:Arabic-language poets|Poets]]
* [[Pre-Islamic Arabic poetry]]
* [[Modern Arabic poetry]]

'''Genres'''
* Madih
* [[Hija]]
* [[Rithā']]
* [[Waṣf]]
* [[Ghazal]]
* Khamriyyah
* Tardiyyah
* Khawal
* Fakhr
* [[Hamasah]]

'''Forms'''
* [[Diwan (poetry)|Diwan]]
* [[Qasida]]
* [[Muwashshah]]
* [[Rajaz (prosody)|Urjūza]]
* [[Mathnawi]]
* [[Ruba'i]]
* [[Nasīb (poetry)|Nasīb]]
* [[Riddles (Arabic)|Riddles]]
* [[Kharja]]
* [[Zajal]]
* [[Mawwal]]
* [[Nabati]]
* [[Ghinnawa]]
* Humayni

'''[[Arabic prosody]]'''
* [[Bayt (poetry)|Bayt]]
* [[Ṭawīl]]
* Madīd 
* [[Basīṭ]]
* [[Kamil (metre)|Kamil]]
* [[Wāfir]]
* [[Hazaj meter|Hazaj]]
* [[Rajaz]]
* Ramal 
* Munsariħ 
* Khafīf 
* Muqtaḍab 
* Mujtathth 
* Muḍāriʿ 
* Sarīʿ 
* Mutaqārib 
* Mutadārik

'''[[Arabic literature|National literatures of Arab States]]'''
* [[Algerian literature|Algeria]]
* [[Literature of Bahrain|Bahrain]]
* [[Comoros]]
* [[Literature of Djibouti|Djibouti]]
* [[Egyptian literature|Egypt]]
* [[Iraqi literature|Iraq]]
* [[Culture of Jordan#Literature|Jordan]]
* [[Kuwaiti literature|Kuwait]]
* [[Culture of Lebanon#Literature|Lebanon]]
* [[Libyan literature|Libya]]
* [[Mauritania#Literature|Mauritania]]
* [[Moroccan literature|Morocco]]
* [[Culture of Oman|Oman]]
* [[Palestinian literature|Palestine]]
* [[Qatari literature|Qatar]]
* [[Saudi literature|Saudi Arabia]]
* [[Somali literature|Somalia]]
* [[Sudanese literature|Sudan]]
* [[Syrian literature|Syria]]
* [[Tunisian literature|Tunisia]]
* [[Culture of the United Arab Emirates#Literature|U.A.E.]]
* [[Culture of Yemen#Literature|Yemen]]
}}

&lt;!---------------------------------------------------------&gt;|list9name=Science|list9title=[[Arabic science|Science]]|list9={{flatlist|
*[[Arabic alchemy|Arabic chemistry]]
*[[Arabic astrology]]
*[[Arabic astronomy]]
*[[Islamic geography|Arabic geography]]
*[[Islamic Golden Age|Arabic Golden Age]]
*[[Islamic mathematics|Arabic mathematics]]
*[[Islamic medicine|Arabic medicine]]
*[[Islamic psychology|Arabic psychology]]
*[[Islamic technology|Arabic technology]]
}}

&lt;!---------------------------------------------------------&gt;|list10name=philosophy|list10title=[[Islamic philosophy|Philosophy]]|list10={{flatlist|
*[[Early Islamic philosophy|Early Arabic Philosophy]]
*[[Aristotelianism#Islamic_world |Islamic Aristotelianism]]
*[[Platonism in Islamic Philosophy|Islamic Platonism]]
*[[Logic in Islamic philosophy|Islamic Logic]]
*[[Kalam]]
*[[Sufi metaphysics]]
*[[Sufi philosophy]]
*[[Al-Farabi |Farabism]]
*[[Avicennism]]
*[[Averroism]]

'''Concepts'''
*[[Al-aql al-faal]]
*[[Aql bi-l-fi'l]]
*[[Al-Insān al-Kāmil]]
*[[Dhati in islamic philosophy|Dhati]]
*[[Peace in Islamic philosophy|Peace]]
*[[Arcs of Descent and Ascent]] 
*[[Asabiyyah]] 
*[[Hal (Sufism)|Hal]] 
*[[Irfan]] 
*[[Nafs]] 
*[[Qadar]] 
*[[Qalb]] 

'''Texts'''
*[[Liber de Causis]] 
*[[The Theology of Aristotle]] 
*[[Al-isharat wa al-tanbihat|Al-isharat]] 
*[[The Book of the Apple]] 
*[[Encyclopedia of the Brethren of Purity]] 
*[[The Incoherence of the Philosophers]] 
*[[The Incoherence of the Incoherence]] 
*[[Hayy ibn Yaqdhan]]
*[[Theologus Autodidactus]] 
*[[On the Harmony of Religions and Philosophy]] 
*[[Muqaddimah]] 
*[[Sicilian Questions]] 
*[[Ibn_Arabi#Commentaries_and_translations_of_Fu%E1%B9%A3%C5%AB%E1%B9%A3_al-%E1%B8%A4ikam|Fusus al-Hikam]] 

}}

&lt;!---------------------------------------------------------&gt;|list11name=Mythology|list11title=[[:Category:Arabian mythology|Mythology]]|list11={{flatlist|
*[[Ababil (mythology)|Ababil]]
*[[Atlantis of the Sands]]
*[[Bahamut]]
*[[Beast of the Earth]]
*[[Book of Idols]]
*[[Book of Wonders]]
*[[Buraq]]
*[[Dandan]]
*[[Falak (Arabian legend)|Falak]]
*[[Ghoul]]
*[[Hinn (mythology)|Hinn]]
*[[Houri]]
*[[Ifrit]]
*[[Iram of the Pillars]]
*[[Jinn]]
*[[Karkadann]]
*[[Kujata (mythology)|Kujata]]
*[[Luqman]]
*[[Magic carpet]]
*[[Marid]]
*[[Mount Qaf]]
*[[Nasnas]]
*[[One Thousand and One Nights]]
*[[Qareen]]
*[[Qutrub]]
*[[Roc (mythology)| Roc]]
*[[Shaddad]]
*[[Shadhavar]]
*[[Shams al-Ma'arif]]
*[[She-Camel of God]]
*[[Wāḳwāḳ]]
*[[Zulfiqar]]
*[[Zarqa al Yamama]] 

'''Fictional Arab people'''
*[[Aladdin]] 
*[[Abdul Alhazred]] 
*[[Ali Baba]] 
*[[Altaïr Ibn-La'Ahad]] 
*[[Battal Gazi]] 
*[[Hayy ibn Yaqdhan]] 
*[[Kara Ben Nemsi]] 
*[[King Marsile]] 
*[[Layla and Majnun]] 
*[[Othello]] 
*[[Palamedes (Arthurian legend)|Palamedes]] 
*[[Princess Jasmine]] 
*[[Ra's al Ghul]] 
*[[Sinbad the Sailor|Sindbad]] 
*[[Talia al Ghul]] 
}}

&lt;!---------------------------------------------------------&gt;|list12name=spirituality|list12title=[[Arabian mythology|Spirituality]]|list12={{flatlist|
'''North Arabian deities'''
*[[Allah#Pre-Islamic_Arabians|Allah]]
*[[Al-‘Uzzá]]
*[[Al-Lat]]
*[[Manāt]]
*[[Dushara]]
*[[Chaabou]]
*[[Manaf (deity)|Manaf]]
*[[Nuha (deity)|Nuha]]
*[[Al-Kutbay]]
*[[Asira]]
*[[Awal]]
*[[Azizos]]
*[[Bajir]]
*[[Quzah]]
*[[Manāt]]
*[[Manāt]]
*[[A'ra]]
*[[Abgal (god)|Abgal]]
*[[Aglibol]]
*[[Al-Qaum]]
*[[Atarsamain]]
*[[Baalshamin]]
*[[Bel (mythology)|Bēl]]
*[[Hubal]]
*[[Suwa']]
*[[Theandrios]]
*[[Wadd]]
*[[Malakbel]]
*[[Orotalt]]
*[[Ruda (deity)|Ruda]]
*[[Sa'd (idol)|Sa'd]]
*[[Yarhibol]]
*[[Isāf and Nā'ila]]

'''South Arabian  deities'''
*[[Almaqah]]
*[[Amm (god)|Amm]]
*[[Anbay]]
*[[Attar (god)|Athtar]]
*[[Dhat-Badan]]
*[[Haubas]]
*[[Ta'lab]]
*[[Qaynan]]
*[[Basamum]]
*[[Dhul Khalasa]]
*[[Haukim]]
*[[Nasr (idol)|Nasr]]
*[[Sin (mythology)|Sīn]]
*[[Ya'uq]]
*[[Yaghuth|Yaghūth]]
*[[Yatha]]
}}}}&lt;noinclude&gt;{{Documentation|content={{Arab cuisine}} {{Collapsible lists option |listnames={{hlist |religion | art |architecture|science|philosophy |mythology |literature |music |cuisine |language |dress}} }}
[[Category:Arab world templates]]
[[Category:Arts and culture sidebar templates]]
[[Category:Middle East templates]]
[[Category:North Africa templates]]}}
&lt;/noinclude&gt;

'''Саҳн''',  (صَحْن) дар [[забони арабӣ]] маънои ҳавлӣ дар [[меъмории исломӣ]], бахусус ҳавлии расмии масҷид аст. &lt;ref name=&quot;:24&quot;&gt;{{Cite book|title=The Grove Encyclopedia of Islamic Art and Architecture|publisher=Oxford University Press|year=2009|isbn=9780195309911|editor-last=Bloom|editor-first=Jonathan M.|language=en|chapter=Mosque|editor-last2=Blair|editor-first2=Sheila S.}}&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;:16&quot;&gt;{{Cite book|last=Petersen|first=Andrew|title=Dictionary of Islamic architecture|publisher=Routledge|year=1996|isbn=9781134613663|pages=247}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.metmuseum.org/learn/educators/curriculum-resources/art-of-the-islamic-world/unit-one/the-mosque|title=The Mosque|website=metmuseum.org|accessdate=2020-11-23}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite book|last=Davies|first=Nikolas|url=https://books.google.com/books?id=krlTS0XWkLwC&amp;pg=PA327|title=Dictionary of Architecture and Building Construction|last2=Jokiniemi|first2=Erkki|publisher=Routledge|year=2008|isbn=978-1-136-41025-3|pages=327|language=en}}&lt;/ref&gt; Аксари [[Масҷид|масҷидҳои]] анъанавӣ як ''саҳни'' калони марказӣ доранд, ки аз ҳар тараф бо ''ривоқ'' ё аркада иҳота шудааст.

== Этимология ==
Калимаи ''&quot;саҳн'' &quot; (صَحْن) дар [[забони арабӣ]] маънои ҳавлиро дорад. &lt;ref&gt;{{Cite journal|author=Bandyopadhyay|first=Soumyen|title=The Distinctive Typology of Central Omani Mosques: Its Nature and Antecedents.|journal=Proceedings of the Seminar for Arabian Studies|date=July 2002|volume=33|issue=33|pages=99–116|url=https://www.jstor.org/stable/41223756|accessdate=5 March 2021}}&lt;/ref&gt; Аммо бештар маънояш &quot;табақ&quot;, &quot;табақ&quot; аст. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.almaany.com/ar/dict/ar-ar/%D8%B5%D9%8E%D8%AD%D9%92%D9%86/|title=Almaany (Arabic dictionary)|accessdate=2024-09-21}}&lt;/ref&gt;

== Шакл ==
Ҳавлии масҷид ( ''саҳн'' ) одатан пеш аз толори ибодати дохилӣ, ки дар тарафи ''[[қибла]]'' (тарафе, ки ба самти намоз мувофиқ аст) ҷойгир аст, ҷойгир буда, ба он дастрасӣ медиҳад. &lt;ref name=&quot;EI2&quot; /&gt; &lt;ref name=&quot;:24&quot;&gt;{{Cite book|title=The Grove Encyclopedia of Islamic Art and Architecture|publisher=Oxford University Press|year=2009|isbn=9780195309911|editor-last=Bloom|editor-first=Jonathan M.|language=en|chapter=Mosque|editor-last2=Blair|editor-first2=Sheila S.}}&lt;cite class=&quot;citation book cs1&quot; data-ve-ignore=&quot;&quot; id=&quot;CITEREFBloomBlair2009&quot;&gt;Bloom, Jonathan M.; Blair, Sheila S., eds. (2009). &quot;Mosque&quot;. ''The Grove Encyclopedia of Islamic Art and Architecture''. Oxford University Press. [[Стандарти байналмилалии рақамгузории китоб|ISBN]]&amp;nbsp;[[Special:BookSources/9780195309911|&lt;bdi&gt;9780195309911&lt;/bdi&gt;]].&lt;/cite&gt;&lt;/ref&gt; Дар аксари ҳавлиҳои [[масҷид]] фаввораи ҷамъиятӣ мавҷуд буд, ки дар он [[мусалмонон]] ''[[Вузӯ|таҳорат]]'' мекарданд, ки ин як маросими ''[[Вузӯ|таҳорат]]''  (тозакунӣ) пеш аз [[намоз]] [[Фарз|буд]] . &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.metmuseum.org/learn/educators/curriculum-resources/art-of-the-islamic-world/unit-one/the-mosque|title=The Mosque|website=The Metropolitan Museum of Art|accessdate=5 March 2021}}&lt;/ref&gt; Ҳавлиро метавон бо [[Санг|сангҳо]] фарш кард ё баъзан бо дарахтон оро намуд. 

Аз нигоҳи таърихӣ, бо сабаби иқлими гарми [[Ховари Миёна]], ҳавлӣ инчунин ҳамчун ҷой барои ҷойгир кардани шумораи зиёди намозгузороне, ки ҳангоми [[намози ҷумъа]] меомаданд, хизмат мекард. &lt;ref name=&quot;EI2&quot;&gt;{{Encyclopaedia of Islam, Second Edition|volume=6|article=Masd̲j̲id (I. In the central Islamic lands)|last1=Pedersen|first1=J.|first2=R.|last2=Hillenbrand|pages=644–688}}&lt;cite class=&quot;citation encyclopaedia cs1&quot; data-ve-ignore=&quot;&quot; id=&quot;CITEREFPedersenHillenbrand1991&quot;&gt;Pedersen, J. &amp; Hillenbrand, R. (1991). [https://referenceworks.brill.com/search?q=Masd%CC%B2j%CC%B2id+%28I.+In+the+central+Islamic+lands%29&amp;source=%2Fdb%2Feieo &quot;Masd̲j̲id (I. In the central Islamic lands)&quot;]. In [[Клиффорд Эдмунд Босворт|Bosworth, C. E.]]; [[Emeri Johannes van Donzel|van Donzel, E.]] &amp; [[Charles Pellat|Pellat, Ch.]] (eds.). ''[[Энсиклопедияи Ислом|The Encyclopaedia of Islam, Second Edition]]. ''Volume VI:'' Mahk–Mid''. Leiden: E. J. Brill. pp.&amp;nbsp;&lt;span class=&quot;nowrap&quot;&gt;644–&lt;/span&gt;688. [[Стандарти байналмилалии рақамгузории китоб|ISBN]]&amp;nbsp;[[Special:BookSources/978-90-04-08112-3|&lt;bdi&gt;978-90-04-08112-3&lt;/bdi&gt;]].&lt;/cite&gt;&lt;/ref&gt; Аммо, [[Иқлим|иқлими]] [[Гармо|гарм]] инчунин метавонад фазои берунаро нороҳат кунад. Дар натиҷа, аркаҳо (қаторҳои аркҳо), ки галереяҳои бомпӯшро, ки бо номи &lt;nowiki&gt;&lt;i id=&quot;mwXQ&quot;&gt;ривоқ&lt;/i&gt;&lt;/nowiki&gt; маълуманд, дастгирӣ мекарданд, одатан дар се тарафи дигар илова бар тарафи толори намоз илова карда мешуданд. &lt;ref name=&quot;EI2&quot; /&gt;

== Таърих ==
Аввалин масҷиди хуб тавсифшуда дар таърихи ислом, [[Масҷиди Набавӣ]] дар [[Мадина]], дар аввал аз як бинои росткунҷаи кушод иборат буд, ки ба зудӣ ба он майдони боми бо сутунҳо илова карда шуд. Дар асрҳои 7 ва 8, масҷид васеъ карда шуд ва ба як бинои гипостайлӣ бо ҳавлии марказӣ табдил ёфт. &lt;ref name=&quot;:24&quot;&gt;{{Cite book|title=The Grove Encyclopedia of Islamic Art and Architecture|publisher=Oxford University Press|year=2009|isbn=9780195309911|editor-last=Bloom|editor-first=Jonathan M.|language=en|chapter=Mosque|editor-last2=Blair|editor-first2=Sheila S.}}&lt;cite class=&quot;citation book cs1&quot; data-ve-ignore=&quot;&quot; id=&quot;CITEREFBloomBlair2009&quot;&gt;Bloom, Jonathan M.; Blair, Sheila S., eds. (2009). &quot;Mosque&quot;. ''The Grove Encyclopedia of Islamic Art and Architecture''. Oxford University Press. [[Стандарти байналмилалии рақамгузории китоб|ISBN]]&amp;nbsp;[[Special:BookSources/9780195309911|&lt;bdi&gt;9780195309911&lt;/bdi&gt;]].&lt;/cite&gt;&lt;/ref&gt;

Масҷидҳои дигари бузурги ибтидоӣ, ба монанди Масҷиди бузурги Куфа, &lt;ref name=&quot;:0522&quot;&gt;{{Cite book|last=Tabbaa|first=Yasser|title=Encyclopaedia of Islam, Three|publisher=Brill|year=2007|isbn=9789004161658|editor-last=Fleet|editor-first=Kate|location=|pages=|language=en|chapter=Architecture|editor-last2=Krämer|editor-first2=Gudrun|editor-last3=Matringe|editor-first3=Denis|editor-last4=Nawas|editor-first4=John|editor-last5=Rowson|editor-first5=Everett}}&lt;/ref&gt; Масҷиди бузурги Димишқ (аввали асри 8), Масҷиди бузурги Кордова (охири асри 8) ва Масҷиди бузурги Қайруон (аввали асри 9) ҳама ҳавлӣ доштанд. &lt;ref name=&quot;:24&quot;&gt;{{Cite book|title=The Grove Encyclopedia of Islamic Art and Architecture|publisher=Oxford University Press|year=2009|isbn=9780195309911|editor-last=Bloom|editor-first=Jonathan M.|language=en|chapter=Mosque|editor-last2=Blair|editor-first2=Sheila S.}}&lt;cite class=&quot;citation book cs1&quot; data-ve-ignore=&quot;&quot; id=&quot;CITEREFBloomBlair2009&quot;&gt;Bloom, Jonathan M.; Blair, Sheila S., eds. (2009). &quot;Mosque&quot;. ''The Grove Encyclopedia of Islamic Art and Architecture''. Oxford University Press. [[Стандарти байналмилалии рақамгузории китоб|ISBN]]&amp;nbsp;[[Special:BookSources/9780195309911|&lt;bdi&gt;9780195309911&lt;/bdi&gt;]].&lt;/cite&gt;&lt;/ref&gt; Дар аввал, баъзе аз ин ҳавлиҳо - аз ҷумла ҳавлиҳои масҷидҳои Кордова, Қайруон ва Тунис - бо ривоқҳо (аркадаҳои бомпӯш) пӯшонида нашуда буданд, аммо инҳо ба зудӣ ба як хусусияти стандартӣ барои соя табдил ёфтанд.  Дар ҳоле ки ин мисолҳо ҳама масҷидҳои гипостайлӣ буданд, ҳавлиҳо низ дар намудҳои баъдии масҷидҳо хусусияти худро нигоҳ доштанд. Тарҳбандии чор-айвон, ки дар Эрон ва Осиёи Марказӣ маъмул аст, чор [[айвон]] ва дигар толорҳои атрофи ҳавлии марказӣро дар бар мегирифт. Масҷидҳои бузурги гунбаздори меъмории усмонӣ аз асри 15 сар карда, инчунин ҳавлиҳои аркадорро пеш аз толорҳои ибодати худ доранд. &lt;ref name=&quot;:24&quot; /&gt;

== Инчунин нигаред ==

* дурқаъа : фазои марказӣ дар бино
* Феҳрист: Унсурҳои меъмории исломӣ

== Адабиёт ==
&lt;templatestyles src=&quot;Module:Side box/styles.css&quot;&gt;&lt;/templatestyles&gt;&lt;templatestyles src=&quot;Sister project/styles.css&quot;&gt;&lt;/templatestyles&gt;{{Викианбор-гурӯҳ|Islamic courtyards}}&lt;templatestyles src=&quot;Reflist/styles.css&quot; /&gt;{{Эзоҳ}}{{Islamic architecture}}{{Iranian Architecture}}
[[Гурӯҳ:Меъмории исломӣ]]
[[Гурӯҳ:Меъмории Арабӣ]]
[[Гурӯҳ:Сабкҳои меъморӣ]]</text>
      <sha1>t1ipojg7zrsy17ebvmvztbkktj8k1q2</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1477300</id>
      <parentid>1477299</parentid>
      <timestamp>2026-06-18T13:19:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Шухрат Саъдиев</username>
        <id>5132</id>
      </contributor>
      <origin>1477300</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="22776" sha1="kyfiuxf2nc342dyjreb6o8iudxc9y58" xml:space="preserve">
[[Акс:GreatMosqueofKairouanTunisia.jpg|рост|мини|260x260пкс|''Саҳни'' бузурги Масҷиди бузурги Қайруон, ки бо ''ривоқ'' ( аркадаҳо ) иҳота шудааст, дар [[Тунис]].]]
{{Sidebar with collapsible lists|name=Arabic culture|pretitle=Part of [[:Category:Arab culture|a series]] on|titleclass=fn org country-name adr|titlestyle=|image=[[File:Maqāma 21 (fols. 58v–59r, double-page spread as a unit), Maqamat al-Harari, 1237.jpg|class=notpageimage|260 px]]|liststyle=border-top:solid 1px #aaa;|contentstyle=padding-bottom:0; margin-bottom:0;|navbarstyle=padding-top:0;|title=[[Arab culture|Arabic culture]]|listclass=plainlist|listtitlestyle=white-space:nowrap; font-size:normal; text-align:center; border-top: 1px solid var(--border-color-subtle, #f8f8f8);
&lt;!-- Lists ordered alphabetically by listname --&gt;

&lt;!---------------------------------------------------------&gt;|list1name=Architecture|list1title=[[:Category:Arabic architecture|Architecture]]|list1={{flatlist|
'''Styles'''
*[[Nabataean architecture|Nabataean]]
*[[Architecture of Yemen|Yemeni]]
*[[Islamic architecture|Islamic]]
**[[Umayyad architecture|Umayyad]]
**[[Abbasid architecture|Abbasid]]
**[[Fatimid architecture|Fatimid]]
**[[Moorish architecture|Moorish]]
**[[Mamluk architecture|Mamluk]]

'''Features '''
* [[Ablaq]]
* [[Alfiz]]
* [[Arabesque]]
* [[History of early medieval Arabic and Western European domes|Early medieval Arabic domes]]
* [[History of high medieval Arabic and Western European domes|High medieval Arabic domes]]
* [[History of late medieval Arabic and Western European domes|Late medieval Arabic domes]]
* [[Banna'i]]
* [[Islamic garden|Gardens]]
* [[Girih]]
* [[Horseshoe arch]]
* [[Howz]]
* [[Hypostyle]]
* [[Islamic calligraphy]]
* [[Islamic geometric patterns]]
* [[Islamic ornament]]
* [[Iwan]]
* [[Liwan]]
* [[Mashrabiya]]
* [[Riad (architecture)|Riad]]
* [[Mosaic#Arab|Mosaic]]
* [[Multifoil arch]]
* [[Muqarnas]]
* [[Nagash painting]]
* [[Qadad]]
* [[Reflecting pool]]
* [[Riwaq (arcade)|Riwaq]]
* [[Sahn]]
* [[Socarrat]]
* [[Stucco decoration in Islamic architecture|Stucco decoration]]
* [[Tadelakt]]
* [[Vaulting]]
* [[Voussoir]]
* [[Windcatcher]]
* [[Zellij]]

'''Types'''
* [[Albarrana tower]]
* [[Alcázar]]
* [[Bazaar]]
* [[Caravanserai]]
* [[Bimaristan]]
* [[Hammam]]
* [[Kasbah]]
* [[Madrasa]]
* [[Maqam (shrine)|Maqam]]
* [[Mazar (mausoleum)|Mazar]]
* [[Mosque]]
* [[Medina quarter]]
* [[Qalat (fortress)|Qalat]]
* [[Ribat]]
* [[Sebil|Sabil]]
* [[Shadirvan]]
* [[Tekyeh]]
* [[Well house]]
* [[Zawiya (institution)|Zawiya]]

}}

&lt;!---------------------------------------------------------&gt;|list2name=Art|list2title=[[Arabic art|Art]]|list2={{flatlist|
'''Styles'''
*[[Ancient South Arabian art]]
*[[Nabataean art]]
*[[Islamic art]]
**[[Fatimid art]]
**[[Mamluk Sultanate#Art|Mamluk art]]

'''Types'''
*[[Arabic calligraphy]]
*[[Islamic graffiti|Arabic graffiti]]
*[[Arab carpet]]
*[[Arabic miniature]]
*[[:Category:Arabic pottery|Arabic pottery]]
*[[Olive wood carving in Palestine|Palestinian wood carving]]
*[[Islamic embroidery]]
*[[Hardstone_carving#Islamic_hardstone_carving|Islamic hardstone carving]]
*[[Islamic garden]]
*[[Islamic glass]]
*[[ivory_carving#Islamic_ivory|Islamic ivory carving]]
*[[Islamic_art#Islamic_brasswork|Islamic Metalwork]]

'''Features '''
*[[Arabesque (Islamic art)|Arabesque]]
*[[Arabic geometric patterns]]
*[[Banna'i]]
*[[Damascus steel]]
*[[Damask]]
*[[Girih tiles]]
*[[Hedwig glass]]
*[[Kiswah]] 
*[[Muqarnas]]
*[[Pseudo-Arabic]]
*[[Zellij]]

}}


&lt;!---------------------------------------------------------&gt;|list3name=cuisine|list3title=[[Arab cuisine|Cuisine]]|list3={{flatlist|
* [[Eastern Arabian cuisine|Eastern Arabian]]
* [[Levantine cuisine|Levantine]]
* [[Iraqi cuisine|Iraqi]]
* [[Egyptian cuisine|Egyptian]]
* [[Sudanese cuisine|Sudanese]]
* [[Maghreb cuisine|Maghrebi]]
}}

&lt;!---------------------------------------------------------&gt;|list4name=dress|list4title=[[:Category:Arabic clothing|Dress]]|list4={{flatlist|
'''Headwear'''
* [[Agal (accessory)|Agal]]
* [[Battoulah]]
* [[Haik (garment)|Haik]]
* [[Keffiyeh]]
* [[Litham]]
* [[Madhalla]]
* [[Sidara]]
* [[Taqiyah (cap)|Taqiyah]]
* [[Tantour]]
* [[Fez (hat)|Tarboush (fez)]]
* [[Turban]]

'''Clothing'''
* [[Abaya]]
* [[Bisht (clothing)|Bisht]]
* [[Burnous]]
* [[Djellaba]] 
* [[Durra'ah]]
* [[Fouta towel]]
* [[Izaar]]
* [[Jellabiya]]
* [[Kaftan]] 
* [[Sarong#Somalia|Macawis]] 
* [[Robe of honour]] 
* [[Sirwal]]
* [[Takchita]]
* [[Thawb]]
* [[Tiraz]]
}}

&lt;!---------------------------------------------------------&gt;|list5name=music|list5title=[[Arabic music|Music]]|list5={{flatlist|
'''Theory'''
* [[Arabic maqam]] 
* [[Arab tone system]]
* [[Algerian scale]]
* [[Jins]]
* [[Lazma]]
* [[Quarter tone]]
* [[Rhythm in Arabic music]]
* [[Tarab]]
* [[Teslim]]
* [[:Category:Arabic musical instruments|Arabic musical instruments]]
* [[Kitab al-Musiqa al-Kabir|Great Book of Music]]
* [[Kitab al-Aghani|Kitab al-Aghani]] 

'''Genres'''
* [[Arabic pop]]
* [[Arabic hip hop]]
* [[Arabic rock]]
* [[Arabic_music#Arabic_jazz|Arabic jazz]]
* [[Arabic_music#20th_century|Classical Arab music]]
* [[Opera in Arabic|Opera]]
* [[Al Jeel]]
* [[Khaliji (music)|Khaliji]]
* [[Raï]]

'''Art music'''
* [[Andalusian classical music]]
* [[Andalusi nubah]]
* [[Bashraf]]
* [[Dawr]]
* [[Dulab]]
* [[Layali]]
* [[Malhun]]
* [[Iraqi maqam]]
* [[Mawwal]]
* [[Muwashshah]]
* [[Qasidah]]
* [[Qudud Halabiya]]
* [[Sama'i]]
* [[Tahmilah]]
* [[Taqsim]]
* [[Waslah]]

'''Folk'''
* [[Ataaba]]
* [[Raï|Algerian Raï]]
* [[Bedouin music|Bedouin]]
* [[Chaabi (Algeria)]]
* [[Chaabi (Morocco)]]
* [[Baladi|Egyptian folk]]
* [[Fann at-Tanbura]]
* [[Fijiri]]
* [[Gnawa music|Gnawa (North Africa)]]
* [[Liwa (music)|Liwa]]
* [[Mawwal]]
* [[Mezwed]] 
* [[Samri]] 
* [[Sawt (music)|Sawt]] 
* [[Shaabi]]
* [[Zajal]] 

}}

&lt;!---------------------------------------------------------&gt;|list6name=Dance|list6title=[[Arab dance|Dance]]|list6={{flatlist|

* [[Ardah]]
* [[Belly dance]]
* [[Dabke]]
* [[Arab_dance#Deheyeh|Deheyeh]]
* [[Arab_dance#Guedra|Guedra]]
* [[Arab_dance#Hagallah|Hagallah]]
* [[Khaleegy (dance)|Khaleegy]] 
* [[Liwa (music)|Liwa]] 
* [[Mizmar (dance)|Mizmar]] 
* [[Ouled Nail]]
* [[Raqs Sharqi]]
* [[Samri]] 
* [[Arab_dance#Shamadan|Shamadan]] 
* [[Arab_dance#Schikhatt|Schikhatt]]
* [[Tahtib]] 
* [[Sufi_whirling#Egyptian_tanoura|Tanoura]]
* [[Yowlah]]
* [[Zār]] 
}}

&lt;!---------------------------------------------------------&gt;|list7name=script|list7title=[[Arabic script|Scripts]]|list7={{flatlist|
* [[Old Arabic]]
* [[Nabataean Arabic]]
* [[Paleo-Arabic]]
* [[Classical Arabic]] 
* [[Modern Standard Arabic]] 
}}
&lt;!---------------------------------------------------------&gt;|list8name=literature|list8title=[[Arabic literature|Literature]]|list8={{flatlist|
'''Prose'''
* [[Arabic epic literature|Epic literature]]
* [[Saj'|Saj {{smaller|(ryhmed prose)}}]]
* [[Maqama]]
* [[:Category:Love in Arabic literature |Love in Arabic literature]]
* [[:Category:Arabic erotic literature|Arabic erotic literature]]
* [[:Category:Arabic grimoires|Arabic grimoires]]
* [[Literary_criticism#Classical_and_medieval_criticism|Literary_criticism]]
* [[Arabic short story]]
* [[Tabaqat]]
* [[Tezkire]]
* [[Rihla]]
* [[:Category:Islamic mirrors for princes|Mirrors for princes]]

'''[[Islamic literature|Islamic]]'''
* [[Quran]]
* [[Tafsir]]
* [[Hadith]]
* [[Sīra]]
* [[Fiqh]]
* [[Aqidah]]

'''[[Poetry]]'''

* [[:Category:Arabic anthologies|Anthologies]]
* [[:Category:Arabic-language poets|Poets]]
* [[Pre-Islamic Arabic poetry]]
* [[Modern Arabic poetry]]

'''Genres'''
* Madih
* [[Hija]]
* [[Rithā']]
* [[Waṣf]]
* [[Ghazal]]
* Khamriyyah
* Tardiyyah
* Khawal
* Fakhr
* [[Hamasah]]

'''Forms'''
* [[Diwan (poetry)|Diwan]]
* [[Qasida]]
* [[Muwashshah]]
* [[Rajaz (prosody)|Urjūza]]
* [[Mathnawi]]
* [[Ruba'i]]
* [[Nasīb (poetry)|Nasīb]]
* [[Riddles (Arabic)|Riddles]]
* [[Kharja]]
* [[Zajal]]
* [[Mawwal]]
* [[Nabati]]
* [[Ghinnawa]]
* Humayni

'''[[Arabic prosody]]'''
* [[Bayt (poetry)|Bayt]]
* [[Ṭawīl]]
* Madīd 
* [[Basīṭ]]
* [[Kamil (metre)|Kamil]]
* [[Wāfir]]
* [[Hazaj meter|Hazaj]]
* [[Rajaz]]
* Ramal 
* Munsariħ 
* Khafīf 
* Muqtaḍab 
* Mujtathth 
* Muḍāriʿ 
* Sarīʿ 
* Mutaqārib 
* Mutadārik

'''[[Arabic literature|National literatures of Arab States]]'''
* [[Algerian literature|Algeria]]
* [[Literature of Bahrain|Bahrain]]
* [[Comoros]]
* [[Literature of Djibouti|Djibouti]]
* [[Egyptian literature|Egypt]]
* [[Iraqi literature|Iraq]]
* [[Culture of Jordan#Literature|Jordan]]
* [[Kuwaiti literature|Kuwait]]
* [[Culture of Lebanon#Literature|Lebanon]]
* [[Libyan literature|Libya]]
* [[Mauritania#Literature|Mauritania]]
* [[Moroccan literature|Morocco]]
* [[Culture of Oman|Oman]]
* [[Palestinian literature|Palestine]]
* [[Qatari literature|Qatar]]
* [[Saudi literature|Saudi Arabia]]
* [[Somali literature|Somalia]]
* [[Sudanese literature|Sudan]]
* [[Syrian literature|Syria]]
* [[Tunisian literature|Tunisia]]
* [[Culture of the United Arab Emirates#Literature|U.A.E.]]
* [[Culture of Yemen#Literature|Yemen]]
}}

&lt;!---------------------------------------------------------&gt;|list9name=Science|list9title=[[Arabic science|Science]]|list9={{flatlist|
*[[Arabic alchemy|Arabic chemistry]]
*[[Arabic astrology]]
*[[Arabic astronomy]]
*[[Islamic geography|Arabic geography]]
*[[Islamic Golden Age|Arabic Golden Age]]
*[[Islamic mathematics|Arabic mathematics]]
*[[Islamic medicine|Arabic medicine]]
*[[Islamic psychology|Arabic psychology]]
*[[Islamic technology|Arabic technology]]
}}

&lt;!---------------------------------------------------------&gt;|list10name=philosophy|list10title=[[Islamic philosophy|Philosophy]]|list10={{flatlist|
*[[Early Islamic philosophy|Early Arabic Philosophy]]
*[[Aristotelianism#Islamic_world |Islamic Aristotelianism]]
*[[Platonism in Islamic Philosophy|Islamic Platonism]]
*[[Logic in Islamic philosophy|Islamic Logic]]
*[[Kalam]]
*[[Sufi metaphysics]]
*[[Sufi philosophy]]
*[[Al-Farabi |Farabism]]
*[[Avicennism]]
*[[Averroism]]

'''Concepts'''
*[[Al-aql al-faal]]
*[[Aql bi-l-fi'l]]
*[[Al-Insān al-Kāmil]]
*[[Dhati in islamic philosophy|Dhati]]
*[[Peace in Islamic philosophy|Peace]]
*[[Arcs of Descent and Ascent]] 
*[[Asabiyyah]] 
*[[Hal (Sufism)|Hal]] 
*[[Irfan]] 
*[[Nafs]] 
*[[Qadar]] 
*[[Qalb]] 

'''Texts'''
*[[Liber de Causis]] 
*[[The Theology of Aristotle]] 
*[[Al-isharat wa al-tanbihat|Al-isharat]] 
*[[The Book of the Apple]] 
*[[Encyclopedia of the Brethren of Purity]] 
*[[The Incoherence of the Philosophers]] 
*[[The Incoherence of the Incoherence]] 
*[[Hayy ibn Yaqdhan]]
*[[Theologus Autodidactus]] 
*[[On the Harmony of Religions and Philosophy]] 
*[[Muqaddimah]] 
*[[Sicilian Questions]] 
*[[Ibn_Arabi#Commentaries_and_translations_of_Fu%E1%B9%A3%C5%AB%E1%B9%A3_al-%E1%B8%A4ikam|Fusus al-Hikam]] 

}}

&lt;!---------------------------------------------------------&gt;|list11name=Mythology|list11title=[[:Category:Arabian mythology|Mythology]]|list11={{flatlist|
*[[Ababil (mythology)|Ababil]]
*[[Atlantis of the Sands]]
*[[Bahamut]]
*[[Beast of the Earth]]
*[[Book of Idols]]
*[[Book of Wonders]]
*[[Buraq]]
*[[Dandan]]
*[[Falak (Arabian legend)|Falak]]
*[[Ghoul]]
*[[Hinn (mythology)|Hinn]]
*[[Houri]]
*[[Ifrit]]
*[[Iram of the Pillars]]
*[[Jinn]]
*[[Karkadann]]
*[[Kujata (mythology)|Kujata]]
*[[Luqman]]
*[[Magic carpet]]
*[[Marid]]
*[[Mount Qaf]]
*[[Nasnas]]
*[[One Thousand and One Nights]]
*[[Qareen]]
*[[Qutrub]]
*[[Roc (mythology)| Roc]]
*[[Shaddad]]
*[[Shadhavar]]
*[[Shams al-Ma'arif]]
*[[She-Camel of God]]
*[[Wāḳwāḳ]]
*[[Zulfiqar]]
*[[Zarqa al Yamama]] 

'''Fictional Arab people'''
*[[Aladdin]] 
*[[Abdul Alhazred]] 
*[[Ali Baba]] 
*[[Altaïr Ibn-La'Ahad]] 
*[[Battal Gazi]] 
*[[Hayy ibn Yaqdhan]] 
*[[Kara Ben Nemsi]] 
*[[King Marsile]] 
*[[Layla and Majnun]] 
*[[Othello]] 
*[[Palamedes (Arthurian legend)|Palamedes]] 
*[[Princess Jasmine]] 
*[[Ra's al Ghul]] 
*[[Sinbad the Sailor|Sindbad]] 
*[[Talia al Ghul]] 
}}

&lt;!---------------------------------------------------------&gt;|list12name=spirituality|list12title=[[Arabian mythology|Spirituality]]|list12={{flatlist|
'''North Arabian deities'''
*[[Allah#Pre-Islamic_Arabians|Allah]]
*[[Al-‘Uzzá]]
*[[Al-Lat]]
*[[Manāt]]
*[[Dushara]]
*[[Chaabou]]
*[[Manaf (deity)|Manaf]]
*[[Nuha (deity)|Nuha]]
*[[Al-Kutbay]]
*[[Asira]]
*[[Awal]]
*[[Azizos]]
*[[Bajir]]
*[[Quzah]]
*[[Manāt]]
*[[Manāt]]
*[[A'ra]]
*[[Abgal (god)|Abgal]]
*[[Aglibol]]
*[[Al-Qaum]]
*[[Atarsamain]]
*[[Baalshamin]]
*[[Bel (mythology)|Bēl]]
*[[Hubal]]
*[[Suwa']]
*[[Theandrios]]
*[[Wadd]]
*[[Malakbel]]
*[[Orotalt]]
*[[Ruda (deity)|Ruda]]
*[[Sa'd (idol)|Sa'd]]
*[[Yarhibol]]
*[[Isāf and Nā'ila]]

'''South Arabian  deities'''
*[[Almaqah]]
*[[Amm (god)|Amm]]
*[[Anbay]]
*[[Attar (god)|Athtar]]
*[[Dhat-Badan]]
*[[Haubas]]
*[[Ta'lab]]
*[[Qaynan]]
*[[Basamum]]
*[[Dhul Khalasa]]
*[[Haukim]]
*[[Nasr (idol)|Nasr]]
*[[Sin (mythology)|Sīn]]
*[[Ya'uq]]
*[[Yaghuth|Yaghūth]]
*[[Yatha]]
}}
[[Category:Arab world templates]]
[[Category:Arts and culture sidebar templates]]
[[Category:Middle East templates]]
[[Category:North Africa templates]]}}
&lt;/noinclude&gt;

'''Саҳн''',  (صَحْن) дар [[забони арабӣ]] маънои ҳавлӣ дар [[меъмории исломӣ]], бахусус ҳавлии расмии масҷид аст. &lt;ref&gt;{{Cite book|title=The Grove Encyclopedia of Islamic Art and Architecture|publisher=Oxford University Press|year=2009|isbn=9780195309911|editor-last=Bloom|editor-first=Jonathan M.|language=en|chapter=Mosque|editor-last2=Blair|editor-first2=Sheila S.}}&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;:16&quot;&gt;{{Cite book|last=Petersen|first=Andrew|title=Dictionary of Islamic architecture|publisher=Routledge|year=1996|isbn=9781134613663|pages=247}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.metmuseum.org/learn/educators/curriculum-resources/art-of-the-islamic-world/unit-one/the-mosque|title=The Mosque|website=metmuseum.org|accessdate=2020-11-23}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite book|last=Davies|first=Nikolas|url=https://books.google.com/books?id=krlTS0XWkLwC&amp;pg=PA327|title=Dictionary of Architecture and Building Construction|last2=Jokiniemi|first2=Erkki|publisher=Routledge|year=2008|isbn=978-1-136-41025-3|pages=327|language=en}}&lt;/ref&gt; Аксари [[Масҷид|масҷидҳои]] анъанавӣ як ''саҳни'' калони марказӣ доранд, ки аз ҳар тараф бо ''ривоқ'' ё аркада иҳота шудааст.

== Этимология ==
Калимаи ''&quot;саҳн'' &quot; (صَحْن) дар [[забони арабӣ]] маънои ҳавлиро дорад. &lt;ref&gt;{{Cite journal|author=Bandyopadhyay|first=Soumyen|title=The Distinctive Typology of Central Omani Mosques: Its Nature and Antecedents.|journal=Proceedings of the Seminar for Arabian Studies|date=July 2002|volume=33|issue=33|pages=99–116|url=https://www.jstor.org/stable/41223756|accessdate=5 March 2021}}&lt;/ref&gt; Аммо бештар маънояш &quot;табақ&quot;, &quot;табақ&quot; аст. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.almaany.com/ar/dict/ar-ar/%D8%B5%D9%8E%D8%AD%D9%92%D9%86/|title=Almaany (Arabic dictionary)|accessdate=2024-09-21}}&lt;/ref&gt;

== Шакл ==
Ҳавлии масҷид ( ''саҳн'' ) одатан пеш аз толори ибодати дохилӣ, ки дар тарафи ''[[қибла]]'' (тарафе, ки ба самти намоз мувофиқ аст) ҷойгир аст, ҷойгир буда, ба он дастрасӣ медиҳад. &lt;ref name=&quot;EI2&quot; /&gt; &lt;ref&gt;{{Cite book|title=The Grove Encyclopedia of Islamic Art and Architecture|publisher=Oxford University Press|year=2009|isbn=9780195309911|editor-last=Bloom|editor-first=Jonathan M.|language=en|chapter=Mosque|editor-last2=Blair|editor-first2=Sheila S.}}&lt;cite class=&quot;citation book cs1&quot; data-ve-ignore=&quot;&quot; id=&quot;CITEREFBloomBlair2009&quot;&gt;Bloom, Jonathan M.; Blair, Sheila S., eds. (2009). &quot;Mosque&quot;. ''The Grove Encyclopedia of Islamic Art and Architecture''. Oxford University Press. [[Стандарти байналмилалии рақамгузории китоб|ISBN]]&amp;nbsp;[[Special:BookSources/9780195309911|&lt;bdi&gt;9780195309911&lt;/bdi&gt;]].&lt;/cite&gt;&lt;/ref&gt; Дар аксари ҳавлиҳои [[масҷид]] фаввораи ҷамъиятӣ мавҷуд буд, ки дар он [[мусалмонон]] ''[[Вузӯ|таҳорат]]'' мекарданд, ки ин як маросими ''[[Вузӯ|таҳорат]]''  (тозакунӣ) пеш аз [[намоз]] [[Фарз|буд]] . &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.metmuseum.org/learn/educators/curriculum-resources/art-of-the-islamic-world/unit-one/the-mosque|title=The Mosque|website=The Metropolitan Museum of Art|accessdate=5 March 2021}}&lt;/ref&gt; Ҳавлиро метавон бо [[Санг|сангҳо]] фарш кард ё баъзан бо дарахтон оро намуд. 

Аз нигоҳи таърихӣ, бо сабаби иқлими гарми [[Ховари Миёна]], ҳавлӣ инчунин ҳамчун ҷой барои ҷойгир кардани шумораи зиёди намозгузороне, ки ҳангоми [[намози ҷумъа]] меомаданд, хизмат мекард. &lt;ref name=&quot;EI2&quot;&gt;{{Encyclopaedia of Islam, Second Edition|volume=6|article=Masd̲j̲id (I. In the central Islamic lands)|last1=Pedersen|first1=J.|first2=R.|last2=Hillenbrand|pages=644–688}}&lt;cite class=&quot;citation encyclopaedia cs1&quot; data-ve-ignore=&quot;&quot; id=&quot;CITEREFPedersenHillenbrand1991&quot;&gt;Pedersen, J. &amp; Hillenbrand, R. (1991). [https://referenceworks.brill.com/search?q=Masd%CC%B2j%CC%B2id+%28I.+In+the+central+Islamic+lands%29&amp;source=%2Fdb%2Feieo &quot;Masd̲j̲id (I. In the central Islamic lands)&quot;]. In [[Клиффорд Эдмунд Босворт|Bosworth, C. E.]]; [[Emeri Johannes van Donzel|van Donzel, E.]] &amp; [[Charles Pellat|Pellat, Ch.]] (eds.). ''[[Энсиклопедияи Ислом|The Encyclopaedia of Islam, Second Edition]]. ''Volume VI:'' Mahk–Mid''. Leiden: E. J. Brill. pp.&amp;nbsp;&lt;span class=&quot;nowrap&quot;&gt;644–&lt;/span&gt;688. [[Стандарти байналмилалии рақамгузории китоб|ISBN]]&amp;nbsp;[[Special:BookSources/978-90-04-08112-3|&lt;bdi&gt;978-90-04-08112-3&lt;/bdi&gt;]].&lt;/cite&gt;&lt;/ref&gt; Аммо, [[Иқлим|иқлими]] [[Гармо|гарм]] инчунин метавонад фазои берунаро нороҳат кунад. Дар натиҷа, аркаҳо (қаторҳои аркҳо), ки галереяҳои бомпӯшро, ки бо номи &lt;nowiki&gt;&lt;i id=&quot;mwXQ&quot;&gt;ривоқ&lt;/i&gt;&lt;/nowiki&gt; маълуманд, дастгирӣ мекарданд, одатан дар се тарафи дигар илова бар тарафи толори намоз илова карда мешуданд. 

== Таърих ==
Аввалин масҷиди хуб тавсифшуда дар таърихи ислом, [[Масҷиди Набавӣ]] дар [[Мадина]], дар аввал аз як бинои росткунҷаи кушод иборат буд, ки ба зудӣ ба он майдони боми бо сутунҳо илова карда шуд. Дар асрҳои 7 ва 8, масҷид васеъ карда шуд ва ба як бинои гипостайлӣ бо ҳавлии марказӣ табдил ёфт. &lt;ref&gt;{{Cite book|title=The Grove Encyclopedia of Islamic Art and Architecture|publisher=Oxford University Press|year=2009|isbn=9780195309911|editor-last=Bloom|editor-first=Jonathan M.|language=en|chapter=Mosque|editor-last2=Blair|editor-first2=Sheila S.}}&lt;cite class=&quot;citation book cs1&quot; data-ve-ignore=&quot;&quot; id=&quot;CITEREFBloomBlair2009&quot;&gt;Bloom, Jonathan M.; Blair, Sheila S., eds. (2009). &quot;Mosque&quot;. ''The Grove Encyclopedia of Islamic Art and Architecture''. Oxford University Press. [[Стандарти байналмилалии рақамгузории китоб|ISBN]]&amp;nbsp;[[Special:BookSources/9780195309911|&lt;bdi&gt;9780195309911&lt;/bdi&gt;]].&lt;/cite&gt;&lt;/ref&gt;

Масҷидҳои дигари бузурги ибтидоӣ, ба монанди Масҷиди бузурги Куфа, &lt;ref name=&quot;:0522&quot;&gt;{{Cite book|last=Tabbaa|first=Yasser|title=Encyclopaedia of Islam, Three|publisher=Brill|year=2007|isbn=9789004161658|editor-last=Fleet|editor-first=Kate|location=|pages=|language=en|chapter=Architecture|editor-last2=Krämer|editor-first2=Gudrun|editor-last3=Matringe|editor-first3=Denis|editor-last4=Nawas|editor-first4=John|editor-last5=Rowson|editor-first5=Everett}}&lt;/ref&gt; Масҷиди бузурги Димишқ (аввали асри 8), Масҷиди бузурги Кордова (охири асри 8) ва Масҷиди бузурги Қайруон (аввали асри 9) ҳама ҳавлӣ доштанд.&lt;ref&gt; {{Cite book|title=The Grove Encyclopedia of Islamic Art and Architecture|publisher=Oxford University Press|year=2009|isbn=9780195309911|editor-last=Bloom|editor-first=Jonathan M.|language=en|chapter=Mosque|editor-last2=Blair|editor-first2=Sheila S.}}&lt;cite class=&quot;citation book cs1&quot; data-ve-ignore=&quot;&quot; id=&quot;CITEREFBloomBlair2009&quot;&gt;Bloom, Jonathan M.; Blair, Sheila S., eds. (2009). &quot;Mosque&quot;. ''The Grove Encyclopedia of Islamic Art and Architecture''. Oxford University Press. [[Стандарти байналмилалии рақамгузории китоб|ISBN]]&amp;nbsp;[[Special:BookSources/9780195309911|&lt;bdi&gt;9780195309911&lt;/bdi&gt;]].&lt;/cite&gt;&lt;/ref&gt; Дар аввал, баъзе аз ин ҳавлиҳо - аз ҷумла ҳавлиҳои масҷидҳои Кордова, Қайруон ва Тунис - бо ривоқҳо (аркадаҳои бомпӯш) пӯшонида нашуда буданд, аммо инҳо ба зудӣ ба як хусусияти стандартӣ барои соя табдил ёфтанд.  Дар ҳоле ки ин мисолҳо ҳама масҷидҳои гипостайлӣ буданд, ҳавлиҳо низ дар намудҳои баъдии масҷидҳо хусусияти худро нигоҳ доштанд. Тарҳбандии чор-айвон, ки дар Эрон ва Осиёи Марказӣ маъмул аст, чор [[айвон]] ва дигар толорҳои атрофи ҳавлии марказӣро дар бар мегирифт. Масҷидҳои бузурги гунбаздори меъмории усмонӣ аз асри 15 сар карда, инчунин ҳавлиҳои аркадорро пеш аз толорҳои ибодати худ доранд. 

== Инчунин нигаред ==

* [[Меъмории исломӣ]]
* [[Феҳрист: Унсурҳои меъмории исломӣ]]

== Адабиёт ==
{{Викианбор-гурӯҳ|Islamic courtyards}}
[[Гурӯҳ:Меъмории исломӣ]]
[[Гурӯҳ:Меъмории Арабӣ]]
[[Гурӯҳ:Сабкҳои меъморӣ]]</text>
      <sha1>kyfiuxf2nc342dyjreb6o8iudxc9y58</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1477301</id>
      <parentid>1477300</parentid>
      <timestamp>2026-06-18T13:22:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Шухрат Саъдиев</username>
        <id>5132</id>
      </contributor>
      <comment>/* Шакл */</comment>
      <origin>1477301</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="22749" sha1="th8zgctp4jm1gisq0sehu2vxm4s2ktt" xml:space="preserve">
[[Акс:GreatMosqueofKairouanTunisia.jpg|рост|мини|260x260пкс|''Саҳни'' бузурги Масҷиди бузурги Қайруон, ки бо ''ривоқ'' ( аркадаҳо ) иҳота шудааст, дар [[Тунис]].]]
{{Sidebar with collapsible lists|name=Arabic culture|pretitle=Part of [[:Category:Arab culture|a series]] on|titleclass=fn org country-name adr|titlestyle=|image=[[File:Maqāma 21 (fols. 58v–59r, double-page spread as a unit), Maqamat al-Harari, 1237.jpg|class=notpageimage|260 px]]|liststyle=border-top:solid 1px #aaa;|contentstyle=padding-bottom:0; margin-bottom:0;|navbarstyle=padding-top:0;|title=[[Arab culture|Arabic culture]]|listclass=plainlist|listtitlestyle=white-space:nowrap; font-size:normal; text-align:center; border-top: 1px solid var(--border-color-subtle, #f8f8f8);
&lt;!-- Lists ordered alphabetically by listname --&gt;

&lt;!---------------------------------------------------------&gt;|list1name=Architecture|list1title=[[:Category:Arabic architecture|Architecture]]|list1={{flatlist|
'''Styles'''
*[[Nabataean architecture|Nabataean]]
*[[Architecture of Yemen|Yemeni]]
*[[Islamic architecture|Islamic]]
**[[Umayyad architecture|Umayyad]]
**[[Abbasid architecture|Abbasid]]
**[[Fatimid architecture|Fatimid]]
**[[Moorish architecture|Moorish]]
**[[Mamluk architecture|Mamluk]]

'''Features '''
* [[Ablaq]]
* [[Alfiz]]
* [[Arabesque]]
* [[History of early medieval Arabic and Western European domes|Early medieval Arabic domes]]
* [[History of high medieval Arabic and Western European domes|High medieval Arabic domes]]
* [[History of late medieval Arabic and Western European domes|Late medieval Arabic domes]]
* [[Banna'i]]
* [[Islamic garden|Gardens]]
* [[Girih]]
* [[Horseshoe arch]]
* [[Howz]]
* [[Hypostyle]]
* [[Islamic calligraphy]]
* [[Islamic geometric patterns]]
* [[Islamic ornament]]
* [[Iwan]]
* [[Liwan]]
* [[Mashrabiya]]
* [[Riad (architecture)|Riad]]
* [[Mosaic#Arab|Mosaic]]
* [[Multifoil arch]]
* [[Muqarnas]]
* [[Nagash painting]]
* [[Qadad]]
* [[Reflecting pool]]
* [[Riwaq (arcade)|Riwaq]]
* [[Sahn]]
* [[Socarrat]]
* [[Stucco decoration in Islamic architecture|Stucco decoration]]
* [[Tadelakt]]
* [[Vaulting]]
* [[Voussoir]]
* [[Windcatcher]]
* [[Zellij]]

'''Types'''
* [[Albarrana tower]]
* [[Alcázar]]
* [[Bazaar]]
* [[Caravanserai]]
* [[Bimaristan]]
* [[Hammam]]
* [[Kasbah]]
* [[Madrasa]]
* [[Maqam (shrine)|Maqam]]
* [[Mazar (mausoleum)|Mazar]]
* [[Mosque]]
* [[Medina quarter]]
* [[Qalat (fortress)|Qalat]]
* [[Ribat]]
* [[Sebil|Sabil]]
* [[Shadirvan]]
* [[Tekyeh]]
* [[Well house]]
* [[Zawiya (institution)|Zawiya]]

}}

&lt;!---------------------------------------------------------&gt;|list2name=Art|list2title=[[Arabic art|Art]]|list2={{flatlist|
'''Styles'''
*[[Ancient South Arabian art]]
*[[Nabataean art]]
*[[Islamic art]]
**[[Fatimid art]]
**[[Mamluk Sultanate#Art|Mamluk art]]

'''Types'''
*[[Arabic calligraphy]]
*[[Islamic graffiti|Arabic graffiti]]
*[[Arab carpet]]
*[[Arabic miniature]]
*[[:Category:Arabic pottery|Arabic pottery]]
*[[Olive wood carving in Palestine|Palestinian wood carving]]
*[[Islamic embroidery]]
*[[Hardstone_carving#Islamic_hardstone_carving|Islamic hardstone carving]]
*[[Islamic garden]]
*[[Islamic glass]]
*[[ivory_carving#Islamic_ivory|Islamic ivory carving]]
*[[Islamic_art#Islamic_brasswork|Islamic Metalwork]]

'''Features '''
*[[Arabesque (Islamic art)|Arabesque]]
*[[Arabic geometric patterns]]
*[[Banna'i]]
*[[Damascus steel]]
*[[Damask]]
*[[Girih tiles]]
*[[Hedwig glass]]
*[[Kiswah]] 
*[[Muqarnas]]
*[[Pseudo-Arabic]]
*[[Zellij]]

}}


&lt;!---------------------------------------------------------&gt;|list3name=cuisine|list3title=[[Arab cuisine|Cuisine]]|list3={{flatlist|
* [[Eastern Arabian cuisine|Eastern Arabian]]
* [[Levantine cuisine|Levantine]]
* [[Iraqi cuisine|Iraqi]]
* [[Egyptian cuisine|Egyptian]]
* [[Sudanese cuisine|Sudanese]]
* [[Maghreb cuisine|Maghrebi]]
}}

&lt;!---------------------------------------------------------&gt;|list4name=dress|list4title=[[:Category:Arabic clothing|Dress]]|list4={{flatlist|
'''Headwear'''
* [[Agal (accessory)|Agal]]
* [[Battoulah]]
* [[Haik (garment)|Haik]]
* [[Keffiyeh]]
* [[Litham]]
* [[Madhalla]]
* [[Sidara]]
* [[Taqiyah (cap)|Taqiyah]]
* [[Tantour]]
* [[Fez (hat)|Tarboush (fez)]]
* [[Turban]]

'''Clothing'''
* [[Abaya]]
* [[Bisht (clothing)|Bisht]]
* [[Burnous]]
* [[Djellaba]] 
* [[Durra'ah]]
* [[Fouta towel]]
* [[Izaar]]
* [[Jellabiya]]
* [[Kaftan]] 
* [[Sarong#Somalia|Macawis]] 
* [[Robe of honour]] 
* [[Sirwal]]
* [[Takchita]]
* [[Thawb]]
* [[Tiraz]]
}}

&lt;!---------------------------------------------------------&gt;|list5name=music|list5title=[[Arabic music|Music]]|list5={{flatlist|
'''Theory'''
* [[Arabic maqam]] 
* [[Arab tone system]]
* [[Algerian scale]]
* [[Jins]]
* [[Lazma]]
* [[Quarter tone]]
* [[Rhythm in Arabic music]]
* [[Tarab]]
* [[Teslim]]
* [[:Category:Arabic musical instruments|Arabic musical instruments]]
* [[Kitab al-Musiqa al-Kabir|Great Book of Music]]
* [[Kitab al-Aghani|Kitab al-Aghani]] 

'''Genres'''
* [[Arabic pop]]
* [[Arabic hip hop]]
* [[Arabic rock]]
* [[Arabic_music#Arabic_jazz|Arabic jazz]]
* [[Arabic_music#20th_century|Classical Arab music]]
* [[Opera in Arabic|Opera]]
* [[Al Jeel]]
* [[Khaliji (music)|Khaliji]]
* [[Raï]]

'''Art music'''
* [[Andalusian classical music]]
* [[Andalusi nubah]]
* [[Bashraf]]
* [[Dawr]]
* [[Dulab]]
* [[Layali]]
* [[Malhun]]
* [[Iraqi maqam]]
* [[Mawwal]]
* [[Muwashshah]]
* [[Qasidah]]
* [[Qudud Halabiya]]
* [[Sama'i]]
* [[Tahmilah]]
* [[Taqsim]]
* [[Waslah]]

'''Folk'''
* [[Ataaba]]
* [[Raï|Algerian Raï]]
* [[Bedouin music|Bedouin]]
* [[Chaabi (Algeria)]]
* [[Chaabi (Morocco)]]
* [[Baladi|Egyptian folk]]
* [[Fann at-Tanbura]]
* [[Fijiri]]
* [[Gnawa music|Gnawa (North Africa)]]
* [[Liwa (music)|Liwa]]
* [[Mawwal]]
* [[Mezwed]] 
* [[Samri]] 
* [[Sawt (music)|Sawt]] 
* [[Shaabi]]
* [[Zajal]] 

}}

&lt;!---------------------------------------------------------&gt;|list6name=Dance|list6title=[[Arab dance|Dance]]|list6={{flatlist|

* [[Ardah]]
* [[Belly dance]]
* [[Dabke]]
* [[Arab_dance#Deheyeh|Deheyeh]]
* [[Arab_dance#Guedra|Guedra]]
* [[Arab_dance#Hagallah|Hagallah]]
* [[Khaleegy (dance)|Khaleegy]] 
* [[Liwa (music)|Liwa]] 
* [[Mizmar (dance)|Mizmar]] 
* [[Ouled Nail]]
* [[Raqs Sharqi]]
* [[Samri]] 
* [[Arab_dance#Shamadan|Shamadan]] 
* [[Arab_dance#Schikhatt|Schikhatt]]
* [[Tahtib]] 
* [[Sufi_whirling#Egyptian_tanoura|Tanoura]]
* [[Yowlah]]
* [[Zār]] 
}}

&lt;!---------------------------------------------------------&gt;|list7name=script|list7title=[[Arabic script|Scripts]]|list7={{flatlist|
* [[Old Arabic]]
* [[Nabataean Arabic]]
* [[Paleo-Arabic]]
* [[Classical Arabic]] 
* [[Modern Standard Arabic]] 
}}
&lt;!---------------------------------------------------------&gt;|list8name=literature|list8title=[[Arabic literature|Literature]]|list8={{flatlist|
'''Prose'''
* [[Arabic epic literature|Epic literature]]
* [[Saj'|Saj {{smaller|(ryhmed prose)}}]]
* [[Maqama]]
* [[:Category:Love in Arabic literature |Love in Arabic literature]]
* [[:Category:Arabic erotic literature|Arabic erotic literature]]
* [[:Category:Arabic grimoires|Arabic grimoires]]
* [[Literary_criticism#Classical_and_medieval_criticism|Literary_criticism]]
* [[Arabic short story]]
* [[Tabaqat]]
* [[Tezkire]]
* [[Rihla]]
* [[:Category:Islamic mirrors for princes|Mirrors for princes]]

'''[[Islamic literature|Islamic]]'''
* [[Quran]]
* [[Tafsir]]
* [[Hadith]]
* [[Sīra]]
* [[Fiqh]]
* [[Aqidah]]

'''[[Poetry]]'''

* [[:Category:Arabic anthologies|Anthologies]]
* [[:Category:Arabic-language poets|Poets]]
* [[Pre-Islamic Arabic poetry]]
* [[Modern Arabic poetry]]

'''Genres'''
* Madih
* [[Hija]]
* [[Rithā']]
* [[Waṣf]]
* [[Ghazal]]
* Khamriyyah
* Tardiyyah
* Khawal
* Fakhr
* [[Hamasah]]

'''Forms'''
* [[Diwan (poetry)|Diwan]]
* [[Qasida]]
* [[Muwashshah]]
* [[Rajaz (prosody)|Urjūza]]
* [[Mathnawi]]
* [[Ruba'i]]
* [[Nasīb (poetry)|Nasīb]]
* [[Riddles (Arabic)|Riddles]]
* [[Kharja]]
* [[Zajal]]
* [[Mawwal]]
* [[Nabati]]
* [[Ghinnawa]]
* Humayni

'''[[Arabic prosody]]'''
* [[Bayt (poetry)|Bayt]]
* [[Ṭawīl]]
* Madīd 
* [[Basīṭ]]
* [[Kamil (metre)|Kamil]]
* [[Wāfir]]
* [[Hazaj meter|Hazaj]]
* [[Rajaz]]
* Ramal 
* Munsariħ 
* Khafīf 
* Muqtaḍab 
* Mujtathth 
* Muḍāriʿ 
* Sarīʿ 
* Mutaqārib 
* Mutadārik

'''[[Arabic literature|National literatures of Arab States]]'''
* [[Algerian literature|Algeria]]
* [[Literature of Bahrain|Bahrain]]
* [[Comoros]]
* [[Literature of Djibouti|Djibouti]]
* [[Egyptian literature|Egypt]]
* [[Iraqi literature|Iraq]]
* [[Culture of Jordan#Literature|Jordan]]
* [[Kuwaiti literature|Kuwait]]
* [[Culture of Lebanon#Literature|Lebanon]]
* [[Libyan literature|Libya]]
* [[Mauritania#Literature|Mauritania]]
* [[Moroccan literature|Morocco]]
* [[Culture of Oman|Oman]]
* [[Palestinian literature|Palestine]]
* [[Qatari literature|Qatar]]
* [[Saudi literature|Saudi Arabia]]
* [[Somali literature|Somalia]]
* [[Sudanese literature|Sudan]]
* [[Syrian literature|Syria]]
* [[Tunisian literature|Tunisia]]
* [[Culture of the United Arab Emirates#Literature|U.A.E.]]
* [[Culture of Yemen#Literature|Yemen]]
}}

&lt;!---------------------------------------------------------&gt;|list9name=Science|list9title=[[Arabic science|Science]]|list9={{flatlist|
*[[Arabic alchemy|Arabic chemistry]]
*[[Arabic astrology]]
*[[Arabic astronomy]]
*[[Islamic geography|Arabic geography]]
*[[Islamic Golden Age|Arabic Golden Age]]
*[[Islamic mathematics|Arabic mathematics]]
*[[Islamic medicine|Arabic medicine]]
*[[Islamic psychology|Arabic psychology]]
*[[Islamic technology|Arabic technology]]
}}

&lt;!---------------------------------------------------------&gt;|list10name=philosophy|list10title=[[Islamic philosophy|Philosophy]]|list10={{flatlist|
*[[Early Islamic philosophy|Early Arabic Philosophy]]
*[[Aristotelianism#Islamic_world |Islamic Aristotelianism]]
*[[Platonism in Islamic Philosophy|Islamic Platonism]]
*[[Logic in Islamic philosophy|Islamic Logic]]
*[[Kalam]]
*[[Sufi metaphysics]]
*[[Sufi philosophy]]
*[[Al-Farabi |Farabism]]
*[[Avicennism]]
*[[Averroism]]

'''Concepts'''
*[[Al-aql al-faal]]
*[[Aql bi-l-fi'l]]
*[[Al-Insān al-Kāmil]]
*[[Dhati in islamic philosophy|Dhati]]
*[[Peace in Islamic philosophy|Peace]]
*[[Arcs of Descent and Ascent]] 
*[[Asabiyyah]] 
*[[Hal (Sufism)|Hal]] 
*[[Irfan]] 
*[[Nafs]] 
*[[Qadar]] 
*[[Qalb]] 

'''Texts'''
*[[Liber de Causis]] 
*[[The Theology of Aristotle]] 
*[[Al-isharat wa al-tanbihat|Al-isharat]] 
*[[The Book of the Apple]] 
*[[Encyclopedia of the Brethren of Purity]] 
*[[The Incoherence of the Philosophers]] 
*[[The Incoherence of the Incoherence]] 
*[[Hayy ibn Yaqdhan]]
*[[Theologus Autodidactus]] 
*[[On the Harmony of Religions and Philosophy]] 
*[[Muqaddimah]] 
*[[Sicilian Questions]] 
*[[Ibn_Arabi#Commentaries_and_translations_of_Fu%E1%B9%A3%C5%AB%E1%B9%A3_al-%E1%B8%A4ikam|Fusus al-Hikam]] 

}}

&lt;!---------------------------------------------------------&gt;|list11name=Mythology|list11title=[[:Category:Arabian mythology|Mythology]]|list11={{flatlist|
*[[Ababil (mythology)|Ababil]]
*[[Atlantis of the Sands]]
*[[Bahamut]]
*[[Beast of the Earth]]
*[[Book of Idols]]
*[[Book of Wonders]]
*[[Buraq]]
*[[Dandan]]
*[[Falak (Arabian legend)|Falak]]
*[[Ghoul]]
*[[Hinn (mythology)|Hinn]]
*[[Houri]]
*[[Ifrit]]
*[[Iram of the Pillars]]
*[[Jinn]]
*[[Karkadann]]
*[[Kujata (mythology)|Kujata]]
*[[Luqman]]
*[[Magic carpet]]
*[[Marid]]
*[[Mount Qaf]]
*[[Nasnas]]
*[[One Thousand and One Nights]]
*[[Qareen]]
*[[Qutrub]]
*[[Roc (mythology)| Roc]]
*[[Shaddad]]
*[[Shadhavar]]
*[[Shams al-Ma'arif]]
*[[She-Camel of God]]
*[[Wāḳwāḳ]]
*[[Zulfiqar]]
*[[Zarqa al Yamama]] 

'''Fictional Arab people'''
*[[Aladdin]] 
*[[Abdul Alhazred]] 
*[[Ali Baba]] 
*[[Altaïr Ibn-La'Ahad]] 
*[[Battal Gazi]] 
*[[Hayy ibn Yaqdhan]] 
*[[Kara Ben Nemsi]] 
*[[King Marsile]] 
*[[Layla and Majnun]] 
*[[Othello]] 
*[[Palamedes (Arthurian legend)|Palamedes]] 
*[[Princess Jasmine]] 
*[[Ra's al Ghul]] 
*[[Sinbad the Sailor|Sindbad]] 
*[[Talia al Ghul]] 
}}

&lt;!---------------------------------------------------------&gt;|list12name=spirituality|list12title=[[Arabian mythology|Spirituality]]|list12={{flatlist|
'''North Arabian deities'''
*[[Allah#Pre-Islamic_Arabians|Allah]]
*[[Al-‘Uzzá]]
*[[Al-Lat]]
*[[Manāt]]
*[[Dushara]]
*[[Chaabou]]
*[[Manaf (deity)|Manaf]]
*[[Nuha (deity)|Nuha]]
*[[Al-Kutbay]]
*[[Asira]]
*[[Awal]]
*[[Azizos]]
*[[Bajir]]
*[[Quzah]]
*[[Manāt]]
*[[Manāt]]
*[[A'ra]]
*[[Abgal (god)|Abgal]]
*[[Aglibol]]
*[[Al-Qaum]]
*[[Atarsamain]]
*[[Baalshamin]]
*[[Bel (mythology)|Bēl]]
*[[Hubal]]
*[[Suwa']]
*[[Theandrios]]
*[[Wadd]]
*[[Malakbel]]
*[[Orotalt]]
*[[Ruda (deity)|Ruda]]
*[[Sa'd (idol)|Sa'd]]
*[[Yarhibol]]
*[[Isāf and Nā'ila]]

'''South Arabian  deities'''
*[[Almaqah]]
*[[Amm (god)|Amm]]
*[[Anbay]]
*[[Attar (god)|Athtar]]
*[[Dhat-Badan]]
*[[Haubas]]
*[[Ta'lab]]
*[[Qaynan]]
*[[Basamum]]
*[[Dhul Khalasa]]
*[[Haukim]]
*[[Nasr (idol)|Nasr]]
*[[Sin (mythology)|Sīn]]
*[[Ya'uq]]
*[[Yaghuth|Yaghūth]]
*[[Yatha]]
}}
[[Category:Arab world templates]]
[[Category:Arts and culture sidebar templates]]
[[Category:Middle East templates]]
[[Category:North Africa templates]]}}
&lt;/noinclude&gt;

'''Саҳн''',  (صَحْن) дар [[забони арабӣ]] маънои ҳавлӣ дар [[меъмории исломӣ]], бахусус ҳавлии расмии масҷид аст. &lt;ref&gt;{{Cite book|title=The Grove Encyclopedia of Islamic Art and Architecture|publisher=Oxford University Press|year=2009|isbn=9780195309911|editor-last=Bloom|editor-first=Jonathan M.|language=en|chapter=Mosque|editor-last2=Blair|editor-first2=Sheila S.}}&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;:16&quot;&gt;{{Cite book|last=Petersen|first=Andrew|title=Dictionary of Islamic architecture|publisher=Routledge|year=1996|isbn=9781134613663|pages=247}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.metmuseum.org/learn/educators/curriculum-resources/art-of-the-islamic-world/unit-one/the-mosque|title=The Mosque|website=metmuseum.org|accessdate=2020-11-23}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite book|last=Davies|first=Nikolas|url=https://books.google.com/books?id=krlTS0XWkLwC&amp;pg=PA327|title=Dictionary of Architecture and Building Construction|last2=Jokiniemi|first2=Erkki|publisher=Routledge|year=2008|isbn=978-1-136-41025-3|pages=327|language=en}}&lt;/ref&gt; Аксари [[Масҷид|масҷидҳои]] анъанавӣ як ''саҳни'' калони марказӣ доранд, ки аз ҳар тараф бо ''ривоқ'' ё аркада иҳота шудааст.

== Этимология ==
Калимаи ''&quot;саҳн'' &quot; (صَحْن) дар [[забони арабӣ]] маънои ҳавлиро дорад. &lt;ref&gt;{{Cite journal|author=Bandyopadhyay|first=Soumyen|title=The Distinctive Typology of Central Omani Mosques: Its Nature and Antecedents.|journal=Proceedings of the Seminar for Arabian Studies|date=July 2002|volume=33|issue=33|pages=99–116|url=https://www.jstor.org/stable/41223756|accessdate=5 March 2021}}&lt;/ref&gt; Аммо бештар маънояш &quot;табақ&quot;, &quot;табақ&quot; аст. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.almaany.com/ar/dict/ar-ar/%D8%B5%D9%8E%D8%AD%D9%92%D9%86/|title=Almaany (Arabic dictionary)|accessdate=2024-09-21}}&lt;/ref&gt;

== Шакл ==
Ҳавлии масҷид ( ''саҳн'' ) одатан пеш аз толори ибодати дохилӣ, ки дар тарафи ''[[қибла]]'' (тарафе, ки ба самти намоз мувофиқ аст) ҷойгир аст, ҷойгир буда, ба он дастрасӣ медиҳад. &lt;ref name=&quot;EI2&quot; /&gt; &lt;ref&gt;{{Cite book|title=The Grove Encyclopedia of Islamic Art and Architecture|publisher=Oxford University Press|year=2009|isbn=9780195309911|editor-last=Bloom|editor-first=Jonathan M.|language=en|chapter=Mosque|editor-last2=Blair|editor-first2=Sheila S.}}&lt;cite class=&quot;citation book cs1&quot; data-ve-ignore=&quot;&quot; id=&quot;CITEREFBloomBlair2009&quot;&gt;Bloom, Jonathan M.; Blair, Sheila S., eds. (2009). &quot;Mosque&quot;. ''The Grove Encyclopedia of Islamic Art and Architecture''. Oxford University Press. [[Стандарти байналмилалии рақамгузории китоб|ISBN]]&amp;nbsp;[[Special:BookSources/9780195309911|&lt;bdi&gt;9780195309911&lt;/bdi&gt;]].&lt;/cite&gt;&lt;/ref&gt; Дар аксари ҳавлиҳои [[масҷид]] фаввораи ҷамъиятӣ мавҷуд буд, ки дар он [[мусалмонон]] ''[[Вузӯ|таҳорат]]'' мекарданд, ки ин як маросими ''[[Вузӯ|таҳорат]]''  (тозакунӣ) пеш аз [[намоз]] [[Фарз|буд]] . &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.metmuseum.org/learn/educators/curriculum-resources/art-of-the-islamic-world/unit-one/the-mosque|title=The Mosque|website=The Metropolitan Museum of Art|accessdate=5 March 2021}}&lt;/ref&gt; Ҳавлиро метавон бо [[Санг|сангҳо]] фарш кард ё баъзан бо дарахтон оро намуд. 

Аз нигоҳи таърихӣ, бо сабаби иқлими гарми [[Ховари Миёна]], ҳавлӣ инчунин ҳамчун ҷой барои ҷойгир кардани шумораи зиёди намозгузороне, ки ҳангоми [[намози ҷумъа]] меомаданд, хизмат мекард. &lt;ref name=&quot;EI2&quot;&gt;{{Encyclopaedia of Islam, Second Edition|volume=6|article=Masd̲j̲id (I. In the central Islamic lands)|last1=Pedersen|first1=J.|first2=R.|last2=Hillenbrand|pages=644–688}}&lt;cite class=&quot;citation encyclopaedia cs1&quot; data-ve-ignore=&quot;&quot; id=&quot;CITEREFPedersenHillenbrand1991&quot;&gt;Pedersen, J. &amp; Hillenbrand, R. (1991). [https://referenceworks.brill.com/search?q=Masd%CC%B2j%CC%B2id+%28I.+In+the+central+Islamic+lands%29&amp;source=%2Fdb%2Feieo &quot;Masd̲j̲id (I. In the central Islamic lands)&quot;]. In [[Клиффорд Эдмунд Босворт|Bosworth, C. E.]]; [[Emeri Johannes van Donzel|van Donzel, E.]] &amp; [[Charles Pellat|Pellat, Ch.]] (eds.). ''[[Энсиклопедияи Ислом|The Encyclopaedia of Islam, Second Edition]]. ''Volume VI:'' Mahk–Mid''. Leiden: E. J. Brill. pp.&amp;nbsp;&lt;span class=&quot;nowrap&quot;&gt;644–&lt;/span&gt;688. [[Стандарти байналмилалии рақамгузории китоб|ISBN]]&amp;nbsp;[[Special:BookSources/978-90-04-08112-3|&lt;bdi&gt;978-90-04-08112-3&lt;/bdi&gt;]].&lt;/cite&gt;&lt;/ref&gt; Аммо, [[Иқлим|иқлими]] [[Гармо|гарм]] инчунин метавонад фазои берунаро нороҳат кунад. Дар натиҷа, аркаҳо (қаторҳои аркҳо), ки галереяҳои бомпӯшро, ки бо номи ''ривоқ'' маълуманд, дастгирӣ мекарданд, одатан дар се тарафи дигар илова бар тарафи толори [[намоз]] илова карда мешуданд.

== Таърих ==
Аввалин масҷиди хуб тавсифшуда дар таърихи ислом, [[Масҷиди Набавӣ]] дар [[Мадина]], дар аввал аз як бинои росткунҷаи кушод иборат буд, ки ба зудӣ ба он майдони боми бо сутунҳо илова карда шуд. Дар асрҳои 7 ва 8, масҷид васеъ карда шуд ва ба як бинои гипостайлӣ бо ҳавлии марказӣ табдил ёфт. &lt;ref&gt;{{Cite book|title=The Grove Encyclopedia of Islamic Art and Architecture|publisher=Oxford University Press|year=2009|isbn=9780195309911|editor-last=Bloom|editor-first=Jonathan M.|language=en|chapter=Mosque|editor-last2=Blair|editor-first2=Sheila S.}}&lt;cite class=&quot;citation book cs1&quot; data-ve-ignore=&quot;&quot; id=&quot;CITEREFBloomBlair2009&quot;&gt;Bloom, Jonathan M.; Blair, Sheila S., eds. (2009). &quot;Mosque&quot;. ''The Grove Encyclopedia of Islamic Art and Architecture''. Oxford University Press. [[Стандарти байналмилалии рақамгузории китоб|ISBN]]&amp;nbsp;[[Special:BookSources/9780195309911|&lt;bdi&gt;9780195309911&lt;/bdi&gt;]].&lt;/cite&gt;&lt;/ref&gt;

Масҷидҳои дигари бузурги ибтидоӣ, ба монанди Масҷиди бузурги Куфа, &lt;ref name=&quot;:0522&quot;&gt;{{Cite book|last=Tabbaa|first=Yasser|title=Encyclopaedia of Islam, Three|publisher=Brill|year=2007|isbn=9789004161658|editor-last=Fleet|editor-first=Kate|location=|pages=|language=en|chapter=Architecture|editor-last2=Krämer|editor-first2=Gudrun|editor-last3=Matringe|editor-first3=Denis|editor-last4=Nawas|editor-first4=John|editor-last5=Rowson|editor-first5=Everett}}&lt;/ref&gt; Масҷиди бузурги Димишқ (аввали асри 8), Масҷиди бузурги Кордова (охири асри 8) ва Масҷиди бузурги Қайруон (аввали асри 9) ҳама ҳавлӣ доштанд.&lt;ref&gt; {{Cite book|title=The Grove Encyclopedia of Islamic Art and Architecture|publisher=Oxford University Press|year=2009|isbn=9780195309911|editor-last=Bloom|editor-first=Jonathan M.|language=en|chapter=Mosque|editor-last2=Blair|editor-first2=Sheila S.}}&lt;cite class=&quot;citation book cs1&quot; data-ve-ignore=&quot;&quot; id=&quot;CITEREFBloomBlair2009&quot;&gt;Bloom, Jonathan M.; Blair, Sheila S., eds. (2009). &quot;Mosque&quot;. ''The Grove Encyclopedia of Islamic Art and Architecture''. Oxford University Press. [[Стандарти байналмилалии рақамгузории китоб|ISBN]]&amp;nbsp;[[Special:BookSources/9780195309911|&lt;bdi&gt;9780195309911&lt;/bdi&gt;]].&lt;/cite&gt;&lt;/ref&gt; Дар аввал, баъзе аз ин ҳавлиҳо - аз ҷумла ҳавлиҳои масҷидҳои Кордова, Қайруон ва Тунис - бо ривоқҳо (аркадаҳои бомпӯш) пӯшонида нашуда буданд, аммо инҳо ба зудӣ ба як хусусияти стандартӣ барои соя табдил ёфтанд.  Дар ҳоле ки ин мисолҳо ҳама масҷидҳои гипостайлӣ буданд, ҳавлиҳо низ дар намудҳои баъдии масҷидҳо хусусияти худро нигоҳ доштанд. Тарҳбандии чор-айвон, ки дар Эрон ва Осиёи Марказӣ маъмул аст, чор [[айвон]] ва дигар толорҳои атрофи ҳавлии марказӣро дар бар мегирифт. Масҷидҳои бузурги гунбаздори меъмории усмонӣ аз асри 15 сар карда, инчунин ҳавлиҳои аркадорро пеш аз толорҳои ибодати худ доранд. 

== Инчунин нигаред ==

* [[Меъмории исломӣ]]
* [[Феҳрист: Унсурҳои меъмории исломӣ]]

== Адабиёт ==
{{Викианбор-гурӯҳ|Islamic courtyards}}
[[Гурӯҳ:Меъмории исломӣ]]
[[Гурӯҳ:Меъмории Арабӣ]]
[[Гурӯҳ:Сабкҳои меъморӣ]]</text>
      <sha1>th8zgctp4jm1gisq0sehu2vxm4s2ktt</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1477302</id>
      <parentid>1477301</parentid>
      <timestamp>2026-06-18T13:23:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Шухрат Саъдиев</username>
        <id>5132</id>
      </contributor>
      <comment>/* Этимология */</comment>
      <origin>1477302</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="22736" sha1="r84my386hh9belsvj64tkcre692um06" xml:space="preserve">
[[Акс:GreatMosqueofKairouanTunisia.jpg|рост|мини|260x260пкс|''Саҳни'' бузурги Масҷиди бузурги Қайруон, ки бо ''ривоқ'' ( аркадаҳо ) иҳота шудааст, дар [[Тунис]].]]
{{Sidebar with collapsible lists|name=Arabic culture|pretitle=Part of [[:Category:Arab culture|a series]] on|titleclass=fn org country-name adr|titlestyle=|image=[[File:Maqāma 21 (fols. 58v–59r, double-page spread as a unit), Maqamat al-Harari, 1237.jpg|class=notpageimage|260 px]]|liststyle=border-top:solid 1px #aaa;|contentstyle=padding-bottom:0; margin-bottom:0;|navbarstyle=padding-top:0;|title=[[Arab culture|Arabic culture]]|listclass=plainlist|listtitlestyle=white-space:nowrap; font-size:normal; text-align:center; border-top: 1px solid var(--border-color-subtle, #f8f8f8);
&lt;!-- Lists ordered alphabetically by listname --&gt;

&lt;!---------------------------------------------------------&gt;|list1name=Architecture|list1title=[[:Category:Arabic architecture|Architecture]]|list1={{flatlist|
'''Styles'''
*[[Nabataean architecture|Nabataean]]
*[[Architecture of Yemen|Yemeni]]
*[[Islamic architecture|Islamic]]
**[[Umayyad architecture|Umayyad]]
**[[Abbasid architecture|Abbasid]]
**[[Fatimid architecture|Fatimid]]
**[[Moorish architecture|Moorish]]
**[[Mamluk architecture|Mamluk]]

'''Features '''
* [[Ablaq]]
* [[Alfiz]]
* [[Arabesque]]
* [[History of early medieval Arabic and Western European domes|Early medieval Arabic domes]]
* [[History of high medieval Arabic and Western European domes|High medieval Arabic domes]]
* [[History of late medieval Arabic and Western European domes|Late medieval Arabic domes]]
* [[Banna'i]]
* [[Islamic garden|Gardens]]
* [[Girih]]
* [[Horseshoe arch]]
* [[Howz]]
* [[Hypostyle]]
* [[Islamic calligraphy]]
* [[Islamic geometric patterns]]
* [[Islamic ornament]]
* [[Iwan]]
* [[Liwan]]
* [[Mashrabiya]]
* [[Riad (architecture)|Riad]]
* [[Mosaic#Arab|Mosaic]]
* [[Multifoil arch]]
* [[Muqarnas]]
* [[Nagash painting]]
* [[Qadad]]
* [[Reflecting pool]]
* [[Riwaq (arcade)|Riwaq]]
* [[Sahn]]
* [[Socarrat]]
* [[Stucco decoration in Islamic architecture|Stucco decoration]]
* [[Tadelakt]]
* [[Vaulting]]
* [[Voussoir]]
* [[Windcatcher]]
* [[Zellij]]

'''Types'''
* [[Albarrana tower]]
* [[Alcázar]]
* [[Bazaar]]
* [[Caravanserai]]
* [[Bimaristan]]
* [[Hammam]]
* [[Kasbah]]
* [[Madrasa]]
* [[Maqam (shrine)|Maqam]]
* [[Mazar (mausoleum)|Mazar]]
* [[Mosque]]
* [[Medina quarter]]
* [[Qalat (fortress)|Qalat]]
* [[Ribat]]
* [[Sebil|Sabil]]
* [[Shadirvan]]
* [[Tekyeh]]
* [[Well house]]
* [[Zawiya (institution)|Zawiya]]

}}

&lt;!---------------------------------------------------------&gt;|list2name=Art|list2title=[[Arabic art|Art]]|list2={{flatlist|
'''Styles'''
*[[Ancient South Arabian art]]
*[[Nabataean art]]
*[[Islamic art]]
**[[Fatimid art]]
**[[Mamluk Sultanate#Art|Mamluk art]]

'''Types'''
*[[Arabic calligraphy]]
*[[Islamic graffiti|Arabic graffiti]]
*[[Arab carpet]]
*[[Arabic miniature]]
*[[:Category:Arabic pottery|Arabic pottery]]
*[[Olive wood carving in Palestine|Palestinian wood carving]]
*[[Islamic embroidery]]
*[[Hardstone_carving#Islamic_hardstone_carving|Islamic hardstone carving]]
*[[Islamic garden]]
*[[Islamic glass]]
*[[ivory_carving#Islamic_ivory|Islamic ivory carving]]
*[[Islamic_art#Islamic_brasswork|Islamic Metalwork]]

'''Features '''
*[[Arabesque (Islamic art)|Arabesque]]
*[[Arabic geometric patterns]]
*[[Banna'i]]
*[[Damascus steel]]
*[[Damask]]
*[[Girih tiles]]
*[[Hedwig glass]]
*[[Kiswah]] 
*[[Muqarnas]]
*[[Pseudo-Arabic]]
*[[Zellij]]

}}


&lt;!---------------------------------------------------------&gt;|list3name=cuisine|list3title=[[Arab cuisine|Cuisine]]|list3={{flatlist|
* [[Eastern Arabian cuisine|Eastern Arabian]]
* [[Levantine cuisine|Levantine]]
* [[Iraqi cuisine|Iraqi]]
* [[Egyptian cuisine|Egyptian]]
* [[Sudanese cuisine|Sudanese]]
* [[Maghreb cuisine|Maghrebi]]
}}

&lt;!---------------------------------------------------------&gt;|list4name=dress|list4title=[[:Category:Arabic clothing|Dress]]|list4={{flatlist|
'''Headwear'''
* [[Agal (accessory)|Agal]]
* [[Battoulah]]
* [[Haik (garment)|Haik]]
* [[Keffiyeh]]
* [[Litham]]
* [[Madhalla]]
* [[Sidara]]
* [[Taqiyah (cap)|Taqiyah]]
* [[Tantour]]
* [[Fez (hat)|Tarboush (fez)]]
* [[Turban]]

'''Clothing'''
* [[Abaya]]
* [[Bisht (clothing)|Bisht]]
* [[Burnous]]
* [[Djellaba]] 
* [[Durra'ah]]
* [[Fouta towel]]
* [[Izaar]]
* [[Jellabiya]]
* [[Kaftan]] 
* [[Sarong#Somalia|Macawis]] 
* [[Robe of honour]] 
* [[Sirwal]]
* [[Takchita]]
* [[Thawb]]
* [[Tiraz]]
}}

&lt;!---------------------------------------------------------&gt;|list5name=music|list5title=[[Arabic music|Music]]|list5={{flatlist|
'''Theory'''
* [[Arabic maqam]] 
* [[Arab tone system]]
* [[Algerian scale]]
* [[Jins]]
* [[Lazma]]
* [[Quarter tone]]
* [[Rhythm in Arabic music]]
* [[Tarab]]
* [[Teslim]]
* [[:Category:Arabic musical instruments|Arabic musical instruments]]
* [[Kitab al-Musiqa al-Kabir|Great Book of Music]]
* [[Kitab al-Aghani|Kitab al-Aghani]] 

'''Genres'''
* [[Arabic pop]]
* [[Arabic hip hop]]
* [[Arabic rock]]
* [[Arabic_music#Arabic_jazz|Arabic jazz]]
* [[Arabic_music#20th_century|Classical Arab music]]
* [[Opera in Arabic|Opera]]
* [[Al Jeel]]
* [[Khaliji (music)|Khaliji]]
* [[Raï]]

'''Art music'''
* [[Andalusian classical music]]
* [[Andalusi nubah]]
* [[Bashraf]]
* [[Dawr]]
* [[Dulab]]
* [[Layali]]
* [[Malhun]]
* [[Iraqi maqam]]
* [[Mawwal]]
* [[Muwashshah]]
* [[Qasidah]]
* [[Qudud Halabiya]]
* [[Sama'i]]
* [[Tahmilah]]
* [[Taqsim]]
* [[Waslah]]

'''Folk'''
* [[Ataaba]]
* [[Raï|Algerian Raï]]
* [[Bedouin music|Bedouin]]
* [[Chaabi (Algeria)]]
* [[Chaabi (Morocco)]]
* [[Baladi|Egyptian folk]]
* [[Fann at-Tanbura]]
* [[Fijiri]]
* [[Gnawa music|Gnawa (North Africa)]]
* [[Liwa (music)|Liwa]]
* [[Mawwal]]
* [[Mezwed]] 
* [[Samri]] 
* [[Sawt (music)|Sawt]] 
* [[Shaabi]]
* [[Zajal]] 

}}

&lt;!---------------------------------------------------------&gt;|list6name=Dance|list6title=[[Arab dance|Dance]]|list6={{flatlist|

* [[Ardah]]
* [[Belly dance]]
* [[Dabke]]
* [[Arab_dance#Deheyeh|Deheyeh]]
* [[Arab_dance#Guedra|Guedra]]
* [[Arab_dance#Hagallah|Hagallah]]
* [[Khaleegy (dance)|Khaleegy]] 
* [[Liwa (music)|Liwa]] 
* [[Mizmar (dance)|Mizmar]] 
* [[Ouled Nail]]
* [[Raqs Sharqi]]
* [[Samri]] 
* [[Arab_dance#Shamadan|Shamadan]] 
* [[Arab_dance#Schikhatt|Schikhatt]]
* [[Tahtib]] 
* [[Sufi_whirling#Egyptian_tanoura|Tanoura]]
* [[Yowlah]]
* [[Zār]] 
}}

&lt;!---------------------------------------------------------&gt;|list7name=script|list7title=[[Arabic script|Scripts]]|list7={{flatlist|
* [[Old Arabic]]
* [[Nabataean Arabic]]
* [[Paleo-Arabic]]
* [[Classical Arabic]] 
* [[Modern Standard Arabic]] 
}}
&lt;!---------------------------------------------------------&gt;|list8name=literature|list8title=[[Arabic literature|Literature]]|list8={{flatlist|
'''Prose'''
* [[Arabic epic literature|Epic literature]]
* [[Saj'|Saj {{smaller|(ryhmed prose)}}]]
* [[Maqama]]
* [[:Category:Love in Arabic literature |Love in Arabic literature]]
* [[:Category:Arabic erotic literature|Arabic erotic literature]]
* [[:Category:Arabic grimoires|Arabic grimoires]]
* [[Literary_criticism#Classical_and_medieval_criticism|Literary_criticism]]
* [[Arabic short story]]
* [[Tabaqat]]
* [[Tezkire]]
* [[Rihla]]
* [[:Category:Islamic mirrors for princes|Mirrors for princes]]

'''[[Islamic literature|Islamic]]'''
* [[Quran]]
* [[Tafsir]]
* [[Hadith]]
* [[Sīra]]
* [[Fiqh]]
* [[Aqidah]]

'''[[Poetry]]'''

* [[:Category:Arabic anthologies|Anthologies]]
* [[:Category:Arabic-language poets|Poets]]
* [[Pre-Islamic Arabic poetry]]
* [[Modern Arabic poetry]]

'''Genres'''
* Madih
* [[Hija]]
* [[Rithā']]
* [[Waṣf]]
* [[Ghazal]]
* Khamriyyah
* Tardiyyah
* Khawal
* Fakhr
* [[Hamasah]]

'''Forms'''
* [[Diwan (poetry)|Diwan]]
* [[Qasida]]
* [[Muwashshah]]
* [[Rajaz (prosody)|Urjūza]]
* [[Mathnawi]]
* [[Ruba'i]]
* [[Nasīb (poetry)|Nasīb]]
* [[Riddles (Arabic)|Riddles]]
* [[Kharja]]
* [[Zajal]]
* [[Mawwal]]
* [[Nabati]]
* [[Ghinnawa]]
* Humayni

'''[[Arabic prosody]]'''
* [[Bayt (poetry)|Bayt]]
* [[Ṭawīl]]
* Madīd 
* [[Basīṭ]]
* [[Kamil (metre)|Kamil]]
* [[Wāfir]]
* [[Hazaj meter|Hazaj]]
* [[Rajaz]]
* Ramal 
* Munsariħ 
* Khafīf 
* Muqtaḍab 
* Mujtathth 
* Muḍāriʿ 
* Sarīʿ 
* Mutaqārib 
* Mutadārik

'''[[Arabic literature|National literatures of Arab States]]'''
* [[Algerian literature|Algeria]]
* [[Literature of Bahrain|Bahrain]]
* [[Comoros]]
* [[Literature of Djibouti|Djibouti]]
* [[Egyptian literature|Egypt]]
* [[Iraqi literature|Iraq]]
* [[Culture of Jordan#Literature|Jordan]]
* [[Kuwaiti literature|Kuwait]]
* [[Culture of Lebanon#Literature|Lebanon]]
* [[Libyan literature|Libya]]
* [[Mauritania#Literature|Mauritania]]
* [[Moroccan literature|Morocco]]
* [[Culture of Oman|Oman]]
* [[Palestinian literature|Palestine]]
* [[Qatari literature|Qatar]]
* [[Saudi literature|Saudi Arabia]]
* [[Somali literature|Somalia]]
* [[Sudanese literature|Sudan]]
* [[Syrian literature|Syria]]
* [[Tunisian literature|Tunisia]]
* [[Culture of the United Arab Emirates#Literature|U.A.E.]]
* [[Culture of Yemen#Literature|Yemen]]
}}

&lt;!---------------------------------------------------------&gt;|list9name=Science|list9title=[[Arabic science|Science]]|list9={{flatlist|
*[[Arabic alchemy|Arabic chemistry]]
*[[Arabic astrology]]
*[[Arabic astronomy]]
*[[Islamic geography|Arabic geography]]
*[[Islamic Golden Age|Arabic Golden Age]]
*[[Islamic mathematics|Arabic mathematics]]
*[[Islamic medicine|Arabic medicine]]
*[[Islamic psychology|Arabic psychology]]
*[[Islamic technology|Arabic technology]]
}}

&lt;!---------------------------------------------------------&gt;|list10name=philosophy|list10title=[[Islamic philosophy|Philosophy]]|list10={{flatlist|
*[[Early Islamic philosophy|Early Arabic Philosophy]]
*[[Aristotelianism#Islamic_world |Islamic Aristotelianism]]
*[[Platonism in Islamic Philosophy|Islamic Platonism]]
*[[Logic in Islamic philosophy|Islamic Logic]]
*[[Kalam]]
*[[Sufi metaphysics]]
*[[Sufi philosophy]]
*[[Al-Farabi |Farabism]]
*[[Avicennism]]
*[[Averroism]]

'''Concepts'''
*[[Al-aql al-faal]]
*[[Aql bi-l-fi'l]]
*[[Al-Insān al-Kāmil]]
*[[Dhati in islamic philosophy|Dhati]]
*[[Peace in Islamic philosophy|Peace]]
*[[Arcs of Descent and Ascent]] 
*[[Asabiyyah]] 
*[[Hal (Sufism)|Hal]] 
*[[Irfan]] 
*[[Nafs]] 
*[[Qadar]] 
*[[Qalb]] 

'''Texts'''
*[[Liber de Causis]] 
*[[The Theology of Aristotle]] 
*[[Al-isharat wa al-tanbihat|Al-isharat]] 
*[[The Book of the Apple]] 
*[[Encyclopedia of the Brethren of Purity]] 
*[[The Incoherence of the Philosophers]] 
*[[The Incoherence of the Incoherence]] 
*[[Hayy ibn Yaqdhan]]
*[[Theologus Autodidactus]] 
*[[On the Harmony of Religions and Philosophy]] 
*[[Muqaddimah]] 
*[[Sicilian Questions]] 
*[[Ibn_Arabi#Commentaries_and_translations_of_Fu%E1%B9%A3%C5%AB%E1%B9%A3_al-%E1%B8%A4ikam|Fusus al-Hikam]] 

}}

&lt;!---------------------------------------------------------&gt;|list11name=Mythology|list11title=[[:Category:Arabian mythology|Mythology]]|list11={{flatlist|
*[[Ababil (mythology)|Ababil]]
*[[Atlantis of the Sands]]
*[[Bahamut]]
*[[Beast of the Earth]]
*[[Book of Idols]]
*[[Book of Wonders]]
*[[Buraq]]
*[[Dandan]]
*[[Falak (Arabian legend)|Falak]]
*[[Ghoul]]
*[[Hinn (mythology)|Hinn]]
*[[Houri]]
*[[Ifrit]]
*[[Iram of the Pillars]]
*[[Jinn]]
*[[Karkadann]]
*[[Kujata (mythology)|Kujata]]
*[[Luqman]]
*[[Magic carpet]]
*[[Marid]]
*[[Mount Qaf]]
*[[Nasnas]]
*[[One Thousand and One Nights]]
*[[Qareen]]
*[[Qutrub]]
*[[Roc (mythology)| Roc]]
*[[Shaddad]]
*[[Shadhavar]]
*[[Shams al-Ma'arif]]
*[[She-Camel of God]]
*[[Wāḳwāḳ]]
*[[Zulfiqar]]
*[[Zarqa al Yamama]] 

'''Fictional Arab people'''
*[[Aladdin]] 
*[[Abdul Alhazred]] 
*[[Ali Baba]] 
*[[Altaïr Ibn-La'Ahad]] 
*[[Battal Gazi]] 
*[[Hayy ibn Yaqdhan]] 
*[[Kara Ben Nemsi]] 
*[[King Marsile]] 
*[[Layla and Majnun]] 
*[[Othello]] 
*[[Palamedes (Arthurian legend)|Palamedes]] 
*[[Princess Jasmine]] 
*[[Ra's al Ghul]] 
*[[Sinbad the Sailor|Sindbad]] 
*[[Talia al Ghul]] 
}}

&lt;!---------------------------------------------------------&gt;|list12name=spirituality|list12title=[[Arabian mythology|Spirituality]]|list12={{flatlist|
'''North Arabian deities'''
*[[Allah#Pre-Islamic_Arabians|Allah]]
*[[Al-‘Uzzá]]
*[[Al-Lat]]
*[[Manāt]]
*[[Dushara]]
*[[Chaabou]]
*[[Manaf (deity)|Manaf]]
*[[Nuha (deity)|Nuha]]
*[[Al-Kutbay]]
*[[Asira]]
*[[Awal]]
*[[Azizos]]
*[[Bajir]]
*[[Quzah]]
*[[Manāt]]
*[[Manāt]]
*[[A'ra]]
*[[Abgal (god)|Abgal]]
*[[Aglibol]]
*[[Al-Qaum]]
*[[Atarsamain]]
*[[Baalshamin]]
*[[Bel (mythology)|Bēl]]
*[[Hubal]]
*[[Suwa']]
*[[Theandrios]]
*[[Wadd]]
*[[Malakbel]]
*[[Orotalt]]
*[[Ruda (deity)|Ruda]]
*[[Sa'd (idol)|Sa'd]]
*[[Yarhibol]]
*[[Isāf and Nā'ila]]

'''South Arabian  deities'''
*[[Almaqah]]
*[[Amm (god)|Amm]]
*[[Anbay]]
*[[Attar (god)|Athtar]]
*[[Dhat-Badan]]
*[[Haubas]]
*[[Ta'lab]]
*[[Qaynan]]
*[[Basamum]]
*[[Dhul Khalasa]]
*[[Haukim]]
*[[Nasr (idol)|Nasr]]
*[[Sin (mythology)|Sīn]]
*[[Ya'uq]]
*[[Yaghuth|Yaghūth]]
*[[Yatha]]
}}
[[Category:Arab world templates]]
[[Category:Arts and culture sidebar templates]]
[[Category:Middle East templates]]
[[Category:North Africa templates]]}}
&lt;/noinclude&gt;

'''Саҳн''',  (صَحْن) дар [[забони арабӣ]] маънои ҳавлӣ дар [[меъмории исломӣ]], бахусус ҳавлии расмии масҷид аст. &lt;ref&gt;{{Cite book|title=The Grove Encyclopedia of Islamic Art and Architecture|publisher=Oxford University Press|year=2009|isbn=9780195309911|editor-last=Bloom|editor-first=Jonathan M.|language=en|chapter=Mosque|editor-last2=Blair|editor-first2=Sheila S.}}&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;:16&quot;&gt;{{Cite book|last=Petersen|first=Andrew|title=Dictionary of Islamic architecture|publisher=Routledge|year=1996|isbn=9781134613663|pages=247}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.metmuseum.org/learn/educators/curriculum-resources/art-of-the-islamic-world/unit-one/the-mosque|title=The Mosque|website=metmuseum.org|accessdate=2020-11-23}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite book|last=Davies|first=Nikolas|url=https://books.google.com/books?id=krlTS0XWkLwC&amp;pg=PA327|title=Dictionary of Architecture and Building Construction|last2=Jokiniemi|first2=Erkki|publisher=Routledge|year=2008|isbn=978-1-136-41025-3|pages=327|language=en}}&lt;/ref&gt; Аксари [[Масҷид|масҷидҳои]] анъанавӣ як ''саҳни'' калони марказӣ доранд, ки аз ҳар тараф бо ''ривоқ'' ё аркада иҳота шудааст.

== Этимология ==
Калимаи ''&quot;саҳн'' &quot; (صَحْن) дар [[забони арабӣ]] маънои ҳавлиро дорад. &lt;ref&gt;{{Cite journal|author=Bandyopadhyay|first=Soumyen|title=The Distinctive Typology of Central Omani Mosques: Its Nature and Antecedents.|journal=Proceedings of the Seminar for Arabian Studies|date=July 2002|volume=33|issue=33|pages=99–116|url=https://www.jstor.org/stable/41223756|accessdate=5 March 2021}}&lt;/ref&gt; Аммо бештар маънояш &quot;табақ&quot;  аст. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.almaany.com/ar/dict/ar-ar/%D8%B5%D9%8E%D8%AD%D9%92%D9%86/|title=Almaany (Arabic dictionary)|accessdate=2024-09-21}}&lt;/ref&gt;

== Шакл ==
Ҳавлии масҷид ( ''саҳн'' ) одатан пеш аз толори ибодати дохилӣ, ки дар тарафи ''[[қибла]]'' (тарафе, ки ба самти намоз мувофиқ аст) ҷойгир аст, ҷойгир буда, ба он дастрасӣ медиҳад. &lt;ref name=&quot;EI2&quot; /&gt; &lt;ref&gt;{{Cite book|title=The Grove Encyclopedia of Islamic Art and Architecture|publisher=Oxford University Press|year=2009|isbn=9780195309911|editor-last=Bloom|editor-first=Jonathan M.|language=en|chapter=Mosque|editor-last2=Blair|editor-first2=Sheila S.}}&lt;cite class=&quot;citation book cs1&quot; data-ve-ignore=&quot;&quot; id=&quot;CITEREFBloomBlair2009&quot;&gt;Bloom, Jonathan M.; Blair, Sheila S., eds. (2009). &quot;Mosque&quot;. ''The Grove Encyclopedia of Islamic Art and Architecture''. Oxford University Press. [[Стандарти байналмилалии рақамгузории китоб|ISBN]]&amp;nbsp;[[Special:BookSources/9780195309911|&lt;bdi&gt;9780195309911&lt;/bdi&gt;]].&lt;/cite&gt;&lt;/ref&gt; Дар аксари ҳавлиҳои [[масҷид]] фаввораи ҷамъиятӣ мавҷуд буд, ки дар он [[мусалмонон]] ''[[Вузӯ|таҳорат]]'' мекарданд, ки ин як маросими ''[[Вузӯ|таҳорат]]''  (тозакунӣ) пеш аз [[намоз]] [[Фарз|буд]] . &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.metmuseum.org/learn/educators/curriculum-resources/art-of-the-islamic-world/unit-one/the-mosque|title=The Mosque|website=The Metropolitan Museum of Art|accessdate=5 March 2021}}&lt;/ref&gt; Ҳавлиро метавон бо [[Санг|сангҳо]] фарш кард ё баъзан бо дарахтон оро намуд. 

Аз нигоҳи таърихӣ, бо сабаби иқлими гарми [[Ховари Миёна]], ҳавлӣ инчунин ҳамчун ҷой барои ҷойгир кардани шумораи зиёди намозгузороне, ки ҳангоми [[намози ҷумъа]] меомаданд, хизмат мекард. &lt;ref name=&quot;EI2&quot;&gt;{{Encyclopaedia of Islam, Second Edition|volume=6|article=Masd̲j̲id (I. In the central Islamic lands)|last1=Pedersen|first1=J.|first2=R.|last2=Hillenbrand|pages=644–688}}&lt;cite class=&quot;citation encyclopaedia cs1&quot; data-ve-ignore=&quot;&quot; id=&quot;CITEREFPedersenHillenbrand1991&quot;&gt;Pedersen, J. &amp; Hillenbrand, R. (1991). [https://referenceworks.brill.com/search?q=Masd%CC%B2j%CC%B2id+%28I.+In+the+central+Islamic+lands%29&amp;source=%2Fdb%2Feieo &quot;Masd̲j̲id (I. In the central Islamic lands)&quot;]. In [[Клиффорд Эдмунд Босворт|Bosworth, C. E.]]; [[Emeri Johannes van Donzel|van Donzel, E.]] &amp; [[Charles Pellat|Pellat, Ch.]] (eds.). ''[[Энсиклопедияи Ислом|The Encyclopaedia of Islam, Second Edition]]. ''Volume VI:'' Mahk–Mid''. Leiden: E. J. Brill. pp.&amp;nbsp;&lt;span class=&quot;nowrap&quot;&gt;644–&lt;/span&gt;688. [[Стандарти байналмилалии рақамгузории китоб|ISBN]]&amp;nbsp;[[Special:BookSources/978-90-04-08112-3|&lt;bdi&gt;978-90-04-08112-3&lt;/bdi&gt;]].&lt;/cite&gt;&lt;/ref&gt; Аммо, [[Иқлим|иқлими]] [[Гармо|гарм]] инчунин метавонад фазои берунаро нороҳат кунад. Дар натиҷа, аркаҳо (қаторҳои аркҳо), ки галереяҳои бомпӯшро, ки бо номи ''ривоқ'' маълуманд, дастгирӣ мекарданд, одатан дар се тарафи дигар илова бар тарафи толори [[намоз]] илова карда мешуданд.

== Таърих ==
Аввалин масҷиди хуб тавсифшуда дар таърихи ислом, [[Масҷиди Набавӣ]] дар [[Мадина]], дар аввал аз як бинои росткунҷаи кушод иборат буд, ки ба зудӣ ба он майдони боми бо сутунҳо илова карда шуд. Дар асрҳои 7 ва 8, масҷид васеъ карда шуд ва ба як бинои гипостайлӣ бо ҳавлии марказӣ табдил ёфт. &lt;ref&gt;{{Cite book|title=The Grove Encyclopedia of Islamic Art and Architecture|publisher=Oxford University Press|year=2009|isbn=9780195309911|editor-last=Bloom|editor-first=Jonathan M.|language=en|chapter=Mosque|editor-last2=Blair|editor-first2=Sheila S.}}&lt;cite class=&quot;citation book cs1&quot; data-ve-ignore=&quot;&quot; id=&quot;CITEREFBloomBlair2009&quot;&gt;Bloom, Jonathan M.; Blair, Sheila S., eds. (2009). &quot;Mosque&quot;. ''The Grove Encyclopedia of Islamic Art and Architecture''. Oxford University Press. [[Стандарти байналмилалии рақамгузории китоб|ISBN]]&amp;nbsp;[[Special:BookSources/9780195309911|&lt;bdi&gt;9780195309911&lt;/bdi&gt;]].&lt;/cite&gt;&lt;/ref&gt;

Масҷидҳои дигари бузурги ибтидоӣ, ба монанди Масҷиди бузурги Куфа, &lt;ref name=&quot;:0522&quot;&gt;{{Cite book|last=Tabbaa|first=Yasser|title=Encyclopaedia of Islam, Three|publisher=Brill|year=2007|isbn=9789004161658|editor-last=Fleet|editor-first=Kate|location=|pages=|language=en|chapter=Architecture|editor-last2=Krämer|editor-first2=Gudrun|editor-last3=Matringe|editor-first3=Denis|editor-last4=Nawas|editor-first4=John|editor-last5=Rowson|editor-first5=Everett}}&lt;/ref&gt; Масҷиди бузурги Димишқ (аввали асри 8), Масҷиди бузурги Кордова (охири асри 8) ва Масҷиди бузурги Қайруон (аввали асри 9) ҳама ҳавлӣ доштанд.&lt;ref&gt; {{Cite book|title=The Grove Encyclopedia of Islamic Art and Architecture|publisher=Oxford University Press|year=2009|isbn=9780195309911|editor-last=Bloom|editor-first=Jonathan M.|language=en|chapter=Mosque|editor-last2=Blair|editor-first2=Sheila S.}}&lt;cite class=&quot;citation book cs1&quot; data-ve-ignore=&quot;&quot; id=&quot;CITEREFBloomBlair2009&quot;&gt;Bloom, Jonathan M.; Blair, Sheila S., eds. (2009). &quot;Mosque&quot;. ''The Grove Encyclopedia of Islamic Art and Architecture''. Oxford University Press. [[Стандарти байналмилалии рақамгузории китоб|ISBN]]&amp;nbsp;[[Special:BookSources/9780195309911|&lt;bdi&gt;9780195309911&lt;/bdi&gt;]].&lt;/cite&gt;&lt;/ref&gt; Дар аввал, баъзе аз ин ҳавлиҳо - аз ҷумла ҳавлиҳои масҷидҳои Кордова, Қайруон ва Тунис - бо ривоқҳо (аркадаҳои бомпӯш) пӯшонида нашуда буданд, аммо инҳо ба зудӣ ба як хусусияти стандартӣ барои соя табдил ёфтанд.  Дар ҳоле ки ин мисолҳо ҳама масҷидҳои гипостайлӣ буданд, ҳавлиҳо низ дар намудҳои баъдии масҷидҳо хусусияти худро нигоҳ доштанд. Тарҳбандии чор-айвон, ки дар Эрон ва Осиёи Марказӣ маъмул аст, чор [[айвон]] ва дигар толорҳои атрофи ҳавлии марказӣро дар бар мегирифт. Масҷидҳои бузурги гунбаздори меъмории усмонӣ аз асри 15 сар карда, инчунин ҳавлиҳои аркадорро пеш аз толорҳои ибодати худ доранд. 

== Инчунин нигаред ==

* [[Меъмории исломӣ]]
* [[Феҳрист: Унсурҳои меъмории исломӣ]]

== Адабиёт ==
{{Викианбор-гурӯҳ|Islamic courtyards}}
[[Гурӯҳ:Меъмории исломӣ]]
[[Гурӯҳ:Меъмории Арабӣ]]
[[Гурӯҳ:Сабкҳои меъморӣ]]</text>
      <sha1>r84my386hh9belsvj64tkcre692um06</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1477343</id>
      <parentid>1477302</parentid>
      <timestamp>2026-06-18T18:10:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Шухрат Саъдиев</username>
        <id>5132</id>
      </contributor>
      <comment>/* Шакл */ Ислоҳ</comment>
      <origin>1477343</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="22716" sha1="gs71cdcq3g7unlz0dz2tirfjyxs8d18" xml:space="preserve">
[[Акс:GreatMosqueofKairouanTunisia.jpg|рост|мини|260x260пкс|''Саҳни'' бузурги Масҷиди бузурги Қайруон, ки бо ''ривоқ'' ( аркадаҳо ) иҳота шудааст, дар [[Тунис]].]]
{{Sidebar with collapsible lists|name=Arabic culture|pretitle=Part of [[:Category:Arab culture|a series]] on|titleclass=fn org country-name adr|titlestyle=|image=[[File:Maqāma 21 (fols. 58v–59r, double-page spread as a unit), Maqamat al-Harari, 1237.jpg|class=notpageimage|260 px]]|liststyle=border-top:solid 1px #aaa;|contentstyle=padding-bottom:0; margin-bottom:0;|navbarstyle=padding-top:0;|title=[[Arab culture|Arabic culture]]|listclass=plainlist|listtitlestyle=white-space:nowrap; font-size:normal; text-align:center; border-top: 1px solid var(--border-color-subtle, #f8f8f8);
&lt;!-- Lists ordered alphabetically by listname --&gt;

&lt;!---------------------------------------------------------&gt;|list1name=Architecture|list1title=[[:Category:Arabic architecture|Architecture]]|list1={{flatlist|
'''Styles'''
*[[Nabataean architecture|Nabataean]]
*[[Architecture of Yemen|Yemeni]]
*[[Islamic architecture|Islamic]]
**[[Umayyad architecture|Umayyad]]
**[[Abbasid architecture|Abbasid]]
**[[Fatimid architecture|Fatimid]]
**[[Moorish architecture|Moorish]]
**[[Mamluk architecture|Mamluk]]

'''Features '''
* [[Ablaq]]
* [[Alfiz]]
* [[Arabesque]]
* [[History of early medieval Arabic and Western European domes|Early medieval Arabic domes]]
* [[History of high medieval Arabic and Western European domes|High medieval Arabic domes]]
* [[History of late medieval Arabic and Western European domes|Late medieval Arabic domes]]
* [[Banna'i]]
* [[Islamic garden|Gardens]]
* [[Girih]]
* [[Horseshoe arch]]
* [[Howz]]
* [[Hypostyle]]
* [[Islamic calligraphy]]
* [[Islamic geometric patterns]]
* [[Islamic ornament]]
* [[Iwan]]
* [[Liwan]]
* [[Mashrabiya]]
* [[Riad (architecture)|Riad]]
* [[Mosaic#Arab|Mosaic]]
* [[Multifoil arch]]
* [[Muqarnas]]
* [[Nagash painting]]
* [[Qadad]]
* [[Reflecting pool]]
* [[Riwaq (arcade)|Riwaq]]
* [[Sahn]]
* [[Socarrat]]
* [[Stucco decoration in Islamic architecture|Stucco decoration]]
* [[Tadelakt]]
* [[Vaulting]]
* [[Voussoir]]
* [[Windcatcher]]
* [[Zellij]]

'''Types'''
* [[Albarrana tower]]
* [[Alcázar]]
* [[Bazaar]]
* [[Caravanserai]]
* [[Bimaristan]]
* [[Hammam]]
* [[Kasbah]]
* [[Madrasa]]
* [[Maqam (shrine)|Maqam]]
* [[Mazar (mausoleum)|Mazar]]
* [[Mosque]]
* [[Medina quarter]]
* [[Qalat (fortress)|Qalat]]
* [[Ribat]]
* [[Sebil|Sabil]]
* [[Shadirvan]]
* [[Tekyeh]]
* [[Well house]]
* [[Zawiya (institution)|Zawiya]]

}}

&lt;!---------------------------------------------------------&gt;|list2name=Art|list2title=[[Arabic art|Art]]|list2={{flatlist|
'''Styles'''
*[[Ancient South Arabian art]]
*[[Nabataean art]]
*[[Islamic art]]
**[[Fatimid art]]
**[[Mamluk Sultanate#Art|Mamluk art]]

'''Types'''
*[[Arabic calligraphy]]
*[[Islamic graffiti|Arabic graffiti]]
*[[Arab carpet]]
*[[Arabic miniature]]
*[[:Category:Arabic pottery|Arabic pottery]]
*[[Olive wood carving in Palestine|Palestinian wood carving]]
*[[Islamic embroidery]]
*[[Hardstone_carving#Islamic_hardstone_carving|Islamic hardstone carving]]
*[[Islamic garden]]
*[[Islamic glass]]
*[[ivory_carving#Islamic_ivory|Islamic ivory carving]]
*[[Islamic_art#Islamic_brasswork|Islamic Metalwork]]

'''Features '''
*[[Arabesque (Islamic art)|Arabesque]]
*[[Arabic geometric patterns]]
*[[Banna'i]]
*[[Damascus steel]]
*[[Damask]]
*[[Girih tiles]]
*[[Hedwig glass]]
*[[Kiswah]] 
*[[Muqarnas]]
*[[Pseudo-Arabic]]
*[[Zellij]]

}}


&lt;!---------------------------------------------------------&gt;|list3name=cuisine|list3title=[[Arab cuisine|Cuisine]]|list3={{flatlist|
* [[Eastern Arabian cuisine|Eastern Arabian]]
* [[Levantine cuisine|Levantine]]
* [[Iraqi cuisine|Iraqi]]
* [[Egyptian cuisine|Egyptian]]
* [[Sudanese cuisine|Sudanese]]
* [[Maghreb cuisine|Maghrebi]]
}}

&lt;!---------------------------------------------------------&gt;|list4name=dress|list4title=[[:Category:Arabic clothing|Dress]]|list4={{flatlist|
'''Headwear'''
* [[Agal (accessory)|Agal]]
* [[Battoulah]]
* [[Haik (garment)|Haik]]
* [[Keffiyeh]]
* [[Litham]]
* [[Madhalla]]
* [[Sidara]]
* [[Taqiyah (cap)|Taqiyah]]
* [[Tantour]]
* [[Fez (hat)|Tarboush (fez)]]
* [[Turban]]

'''Clothing'''
* [[Abaya]]
* [[Bisht (clothing)|Bisht]]
* [[Burnous]]
* [[Djellaba]] 
* [[Durra'ah]]
* [[Fouta towel]]
* [[Izaar]]
* [[Jellabiya]]
* [[Kaftan]] 
* [[Sarong#Somalia|Macawis]] 
* [[Robe of honour]] 
* [[Sirwal]]
* [[Takchita]]
* [[Thawb]]
* [[Tiraz]]
}}

&lt;!---------------------------------------------------------&gt;|list5name=music|list5title=[[Arabic music|Music]]|list5={{flatlist|
'''Theory'''
* [[Arabic maqam]] 
* [[Arab tone system]]
* [[Algerian scale]]
* [[Jins]]
* [[Lazma]]
* [[Quarter tone]]
* [[Rhythm in Arabic music]]
* [[Tarab]]
* [[Teslim]]
* [[:Category:Arabic musical instruments|Arabic musical instruments]]
* [[Kitab al-Musiqa al-Kabir|Great Book of Music]]
* [[Kitab al-Aghani|Kitab al-Aghani]] 

'''Genres'''
* [[Arabic pop]]
* [[Arabic hip hop]]
* [[Arabic rock]]
* [[Arabic_music#Arabic_jazz|Arabic jazz]]
* [[Arabic_music#20th_century|Classical Arab music]]
* [[Opera in Arabic|Opera]]
* [[Al Jeel]]
* [[Khaliji (music)|Khaliji]]
* [[Raï]]

'''Art music'''
* [[Andalusian classical music]]
* [[Andalusi nubah]]
* [[Bashraf]]
* [[Dawr]]
* [[Dulab]]
* [[Layali]]
* [[Malhun]]
* [[Iraqi maqam]]
* [[Mawwal]]
* [[Muwashshah]]
* [[Qasidah]]
* [[Qudud Halabiya]]
* [[Sama'i]]
* [[Tahmilah]]
* [[Taqsim]]
* [[Waslah]]

'''Folk'''
* [[Ataaba]]
* [[Raï|Algerian Raï]]
* [[Bedouin music|Bedouin]]
* [[Chaabi (Algeria)]]
* [[Chaabi (Morocco)]]
* [[Baladi|Egyptian folk]]
* [[Fann at-Tanbura]]
* [[Fijiri]]
* [[Gnawa music|Gnawa (North Africa)]]
* [[Liwa (music)|Liwa]]
* [[Mawwal]]
* [[Mezwed]] 
* [[Samri]] 
* [[Sawt (music)|Sawt]] 
* [[Shaabi]]
* [[Zajal]] 

}}

&lt;!---------------------------------------------------------&gt;|list6name=Dance|list6title=[[Arab dance|Dance]]|list6={{flatlist|

* [[Ardah]]
* [[Belly dance]]
* [[Dabke]]
* [[Arab_dance#Deheyeh|Deheyeh]]
* [[Arab_dance#Guedra|Guedra]]
* [[Arab_dance#Hagallah|Hagallah]]
* [[Khaleegy (dance)|Khaleegy]] 
* [[Liwa (music)|Liwa]] 
* [[Mizmar (dance)|Mizmar]] 
* [[Ouled Nail]]
* [[Raqs Sharqi]]
* [[Samri]] 
* [[Arab_dance#Shamadan|Shamadan]] 
* [[Arab_dance#Schikhatt|Schikhatt]]
* [[Tahtib]] 
* [[Sufi_whirling#Egyptian_tanoura|Tanoura]]
* [[Yowlah]]
* [[Zār]] 
}}

&lt;!---------------------------------------------------------&gt;|list7name=script|list7title=[[Arabic script|Scripts]]|list7={{flatlist|
* [[Old Arabic]]
* [[Nabataean Arabic]]
* [[Paleo-Arabic]]
* [[Classical Arabic]] 
* [[Modern Standard Arabic]] 
}}
&lt;!---------------------------------------------------------&gt;|list8name=literature|list8title=[[Arabic literature|Literature]]|list8={{flatlist|
'''Prose'''
* [[Arabic epic literature|Epic literature]]
* [[Saj'|Saj {{smaller|(ryhmed prose)}}]]
* [[Maqama]]
* [[:Category:Love in Arabic literature |Love in Arabic literature]]
* [[:Category:Arabic erotic literature|Arabic erotic literature]]
* [[:Category:Arabic grimoires|Arabic grimoires]]
* [[Literary_criticism#Classical_and_medieval_criticism|Literary_criticism]]
* [[Arabic short story]]
* [[Tabaqat]]
* [[Tezkire]]
* [[Rihla]]
* [[:Category:Islamic mirrors for princes|Mirrors for princes]]

'''[[Islamic literature|Islamic]]'''
* [[Quran]]
* [[Tafsir]]
* [[Hadith]]
* [[Sīra]]
* [[Fiqh]]
* [[Aqidah]]

'''[[Poetry]]'''

* [[:Category:Arabic anthologies|Anthologies]]
* [[:Category:Arabic-language poets|Poets]]
* [[Pre-Islamic Arabic poetry]]
* [[Modern Arabic poetry]]

'''Genres'''
* Madih
* [[Hija]]
* [[Rithā']]
* [[Waṣf]]
* [[Ghazal]]
* Khamriyyah
* Tardiyyah
* Khawal
* Fakhr
* [[Hamasah]]

'''Forms'''
* [[Diwan (poetry)|Diwan]]
* [[Qasida]]
* [[Muwashshah]]
* [[Rajaz (prosody)|Urjūza]]
* [[Mathnawi]]
* [[Ruba'i]]
* [[Nasīb (poetry)|Nasīb]]
* [[Riddles (Arabic)|Riddles]]
* [[Kharja]]
* [[Zajal]]
* [[Mawwal]]
* [[Nabati]]
* [[Ghinnawa]]
* Humayni

'''[[Arabic prosody]]'''
* [[Bayt (poetry)|Bayt]]
* [[Ṭawīl]]
* Madīd 
* [[Basīṭ]]
* [[Kamil (metre)|Kamil]]
* [[Wāfir]]
* [[Hazaj meter|Hazaj]]
* [[Rajaz]]
* Ramal 
* Munsariħ 
* Khafīf 
* Muqtaḍab 
* Mujtathth 
* Muḍāriʿ 
* Sarīʿ 
* Mutaqārib 
* Mutadārik

'''[[Arabic literature|National literatures of Arab States]]'''
* [[Algerian literature|Algeria]]
* [[Literature of Bahrain|Bahrain]]
* [[Comoros]]
* [[Literature of Djibouti|Djibouti]]
* [[Egyptian literature|Egypt]]
* [[Iraqi literature|Iraq]]
* [[Culture of Jordan#Literature|Jordan]]
* [[Kuwaiti literature|Kuwait]]
* [[Culture of Lebanon#Literature|Lebanon]]
* [[Libyan literature|Libya]]
* [[Mauritania#Literature|Mauritania]]
* [[Moroccan literature|Morocco]]
* [[Culture of Oman|Oman]]
* [[Palestinian literature|Palestine]]
* [[Qatari literature|Qatar]]
* [[Saudi literature|Saudi Arabia]]
* [[Somali literature|Somalia]]
* [[Sudanese literature|Sudan]]
* [[Syrian literature|Syria]]
* [[Tunisian literature|Tunisia]]
* [[Culture of the United Arab Emirates#Literature|U.A.E.]]
* [[Culture of Yemen#Literature|Yemen]]
}}

&lt;!---------------------------------------------------------&gt;|list9name=Science|list9title=[[Arabic science|Science]]|list9={{flatlist|
*[[Arabic alchemy|Arabic chemistry]]
*[[Arabic astrology]]
*[[Arabic astronomy]]
*[[Islamic geography|Arabic geography]]
*[[Islamic Golden Age|Arabic Golden Age]]
*[[Islamic mathematics|Arabic mathematics]]
*[[Islamic medicine|Arabic medicine]]
*[[Islamic psychology|Arabic psychology]]
*[[Islamic technology|Arabic technology]]
}}

&lt;!---------------------------------------------------------&gt;|list10name=philosophy|list10title=[[Islamic philosophy|Philosophy]]|list10={{flatlist|
*[[Early Islamic philosophy|Early Arabic Philosophy]]
*[[Aristotelianism#Islamic_world |Islamic Aristotelianism]]
*[[Platonism in Islamic Philosophy|Islamic Platonism]]
*[[Logic in Islamic philosophy|Islamic Logic]]
*[[Kalam]]
*[[Sufi metaphysics]]
*[[Sufi philosophy]]
*[[Al-Farabi |Farabism]]
*[[Avicennism]]
*[[Averroism]]

'''Concepts'''
*[[Al-aql al-faal]]
*[[Aql bi-l-fi'l]]
*[[Al-Insān al-Kāmil]]
*[[Dhati in islamic philosophy|Dhati]]
*[[Peace in Islamic philosophy|Peace]]
*[[Arcs of Descent and Ascent]] 
*[[Asabiyyah]] 
*[[Hal (Sufism)|Hal]] 
*[[Irfan]] 
*[[Nafs]] 
*[[Qadar]] 
*[[Qalb]] 

'''Texts'''
*[[Liber de Causis]] 
*[[The Theology of Aristotle]] 
*[[Al-isharat wa al-tanbihat|Al-isharat]] 
*[[The Book of the Apple]] 
*[[Encyclopedia of the Brethren of Purity]] 
*[[The Incoherence of the Philosophers]] 
*[[The Incoherence of the Incoherence]] 
*[[Hayy ibn Yaqdhan]]
*[[Theologus Autodidactus]] 
*[[On the Harmony of Religions and Philosophy]] 
*[[Muqaddimah]] 
*[[Sicilian Questions]] 
*[[Ibn_Arabi#Commentaries_and_translations_of_Fu%E1%B9%A3%C5%AB%E1%B9%A3_al-%E1%B8%A4ikam|Fusus al-Hikam]] 

}}

&lt;!---------------------------------------------------------&gt;|list11name=Mythology|list11title=[[:Category:Arabian mythology|Mythology]]|list11={{flatlist|
*[[Ababil (mythology)|Ababil]]
*[[Atlantis of the Sands]]
*[[Bahamut]]
*[[Beast of the Earth]]
*[[Book of Idols]]
*[[Book of Wonders]]
*[[Buraq]]
*[[Dandan]]
*[[Falak (Arabian legend)|Falak]]
*[[Ghoul]]
*[[Hinn (mythology)|Hinn]]
*[[Houri]]
*[[Ifrit]]
*[[Iram of the Pillars]]
*[[Jinn]]
*[[Karkadann]]
*[[Kujata (mythology)|Kujata]]
*[[Luqman]]
*[[Magic carpet]]
*[[Marid]]
*[[Mount Qaf]]
*[[Nasnas]]
*[[One Thousand and One Nights]]
*[[Qareen]]
*[[Qutrub]]
*[[Roc (mythology)| Roc]]
*[[Shaddad]]
*[[Shadhavar]]
*[[Shams al-Ma'arif]]
*[[She-Camel of God]]
*[[Wāḳwāḳ]]
*[[Zulfiqar]]
*[[Zarqa al Yamama]] 

'''Fictional Arab people'''
*[[Aladdin]] 
*[[Abdul Alhazred]] 
*[[Ali Baba]] 
*[[Altaïr Ibn-La'Ahad]] 
*[[Battal Gazi]] 
*[[Hayy ibn Yaqdhan]] 
*[[Kara Ben Nemsi]] 
*[[King Marsile]] 
*[[Layla and Majnun]] 
*[[Othello]] 
*[[Palamedes (Arthurian legend)|Palamedes]] 
*[[Princess Jasmine]] 
*[[Ra's al Ghul]] 
*[[Sinbad the Sailor|Sindbad]] 
*[[Talia al Ghul]] 
}}

&lt;!---------------------------------------------------------&gt;|list12name=spirituality|list12title=[[Arabian mythology|Spirituality]]|list12={{flatlist|
'''North Arabian deities'''
*[[Allah#Pre-Islamic_Arabians|Allah]]
*[[Al-‘Uzzá]]
*[[Al-Lat]]
*[[Manāt]]
*[[Dushara]]
*[[Chaabou]]
*[[Manaf (deity)|Manaf]]
*[[Nuha (deity)|Nuha]]
*[[Al-Kutbay]]
*[[Asira]]
*[[Awal]]
*[[Azizos]]
*[[Bajir]]
*[[Quzah]]
*[[Manāt]]
*[[Manāt]]
*[[A'ra]]
*[[Abgal (god)|Abgal]]
*[[Aglibol]]
*[[Al-Qaum]]
*[[Atarsamain]]
*[[Baalshamin]]
*[[Bel (mythology)|Bēl]]
*[[Hubal]]
*[[Suwa']]
*[[Theandrios]]
*[[Wadd]]
*[[Malakbel]]
*[[Orotalt]]
*[[Ruda (deity)|Ruda]]
*[[Sa'd (idol)|Sa'd]]
*[[Yarhibol]]
*[[Isāf and Nā'ila]]

'''South Arabian  deities'''
*[[Almaqah]]
*[[Amm (god)|Amm]]
*[[Anbay]]
*[[Attar (god)|Athtar]]
*[[Dhat-Badan]]
*[[Haubas]]
*[[Ta'lab]]
*[[Qaynan]]
*[[Basamum]]
*[[Dhul Khalasa]]
*[[Haukim]]
*[[Nasr (idol)|Nasr]]
*[[Sin (mythology)|Sīn]]
*[[Ya'uq]]
*[[Yaghuth|Yaghūth]]
*[[Yatha]]
}}
[[Category:Arab world templates]]
[[Category:Arts and culture sidebar templates]]
[[Category:Middle East templates]]
[[Category:North Africa templates]]}}
&lt;/noinclude&gt;

'''Саҳн''',  (صَحْن) дар [[забони арабӣ]] маънои ҳавлӣ дар [[меъмории исломӣ]], бахусус ҳавлии расмии масҷид аст. &lt;ref&gt;{{Cite book|title=The Grove Encyclopedia of Islamic Art and Architecture|publisher=Oxford University Press|year=2009|isbn=9780195309911|editor-last=Bloom|editor-first=Jonathan M.|language=en|chapter=Mosque|editor-last2=Blair|editor-first2=Sheila S.}}&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;:16&quot;&gt;{{Cite book|last=Petersen|first=Andrew|title=Dictionary of Islamic architecture|publisher=Routledge|year=1996|isbn=9781134613663|pages=247}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.metmuseum.org/learn/educators/curriculum-resources/art-of-the-islamic-world/unit-one/the-mosque|title=The Mosque|website=metmuseum.org|accessdate=2020-11-23}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite book|last=Davies|first=Nikolas|url=https://books.google.com/books?id=krlTS0XWkLwC&amp;pg=PA327|title=Dictionary of Architecture and Building Construction|last2=Jokiniemi|first2=Erkki|publisher=Routledge|year=2008|isbn=978-1-136-41025-3|pages=327|language=en}}&lt;/ref&gt; Аксари [[Масҷид|масҷидҳои]] анъанавӣ як ''саҳни'' калони марказӣ доранд, ки аз ҳар тараф бо ''ривоқ'' ё аркада иҳота шудааст.

== Этимология ==
Калимаи ''&quot;саҳн'' &quot; (صَحْن) дар [[забони арабӣ]] маънои ҳавлиро дорад. &lt;ref&gt;{{Cite journal|author=Bandyopadhyay|first=Soumyen|title=The Distinctive Typology of Central Omani Mosques: Its Nature and Antecedents.|journal=Proceedings of the Seminar for Arabian Studies|date=July 2002|volume=33|issue=33|pages=99–116|url=https://www.jstor.org/stable/41223756|accessdate=5 March 2021}}&lt;/ref&gt; Аммо бештар маънояш &quot;табақ&quot;  аст. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.almaany.com/ar/dict/ar-ar/%D8%B5%D9%8E%D8%AD%D9%92%D9%86/|title=Almaany (Arabic dictionary)|accessdate=2024-09-21}}&lt;/ref&gt;

== Шакл ==
Ҳавлии масҷид ( ''саҳн'' ) одатан пеш аз толори ибодати дохилӣ, ки дар тарафи ''[[қибла]]'' (тарафе, ки ба самти намоз мувофиқ аст)  ҷойгир буда, ба он дастрасӣ медиҳад. &lt;ref name=&quot;EI2&quot; /&gt; &lt;ref&gt;{{Cite book|title=The Grove Encyclopedia of Islamic Art and Architecture|publisher=Oxford University Press|year=2009|isbn=9780195309911|editor-last=Bloom|editor-first=Jonathan M.|language=en|chapter=Mosque|editor-last2=Blair|editor-first2=Sheila S.}}&lt;cite class=&quot;citation book cs1&quot; data-ve-ignore=&quot;&quot; id=&quot;CITEREFBloomBlair2009&quot;&gt;Bloom, Jonathan M.; Blair, Sheila S., eds. (2009). &quot;Mosque&quot;. ''The Grove Encyclopedia of Islamic Art and Architecture''. Oxford University Press. [[Стандарти байналмилалии рақамгузории китоб|ISBN]]&amp;nbsp;[[Special:BookSources/9780195309911|&lt;bdi&gt;9780195309911&lt;/bdi&gt;]].&lt;/cite&gt;&lt;/ref&gt; Дар аксари ҳавлиҳои [[масҷид]] фаввораи ҷамъиятӣ мавҷуд буд, ки дар он [[мусалмонон]] ''[[Вузӯ|таҳорат]]'' мекарданд, ки ин як маросими ''[[Вузӯ|таҳорат]]''  (тозакунӣ) пеш аз [[намоз]] [[Фарз|буд]] . &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.metmuseum.org/learn/educators/curriculum-resources/art-of-the-islamic-world/unit-one/the-mosque|title=The Mosque|website=The Metropolitan Museum of Art|accessdate=5 March 2021}}&lt;/ref&gt; Ҳавлиро метавон бо [[Санг|сангҳо]] фарш кард ё баъзан бо дарахтон оро намуд. 

Аз нигоҳи таърихӣ, бо сабаби иқлими гарми [[Ховари Миёна]], ҳавлӣ инчунин ҳамчун ҷой барои ҷойгир кардани шумораи зиёди намозгузороне, ки ҳангоми [[намози ҷумъа]] меомаданд, хизмат мекард. &lt;ref name=&quot;EI2&quot;&gt;{{Encyclopaedia of Islam, Second Edition|volume=6|article=Masd̲j̲id (I. In the central Islamic lands)|last1=Pedersen|first1=J.|first2=R.|last2=Hillenbrand|pages=644–688}}&lt;cite class=&quot;citation encyclopaedia cs1&quot; data-ve-ignore=&quot;&quot; id=&quot;CITEREFPedersenHillenbrand1991&quot;&gt;Pedersen, J. &amp; Hillenbrand, R. (1991). [https://referenceworks.brill.com/search?q=Masd%CC%B2j%CC%B2id+%28I.+In+the+central+Islamic+lands%29&amp;source=%2Fdb%2Feieo &quot;Masd̲j̲id (I. In the central Islamic lands)&quot;]. In [[Клиффорд Эдмунд Босворт|Bosworth, C. E.]]; [[Emeri Johannes van Donzel|van Donzel, E.]] &amp; [[Charles Pellat|Pellat, Ch.]] (eds.). ''[[Энсиклопедияи Ислом|The Encyclopaedia of Islam, Second Edition]]. ''Volume VI:'' Mahk–Mid''. Leiden: E. J. Brill. pp.&amp;nbsp;&lt;span class=&quot;nowrap&quot;&gt;644–&lt;/span&gt;688. [[Стандарти байналмилалии рақамгузории китоб|ISBN]]&amp;nbsp;[[Special:BookSources/978-90-04-08112-3|&lt;bdi&gt;978-90-04-08112-3&lt;/bdi&gt;]].&lt;/cite&gt;&lt;/ref&gt; Аммо, [[Иқлим|иқлими]] [[Гармо|гарм]] инчунин метавонад фазои берунаро нороҳат кунад. Дар натиҷа, аркаҳо (қаторҳои аркҳо), ки галереяҳои бомпӯшро, ки бо номи ''ривоқ'' маълуманд, дастгирӣ мекарданд, одатан дар се тарафи дигар илова бар тарафи толори [[намоз]] илова карда мешуданд.

== Таърих ==
Аввалин масҷиди хуб тавсифшуда дар таърихи ислом, [[Масҷиди Набавӣ]] дар [[Мадина]], дар аввал аз як бинои росткунҷаи кушод иборат буд, ки ба зудӣ ба он майдони боми бо сутунҳо илова карда шуд. Дар асрҳои 7 ва 8, масҷид васеъ карда шуд ва ба як бинои гипостайлӣ бо ҳавлии марказӣ табдил ёфт. &lt;ref&gt;{{Cite book|title=The Grove Encyclopedia of Islamic Art and Architecture|publisher=Oxford University Press|year=2009|isbn=9780195309911|editor-last=Bloom|editor-first=Jonathan M.|language=en|chapter=Mosque|editor-last2=Blair|editor-first2=Sheila S.}}&lt;cite class=&quot;citation book cs1&quot; data-ve-ignore=&quot;&quot; id=&quot;CITEREFBloomBlair2009&quot;&gt;Bloom, Jonathan M.; Blair, Sheila S., eds. (2009). &quot;Mosque&quot;. ''The Grove Encyclopedia of Islamic Art and Architecture''. Oxford University Press. [[Стандарти байналмилалии рақамгузории китоб|ISBN]]&amp;nbsp;[[Special:BookSources/9780195309911|&lt;bdi&gt;9780195309911&lt;/bdi&gt;]].&lt;/cite&gt;&lt;/ref&gt;

Масҷидҳои дигари бузурги ибтидоӣ, ба монанди Масҷиди бузурги Куфа, &lt;ref name=&quot;:0522&quot;&gt;{{Cite book|last=Tabbaa|first=Yasser|title=Encyclopaedia of Islam, Three|publisher=Brill|year=2007|isbn=9789004161658|editor-last=Fleet|editor-first=Kate|location=|pages=|language=en|chapter=Architecture|editor-last2=Krämer|editor-first2=Gudrun|editor-last3=Matringe|editor-first3=Denis|editor-last4=Nawas|editor-first4=John|editor-last5=Rowson|editor-first5=Everett}}&lt;/ref&gt; Масҷиди бузурги Димишқ (аввали асри 8), Масҷиди бузурги Кордова (охири асри 8) ва Масҷиди бузурги Қайруон (аввали асри 9) ҳама ҳавлӣ доштанд.&lt;ref&gt; {{Cite book|title=The Grove Encyclopedia of Islamic Art and Architecture|publisher=Oxford University Press|year=2009|isbn=9780195309911|editor-last=Bloom|editor-first=Jonathan M.|language=en|chapter=Mosque|editor-last2=Blair|editor-first2=Sheila S.}}&lt;cite class=&quot;citation book cs1&quot; data-ve-ignore=&quot;&quot; id=&quot;CITEREFBloomBlair2009&quot;&gt;Bloom, Jonathan M.; Blair, Sheila S., eds. (2009). &quot;Mosque&quot;. ''The Grove Encyclopedia of Islamic Art and Architecture''. Oxford University Press. [[Стандарти байналмилалии рақамгузории китоб|ISBN]]&amp;nbsp;[[Special:BookSources/9780195309911|&lt;bdi&gt;9780195309911&lt;/bdi&gt;]].&lt;/cite&gt;&lt;/ref&gt; Дар аввал, баъзе аз ин ҳавлиҳо - аз ҷумла ҳавлиҳои масҷидҳои Кордова, Қайруон ва Тунис - бо ривоқҳо (аркадаҳои бомпӯш) пӯшонида нашуда буданд, аммо инҳо ба зудӣ ба як хусусияти стандартӣ барои соя табдил ёфтанд.  Дар ҳоле ки ин мисолҳо ҳама масҷидҳои гипостайлӣ буданд, ҳавлиҳо низ дар намудҳои баъдии масҷидҳо хусусияти худро нигоҳ доштанд. Тарҳбандии чор-айвон, ки дар Эрон ва Осиёи Марказӣ маъмул аст, чор [[айвон]] ва дигар толорҳои атрофи ҳавлии марказӣро дар бар мегирифт. Масҷидҳои бузурги гунбаздори меъмории усмонӣ аз асри 15 сар карда, инчунин ҳавлиҳои аркадорро пеш аз толорҳои ибодати худ доранд. 

== Инчунин нигаред ==

* [[Меъмории исломӣ]]
* [[Феҳрист: Унсурҳои меъмории исломӣ]]

== Адабиёт ==
{{Викианбор-гурӯҳ|Islamic courtyards}}
[[Гурӯҳ:Меъмории исломӣ]]
[[Гурӯҳ:Меъмории Арабӣ]]
[[Гурӯҳ:Сабкҳои меъморӣ]]</text>
      <sha1>gs71cdcq3g7unlz0dz2tirfjyxs8d18</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ҳавлӣ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>332230</id>
    <revision>
      <id>1477303</id>
      <timestamp>2026-06-18T14:04:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Шухрат Саъдиев</username>
        <id>5132</id>
      </contributor>
      <comment>Ҳавлӣ</comment>
      <origin>1477303</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1285" sha1="7nmm5fbj64omj6vhk3jse5q6kizawc1" xml:space="preserve">'''Ҳавлӣ''' ё '''суд''' як минтақаи маҳдудшуда аст, ки аксар вақт бо бино ё маҷмаа иҳота шудааст ва ба осмон кушода аст.

Ҳавлӣ унсурҳои маъмул дар нақшҳои биноҳои Ғарбӣ ва Шарқӣ мебошанд ва аз ҷониби меъморони қадимӣ ва муосир ҳамчун як хусусияти маъмулӣ ва анъанавии бино истифода мешуданд. [1] Чунин фазоҳо дар меҳмонхонаҳо ва биноҳои ҷамъиятӣ аксар вақт ҷойҳои асосии вохӯрӣ барои баъзе мақсадҳо буданд, ки боиси маъноҳои дигари суд гардиданд. Ҳарду калимаҳои ''суд'' ва ''ҳавлӣ'' аз як реша гирифта шудаанд, ки маънои фазои пӯшидаро дорад. Барои робитаи ин маҷмӯи калимаҳо ба [[ҳавлӣ]] ва [[боғ]] нигаред. Дар донишгоҳҳо ҳавлӣ аксар вақт ҳамчун [[чоркунҷа]]ҳо маълум аст.
{{ПБ}}
== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}
[[Гурӯҳ:Истиқоматгоҳҳо]]</text>
      <sha1>7nmm5fbj64omj6vhk3jse5q6kizawc1</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1477304</id>
      <parentid>1477303</parentid>
      <timestamp>2026-06-18T14:05:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Шухрат Саъдиев</username>
        <id>5132</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>иловаи [[Гурӯҳ:Ҳавлиҳо]] бо ёрии [[Википедиа:HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>1477304</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1315" sha1="amy7xn02jbm7lr7n0dkv8wlzri3bk0q" xml:space="preserve">'''Ҳавлӣ''' ё '''суд''' як минтақаи маҳдудшуда аст, ки аксар вақт бо бино ё маҷмаа иҳота шудааст ва ба осмон кушода аст.

Ҳавлӣ унсурҳои маъмул дар нақшҳои биноҳои Ғарбӣ ва Шарқӣ мебошанд ва аз ҷониби меъморони қадимӣ ва муосир ҳамчун як хусусияти маъмулӣ ва анъанавии бино истифода мешуданд. [1] Чунин фазоҳо дар меҳмонхонаҳо ва биноҳои ҷамъиятӣ аксар вақт ҷойҳои асосии вохӯрӣ барои баъзе мақсадҳо буданд, ки боиси маъноҳои дигари суд гардиданд. Ҳарду калимаҳои ''суд'' ва ''ҳавлӣ'' аз як реша гирифта шудаанд, ки маънои фазои пӯшидаро дорад. Барои робитаи ин маҷмӯи калимаҳо ба [[ҳавлӣ]] ва [[боғ]] нигаред. Дар донишгоҳҳо ҳавлӣ аксар вақт ҳамчун [[чоркунҷа]]ҳо маълум аст.
{{ПБ}}
== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}
[[Гурӯҳ:Истиқоматгоҳҳо]]
[[Гурӯҳ:Ҳавлиҳо]]</text>
      <sha1>amy7xn02jbm7lr7n0dkv8wlzri3bk0q</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1477305</id>
      <parentid>1477304</parentid>
      <timestamp>2026-06-18T14:09:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Шухрат Саъдиев</username>
        <id>5132</id>
      </contributor>
      <origin>1477305</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1452" sha1="o9vx1lip4xz9r7xuiigzdyu4udcmhvh" xml:space="preserve">[[Акс:The &quot;Abbey&quot;, Sutton Courtenay.jpg|thumb|The Abbey, Sutton Courtenay, a typical example of an English medieval courtyard house]]
'''Ҳавлӣ''' ё '''суд''' як минтақаи маҳдудшуда аст, ки аксар вақт бо бино ё маҷмаа иҳота шудааст ва ба осмон кушода аст.

Ҳавлӣ унсурҳои маъмул дар нақшҳои биноҳои Ғарбӣ ва Шарқӣ мебошанд ва аз ҷониби меъморони қадимӣ ва муосир ҳамчун як хусусияти маъмулӣ ва анъанавии бино истифода мешуданд. [1] Чунин фазоҳо дар меҳмонхонаҳо ва биноҳои ҷамъиятӣ аксар вақт ҷойҳои асосии вохӯрӣ барои баъзе мақсадҳо буданд, ки боиси маъноҳои дигари суд гардиданд. Ҳарду калимаҳои ''суд'' ва ''ҳавлӣ'' аз як реша гирифта шудаанд, ки маънои фазои пӯшидаро дорад. Барои робитаи ин маҷмӯи калимаҳо ба [[ҳавлӣ]] ва [[боғ]] нигаред. Дар донишгоҳҳо ҳавлӣ аксар вақт ҳамчун [[чоркунҷа]]ҳо маълум аст.
{{ПБ}}
== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}
[[Гурӯҳ:Истиқоматгоҳҳо]]
[[Гурӯҳ:Ҳавлиҳо]]</text>
      <sha1>o9vx1lip4xz9r7xuiigzdyu4udcmhvh</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1477306</id>
      <parentid>1477305</parentid>
      <timestamp>2026-06-18T14:11:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Шухрат Саъдиев</username>
        <id>5132</id>
      </contributor>
      <origin>1477306</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1527" sha1="e7wp6m65pr1aqngvo4gqpvnid2jticf" xml:space="preserve">[[Акс:The &quot;Abbey&quot;, Sutton Courtenay.jpg|thumb|Аббатхонаи Саттон-Кортни намунаи маъмулии хонаи асримиенагии англисӣ бо ҳавлӣ мебошад]]
'''Ҳавлӣ''' ё '''суд''' як минтақаи маҳдудшуда аст, ки аксар вақт бо бино ё маҷмаа иҳота шудааст ва ба осмон кушода аст.

Ҳавлӣ унсурҳои маъмул дар нақшҳои биноҳои Ғарбӣ ва Шарқӣ мебошанд ва аз ҷониби меъморони қадимӣ ва муосир ҳамчун як хусусияти маъмулӣ ва анъанавии бино истифода мешуданд. [1] Чунин фазоҳо дар меҳмонхонаҳо ва биноҳои ҷамъиятӣ аксар вақт ҷойҳои асосии вохӯрӣ барои баъзе мақсадҳо буданд, ки боиси маъноҳои дигари суд гардиданд. Ҳарду калимаҳои ''суд'' ва ''ҳавлӣ'' аз як реша гирифта шудаанд, ки маънои фазои пӯшидаро дорад. Барои робитаи ин маҷмӯи калимаҳо ба [[ҳавлӣ]] ва [[боғ]] нигаред. Дар донишгоҳҳо ҳавлӣ аксар вақт ҳамчун [[чоркунҷа]]ҳо маълум аст.
{{ПБ}}
== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}
[[Гурӯҳ:Истиқоматгоҳҳо]]
[[Гурӯҳ:Ҳавлиҳо]]</text>
      <sha1>e7wp6m65pr1aqngvo4gqpvnid2jticf</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1477453</id>
      <parentid>1477306</parentid>
      <timestamp>2026-06-19T01:50:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Шухрат Саъдиев</username>
        <id>5132</id>
      </contributor>
      <comment>мусавварасозӣ, иловаҳо</comment>
      <origin>1477453</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5842" sha1="bvqkjw1y0g2h3z03fv9gski0z0az0m4" xml:space="preserve">[[Акс:The &quot;Abbey&quot;, Sutton Courtenay.jpg|thumb|Аббатхонаи Саттон-Кортни намунаи маъмулии хонаи асримиёнагии англисӣ бо ҳавлӣ мебошад]]

'''Ҳавлӣ''' ё '''суд''' як минтақаи маҳдудшуда аст, ки аксар вақт бо бино ё маҷмаа иҳота шудааст ва ба осмон кушода аст.

Ҳавлӣ унсурҳои маъмул дар нақшҳои биноҳои Ғарбӣ ва Шарқӣ мебошанд ва аз ҷониби меъморони қадимӣ ва муосир ҳамчун як хусусияти маъмулӣ ва анъанавии бино истифода мешуданд. &lt;ref&gt;{{Cite book|title=Encyclopedia of the City|last=Caves|first=R. W.|publisher=Routledge|year=2004|pages=149}}&lt;/ref&gt; Чунин фазоҳо дар меҳмонхонаҳо ва биноҳои ҷамъиятӣ аксар вақт ҷойҳои асосии вохӯрӣ барои баъзе мақсадҳо буданд, ки боиси маъноҳои дигари суд гардиданд. Ҳарду калимаҳои ''суд'' ва ''ҳавлӣ'' аз як реша гирифта шудаанд, ки маънои фазои пӯшидаро дорад. Барои робитаи ин маҷмӯи калимаҳо ба [[ҳавлӣ]] ва [[боғ]] нигаред. Дар донишгоҳҳо ҳавлӣ аксар вақт ҳамчун [[чоркунҷа]]ҳо маълум аст.

== Таърих ==
[[Акс:Lidzbark Warmiński zamek dziedziniec(WLZ12).jpg|thumb|left|Ҳавлӣ дар қалъаи Лидзбарк, [[Лаҳистон]]]]
Ҳавлӣ — фазоҳои кушоди хусусии бо [[девор]]ҳо ё [[бино]]ҳо иҳоташуда — дар меъмории манзилӣ қариб ба ҳамон муддати зиндагӣ дар манзилҳои сохташуда истифода мешуданд. Бинои ҳавлӣ аввалин маротиба тақрибан дар cолҳои 6400 – 6000 пеш аз милод (омода карда шудааст), дар макони Ярмукияи неолитӣ дар Шаър Ҳаголан, дар маркази водии Урдун, дар соҳили шимолии дарёи Ярмук, ки ба ин макон дар таърихи [[меъморӣ]] аҳамияти махсус мебахшад. &lt;ref&gt;Garfinkel Y. 1993. &quot;The Yarmukian Culture in Israel&quot;. ''Paléorient'', '''19'''.1:115 – 134.&lt;/ref&gt; Ҳавлиҳо аз қадим барои мақсадҳои зиёд, аз ҷумла пухтупаз, [[хоб]], [[кор]], [[бозӣ]], [[боғдорӣ]] ва ҳатто ҷойҳои нигоҳдории [[ҳайвонот]] истифода мешуданд.

Пештар дар ҳавлӣ, [[оташдон|оташдонҳои]] кушод дар ҷои марказии [[хона]] фурӯзон нигоҳ дошта мешуданд ва танҳо дар [[шифт]] [[сӯрохи]]и хурде барои баромадани [[дуд]] мавҷуд буд. Бо гузашти вақт, ин сӯрохиҳои хурд васеъ карда шуданд ва дар ниҳоят боиси рушди ҳавлии кушодаи марказонидашуда, ки имрӯз мо медонем, гардиданд. Хонаҳои ҳавлӣ дар саросари ҷаҳон бо шаклҳои гуногун тарҳрезӣ ва сохта шудаанд.

Хонаҳои дорои ҳавлӣ дар иқлими мӯътадил бештар маъмуланд, зеро ҳавлии марказии кушода метавонад барои [[хунук]] кардани хона дар ҳавои [[гарм]] кумаки муҳим бошад. &lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web|url=http://eprints.nottingham.ac.uk/12990/|title=The role of multiple courtyards in the promotion of convective cooling|last=Ernest|first=Raha|date=2011-12-16|website=eprints.nottingham.ac.uk|language=en|access-date=2020-01-12}}&lt;/ref&gt; Аммо, хонаҳои ҳавлӣ дар тӯли асрҳо дар иқлими сахттар низ пайдо шудаанд. Бароҳатиҳое, ки ҳавлӣ пешниҳод мекунад — ҳаво, рӯшноӣ, &lt;ref&gt;{{Cite book |last=Reynolds |first=John S. |title=Courtyards: Aesthetic, Social, and Thermal Delight |publisher=John Wiley &amp; Sons, Inc. |year=2002 |isbn=0-471-39884-5 |location=New York |pages=26 |oclc=46422024}}&lt;/ref&gt; махфият, амният ва оромӣ — қариб ҳама хосиятҳое мебошанд, ки дар манзили инсонӣ матлубанд. Қариб ҳамаи ҳавлиҳо аз унсурҳои табиӣ истифода мебаранд. &lt;ref&gt;{{Cite book |last=Reynolds |first=John S. |title=Courtyards: Aesthetic, Social, and Thermal Delight |publisher=John Wiley &amp; Sons, Inc. |year=2002 |isbn=0-471-39884-5 |location=New York |pages=27 |oclc=46422024}}&lt;/ref&gt;

== Муқоиса бо кишварҳои ҷаҳон ==
[[Акс:Wiki Loves Pyramids - Teotihuacan - Palace of Quetzalpapalotl - 05.jpg|thumb|Ҳавлӣ дар маҷмааи харобаҳои Кветсалпапалотл дар Теотихуакан, асри 5-и милодӣ.]]
[[Акс:Spain Andalusia Granada BW 2015-10-25 17-28-47.jpg|thumb|220px|Додгоҳи шерҳо, Алҳамбра, Гранада, Испания.]]
[[Акс:TrinityCollegeCamGreatCourt.jpg|thumb|Додгоҳи Бузурги Коллеҷи Тринити, Кембриҷ, бузургтарин ҳавлии пӯшида дар Аврупо дониста мешавад.]]


{{ПБ}}
== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}
[[Гурӯҳ:Истиқоматгоҳҳо]]
[[Гурӯҳ:Ҳавлиҳо]]</text>
      <sha1>bvqkjw1y0g2h3z03fv9gski0z0az0m4</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1477454</id>
      <parentid>1477453</parentid>
      <timestamp>2026-06-19T01:53:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Шухрат Саъдиев</username>
        <id>5132</id>
      </contributor>
      <comment>илова</comment>
      <origin>1477454</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8246" sha1="0yl2cnzbgbatc76rr72myb45e9876ww" xml:space="preserve">[[Акс:The &quot;Abbey&quot;, Sutton Courtenay.jpg|thumb|Аббатхонаи Саттон-Кортни намунаи маъмулии хонаи асримиёнагии англисӣ бо ҳавлӣ мебошад]]

'''Ҳавлӣ''' ё '''суд''' як минтақаи маҳдудшуда аст, ки аксар вақт бо бино ё маҷмаа иҳота шудааст ва ба осмон кушода аст.

Ҳавлӣ унсурҳои маъмул дар нақшҳои биноҳои Ғарбӣ ва Шарқӣ мебошанд ва аз ҷониби меъморони қадимӣ ва муосир ҳамчун як хусусияти маъмулӣ ва анъанавии бино истифода мешуданд. &lt;ref&gt;{{Cite book|title=Encyclopedia of the City|last=Caves|first=R. W.|publisher=Routledge|year=2004|pages=149}}&lt;/ref&gt; Чунин фазоҳо дар меҳмонхонаҳо ва биноҳои ҷамъиятӣ аксар вақт ҷойҳои асосии вохӯрӣ барои баъзе мақсадҳо буданд, ки боиси маъноҳои дигари суд гардиданд. Ҳарду калимаҳои ''суд'' ва ''ҳавлӣ'' аз як реша гирифта шудаанд, ки маънои фазои пӯшидаро дорад. Барои робитаи ин маҷмӯи калимаҳо ба [[ҳавлӣ]] ва [[боғ]] нигаред. Дар донишгоҳҳо ҳавлӣ аксар вақт ҳамчун [[чоркунҷа]]ҳо маълум аст.

== Таърих ==
[[Акс:Lidzbark Warmiński zamek dziedziniec(WLZ12).jpg|thumb|left|Ҳавлӣ дар қалъаи Лидзбарк, [[Лаҳистон]]]]
Ҳавлӣ — фазоҳои кушоди хусусии бо [[девор]]ҳо ё [[бино]]ҳо иҳоташуда — дар меъмории манзилӣ қариб ба ҳамон муддати зиндагӣ дар манзилҳои сохташуда истифода мешуданд. Бинои ҳавлӣ аввалин маротиба тақрибан дар cолҳои 6400 – 6000 пеш аз милод (омода карда шудааст), дар макони Ярмукияи неолитӣ дар Шаър Ҳаголан, дар маркази водии Урдун, дар соҳили шимолии дарёи Ярмук, ки ба ин макон дар таърихи [[меъморӣ]] аҳамияти махсус мебахшад. &lt;ref&gt;Garfinkel Y. 1993. &quot;The Yarmukian Culture in Israel&quot;. ''Paléorient'', '''19'''.1:115 – 134.&lt;/ref&gt; Ҳавлиҳо аз қадим барои мақсадҳои зиёд, аз ҷумла пухтупаз, [[хоб]], [[кор]], [[бозӣ]], [[боғдорӣ]] ва ҳатто ҷойҳои нигоҳдории [[ҳайвонот]] истифода мешуданд.

Пештар дар ҳавлӣ, [[оташдон|оташдонҳои]] кушод дар ҷои марказии [[хона]] фурӯзон нигоҳ дошта мешуданд ва танҳо дар [[шифт]] [[сӯрохи]]и хурде барои баромадани [[дуд]] мавҷуд буд. Бо гузашти вақт, ин сӯрохиҳои хурд васеъ карда шуданд ва дар ниҳоят боиси рушди ҳавлии кушодаи марказонидашуда, ки имрӯз мо медонем, гардиданд. Хонаҳои ҳавлӣ дар саросари ҷаҳон бо шаклҳои гуногун тарҳрезӣ ва сохта шудаанд.

Хонаҳои дорои ҳавлӣ дар иқлими мӯътадил бештар маъмуланд, зеро ҳавлии марказии кушода метавонад барои [[хунук]] кардани хона дар ҳавои [[гарм]] кумаки муҳим бошад. &lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web|url=http://eprints.nottingham.ac.uk/12990/|title=The role of multiple courtyards in the promotion of convective cooling|last=Ernest|first=Raha|date=2011-12-16|website=eprints.nottingham.ac.uk|language=en|access-date=2020-01-12}}&lt;/ref&gt; Аммо, хонаҳои ҳавлӣ дар тӯли асрҳо дар иқлими сахттар низ пайдо шудаанд. Бароҳатиҳое, ки ҳавлӣ пешниҳод мекунад — ҳаво, рӯшноӣ, &lt;ref&gt;{{Cite book |last=Reynolds |first=John S. |title=Courtyards: Aesthetic, Social, and Thermal Delight |publisher=John Wiley &amp; Sons, Inc. |year=2002 |isbn=0-471-39884-5 |location=New York |pages=26 |oclc=46422024}}&lt;/ref&gt; махфият, амният ва оромӣ — қариб ҳама хосиятҳое мебошанд, ки дар манзили инсонӣ матлубанд. Қариб ҳамаи ҳавлиҳо аз унсурҳои табиӣ истифода мебаранд. &lt;ref&gt;{{Cite book |last=Reynolds |first=John S. |title=Courtyards: Aesthetic, Social, and Thermal Delight |publisher=John Wiley &amp; Sons, Inc. |year=2002 |isbn=0-471-39884-5 |location=New York |pages=27 |oclc=46422024}}&lt;/ref&gt;

== Муқоиса бо кишварҳои ҷаҳон ==
[[Акс:Wiki Loves Pyramids - Teotihuacan - Palace of Quetzalpapalotl - 05.jpg|thumb|Ҳавлӣ дар маҷмааи харобаҳои Кветсалпапалотл дар Теотихуакан, асри 5-и милодӣ.]]
[[Акс:Spain Andalusia Granada BW 2015-10-25 17-28-47.jpg|thumb|220px|Додгоҳи шерҳо, Алҳамбра, Гранада, Испания.]]
[[Акс:TrinityCollegeCamGreatCourt.jpg|thumb|Додгоҳи Бузурги Коллеҷи Тринити, Кембриҷ, бузургтарин ҳавлии пӯшида дар Аврупо дониста мешавад.]]

== [[Ховари Миёна]] ==
Дар Ховари Миёна аз ҳавлиҳо васеъ истифода мешуданд. &lt;ref&gt;{{Cite book |last=Reynolds |first=John S. |title=Courtyards: Aesthetic, Social, and Thermal Delight |publisher=John Wiley &amp; Sons, Inc. |year=2002 |isbn=0-471-39884-5 |location=New York |pages=IX |oclc=46422024}}&lt;/ref&gt;  Хонаҳои ҳавлии Ховари Миёна таъсири кӯчманчигии минтақаро инъикос мекунанд. Ба ҷои он ки расман утоқҳоро барои пухтупаз, хоб ва ғайра таъин кунанд, ин фаъолиятҳо дар тӯли сол мувофиқи тағйироти ҳарорат ва мавқеи офтоб кӯчонида мешуданд. Аксар вақт бомҳои ҳамвори ин сохторҳо барои хоб дар ҳавои гарм истифода мешуданд. Дар баъзе фарҳангҳои исломӣ, ҳавлиҳои хусусӣ ягона фазои берунаро барои истироҳати занон бе мушоҳида таъмин мекарданд. Сардшавии конвективӣ тавассути фазоҳои гузариш байни биноҳои бисёрҳавлӣ дар Ховари Миёна низ мушоҳида шудааст. &lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{Cite journal|last=Abdulkareem|first=Haval A.|date=2016-01-06|title=Thermal Comfort through the Microclimates of the Courtyard. A Critical Review of the Middle-eastern Courtyard House as a Climatic Response|journal=Procedia - Social and Behavioral Sciences|series=Urban Planning and Architectural Design for Sustainable Development (UPADSD)|volume=216|pages=662–674|doi=10.1016/j.sbspro.2015.12.054|issn=1877-0428|doi-access=free}}&lt;/ref&gt;
Тақрибан дар соли 2000 пеш аз милод дар Ур, хонаҳои дуошёна дар атрофи майдони кушод аз хишти пухта сохта шуда буданд. Ошхона, корӣ ва фазоҳои ҷамъиятӣ дар ошёнаи якум ва утоқҳои шахсӣ дар боло ҷойгир буданд. &lt;ref&gt;[https://books.google.com/books?id=YvpfndOKwGgC&amp;dq=false&amp;pg=PA10 Tim McNeese (1999), ''History of Civilization - The Ancient World'', Lorenz Educational Press, p. 10] {{ISBN|9780787703875}}&lt;/ref&gt;

{{ПБ}}
== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}
[[Гурӯҳ:Истиқоматгоҳҳо]]
[[Гурӯҳ:Ҳавлиҳо]]</text>
      <sha1>0yl2cnzbgbatc76rr72myb45e9876ww</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1477456</id>
      <parentid>1477454</parentid>
      <timestamp>2026-06-19T02:09:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Шухрат Саъдиев</username>
        <id>5132</id>
      </contributor>
      <comment>илова</comment>
      <origin>1477456</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10844" sha1="4lxiajd1k2vwwlxvev9vu1ouyv7h3md" xml:space="preserve">[[Акс:The &quot;Abbey&quot;, Sutton Courtenay.jpg|thumb|Аббатхонаи Саттон-Кортни намунаи маъмулии хонаи асримиёнагии англисӣ бо ҳавлӣ мебошад]]

'''Ҳавлӣ''' ё '''суд''' як минтақаи маҳдудшуда аст, ки аксар вақт бо бино ё маҷмаа иҳота шудааст ва ба осмон кушода аст.

Ҳавлӣ унсурҳои маъмул дар нақшҳои биноҳои Ғарбӣ ва Шарқӣ мебошанд ва аз ҷониби меъморони қадимӣ ва муосир ҳамчун як хусусияти маъмулӣ ва анъанавии бино истифода мешуданд. &lt;ref&gt;{{Cite book|title=Encyclopedia of the City|last=Caves|first=R. W.|publisher=Routledge|year=2004|pages=149}}&lt;/ref&gt; Чунин фазоҳо дар меҳмонхонаҳо ва биноҳои ҷамъиятӣ аксар вақт ҷойҳои асосии вохӯрӣ барои баъзе мақсадҳо буданд, ки боиси маъноҳои дигари суд гардиданд. Ҳарду калимаҳои ''суд'' ва ''ҳавлӣ'' аз як реша гирифта шудаанд, ки маънои фазои пӯшидаро дорад. Барои робитаи ин маҷмӯи калимаҳо ба [[ҳавлӣ]] ва [[боғ]] нигаред. Дар донишгоҳҳо ҳавлӣ аксар вақт ҳамчун [[чоркунҷа]]ҳо маълум аст.

== Таърих ==
[[Акс:Lidzbark Warmiński zamek dziedziniec(WLZ12).jpg|thumb|left|Ҳавлӣ дар қалъаи Лидзбарк, [[Лаҳистон]]]]
Ҳавлӣ — фазоҳои кушоди хусусии бо [[девор]]ҳо ё [[бино]]ҳо иҳоташуда — дар меъмории манзилӣ қариб ба ҳамон муддати зиндагӣ дар манзилҳои сохташуда истифода мешуданд. Бинои ҳавлӣ аввалин маротиба тақрибан дар cолҳои 6400 – 6000 пеш аз милод (омода карда шудааст), дар макони Ярмукияи неолитӣ дар Шаър Ҳаголан, дар маркази водии Урдун, дар соҳили шимолии дарёи Ярмук, ки ба ин макон дар таърихи [[меъморӣ]] аҳамияти махсус мебахшад. &lt;ref&gt;Garfinkel Y. 1993. &quot;The Yarmukian Culture in Israel&quot;. ''Paléorient'', '''19'''.1:115 – 134.&lt;/ref&gt; Ҳавлиҳо аз қадим барои мақсадҳои зиёд, аз ҷумла пухтупаз, [[хоб]], [[кор]], [[бозӣ]], [[боғдорӣ]] ва ҳатто ҷойҳои нигоҳдории [[ҳайвонот]] истифода мешуданд.

Пештар дар ҳавлӣ, [[оташдон|оташдонҳои]] кушод дар ҷои марказии [[хона]] фурӯзон нигоҳ дошта мешуданд ва танҳо дар [[шифт]] [[сӯрохи]]и хурде барои баромадани [[дуд]] мавҷуд буд. Бо гузашти вақт, ин сӯрохиҳои хурд васеъ карда шуданд ва дар ниҳоят боиси рушди ҳавлии кушодаи марказонидашуда, ки имрӯз мо медонем, гардиданд. Хонаҳои ҳавлӣ дар саросари ҷаҳон бо шаклҳои гуногун тарҳрезӣ ва сохта шудаанд.

Хонаҳои дорои ҳавлӣ дар иқлими мӯътадил бештар маъмуланд, зеро ҳавлии марказии кушода метавонад барои [[хунук]] кардани хона дар ҳавои [[гарм]] кумаки муҳим бошад. &lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web|url=http://eprints.nottingham.ac.uk/12990/|title=The role of multiple courtyards in the promotion of convective cooling|last=Ernest|first=Raha|date=2011-12-16|website=eprints.nottingham.ac.uk|language=en|access-date=2020-01-12}}&lt;/ref&gt; Аммо, хонаҳои ҳавлӣ дар тӯли асрҳо дар иқлими сахттар низ пайдо шудаанд. Бароҳатиҳое, ки ҳавлӣ пешниҳод мекунад — ҳаво, рӯшноӣ, &lt;ref&gt;{{Cite book |last=Reynolds |first=John S. |title=Courtyards: Aesthetic, Social, and Thermal Delight |publisher=John Wiley &amp; Sons, Inc. |year=2002 |isbn=0-471-39884-5 |location=New York |pages=26 |oclc=46422024}}&lt;/ref&gt; махфият, амният ва оромӣ — қариб ҳама хосиятҳое мебошанд, ки дар манзили инсонӣ матлубанд. Қариб ҳамаи ҳавлиҳо аз унсурҳои табиӣ истифода мебаранд. &lt;ref&gt;{{Cite book |last=Reynolds |first=John S. |title=Courtyards: Aesthetic, Social, and Thermal Delight |publisher=John Wiley &amp; Sons, Inc. |year=2002 |isbn=0-471-39884-5 |location=New York |pages=27 |oclc=46422024}}&lt;/ref&gt;

== Муқоиса бо кишварҳои ҷаҳон ==
[[Акс:Wiki Loves Pyramids - Teotihuacan - Palace of Quetzalpapalotl - 05.jpg|thumb|Ҳавлӣ дар маҷмааи харобаҳои Кветсалпапалотл дар Теотихуакан, асри 5-и милодӣ.]]
[[Акс:Spain Andalusia Granada BW 2015-10-25 17-28-47.jpg|thumb|220px|Додгоҳи шерҳо, Алҳамбра, Гранада, Испания.]]
[[Акс:TrinityCollegeCamGreatCourt.jpg|thumb|Додгоҳи Бузурги Коллеҷи Тринити, Кембриҷ, бузургтарин ҳавлии пӯшида дар Аврупо дониста мешавад.]]

== [[Ховари Миёна]] ==
Дар Ховари Миёна аз ҳавлиҳо васеъ истифода мешуданд. &lt;ref&gt;{{Cite book |last=Reynolds |first=John S. |title=Courtyards: Aesthetic, Social, and Thermal Delight |publisher=John Wiley &amp; Sons, Inc. |year=2002 |isbn=0-471-39884-5 |location=New York |pages=IX |oclc=46422024}}&lt;/ref&gt;  Хонаҳои ҳавлии Ховари Миёна таъсири кӯчманчигии минтақаро инъикос мекунанд. Ба ҷои он ки расман утоқҳоро барои пухтупаз, хоб ва ғайра таъин кунанд, ин фаъолиятҳо дар тӯли сол мувофиқи тағйироти ҳарорат ва мавқеи офтоб кӯчонида мешуданд. Аксар вақт бомҳои ҳамвори ин сохторҳо барои хоб дар ҳавои гарм истифода мешуданд. Дар баъзе фарҳангҳои исломӣ, ҳавлиҳои хусусӣ ягона фазои берунаро барои истироҳати занон бе мушоҳида таъмин мекарданд. Сардшавии конвективӣ тавассути фазоҳои гузариш байни биноҳои бисёрҳавлӣ дар Ховари Миёна низ мушоҳида шудааст. &lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{Cite journal|last=Abdulkareem|first=Haval A.|date=2016-01-06|title=Thermal Comfort through the Microclimates of the Courtyard. A Critical Review of the Middle-eastern Courtyard House as a Climatic Response|journal=Procedia - Social and Behavioral Sciences|series=Urban Planning and Architectural Design for Sustainable Development (UPADSD)|volume=216|pages=662–674|doi=10.1016/j.sbspro.2015.12.054|issn=1877-0428|doi-access=free}}&lt;/ref&gt;
Тақрибан дар соли 2000 пеш аз милод дар Ур, хонаҳои дуошёна дар атрофи майдони кушод аз хишти пухта сохта шуда буданд. Ошхона, корӣ ва фазоҳои ҷамъиятӣ дар ошёнаи якум ва утоқҳои шахсӣ дар боло ҷойгир буданд. &lt;ref&gt;[https://books.google.com/books?id=YvpfndOKwGgC&amp;dq=false&amp;pg=PA10 Tim McNeese (1999), ''History of Civilization - The Ancient World'', Lorenz Educational Press, p. 10] {{ISBN|9780787703875}}&lt;/ref&gt;

=== [[Аврупо]] ===
Майдони марказии кушода дар домҳои Румӣ ''атриум'' номида мешуд. Имрӯз мо одатан истилоҳи ҳавлиро барои ишора ба чунин минтақа истифода мебарем ва калимаи ''атриумро'' барои тавсифи ҳавлии бо [[шиша]] пӯшонидашуда нигоҳ медорем. Хонаҳои ''атриуми'' румӣ дар кӯча паҳлӯ ба паҳлӯ сохта мешуданд. Онҳо хонаҳои якошёна бе [[тиреза]]ҳое буданд, ки аз даромадгоҳ ва аз атриуми марказӣ рӯшноӣ мегирифтанд. [[Оташдон]], ки қаблан дар маркази хона ҷойгир буд, кӯчонида шуд ва атриуми румӣ аксар вақт ҳавзи марказиеро дар бар мегирифт, ки барои ҷамъоварии оби борон истифода мешуд, ки ''имплювий'' номида мешуд. Ин хонаҳо аксар вақт як минтақаи дуюми кушод, [[боғ]]ро дар бар мегирифтанд, ки онро бо колоннадаҳои услуби юнонӣ иҳота карда, ''перистилро'' ташкил медоданд. Ин дар атрофи [[саҳн|саҳни]] ҳавлӣ як роҳи сутундорро ба вуҷуд меоварданд, ки асрҳо пас ба сохторҳои монастикӣ таъсир расонд.

Хонаи деҳқонии асримиёнагии аврупоӣ — он чизеро, ки мо имрӯз ҳамчун яке аз намунаҳои [[меъморӣ|меъмории]] '''бинои (хонаи) ҳавлидор''' мешуморем, таҷассум мекунад — чор [[бино]] дар атрофи ҳавлии [[чоркунҷа]] бо [[бом|боми]] нишеб бо [[коҳ]] пӯшонида шуда буданд. Ҳавлии марказӣ барои [[кор]], ҷамъоварӣ ва баъзан нигоҳ доштани [[ҷонварон|чорвои хурд]] истифода мешуд. Роҳрави баланд аксар вақт аз ду ё се тарафи ҳавлӣ ба хонаҳо мегузашт. Чунин сохторҳои ҳавлӣ барои муҳофизат намудан мувофиқ шуда буданд ва ҳатто метавонистанд онҳоро [[мудофиа]] кунанд.
{{ПБ}}
== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}
[[Гурӯҳ:Истиқоматгоҳҳо]]
[[Гурӯҳ:Ҳавлиҳо]]</text>
      <sha1>4lxiajd1k2vwwlxvev9vu1ouyv7h3md</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1477458</id>
      <parentid>1477456</parentid>
      <timestamp>2026-06-19T02:12:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Шухрат Саъдиев</username>
        <id>5132</id>
      </contributor>
      <comment>илова</comment>
      <origin>1477458</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12594" sha1="84tzya8iivpbtefo35yxlruf3paxh5z" xml:space="preserve">[[Акс:The &quot;Abbey&quot;, Sutton Courtenay.jpg|thumb|Аббатхонаи Саттон-Кортни намунаи маъмулии хонаи асримиёнагии англисӣ бо ҳавлӣ мебошад]]

'''Ҳавлӣ''' ё '''суд''' як минтақаи маҳдудшуда аст, ки аксар вақт бо бино ё маҷмаа иҳота шудааст ва ба осмон кушода аст.

Ҳавлӣ унсурҳои маъмул дар нақшҳои биноҳои Ғарбӣ ва Шарқӣ мебошанд ва аз ҷониби меъморони қадимӣ ва муосир ҳамчун як хусусияти маъмулӣ ва анъанавии бино истифода мешуданд. &lt;ref&gt;{{Cite book|title=Encyclopedia of the City|last=Caves|first=R. W.|publisher=Routledge|year=2004|pages=149}}&lt;/ref&gt; Чунин фазоҳо дар меҳмонхонаҳо ва биноҳои ҷамъиятӣ аксар вақт ҷойҳои асосии вохӯрӣ барои баъзе мақсадҳо буданд, ки боиси маъноҳои дигари суд гардиданд. Ҳарду калимаҳои ''суд'' ва ''ҳавлӣ'' аз як реша гирифта шудаанд, ки маънои фазои пӯшидаро дорад. Барои робитаи ин маҷмӯи калимаҳо ба [[ҳавлӣ]] ва [[боғ]] нигаред. Дар донишгоҳҳо ҳавлӣ аксар вақт ҳамчун [[чоркунҷа]]ҳо маълум аст.

== Таърих ==
[[Акс:Lidzbark Warmiński zamek dziedziniec(WLZ12).jpg|thumb|left|Ҳавлӣ дар қалъаи Лидзбарк, [[Лаҳистон]]]]
Ҳавлӣ — фазоҳои кушоди хусусии бо [[девор]]ҳо ё [[бино]]ҳо иҳоташуда — дар меъмории манзилӣ қариб ба ҳамон муддати зиндагӣ дар манзилҳои сохташуда истифода мешуданд. Бинои ҳавлӣ аввалин маротиба тақрибан дар cолҳои 6400 – 6000 пеш аз милод (омода карда шудааст), дар макони Ярмукияи неолитӣ дар Шаър Ҳаголан, дар маркази водии Урдун, дар соҳили шимолии дарёи Ярмук, ки ба ин макон дар таърихи [[меъморӣ]] аҳамияти махсус мебахшад. &lt;ref&gt;Garfinkel Y. 1993. &quot;The Yarmukian Culture in Israel&quot;. ''Paléorient'', '''19'''.1:115 – 134.&lt;/ref&gt; Ҳавлиҳо аз қадим барои мақсадҳои зиёд, аз ҷумла пухтупаз, [[хоб]], [[кор]], [[бозӣ]], [[боғдорӣ]] ва ҳатто ҷойҳои нигоҳдории [[ҳайвонот]] истифода мешуданд.

Пештар дар ҳавлӣ, [[оташдон|оташдонҳои]] кушод дар ҷои марказии [[хона]] фурӯзон нигоҳ дошта мешуданд ва танҳо дар [[шифт]] [[сӯрохи]]и хурде барои баромадани [[дуд]] мавҷуд буд. Бо гузашти вақт, ин сӯрохиҳои хурд васеъ карда шуданд ва дар ниҳоят боиси рушди ҳавлии кушодаи марказонидашуда, ки имрӯз мо медонем, гардиданд. Хонаҳои ҳавлӣ дар саросари ҷаҳон бо шаклҳои гуногун тарҳрезӣ ва сохта шудаанд.

Хонаҳои дорои ҳавлӣ дар иқлими мӯътадил бештар маъмуланд, зеро ҳавлии марказии кушода метавонад барои [[хунук]] кардани хона дар ҳавои [[гарм]] кумаки муҳим бошад. &lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web|url=http://eprints.nottingham.ac.uk/12990/|title=The role of multiple courtyards in the promotion of convective cooling|last=Ernest|first=Raha|date=2011-12-16|website=eprints.nottingham.ac.uk|language=en|access-date=2020-01-12}}&lt;/ref&gt; Аммо, хонаҳои ҳавлӣ дар тӯли асрҳо дар иқлими сахттар низ пайдо шудаанд. Бароҳатиҳое, ки ҳавлӣ пешниҳод мекунад — ҳаво, рӯшноӣ, &lt;ref&gt;{{Cite book |last=Reynolds |first=John S. |title=Courtyards: Aesthetic, Social, and Thermal Delight |publisher=John Wiley &amp; Sons, Inc. |year=2002 |isbn=0-471-39884-5 |location=New York |pages=26 |oclc=46422024}}&lt;/ref&gt; махфият, амният ва оромӣ — қариб ҳама хосиятҳое мебошанд, ки дар манзили инсонӣ матлубанд. Қариб ҳамаи ҳавлиҳо аз унсурҳои табиӣ истифода мебаранд. &lt;ref&gt;{{Cite book |last=Reynolds |first=John S. |title=Courtyards: Aesthetic, Social, and Thermal Delight |publisher=John Wiley &amp; Sons, Inc. |year=2002 |isbn=0-471-39884-5 |location=New York |pages=27 |oclc=46422024}}&lt;/ref&gt;

== Муқоиса бо кишварҳои ҷаҳон ==
[[Акс:Wiki Loves Pyramids - Teotihuacan - Palace of Quetzalpapalotl - 05.jpg|thumb|Ҳавлӣ дар маҷмааи харобаҳои Кветсалпапалотл дар Теотихуакан, асри 5-и милодӣ.]]
[[Акс:Spain Andalusia Granada BW 2015-10-25 17-28-47.jpg|thumb|220px|Додгоҳи шерҳо, Алҳамбра, Гранада, Испания.]]
[[Акс:TrinityCollegeCamGreatCourt.jpg|thumb|Додгоҳи Бузурги Коллеҷи Тринити, Кембриҷ, бузургтарин ҳавлии пӯшида дар Аврупо дониста мешавад.]]

== [[Ховари Миёна]] ==
Дар Ховари Миёна аз ҳавлиҳо васеъ истифода мешуданд. &lt;ref&gt;{{Cite book |last=Reynolds |first=John S. |title=Courtyards: Aesthetic, Social, and Thermal Delight |publisher=John Wiley &amp; Sons, Inc. |year=2002 |isbn=0-471-39884-5 |location=New York |pages=IX |oclc=46422024}}&lt;/ref&gt;  Хонаҳои ҳавлии Ховари Миёна таъсири кӯчманчигии минтақаро инъикос мекунанд. Ба ҷои он ки расман утоқҳоро барои пухтупаз, хоб ва ғайра таъин кунанд, ин фаъолиятҳо дар тӯли сол мувофиқи тағйироти ҳарорат ва мавқеи офтоб кӯчонида мешуданд. Аксар вақт бомҳои ҳамвори ин сохторҳо барои хоб дар ҳавои гарм истифода мешуданд. Дар баъзе фарҳангҳои исломӣ, ҳавлиҳои хусусӣ ягона фазои берунаро барои истироҳати занон бе мушоҳида таъмин мекарданд. Сардшавии конвективӣ тавассути фазоҳои гузариш байни биноҳои бисёрҳавлӣ дар Ховари Миёна низ мушоҳида шудааст. &lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{Cite journal|last=Abdulkareem|first=Haval A.|date=2016-01-06|title=Thermal Comfort through the Microclimates of the Courtyard. A Critical Review of the Middle-eastern Courtyard House as a Climatic Response|journal=Procedia - Social and Behavioral Sciences|series=Urban Planning and Architectural Design for Sustainable Development (UPADSD)|volume=216|pages=662–674|doi=10.1016/j.sbspro.2015.12.054|issn=1877-0428|doi-access=free}}&lt;/ref&gt;
Тақрибан дар соли 2000 пеш аз милод дар Ур, хонаҳои дуошёна дар атрофи майдони кушод аз хишти пухта сохта шуда буданд. Ошхона, корӣ ва фазоҳои ҷамъиятӣ дар ошёнаи якум ва утоқҳои шахсӣ дар боло ҷойгир буданд. &lt;ref&gt;[https://books.google.com/books?id=YvpfndOKwGgC&amp;dq=false&amp;pg=PA10 Tim McNeese (1999), ''History of Civilization - The Ancient World'', Lorenz Educational Press, p. 10] {{ISBN|9780787703875}}&lt;/ref&gt;

=== [[Аврупо]] ===
Майдони марказии кушода дар домҳои Румӣ ''атриум'' номида мешуд. Имрӯз мо одатан истилоҳи ҳавлиро барои ишора ба чунин минтақа истифода мебарем ва калимаи ''атриумро'' барои тавсифи ҳавлии бо [[шиша]] пӯшонидашуда нигоҳ медорем. Хонаҳои ''атриуми'' румӣ дар кӯча паҳлӯ ба паҳлӯ сохта мешуданд. Онҳо хонаҳои якошёна бе [[тиреза]]ҳое буданд, ки аз даромадгоҳ ва аз атриуми марказӣ рӯшноӣ мегирифтанд. [[Оташдон]], ки қаблан дар маркази хона ҷойгир буд, кӯчонида шуд ва атриуми румӣ аксар вақт ҳавзи марказиеро дар бар мегирифт, ки барои ҷамъоварии оби борон истифода мешуд, ки ''имплювий'' номида мешуд. Ин хонаҳо аксар вақт як минтақаи дуюми кушод, [[боғ]]ро дар бар мегирифтанд, ки онро бо колоннадаҳои услуби юнонӣ иҳота карда, ''перистилро'' ташкил медоданд. Ин дар атрофи [[саҳн|саҳни]] ҳавлӣ як роҳи сутундорро ба вуҷуд меоварданд, ки асрҳо пас ба сохторҳои монастикӣ таъсир расонд.

Хонаи деҳқонии асримиёнагии аврупоӣ — он чизеро, ки мо имрӯз ҳамчун яке аз намунаҳои [[меъморӣ|меъмории]] '''бинои (хонаи) ҳавлидор''' мешуморем, таҷассум мекунад — чор [[бино]] дар атрофи ҳавлии [[чоркунҷа]] бо [[бом|боми]] нишеб бо [[коҳ]] пӯшонида шуда буданд. Ҳавлии марказӣ барои [[кор]], ҷамъоварӣ ва баъзан нигоҳ доштани [[ҷонварон|чорвои хурд]] истифода мешуд. Роҳрави баланд аксар вақт аз ду ё се тарафи ҳавлӣ ба хонаҳо мегузашт. Чунин сохторҳои ҳавлӣ барои муҳофизат намудан мувофиқ шуда буданд ва ҳатто метавонистанд онҳоро [[мудофиа]] кунанд.

== [[Чин]] ==
[[Акс:Cave Dwelling - Courtyard.jpg|thumb|Маҷмааи ҳавлии ғарқшуда, Ҳенан, соли 2009]]
Бинои анъанавии ҳавлии чинӣ (масалан, сихэюан ) аз якчанд хонаҳои алоҳида дар атрофи як мураббаъ иборат аст. Ҳар як хона ба як узви дигари хонавода тааллуқ дорад ва дар паси ин тартиб хонаҳои иловагӣ барои ҷойгир кардани аъзои иловагии оила дар ҳолати зарурӣ сохта мешаванд. Ҳавлии чинӣ макони махфият ва оромӣ буда, қариб ҳамеша боғ ва ҳавзи обро дар бар мегирад. Дар баъзе мавридҳо, биноҳо бо ҳавлиҳои сершумор сохта мешаванд, ки бо дур шудан аз кӯча махфияташон меафзояд. Бегонагонро дар ҳавлии берунӣ қабул мекарданд ва дарунтарин хонаҳо барои дӯстони наздик ва аъзои хонавода нигоҳ дошта мешуданд.

Дар намунаи муосиртари модели чинӣ, ҳавлӣ инчунин метавонад барои ҷудо кардани хона ба болҳо истифода шавад; масалан, як боли хона метавонад барои меҳмондорӣ/хӯрокхӯрӣ ва боли дигар метавонад барои хоб/оила/махфият бошад. Инро Хонаи Ҳупер дар Балтимор, Мэриленд, мисол овардааст.

{{ПБ}}
== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}
[[Гурӯҳ:Истиқоматгоҳҳо]]
[[Гурӯҳ:Ҳавлиҳо]]</text>
      <sha1>84tzya8iivpbtefo35yxlruf3paxh5z</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1477459</id>
      <parentid>1477458</parentid>
      <timestamp>2026-06-19T02:15:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Шухрат Саъдиев</username>
        <id>5132</id>
      </contributor>
      <comment>/* Чин */</comment>
      <origin>1477459</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12616" sha1="kra6kfen8eda3vfqc94kkagboy9dhkd" xml:space="preserve">[[Акс:The &quot;Abbey&quot;, Sutton Courtenay.jpg|thumb|Аббатхонаи Саттон-Кортни намунаи маъмулии хонаи асримиёнагии англисӣ бо ҳавлӣ мебошад]]

'''Ҳавлӣ''' ё '''суд''' як минтақаи маҳдудшуда аст, ки аксар вақт бо бино ё маҷмаа иҳота шудааст ва ба осмон кушода аст.

Ҳавлӣ унсурҳои маъмул дар нақшҳои биноҳои Ғарбӣ ва Шарқӣ мебошанд ва аз ҷониби меъморони қадимӣ ва муосир ҳамчун як хусусияти маъмулӣ ва анъанавии бино истифода мешуданд. &lt;ref&gt;{{Cite book|title=Encyclopedia of the City|last=Caves|first=R. W.|publisher=Routledge|year=2004|pages=149}}&lt;/ref&gt; Чунин фазоҳо дар меҳмонхонаҳо ва биноҳои ҷамъиятӣ аксар вақт ҷойҳои асосии вохӯрӣ барои баъзе мақсадҳо буданд, ки боиси маъноҳои дигари суд гардиданд. Ҳарду калимаҳои ''суд'' ва ''ҳавлӣ'' аз як реша гирифта шудаанд, ки маънои фазои пӯшидаро дорад. Барои робитаи ин маҷмӯи калимаҳо ба [[ҳавлӣ]] ва [[боғ]] нигаред. Дар донишгоҳҳо ҳавлӣ аксар вақт ҳамчун [[чоркунҷа]]ҳо маълум аст.

== Таърих ==
[[Акс:Lidzbark Warmiński zamek dziedziniec(WLZ12).jpg|thumb|left|Ҳавлӣ дар қалъаи Лидзбарк, [[Лаҳистон]]]]
Ҳавлӣ — фазоҳои кушоди хусусии бо [[девор]]ҳо ё [[бино]]ҳо иҳоташуда — дар меъмории манзилӣ қариб ба ҳамон муддати зиндагӣ дар манзилҳои сохташуда истифода мешуданд. Бинои ҳавлӣ аввалин маротиба тақрибан дар cолҳои 6400 – 6000 пеш аз милод (омода карда шудааст), дар макони Ярмукияи неолитӣ дар Шаър Ҳаголан, дар маркази водии Урдун, дар соҳили шимолии дарёи Ярмук, ки ба ин макон дар таърихи [[меъморӣ]] аҳамияти махсус мебахшад. &lt;ref&gt;Garfinkel Y. 1993. &quot;The Yarmukian Culture in Israel&quot;. ''Paléorient'', '''19'''.1:115 – 134.&lt;/ref&gt; Ҳавлиҳо аз қадим барои мақсадҳои зиёд, аз ҷумла пухтупаз, [[хоб]], [[кор]], [[бозӣ]], [[боғдорӣ]] ва ҳатто ҷойҳои нигоҳдории [[ҳайвонот]] истифода мешуданд.

Пештар дар ҳавлӣ, [[оташдон|оташдонҳои]] кушод дар ҷои марказии [[хона]] фурӯзон нигоҳ дошта мешуданд ва танҳо дар [[шифт]] [[сӯрохи]]и хурде барои баромадани [[дуд]] мавҷуд буд. Бо гузашти вақт, ин сӯрохиҳои хурд васеъ карда шуданд ва дар ниҳоят боиси рушди ҳавлии кушодаи марказонидашуда, ки имрӯз мо медонем, гардиданд. Хонаҳои ҳавлӣ дар саросари ҷаҳон бо шаклҳои гуногун тарҳрезӣ ва сохта шудаанд.

Хонаҳои дорои ҳавлӣ дар иқлими мӯътадил бештар маъмуланд, зеро ҳавлии марказии кушода метавонад барои [[хунук]] кардани хона дар ҳавои [[гарм]] кумаки муҳим бошад. &lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web|url=http://eprints.nottingham.ac.uk/12990/|title=The role of multiple courtyards in the promotion of convective cooling|last=Ernest|first=Raha|date=2011-12-16|website=eprints.nottingham.ac.uk|language=en|access-date=2020-01-12}}&lt;/ref&gt; Аммо, хонаҳои ҳавлӣ дар тӯли асрҳо дар иқлими сахттар низ пайдо шудаанд. Бароҳатиҳое, ки ҳавлӣ пешниҳод мекунад — ҳаво, рӯшноӣ, &lt;ref&gt;{{Cite book |last=Reynolds |first=John S. |title=Courtyards: Aesthetic, Social, and Thermal Delight |publisher=John Wiley &amp; Sons, Inc. |year=2002 |isbn=0-471-39884-5 |location=New York |pages=26 |oclc=46422024}}&lt;/ref&gt; махфият, амният ва оромӣ — қариб ҳама хосиятҳое мебошанд, ки дар манзили инсонӣ матлубанд. Қариб ҳамаи ҳавлиҳо аз унсурҳои табиӣ истифода мебаранд. &lt;ref&gt;{{Cite book |last=Reynolds |first=John S. |title=Courtyards: Aesthetic, Social, and Thermal Delight |publisher=John Wiley &amp; Sons, Inc. |year=2002 |isbn=0-471-39884-5 |location=New York |pages=27 |oclc=46422024}}&lt;/ref&gt;

== Муқоиса бо кишварҳои ҷаҳон ==
[[Акс:Wiki Loves Pyramids - Teotihuacan - Palace of Quetzalpapalotl - 05.jpg|thumb|Ҳавлӣ дар маҷмааи харобаҳои Кветсалпапалотл дар Теотихуакан, асри 5-и милодӣ.]]
[[Акс:Spain Andalusia Granada BW 2015-10-25 17-28-47.jpg|thumb|220px|Додгоҳи шерҳо, Алҳамбра, Гранада, Испания.]]
[[Акс:TrinityCollegeCamGreatCourt.jpg|thumb|Додгоҳи Бузурги Коллеҷи Тринити, Кембриҷ, бузургтарин ҳавлии пӯшида дар Аврупо дониста мешавад.]]

== [[Ховари Миёна]] ==
Дар Ховари Миёна аз ҳавлиҳо васеъ истифода мешуданд. &lt;ref&gt;{{Cite book |last=Reynolds |first=John S. |title=Courtyards: Aesthetic, Social, and Thermal Delight |publisher=John Wiley &amp; Sons, Inc. |year=2002 |isbn=0-471-39884-5 |location=New York |pages=IX |oclc=46422024}}&lt;/ref&gt;  Хонаҳои ҳавлии Ховари Миёна таъсири кӯчманчигии минтақаро инъикос мекунанд. Ба ҷои он ки расман утоқҳоро барои пухтупаз, хоб ва ғайра таъин кунанд, ин фаъолиятҳо дар тӯли сол мувофиқи тағйироти ҳарорат ва мавқеи офтоб кӯчонида мешуданд. Аксар вақт бомҳои ҳамвори ин сохторҳо барои хоб дар ҳавои гарм истифода мешуданд. Дар баъзе фарҳангҳои исломӣ, ҳавлиҳои хусусӣ ягона фазои берунаро барои истироҳати занон бе мушоҳида таъмин мекарданд. Сардшавии конвективӣ тавассути фазоҳои гузариш байни биноҳои бисёрҳавлӣ дар Ховари Миёна низ мушоҳида шудааст. &lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{Cite journal|last=Abdulkareem|first=Haval A.|date=2016-01-06|title=Thermal Comfort through the Microclimates of the Courtyard. A Critical Review of the Middle-eastern Courtyard House as a Climatic Response|journal=Procedia - Social and Behavioral Sciences|series=Urban Planning and Architectural Design for Sustainable Development (UPADSD)|volume=216|pages=662–674|doi=10.1016/j.sbspro.2015.12.054|issn=1877-0428|doi-access=free}}&lt;/ref&gt;
Тақрибан дар соли 2000 пеш аз милод дар Ур, хонаҳои дуошёна дар атрофи майдони кушод аз хишти пухта сохта шуда буданд. Ошхона, корӣ ва фазоҳои ҷамъиятӣ дар ошёнаи якум ва утоқҳои шахсӣ дар боло ҷойгир буданд. &lt;ref&gt;[https://books.google.com/books?id=YvpfndOKwGgC&amp;dq=false&amp;pg=PA10 Tim McNeese (1999), ''History of Civilization - The Ancient World'', Lorenz Educational Press, p. 10] {{ISBN|9780787703875}}&lt;/ref&gt;

=== [[Аврупо]] ===
Майдони марказии кушода дар домҳои Румӣ ''атриум'' номида мешуд. Имрӯз мо одатан истилоҳи ҳавлиро барои ишора ба чунин минтақа истифода мебарем ва калимаи ''атриумро'' барои тавсифи ҳавлии бо [[шиша]] пӯшонидашуда нигоҳ медорем. Хонаҳои ''атриуми'' румӣ дар кӯча паҳлӯ ба паҳлӯ сохта мешуданд. Онҳо хонаҳои якошёна бе [[тиреза]]ҳое буданд, ки аз даромадгоҳ ва аз атриуми марказӣ рӯшноӣ мегирифтанд. [[Оташдон]], ки қаблан дар маркази хона ҷойгир буд, кӯчонида шуд ва атриуми румӣ аксар вақт ҳавзи марказиеро дар бар мегирифт, ки барои ҷамъоварии оби борон истифода мешуд, ки ''имплювий'' номида мешуд. Ин хонаҳо аксар вақт як минтақаи дуюми кушод, [[боғ]]ро дар бар мегирифтанд, ки онро бо колоннадаҳои услуби юнонӣ иҳота карда, ''перистилро'' ташкил медоданд. Ин дар атрофи [[саҳн|саҳни]] ҳавлӣ як роҳи сутундорро ба вуҷуд меоварданд, ки асрҳо пас ба сохторҳои монастикӣ таъсир расонд.

Хонаи деҳқонии асримиёнагии аврупоӣ — он чизеро, ки мо имрӯз ҳамчун яке аз намунаҳои [[меъморӣ|меъмории]] '''бинои (хонаи) ҳавлидор''' мешуморем, таҷассум мекунад — чор [[бино]] дар атрофи ҳавлии [[чоркунҷа]] бо [[бом|боми]] нишеб бо [[коҳ]] пӯшонида шуда буданд. Ҳавлии марказӣ барои [[кор]], ҷамъоварӣ ва баъзан нигоҳ доштани [[ҷонварон|чорвои хурд]] истифода мешуд. Роҳрави баланд аксар вақт аз ду ё се тарафи ҳавлӣ ба хонаҳо мегузашт. Чунин сохторҳои ҳавлӣ барои муҳофизат намудан мувофиқ шуда буданд ва ҳатто метавонистанд онҳоро [[мудофиа]] кунанд.

== [[Чин]] ==
[[Акс:Cave Dwelling - Courtyard.jpg|thumb|Маҷмааи ҳавлии ғарқшуда, Ҳенан, соли 2009]]
Бинои анъанавии ҳавлии чинӣ (масалан, сихэюан ) аз якчанд хонаҳои алоҳида дар атрофи як мураббаъ иборат аст. Ҳар як хона ба як узви дигари хонавода тааллуқ дорад ва дар паси ин тартиб хонаҳои иловагӣ барои ҷойгир кардани аъзои иловагии оила дар ҳолати зарурӣ сохта мешаванд. Ҳавлии чинӣ макони махфият ва оромӣ буда, қариб ҳамеша боғ ва ҳавзи обро дар бар мегирад. Дар баъзе мавридҳо, биноҳо бо ҳавлиҳои сершумор сохта мешаванд, ки бо дур шудан аз кӯча махфияташон меафзояд. Бегонагонро дар ҳавлии берунӣ қабул мекарданд ва дарунтарин хонаҳо барои дӯстони наздик ва аъзои хонавода нигоҳ дошта мешуданд.

Дар намунаи муосиртари модели чинӣ, ҳавлӣ инчунин метавонад барои ҷудо кардани хона ба болҳо истифода шавад; масалан, як боли хона метавонад барои меҳмондорӣ/хӯрокхӯрӣ ва боли дигар метавонад барои хоб/оила/махфият бошад. Инро Хонаи Ҳупер дар Балтимор, Мэриленд, мисол овардааст.
{{Дар нақша}}
{{ПБ}}

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}
[[Гурӯҳ:Истиқоматгоҳҳо]]
[[Гурӯҳ:Ҳавлиҳо]]</text>
      <sha1>kra6kfen8eda3vfqc94kkagboy9dhkd</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1477468</id>
      <parentid>1477459</parentid>
      <timestamp>2026-06-19T02:43:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Шухрат Саъдиев</username>
        <id>5132</id>
      </contributor>
      <comment>/* Чин */</comment>
      <origin>1477468</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="16262" sha1="lugo86xzpyirwgvpp1ivpqs95ogdcoc" xml:space="preserve">[[Акс:The &quot;Abbey&quot;, Sutton Courtenay.jpg|thumb|Аббатхонаи Саттон-Кортни намунаи маъмулии хонаи асримиёнагии англисӣ бо ҳавлӣ мебошад]]

'''Ҳавлӣ''' ё '''суд''' як минтақаи маҳдудшуда аст, ки аксар вақт бо бино ё маҷмаа иҳота шудааст ва ба осмон кушода аст.

Ҳавлӣ унсурҳои маъмул дар нақшҳои биноҳои Ғарбӣ ва Шарқӣ мебошанд ва аз ҷониби меъморони қадимӣ ва муосир ҳамчун як хусусияти маъмулӣ ва анъанавии бино истифода мешуданд. &lt;ref&gt;{{Cite book|title=Encyclopedia of the City|last=Caves|first=R. W.|publisher=Routledge|year=2004|pages=149}}&lt;/ref&gt; Чунин фазоҳо дар меҳмонхонаҳо ва биноҳои ҷамъиятӣ аксар вақт ҷойҳои асосии вохӯрӣ барои баъзе мақсадҳо буданд, ки боиси маъноҳои дигари суд гардиданд. Ҳарду калимаҳои ''суд'' ва ''ҳавлӣ'' аз як реша гирифта шудаанд, ки маънои фазои пӯшидаро дорад. Барои робитаи ин маҷмӯи калимаҳо ба [[ҳавлӣ]] ва [[боғ]] нигаред. Дар донишгоҳҳо ҳавлӣ аксар вақт ҳамчун [[чоркунҷа]]ҳо маълум аст.

== Таърих ==
[[Акс:Lidzbark Warmiński zamek dziedziniec(WLZ12).jpg|thumb|left|Ҳавлӣ дар қалъаи Лидзбарк, [[Лаҳистон]]]]
Ҳавлӣ — фазоҳои кушоди хусусии бо [[девор]]ҳо ё [[бино]]ҳо иҳоташуда — дар меъмории манзилӣ қариб ба ҳамон муддати зиндагӣ дар манзилҳои сохташуда истифода мешуданд. Бинои ҳавлӣ аввалин маротиба тақрибан дар cолҳои 6400 – 6000 пеш аз милод (омода карда шудааст), дар макони Ярмукияи неолитӣ дар Шаър Ҳаголан, дар маркази водии Урдун, дар соҳили шимолии дарёи Ярмук, ки ба ин макон дар таърихи [[меъморӣ]] аҳамияти махсус мебахшад. &lt;ref&gt;Garfinkel Y. 1993. &quot;The Yarmukian Culture in Israel&quot;. ''Paléorient'', '''19'''.1:115 – 134.&lt;/ref&gt; Ҳавлиҳо аз қадим барои мақсадҳои зиёд, аз ҷумла пухтупаз, [[хоб]], [[кор]], [[бозӣ]], [[боғдорӣ]] ва ҳатто ҷойҳои нигоҳдории [[ҳайвонот]] истифода мешуданд.

Пештар дар ҳавлӣ, [[оташдон|оташдонҳои]] кушод дар ҷои марказии [[хона]] фурӯзон нигоҳ дошта мешуданд ва танҳо дар [[шифт]] [[сӯрохи]]и хурде барои баромадани [[дуд]] мавҷуд буд. Бо гузашти вақт, ин сӯрохиҳои хурд васеъ карда шуданд ва дар ниҳоят боиси рушди ҳавлии кушодаи марказонидашуда, ки имрӯз мо медонем, гардиданд. Хонаҳои ҳавлӣ дар саросари ҷаҳон бо шаклҳои гуногун тарҳрезӣ ва сохта шудаанд.

Хонаҳои дорои ҳавлӣ дар иқлими мӯътадил бештар маъмуланд, зеро ҳавлии марказии кушода метавонад барои [[хунук]] кардани хона дар ҳавои [[гарм]] кумаки муҳим бошад. &lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web|url=http://eprints.nottingham.ac.uk/12990/|title=The role of multiple courtyards in the promotion of convective cooling|last=Ernest|first=Raha|date=2011-12-16|website=eprints.nottingham.ac.uk|language=en|access-date=2020-01-12}}&lt;/ref&gt; Аммо, хонаҳои ҳавлӣ дар тӯли асрҳо дар иқлими сахттар низ пайдо шудаанд. Бароҳатиҳое, ки ҳавлӣ пешниҳод мекунад — ҳаво, рӯшноӣ, &lt;ref&gt;{{Cite book |last=Reynolds |first=John S. |title=Courtyards: Aesthetic, Social, and Thermal Delight |publisher=John Wiley &amp; Sons, Inc. |year=2002 |isbn=0-471-39884-5 |location=New York |pages=26 |oclc=46422024}}&lt;/ref&gt; махфият, амният ва оромӣ — қариб ҳама хосиятҳое мебошанд, ки дар манзили инсонӣ матлубанд. Қариб ҳамаи ҳавлиҳо аз унсурҳои табиӣ истифода мебаранд. &lt;ref&gt;{{Cite book |last=Reynolds |first=John S. |title=Courtyards: Aesthetic, Social, and Thermal Delight |publisher=John Wiley &amp; Sons, Inc. |year=2002 |isbn=0-471-39884-5 |location=New York |pages=27 |oclc=46422024}}&lt;/ref&gt;

== Муқоиса бо кишварҳои ҷаҳон ==
[[Акс:Wiki Loves Pyramids - Teotihuacan - Palace of Quetzalpapalotl - 05.jpg|thumb|Ҳавлӣ дар маҷмааи харобаҳои Кветсалпапалотл дар Теотихуакан, асри 5-и милодӣ.]]
[[Акс:Spain Andalusia Granada BW 2015-10-25 17-28-47.jpg|thumb|220px|Додгоҳи шерҳо, Алҳамбра, Гранада, Испания.]]
[[Акс:TrinityCollegeCamGreatCourt.jpg|thumb|Додгоҳи Бузурги Коллеҷи Тринити, Кембриҷ, бузургтарин ҳавлии пӯшида дар Аврупо дониста мешавад.]]

== [[Ховари Миёна]] ==
Дар Ховари Миёна аз ҳавлиҳо васеъ истифода мешуданд. &lt;ref&gt;{{Cite book |last=Reynolds |first=John S. |title=Courtyards: Aesthetic, Social, and Thermal Delight |publisher=John Wiley &amp; Sons, Inc. |year=2002 |isbn=0-471-39884-5 |location=New York |pages=IX |oclc=46422024}}&lt;/ref&gt;  Хонаҳои ҳавлии Ховари Миёна таъсири кӯчманчигии минтақаро инъикос мекунанд. Ба ҷои он ки расман утоқҳоро барои пухтупаз, хоб ва ғайра таъин кунанд, ин фаъолиятҳо дар тӯли сол мувофиқи тағйироти ҳарорат ва мавқеи офтоб кӯчонида мешуданд. Аксар вақт бомҳои ҳамвори ин сохторҳо барои хоб дар ҳавои гарм истифода мешуданд. Дар баъзе фарҳангҳои исломӣ, ҳавлиҳои хусусӣ ягона фазои берунаро барои истироҳати занон бе мушоҳида таъмин мекарданд. Сардшавии конвективӣ тавассути фазоҳои гузариш байни биноҳои бисёрҳавлӣ дар Ховари Миёна низ мушоҳида шудааст. &lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{Cite journal|last=Abdulkareem|first=Haval A.|date=2016-01-06|title=Thermal Comfort through the Microclimates of the Courtyard. A Critical Review of the Middle-eastern Courtyard House as a Climatic Response|journal=Procedia - Social and Behavioral Sciences|series=Urban Planning and Architectural Design for Sustainable Development (UPADSD)|volume=216|pages=662–674|doi=10.1016/j.sbspro.2015.12.054|issn=1877-0428|doi-access=free}}&lt;/ref&gt;
Тақрибан дар соли 2000 пеш аз милод дар Ур, хонаҳои дуошёна дар атрофи майдони кушод аз хишти пухта сохта шуда буданд. Ошхона, корӣ ва фазоҳои ҷамъиятӣ дар ошёнаи якум ва утоқҳои шахсӣ дар боло ҷойгир буданд. &lt;ref&gt;[https://books.google.com/books?id=YvpfndOKwGgC&amp;dq=false&amp;pg=PA10 Tim McNeese (1999), ''History of Civilization - The Ancient World'', Lorenz Educational Press, p. 10] {{ISBN|9780787703875}}&lt;/ref&gt;

=== [[Аврупо]] ===
Майдони марказии кушода дар домҳои Румӣ ''атриум'' номида мешуд. Имрӯз мо одатан истилоҳи ҳавлиро барои ишора ба чунин минтақа истифода мебарем ва калимаи ''атриумро'' барои тавсифи ҳавлии бо [[шиша]] пӯшонидашуда нигоҳ медорем. Хонаҳои ''атриуми'' румӣ дар кӯча паҳлӯ ба паҳлӯ сохта мешуданд. Онҳо хонаҳои якошёна бе [[тиреза]]ҳое буданд, ки аз даромадгоҳ ва аз атриуми марказӣ рӯшноӣ мегирифтанд. [[Оташдон]], ки қаблан дар маркази хона ҷойгир буд, кӯчонида шуд ва атриуми румӣ аксар вақт ҳавзи марказиеро дар бар мегирифт, ки барои ҷамъоварии оби борон истифода мешуд, ки ''имплювий'' номида мешуд. Ин хонаҳо аксар вақт як минтақаи дуюми кушод, [[боғ]]ро дар бар мегирифтанд, ки онро бо колоннадаҳои услуби юнонӣ иҳота карда, ''перистилро'' ташкил медоданд. Ин дар атрофи [[саҳн|саҳни]] ҳавлӣ як роҳи сутундорро ба вуҷуд меоварданд, ки асрҳо пас ба сохторҳои монастикӣ таъсир расонд.

Хонаи деҳқонии асримиёнагии аврупоӣ — он чизеро, ки мо имрӯз ҳамчун яке аз намунаҳои [[меъморӣ|меъмории]] '''бинои (хонаи) ҳавлидор''' мешуморем, таҷассум мекунад — чор [[бино]] дар атрофи ҳавлии [[чоркунҷа]] бо [[бом|боми]] нишеб бо [[коҳ]] пӯшонида шуда буданд. Ҳавлии марказӣ барои [[кор]], ҷамъоварӣ ва баъзан нигоҳ доштани [[ҷонварон|чорвои хурд]] истифода мешуд. Роҳрави баланд аксар вақт аз ду ё се тарафи ҳавлӣ ба хонаҳо мегузашт. Чунин сохторҳои ҳавлӣ барои муҳофизат намудан мувофиқ шуда буданд ва ҳатто метавонистанд онҳоро [[мудофиа]] кунанд.

== [[Чин]] ==
[[Акс:Cave Dwelling - Courtyard.jpg|thumb|Маҷмааи ҳавлии ғарқшуда, Ҳенан, соли 2009]]
Бинои анъанавии ҳавлии чинӣ (масалан, сихэюан ) аз якчанд хонаҳои алоҳида дар атрофи як мураббаъ иборат аст. Ҳар як хона ба як узви дигари хонавода тааллуқ дорад ва дар паси ин тартиб хонаҳои иловагӣ барои ҷойгир кардани аъзои иловагии оила дар ҳолати зарурӣ сохта мешаванд. Ҳавлии чинӣ макони махфият ва оромӣ буда, қариб ҳамеша боғ ва ҳавзи обро дар бар мегирад. Дар баъзе мавридҳо, биноҳо бо ҳавлиҳои сершумор сохта мешаванд, ки бо дур шудан аз кӯча махфияташон меафзояд. Бегонагонро дар ҳавлии берунӣ қабул мекарданд ва дарунтарин хонаҳо барои дӯстони наздик ва аъзои хонавода нигоҳ дошта мешуданд.

Дар намунаи муосиртари модели чинӣ, ҳавлӣ инчунин метавонад барои ҷудо кардани хона ба болҳо истифода шавад; масалан, як боли хона метавонад барои меҳмондорӣ/хӯрокхӯрӣ ва боли дигар метавонад барои хоб/оила/махфият бошад. Инро Хонаи Ҳупер дар Балтимор, Мэриленд, мисол овардааст.

== [[Иёлоти Муттаҳида]] ==
[[Акс:Oak Ridge Apartments (7345691882).jpg|left|thumb|Апартаментҳои Оак Ридж дар Эванстон, Иллинойс аз [[соли 1914]]]]
Намуди биноҳои истиқоматӣ бо ҳавлӣ дар аввали солҳои 1890 дар [[Чикаго]] пайдо шудааст ва то солҳои 1920 шукуфоӣ ёфта буд. Онҳо асосан бо баландии паст, сохторе дар се тарафи қитъаи росткунҷа ё мураббаъ ва ҳавлии кушода, ки ба кӯча амудӣ тӯл мекашад, тавсиф мешаванд. Ҳавлиҳо одатан нисбат ба паҳнои худ амиқтаранд, аммо бисёре аз ҳавлиҳои бориктар нисбат ба чуқурии худ амиқтаранд. 

Услуби меъморӣ, ки аз махфият ва шароити хонагии бинои алоҳида ва инчунин аз қоидаҳои қатъии саломатӣ манбаъ мегирад, дастрасии беруна ва вентилятсияро таъмин мекард, ки дар манзилҳои қаблии бисёрҳуҷрагӣ дар [[Иёлоти Муттаҳида]] дида намешуд.

Меъморон торафт бештар роҳҳои нақш бозидани ҳавлиро дар рушди хонаҳо ва шаҳрҳои имрӯза меомӯзанд. Дар минтақаҳои сераҳолӣ, ҳавлӣ дар бино метавонад барои оила махфият, аз суръати пурталотуми ҳаёти ҳаррӯза халос шудан ва ҷои бехатар барои бозии кӯдакон фароҳам оварад. Бо фазои гаронбаҳо, меъморон бо ҳавлӣ ҳамчун роҳи таъмини фазои беруна барои ҷамоатҳои хурди одамон дар як вақт озмоиш мекунанд. Масалан, ҳавлие, ки бо 12 бино иҳота шудааст, барои он оилаҳое, ки метавонанд ба соҳиби ин фазо ифтихор кунанд, фазои муштараки боғӣ фароҳам меорад. Гарчанде ки ин метавонад як роҳи ҳалли муосир барои мушкилоти дохили шаҳр ба назар расад, гурӯҳбандии хонаҳо дар атрофи ҳавлии муштарак дар байни Инкаҳо то асри 13 як амалияи маъмулӣ буд.  

Дар [[Сан-Франсиско]], нақшаҳои ошёнаи хонаҳои &quot;ба услуби марина&quot; аксар вақт [[айвон|айвони]] марказӣ, нусхаи хурди ҳавлии кушода, ки баъзан бо [[шиша]] ё маводи шаффоф пӯшонида шудааст, дар бар мегиранд. Айвонҳои марказӣ ба ҷойҳои умумӣ нури табиӣ ва ҷой барои растаниҳои берунӣ дар дегча таъмин мекунанд. Дар Гилгит/Балтистони [[Покистон]], ҳавлиҳо анъанавӣ барои ҷамъомадҳои оммавӣ истифода мешуданд, ки дар онҳо масъалаҳои марбут ба [[деҳа]] баррасӣ мешуданд. Инҳо аз ҷиргаҳо, ки анъанаи минтақаҳои қабилавии Покистон мебошанд, фарқ мекарданд.
{{ПБ}}

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}
[[Гурӯҳ:Истиқоматгоҳҳо]]
[[Гурӯҳ:Ҳавлиҳо]]</text>
      <sha1>lugo86xzpyirwgvpp1ivpqs95ogdcoc</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1477470</id>
      <parentid>1477468</parentid>
      <timestamp>2026-06-19T03:02:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Шухрат Саъдиев</username>
        <id>5132</id>
      </contributor>
      <origin>1477470</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="17993" sha1="bdhwr5vb9ru1x6veie4mejupk5jnjy5" xml:space="preserve">[[Акс:The &quot;Abbey&quot;, Sutton Courtenay.jpg|thumb|Аббатхонаи Саттон-Кортни намунаи маъмулии хонаи асримиёнагии англисӣ бо ҳавлӣ мебошад]]

'''Ҳавлӣ''' ё '''суд''' як минтақаи маҳдудшуда аст, ки аксар вақт бо бино ё маҷмаа иҳота шудааст ва ба осмон кушода аст.

Ҳавлӣ унсурҳои маъмул дар нақшҳои биноҳои Ғарбӣ ва Шарқӣ мебошанд ва аз ҷониби меъморони қадимӣ ва муосир ҳамчун як хусусияти маъмулӣ ва анъанавии бино истифода мешуданд. &lt;ref&gt;{{Cite book|title=Encyclopedia of the City|last=Caves|first=R. W.|publisher=Routledge|year=2004|pages=149}}&lt;/ref&gt; Чунин фазоҳо дар меҳмонхонаҳо ва биноҳои ҷамъиятӣ аксар вақт ҷойҳои асосии вохӯрӣ барои баъзе мақсадҳо буданд, ки боиси маъноҳои дигари суд гардиданд. Ҳарду калимаҳои ''суд'' ва ''ҳавлӣ'' аз як реша гирифта шудаанд, ки маънои фазои пӯшидаро дорад. Барои робитаи ин маҷмӯи калимаҳо ба [[ҳавлӣ]] ва [[боғ]] нигаред. Дар донишгоҳҳо ҳавлӣ аксар вақт ҳамчун [[чоркунҷа]]ҳо маълум аст.

== Таърих ==
[[Акс:Lidzbark Warmiński zamek dziedziniec(WLZ12).jpg|thumb|left|Ҳавлӣ дар қалъаи Лидзбарк, [[Лаҳистон]]]]
Ҳавлӣ — фазоҳои кушоди хусусии бо [[девор]]ҳо ё [[бино]]ҳо иҳоташуда — дар меъмории манзилӣ қариб ба ҳамон муддати зиндагӣ дар манзилҳои сохташуда истифода мешуданд. Бинои ҳавлӣ аввалин маротиба тақрибан дар cолҳои 6400 – 6000 пеш аз милод (омода карда шудааст), дар макони Ярмукияи неолитӣ дар Шаър Ҳаголан, дар маркази водии Урдун, дар соҳили шимолии дарёи Ярмук, ки ба ин макон дар таърихи [[меъморӣ]] аҳамияти махсус мебахшад. &lt;ref&gt;Garfinkel Y. 1993. &quot;The Yarmukian Culture in Israel&quot;. ''Paléorient'', '''19'''.1:115 – 134.&lt;/ref&gt; Ҳавлиҳо аз қадим барои мақсадҳои зиёд, аз ҷумла пухтупаз, [[хоб]], [[кор]], [[бозӣ]], [[боғдорӣ]] ва ҳатто ҷойҳои нигоҳдории [[ҳайвонот]] истифода мешуданд.

Пештар дар ҳавлӣ, [[оташдон|оташдонҳои]] кушод дар ҷои марказии [[хона]] фурӯзон нигоҳ дошта мешуданд ва танҳо дар [[шифт]] [[сӯрохи]]и хурде барои баромадани [[дуд]] мавҷуд буд. Бо гузашти вақт, ин сӯрохиҳои хурд васеъ карда шуданд ва дар ниҳоят боиси рушди ҳавлии кушодаи марказонидашуда, ки имрӯз мо медонем, гардиданд. Хонаҳои ҳавлӣ дар саросари ҷаҳон бо шаклҳои гуногун тарҳрезӣ ва сохта шудаанд.

Хонаҳои дорои ҳавлӣ дар иқлими мӯътадил бештар маъмуланд, зеро ҳавлии марказии кушода метавонад барои [[хунук]] кардани хона дар ҳавои [[гарм]] кумаки муҳим бошад. &lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web|url=http://eprints.nottingham.ac.uk/12990/|title=The role of multiple courtyards in the promotion of convective cooling|last=Ernest|first=Raha|date=2011-12-16|website=eprints.nottingham.ac.uk|language=en|access-date=2020-01-12}}&lt;/ref&gt; Аммо, хонаҳои ҳавлӣ дар тӯли асрҳо дар иқлими сахттар низ пайдо шудаанд. Бароҳатиҳое, ки ҳавлӣ пешниҳод мекунад — ҳаво, рӯшноӣ, &lt;ref&gt;{{Cite book |last=Reynolds |first=John S. |title=Courtyards: Aesthetic, Social, and Thermal Delight |publisher=John Wiley &amp; Sons, Inc. |year=2002 |isbn=0-471-39884-5 |location=New York |pages=26 |oclc=46422024}}&lt;/ref&gt; махфият, амният ва оромӣ — қариб ҳама хосиятҳое мебошанд, ки дар манзили инсонӣ матлубанд. Қариб ҳамаи ҳавлиҳо аз унсурҳои табиӣ истифода мебаранд. &lt;ref&gt;{{Cite book |last=Reynolds |first=John S. |title=Courtyards: Aesthetic, Social, and Thermal Delight |publisher=John Wiley &amp; Sons, Inc. |year=2002 |isbn=0-471-39884-5 |location=New York |pages=27 |oclc=46422024}}&lt;/ref&gt;

== Муқоиса бо кишварҳои ҷаҳон ==
[[Акс:Wiki Loves Pyramids - Teotihuacan - Palace of Quetzalpapalotl - 05.jpg|thumb|Ҳавлӣ дар маҷмааи харобаҳои Кветсалпапалотл дар Теотихуакан, асри 5-и милодӣ.]]
[[Акс:Spain Andalusia Granada BW 2015-10-25 17-28-47.jpg|thumb|220px|Додгоҳи шерҳо, Алҳамбра, Гранада, Испания.]]
[[Акс:TrinityCollegeCamGreatCourt.jpg|thumb|Додгоҳи Бузурги Коллеҷи Тринити, Кембриҷ, бузургтарин ҳавлии пӯшида дар Аврупо дониста мешавад.]]

== [[Ховари Миёна]] ==
Дар Ховари Миёна аз ҳавлиҳо васеъ истифода мешуданд. &lt;ref&gt;{{Cite book |last=Reynolds |first=John S. |title=Courtyards: Aesthetic, Social, and Thermal Delight |publisher=John Wiley &amp; Sons, Inc. |year=2002 |isbn=0-471-39884-5 |location=New York |pages=IX |oclc=46422024}}&lt;/ref&gt;  Хонаҳои ҳавлии Ховари Миёна таъсири кӯчманчигии минтақаро инъикос мекунанд. Ба ҷои он ки расман утоқҳоро барои пухтупаз, хоб ва ғайра таъин кунанд, ин фаъолиятҳо дар тӯли сол мувофиқи тағйироти ҳарорат ва мавқеи офтоб кӯчонида мешуданд. Аксар вақт бомҳои ҳамвори ин сохторҳо барои хоб дар ҳавои гарм истифода мешуданд. Дар баъзе фарҳангҳои исломӣ, ҳавлиҳои хусусӣ ягона фазои берунаро барои истироҳати занон бе мушоҳида таъмин мекарданд. Сардшавии конвективӣ тавассути фазоҳои гузариш байни биноҳои бисёрҳавлӣ дар Ховари Миёна низ мушоҳида шудааст. &lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{Cite journal|last=Abdulkareem|first=Haval A.|date=2016-01-06|title=Thermal Comfort through the Microclimates of the Courtyard. A Critical Review of the Middle-eastern Courtyard House as a Climatic Response|journal=Procedia - Social and Behavioral Sciences|series=Urban Planning and Architectural Design for Sustainable Development (UPADSD)|volume=216|pages=662–674|doi=10.1016/j.sbspro.2015.12.054|issn=1877-0428|doi-access=free}}&lt;/ref&gt;
Тақрибан дар соли 2000 пеш аз милод дар Ур, хонаҳои дуошёна дар атрофи майдони кушод аз хишти пухта сохта шуда буданд. Ошхона, корӣ ва фазоҳои ҷамъиятӣ дар ошёнаи якум ва утоқҳои шахсӣ дар боло ҷойгир буданд. &lt;ref&gt;[https://books.google.com/books?id=YvpfndOKwGgC&amp;dq=false&amp;pg=PA10 Tim McNeese (1999), ''History of Civilization - The Ancient World'', Lorenz Educational Press, p. 10] {{ISBN|9780787703875}}&lt;/ref&gt;

=== [[Аврупо]] ===
Майдони марказии кушода дар домҳои Румӣ ''атриум'' номида мешуд. Имрӯз мо одатан истилоҳи ҳавлиро барои ишора ба чунин минтақа истифода мебарем ва калимаи ''атриумро'' барои тавсифи ҳавлии бо [[шиша]] пӯшонидашуда нигоҳ медорем. Хонаҳои ''атриуми'' румӣ дар кӯча паҳлӯ ба паҳлӯ сохта мешуданд. Онҳо хонаҳои якошёна бе [[тиреза]]ҳое буданд, ки аз даромадгоҳ ва аз атриуми марказӣ рӯшноӣ мегирифтанд. [[Оташдон]], ки қаблан дар маркази хона ҷойгир буд, кӯчонида шуд ва атриуми румӣ аксар вақт ҳавзи марказиеро дар бар мегирифт, ки барои ҷамъоварии оби борон истифода мешуд, ки ''имплювий'' номида мешуд. Ин хонаҳо аксар вақт як минтақаи дуюми кушод, [[боғ]]ро дар бар мегирифтанд, ки онро бо колоннадаҳои услуби юнонӣ иҳота карда, ''перистилро'' ташкил медоданд. Ин дар атрофи [[саҳн|саҳни]] ҳавлӣ як роҳи сутундорро ба вуҷуд меоварданд, ки асрҳо пас ба сохторҳои монастикӣ таъсир расонд.

Хонаи деҳқонии асримиёнагии аврупоӣ — он чизеро, ки мо имрӯз ҳамчун яке аз намунаҳои [[меъморӣ|меъмории]] '''бинои (хонаи) ҳавлидор''' мешуморем, таҷассум мекунад — чор [[бино]] дар атрофи ҳавлии [[чоркунҷа]] бо [[бом|боми]] нишеб бо [[коҳ]] пӯшонида шуда буданд. Ҳавлии марказӣ барои [[кор]], ҷамъоварӣ ва баъзан нигоҳ доштани [[ҷонварон|чорвои хурд]] истифода мешуд. Роҳрави баланд аксар вақт аз ду ё се тарафи ҳавлӣ ба хонаҳо мегузашт. Чунин сохторҳои ҳавлӣ барои муҳофизат намудан мувофиқ шуда буданд ва ҳатто метавонистанд онҳоро [[мудофиа]] кунанд.

== [[Чин]] ==
[[Акс:Cave Dwelling - Courtyard.jpg|thumb|Маҷмааи ҳавлии ғарқшуда, Ҳенан, соли 2009]]
Бинои анъанавии ҳавлии чинӣ (масалан, сихэюан ) аз якчанд хонаҳои алоҳида дар атрофи як мураббаъ иборат аст. Ҳар як хона ба як узви дигари хонавода тааллуқ дорад ва дар паси ин тартиб хонаҳои иловагӣ барои ҷойгир кардани аъзои иловагии оила дар ҳолати зарурӣ сохта мешаванд. Ҳавлии чинӣ макони махфият ва оромӣ буда, қариб ҳамеша боғ ва ҳавзи обро дар бар мегирад. Дар баъзе мавридҳо, биноҳо бо ҳавлиҳои сершумор сохта мешаванд, ки бо дур шудан аз кӯча махфияташон меафзояд. Бегонагонро дар ҳавлии берунӣ қабул мекарданд ва дарунтарин хонаҳо барои дӯстони наздик ва аъзои хонавода нигоҳ дошта мешуданд.

Дар намунаи муосиртари модели чинӣ, ҳавлӣ инчунин метавонад барои ҷудо кардани хона ба болҳо истифода шавад; масалан, як боли хона метавонад барои меҳмондорӣ/хӯрокхӯрӣ ва боли дигар метавонад барои хоб/оила/махфият бошад. Инро Хонаи Ҳупер дар Балтимор, Мэриленд, мисол овардааст.

== [[Иёлоти Муттаҳида]] ==
[[Акс:Oak Ridge Apartments (7345691882).jpg|left|thumb|Апартаментҳои Оак Ридж дар Эванстон, Иллинойс аз [[соли 1914]]]]
Намуди биноҳои истиқоматӣ бо ҳавлӣ дар аввали солҳои 1890 дар [[Чикаго]] пайдо шудааст ва то солҳои 1920 шукуфоӣ ёфта буд. Онҳо асосан бо баландии паст, сохторе дар се тарафи қитъаи росткунҷа ё мураббаъ ва ҳавлии кушода, ки ба кӯча амудӣ тӯл мекашад, тавсиф мешаванд. Ҳавлиҳо одатан нисбат ба паҳнои худ амиқтаранд, аммо бисёре аз ҳавлиҳои бориктар нисбат ба чуқурии худ амиқтаранд. 

Услуби меъморӣ, ки аз махфият ва шароити хонагии бинои алоҳида ва инчунин аз қоидаҳои қатъии саломатӣ манбаъ мегирад, дастрасии беруна ва вентилятсияро таъмин мекард, ки дар манзилҳои қаблии бисёрҳуҷрагӣ дар [[Иёлоти Муттаҳида]] дида намешуд.

== Аҳамияти муосир ==
Меъморон торафт бештар роҳҳои нақш бозидани ҳавлиро дар рушди хонаҳо ва шаҳрҳои имрӯза меомӯзанд. Дар минтақаҳои сераҳолӣ, ҳавлӣ дар дохили бино метавонад барои [[хонавода]] махфият, аз суръати пурталотуми ҳаёти ҳаррӯза халос шудан ва ҷои [[бехатар]] барои [[бозӣ|бозии]] [[кӯдак]]он фароҳам оварад. Бо фазои гаронбаҳо, меъморон бо ҳавлӣ ҳамчун роҳи таъмини фазои беруна барои ҷамоатҳои хурди одамон дар як вақт озмоиш мекунанд. Масалан, ҳавлие, ки бо 12 бино иҳота шудааст, барои он оилаҳое, ки метавонанд ба соҳиби ин фазо ифтихор кунанд, фазои муштараки [[боғ|боғӣ]] фароҳам меорад. Гарчанде ки ин метавонад як роҳи ҳалли муосир барои мушкилоти дохили шаҳр ба назар расад, гурӯҳбандии хонаҳо дар атрофи ҳавлии муштарак дар байни Инкаҳо (Мексикаи муосир) то асри 13 як амалияи маъмулӣ буд.  

Дар [[Сан-Франсиско]], нақшаҳои ошёнаи хонаҳои &quot;ба услуби марина&quot; аксар вақт [[айвон|айвони]] марказӣ, нусхаи хурди ҳавлии кушода, ки баъзан бо [[шиша]] ё маводи шаффоф пӯшонида шудааст, дар бар мегиранд. Айвонҳои марказӣ ба ҷойҳои умумӣ нури табиӣ ва ҷой барои растаниҳои берунӣ дар дегча таъмин мекунанд. 

Дар Гилгит/Балтистони [[Покистон]], ҳавлиҳо анъанавӣ барои ҷамъомадҳои оммавӣ истифода мешуданд, ки дар онҳо масъалаҳои марбут ба [[деҳа]] баррасӣ мешуданд. Инҳо аз ҷиргаҳо, ки анъанаи минтақаҳои қабилавии Покистон мебошанд, фарқ мекарданд.
== Аксҳо ==
&lt;gallery widths=&quot;200&quot; heights=&quot;200&quot; perrow=&quot;5&quot;&gt;
File:Bevel Koninklijke Marechaussee in handen van Leijtens-9.jpg|Бинненҳоф, [[Гаага]], [[Нидерланд]]. Дар он ҷо макони мулоқоти ҳарду палатаи Иёлоти Генералии Нидерландия ҷойгир аст.
File:Palais Bahia (The Bahia Palace) (7346181900).jpg|Қасри Бахия, [[Марокаш]]
File:Daisen-in3 (1).jpg|Дайзен-ин, зермаъбади Дайтоку-ҷӣ, яке аз панҷ маъбади муҳимтарини Зен дар [[Киото]], [[Ҷопон]]
File:Rome's bikes 03.jpg|Ҳавлӣ дар [[Рим]], [[Италия]]
File:Cloitre Cordeliers.jpg|Харобаҳои Романескии Сент-Эмилион
File:Mor chowk, City Palace, Udaipur.jpg|Қасри шаҳр, Удайпур, [[Ҳиндустон]]
File:Tripoli - Karamanli-Haus, 1750.jpg|[[Триполи]], Хонаи Караманли
File:WLANL - E V E - Interior of ING Building.jpg|Интерйери бинои ING, [[Эдмонтон]], [[Канада]]
File:Rakibkhaaneh-4.jpg|Ҳавлӣ ва ҳавз дар қасри Ракиб-хонане дар [[Исфаҳон]]  [[Эрон]]
File:Patio central asep.JPG|Айвони марказӣ дар [[Буэнос-Айрес]], Осорхонаи зиндонии Антонио Баллве
File:Riad du Figuier courtyard - Essaouira 188.jpg|Ҳавлӣ дар Эссауира, [[Марокаш]]
File:1 Beit Gazaleh RCh 2010 DSC 1798.jpg|Байт Ғазале, [[Ҳалаб]], [[Сурия]]
&lt;/gallery&gt;


{{ПБ}}
== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}
[[Гурӯҳ:Истиқоматгоҳҳо]]
[[Гурӯҳ:Ҳавлиҳо]]</text>
      <sha1>bdhwr5vb9ru1x6veie4mejupk5jnjy5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Бофилл (Bofill) Рикардо</title>
    <ns>0</ns>
    <id>332232</id>
    <redirect title="Бофилл Рикардо" />
    <revision>
      <id>1477450</id>
      <timestamp>2026-06-19T01:42:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rumsor</username>
        <id>38974</id>
      </contributor>
      <comment>Rumsor moved page [[Бофилл (Bofill) Рикардо]] to [[Бофилл Рикардо]]</comment>
      <origin>1477450</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="45" sha1="8h8z1fmdmf302xxqnd0vrre9zwpb4f3" xml:space="preserve">#равона [[Бофилл Рикардо]]</text>
      <sha1>8h8z1fmdmf302xxqnd0vrre9zwpb4f3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Саҳни масҷид</title>
    <ns>0</ns>
    <id>332233</id>
    <redirect title="Саҳн" />
    <revision>
      <id>1477471</id>
      <timestamp>2026-06-19T03:06:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Шухрат Саъдиев</username>
        <id>5132</id>
      </contributor>
      <comment>равона</comment>
      <origin>1477471</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="26" sha1="eq5l458c4claccmrgc85kqvcjihyk84" xml:space="preserve">#равона [[Саҳн]]</text>
      <sha1>eq5l458c4claccmrgc85kqvcjihyk84</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Саҳни ҳавлӣ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>332234</id>
    <redirect title="Саҳн" />
    <revision>
      <id>1477472</id>
      <timestamp>2026-06-19T03:08:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Шухрат Саъдиев</username>
        <id>5132</id>
      </contributor>
      <comment>равона</comment>
      <origin>1477472</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="26" sha1="eq5l458c4claccmrgc85kqvcjihyk84" xml:space="preserve">#равона [[Саҳн]]</text>
      <sha1>eq5l458c4claccmrgc85kqvcjihyk84</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>