Википедиа tgwiki https://tg.wikipedia.org/wiki/%D0%A1%D0%B0%D2%B3%D0%B8%D1%84%D0%B0%D0%B8_%D0%B0%D1%81%D0%BB%D3%A3 MediaWiki 1.47.0-wmf.15 first-letter Медиа Вижа Баҳс Корбар Баҳси корбар Википедиа Баҳси Википедиа Акс Баҳси акс Медиавики Баҳси медиавики Шаблон Баҳси шаблон Роҳнамо Баҳси роҳнамо Гурӯҳ Баҳси гурӯҳ Портал Баҳси портал Лоиҳа Баҳси Лоиҳа TimedText TimedText talk Модул Баҳси Модул Event Event talk 0 3268 1483403 1031875 2026-08-14T14:29:48Z Amherst99 2571 /* */ 1483403 wikitext text/x-wiki {{забон}} '''Забони мақдунӣ''' ({{забон-мк|македонски јазик}}) — забони шарқи ҷанубии [[Забонҳои славянӣ|славянӣ]] аст. Ин [[забони расмӣ]] [[Ҷумҳурии Мақдуния]] аст. == Инҷоро ҳам нигаред == {{Интервики|code=mk}} {{Забон-нопурра}} [[Гурӯҳ:Забонҳо|мақдунӣ]] bionwowxvyu8v2q27cz1xnbr2ycipcf 0 4777 1483426 1482332 2026-08-15T09:34:42Z InternetArchiveBot 30618 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1483426 wikitext text/x-wiki {{1990-2000}}{{Сол|1992}} {{Новбарии сол|1992}} {{Оғози сол|1992}} == Рӯйдодҳо == == [[феврал]] [[1992]] == * [[26 феврал]] – [[Ҷумҳурии Тоҷикистон]] ба узвияти [[Созмони амният ва ҳамкорӣ дар Аврупо]] ([[САҲА]]) пазируфта шуд. Узвият дар ин созмон барои густариши ҳамкориҳои байналмилалӣ, таҳкими [[амният]], ҳифзи [[ҳуқуқи инсон]] ва рушди институтҳои демократӣ дар [[Ҷумҳурии Тоҷикистон]] замина фароҳам овард.<ref>{{Cite web|url=https://mfa.tj/|title=Вазорати корҳои хориҷии Ҷумҳурии Тоҷикистон (бахши «Ҳамкорӣ бо САҲА»)|author=|website=www.mfa.tj/|date=|publisher= |lang=ru|accessdate=2026-08-01}}</ref> == [[март]] [[1992]] == * [[2 март]] – Дар иҷлосияи 46-уми [[Маҷмаи Умумии Созмони Милали Муттаҳид]] [[Ҷумҳурии Тоҷикистон]] аъзои комилҳуқуқи [[Созмони Милали Муттаҳид]] интихоб гардид. Узвият дар СММ эътирофи байналмилалии Ҷумҳурии Тоҷикистонро ҳамчун давлати соҳибистиқлол таҳким бахшид.<ref>Назаров Т. Таджикистан: экономика, политика, международное сотрудничество. Душанбе, 2001. С. 153-154.</ref> <ref>История таджикского народа. Том VI. (Новейшая история).– Душанбе:«Империал-Групп»,2011. С. 460.</ref><ref>{{Cite web|url=https://digitallibrary.un.org/|title=General Assembly Resolution 46/224. Admission of the Republic of Tajikistan to Membership in the United Nations (2 March 1992).|author=|website=www.digitallibrary.un.org|date=|publisher= |lang=ru|accessdate=2026-08-01}}</ref> * [[5 март]] – Дар Ҷумҳурии Тоҷикистон Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи ислоҳоти замин» қабул гардид, ки асосҳои ҳуқуқии ислоҳоти муносибатҳои заминдорӣ ва ташаккули шаклҳои нави истифодаи заминро муайян намуд..<ref>{{Cite web|url=https://ncz.tj/|title=Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи ислоҳоти замин»|author=|website=www.ncz.tj|date=|publisher= |lang=tg|accessdate=2026-08-01}}</ref> * [[26 март]] – Дар шаҳри Душанбе дар майдони «Шаҳидон» гирдиҳамоии неруҳои мухолифи сиёсӣ оғоз гардид. Дар он намояндагони ҳизбҳо ва ҳаракатҳои сиёсӣ иштирок намуда, талаботи ислоҳоти сиёсӣ ва тағйири сохтори ҳокимияти давлатиро ба миён гузоштанд.<ref>{{Cite web|url=https://www.president.tj/tajikistan/proclamation_of_state_independence |title=Эъломи истиқлолияти давлатӣ|website=www.president.tj|publisher=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон|lang=tg|accessdate=2026-07-31}}</ref><ref>История таджикского народа. Том VI. (Новейшая история).– Душанбе:«Империал-Групп»,2011. С. 443. </ref> == [[апрел]] [[1992]] == * [[24 апрел]] – Дар майдони «Озодӣ»-и шаҳри [[Душанбе]] гирдиҳамоии ҷонибдорони [[Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон]] баргузор гардид. Дар натиҷа дар пойтахт ду гирдиҳамоии ҳамзамони сиёсӣ шакл гирифт, ки вазъи ҷамъиятиро ба таври ҷиддӣ муташанниҷ намуд.<ref>{{Cite web|url=https://www.president.tj/tajikistan/proclamation_of_state_independence|title=Эъломи истиқлолияти давлатӣ|website=www.president.tj|publisher=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон|lang=tg|accessdate=2026-07-31}}</ref> == [[май]] [[1992]] == * [[5 май]] – Дар минтақаи «Олӣ Совет»-и ноҳияи Ленин (ҳоло [[ноҳияи Рӯдакӣ]]) ва назди бинои Шӯрои Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон нахустин задухӯрдҳои мусаллаҳона ба амал омада, муқовимати сиёсӣ ба [[Ҷанги шаҳрвандии Тоҷикистон]] табдил ёфт.<ref>{{Cite web|url=https://www.president.tj/tajikistan/proclamation_of_state_independence|title=Эъломи истиқлолияти давлатӣ|website=www.president.tj|publisher=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон|lang=tg|accessdate=2026-07-31}}</ref><ref>История таджикского народа. Том VI. (Новейшая история). Душанбе:«Империал-Групп»,2011. С. 446 </ref> * [[10 май]] – Бо мақсади паст намудани шиддати муқовимати сиёсӣ «Ҳукумати мусолиҳаи миллӣ» таъсис дода шуд, ки ба ҳайати он намояндагони ҳукумат ва мухолифин шомил гардиданд.<ref>{{Cite web|url=https://www.president.tj/tajikistan/proclamation_of_state_independence |title=Эъломи истиқлолияти давлатӣ|website=www.president.tj|publisher=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон|lang=tg|accessdate=2026-07-31}}</ref> == [[август]] [[1992]] == * [[24 август]] – Сӯиқасд ва кушта шудани додситони генералии Ҷумҳурии Тоҷикистон [[Нурулло Ҳувайдуллоев]] аз ҷониби мухолифин. * 31 август – Гурӯҳҳои мусаллаҳи мухолифин Қасри Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистонро ишғол намуда, як қатор кормандони Дастгоҳи Президент ва Ҳукумати ҷумҳуриро ва инчунин Президент [[Раҳмон Набиев|Раҳмон Набиевро]] гаравгон гирифтанд. Ин рӯйдод ба амиқ гардидани буҳрони сиёсии [[кишвар]] мусоидат намуд.<ref>{{Cite web|url=https://www.president.tj/tajikistan/proclamation_of_state_independence |title=Эъломи истиқлолияти давлатӣ|website=www.president.tj|publisher=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон|lang=tg|accessdate=2026-07-31}}</ref>.<ref>История таджикского народа. Том VI. (Новейшая история). Душанбе:«Империал-Групп»,2011. С. 448 </ref> == [[сентябр]] [[1992]] == * [[7 сентябр]] – Дар фурудгоҳи шаҳри [[Душанбе]] Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон Раҳмон Набиев таҳти фишор аз вазифа истеъфо дод. <ref>{{Cite web |url=https://www.president.tj/tajikistan/proclamation_of_state_independence|title=Эъломи истиқлолияти давлатӣ|website=www.president.tj|publisher=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон |lang=tg|accessdate=2026-07-31}}</ref>Минбаъд, [[Акбаршоҳ Искандаров]], ки раиси Шӯрои Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон буд, иҷрокунандаи вазифаи [[Президенти Тоҷикистон]] (то [[19 ноябр]]и соли 1992) гардид. * [[9 сентябр]] – барпо гардидани форуми аввалини тоҷикони ҷаҳон дар шаҳри [[Душанбе]] ба муносибати яксолагии истиқлоли давлатии [[Ҷумҳурии Тоҷикистон]]. == [[октябр]] [[1992]] == * [[18 октябр]] - кушта шудани сарояндаи ҷавони тоҷик [[Кароматулло Қурбонов]]. * [[24 октябр]] – ҳуҷуми нерӯҳои силоҳбадасти [[Сафаралӣ Кенҷаев]] зидди мухолифин ба шаҳри [[Душанбе]] ва бебарор анҷомидани он. == [[ноябр]] [[1992]] == * [[4 ноябр]] – [[13 декабр]] – муҳосираи иқтисодии шаҳри [[Душанбе]] (39 рӯз давом кард), аз ҷониби нерӯҳои Ҷабҳаи халқии Ҳисор. * [[16 ноябр]] – [[2 декабр]] баргузории [[Иҷлосияи XVI (Хуҷандии) Шӯрои Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон]]. <ref>{{Cite web |url=https://tnu.tj/index.php/ru/xvi-ja-sessija-verhovnogo-soveta-respubliki-tadzhikistan-vozrozhdenie-tadzhikskogo-nacionalnogo-gosudarstva/|title=XVI-я сессия Верховного Совета Республики Таджикистан – возрождение таджикского национального государства |website=Таджикский национальный университет |publisher=ТНУ |lang=ru |accessdate=2026-07-31 }}</ref><ref>История таджикского народа. Том VI. (Новейшая история). Душанбе:«Империал-Групп»,2011. С. 449-452 </ref> * [[19 ноябр]] – Дар Иҷлосияи XVI ([[Хуҷанд]]ии) Шӯрои Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон, раиси Шӯрои Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон интихоб гардидани [[Эмомалӣ Раҳмон]].<ref>{{Cite web |url=https://tnu.tj/index.php/ru/xvi-ja-sessija-verhovnogo-soveta-respubliki-tadzhikistan-vozrozhdenie-tadzhikskogo-nacionalnogo-gosudarstva/ |title=XVI-я сессия Верховного Совета Республики Таджикистан – возрождение таджикского национального государства |website=Таджикский национальный университет |publisher=ТНУ |lang=ru |accessdate=2026-07-31 }}</ref><ref>История таджикского народа. Том VI. (Новейшая история). Душанбе:«Империал-Групп»,2011. С. 451 </ref> * [[24 ноябр]] – дар [[Иҷлосияи XVI (Хуҷандии) Шӯрои Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон]] [[Парчами давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон]] қабул гардид.<ref>{{Cite web |url=https://uidt.tj/en/news/259 |title=The History of the National Flag of the Republic of Tajikistan |website=Таджикский университет инноваций и цифровых технологий |publisher=UIDT |lang=en |accessdate=2026-07-31 }}</ref> <ref>{{Cite web |url=https://tnu.tj/index.php/ru/xvi-ja-sessija-verhovnogo-soveta-respubliki-tadzhikistan-vozrozhdenie-tadzhikskogo-nacionalnogo-gosudarstva/ |title=XVI-я сессия Верховного Совета Республики Таджикистан – возрождение таджикского национального государства |website=Таджикский национальный университет |publisher=ТНУ |lang=ru |accessdate=2026-07-31 }}</ref> Дар Тоҷикистон аз соли 2009 рӯзи [[24 ноябр|24 ноябрро]] ҳамчун «Рӯзи Парчам» ҷашн мегиранд.<ref>История таджикского народа. Том VI. (Новейшая история).– Душанбе:«Империал-Групп»,2011. С.452 </ref> == Адабиёт == * История таджикского народа. Том VI. (Новейшая история).– Душанбе:«Империал-Групп»,2011. С.438-488. == Филмнома.Солномаҳои Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон == '''Солнома 1992. Соли фоҷеаи миллӣ'''<ref>{{Cite web |url=https://www.prezident.tj/president/films/chronicles/7 |title=Солнома 1992. Соли фоҷеаи миллӣ |website=www.prezident.tj |publisher=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон |lang=tg |accessdate=2026-08-01 }}{{Пайванди мурда|date=August 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == Эзоҳ == {{эзоҳ}} == Нигаред низ == {{новбарӣ}} {{дарахти мақолаҳо|Соли 1992}} {{сол-хурд}} [[Гурӯҳ:Соли 1992]] [[Гурӯҳ:Рӯйдодҳои соли 1992]] [[Гурӯҳ:Рӯйдодҳои солҳои 1990-ум]] n99f2v75ztlkclhdcdpmn41b6dtsaz1 0 4978 1483425 1483077 2026-08-15T09:33:02Z InternetArchiveBot 30618 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1483425 wikitext text/x-wiki {{1990-2000}}{{Сол|1991}}. {{Новбарии сол|1991}} {{Оғози сол|1991}} == Рӯйдодҳо == == [[феврал]] [[1991]] == * [[21 феврал]] – дар [[Ҷумҳурии Тоҷикистон]] Қонун «Дар бораи ғайридавлатӣ ва хусусигардонии моликияти давлатӣ» қабул гардид.<ref>Ҳотамов Н.Б., Довудӣ Д., Муллоҷонов С., Исоматов М. Таърихи халқи тоҷик (Китоби дарсӣ). – Душанбе,2011, – С. 550</ref><ref>{{Cite web|url=https://gki.tj/|title=Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи ғайридавлатӣ гардонидан ва хусусигардонии моликияти давлатӣ» аз 21 феврали соли 1991 // Қонунгузории Ҷумҳурии Тоҷикистон (матни аслӣ дар маҷмӯаи расмии қонунгузории солҳои 1991–1992 нашр шудааст).|author=|website=www.gki.tj|date=|publisher=|lang=tg|accessdate=2026-07-31|archivedate=2026-01-25|archiveurl=https://web.archive.org/web/20260125045936/http://gki.tj/}}</ref> == [[март]] [[1991]] == * [[17 март]] – аввалин [[раъйпурсӣ|раъйпурсии]] умумихалқӣ дар Иттиҳоди Шӯравӣ оид ба бақои [[ИҶШС]]. Дар он зиёда аз 70% ба тарафдории [[Иттиҳоди Шӯравӣ]] овоз доданд.<ref>{{Cite web|url=http://www.consultant.ru/document/cons_doc_LAW_1787/|title=«Постановление Верховного Совета СССР от 16 января 1991 года № 1910-I "О проведении референдума СССР по вопросу о сохранении Союза ССР"».|author=|website=www.consultant.ru|date=|publisher= |lang=ru|accessdate=2026-07-31}}</ref> == [[июн]] [[2001]] == * [[28 июн]] – Дар Ҷумҳурии Тоҷикистон [[Бонки миллии Тоҷикистон]] таъсис дода шуд. Таъсиси он яке аз қадамҳои муҳими ташаккули низоми мустақили молиявии ҷумҳурӣ ба ҳисоб мерафт. Баъд аз ба даст овардани истиқлолияти давлатӣ Бонки миллӣ ҳамчун мақоми марказии сиёсати пулию қарзии давлат фаъолияти худро идома дод.<ref>{{Cite web|url=https://nbt.tj|title= Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи Бонки миллии Тоҷикистон» ва санадҳои таъсиси низоми бонкии Ҷумҳурии Тоҷикистон.|author=|website=www.nbt.tj|date=|publisher= |lang=tg|accessdate=2026-07-31}}</ref> == [[август]] [[1991]] == * [[29 август]] – Дар иҷлосияи Шӯрои Олии [[Ҷумҳурии Шӯравии Сотсиалистии Тоҷикистон]] масъалаи вазъи сиёсии ҷумҳурӣ баъди рӯйдодҳои августи [[соли 1991]] баррасӣ гардид. Президенти ҷумҳурӣ [[Қаҳҳор Маҳкамов]] бинобар мавқеи сиёсӣ дар робита ба фаъолияти Кумитаи давлатии вазъи фавқулода (ГКЧП) аз вазифа истеъфо дод. Иҷрои вазифаи Президенти ҷумҳурӣ муваққатан ба зиммаи Раиси Шӯрои Олӣ [[Қадриддин Аслонов]] гузошта шуд.<ref>{{Cite web|url=https://www.mia.tj/|title=«Постановление Верховного Совета Республики Таджикистан об освобождении К. Махкамова от обязанностей Президента Республики Таджикистан».|author=|website=www.mia.tj|date=|publisher=|lang=ru|accessdate=2026-07-31}}</ref> * [[31 август]] – Ҷумҳурии Шӯравии Сотсиалистии Тоҷикистон номи расмии худро ба Ҷумҳурии Тоҷикистон тағйир дод. Ин тағйирот яке аз қадамҳои муҳими раванди ташаккули давлатдории мустақили миллӣ ба ҳисоб меравад.<ref>{{Cite web|url=https://constcourt.tj/dar-borai-sk-%D2%B7t/|title=«Қарори Шӯрои Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон дар бораи тағйир додани номи Ҷумҳурии Шӯравии Сотсиалистии Тоҷикистон».|author=|website=www.constcourt.tj|date=|publisher= |lang=tg|accessdate=2026-07-31}}</ref> == [[сентябр]] [[1991]] == * [[9 сентябр]] – Дар иҷлосияи ғайринавбатии Шӯрои Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон Изҳороти «Дар бораи истиқлолияти давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон» қабул гардид. Ин санад истиқлолияти давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистонро расман эълон намуда, оғози марҳилаи нави таърихи давлатдории тоҷиконро муайян кард.<ref>{{Cite web|url=https://www.president.tj/tajikistan/proclamation_of_state_independence|title=«Изҳороти Шӯрои Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон "Дар бораи Истиқлолияти давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон" аз 9 сентябри соли 1991».|author=|website=www.president.tj|date=|publisher= |lang=tg|accessdate=2026-07-31}}</ref> * [[23 сентябр]] – Дар иҷлосияи ғайринавбатии Шӯрои Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон [[Қадриддин Аслонов]] аз вазифаи Раиси Шӯрои Олӣ озод карда шуда, [[Раҳмон Набиев]] ба ин вазифа интихоб гардид. Ҳамзамон ӯ иҷрокунандаи вазифаи Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон таъин шуда буд.<ref>Ҳотамов Н.Б., Довудӣ Д., Муллоҷонов С., Исоматов М. Таърихи халқи тоҷик (Китоби дарсӣ). – Душанбе,2011, – С. 550-551.</ref> == [[октябр]] [[1991]] == * [[26 октябр]] — Дар [[Ҷумҳурии Тоҷикистон]] фаъолияти [[Ҳизби наҳзати исломии Тоҷикистон]] (ҲНИТ) расман иҷозат дода шуд. Қонунигардонии фаъолияти ин ҳизб дар шароити тағйироти куллии сиёсӣ дар [[Иттиҳоди Шӯравӣ]] ва оғози ташаккули низоми бисёрҳизбӣ дар ҷумҳурӣ ба амал омад. Ин рӯйдод яке аз нишонаҳои раванди либерализатсияи ҳаёти сиёсӣ ва ташаккули муҳити нави сиёсӣ дар Тоҷикистон дар арафаи истиқлолият ба ҳисоб меравад.<ref>{{Cite web|url=https://tg.wikipedia.org/wiki/|title=Ҳизби_наҳзати_исломии_Тоҷикистон|author=|website=tg.wikipedia.org|date=|publisher= |lang=tg|accessdate=2026-08-01}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://ru.wikipedia.org/wiki/Партия_исламского_возрождения_Таджикистана|title=Партия_исламского_возрождения_Таджикистана|author=|website=tg.wikipedia.org|date=|publisher= |lang=ru|accessdate=2026-08-01}}</ref> == [[ноябр]] [[1991]] == * [[24 ноябр]] – рӯзи интихоботи [[Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон]]. Дар интихоботи умумихалқӣ ғолиб баромадани [[Раҳмон Набиев]] ва Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон интихоб шудани ӯ.<ref>{{Cite web|url=https://www.president.tj|title=«Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон — бахши «Таърихи истиқлолияти давлатӣ»|author=|website=www.president.tj|date=|publisher= |lang=ru|accessdate=2026-08-01}}</ref><ref>Ҳотамов Н.Б., Довудӣ Д., Муллоҷонов С., Исоматов М. Таърихи халқи тоҷик (Китоби дарсӣ). – Душанбе,2011, – С. 551</ref> == [[декабр]] [[1991]] == * [[8 декабр]] – ҷамъомад дар бешазори Беловежскийи [[Белорус]], бо иштироки Президентон - Б. Н. Елсин ([[Федератсияи Русия]]), Л. Кравчук ([[Украина]]) ва С. Шушкевич ([[Беларусия]]). Беэътибор ва бекор намудани шартномаи 30 декабри соли 1922 барои таъсиси ИҶШС – СССР. Ба имзо расонидани шартномаи нав дар бораи таъсис намудани [[Иттиҳоди Давлатҳои Мустақил]] (ИДМ – СНГ) аз ҷониби Русия, Украина ва Белорусия.<ref>{{Cite web|url=https://cis.minsk.by|title=«Соглашение о создании Содружества Независимых Государств» (подписано 8 декабря 1991 года в Беловежской пуще).Архиви санадҳои байналмилалии ИДМ|author=|website=cis.minsk.by|date=|publisher= |lang=ru|accessdate=2026-08-01}}</ref> == Хулосаи соли 1991 == [[Соли 1991]] барои таърихи навини [[Тоҷикистон]] соли гузариши сиёсӣ ва ҳуқуқӣ гардид. Дар ин сол раванди тағйири сохтори сиёсӣ, ташаккули асосҳои давлатдории мустақил, қабули Изҳороти истиқлолият, ташкили ниҳодҳои нави давлатӣ ва ворид шудани ҷумҳурӣ ба низоми нави муносибатҳои байналмилалӣ оғоз ёфт.<ref>{{Cite web|url=https://www.president.tj|title=«Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон — бахши «Таърихи истиқлолияти давлатӣ»|author=|website=www.president.tj|date=|publisher= |lang=ru|accessdate=2026-08-01}}</ref> == Адабиёт == * Ҳотамов Н.Б., Довудӣ Д., Муллоҷонов С., Исоматов М. Таърихи халқи тоҷик (Китоби дарсӣ). – Душанбе,2011, – С. 550-551. == Филмнома Солномаҳои Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон == Солнома 1991. Соли эълони Истиқлол<ref>{{Cite web |url=https://www.prezident.tj/president/films/chronicles/6 |title=Солнома 1991. Соли эълони Истиқлол |website=www.prezident.tj |publisher=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон |lang=tg |accessdate=2026-08-01 }}{{Пайванди мурда|date=August 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == Эзоҳ == {{эзоҳ}} == Нигаред низ == {{новбарӣ}} {{дарахти мақолаҳо|Соли 1991}} [[Гурӯҳ:Соли 1991]] [[Гурӯҳ:Рӯйдодҳои соли 1991]] [[Гурӯҳ:Рӯйдодҳои солҳои 1990-ум]] t1q2304h3r2pw2kxk0m27z38ee0hlhg 0 4997 1483429 1482817 2026-08-15T09:42:52Z InternetArchiveBot 30618 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1483429 wikitext text/x-wiki {{1990-2000}}{{Сол|1995}}. {{Новбарии сол|1995}} {{Оғози сол|1995}} {{Сол|1995}} == Руйдодҳо == == [[май]] [[1995]] == * '''[[17 май]] - [[19 май]]''' – Дар шаҳри [[Кобул]] нахустин мулоқоти мустақими Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон [[Эмомалӣ Раҳмон]] ва роҳбари [[Иттиҳодияи нерӯҳои оппозитсиони тоҷик]] ([[ИНОТ]]) [[Сайид Абдуллоҳи Нурӣ]] баргузор гардид. Ҷонибҳо масъалаҳои татбиқи оташбас, идомаи музокироти сулҳ ва тадбирҳои таҳкими эътимоди байниҳамдигариро баррасӣ намуданд<ref>{{Cite web |url=https://www.president.tj/taxonomy/term/42 |title=Сулҳ ва ваҳдати миллӣ |website=www.president.tj |publisher=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон |lang=tg |accessdate=2026-08-02 }}</ref><ref>Усманов И.К. Миростроительство в Таджикистане. Душанбе:«Деваштич»,2006. С. 43-44. </ref><ref>Саъдиев Ш.С. Роль Организации Объединённых Наций в мирном урегулировании внутренних конфликтов в Центральной Азии (На примере Республики Таджикистан). Душанбе,РТСУ,2020. С. 98. </ref> * '''[[21 май]] -[[1 июн]]''' – Дар шаҳри [[Алмато]] даври чоруми музокироти байни тоҷикон бо иштироки намояндагони [[Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон]] ва [[Иттиҳодияи нерӯҳои оппозитсиони тоҷик]] баргузор гардид. Дар ҷараёни музокирот масъалаҳои татбиқи созишномаҳои қаблӣ ва идомаи раванди сулҳ баррасӣ шуданд.<ref>{{Cite web |url=https://mmk.tj/node/1873 |title=Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ – Пешвои миллат |website=mmk.tj |publisher=Маркази миллии қонунгузории назди Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон |lang=tg |accessdate=2026-08-02 }}</ref><ref>История таджикского народа. Том VI. (Новейшая история). Душанбе:«Империал-Групп»,2011. С. 465 </ref><ref>Саъдиев Ш.С. Роль Организации Объединённых Наций в мирном урегулировании внутренних конфликтов в Центральной Азии (На примере Республики Таджикистан). Душанбе,РТСУ,2020. С. 97. </ref> == [[июн]] [[1995]] == * '''[[19 июн]]''' – Дар шаҳри [[Теҳрон]] мулоқоти навбатии Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон [[Эмомалӣ Раҳмон]] ва роҳбари ИНОТ [[Сайид Абдуллоҳи Нурӣ]] баргузор гардид. Ҷонибҳо масъалаҳои суръат бахшидани музокироти сулҳ ва таҳкими оташбасро муҳокима намуданд.<ref>{{Cite web |url=https://www.president.tj/taxonomy/term/42 |title=Сулҳ ва ваҳдати миллӣ |website=www.president.tj |publisher=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон |lang=tg |accessdate=2026-08-02 }}</ref> <ref>Усманов И.К. Миростроительство в Таджикистане. Душанбе:«Деваштич»,2006. С. 46-47. </ref><ref>Саъдиев Ш.С. Роль Организации Объединённых Наций в мирном урегулировании внутренних конфликтов в Центральной Азии (На примере Республики Таджикистан). Душанбе,РТСУ,2020. С. 98. </ref> == [[август]] [[1995]] == '''* [[17 август]] *''' – Бо мусоидати Намояндаи махсуси Дабири кулли [[Созмони Милали Муттаҳид]] мулоқоти ғоибонаи [[Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон]] ва роҳбари [[ИНОТ]] байни шаҳрҳои [[Душанбе]] ва [[Кобул]] баргузор гардид. Дар натиҷаи он ҷонибҳо омодагии худро барои идомаи музокироти сулҳ изҳор намуданд.<ref>{{Cite web |url=https://mmk.tj/node/1873 |title=Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ – Пешвои миллат |website=mmk.tj |publisher=Маркази миллии қонунгузории назди Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон |lang=tg |accessdate=2026-08-02 }}</ref><ref>Усманов И.К. Миростроительство в Таджикистане. Душанбе:«Деваштич»,2006. С. 46-47. </ref><ref>Саъдиев Ш.С. Роль Организации Объединённых Наций в мирном урегулировании внутренних конфликтов в Центральной Азии (На примере Республики Таджикистан). Душанбе,РТСУ,2020. С. 98. </ref> == [[октябр]] [[1995]] == * '''[[9 октябр]]''' – Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон [[Эмомалӣ Раҳмон]] Фармони «Дар бораи ҷудо намудани 50 ҳазор гектар замин барои хоҷагии ёрирасони шахсии шаҳрвандон»-ро ба имзо расонд. Фармон барои беҳтар намудани таъминоти аҳолӣ бо маводи озуқаворӣ ва дастгирии хоҷагиҳои шахсӣ заминаи ҳуқуқӣ фароҳам овард.<ref>{{Cite web |url=https://www.president.tj |title=Фармонҳои Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон |website=www.president.tj |publisher=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон |lang=tg |accessdate=2026-08-02 }}</ref><ref>История таджикского народа. Том VI. (Новейшая история). Душанбе:«Империал-Групп»,2011. С. 520.</ref> == [[декабр]] [[1995]] == * '''[[30 ноябр]] -[[22 декабр]]''' – Дар шаҳри [[Ишқобод]] даври панҷуми музокироти байни тоҷикон баргузор гардид. Дар он масъалаҳои татбиқи оташбас, баргардонидани гурезаҳо ва ташкили механизмҳои татбиқи созишномаҳои сулҳ мавриди баррасӣ қарор гирифтанд.<ref>{{Cite web |url=https://mmk.tj/node/1873 |title=Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ – Пешвои миллат |website=mmk.tj |publisher=Маркази миллии қонунгузории назди Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон |lang=tg |accessdate=2026-08-02 }}</ref><ref>Усманов И.К. Миростроительство в Таджикистане. Душанбе:«Деваштич»,2006. С. 50-51. </ref><ref>Саъдиев Ш.С. Роль Организации Объединённых Наций в мирном урегулировании внутренних конфликтов в Центральной Азии (На примере Республики Таджикистан). Душанбе,РТСУ,2020. С. 96. </ref> * '''[[2 декабр]]''' – Дар ҷараёни даври панҷуми музокироти сулҳ дар шаҳри [[Ишқобод]] неруҳои мухолифи сиёсӣ расман таҳти унвони «[[Иттиҳодияи нерӯҳои оппозитсиони тоҷик]]» ([[ИНОТ]]) муттаҳид гардиданд, ки минбаъд ҳамчун тарафи дуюми музокироти сулҳи байни тоҷикон иштирок намуд.<ref>{{Cite web |url=https://mmk.tj/node/1873 |title=Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ – Пешвои миллат |website=mmk.tj |publisher=Маркази миллии қонунгузории назди Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон |lang=tg |accessdate=2026-08-02 }}</ref><ref>Ҳотамов Н. Б., Довудӣ Д., Муллоҷонов С., Исоматов М. Таърихи халқи тоҷик (Китоби дарсӣ). Душанбе,2011. С. 554.</ref> == Солномаҳои Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон. Солномаи 1995.== Солнома 1995. Соли пешрафти сулҳсозӣ<ref>{{Cite web |url=https://www.prezident.tj/president/films/chronicles/10 |title=Солнома 1995. Соли пешрафти сулҳсозӣ |website=www.prezident.tj |publisher=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон |lang=tg |accessdate=2026-08-01 }}{{Пайванди мурда|date=August 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == Эзоҳ == {{эзоҳ}} {{новбарӣ}} {{дарахти мақолаҳо|Соли 1995}} {{сол-хурд}} [[Гурӯҳ:Соли 1995]] [[Гурӯҳ:Рӯйдодҳои соли 1995]] [[Гурӯҳ:Рӯйдодҳои солҳои 1990-ум]] 3it8smfxm0dbv8jp4kayebrb472k8xm 0 8654 1483432 1482870 2026-08-15T09:48:06Z InternetArchiveBot 30618 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1483432 wikitext text/x-wiki {{Сол|2000}} {{Новбарии сол|2000}} {{Оғози сол|2000}} == Рӯйдодҳо == == [[Март]]и соли [[2000]] == * '''[[19 март]]''' Дар ҷаласаи 22 даъвати панҷуми [[Маҷлиси миллии Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон]] раиси Кумитаи [[Маҷлиси миллии Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон|МММО ҶТ]] [[Муҳаммадюсуф Имомзода]] ин масъаларо шарҳ дода қайд намуд, ки дар асоси санади пешкаш кардаи Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон “Дар бораи пешниҳоди Маҷлиси депутатҳои халқи шаҳри Душанбе ва [[ноҳияи Рӯдакӣ]] оид ба тағйир додани сарҳадҳои шаҳри [[Душанбе]] ва [[ноҳияи Рӯдакӣ]] ” аз ҳисоби заминҳои деҳоти Чоряккорон, Чортеппа, Сарикиштӣ, Чимтеппа, Россия, Гулистон ва шаҳраки Навободи ноҳияи Рӯдакӣ ба қаламрави маъмурии шаҳри Душанбе беш аз 7659,25 гектар замин илова мешавад.<ref>{{Cite web|url=https://ichrptj.org/tj/blog/rudaki-ba-dushanbe-meoyad|title=РӮДАКӢ БА ДУШАНБЕ МЕОЯД|author=|website=www.ichrptj.org|date=2022-03-22|publisher=|lang=tg|accessdate=2022-11-07|archivedate=2022-10-03|archiveurl=https://web.archive.org/web/20221003100156/https://ichrptj.org/tj/blog/rudaki-ba-dushanbe-meoyad}}</ref> == [[Май]]и соли [[2000]] == *'''[[18 май]]''' – дар ш. [[Душанбе]] истифодаи шабакаи [[Интернет]] оғоз гардид<ref>Ҳотамов Н.Б., Довудӣ Д., Муллоҷонов С., Исоматов М. Таърихи халқи тоҷик (Китоби дарсӣ). – Душанбе,2011, – С. 554.</ref> *'''[[12 май]]''' – Президенти Тоҷикистон, [[Эмомалӣ Раҳмон]] [[12 май]] ба [[Ансамбли давлатии «Шашмақом»|дастаи ҳунарии мақомхонони назди Кумитаи радио ва телевизиони тоҷик]] мақоми давлатӣ ва номи устоди забардасти «Шашмақом» [[Фазлиддин Шаҳобов]] дода шуда, ин рӯз ҳамасола дар саросари кишвар чун «Рӯзи [[Шашмақом]]» таҷлил мегардад. [[ЮНЕСКО]] дар [[соли 2000]] мелодӣ, [[Шашмақом|Шашмақомро]] дар феҳристи кӯҳантарин сабкҳои мусиқӣ ва ҳамчунин сармояҳои ғайримоддӣ ба сабт расонд.<ref>{{Cite web |url=https://khovar.tj/2020/05/imr-z-r-zi-shashma-om-imr-z-ba-abuli-arori-ukumati-um-ur-oid-ba-rushdi-minbadai-sanati-i-rogarii-shashma-om-dar-to-ikiston-20-sol-pur-shud/ |title=Имрӯз — Рӯзи Шашмақом. Ба қабули Қарори Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон «Оид ба рушди минбаъдаи санъати иҷрогарии шашмақом дар Тоҷикистон» 20 сол пур шуд |website=АМИТ «Ховар» |publisher=АМИТ «Ховар» |date=2020-05-12 |lang=tg |accessdate=2026-08-04 }}</ref><ref>{{Cite web |url=https://khovar.tj/2021/05/ashni-sho-asari-musi-ii-sunnatii-hal-i-to-ik-imr-z-dar-sarosari-to-ikiston-r-zi-shashma-om-ta-lil-megardad/ |title=ҶАШНИ ШОҲАСАРИ МУСИҚИИ СУННАТИИ ХАЛҚИ ТОҶИК. Имрӯз дар саросари Тоҷикистон Рӯзи Шашмақом таҷлил мегардад |website=АМИТ «Ховар» |publisher=АМИТ «Ховар» |date=2021-05-12 |lang=tg |accessdate=2026-08-04 }}</ref><ref>http://radiozamaneh.com/culture/goonagoon/2011/05/08/3835 {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20110510124307/http://www.radiozamaneh.com/culture/goonagoon/2011/05/08/3835 |date=2011-05-10 }} تاجیکستان بیست ساله، موسیقی صد ساله</ref>. *'''[[20 май]]''' – дар [[Ҷумҳурии Тоҷикистон]] сохтмони роҳи байналмилалии Мурғоб – ағбаи Қулма оғоз гардид. Лоиҳаи мазкур яке аз муҳимтарин тарҳҳои инфрасохтории давраи истиқлолият буда, барои барқарор намудани робитаи мустақими нақлиётии Ҷумҳурии Тоҷикистон бо [[Ҷумҳурии Мардумии Чин]] замина гузошт. Сохтмони [[роҳ]] [[6 феврал]]и [[соли 2003]] ба анҷом расида, минбаъд гузаргоҳи сарҳадии Қулма – Қаросу ба яке аз масирҳои муҳими байналмилалии ҳамлу нақли кишвар табдил ёфт.<ref>{{Cite web |url=https://www.president.tj/president/films/chronicles/15 |title=Солнома 2000. Соли таҳкими қонуният |website=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон |publisher=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон |language=tg |access-date=2026-08-04 }}</ref><ref>{{Cite web |url=https://khovar.tj |title=Маводҳои таърихӣ оид ба роҳи байналмилалии Қулма |website=АМИТ «Ховар» |publisher=АМИТ «Ховар» |language=tg |access-date=2026-08-04 }}</ref> == [[Июн]]и соли [[2000]] == *'''[[15 июн|15 июн]]''' – дар шаҳри [[Душанбе]] байни [[Ҷумҳурии Тоҷикистон]] ва [[Ҷумҳурии Ӯзбекистон]] «Шартнома байни Ҷумҳурии Тоҷикистон ва Ҷумҳурии Ӯзбекистон дар бораи дӯстии абадӣ» ба имзо расид. Санади мазкур принсипҳои дӯстӣ, ҳамсоягии нек, эҳтироми соҳибихтиёрӣ, тамомияти арзӣ ва рушди ҳамкориҳои дарозмуддати байни ду давлатро муқаррар намуд.<ref>{{Cite web |url=https://www.president.tj |title=Солномаи 2000. Соли таҳкими қонуният |website=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон |publisher=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон |language=tg |access-date=2026-08-04 }}</ref><ref>{{Cite web |url=https://adlia.tj |title=Шартнома байни Ҷумҳурии Тоҷикистон ва Ҷумҳурии Ӯзбекистон дар бораи дӯстии абадӣ |website=Вазорати адлияи Ҷумҳурии Тоҷикистон |publisher=Вазорати адлияи Ҷумҳурии Тоҷикистон |language=tg |access-date=2026-08-04 }}</ref> == [[Июл]]и соли [[2000]] == *'''[[5 июл|5 июл]]''' – дар шаҳри [[Душанбе]] мулоқоти сарони давлатҳои «Панҷгонаи Шанхай» баргузор гардид. Дар нишаст масъалаҳои таҳкими эътимоди ҳарбӣ дар минтақа, ҳамкории амниятӣ, мубориза бо терроризм, ифротгароӣ ва ҷудоихоҳӣ баррасӣ шуданд. Натиҷаҳои саммити Душанбе барои таъсиси минбаъдаи [[Созмони ҳамкории Шанхай]] (СҲШ) дар [[соли 2001]] аҳамияти муҳим доштанд.<ref>{{Cite web |url=https://www.president.tj/president/films/chronicles/15 |title=Солнома 2000. Соли таҳкими қонуният |website=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон |publisher=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон |language=tg |access-date=2026-08-04 }}</ref><ref>{{Cite web |url=https://khovar.tj |title=Маводи таърихӣ оид ба нишасти Душанбеи «Панҷгонаи Шанхай» |website=АМИТ «Ховар» |publisher=АМИТ «Ховар» |language=tg |access-date=2026-08-04 }}</ref> == [[Сентябр]]и соли [[2000]] == *'''[[12 сентябр|12 сентябр]]''' – дар шаҳри [[Истаравшан]] корхонаи муштараки «Оби Зулол» фаъолияти худро оғоз намуд. Корхона яке аз аввалин корхонаҳои истеҳсоли обҳои нӯшокии бастабандишуда дар [[Ҷумҳурии Тоҷикистон]] буда, дар рушди саноати хӯрокворӣ ва ҷалби сармояи хориҷӣ саҳми назаррас гузошт.<ref>{{Cite web |url=https://www.president.tj/president/films/chronicles/15 |title=Солнома 2000. Соли таҳкими қонуният |website=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон |publisher=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон |language=tg |access-date=2026-08-04 }}</ref><ref>{{Cite web |url=https://khovar.tj |title=Аз таърихи фаъолияти корхонаи «Оби Зулол» |website=АМИТ «Ховар» |publisher=АМИТ «Ховар» |language=tg |access-date=2026-08-04 }}</ref> == [[Октябр]]и соли [[2000]] == *'''[[30 октябр|30 октябр]]''' — дар [[Ҷумҳурии Тоҷикистон]] пули миллии [[сомонӣ]] ба муомилот бароварда шуд, ки рубли тоҷикиро иваз намуд (1 сомонӣ = 1000 рубли тоҷикӣ). Ҷорӣ гардидани сомонӣ марҳилаи муҳими таҳкими истиқлолияти иқтисодӣ ва сиёсати мустақили пулию қарзии Ҷумҳурии Тоҷикистон гардид.<ref>{{Cite web |url=https://nbt.tj/tj/news/571759/ |title=Асъори миллӣ — сомонӣ |website=Бонки миллии Тоҷикистон |publisher=Бонки миллии Тоҷикистон |language=tg |access-date=2026-08-04 }}</ref> == Солномаҳои Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон. Солномаи 2000 == Солнома 2000. Соли таҳкими қонуният<ref>{{Cite web |url=https://www.prezident.tj/president/films/chronicles/15 |title=Солнома 2000. Соли таҳкими қонуният |website=www.prezident.tj |publisher=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон |lang=tg |accessdate=2026-08-01 |archivedate=2026-08-05 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20260805221219/https://www.prezident.tj/president/films/chronicles/15 }}</ref> {{новбарӣ}} {{дарахти мақолаҳо|Соли 2020}} == Эзоҳ == {{эзоҳ}} [[Гурӯҳ:Соли 2000]] [[Гурӯҳ:Рӯйдодҳои соли 2000]] [[Гурӯҳ:Рӯйдодҳои солҳои 2000-ум]] 3d3esadnojt7khcdotl05ak9t06vpt5 0 10063 1483404 1190684 2026-08-14T16:29:00Z Michael Romanov 4590 ref 1483404 wikitext text/x-wiki '''Мурғи сафеди русӣ''' ({{lang-ru|Русская белая}}) — зоти [[мурғ]]и тухмдеҳ. Дар [[ИҶШС]] бо роҳи ҷуфтии мурғи Леггорн бо мурғҳои маҳаллии ноҳияҳои марказии РСФСР ба вуҷуд овардаанд. Ҳамчун зот соли [[1953]] тасдиқ шудааст. Пару болаш сафед, пойҳояш зард. Вазни хурӯс 2,8-3 кг, мокиён 2,1-2,2 кг.<ref>{{cite journal|last=Дементьева Н.В., Кудинов А.А., Митрофанова О.В., Станишевская О.И., Терлецкий В.П., Федорова Е.С., Никиткина Е.В., Племяшов К.В.|year=2017|title=Изучение структуры генофондной популяции русской белой породы кур методом геномного SNP-сканирования|url=http://www.agrobiology.ru/6-2017dementeva.html|journal=Сельскохозяйственная биология|volume=52|issue=6|publisher=АНО Редакция журнала «Сельскохозяйственная биология»|pages=1166–1174|language=en|issn=0131-6397|doi=10.15389/agrobiology.2017.6.1166rus|access-date=2026-08-14}}</ref> == Нигаред низ== * [[Мурғ]] == Эзоҳ == {{эзоҳ}} {{хурд}} [[Гурӯҳ:Зотҳои мурғ]] 4iwt18meduanvc8jacnuzv4bpktfsh5 1483405 1483404 2026-08-14T16:50:45Z Michael Romanov 4590 1483405 wikitext text/x-wiki '''Мурғи сафеди русӣ''' ({{lang-ru|Русская белая}}) — зоти [[мурғ]]и тухмдеҳ. Дар [[ИҶШС]] бо роҳи ҷуфтии мурғи Леггорн бо мурғҳои маҳаллии ноҳияҳои марказии РСФСР ба вуҷуд овардаанд. Ҳамчун зот соли [[1953]] тасдиқ шудааст. Пару болаш сафед, пойҳояш зард. Вазни хурӯс 2,8-3 кг, мокиён 2,1-2,2 кг.<ref>{{cite journal|last=Дементьева Н.В., Кудинов А.А., Митрофанова О.В., Станишевская О.И., Терлецкий В.П., Федорова Е.С., Никиткина Е.В., Племяшов К.В.|year=2017|title=Изучение структуры генофондной популяции русской белой породы кур методом геномного SNP-сканирования|url=http://www.agrobiology.ru/6-2017dementeva.html|journal=Сельскохозяйственная биология|volume=52|issue=6|publisher=АНО Редакция журнала «Сельскохозяйственная биология»|pages=1166–1174|language=ru|issn=0131-6397|doi=10.15389/agrobiology.2017.6.1166rus|access-date=2026-08-14}}</ref> == Нигаред низ== * [[Мурғ]] == Эзоҳ == {{эзоҳ}} {{хурд}} [[Гурӯҳ:Зотҳои мурғ]] g50f95huy202it9zocx4afkqonjltq5 0 11694 1483428 1482669 2026-08-15T09:41:09Z InternetArchiveBot 30618 Rescuing 4 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1483428 wikitext text/x-wiki {{1990-2000}}{{Сол|1994}}. {{Новбарии сол|1994}} {{Оғози сол|1994}} {{Сол|1994}} == Руйдодҳо == == [[апрел]] [[1994]] == * '''[[5 апрел|5]]–[[19 апрел]]''' – Дар шаҳри [[Москва]] даври якуми музокироти байни тоҷикон бо иштироки намояндагони [[Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон]] ва [[Иттиҳоди нерӯҳои мухолифини тоҷик]] ([[ИНОТ]]) баргузор гардид. Дар рафти музокирот масъалаҳои оташбас, баргардонидани гурезаҳо ва оғози раванди оштии миллӣ мавриди баррасӣ қарор гирифтанд.<ref>{{Cite web |url=https://mmk.tj/node/1873 |title=Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ – Пешвои миллат |website=mmk.tj |publisher=Маркази миллии қонунгузории назди Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон |lang=tg |accessdate=2026-08-02 }}</ref><ref>{{Cite web |url=https://ncl.tj/node/1873 |title=Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ – Пешвои миллат |website=ncl.tj |publisher=Маркази миллии қонунгузории назди Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон |lang=tg |accessdate=2026-08-02 |archivedate=2026-08-02 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20260802092918/https://ncl.tj/node/1873 }}</ref><ref>История таджикского народа. Том VI. (Новейшая история). Душанбе:«Империал-Групп»,2011. С. 459.</ref><ref>Саъдиев Ш.С. Роль Организации Объединённых Наций в мирном урегулировании внутренних конфликтов в Центральной Азии (На примере Республики Таджикистан). Душанбе,РТСУ,2020. С. 96. </ref> == [[июн]] [[1994]] == * '''[[18 июн|18]] – [[28 июн]]''' – Дар шаҳри [[Теҳрон]] даври дуюми музокироти байни тоҷикон баргузор гардид. Дар анҷоми музокирот Созишнома дар бораи оташбаси муваққатӣ ва қатъ намудани амалиёти ҳарбӣ дар [[марз|сарҳади]] [[Тоҷикистон|Тоҷикистону]] [[Афғонистон]] ва дохили кишвар ба имзо расид.<ref>{{Cite web |url=https://ncl.tj/node/1873 |title=Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ – Пешвои миллат |website=ncl.tj |publisher=Маркази миллии қонунгузории назди Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон |lang=tg |accessdate=2026-08-02 |archivedate=2026-08-02 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20260802092918/https://ncl.tj/node/1873 }}</ref><ref>{{Cite web |url=https://mmk.tj/node/1873 |title=Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ – Пешвои миллат |website=mmk.tj |publisher=Маркази миллии қонунгузории назди Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон |lang=tg |accessdate=2026-08-02 }}</ref><ref>История таджикского народа. Том VI. (Новейшая история). Душанбе:«Империал-Групп»,2011. С. 461.</ref><ref>Усманов И.К. Миростроительство в Таджикистане. Душанбе:«Деваштич»,2006. С. 37-38. </ref> == [[август]] [[1994]] == * [[17 август]] – роҳи оҳани Тоҷикистон таъсис ёфт. == [[сентябр]] [[1994]] == * '''[[7 сентябр]]''' – Дар Иҷлосияи Шӯрои Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон матни [[Суруди миллии Ҷумҳурии Тоҷикистон]] қабул гардид.<ref>{{Cite web |url=https://www.president.tj/tajikistan/constitution |title=Конститутсияи Ҷумҳурии Тоҷикистон |website=www.president.tj |publisher=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон |lang=tg |accessdate=2026-08-02 }}</ref> == [[октябр]] [[1994]] == * '''[[20 октябр]] – [[1 ноябр]]''' – Дар шаҳри [[Исломобод]] даври сеюми музокироти байни тоҷикон баргузор гардид. Дар он масъалаи таъсиси Комиссияи муштарак оид ба татбиқи созишномаи оташбас баррасӣ гардид.<ref>{{Cite web |url=https://mmk.tj/node/1873 |title=Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ – Пешвои миллат |website=mmk.tj |publisher=Маркази миллии қонунгузории назди Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон |lang=tg |accessdate=2026-08-02 }}</ref><ref>История таджикского народа. Том VI. (Новейшая история). Душанбе:«Империал-Групп»,2011. С. 461. </ref><ref>Усманов И.К. Миростроительство в Таджикистане. Душанбе:«Деваштич»,2006. С. 41. </ref> == [[ноябр]] [[1994]] == * '''[[6 ноябр]]''' – Бо роҳи [[раъйпурсӣ|раъйпурсии]] умумихалқӣ [[Конститутсияи Ҷумҳурии Тоҷикистон]] қабул гардид. Бори аввал дар таърихи давлатдории навини [[Тоҷикистон]] [[Қонуни асосии давлат]] тавассути раъйпурсии умумихалқӣ қабул шуда, асосҳои сохтори конститутсионӣ, [[ҳуқуқ|ҳуқуқу]] [[озодӣ|озодиҳои]] [[инсон]] ва [[шахси воқеӣ|шаҳрванд]] ва низоми [[мақомоти давлатӣ]] муқаррар карда шуданд.<ref>{{Cite web |url=https://www.prezident.tj/tajikistan/constitution |title=Конститутсия |website=www.prezident.tj |publisher=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон |lang=tg |accessdate=2026-08-02 |archivedate=2026-08-02 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20260802092601/https://www.prezident.tj/tajikistan/constitution }}</ref><ref>История таджикского народа. Том VI. (Новейшая история). Душанбе:«Империал-Групп»,2011. С. 474-475. </ref> * '''[[6 ноябр]]''' – [[Эмомалӣ Раҳмон]] дар интихоботи умумихалқӣ [[Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон]] интихоб гардид.<ref>{{Cite web |url=https://www.prezident.tj/tajikistan/constitution |title=Конститутсия |website=www.prezident.tj |publisher=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон |lang=tg |accessdate=2026-08-02 |archivedate=2026-08-02 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20260802092601/https://www.prezident.tj/tajikistan/constitution }}</ref>.<ref>История таджикского народа. Том VI. (Новейшая история). Душанбе:«Империал-Групп»,2011. С. 474-475 </ref> == [[декабр]] [[1994]] == * [[10 декабр]] – Анҷумани муассисони ҳизб дар бораи ташкилёбии [[Ҳизби Халқӣ Демократии Тоҷикистон]] қарор қабул намуда, Дар анҷуман Оиннома ва Барномаи [[Ҳизби Халқӣ Демократии Тоҷикистон]] тасдиқ карда шуд.<ref>{{Cite web|url=http://hkhdt.tj/view-page.php?view=1|title= Таърихи ҲХДТ|author=|website=www. asiaplustj |date=|publisher= |lang=tg|accessdate=2025-02-19}}</ref><ref>Ҳотамов Н.Б., Довудӣ Д., Муллоҷонов С., Исоматов М. Таърихи халқи тоҷик (Китоби дарсӣ). – Душанбе,2011, – с. 554.</ref> == Солномаҳои Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон. Солномаи 1994.== Солнома 1994. Соли оғози бозгашт ба Ватан<ref>{{Cite web |url=https://www.prezident.tj/president/films/chronicles/9 |title=Солнома 1994. Соли оғози бозгашт ба Ватан |website=www.prezident.tj |publisher=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон |lang=tg |accessdate=2026-08-01 }}{{Пайванди мурда|date=August 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == Адабиёт == * Ҳотамов Н.Б., Довудӣ Д., Муллоҷонов С., Исоматов М. Таърихи халқи тоҷик (Китоби дарсӣ). – Душанбе,2011, – С. 554-555. == Эзоҳ == {{эзоҳ}} {{новбарӣ}} {{дарахти мақолаҳо|Соли 1994}} {{сол-хурд}} [[Гурӯҳ:Соли 1994]] [[Гурӯҳ:Рӯйдодҳои соли 1994]] [[Гурӯҳ:Рӯйдодҳои солҳои 1990-ум]] sheomflsyrozou6kn0vs4kxg4wa6fen 0 11746 1483431 1482780 2026-08-15T09:46:19Z InternetArchiveBot 30618 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1483431 wikitext text/x-wiki {{1990-2000}}{{Сол|1997}}. {{Новбарии сол|1997}} {{Оғози сол|1997}} == Рӯйдодҳо == == [[январ]] [[1997]] == * '''[[5 январ]] - [[19 январ ]]''' – – Дар шаҳри [[Теҳрон]] даври шашуми музокироти байни [[тоҷикон]] бо иштироки ҳайатҳои [[Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон]] ва [[Иттиҳоди нерӯҳои мухолифини тоҷик]] баргузор гардид. Дар ҷараёни ин давр масъалаҳои бозгашти ихтиёрӣ ва бехатари гурезаҳо, таъмини ҳуқуқу амнияти онҳо ва идомаи раванди оштии миллӣ баррасӣ шуданд. [[13 январ]] ҷонибҳо '''Протокол оид ба масъалаи гурезаҳо'''-ро ба имзо расониданд ва натиҷаҳои музокирот дар изҳороти муштараки ҳайатҳо ҷамъбаст гардиданд.<ref>{{Cite web|url=https://peacemaker.un.org/sites/default/files/document/files/2024/05/tj970113protocolonrefugees.pdf|title=Protocol on refugees, signed in Tehran on 13 January 1997|website=peacemaker.un.org|publisher=United Nations Peacemaker|date=1997-01-13|lang=en|accessdate=2026-08-02}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://peacemaker.un.org/sites/default/files/document/files/2024/05/january20199720joint20statement20by20tajikistand20and20uto20delegation.pdf|title=Joint Statement by the Delegations of the Republic of Tajikistan and the United Tajik Opposition|website=peacemaker.un.org|publisher=United Nations Peacemaker|date=1997-01-20|lang=en|accessdate=2026-08-02}}</ref><ref>Усманов И.К. Миростроительство в Таджикистане. Душанбе:«Деваштич»,2006. С. 65. </ref><ref>Саъдиев Ш.С. Роль Организации Объединённых Наций в мирном урегулировании внутренних конфликтов в Центральной Азии (На примере Республики Таджикистан). Душанбе:РТСУ,2020. С. 97. </ref> == [[феврал]] ва [[март]] [[1997]] == * '''[[21 феврал]] - [[22 феврал]]''' – Дар шаҳри [[Машҳад]] мулоқоти Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон [[Эмомалӣ Раҳмон]] ва роҳбари Иттиҳодияи неруҳои оппозитсиони тоҷик [[Сайид Абдуллоҳи Нурӣ]] баргузор гардид. Дар натиҷаи мулоқот '''Низомномаи Комиссияи оштии миллӣ''' ва '''Протоколи иловагӣ ба Протокол оид ба вазифаҳо ва ваколатҳои асосии Комиссияи оштии миллӣ''' ба мувофиқа расиданд. Ин санадҳо сохтор, ҳайат ва тартиби фаъолияти мақоми асосии татбиқкунандаи созишҳои сулҳро муайян карданд.<ref>{{Cite web|url=https://peacemaker.un.org/sites/default/files/document/files/2024/05/tj961223protocolfunctionspowersofthecommissionnationalreconciliation.pdf|title=Protocol on the Main Functions and Powers of the Commission on National Reconciliation and Additional Protocol adopted following the Mashhad meeting|website=peacemaker.un.org|publisher=United Nations Peacemaker|date=1997-02-21|lang=en|accessdate=2026-08-02}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://khovar.tj/2015/07/iz-oroti-vazorati-adliyai-um-urii-to-ikiston/|title=Изҳороти Вазорати адлияи Ҷумҳурии Тоҷикистон|website=khovar.tj|publisher=АМИТ «Ховар»|date=2015-07-15|lang=tg|accessdate=2026-08-02}}</ref><ref>Усманов И.К. Миростроительство в Таджикистане. Душанбе:«Деваштич»,2006. С. 67-69. </ref><ref>Саъдиев Ш.С. Роль Организации Объединённых Наций в мирном урегулировании внутренних конфликтов в Центральной Азии (На примере Республики Таджикистан). Душанбе,РТСУ,2020. С. 98. </ref> * '''[[26 феврал]] - [[8 март]]''' – Дар шаҳри Москва даври ҳафтуми музокироти байни тоҷикон баргузор гардид. Мавзӯи асосии он масъалаҳои низомӣ, аз ҷумла халъи силоҳ, парокандасозӣ ва ҳамгиро намудани воҳидҳои мусаллаҳи Иттиҳодияи неруҳои оппозитсиони тоҷик ба сохторҳои қудратии давлатӣ буд. 8 март '''Протокол оид ба масъалаҳои низомӣ''' ба имзо расид, ки яке аз санадҳои калидии татбиқи сулҳ гардид.<ref>{{Cite web|url=https://peacemaker.un.org/en/node/9402|title=General Agreement on the Establishment of Peace and National Accord in Tajikistan|website=peacemaker.un.org|publisher=United Nations Peacemaker|date=1997-06-27|lang=en|accessdate=2026-08-02}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://khovar.tj/2015/07/iz-oroti-vazorati-adliyai-um-urii-to-ikiston/|title=Изҳороти Вазорати адлияи Ҷумҳурии Тоҷикистон|website=khovar.tj|publisher=АМИТ «Ховар»|date=2015-07-15|lang=tg|accessdate=2026-08-02}}</ref><ref>Усманов И.К. Миростроительство в Таджикистане. Душанбе:«Деваштич»,2006. С. 70-72. </ref><ref>Саъдиев Ш.С. Роль Организации Объединённых Наций в мирном урегулировании внутренних конфликтов в Центральной Азии (На примере Республики Таджикистан). Душанбе,РТСУ,2020. С. 97. </ref> == [[апрел]] [[1997]] == * '''[[9 апрел]] - [[16 апрел]]''' – Дар шаҳри [[Москва]] марҳилаи якуми даври ҳаштуми музокироти байни тоҷикон баргузор гардид. Ҷонибҳо масъалаҳои сиёсӣ, ислоҳоти сохтори давлатӣ, иштироки намояндагони мухолифин дар мақомоти ҳокимият ва заминаҳои ҳуқуқии фаъолияти ҳизбу ҳаракатҳои сиёсиро муҳокима намуданд. Ин марҳила барои таҳияи Протокол оид ба масъалаҳои сиёсӣ замина гузошт.<ref>{{Cite web|url=https://peacemaker.un.org/en/node/9402|title=General Agreement on the Establishment of Peace and National Accord in Tajikistan|website=peacemaker.un.org|publisher=United Nations Peacemaker|date=1997-06-27|lang=en|accessdate=2026-08-02}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://khovar.tj/2019/06/dilovar-pirnazarzoda-muovini-yakumi-direktori-agentii-to-ikstandart-sul-i-to-ikon-nishonai-hiradi-azalii-millati-to-ik-ast/|title=Сулҳи тоҷикон нишонаи хиради азалии миллати тоҷик аст|website=khovar.tj|publisher=АМИТ «Ховар»|date=2019-06-26|lang=tg|accessdate=2026-08-02}}</ref><ref>Усманов И.К. Миростроительство в Таджикистане. Душанбе:«Деваштич»,2006. С. 74. </ref><ref>Саъдиев Ш.С. Роль Организации Объединённых Наций в мирном урегулировании внутренних конфликтов в Центральной Азии (На примере Республики Таджикистан). Душанбе,РТСУ,2020. С. 97. </ref> == [[май]] [[1997]] == * '''[[16 май]] - [[18 май]]''' – Дар шаҳри [[Бишкек]] мулоқоти Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон [[Эмомалӣ Раҳмон]] ва роҳбари ИНОТ [[Сайид Абдуллоҳи Нурӣ]] баргузор гардид. [[18 май]] ҷонибҳо '''Протокол оид ба масъалаҳои сиёсӣ'''-ро ба имзо расониданд. Санад масъалаҳои ислоҳоти сиёсӣ, иштироки мухолифин дар мақомоти иҷроия, қонунигардонии фаъолияти ҳизбҳои сиёсӣ ва омодагӣ ба интихоботро танзим намуд.<ref>{{Cite web|url=https://peacemaker.un.org/sites/default/files/document/files/2024/05/tj970518protocolpoliticalquestions.pdf|title=Protocol on Political Questions, signed in Bishkek on 18 May 1997|website=peacemaker.un.org|publisher=United Nations Peacemaker|date=1997-05-18|lang=en|accessdate=2026-08-02}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://peacemaker.un.org/en/node/9402|title=General Agreement on the Establishment of Peace and National Accord in Tajikistan|website=peacemaker.un.org|publisher=United Nations Peacemaker|date=1997-06-27|lang=en|accessdate=2026-08-02}}</ref> <ref>Усманов И.К. Миростроительство в Таджикистане. Душанбе:«Деваштич»,2006. С. 77-79. </ref><ref>Саъдиев Ш.С. Роль Организации Объединённых Наций в мирном урегулировании внутренних конфликтов в Центральной Азии (На примере Республики Таджикистан). Душанбе:РТСУ,2020. С. 98. </ref> * '''[[22 май]] - [[28 май]]''' – Баргузории марҳилаи 2. Дар шаҳри [[Москва]] марҳилаи дуюми даври ҳаштуми музокироти байни [[тоҷикон]] баргузор гардид. Ҷонибҳо масъалаҳои кафолати татбиқи маҷмӯи созишҳои бадастомада ва механизми назорати байналмилалии раванди сулҳро баррасӣ намуданд. [[28 май]] '''Протокол дар бораи кафолатҳои татбиқи Созишномаи умумии истиқрори сулҳ ва ризоияти миллӣ''' ба имзо расид; тибқи он [[СММ]] ва Гурӯҳи тамоси давлатҳо ва созмонҳои кафил дар назорати иҷрои созишҳо иштирок мекарданд.<ref>{{Cite web|url=https://peacemaker.un.org/en/node/9403|title=Protocol on the Guarantees of Implementation of the General Agreement on the Establishment of Peace and National Accord in Tajikistan|website=peacemaker.un.org|publisher=United Nations Peacemaker|date=1997-05-28|lang=en|accessdate=2026-08-02}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://press.un.org/en/1997/19970612.sc6382.html|title=Security Council extends mandate of United Nations Mission of Observers in Tajikistan|website=press.un.org|publisher=United Nations|date=1997-06-12|lang=en|accessdate=2026-08-02}}</ref><ref>Усманов И.К. Миростроительство в Таджикистане. Душанбе:«Деваштич»,2006. С. 75-77. </ref><ref>Саъдиев Ш.С. Роль Организации Объединённых Наций в мирном урегулировании внутренних конфликтов в Центральной Азии (На примере Республики Таджикистан). Душанбе:РТСУ,2020. С. 97. </ref> == [[июн]] [[1997]] == * '''[[23 июн]] - [[27 июн]]''' – Дар шаҳри Москва мулоқоти хотимавии Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон [[Эмомалӣ Раҳмон]] ва роҳбари ИНОТ [[Сайид Абдуллоҳи Нурӣ]] баргузор гардид. Дар ин марҳила санадҳои қаблан баимзорасида ҷамъбаст шуда, матни ниҳоии Созишномаи умумӣ барои имзо омода гардид.<ref>{{Cite web|url=https://peacemaker.un.org/sites/default/files/document/files/2024/05/tj970627generalagreementontheestablishmentpeacenationalaccordintajikistan.pdf|title=General Agreement on the Establishment of Peace and National Accord in Tajikistan|website=peacemaker.un.org|publisher=United Nations Peacemaker|date=1997-06-27|lang=en|accessdate=2026-08-02}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://khovar.tj/2019/06/dilovar-pirnazarzoda-muovini-yakumi-direktori-agentii-to-ikstandart-sul-i-to-ikon-nishonai-hiradi-azalii-millati-to-ik-ast/|title=Сулҳи тоҷикон нишонаи хиради азалии миллати тоҷик аст|website=khovar.tj|publisher=АМИТ «Ховар»|date=2019-06-26|lang=tg|accessdate=2026-08-02}}</ref><ref>Усманов И.К. Миростроительство в Таджикистане. Душанбе:«Деваштич»,2006. С. 80-81.</ref> * '''[[27 июн]]''' Пас аз чанд соли музокироти байни Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон ва Иттиҳодияи неруҳои оппозитсиони тоҷик дар шаҳри Москва Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон [[Эмомалӣ Раҳмон]] ва роҳбари ИНОТ [[Сайид Абдуллоҳи Нурӣ]] '''Созишномаи умумии истиқрори сулҳ ва ризоияти миллӣ дар Тоҷикистон'''-ро ба имзо расониданд. Созишнома маҷмӯи санадҳои қаблан қабулшуда оид ба масъалаҳои сиёсӣ, низомӣ, гурезаҳо, Комиссияи оштии миллӣ ва кафолатҳои татбиқи сулҳро муттаҳид намуда, марҳилаи асосии муқовимати мусаллаҳонаро хотима бахшид.<ref>{{Cite web|url=https://peacemaker.un.org/en/node/9402|title=General Agreement on the Establishment of Peace and National Accord in Tajikistan|website=peacemaker.un.org|publisher=United Nations Peacemaker|date=1997-06-27|lang=en|accessdate=2026-08-02}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.president.tj/event_by_theme/internal_politics/national_unity/26050|title=Паёми шодбошӣ ба муносибати Рӯзи ваҳдати миллӣ|website=www.president.tj|publisher=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон|date=2022-06-26|lang=tg|accessdate=2026-08-02}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://peacekeeping.un.org/sites/default/files/past/unmot/UnmotB.htm|title=United Nations Mission of Observers in Tajikistan: Background|website=peacekeeping.un.org|publisher=United Nations|lang=en|accessdate=2026-08-02}}</ref><ref>История таджикского народа. Том VI. (Новейшая история). Душанбе:«Империал-Групп»,2011. С. 472 </ref><ref>Саъдиев Ш.С. Роль Организации Объединённых Наций в мирном урегулировании внутренних конфликтов в Центральной Азии (На примере Республики Таджикистан). Душанбе,РТСУ,2020. С. 24,87,101. </ref> '''[[27 июн]]''' — Санаи имзои Созишномаи умумӣ баъдан дар Ҷумҳурии Тоҷикистон ҳамчун '''Рӯзи ваҳдати миллӣ''' муқаррар гардид. Ин рӯз ҳамасола ҳамчун рамзи хотимаи муқовимати дохилӣ, барқарор шудани сулҳ ва таҳкими ягонагии ҷомеа таҷлил карда мешавад.<ref>{{Cite web|url=https://www.president.tj/event_by_theme/internal_politics/national_unity/35119|title=Паёми шодбошӣ ба муносибати Рӯзи ваҳдати миллӣ|website=www.president.tj|publisher=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон|date=2023-06-26|lang=tg|accessdate=2026-08-02}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://president.tj/node/9635|title=Суханронӣ ба муносибати солгарди Созишномаи умумии истиқрори сулҳ ва ризоияти миллӣ|website=president.tj|publisher=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон|lang=tg|accessdate=2026-08-02}}</ref>[[27 июн]] — «[[Рӯзи ваҳдати миллӣ]]»''' дар [[Тоҷикистон|Ҷумҳурии Тоҷикистон]] эълон шудааст.<ref>Қонунҳо ва Қарорҳо.[http://www.parlament.tj Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20210801143249/https://www.parlament.tj/ |date=2021-08-01 }}</ref> == [[июл]] [[1997]] == * '''[[7 июл]]''' – Тибқи Созишномаи умумӣ, то [[7 июл]] бояд дар шаҳри [[Москва]] нахустин ҷаласаи [[Комиссияи оштии миллӣ]] даъват ва лоиҳаи санади афви умумӣ баррасӣ мегардид. Комиссия мақоми асосии татбиқи созишҳои сулҳ дар давраи гузариш ба ҳисоб мерафт. Фаъолияти мунтазами Комиссияи оштии миллӣ дар шаҳри [[Душанбе]] баъдтар, моҳи сентябри соли 1997, оғоз ёфт.<ref>{{Cite web|url=https://peacemaker.un.org/sites/default/files/document/files/2024/05/tj970627generalagreementontheestablishmentpeacenationalaccordintajikistan.pdf|title=General Agreement on the Establishment of Peace and National Accord in Tajikistan|website=peacemaker.un.org|publisher=United Nations Peacemaker|date=1997-06-27|lang=en|accessdate=2026-08-02}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://press.un.org/en/1997/19971114.sc6443.html|title=Security Council expands size and mandate of United Nations Mission of Observers in Tajikistan|website=press.un.org|publisher=United Nations|date=1997-11-14|lang=en|accessdate=2026-08-02}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.osce.org/tajikistan/58518|title=First meeting on constitutional amendments in Tajikistan|website=osce.org|publisher=Organization for Security and Co-operation in Europe|date=1997-10-08|lang=en|accessdate=2026-08-02}}.</ref><ref>История таджикского народа. Том VI. (Новейшая история). Душанбе:«Империал-Групп»,2011. С. 472-473 </ref><ref>Саъдиев Ш.С. Роль Организации Объединённых Наций в мирном урегулировании внутренних конфликтов в Центральной Азии (На примере Республики Таджикистан). Душанбе,РТСУ,2020. С. 88-90. </ref> * '''[[18 июл]]''' – Дар шаҳри [[Душанбе]] Конференсияи таъсисии '''Ҳаракати ваҳдати миллӣ ва эҳёи Тоҷикистон''' баргузор гардид. [[Эмомалӣ Раҳмон]] раиси Ҳаракат интихоб шуд. Ҳадафи он таҳкими сулҳу субот, муттаҳид намудани қишрҳои гуногуни ҷомеъа ва мусоидат ба татбиқи сиёсати ваҳдати миллӣ буд.<ref>{{Cite web|url=https://khovar.tj/2018/06/emomali-ra-mon-k-zai-va-dat-lorapvaz-hok-ne-az-zar-ast/|title=Эмомалӣ Раҳмон: «Кӯзаи ваҳдат аз хок не, аз зар аст!»|website=khovar.tj|publisher=АМИТ «Ховар»|date=2018-06-25|lang=tg|accessdate=2026-08-02}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://khovar.tj/2025/06/dar-osorhonai-mill-g-shai-doimoamalkunanda-va-dati-mill-tashkil-gardidaast/|title=Дар Осорхонаи миллӣ гӯшаи доимоамалкунандаи «Ваҳдати миллӣ» ташкил гардидааст|website=khovar.tj|publisher=АМИТ «Ховар»|date=2025-06-27|lang=tg|accessdate=2026-08-02}}</ref><ref>История таджикского народа. Том VI. (Новейшая история). Душанбе:«Империал-Групп»,2011. С. 481. </ref> == [[сентябр]] [[1997]] == * [[8 сентябр]] – Бо фармонҳои Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон ба устод [[Садриддин Айнӣ]] ва академик [[Бобоҷон Ғафуров]] унвони олии давлатии '''«[[Қаҳрамони Тоҷикистон]]»''' дода шуд. Ин иқдом ҳамчун эътирофи саҳми бузурги онҳо дар ташаккули худшиносии миллӣ, рушди адабиёту фарҳанг ва таҳқиқи таърихи халқи тоҷик арзёбӣ гардид.<ref>{{Cite web|url=https://www.president.tj/node/32063|title=Суханронӣ ба ифтихори академик Бобоҷон Ғафуров|website=www.president.tj|publisher=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон|lang=tg|accessdate=2026-08-02}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://president.tj/node/6616|title=Суханронӣ бахшида ба устод Садриддин Айнӣ|website=president.tj|publisher=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон|lang=tg|accessdate=2026-08-02}}</ref><ref>Ҳотамов Н.Б., Довудӣ Д., Муллоҷонов С., Исоматов М. Таърихи халқи тоҷик (Китоби дарсӣ). – Душанбе,2011, – с. 555.</ref> == Солномаҳои Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон. Солномаи 1997.== Солнома 1997. Соли бозгашти сулҳ<ref>{{Cite web|url=https://www.prezident.tj/president/films/chronicles/12|title=Солнома 1997. Соли бозгашти сулҳ|website=www.prezident.tj|publisher=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон|lang=tg|accessdate=2026-08-01|archivedate=2026-08-03|archiveurl=https://web.archive.org/web/20260803085132/https://www.prezident.tj/president/films/chronicles/12}}</ref> == Эзоҳ == {{эзоҳ}} {{новбарӣ}} {{дарахти мақолаҳо|Соли 1997}} {{сол-хурд}} [[Гурӯҳ:Соли 1997]] [[Гурӯҳ:Рӯйдодҳои соли 1997]] [[Гурӯҳ:Рӯйдодҳои солҳои 1990-ум]] l8bkaja2beottzw8c2tx3pgkiepd0cj 0 11747 1483430 1482813 2026-08-15T09:44:43Z InternetArchiveBot 30618 Rescuing 1 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1483430 wikitext text/x-wiki {{1990-2000}}{{Сол|1996}} {{Новбарии сол|1996}} {{Оғози сол|1996}} {{Сол|1996}} == Рӯйдодҳо == == [[март]] [[1996]] == * '''[[9 март]]''' – 30 ташкилоти ҷамъиятию сиёсӣ «[[Аҳдномаи ризоияти ҷомеаи Тоҷикистон]]»-ро ба имзо расониданд. Ин [[ҳуҷҷат|санади]] сиёсӣ барои муттаҳид сохтани неруҳои [[ҷомеъа]] ҷиҳати барқарор намудани [[сулҳ|сулҳу]] субот, таҳкими [[ваҳдат|ваҳдати]] [[миллат|миллӣ]] ва дастгирии раванди музокироти байни [[тоҷикон]] аҳамияти муҳим дошт.<ref>{{Cite web |url=https://www.president.tj/taxonomy/term/42 |title=Сулҳ ва ваҳдати миллӣ |website=www.president.tj |publisher=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон |lang=tg |accessdate=2026-08-02 }}</ref><ref>{{Cite web |url=https://mmk.tj/node/1873 |title=Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ – Пешвои миллат |website=mmk.tj |publisher=Маркази миллии қонунгузории назди Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон |lang=tg |accessdate=2026-08-02 }}</ref> * '''[[13 март]]''' – Кодекси замини Ҷумҳурии Тоҷикистон қабул гардид. [[Кодекс]] асосҳои ҳуқуқии муносибатҳои замин, тартиби истифода, ҳифз ва идоракунии захираҳои заминро муайян намуда, яке аз санадҳои калидии ислоҳоти аграрӣ дар давраи аввали [[истиқлолият]] гардид.<ref>{{Cite web |url=https://adlia.tj |title=Кодекси замини Ҷумҳурии Тоҷикистон |website=adlia.tj |publisher=Вазорати адлияи Ҷумҳурии Тоҷикистон |lang=tg |accessdate=2026-08-02 }}</ref> == [[апрел]] [[1996]] == * '''[[8 апрел]]''' – Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи ҳимояи соҳибкорони хурд» мавриди амал қарор гирифт. [[Қонун]] ба рушди [[соҳибкор|соҳибкории хурд]], ҳифзи [[ҳуқуқ]]у манфиатҳои [[соҳибкорон]] ва ташаккули муҳити мусоиди иқтисоди [[корофаринӣ]] мусоидат намуд.<ref>{{Cite web |url=https://adlia.tj |title=Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи ҳимояи соҳибкорони хурд» |website=adlia.tj |publisher=Вазорати адлияи Ҷумҳурии Тоҷикистон |lang=tg |accessdate=2026-08-02 }}</ref> == [[май]] [[1996]] == * '''[[12 май]]''' – Ҷумҳурии Тоҷикистон ба [[Созмони ҳамкории иқтисодӣ]] (ЭКО) шомил гардид. Узвият дар ин [[созмон]] барои густариши ҳамкориҳои иқтисодӣ, нақлиётӣ, тиҷоратӣ ва сармоягузорӣ бо давлатҳои минтақа замина фароҳам овард.<ref>{{Cite web |url=https://www.president.tj |title=Ҳамкориҳои байналмилалии Ҷумҳурии Тоҷикистон |website=www.president.tj |publisher=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон |lang=tg |accessdate=2026-08-02 }}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.eco.int |title=Economic Cooperation Organization |website=www.eco.int |publisher=Economic Cooperation Organization |lang=en |accessdate=2026-08-02 }}</ref> == [[июн]] [[1996]] == * '''[[15 июн]]''' – [[Ҳизби Сотсиалистии Тоҷикистон]] таъсис дода шуд. Ҳизб ҳамчун яке аз ҳизбҳои сиёсии расман ба қайдгирифтаи ҷумҳурӣ фаъолияти худро оғоз намуда, дар ҳаёти сиёсии кишвар иштирок кард.<ref>{{Cite web |url=https://minjust.tj |title=Вазорати адлияи Ҷумҳурии Тоҷикистон |website=minjust.tj |publisher=Вазорати адлияи Ҷумҳурии Тоҷикистон |lang=tg |accessdate=2026-08-02 }}</ref> == [[сентябр]] [[1996]] == * '''[[14 сентябр]]''' – Дар шаҳри [[Душанбе]] [[Донишгоҳи славянии Россия ва Тоҷикистон]] таъсис дода шуд. Донишгоҳ дар асоси Созишномаи байниҳукуматии Ҷумҳурии Тоҷикистон ва Федератсияи Россия ташкил гардида, ба яке аз муассисаҳои муҳими таҳсилоти олии байналмилалӣ дар Тоҷикистон табдил ёфт.<ref>{{Cite web |url=https://www.president.tj |title=Ҳамкориҳои Ҷумҳурии Тоҷикистон ва Федератсияи Россия |website=www.president.tj |publisher=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон |lang=tg |accessdate=2026-08-02 }}</ref> == [[декабр]] [[1996]] == * '''[[5 декабр]]''' – Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи Бонки миллии Тоҷикистон» қабул гардид. Қонун мақоми ҳуқуқӣ, вазифаҳо, ваколат ва принсипҳои фаъолияти Бонки миллии Тоҷикистонро муайян намуда, заминаи ҳуқуқии татбиқи сиёсати ягонаи пулию қарзии давлатро фароҳам овард.<ref>{{Cite web |url=https://nbt.tj/tg/ |title=Бонки миллии Тоҷикистон |website=nbt.tj |publisher=Бонки миллии Тоҷикистон |lang=tg |accessdate=2026-08-02 }}{{Пайванди мурда|date=August 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{Cite web |url=https://adlia.tj |title=Қонунҳои Ҷумҳурии Тоҷикистон |website=adlia.tj |publisher=Вазорати адлияи Ҷумҳурии Тоҷикистон |lang=tg |accessdate=2026-08-02 }}</ref> * '''[[10 декабр]] - [[11 декабр]]''' – – Дар маҳалли Хусдеҳ (Афғонистон) мулоқоти Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон Эмомалӣ Раҳмон ва роҳбари Иттиҳодияи неруҳои оппозитсиони тоҷик Саид Абдуллоҳи Нурӣ баргузор гардид. Дар натиҷаи мулоқот Протокол оид ба танзими вазъият дар минтақаи низоъ ба имзо расида, ҷонибҳо ҷиҳати таҳкими оташбас, идомаи раванди оштии миллӣ ва омодасозии Созишномаи умумии сулҳ ба мувофиқа расиданд.<ref>{{Cite web |url=https://peacemaker.un.org/tajikistan-agreement-khostdeh1996 |title=Protocol on the Basic Principles for Establishing Peace and National Accord in Tajikistan |website=UN Peacemaker |publisher=United Nations |lang=en |accessdate=2026-08-02 }}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.president.tj/taxonomy/term/42 |title=Сулҳ ва ваҳдати миллӣ |website=www.president.tj |publisher=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон |lang=tg |accessdate=2026-08-02 }}</ref><ref>Усманов И.К. Миростроительство в Таджикистане. Душанбе:«Деваштич»,2006. С. 61. </ref><ref>Саъдиев Ш.С. Роль Организации Объединённых Наций в мирном урегулировании внутренних конфликтов в Центральной Азии (На примере Республики Таджикистан). Душанбе,РТСУ,2020. С. 98. </ref> * '''декабр''' – [[Ҷумҳурии Тоҷикистон]] дар ҳайати панҷ давлат – [[Ҷумҳурии Мардумии Чин]], [[Федератсияи Русия]], [[Ҷумҳурии Қазоқистон]] ва [[Ҷумҳурии Қирғизистон]] ба ташаккули механизми ҳамкории минтақавӣ, ки баъдтар бо номи '''«Панҷгонаи Шанхай»''' маъруф гардид, ҳамроҳ шуд. Ин ташаббус ба таҳкими эътимод дар минтақаи сарҳадӣ ва рушди ҳамкориҳои амниятӣ байни давлатҳои иштироккунанда мусоидат намуд.<ref>{{Cite web |url=https://eng.sectsco.org/ |title=History of the Shanghai Cooperation Organization |website=Shanghai Cooperation Organization |publisher=SCO Secretariat |lang=en |accessdate=2026-08-02 }}</ref><ref>Ҳотамов Н.Б., Довудӣ Д., Муллоҷонов С., Исоматов М. Таърихи халқи тоҷик (Китоби дарсӣ). – Душанбе,2011, – с. 554-555.</ref> * '''[[23 декабр]]''' – – Дар шаҳри [[Москва]] мулоқоти Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон [[Эмомалӣ Раҳмон]] ва роҳбари Иттиҳодияи неруҳои оппозитсиони тоҷик [[Сайид Абдуллоҳи Нурӣ]] баргузор гардид. Дар анҷоми мулоқот ҷонибҳо Созишномаи Москва-ро ба имзо расонида, оид ба идомаи татбиқи чораҳои эътимодсоз, таҳкими сулҳ ва суръат бахшидан ба раванди музокироти байни тоҷикон ба мувофиқа расиданд.<ref>{{Cite web |url=https://peacemaker.un.org/tajikistan-moscow-agreement1996 |title=Agreement following the Meeting between the President of Tajikistan and the Leader of the United Tajik Opposition |website=UN Peacemaker |publisher=United Nations |lang=en |accessdate=2026-08-02 }}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.president.tj/taxonomy/term/42 |title=Сулҳ ва ваҳдати миллӣ |website=www.president.tj |publisher=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон |lang=tg |accessdate=2026-08-02 }}</ref><ref>Усманов И.К. Миростроительство в Таджикистане. Душанбе:«Деваштич»,2006. С. 62-64. </ref><ref>Саъдиев Ш.С. Роль Организации Объединённых Наций в мирном урегулировании внутренних конфликтов в Центральной Азии (На примере Республики Таджикистан). Душанбе,РТСУ,2020. С. 98. </ref> * '''[[Соли 1996]]''' – дар [[вилояти Суғд]] корхонаи муштараки «Кобул–Тоҷиктекстил» бо иштироки сармояи [[Ҷумҳурии Корея]] таъсис дода шуд. Корхона ба истеҳсоли маҳсулоти нассоҷӣ ва рушди ҳамкориҳои иқтисодии байналмилалии Ҷумҳурии Тоҷикистон мусоидат намуд.<ref>{{Cite web|url=https://www.khovar.tj/ |title=Бойгонии хабарҳои иқтисодии Тоҷикистон |website=khovar.tj |publisher=АМИТ «Ховар» |lang=tg |accessdate=2026-08-02 }}</ref> == Солномаҳои Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон. Солномаи 1996.== Солнома 1996. Соли талошҳо барои сулҳу осоиш<ref>{{Cite web|url=https://www.prezident.tj/president/films/chronicles/11|title=Солнома 1996. Соли талошҳо барои сулҳу осоиш|website=www.prezident.tj|publisher=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон|lang=tg|accessdate=2026-08-01|archivedate=2026-08-02|archiveurl=https://web.archive.org/web/20260802151902/https://www.prezident.tj/president/films/chronicles/11}}</ref> == Эзоҳ == {{эзоҳ}} {{дарахти мақолаҳо|Соли 1996}} {{сол-хурд}} [[Гурӯҳ:Соли 1996]] [[Гурӯҳ:Рӯйдодҳои соли 1996]] [[Гурӯҳ:Рӯйдодҳои солҳои 1990-ум]] 38icv2lcshk3r4aqumtlch0p1fbndcr 0 11748 1483427 1482816 2026-08-15T09:36:16Z InternetArchiveBot 30618 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1483427 wikitext text/x-wiki {{1990-2000}}{{Сол|1993}}. {{Новбарии сол|1993}} {{Оғози сол|1993}} {{Сол|1993}} == Рӯйдодҳо == == [[январ]] [[1993]] == * [[4 январ]] – зимни сафари расмии Раиси Шӯрои Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон [[Эмомалӣ Раҳмон]] ба шаҳри [[Тошканд]] миёни [[Ҷумҳурии Тоҷикистон]] ва [[Ҷумҳурии Ӯзбекистон]] '''Созишнома дар бораи дӯстӣ, ҳамкорӣ ва ёрии байниҳамдигарӣ''' ба имзо расид. Ин санад оғози марҳилаи нави муносибатҳои байнидавлатии ду кишвар баъди соҳибистиқлолӣ гардид.<ref>{{Cite web |url=https://www.president.tj |title=Муносибатҳои Ҷумҳурии Тоҷикистон ва Ҷумҳурии Ӯзбекистон |website=www.president.tj |publisher=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон |lang=tg |accessdate=2026-08-01 }}</ref><ref>Назриев Д., Саттаров И. Республика Таджикистан: история независимости. Год 1993-й (хроника событий). Т. 3. Душанбе, 2006. С. 7</ref> * '''Январ''' – Дафтари намояндагии [[Созмони Милали Муттаҳид]] дар [[Ҷумҳурии Тоҷикистон]] фаъолияти худро дар шаҳри [[Душанбе]] оғоз намуд, ки барои ҳамоҳангсозии барномаҳои башардӯстона ва рушди ҳамкориҳои байналмилалӣ аҳамияти муҳим дошт.<ref>{{Cite web |url=https://khovar.tj |title=Ҳамкории Ҷумҳурии Тоҷикистон бо Созмони Милали Муттаҳид |website=khovar.tj |publisher=Агентии миллии иттилоотии Тоҷикистон «Ховар» |lang=tg |accessdate=2026-08-01 }}</ref> <ref>История таджикского народа. Том VI. (Новейшая история).– Душанбе:«Империал-Групп»,2011. С. 455 </ref> * * '''Январ''' – [[Сохтмон|Сохтмони]] роҳи оҳани [[Қӯрғонтеппа]] – [[Сангтӯда]] – [[Данғара]] – [[Восеъ]] – [[Кӯлоб]] ҳамчун яке аз лоиҳаҳои муҳими инфрасохтории ҷумҳурӣ оғоз гардид.<ref>{{Cite web |url=https://khovar.tj |title=Таърихи рушди соҳаи нақлиёти Ҷумҳурии Тоҷикистон |website=khovar.tj |publisher=АМИТ «Ховар» |lang=tg |accessdate=2026-08-01 }}</ref>. == [[феврал]] [[1993]] == * '''[[23 феврал]]''' – [[Қувваҳои Мусаллаҳи Ҷумҳурии Тоҷикистон]] дар заминаи воҳидҳои «Ҷабҳаи халқии Тоҷикистон» таъсис дода шуданд. Бо қарори мақомоти давлатӣ [[23 феврал]] ҳамчун — [[Рӯзи Қувваҳои Мусаллаҳи Ҷумҳурии Тоҷикистон]] эълон гардид. <ref>{{Cite web |url=https://www.president.tj |title=Рӯзи Қувваҳои Мусаллаҳи Ҷумҳурии Тоҷикистон |website=www.president.tj |publisher=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон |lang=tg |accessdate=2026-08-01 }}</ref> == [[май]] [[1993]] == * '''[[8 май]]''' – Дар натиҷаи омадани сел сарбанди муваққатии 40 метраи [[НБО Роғун|Неругоҳи барқи обии «Роғун»]] вайрон гардид, ки ба идомаи корҳои сохтмонӣ таъсири ҷиддӣ расонд.<ref>{{Cite web |url=https://khovar.tj |title=Таърихи сохтмони НБО «Роғун» |website=khovar.tj |publisher=АМИТ «Ховар» |lang=tg |accessdate=2026-08-01 }}</ref> == [[июн]] [[1993]] == * '''[[23 июн]]''' – Бо Қарори Шӯрои Вазирони Ҷумҳурии Тоҷикистон [[Академияи мусиқии Ҷумҳурии Тоҷикистон]] ҳамчун муассисаи олии таълимию илмӣ дар шаҳри [[Хуҷанд]] таъсис дода шуд.<ref>{{Cite web |url=https://khovar.tj |title=Таърихи Академияи мусиқии Тоҷикистон |website=khovar.tj |publisher=АМИТ «Ховар» |lang=tg |accessdate=2026-08-01 }}</ref> == [[август]] [[1993]] == * '''[[Август]]''' – Даври нави музокироти байни намояндагони [[Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон]] ва [[ИНОТ|Иттиҳоди неруҳои мухолифин]] баргузор гардида, мавқеи тарафҳо барои идомаи музокироти байни тоҷикон мушаххас карда шуд.<ref>{{Cite web |url=https://www.president.tj |title=Таърихи раванди сулҳи тоҷикон |website=www.president.tj |publisher=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон |lang=tg |accessdate=2026-08-01 }}</ref> * '''[[7 август]]''' – Дар шаҳри [[Москва]] сарони давлатҳои [[Русия]], [[Қазоқистон]], [[Қирғизистон]], [[Ӯзбекистон]] ва [[Тоҷикистон]] «Созишнома оид ба таъсиси Қувваҳои дастаҷамъии сулҳхоҳ барои ҳифзи сарҳади Тоҷикистон ва Афғонистон»-ро ба имзо расониданд.<ref>{{Cite web |url=https://www.president.tj |title=Таърихи ҳамкории Тоҷикистон дар соҳаи амнияти минтақавӣ |website=www.president.tj |publisher=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон |lang=tg |accessdate=2026-08-01 }}</ref> == [[декабр]] [[1993]] == * '''[[18 декабр]]''' – [[Сафорати Ҷумҳурии Тоҷикистон дар Федератсияи Русия]] расман ифтитоҳ гардид, ки дар рушди муносибатҳои дипломатии ду давлат нақши муҳим бозид.<ref>{{Cite web |url=https://www.president.tj |title=Муносибатҳои Ҷумҳурии Тоҷикистон ва Федератсияи Русия |website=www.president.tj |publisher=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон |lang=tg |accessdate=2026-08-01 }}</ref> * '''[[27 декабр]]''' – Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи маориф» қабул гардид, ки асосҳои ҳуқуқии сиёсати давлатӣ дар соҳаи маорифро муайян намуд.<ref>{{Cite web |url=https://www.adlia.tj |title=Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи маориф» |website=www.adlia.tj |publisher=Вазорати адлияи Ҷумҳурии Тоҷикистон |lang=tg |accessdate=2026-08-01 }}</ref> * '''[[28 декабр]]''' – Дар Иҷлосияи Шӯрои Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон [[Нишони давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон]] қабул гардид.<ref>{{Cite web |url=https://www.president.tj |title=Рамзҳои давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон |website=www.president.tj |publisher=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон |lang=tg |accessdate=2026-08-01 }}</ref><ref>Ҳотамов Н.Б., Довудӣ Д., Муллоҷонов С., Исоматов М. Таърихи халқи тоҷик (Китоби дарсӣ). – Душанбе,2011, – с. 553-554.</ref> == Филмнома.Солномаҳои Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон == '''Солнома 1993. Соли оғози сулҳсозӣ'''<ref>{{Cite web |url=https://www.prezident.tj/president/films/chronicles/8 |title=Солнома 1993. Соли оғози сулҳсозӣ |website=www.prezident.tj |publisher=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон |lang=tg |accessdate=2026-08-01 |archivedate=2026-08-01 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20260801174929/https://www.prezident.tj/president/films/chronicles/8 }}</ref> == Адабиёт == * Ҳотамов Н.Б., Довудӣ Д., Муллоҷонов С., Исоматов М. Таърихи халқи тоҷик (Китоби дарсӣ). – Душанбе,2011, – С. 553-554. == Эзоҳ == {{эзоҳ}} {{новбарӣ}} {{дарахти мақолаҳо|Соли 1993}} {{сол-хурд}} [[Гурӯҳ:Соли 1993]] [[Гурӯҳ:Рӯйдодҳои соли 1993]] [[Гурӯҳ:Рӯйдодҳои солҳои 1990-ум]] mpkiji9abjmvkvdk34sj0vknt7m1qzk 0 21339 1483408 1483175 2026-08-14T22:04:21Z InternetArchiveBot 30618 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1483408 wikitext text/x-wiki {{Ходими давлатӣ}} '''Раҳмонзода Абдулғаффор Азиз''' (зод. [[29 март]]и [[1961]], [[деҳаи Андароб]]и [[ноҳияи Кӯлоб]]) — ходими давлатӣ, Вакили Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон (2015-2020), узви Маҷлиси миллии Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон (2014-2015) == Зиндагинома == Абдулғаффор Раҳмонзода 29 марти соли 1961 дар деҳаи Андароби шаҳри Кӯлоб, таваллуд ёфтааст. Миллаташ тоҷик. Ӯ соли 1978 мактаби миёнаи № 11 шаҳри Кӯлобро хатм намудааст. Соли 1978 ба Донишгоҳи инженерҳои ирригатсия ва механизатсияи хоҷагии қишлоқи шаҳри Тошканд дохил шуда, онро соли 1983 бо ихтисоси инженер-заминсоз хатм намудааст. Соли 2002 Донишгоҳи миллии Тоҷикистонро бо ихтисоси "Иқтисодчӣ" хатм намудааст. == Корнома == Солҳои 1983—1984 ба ҳайси иқтисодчии гурӯҳ оид ба татбиқи пешравии илм ва техникаи Раёсати кишоварзии вилояти Кӯлоб кор кардааст. Аз соли 1984 то соли 1988 дар вазифаҳои Котиби кумитаи комсомолии хоҷагии ба номи Жданови ноҳияи Кӯлоб, инструктори шуъбаи ташкилотҳои комсомолии Кумитаи комсомолии вилояти Кӯлоб, Мудири Шуъбаи ташкилотҳои комсомолии Кумитаи комсомолии шаҳри Кӯлоб, Инструктори Шуъбаи ташкилотҳои комсомолии Кумитаи комсомолии вилояти Брести Ҷумҳурии Белоруссия, Мудири Кобинети корҳои комсомолии Кумитаи комсомолии вилояти Кӯлоб, Инструктори шуъбаи ташкилии Кумитаи ҳизби коммунисти шаҳри Кӯлоб фаъолият намудааст. Аз соли 1988 то соли 1993 дар вазифаҳои Котиби якуми Кумитаи комсомолии шаҳри Кӯлоб ва Раиси Иттифоқи ҷавонони шаҳри Кӯлоб интихоб гардида, кор намудааст. Таи солҳои 1993—1996 дар вазифаҳои Мудири Сектори аграрии Корпоратсияи истеҳсолии «Кӯлоб» ва Директори Корхонаи муштараки «Ориёно» кор намудааст. Аз соли 1996 то соли 2005 дар вазифаҳои мутахассис ва Сардори шуъбаи инвеститсияҳои хориҷии Раёсати ташкил ва ҳамоҳангсозии робитаҳои хориҷии Вазорати иқтисод ва робитаҳои иқтисоди хориҷии Ҷумҳурии Тоҷикистон, Сардори шуъбаи инвеститсияҳои берунаи Раёсати сиёсати сармоягузории Вазорати иқтисод ва робитаҳои иқтисоди хориҷии Ҷумҳурии Тоҷикистон ва Сардори Раёсати инвеститсияҳои хориҷии Вазорати иқтисод ва савдои Ҷумҳурии Тоҷикистон фаъолият намудааст. Соли 2001 Донишгоҳи миллии Ҷумҳурии Тоҷикистонро бо ихтисоси иқтисодчӣ хатм намудааст. Аз соли 2005 то соли 2006 бо қарорҳои Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон дар вазифаҳои муовини Вазири иқтисод ва савдои Ҷумҳурии Тоҷикистон ва муовини Вазири рушди иқтисод ва савдои Ҷумҳурии Тоҷикистон кор намудааст. Таи солҳои 2009—2010 бо қарори Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон дар вазифаи муовини аввали Раиси Кумитаи давлатии сармоягузорӣ ва идораи амволи давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон адои хидмат намудааст. Солҳои 2010—2012 дар вазифаи муовини Раиси вилояти Хатлон кор намуда, вакили Маҷлиси вакилони халқи вилояти Хатлон интихоб гардидааст. Аз соли 2012 то соли 2015 бо Фармонҳои Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон дар вазифаи иҷрокунандаи Раис ва Раиси шаҳри Кӯлоб фаъолият намуда, вакили Маҷлиси вакилони халқи шаҳри Кӯлоб интихоб гардидааст. Соли 2014 аъзои Маҷлиси миллии Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон интихоб гардида то соли 2015 фаъолият намудааст. Моҳи марти соли 2015 Вакили Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон даъвати панҷум интихоб гардида, Муовини Раиси Кумитаи сохтори давлатӣ ва худидоракунии маҳаллии Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон таъйин гардидааст. Аз моҳи апрели соли 2020 бо қарори Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон муовини якуми Вазири меҳнат, муҳоҷират ва шуғли аҳолии Ҷумҳурии Тоҷикистон таъин гардидааст. == Ҷоизаҳо == Бо ордени «Шараф» дараҷаи 2, Медали ҷашнии «Хадамоти оташнишонии Вазорати корҳои дохилии Ҷумҳурии Тоҷикистон», Медали ҷашнии «20 солагии Кумитаи ҳолатҳои фавқуллода ва мудофиаи граждании назди Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон», Медали ҷашнии «15 солагии Қувваҳои мусалаҳи Ҷумҳурии Тоҷикистон» ва Медали ҷашнии «20 солагии Қувваҳои мусалаҳи Ҷумҳурии Тоҷикистон» сарфароз гардида, аъзои ифтихории Раёсати Иттифоқи арбобони санъати Тоҷикистон мебошад. == Эзоҳ == {{эзоҳ}} == Пайвандҳо == * [http://www.ozodagon.tj/khabarho/tojikiston/3631-2012-01-23-06-34-24 Озодагон — Раҳмонов ислоҳот мекунад.Ҳоло аз барқ шурӯъ кард]{{Пайванди мурда|date=August 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Пайванди мурда|date=August 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Пайванди мурда|date=August 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Пайванди мурда|date=August 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Пайванди мурда|date=August 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Пайванди мурда|date=July 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Пайванди мурда|date=July 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Пайванди мурда|date=July 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Пайванди мурда|date=July 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Пайванди мурда|date=July 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Пайванди мурда|date=July 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Пайванди мурда|date=July 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Пайванди мурда|date=July 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Пайванди мурда|date=July 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Пайванди мурда|date=July 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Пайванди мурда|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Пайванди мурда|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Пайванди мурда|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Пайванди мурда|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Пайванди мурда|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Пайванди мурда|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Пайванди мурда|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Пайванди мурда|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Пайванди мурда|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Пайванди мурда|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Пайванди мурда|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Пайванди мурда|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Пайванди мурда|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Пайванди мурда|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Пайванди мурда|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Пайванди мурда|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Пайванди мурда|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Пайванди мурда|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Пайванди мурда|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Пайванди мурда|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Пайванди мурда|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Пайванди мурда|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Пайванди мурда|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Пайванди мурда|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Пайванди мурда|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Пайванди мурда|date=March 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Пайванди мурда|date=March 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Пайванди мурда|date=March 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Пайванди мурда|date=March 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Пайванди мурда|date=March 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Пайванди мурда|date=March 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Пайванди мурда|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes n638hg3y80ylgd4a1ubxu51qgai6bgt 0 21910 1483416 1444239 2026-08-15T07:03:33Z Шухрат Саъдиев 5132 азнавсозии вироиши мақола 1483416 wikitext text/x-wiki {{Новбарии сол|2013}} {{Оғози сол|2013}} == Рӯйдодҳо == == [[Март]] == * [[2 март]] — Ҷумҳурии Тоҷикистон расман ба узвияти Созмони Умумиҷаҳонии Савдо (СУС) пазируфта шуд ва 159-умин узви ин созмон гардид. Протоколи ҳамроҳшавии Тоҷикистон 31 январи соли 2013 ба СУС пешниҳод шуда, аз 2 марти соли 2013 узвияти кишвар эътибор пайдо кард <ref>{{Cite web |url=https://www.wto.org/English/Thewto_E/acc_e/a1_tajikistan_e.htm |title=Tajikistan — Accessions |website=World Trade Organization |publisher=World Trade Organization |date= |language=en |access-date=15 августи 2026 }}</ref> <ref>{{Cite web |url=https://www.wto.org/english/news_e/brief2013review_e.htm |title=2013 in review |website=World Trade Organization |publisher=World Trade Organization |date=2013 |language=en |access-date=15 августи 2026 }}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.wto.org/english/news_e/brief2013review_e.htm |title=2013 in review |website=World Trade Organization |publisher=World Trade Organization |date=2013 |language=en |access-date=15 августи 2026 }}}}</ref> * [[20 март]]- Сарредаксияи илмии Энсиклопедияи миллии тоҷик ҷилди дуввуми китоби бисёрҷилдаи Энсиклопедияи миллии тоҷикро ба нашр расонд. Аз соли [[2008]] сар карда таълифу тадвини Энсиклопедияи миллии тоҷик, дар [[Тоҷикистон]] шурӯъ шудааст.<ref>{{Cite web |url=http://ruzgor.tj/news/9484-insiklopedia-tajik.html |title=нусхаи бойгонӣ |accessdate=2013-10-15 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140910060309/http://ruzgor.tj/news/9484-insiklopedia-tajik.html |archivedate=2014-09-10 }}</ref> * [[21 март]]-[[24 март]] — Тибқи маълумоти расмӣ [[Наврӯз]] соли 20013 дар 11 кишвари ҷаҳон ҷашни расмии миллӣ бо рӯзҳои истироҳат ба шумор меравад. [[Афғонистон]] — 21 март; [[Эрон]] — аз 20 то 23 март; [[Озарбойҷон]] — аз 20 то 26 март; [[Қазоқистон]] — аз 21 то 24 март; [[Туркманистон]] — аз 20 то 23 март; [[Қирғизистон]] ва [[Ӯзбекистон]] — 21 март; [[Албания]] (Рӯзи Баҳор) — аз 20 то 23 март; [[Косово]] — 21 март рӯзҳои истироҳат аст.<ref>Сайри ҷаҳонии Наврӯз.//Ба қуллаҳои дониш. Нашрияи ДМТ. — 2013, № 6 (1333), 15 марти 2013</ref> == [[Апрел]] == [[ 26 апрел]] — Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон [[Эмомалӣ Раҳмон]] ба Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон Паёми солона пешниҳод намуд. Дар он самтҳои асосии сиёсати дохилӣ ва хориҷӣ, рушди иқтисодию иҷтимоӣ, энергетика, саноат, нақлиёт ва дигар масъалаҳои стратегии кишвар баррасӣ шуданд.<ref>{{Cite web |url=https://mmih.adlia.tj/SEARCH/DocumentView?DocumentId=119311 |title=Паёми Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон Эмомалӣ Раҳмон ба Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон аз 26 апрели соли 2013 |website=ADLIA — Махзани мутамаркази иттилооти ҳуқуқӣ |publisher=Вазорати адлияи Ҷумҳурии Тоҷикистон |date=26 апрели 2013 |language=tg |access-date=15 августи 2026 }}</ref><ref>{{Cite web |url=https://peshina.jumhuriyat.tj/index.php?id=3&start=104 |title=Паёми Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон Эмомалӣ Раҳмон ба Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон |website=«Ҷумҳурият» |publisher=Нашрияи расмии Ҷумҳурии Тоҷикистон |date=29 апрели 2013 |language=tg |access-date=15 августи 2026 }}</ref> == [[Июн]] == * [[21 июн]] — Дар иҷлоси 37-уми Кумитаи Мероси Ҷаҳонии [[ЮНЕСКО]] дар шаҳри Пномпени Комбуҷ [[Боғи миллии Тоҷикистон]] (Кӯҳҳои Помир) ба Феҳристи Мероси Ҷаҳонии Идораи омӯзишӣ, илмӣ ва фарҳангии [[Созмони Миллали Муттаҳид]] ([[ЮНЕСКО]]) шомил шуд.<ref>http://www.bbc.co.uk/tajik/news/2013/06/130621_mm_tajik_park_world_heritage.shtml</ref> == [[Июл]] == * [[20 июл]] — дар [[ноҳияи Шаҳринав]] бо иштироки Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон Эмомалӣ Раҳмон корхонаи коркарди [[нафт|нафти]] [[ҶДММ «Капитал»]] ба фаъолият оғоз кард. Навбати аввали [[корхона]] бо иқтидори коркарди 100 ҳазор тонна [[нафт|нафти]] хом дар як сол сохта шуда, беш аз 70 миллион сомонӣ сармоягузорӣ шудааст.<ref>{{Cite web |url=https://khovar.tj/2013/07/20/ |title=Ифтитоҳи нахустин корхонаи муосири коркарди нафт дар ноҳияи Шаҳринав |website=АМИТ «Ховар» |publisher=Агентии миллии иттилоотии Тоҷикистон «Ховар» |date=20 июли 2013 |language=tg |access-date=15 августи 2026 }}</ref><ref>{{Cite web |url=https://khovar.tj/2013/07/suhanronii-e-ra-1203-mon-dar-marosimi-o-1171-ozi-faoliyati-korhonai-korkardi-naft-dar-sha-1203-rinav/ |title=Суханронии Э. Раҳмон дар маросими оғози фаъолияти корхонаи коркарди нафт дар Шаҳринав |website=АМИТ «Ховар» |publisher=Агентии миллии иттилоотии Тоҷикистон «Ховар» |date=20 июли 2013 |language=tg |access-date=15 августи 2026 }}</ref> == [[Август]] == * [[14 август]] — Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон Эмомалӣ Раҳмон Фармони №1493 '''«Дар бораи тадбирҳои тақвият бахшидани сатҳи ҳифзи иҷтимоии аҳолӣ ва зиёд намудани маоши амалкунандаи вазифавии хизматчиёни давлатӣ, кормандони муассисаю ташкилотҳои буҷетӣ, андозаи нафақа ва стипендия»'''-ро ба имзо расонид. Тибқи фармон аз 1 сентябри соли 2013 ҳадди ақали музди меҳнат 25 фоиз зиёд гардида, ба 250 сомонӣ расонида шуд; маоши кормандони муассисаҳои томактабӣ ва таҳсилоти умумӣ 30 фоиз ва стипендияҳои давлатӣ 20 фоиз зиёд гардиданд.<ref>{{Cite web |url=https://khovar.tj/2013/08/tavze-1203-ot-ba-farmoni-prezident/ |title=Тавзеҳот ба Фармони Президент |website=АМИТ «Ховар» |publisher=Агентии миллии иттилоотии Тоҷикистон «Ховар» |date=14 августи 2013 |language=tg |access-date=15 августи 2026 }}</ref> * [[29 август]] — Дар ҷамоати Ҳасан Ҳусейнов дар[[ноҳияи Ёвон]] бо иштироки Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон корхонаи бузурги сементбарории «[[Хуаксин-Ғаюр-семент]]» ба истифода дода шуд. Иқтидори солонаи корхона 1 миллион тонна семент ва шумораи ҷойҳои корӣ тақрибан 1000 нафарро ташкил медод. Сохтмони он бо сармоягузории муштараки [[ҶДММ «Ғаюр»]] ва ширкати чинии «Хуаксин» анҷом дода шуд.<ref>{{Cite web |url=https://khovar.tj/2013/08/huaksin-1170-ayur-sement-ba-istifoda-doda-shud/ |title=«Хуаксин-Ғаюр-семент» ба истифода дода шуд |website=АМИТ «Ховар» |publisher=Агентии миллии иттилоотии Тоҷикистон «Ховар» |date=29 августи 2013 |language=tg |access-date=15 августи 2026 }}</ref><ref>{{Cite web |url=https://khovar.tj/2013/08/29/ |title=Ифтитоҳи бузургтарин корхонаи сементбарории Тоҷикистон |website=АМИТ «Ховар» |publisher=Агентии миллии иттилоотии Тоҷикистон «Ховар» |date=29 августи 2013 |language=tg |access-date=15 августи 2026 }}</ref><ref>{{Cite web |url=http://khovar.tj/president/29350-iftito1203i-buzurgtarin-korhonai-sementbarorii-to1207ikiston.html |title=нусхаи бойгонӣ |accessdate=2013-10-15 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150324172535/http://khovar.tj/president/29350-iftito1203i-buzurgtarin-korhonai-sementbarorii-to1207ikiston.html |archivedate=2015-03-24 }}</ref> == [[Сентябр]] == * [[17 сентябр]] — дар шаҳри [[Хуҷанд]] кӯдакистони Президентӣ, ки барои 1000 нафар кӯдакони болаёқат пешбинӣ шудааст, ифтитоҳ ёфт. Кӯдакистон дар майдони 3 га бунёд ёфта аз ду бинои бузурги сеошёна ва дигар иншооти ёрирасон иборат аст. Дар ҳавлии муассиса 46 майдончаи махсус барои бозӣ ва машғулиятҳои гуногуни кӯдакон омода гардида, ҳар як майдонча дорои бозичаҳо мебошад. Нигаред: <ref>[http://www.prezident.tj/node/5156]</ref> == [[Октябр]] == * [[1 октябр]] — Президенти кишвар [[Эмомалӣ Раҳмон]] нақби мошингарди Чормағзакро, ки дар масири Душанбе-Ваҳдат-Кӯлоб қарор дорад, расман ифтитоҳ намуда, мавриди истифодаи умум қарор дод. Нақби Чормағзак, ки қариб 4,5 км дарозӣ дорад. Дар солҳои истиқлоли давлатии Тоҷикистон 31 км нақбҳои мошингард сохта мавриди истифода қарор гирифт. <ref>{{Cite web |url=http://khovar.tj/president/29884-ishtiroki-emomal1251-ra1203mon-dar-marosimi-iftito1203i-na1179bi-chorma1171zak.html |title=нусхаи бойгонӣ |accessdate=2013-10-15 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140209201400/http://khovar.tj/president/29884-ishtiroki-emomal1251-ra1203mon-dar-marosimi-iftito1203i-na1179bi-chorma1171zak.html |archivedate=2014-02-09 }}</ref> == [[Ноябр]] == * [[6 ноябр]] — 6 ноябр — дар [[Ҷумҳурии Тоҷикистон]] интихоботи [[Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон]] баргузор гардид. Тибқи натиҷаҳои пешакии Комиссияи марказии интихобот ва [[раъйпурсӣ]], дар интихобот 3 640 056 нафар ё 86,6 фоизи интихобкунандагон иштирок намуда, [[Эмомалӣ Раҳмон]] 83,6 фоизи овозҳоро ба даст овард.<ref>{{Cite web |url=https://khovar.tj/2013/11/intihobi-emomal-1251-ra-1203-mon-ba-mansabi-prezidenti-to-1207-ikiston/ |title=Интихоби Эмомалӣ Раҳмон ба мансаби Президенти Тоҷикистон |website=АМИТ «Ховар» |publisher=Агентии миллии иттилоотии Тоҷикистон «Ховар» |date=7 ноябри 2013 |language=tg |access-date=15 августи 2026 }}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.asiaplustj.info/tj/news/tajikistan/politics/20131107/emomal-ra-mon-bori-navbat-prezident-intikhob-shud |title=Эмомалӣ Раҳмон бори навбатӣ президент интихоб шуд |website=Asia-Plus |publisher=Оҷонсии иттилоотии «Азия-Плюс» |date=7 ноябри 2013 |language=tg |access-date=15 августи 2026 }}</ref><ref>[http://www.khovar.tj/elections/30493-intihobi-emomal1251-ra1203mon-ba-mansabi-prezidenti-to1207ikiston.html {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20131110011016/http://www.khovar.tj/elections/30493-intihobi-emomal1251-ra1203mon-ba-mansabi-prezidenti-to1207ikiston.html |date=2013-11-10 }} 7 ноябр/[[АМИТ «Ховар»]]]</ref> * [[18 ноябр]] — дар ҷаласаи 37 — уми [[ЮНЕСКО]] феҳрасти санаҳои таърихиву фарҳангӣ барои солҳои 2014—2015 тасдиқ гардид, ки дар ин миён 4 пешниҳоди ҷониби [[Тоҷикистон]] низ пазируфта шудааст. Ба феҳрасти ЮНЕСКО 3000 — солагии [[қалъаи Ҳисор]], 700 — солагии [[Мирсаид Алии Ҳамадонӣ]], 600 — солагии [[Абдураҳмони Ҷомӣ]] ва 100 — солагии [[Зиёдулло Шаҳидӣ]] шомил карда шуданд ва қарор шуд, ки ин ҷашну чорабиниҳо бо ширкати ин созмон таҷлил мегардад. [http://www.ozodi.org/content/will-celebrete-four-tajik-historical-dates-from-unesco-/25171270.html Чаҳор таърихи таърихии Тоҷикистон дар феҳрасти ЮНЕСКО/Озодӣ] == [[Соли 2013]] == * [[Соли 2013]] — дар [[корхонаи муштараки «Зарафшон»]] рушди иқтидорҳои коркарди маъдан ва истеҳсоли тилло идома ёфт. Тибқи маълумоти АМИТ «Ховар», дар соли 2013 корхона 1 714 килограмм тилло истеҳсол кардааст; ҳамзамон барои ба истифода додани коргоҳи нави поксозии тилло бо иқтидори коркарди 10 ҳазор тонна маъдан дар як шабонарӯз омодагӣ идома дошт.<ref>{{Cite web |url=https://khov ar.tj/2014/02/zarafshon-2-5-tonna-tillo-iste-1203-sol-mekunad/ |title=«Зарафшон» 2,5 тонна тилло истеҳсол мекунад |website=АМИТ «Ховар» |publisher=Агентии миллии иттилоотии Тоҷикистон «Ховар» |date=13 феврали 2014 |language=tg |access-date=15 августи 2026 }}</ref> * [[Соли 2013]] — — корҳои рушди низоми энергетикии кишвар идома ёфтанд. Дар Паёми Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон аз 26 апрели соли 2013, аз ҷумла, ба масъалаҳои рушди НБО «Сангтӯда-2» ва сохтмони Маркази барқу гармидиҳии Душанбе-2 таваҷҷуҳ дода шуд. Манбаи расмии ADLIA матни пурраи Паёмро нигоҳ медорад.<ref>{{Cite web |url=https://mmih.adlia.tj/SEARCH/DocumentView?DocumentId=119311 |title=Паёми Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон Эмомалӣ Раҳмон ба Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон аз 26 апрели соли 2013 |website=ADLIA — Махзани мутамаркази иттилооти ҳуқуқӣ |publisher=Вазорати адлияи Ҷумҳурии Тоҷикистон |date=26 апрели 2013 |language=tg |access-date=15 августи 2026 }}</ref> == Нигаред низ == {{новбарӣ}} {{дарахти мақолаҳо|Соли 2013}} == Эзоҳ == {{эзоҳ|2}} [[Гурӯҳ:Соли 2013|*]] [[Гурӯҳ:Рӯйдодҳои солҳои 2000-ум]] 52004z1h371660boom5br5batrrmht7 0 38661 1483417 1431622 2026-08-15T07:53:52Z Шухрат Саъдиев 5132 азнавсозии вироиши мақола 1483417 wikitext text/x-wiki {{Новбарии сол|2014}} {{Оғози сол|2014}} ==Рӯйдодҳо== === Январ === * [[16 январ]] - ширкати мобилии [[Вавилон-Мобайл]] дастрасии ройгон ба ҳамаи бахшҳои [[Википедиа]]ро барои мизоҷонаш эълон кард<ref>Babilon-Mobile announces Free Zero Wikipedia Access http://www.babilon-m.com/eng/services/wikipedia/ {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20160311032911/http://www.babilon-m.com/eng/services/wikipedia/ |date=2016-03-11 }}</ref>. === Феврал === * [[2 апрел]] — дар [[Минтақаи озоди иқтисодии «Суғд»]]-и шаҳри [[Хуҷанд]] бо иштироки Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон Эмомалӣ Раҳмон корхонаи нави коркарди ширии ширкати «Афзали Суғд» ба истифода дода шуд. Корхона ба коркарди шир ва истеҳсоли маҳсулоти ширӣ машғул буда, ба рушди саноати хӯрокворӣ ва коркарди ашёи хоми дохилӣ мусоидат намуд.<ref>{{Cite web |url=https://khovar.tj/2014/04/02/ |title=Ифтитоҳи корхонаи коркарди шири Афзали Суғд |website=АМИТ «Ховар» |publisher=АМИТ «Ховар» |date=2014-04-02 |language=tg |access-date=2026-08-15 }}</ref> === [[Июл]] === * [[26 июл]]— қонунгузории Ҷумҳурии Тоҷикистон дар соҳаи муқовимат ба савдои одамон такмил дода шуд. Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи муқовимат ба савдои одамон ва расонидани кӯмак ба қурбониёни савдои одамон» '''26 июли соли 2014, №1096''' қабул гардид. Қонун асосҳои ташкилӣ ва ҳуқуқии муқовимат ба савдои одамон, ҳимоя ва расонидани кӯмак ба қурбониёни онро муайян намуд.<ref>{{Cite web |url=https://mmih.adlia.tj/SEARCH/DocumentView?DocumentId=122215 |title=Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи муқовимат ба савдои одамон ва расонидани кӯмак ба қурбониёни савдои одамон» |website=ADLIA — Базаи маълумоти ҳуқуқии Ҷумҳурии Тоҷикистон |publisher=Вазорати адлияи Ҷумҳурии Тоҷикистон |date=2014-07-26 |language=tg |access-date=2026-08-15 }}</ref> === [[Сентябр]] === * [[10 сентябр]] — зимни сафари расмии Президенти [[Ҷумҳурии Исломии Эрон]] [[Ҳасан Рӯҳонӣ]] ба [[Тоҷикистон]] агрегати дуюми [[НБО Сангтӯда-2|НБО «Сангтӯда-2»]] ба истифода дода шуд. Ба кор даромадани агрегати дуюм иқтидори истеҳсоли нерӯи барқи нерӯгоҳро афзоиш дода, дар таҳкими истиқлолияти энергетикии кишвар аҳамияти муҳим дошт.<ref>{{Cite web |url=https://khovar.tj/2015/05/dastovard-1203-i-so-1203-ai-energetika-az-va-1203-dat-to-va-1203-dat/ |title=Дастовардҳои соҳаи энергетика аз Ваҳдат то Ваҳдат |website=АМИТ «Ховар» |publisher=АМИТ «Ховар» |date=2015-05-01 |language=tg |access-date=2026-08-15 }}</ref> * [[13 сентябр]] — зимни сафари давлатии Раиси [[Ҷумҳурии Мардумии Чин]] [[Си Ҷинпин]] ба Тоҷикистон маросими оғози сохтмони қитъаи тоҷикистонии лӯлаи гази «Осиёи Марказӣ — Чин» баргузор гардид. Қитъаи Тоҷикистон зиёда аз 400 километр дарозӣ дошта, арзиши пешакии лоиҳа дар ҳудуди Тоҷикистон тақрибан 3,2 миллиард доллари ИМА арзёбӣ гардид.<ref>{{Cite web |url=https://khovar.tj/2014/09/3000-sha-1203-rvandi-to-1207-ikiston-so-1203-ibi-1207-oi-kor-megardad/ |title=3000 шаҳрванди Тоҷикистон соҳиби ҷои кор мегардад |website=АМИТ «Ховар» |publisher=АМИТ «Ховар» |date=2014-09-15 |language=tg |access-date=2026-08-15 }}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.president.tj/event/%27news/7022 |title=Баёнияи муштараки Ҷумҳурии Тоҷикистон ва Ҷумҳурии Халқии Хитой дар бораи тақвияти минбаъдаи муносибатҳои шарикии стратегӣ |website=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон |publisher=Дастгоҳи иҷроияи Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон |date=2014-09-13 |language=tg |access-date=2026-08-15 }}</ref> * [[13 сентябр]] — агрегати дуюми навбати аввали Маркази барқу гармидиҳии «Душанбе-2» ба кор дароварда шуда, иқтидори барқии навбати аввал ба 100 МВт расонида шуд. Ҳамзамон сохтмони навбати дуюми марказ оғоз гардид.<ref>{{Cite web |url=https://khovar.tj/rus/2014/09/rech-emomali-rahmona-na-tseremonii-zapuska-vtorogo-agregata-pervoj-ocheredi-tets-dushanbe-2/ |title=Речь Эмомали Рахмона на церемонии запуска второго агрегата первой очереди ТЭЦ «Душанбе-2» |website=АМИТ «Ховар» |publisher=АМИТ «Ховар» |date=2014-09-13 |language=ru |access-date=2026-08-15 }}</ref><ref>{{Cite web |url=https://khovar.tj/rus/2016/12/lider-natsii-otkryl-teploelektrotsentral-dushanbe-2/ |title=Лидер нации открыл Теплоэлектроцентраль «Душанбе-2» |website=АМИТ «Ховар» |publisher=АМИТ «Ховар» |date=2016-12 |language=ru |access-date=2026-08-15 }}</ref> * [[18 сентябр]] — дар шаҳри [[Турсунзода]] бо иштироки Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон Эмомалӣ Раҳмон роҳи автомобилгарди Душанбе — Турсунзода мавриди таваҷҷуҳи махсус қарор гирифта, ҳамчун яке аз лоиҳаҳои муҳими рушди инфрасохтори нақлиётии кишвар татбиқ гардид. Сохтмони роҳи Душанбе — Турсунзода аз ҷумлаи лоиҳаҳои калони нақлиётие буд, ки дар Паёми Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон ҳамчун омили беҳтар намудани робитаҳои дохилӣ ва пайвастан ба шабакаҳои байналмилалии нақлиётӣ арзёбӣ гардидааст.<ref>{{Cite web |url=https://www.president.tj/node/6598 |title=Паёми Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон ба Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон |website=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон |publisher=Дастгоҳи иҷроияи Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон |date=2014 |language=tg |access-date=2026-08-15 }}</ref> === Декабр === * [[19 декабр]] — дар [[ноҳияи Данғара]] бо гузоштани санги асос сохтмони яке аз бузургтарин маҷмааҳои истеҳсолии нассоҷии минтақа оғоз гардид. Лоиҳа дар ҳамкорӣ бо сармоягузорони [[Ҷумҳурии Мардумии Чин]] амалӣ шуда, барои коркарди пурраи нахи пахта, истеҳсоли матоъ ва ташкили ҳазорҳо ҷойи корӣ пешбинӣ гардид. Ҳаҷми сармоягузории пешбинишуда 260 миллион доллари ИМА арзёбӣ шуда буд.<ref>{{Cite web |url=https://khovar.tj/2014/12/suhanronii-prezidenti-to-1207-ikiston-mu-1203-taram-emomal-1251-ra-1203-mon-dar-marosimi-guzoshtani-sangi-asos-baroi-sohtmoni-ma-1207-maai-iste-1203-solii-nasso-1207-1251-dar-no-1203-iyai-dan-1171-ara/ |title=Суханронии Президенти Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон дар маросими гузоштани санги асос барои сохтмони «Маҷмааи истеҳсолии нассоҷӣ» дар ноҳияи Данғара |website=АМИТ «Ховар» |publisher=АМИТ «Ховар» |date=2014-12-19 |language=tg |access-date=2026-08-15 }}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.president.tj/node/12895 |title=Сафари корӣ ба ноҳияи Данғара ва рушди маҷмааи нассоҷии «Ҷунтай-Данғара Син Силу Текстил» |website=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон |publisher=Дастгоҳи иҷроияи Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон |date=2016 |language=tg |access-date=2026-08-15 }}</ref> * Дар марҳилаи аввали он беш аз 52 000 тонна нахи пахта мавриди коркарди саноатӣ қарор мегирад. Дар ин ҷо 4 корхонаи нав - ресандагӣ, бофандагӣ, рангубори матоъ ва дӯзандагӣ бунёд ёфта, дар маҷмӯъ 6 ҳазор шаҳрвандони Тоҷикистон бо кори доимӣ таъмин мешаванд. Ин маҷмааи муштараки [[Тоҷикистон]]у [[Чин]] буда, коргоҳҳои саноатии он бо ворид намудани навтарин технология аз ширкатҳои дорои шуҳрати ҷаҳонӣ аз [[Иёлоти Муттаҳидаи Амрико]], кишварҳои аврупоии [[Италия]], [[Швейсария]], [[Олмон]] ва аз худи Чин бунёд меёбад. Дар навбати аввал ё худ дар корхонаи ресандагии маҷмаа, ки то моҳи октябри соли 2015 ба кор омода хоҳад шуд, 600 нафар шаҳрвандони Тоҷикистон ба кор ҷалб карда мешаванд. Ин маҷмаа бо харҷи қариб 1,5 миллиард сомонӣ дар зарфи 2 соли оянда сохта ва пурра ба кор дароварда мешавад.<ref>[http://www.khovar.tj/president/38558-o1171ozi-sohtmoni-buzurgtarin-ma1207maai-korgo12031203oi-nasso12071251-dar-dan1171ara.html ОҒОЗИ СОХТМОНИ БУЗУРГТАРИН МАҶМААИ КОРГОҲҲОИ НАССОҶӢ ДАР ДАНҒАРА]{{Пайванди мурда|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> * '''Соли 2014''' — дар [[Тоҷикистон]] дар соҳаи энергетика ва инфрасохтори нақлиётӣ як қатор лоиҳаҳои муҳими давлатӣ ва минтақавӣ идома ёфтанд. Аз ҷумла, сохтмони роҳҳои байналмилалии Душанбе — Кӯлоб — Хоруғ — Қулма, Душанбе — Турсунзода ва роҳи оҳани Ваҳдат — Ёвон — Қӯрғонтеппа дар доираи сиёсати рушди инфрасохтори коммуникатсионӣ амалӣ гардид.<ref>{{Cite web |url=https://www.president.tj/node/6598 |title=Паёми Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон ба Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон |website=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон |publisher=Дастгоҳи иҷроияи Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон |date=2014 |language=tg |access-date=2026-08-15 }}</ref> == Нигаред низ == {{новбарӣ}} {{дарахти мақолаҳо|Соли 2014}} == Эзоҳ == {{эзоҳ}} [[Гурӯҳ:Соли 2014|*]] [[Гурӯҳ:Рӯйдодҳои солҳои 2000-ум]] s29x3n6m86z5xdas43tju9lcuz2ntmm 0 117128 1483410 1473253 2026-08-14T22:49:35Z Yoonoos.tj 27005 1483410 wikitext text/x-wiki {{Футболбоз |ном = Зайниддин Зидон |ҷинс = м |номи пурра = Зайниддин Язид Зидон |лақаб = ''Зизу'' |тасвир = |бар = |тавсифи тасвир = |таърихи таваллуд = 23.6.1972 |зодгоҳ = {{зодгоҳ|Марсел|шаҳри Марсел}}, [[Фаронса]] |шаҳрвандӣ = |таърихи даргузашт = |маҳалли даргузашт = |қад = 185 |вазн = |мавқеъ = [[Нимҳимоятгар (футбол)|миёнмайдони ҳуҷумкор]] |бошгоҳи кунунӣ = {{Парчами Фаронса|20px}} [[Тими миллии футболи Фаронса|Фаронса]] |навъи фаъолият = сармураббӣ |шумора = |бошгоҳҳои ҷавонон = {{маснад дар футбол |1982—1983|{{Парчами Фаронса|20px}} «Сен-Анри»| |1983—1987|{{Парчами Фаронса|20px}} «Сетем-ле-Валлон»| |1987—1988|{{Парчами Фаронса|20px}} «[[Канн (бошгоҳи футбол)|Канн]]»|}} |бошгоҳҳо = {{маснад дар футбол |1988—1992|{{Парчами Фаронса|20px}} «[[Канн (бошгоҳи футбол)|Канн]]»|61 (6) |1992—1996|{{Парчами Фаронса|20px}} «[[Бордо (бошгоҳи футбол)|Бордо]]»|139 (28) |1996—2001|{{Парчами Италия|20px}} «[[Ювентус]]»|151 (24) |2001—2006|{{Парчами Испания|20px}} «[[Реал Мадрид (бошгоҳи футбол)|Реал Мадрид]]»|155 (37)}} |мунтахаби миллӣ = {{маснад дар футбол |1988—1989|{{Парчами Фаронса|20px}} [[Тими миллии футболи Фаронса (то 17 сола)|Фаронса (то 17)]]|4 (1) |1989—1990|{{Парчами Фаронса|20px}} [[Тими миллии футболи Фаронса (то 18 сола)|Фаронса (то 18)]]|6 (0) |1990—1994|{{Парчами Фаронса|20px}} [[Тими миллии футболи ҷавонони Фаронса|Фаронса (то 21)]]|20 (3) |1994—2006|{{Парчами Фаронса|20px}} [[Тими миллии футболи Фаронса|Фаронса]]|108 (31) |1995|{{Парчами Фаронса|20px}} [[Тими дуюми миллии футболи Фаронса|Фаронса (B)]]|1 (0)}} | бошгоҳҳои мураббигарӣ = {{маснад дар футбол |2013—2014|{{Парчами Испания|20px}} «[[Реал Мадрид (бошгоҳи футбол)|Реал Мадрид]]» {{ёвари сармураббӣ}}| |2014—2016|{{Парчами Испания|20px}} «[[Реал Мадрид Кастийя]]»| |2016—2018|{{Парчами Испания|20px}} «[[Реал Мадрид (бошгоҳи футбол)|Реал Мадрид]]»| |2019—2021|{{Парчами Испания|20px}} «[[Реал Мадрид (бошгоҳи футбол)|Реал Мадрид]]»| |2026—{{Т.ҳ.}}|{{Парчами Фаронса|20px}} [[Тими миллии футболи Фаронса|Фаронса]] }} |медалҳо = {{турнир|[[Ҷоми ҷаҳонии футбол|Қаҳрамонии ҷаҳон]]}} {{медал|Тилло|[[Ҷоми ҷаҳонии футбол 1998|Фаронса 1998]]}} {{медал|Нуқра|[[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2006|Олмон 2006]]}} {{турнир|[[Ҷоми миллатҳои Аврупо|Қаҳрамонии Аврупо]]}} {{медал|Биринҷӣ|[[Ҷоми миллатҳои Урупо 1996|Инглистон 1996]]}} {{медал|Тилло|[[Ҷоми миллатҳои Урупо 2000|Белгия/Нидерланд 2000]]}} {{турнир|[[Бозиҳои баҳримиёназаминӣ]]}} {{медал|Биринҷӣ|[[Бозиҳои баҳримиёназаминӣ 1993|Лангедок — Руссилон 1993]]}} |ҷоиза = {{қатор | {{Афсари ордени легиони фахрӣ}} | {{Кавалери ордени легиони фахрӣ}} | {{Кавалер ордени миллӣ хидмат (Алҷазоир)}}}} |викианбор = Zinedine Zidane}} '''Зайнидди́н Язи́д Зидон''' ({{lang-fr|''Zinédine Yazid Zidane''}}; {{lang-ar|''زين الدين زيدان‎''}}; [[23 июн]]и [[1972]], [[Марсел]], [[Фаронса]]) — собиқ футболбоз, мураббии [[Тими миллии футболи Фаронса|мунтахаби футболи Фаронса]]. Коршиносон аксар бар ин боваранд, ки Зидон як нобиға ва яке аз беҳтарин бозикунони таърихи футбол аст. Ӯ дар бошгоҳҳои «[[Ювентус]]», «[[Реал Мадрид (бошгоҳи футбол)|Реал Мадрид]]» ва [[тими миллии футболи Фаронса]] (1994–2006) 108 бор дар мусобиқаҳо ширкат намуда, 31 гол ва дар чемпионатҳои ҷаҳон дар 20 бозӣ ширкат карда, 10 гол задааст. Дар мақоми бозикуни хатти миёна (миёнмайдони ҳуҷумкор) ҳунарнамоӣ мекард. Зидон дар тӯли умри ҳирфаии худ се бор ба унвони беҳтарин бозикуни ҷаҳон аз сӯи [[ФИФА]] дар солҳои [[1998]], [[2000]] ва [[2003]] интихоб шуд. Ӯ як бор ҷоизаи беҳтарин бозикуни соли Урупо, як бор ҷоизаи боарзиштарин бозигари Лигаи Қаҳрамонҳои Урупо ва боре ҳам ҷоизаи беҳтарини бозигари Ҷоми ҷаҳониро дарёфт кардааст ва ба қаҳрамони [[Ҷоми ҷаҳонии футбол|Ҷоми ҷаҳонӣ]], [[Ҷоми миллатҳои Урупо]], [[Лигаи Қаҳрамонҳо|Лигаи Қаҳрамонҳои Урупо]], [[Чемпионати футболи Итолиё|силсилаи Итолиё]] ва [[Чемпионати футболи Испониё|лигаи Испониё]] ноил шудааст. Аз ин рӯ метавон ӯро аз пурифтихортарин бозигари таърих донист. Зидон ҳамчунин се бор дар дидорҳои ниҳоии Ҷоми ҷаҳонию Лигаи Қаҳрамонҳои Урупо гол задааст. Ӯ дар Фаронса радаи аввали беҳтарини футболбози таърихи Фаронсаро ба худ ихтисос додааст. Зидон пас аз мусобиқоти ҷоми ҷаҳонии 2006 аз футбол худоҳофизӣ кард. Бад-ин тартиб «[[Реал Мадрид (бошгоҳи футбол)|Реал Мадрид]]» охирин тими бошгоҳӣ ва финали [[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2006|Ҷоми ҷаҳонии 2006]] охирин бозии ҳирфаии ӯ буд. == Зиндагинома == [[Акс:Agmun At Slimane.jpg|thumb|220px|left|Хонаи волидайни Зидон дар Алҷазоир]] Зидон [[23 июн]]и [[соли 1972]] дар [[Марсел]] ба дунё омадааст. Ӯ панҷумин фарзанди хонавода аст. Падару модараш, Исмоилу Малика алҷазоирӣ буданд<ref>{{Cite news|title=Zinedine Zidane the Manager: How Zizou positioned himself to lead Real Madrid|author=|url=https://ca.sports.yahoo.com/news/zidane-manager-zizou-positioned-himself-112325616.html|work=|date=|accessdate=2017-06-22|language=en|archivedate=2017-07-07|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170707073147/https://ca.sports.yahoo.com/news/zidane-manager-zizou-positioned-himself-112325616.html}}</ref>. == Эзоҳ == {{эзоҳ}} == Адабиёт == * {{ЭМТ|Зидон|7|муаллиф= }} == Пайвандҳо == [[Гурӯҳ:Футболбозони Фаронса]] [[Гурӯҳ:Футболбозони тими миллии футболи Фаронса]] [[Гурӯҳ:Бозигарони БФ «Канн»]] [[Гурӯҳ:Бозигарони БФ «Бордо»]] [[Гурӯҳ:Бозигарони БФ «Ювентус»]] [[Гурӯҳ:Бозигарони БФ «Реал Мадрид»]] [[Гурӯҳ:ФИФА 100]] [[Гурӯҳ:Қаҳрамонҳои ҷаҳон оид ба футбол]] [[Гурӯҳ:Қаҳрамонҳои Аврупо оид ба футбол]] [[Гурӯҳ:Дорандагони «Тӯби тиллоӣ»]] {{Ҷоми ҷаҳонии футбол 1998 — тими руъёӣ}} {{Ҷоми ҷаҳонии футбол 2006 — тими руъёӣ}} i8nbt297ryaihieqnwe2g6n7flfcyk2 1483411 1483410 2026-08-14T22:50:50Z Yoonoos.tj 27005 1483411 wikitext text/x-wiki {{Футболбоз |ном = Зайниддин Зидон |ҷинс = м |номи пурра = Зайниддин Язид Зидон |лақаб = ''Зизу'' |тасвир = |бар = |тавсифи тасвир = |таърихи таваллуд = 23.6.1972 |зодгоҳ = {{зодгоҳ|Марсел|шаҳри Марсел}}, [[Фаронса]] |шаҳрвандӣ = |таърихи даргузашт = |маҳалли даргузашт = |қад = 185 |вазн = |мавқеъ = [[Нимҳимоятгар (футбол)|миёнмайдони ҳуҷумкор]] |бошгоҳи кунунӣ = {{Парчами Фаронса|20px}} [[Тими миллии футболи Фаронса|Фаронса]] |вазифа = сармураббӣ |шумора = |бошгоҳҳои ҷавонон = {{маснад дар футбол |1982—1983|{{Парчами Фаронса|20px}} «Сен-Анри»| |1983—1987|{{Парчами Фаронса|20px}} «Сетем-ле-Валлон»| |1987—1988|{{Парчами Фаронса|20px}} «[[Канн (бошгоҳи футбол)|Канн]]»|}} |бошгоҳҳо = {{маснад дар футбол |1988—1992|{{Парчами Фаронса|20px}} «[[Канн (бошгоҳи футбол)|Канн]]»|61 (6) |1992—1996|{{Парчами Фаронса|20px}} «[[Бордо (бошгоҳи футбол)|Бордо]]»|139 (28) |1996—2001|{{Парчами Италия|20px}} «[[Ювентус]]»|151 (24) |2001—2006|{{Парчами Испания|20px}} «[[Реал Мадрид (бошгоҳи футбол)|Реал Мадрид]]»|155 (37)}} |мунтахаби миллӣ = {{маснад дар футбол |1988—1989|{{Парчами Фаронса|20px}} [[Тими миллии футболи Фаронса (то 17 сола)|Фаронса (то 17)]]|4 (1) |1989—1990|{{Парчами Фаронса|20px}} [[Тими миллии футболи Фаронса (то 18 сола)|Фаронса (то 18)]]|6 (0) |1990—1994|{{Парчами Фаронса|20px}} [[Тими миллии футболи ҷавонони Фаронса|Фаронса (то 21)]]|20 (3) |1994—2006|{{Парчами Фаронса|20px}} [[Тими миллии футболи Фаронса|Фаронса]]|108 (31) |1995|{{Парчами Фаронса|20px}} [[Тими дуюми миллии футболи Фаронса|Фаронса (B)]]|1 (0)}} | бошгоҳҳои мураббигарӣ = {{маснад дар футбол |2013—2014|{{Парчами Испания|20px}} «[[Реал Мадрид (бошгоҳи футбол)|Реал Мадрид]]» {{ёвари сармураббӣ}}| |2014—2016|{{Парчами Испания|20px}} «[[Реал Мадрид Кастийя]]»| |2016—2018|{{Парчами Испания|20px}} «[[Реал Мадрид (бошгоҳи футбол)|Реал Мадрид]]»| |2019—2021|{{Парчами Испания|20px}} «[[Реал Мадрид (бошгоҳи футбол)|Реал Мадрид]]»| |2026—{{Т.ҳ.}}|{{Парчами Фаронса|20px}} [[Тими миллии футболи Фаронса|Фаронса]] }} |медалҳо = {{турнир|[[Ҷоми ҷаҳонии футбол|Қаҳрамонии ҷаҳон]]}} {{медал|Тилло|[[Ҷоми ҷаҳонии футбол 1998|Фаронса 1998]]}} {{медал|Нуқра|[[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2006|Олмон 2006]]}} {{турнир|[[Ҷоми миллатҳои Аврупо|Қаҳрамонии Аврупо]]}} {{медал|Биринҷӣ|[[Ҷоми миллатҳои Урупо 1996|Инглистон 1996]]}} {{медал|Тилло|[[Ҷоми миллатҳои Урупо 2000|Белгия/Нидерланд 2000]]}} {{турнир|[[Бозиҳои баҳримиёназаминӣ]]}} {{медал|Биринҷӣ|[[Бозиҳои баҳримиёназаминӣ 1993|Лангедок — Руссилон 1993]]}} |ҷоиза = {{қатор | {{Афсари ордени легиони фахрӣ}} | {{Кавалери ордени легиони фахрӣ}} | {{Кавалер ордени миллӣ хидмат (Алҷазоир)}}}} |викианбор = Zinedine Zidane}} '''Зайнидди́н Язи́д Зидон''' ({{lang-fr|''Zinédine Yazid Zidane''}}; {{lang-ar|''زين الدين زيدان‎''}}; [[23 июн]]и [[1972]], [[Марсел]], [[Фаронса]]) — собиқ футболбоз, сармураббии [[Тими миллии футболи Фаронса|мунтахаби футболи Фаронса]]. Коршиносон аксар бар ин боваранд, ки Зидон як нобиға ва яке аз беҳтарин бозикунони таърихи футбол аст. Ӯ дар бошгоҳҳои «[[Ювентус]]», «[[Реал Мадрид (бошгоҳи футбол)|Реал Мадрид]]» ва [[тими миллии футболи Фаронса]] (1994–2006) 108 бор дар мусобиқаҳо ширкат намуда, 31 гол ва дар чемпионатҳои ҷаҳон дар 20 бозӣ ширкат карда, 10 гол задааст. Дар мақоми бозикуни хатти миёна (миёнмайдони ҳуҷумкор) ҳунарнамоӣ мекард. Зидон дар тӯли умри ҳирфаии худ се бор ба унвони беҳтарин бозикуни ҷаҳон аз сӯи [[ФИФА]] дар солҳои [[1998]], [[2000]] ва [[2003]] интихоб шуд. Ӯ як бор ҷоизаи беҳтарин бозикуни соли Урупо, як бор ҷоизаи боарзиштарин бозигари Лигаи Қаҳрамонҳои Урупо ва боре ҳам ҷоизаи беҳтарини бозигари Ҷоми ҷаҳониро дарёфт кардааст ва ба қаҳрамони [[Ҷоми ҷаҳонии футбол|Ҷоми ҷаҳонӣ]], [[Ҷоми миллатҳои Урупо]], [[Лигаи Қаҳрамонҳо|Лигаи Қаҳрамонҳои Урупо]], [[Чемпионати футболи Итолиё|силсилаи Итолиё]] ва [[Чемпионати футболи Испониё|лигаи Испониё]] ноил шудааст. Аз ин рӯ метавон ӯро аз пурифтихортарин бозигари таърих донист. Зидон ҳамчунин се бор дар дидорҳои ниҳоии Ҷоми ҷаҳонию Лигаи Қаҳрамонҳои Урупо гол задааст. Ӯ дар Фаронса радаи аввали беҳтарини футболбози таърихи Фаронсаро ба худ ихтисос додааст. Зидон пас аз мусобиқоти ҷоми ҷаҳонии 2006 аз футбол худоҳофизӣ кард. Бад-ин тартиб «[[Реал Мадрид (бошгоҳи футбол)|Реал Мадрид]]» охирин тими бошгоҳӣ ва финали [[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2006|Ҷоми ҷаҳонии 2006]] охирин бозии ҳирфаии ӯ буд. == Зиндагинома == [[Акс:Agmun At Slimane.jpg|thumb|220px|left|Хонаи волидайни Зидон дар Алҷазоир]] Зидон [[23 июн]]и [[соли 1972]] дар [[Марсел]] ба дунё омадааст. Ӯ панҷумин фарзанди хонавода аст. Падару модараш, Исмоилу Малика алҷазоирӣ буданд<ref>{{Cite news|title=Zinedine Zidane the Manager: How Zizou positioned himself to lead Real Madrid|author=|url=https://ca.sports.yahoo.com/news/zidane-manager-zizou-positioned-himself-112325616.html|work=|date=|accessdate=2017-06-22|language=en|archivedate=2017-07-07|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170707073147/https://ca.sports.yahoo.com/news/zidane-manager-zizou-positioned-himself-112325616.html}}</ref>. == Эзоҳ == {{эзоҳ}} == Адабиёт == * {{ЭМТ|Зидон|7|муаллиф= }} == Пайвандҳо == [[Гурӯҳ:Футболбозони Фаронса]] [[Гурӯҳ:Футболбозони тими миллии футболи Фаронса]] [[Гурӯҳ:Бозигарони БФ «Канн»]] [[Гурӯҳ:Бозигарони БФ «Бордо»]] [[Гурӯҳ:Бозигарони БФ «Ювентус»]] [[Гурӯҳ:Бозигарони БФ «Реал Мадрид»]] [[Гурӯҳ:ФИФА 100]] [[Гурӯҳ:Қаҳрамонҳои ҷаҳон оид ба футбол]] [[Гурӯҳ:Қаҳрамонҳои Аврупо оид ба футбол]] [[Гурӯҳ:Дорандагони «Тӯби тиллоӣ»]] {{Ҷоми ҷаҳонии футбол 1998 — тими руъёӣ}} {{Ҷоми ҷаҳонии футбол 2006 — тими руъёӣ}} cp6v290qspwchh9vgq05z8i3csurhkq 0 209901 1483420 1431619 2026-08-15T08:04:19Z Шухрат Саъдиев 5132 азнавсозии вироиши мақола 1483420 wikitext text/x-wiki {{Новбарии сол|2014}} {{Оғози сол|2014}} ==Рӯйдодҳо== === Январ === * [[16 январ]] - ширкати мобилии [[Вавилон-Мобайл]] дастрасии ройгон ба ҳамаи бахшҳои [[Википедиа]]ро барои мизоҷонаш эълон кард<ref>Babilon-Mobile announces Free Zero Wikipedia Access http://www.babilon-m.com/eng/services/wikipedia/ {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20160311032911/http://www.babilon-m.com/eng/services/wikipedia/ |date=2016-03-11 }}</ref>. === Феврал === * [[2 апрел]] — дар [[Минтақаи озоди иқтисодии «Суғд»]]-и шаҳри [[Хуҷанд]] бо иштироки Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон Эмомалӣ Раҳмон корхонаи нави коркарди ширии ширкати «Афзали Суғд» ба истифода дода шуд. Корхона ба коркарди шир ва истеҳсоли маҳсулоти ширӣ машғул буда, ба рушди саноати хӯрокворӣ ва коркарди ашёи хоми дохилӣ мусоидат намуд.<ref>{{Cite web |url=https://khovar.tj/2014/04/02/ |title=Ифтитоҳи корхонаи коркарди шири Афзали Суғд |website=АМИТ «Ховар» |publisher=АМИТ «Ховар» |date=2014-04-02 |language=tg |access-date=2026-08-15 }}</ref> === [[Июл]] === * [[26 июл]]— қонунгузории Ҷумҳурии Тоҷикистон дар соҳаи муқовимат ба савдои одамон такмил дода шуд. Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи муқовимат ба савдои одамон ва расонидани кӯмак ба қурбониёни савдои одамон» '''26 июли соли 2014, №1096''' қабул гардид. Қонун асосҳои ташкилӣ ва ҳуқуқии муқовимат ба савдои одамон, ҳимоя ва расонидани кӯмак ба қурбониёни онро муайян намуд.<ref>{{Cite web |url=https://mmih.adlia.tj/SEARCH/DocumentView?DocumentId=122215 |title=Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи муқовимат ба савдои одамон ва расонидани кӯмак ба қурбониёни савдои одамон» |website=ADLIA — Базаи маълумоти ҳуқуқии Ҷумҳурии Тоҷикистон |publisher=Вазорати адлияи Ҷумҳурии Тоҷикистон |date=2014-07-26 |language=tg |access-date=2026-08-15 }}</ref> === [[Сентябр]] === * [[10 сентябр]] — зимни сафари расмии Президенти [[Ҷумҳурии Исломии Эрон]] [[Ҳасан Рӯҳонӣ]] ба [[Тоҷикистон]] агрегати дуюми [[НБО Сангтӯда-2|НБО «Сангтӯда-2»]] ба истифода дода шуд. Ба кор даромадани агрегати дуюм иқтидори истеҳсоли нерӯи барқи нерӯгоҳро афзоиш дода, дар таҳкими истиқлолияти энергетикии кишвар аҳамияти муҳим дошт.<ref>{{Cite web |url=https://khovar.tj/2015/05/dastovard-1203-i-so-1203-ai-energetika-az-va-1203-dat-to-va-1203-dat/ |title=Дастовардҳои соҳаи энергетика аз Ваҳдат то Ваҳдат |website=АМИТ «Ховар» |publisher=АМИТ «Ховар» |date=2015-05-01 |language=tg |access-date=2026-08-15 }}</ref> * [[13 сентябр]] — зимни сафари давлатии Раиси [[Ҷумҳурии Мардумии Чин]] [[Си Ҷинпин]] ба Тоҷикистон маросими оғози сохтмони қитъаи тоҷикистонии лӯлаи гази «Осиёи Марказӣ — Чин» баргузор гардид. Қитъаи Тоҷикистон зиёда аз 400 километр дарозӣ дошта, арзиши пешакии лоиҳа дар ҳудуди Тоҷикистон тақрибан 3,2 миллиард доллари ИМА арзёбӣ гардид.<ref>{{Cite web |url=https://khovar.tj/2014/09/3000-sha-1203-rvandi-to-1207-ikiston-so-1203-ibi-1207-oi-kor-megardad/ |title=3000 шаҳрванди Тоҷикистон соҳиби ҷои кор мегардад |website=АМИТ «Ховар» |publisher=АМИТ «Ховар» |date=2014-09-15 |language=tg |access-date=2026-08-15 }}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.president.tj/event/%27news/7022 |title=Баёнияи муштараки Ҷумҳурии Тоҷикистон ва Ҷумҳурии Халқии Хитой дар бораи тақвияти минбаъдаи муносибатҳои шарикии стратегӣ |website=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон |publisher=Дастгоҳи иҷроияи Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон |date=2014-09-13 |language=tg |access-date=2026-08-15 }}</ref> * [[13 сентябр]] — агрегати дуюми навбати аввали Маркази барқу гармидиҳии «Душанбе-2» ба кор дароварда шуда, иқтидори барқии навбати аввал ба 100 МВт расонида шуд. Ҳамзамон сохтмони навбати дуюми марказ оғоз гардид.<ref>{{Cite web |url=https://khovar.tj/rus/2014/09/rech-emomali-rahmona-na-tseremonii-zapuska-vtorogo-agregata-pervoj-ocheredi-tets-dushanbe-2/ |title=Речь Эмомали Рахмона на церемонии запуска второго агрегата первой очереди ТЭЦ «Душанбе-2» |website=АМИТ «Ховар» |publisher=АМИТ «Ховар» |date=2014-09-13 |language=ru |access-date=2026-08-15 }}</ref><ref>{{Cite web |url=https://khovar.tj/rus/2016/12/lider-natsii-otkryl-teploelektrotsentral-dushanbe-2/ |title=Лидер нации открыл Теплоэлектроцентраль «Душанбе-2» |website=АМИТ «Ховар» |publisher=АМИТ «Ховар» |date=2016-12 |language=ru |access-date=2026-08-15 }}</ref> * [[18 сентябр]] — дар шаҳри [[Турсунзода]] бо иштироки Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон Эмомалӣ Раҳмон роҳи автомобилгарди Душанбе — Турсунзода мавриди таваҷҷуҳи махсус қарор гирифта, ҳамчун яке аз лоиҳаҳои муҳими рушди инфрасохтори нақлиётии кишвар татбиқ гардид. Сохтмони роҳи Душанбе — Турсунзода аз ҷумлаи лоиҳаҳои калони нақлиётие буд, ки дар Паёми Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон ҳамчун омили беҳтар намудани робитаҳои дохилӣ ва пайвастан ба шабакаҳои байналмилалии нақлиётӣ арзёбӣ гардидааст.<ref>{{Cite web |url=https://www.president.tj/node/6598 |title=Паёми Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон ба Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон |website=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон |publisher=Дастгоҳи иҷроияи Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон |date=2014 |language=tg |access-date=2026-08-15 }}</ref> === Декабр === * [[19 декабр]] — дар [[ноҳияи Данғара]] бо гузоштани санги асос сохтмони яке аз бузургтарин маҷмааҳои истеҳсолии нассоҷии минтақа оғоз гардид. Лоиҳа дар ҳамкорӣ бо сармоягузорони [[Ҷумҳурии Мардумии Чин]] амалӣ шуда, барои коркарди пурраи нахи пахта, истеҳсоли матоъ ва ташкили ҳазорҳо ҷойи корӣ пешбинӣ гардид. Ҳаҷми сармоягузории пешбинишуда 260 миллион доллари ИМА арзёбӣ шуда буд.<ref>{{Cite web |url=https://khovar.tj/2014/12/suhanronii-prezidenti-to-1207-ikiston-mu-1203-taram-emomal-1251-ra-1203-mon-dar-marosimi-guzoshtani-sangi-asos-baroi-sohtmoni-ma-1207-maai-iste-1203-solii-nasso-1207-1251-dar-no-1203-iyai-dan-1171-ara/ |title=Суханронии Президенти Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон дар маросими гузоштани санги асос барои сохтмони «Маҷмааи истеҳсолии нассоҷӣ» дар ноҳияи Данғара |website=АМИТ «Ховар» |publisher=АМИТ «Ховар» |date=2014-12-19 |language=tg |access-date=2026-08-15 }}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.president.tj/node/12895 |title=Сафари корӣ ба ноҳияи Данғара ва рушди маҷмааи нассоҷии «Ҷунтай-Данғара Син Силу Текстил» |website=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон |publisher=Дастгоҳи иҷроияи Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон |date=2016 |language=tg |access-date=2026-08-15 }}</ref> * Дар марҳилаи аввали он беш аз 52 000 тонна нахи пахта мавриди коркарди саноатӣ қарор мегирад. Дар ин ҷо 4 корхонаи нав - ресандагӣ, бофандагӣ, рангубори матоъ ва дӯзандагӣ бунёд ёфта, дар маҷмӯъ 6 ҳазор шаҳрвандони Тоҷикистон бо кори доимӣ таъмин мешаванд. Ин маҷмааи муштараки [[Тоҷикистон]]у [[Чин]] буда, коргоҳҳои саноатии он бо ворид намудани навтарин технология аз ширкатҳои дорои шуҳрати ҷаҳонӣ аз [[Иёлоти Муттаҳидаи Амрико]], кишварҳои аврупоии [[Италия]], [[Швейсария]], [[Олмон]] ва аз худи Чин бунёд меёбад. Дар навбати аввал ё худ дар корхонаи ресандагии маҷмаа, ки то моҳи октябри соли 2015 ба кор омода хоҳад шуд, 600 нафар шаҳрвандони Тоҷикистон ба кор ҷалб карда мешаванд. Ин маҷмаа бо харҷи қариб 1,5 миллиард сомонӣ дар зарфи 2 соли оянда сохта ва пурра ба кор дароварда мешавад.<ref>[http://www.khovar.tj/president/38558-o1171ozi-sohtmoni-buzurgtarin-ma1207maai-korgo12031203oi-nasso12071251-dar-dan1171ara.html ОҒОЗИ СОХТМОНИ БУЗУРГТАРИН МАҶМААИ КОРГОҲҲОИ НАССОҶӢ ДАР ДАНҒАРА]{{Пайванди мурда|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> * '''Соли 2014''' — дар [[Тоҷикистон]] дар соҳаи энергетика ва инфрасохтори нақлиётӣ як қатор лоиҳаҳои муҳими давлатӣ ва минтақавӣ идома ёфтанд. Аз ҷумла, сохтмони роҳҳои байналмилалии Душанбе — Кӯлоб — Хоруғ — Қулма, Душанбе — Турсунзода ва роҳи оҳани Ваҳдат — Ёвон — Қӯрғонтеппа дар доираи сиёсати рушди инфрасохтори коммуникатсионӣ амалӣ гардид.<ref>{{Cite web |url=https://www.president.tj/node/6598 |title=Паёми Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон ба Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон |website=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон |publisher=Дастгоҳи иҷроияи Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон |date=2014 |language=tg |access-date=2026-08-15 }}</ref> == Нигаред низ == {{новбарӣ}} {{дарахти мақолаҳо|Соли 2014}} == Эзоҳ == {{эзоҳ}} [[Гурӯҳ:Соли 2014| ]] [[Гурӯҳ:Рӯйдодҳои соли 2014]]} hdq0uu8wvhh6v7xf8zwu6n1w1a0ttu2 0 209902 1483419 1459382 2026-08-15T08:02:29Z Шухрат Саъдиев 5132 азнавсозии вироиши мақола 1483419 wikitext text/x-wiki {{Новбарии сол|2013}} {{Оғози сол|2013}} == Рӯйдодҳо == == [[Март]] == * [[2 март]] — Ҷумҳурии Тоҷикистон расман ба узвияти Созмони Умумиҷаҳонии Савдо (СУС) пазируфта шуд ва 159-умин узви ин созмон гардид. Протоколи ҳамроҳшавии Тоҷикистон 31 январи соли 2013 ба СУС пешниҳод шуда, аз 2 марти соли 2013 узвияти кишвар эътибор пайдо кард <ref>{{Cite web |url=https://www.wto.org/English/Thewto_E/acc_e/a1_tajikistan_e.htm |title=Tajikistan — Accessions |website=World Trade Organization |publisher=World Trade Organization |date= |language=en |access-date=15 августи 2026 }}</ref> <ref>{{Cite web |url=https://www.wto.org/english/news_e/brief2013review_e.htm |title=2013 in review |website=World Trade Organization |publisher=World Trade Organization |date=2013 |language=en |access-date=15 августи 2026 }}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.wto.org/english/news_e/brief2013review_e.htm |title=2013 in review |website=World Trade Organization |publisher=World Trade Organization |date=2013 |language=en |access-date=15 августи 2026 }}}}</ref> * [[20 март]]- Сарредаксияи илмии Энсиклопедияи миллии тоҷик ҷилди дуввуми китоби бисёрҷилдаи Энсиклопедияи миллии тоҷикро ба нашр расонд. Аз соли [[2008]] сар карда таълифу тадвини Энсиклопедияи миллии тоҷик, дар [[Тоҷикистон]] шурӯъ шудааст.<ref>{{Cite web |url=http://ruzgor.tj/news/9484-insiklopedia-tajik.html |title=нусхаи бойгонӣ |accessdate=2013-10-15 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140910060309/http://ruzgor.tj/news/9484-insiklopedia-tajik.html |archivedate=2014-09-10 }}</ref> * [[21 март]]-[[24 март]] — Тибқи маълумоти расмӣ [[Наврӯз]] соли 20013 дар 11 кишвари ҷаҳон ҷашни расмии миллӣ бо рӯзҳои истироҳат ба шумор меравад. [[Афғонистон]] — 21 март; [[Эрон]] — аз 20 то 23 март; [[Озарбойҷон]] — аз 20 то 26 март; [[Қазоқистон]] — аз 21 то 24 март; [[Туркманистон]] — аз 20 то 23 март; [[Қирғизистон]] ва [[Ӯзбекистон]] — 21 март; [[Албания]] (Рӯзи Баҳор) — аз 20 то 23 март; [[Косово]] — 21 март рӯзҳои истироҳат аст.<ref>Сайри ҷаҳонии Наврӯз.//Ба қуллаҳои дониш. Нашрияи ДМТ. — 2013, № 6 (1333), 15 марти 2013</ref> == [[Апрел]] == [[ 26 апрел]] — Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон [[Эмомалӣ Раҳмон]] ба Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон Паёми солона пешниҳод намуд. Дар он самтҳои асосии сиёсати дохилӣ ва хориҷӣ, рушди иқтисодию иҷтимоӣ, энергетика, саноат, нақлиёт ва дигар масъалаҳои стратегии кишвар баррасӣ шуданд.<ref>{{Cite web |url=https://mmih.adlia.tj/SEARCH/DocumentView?DocumentId=119311 |title=Паёми Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон Эмомалӣ Раҳмон ба Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон аз 26 апрели соли 2013 |website=ADLIA — Махзани мутамаркази иттилооти ҳуқуқӣ |publisher=Вазорати адлияи Ҷумҳурии Тоҷикистон |date=26 апрели 2013 |language=tg |access-date=15 августи 2026 }}</ref><ref>{{Cite web |url=https://peshina.jumhuriyat.tj/index.php?id=3&start=104 |title=Паёми Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон Эмомалӣ Раҳмон ба Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон |website=«Ҷумҳурият» |publisher=Нашрияи расмии Ҷумҳурии Тоҷикистон |date=29 апрели 2013 |language=tg |access-date=15 августи 2026 }}</ref> == [[Июн]] == * [[21 июн]] — Дар иҷлоси 37-уми Кумитаи Мероси Ҷаҳонии [[ЮНЕСКО]] дар шаҳри Пномпени Комбуҷ [[Боғи миллии Тоҷикистон]] (Кӯҳҳои Помир) ба Феҳристи Мероси Ҷаҳонии Идораи омӯзишӣ, илмӣ ва фарҳангии [[Созмони Миллали Муттаҳид]] ([[ЮНЕСКО]]) шомил шуд.<ref>http://www.bbc.co.uk/tajik/news/2013/06/130621_mm_tajik_park_world_heritage.shtml</ref> == [[Июл]] == * [[20 июл]] — дар [[ноҳияи Шаҳринав]] бо иштироки Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон Эмомалӣ Раҳмон корхонаи коркарди [[нафт|нафти]] [[ҶДММ «Капитал»]] ба фаъолият оғоз кард. Навбати аввали [[корхона]] бо иқтидори коркарди 100 ҳазор тонна [[нафт|нафти]] хом дар як сол сохта шуда, беш аз 70 миллион сомонӣ сармоягузорӣ шудааст.<ref>{{Cite web |url=https://khovar.tj/2013/07/20/ |title=Ифтитоҳи нахустин корхонаи муосири коркарди нафт дар ноҳияи Шаҳринав |website=АМИТ «Ховар» |publisher=Агентии миллии иттилоотии Тоҷикистон «Ховар» |date=20 июли 2013 |language=tg |access-date=15 августи 2026 }}</ref><ref>{{Cite web |url=https://khovar.tj/2013/07/suhanronii-e-ra-1203-mon-dar-marosimi-o-1171-ozi-faoliyati-korhonai-korkardi-naft-dar-sha-1203-rinav/ |title=Суханронии Э. Раҳмон дар маросими оғози фаъолияти корхонаи коркарди нафт дар Шаҳринав |website=АМИТ «Ховар» |publisher=Агентии миллии иттилоотии Тоҷикистон «Ховар» |date=20 июли 2013 |language=tg |access-date=15 августи 2026 }}</ref> == [[Август]] == * [[14 август]] — Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон Эмомалӣ Раҳмон Фармони №1493 '''«Дар бораи тадбирҳои тақвият бахшидани сатҳи ҳифзи иҷтимоии аҳолӣ ва зиёд намудани маоши амалкунандаи вазифавии хизматчиёни давлатӣ, кормандони муассисаю ташкилотҳои буҷетӣ, андозаи нафақа ва стипендия»'''-ро ба имзо расонид. Тибқи фармон аз 1 сентябри соли 2013 ҳадди ақали музди меҳнат 25 фоиз зиёд гардида, ба 250 сомонӣ расонида шуд; маоши кормандони муассисаҳои томактабӣ ва таҳсилоти умумӣ 30 фоиз ва стипендияҳои давлатӣ 20 фоиз зиёд гардиданд.<ref>{{Cite web |url=https://khovar.tj/2013/08/tavze-1203-ot-ba-farmoni-prezident/ |title=Тавзеҳот ба Фармони Президент |website=АМИТ «Ховар» |publisher=Агентии миллии иттилоотии Тоҷикистон «Ховар» |date=14 августи 2013 |language=tg |access-date=15 августи 2026 }}</ref> * [[29 август]] — Дар ҷамоати Ҳасан Ҳусейнов дар[[ноҳияи Ёвон]] бо иштироки Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон корхонаи бузурги сементбарории «[[Хуаксин-Ғаюр-семент]]» ба истифода дода шуд. Иқтидори солонаи корхона 1 миллион тонна семент ва шумораи ҷойҳои корӣ тақрибан 1000 нафарро ташкил медод. Сохтмони он бо сармоягузории муштараки [[ҶДММ «Ғаюр»]] ва ширкати чинии «Хуаксин» анҷом дода шуд.<ref>{{Cite web |url=https://khovar.tj/2013/08/huaksin-1170-ayur-sement-ba-istifoda-doda-shud/ |title=«Хуаксин-Ғаюр-семент» ба истифода дода шуд |website=АМИТ «Ховар» |publisher=Агентии миллии иттилоотии Тоҷикистон «Ховар» |date=29 августи 2013 |language=tg |access-date=15 августи 2026 }}</ref><ref>{{Cite web |url=https://khovar.tj/2013/08/29/ |title=Ифтитоҳи бузургтарин корхонаи сементбарории Тоҷикистон |website=АМИТ «Ховар» |publisher=Агентии миллии иттилоотии Тоҷикистон «Ховар» |date=29 августи 2013 |language=tg |access-date=15 августи 2026 }}</ref><ref>{{Cite web |url=http://khovar.tj/president/29350-iftito1203i-buzurgtarin-korhonai-sementbarorii-to1207ikiston.html |title=нусхаи бойгонӣ |accessdate=2013-10-15 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150324172535/http://khovar.tj/president/29350-iftito1203i-buzurgtarin-korhonai-sementbarorii-to1207ikiston.html |archivedate=2015-03-24 }}</ref> == [[Сентябр]] == * [[17 сентябр]] — дар шаҳри [[Хуҷанд]] кӯдакистони Президентӣ, ки барои 1000 нафар кӯдакони болаёқат пешбинӣ шудааст, ифтитоҳ ёфт. Кӯдакистон дар майдони 3 га бунёд ёфта аз ду бинои бузурги сеошёна ва дигар иншооти ёрирасон иборат аст. Дар ҳавлии муассиса 46 майдончаи махсус барои бозӣ ва машғулиятҳои гуногуни кӯдакон омода гардида, ҳар як майдонча дорои бозичаҳо мебошад. Нигаред: <ref>[http://www.prezident.tj/node/5156]</ref> == [[Октябр]] == * [[1 октябр]] — Президенти кишвар [[Эмомалӣ Раҳмон]] нақби мошингарди Чормағзакро, ки дар масири Душанбе-Ваҳдат-Кӯлоб қарор дорад, расман ифтитоҳ намуда, мавриди истифодаи умум қарор дод. Нақби Чормағзак, ки қариб 4,5 км дарозӣ дорад. Дар солҳои истиқлоли давлатии Тоҷикистон 31 км нақбҳои мошингард сохта мавриди истифода қарор гирифт. <ref>{{Cite web |url=http://khovar.tj/president/29884-ishtiroki-emomal1251-ra1203mon-dar-marosimi-iftito1203i-na1179bi-chorma1171zak.html |title=нусхаи бойгонӣ |accessdate=2013-10-15 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140209201400/http://khovar.tj/president/29884-ishtiroki-emomal1251-ra1203mon-dar-marosimi-iftito1203i-na1179bi-chorma1171zak.html |archivedate=2014-02-09 }}</ref> == [[Ноябр]] == * [[6 ноябр]] — 6 ноябр — дар [[Ҷумҳурии Тоҷикистон]] интихоботи [[Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон]] баргузор гардид. Тибқи натиҷаҳои пешакии Комиссияи марказии интихобот ва [[раъйпурсӣ]], дар интихобот 3 640 056 нафар ё 86,6 фоизи интихобкунандагон иштирок намуда, [[Эмомалӣ Раҳмон]] 83,6 фоизи овозҳоро ба даст овард.<ref>{{Cite web |url=https://khovar.tj/2013/11/intihobi-emomal-1251-ra-1203-mon-ba-mansabi-prezidenti-to-1207-ikiston/ |title=Интихоби Эмомалӣ Раҳмон ба мансаби Президенти Тоҷикистон |website=АМИТ «Ховар» |publisher=Агентии миллии иттилоотии Тоҷикистон «Ховар» |date=7 ноябри 2013 |language=tg |access-date=15 августи 2026 }}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.asiaplustj.info/tj/news/tajikistan/politics/20131107/emomal-ra-mon-bori-navbat-prezident-intikhob-shud |title=Эмомалӣ Раҳмон бори навбатӣ президент интихоб шуд |website=Asia-Plus |publisher=Оҷонсии иттилоотии «Азия-Плюс» |date=7 ноябри 2013 |language=tg |access-date=15 августи 2026 }}</ref><ref>[http://www.khovar.tj/elections/30493-intihobi-emomal1251-ra1203mon-ba-mansabi-prezidenti-to1207ikiston.html {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20131110011016/http://www.khovar.tj/elections/30493-intihobi-emomal1251-ra1203mon-ba-mansabi-prezidenti-to1207ikiston.html |date=2013-11-10 }} 7 ноябр/[[АМИТ «Ховар»]]]</ref> * [[18 ноябр]] — дар ҷаласаи 37 — уми [[ЮНЕСКО]] феҳрасти санаҳои таърихиву фарҳангӣ барои солҳои 2014—2015 тасдиқ гардид, ки дар ин миён 4 пешниҳоди ҷониби [[Тоҷикистон]] низ пазируфта шудааст. Ба феҳрасти ЮНЕСКО 3000 — солагии [[қалъаи Ҳисор]], 700 — солагии [[Мирсаид Алии Ҳамадонӣ]], 600 — солагии [[Абдураҳмони Ҷомӣ]] ва 100 — солагии [[Зиёдулло Шаҳидӣ]] шомил карда шуданд ва қарор шуд, ки ин ҷашну чорабиниҳо бо ширкати ин созмон таҷлил мегардад. [http://www.ozodi.org/content/will-celebrete-four-tajik-historical-dates-from-unesco-/25171270.html Чаҳор таърихи таърихии Тоҷикистон дар феҳрасти ЮНЕСКО/Озодӣ] == [[Соли 2013]] == * [[Соли 2013]] — дар [[корхонаи муштараки «Зарафшон»]] рушди иқтидорҳои коркарди маъдан ва истеҳсоли тилло идома ёфт. Тибқи маълумоти АМИТ «Ховар», дар соли 2013 корхона 1 714 килограмм тилло истеҳсол кардааст; ҳамзамон барои ба истифода додани коргоҳи нави поксозии тилло бо иқтидори коркарди 10 ҳазор тонна маъдан дар як шабонарӯз омодагӣ идома дошт.<ref>{{Cite web |url=https://khov ar.tj/2014/02/zarafshon-2-5-tonna-tillo-iste-1203-sol-mekunad/ |title=«Зарафшон» 2,5 тонна тилло истеҳсол мекунад |website=АМИТ «Ховар» |publisher=Агентии миллии иттилоотии Тоҷикистон «Ховар» |date=13 феврали 2014 |language=tg |access-date=15 августи 2026 }}</ref> * [[Соли 2013]] — — корҳои рушди низоми энергетикии кишвар идома ёфтанд. Дар Паёми Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон аз 26 апрели соли 2013, аз ҷумла, ба масъалаҳои рушди НБО «Сангтӯда-2» ва сохтмони Маркази барқу гармидиҳии Душанбе-2 таваҷҷуҳ дода шуд. Манбаи расмии ADLIA матни пурраи Паёмро нигоҳ медорад.<ref>{{Cite web |url=https://mmih.adlia.tj/SEARCH/DocumentView?DocumentId=119311 |title=Паёми Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон Эмомалӣ Раҳмон ба Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон аз 26 апрели соли 2013 |website=ADLIA — Махзани мутамаркази иттилооти ҳуқуқӣ |publisher=Вазорати адлияи Ҷумҳурии Тоҷикистон |date=26 апрели 2013 |language=tg |access-date=15 августи 2026 }}</ref> == Нигаред низ == {{новбарӣ}} {{дарахти мақолаҳо|Соли 2013}} == Эзоҳ == {{эзоҳ|2}} [[Гурӯҳ:Соли 2013| ]] [[Гурӯҳ:Рӯйдодҳои соли 2013]] f885tggkg9673e5rdywo0fardly4297 0 209903 1483418 1320020 2026-08-15T07:59:03Z Шухрат Саъдиев 5132 азнавсозии вироиши мақола 1483418 wikitext text/x-wiki {{Новбарии сол|2012}} {{Оғози сол|2012}} == Рӯйдодҳо == == [[Апрел]]== * '''[[17 апрел]]''' – дар шаҳри [[Душанбе]] филиали Донишгоҳи миллии тадқиқотӣ-технологии МИСиС (Донишкадаи пӯлод ва хӯлаҳои Москва) бо иштироки Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон Эмомалӣ Раҳмон расман ифтитоҳ ёфт. Филиал барои густариши ҳамкориҳои Тоҷикистону Русия дар соҳаи маориф ва омода намудани мутахассисони баландихтисос таъсис дода шуд.<ref>{{Cite web |url=https://khovar.tj/2012/04/iftito-1203-i-filiali-misis-dar-dushanbe/ |title=Ифтитоҳи филиали МИСиС дар Душанбе |website=АМИТ «Ховар» |date=17 апрели 2012 |publisher=АМИТ «Ховар» |language=tg |access-date=14 августи 2026 }}</ref><ref>{{Cite web |url=https://khovar.tj/2012/04/17/ |title=17/04/2012 — Ифтитоҳи филиали МИСиС дар Душанбе |website=АМИТ «Ховар» |date=17 апрели 2012 |publisher=АМИТ «Ховар» |language=tg |access-date=14 августи 2026 }}</ref> * '''[[20 апрел]]''' – Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон Эмомалӣ Раҳмон [[Паёми Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон ба Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон|Паёми навбатии худро ба Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон]] пешниҳод намуд. Дар Паём самтҳои асосии сиёсати дохилӣ ва хориҷӣ, рушди иқтисодию иҷтимоӣ, таҳкими давлатдорӣ, ҳифзи ҳуқуқу озодиҳои инсон, рушди маориф, фарҳанг ва дигар масъалаҳои муҳими ҳаёти ҷомеа баррасӣ гардида, вазифаҳои минбаъдаи мақомоти давлатӣ муайян карда шуданд.<ref>{{Cite web |url=https://khovar.tj/2012/04/payomi-prezidenti-1206-um-1203-urii-to-1207-ikiston-emomal-1251-ra-1203-mon-ba-ma-1207-lisi-olii-1206-um-1203-urii-to-1207-ikiston/ |title=Паёми Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон Эмомалӣ Раҳмон ба Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон |website=АМИТ «Ховар» |date=20 апрели 2012 |publisher=АМИТ «Ховар» |language=tg |access-date=14 августи 2026 }}</ref><ref>{{Cite web |url=https://peshina.jumhuriyat.tj/index.php?id=3&start=104 |title=Паёми Эмомалӣ Раҳмон, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон, ба Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон, 20 апрели соли 2012 |website=Ҷумҳурият |publisher=Нашрияи расмии Ҷумҳурии Тоҷикистон |date=23 апрели 2012 |language=tg |access-date=14 августи 2026 }}</ref><ref>{{Cite web |url=https://mmih.adlia.tj/SEARCH/DocumentView?DocumentId=116755 |title=Қарори Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон аз 28 апрели соли 2012, №177 «Дар бораи Нақшаи чорабиниҳо оид ба иҷрои вазифаҳое, ки дар Паёми Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон ба Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон аз 20 апрели соли 2012 зикр гардидаанд» |website=ADLIA |publisher=Вазорати адлияи Ҷумҳурии Тоҷикистон |date=28 апрели 2012 |language=tg |access-date=14 августи 2026 }}</ref> == [[Июн]]== * '''[[12 июн]]''' – дар [[Минтақаи озоди иқтисодии «Суғд»]] фаъолияти корхонаи ҶДММ «Равзана Пластик» оғоз гардид. Корхона аввалин истеҳсолкунандаи профилҳои пластикӣ дар Тоҷикистон ба ҳисоб мерафт ва иқтидори солонаи он 3000 тонна маҳсулотро ташкил медод.<ref>{{Cite web |url=https://khovar.tj/rus/2012/06/itogi-pervogo-dnya-rabochej-poezdki-e-rahmona-v-sogdijskuyu-oblast/ |title=Итоги первого дня рабочей поездки Э. Рахмона в Согдийскую область |website=НИАТ «Ховар» |date=12 июня 2012 |publisher=АМИТ «Ховар» |language=ru |access-date=14 августи 2026 }}</ref><ref>{{Cite web |url=https://khovar.tj/2012/02/iste-1203-soli-daru-tirez-1203-oi-plastik-1251-dar-su-1171-d/ |title=Истеҳсоли дару тирезҳои пластикӣ дар Суғд |website=АМИТ «Ховар» |date=2 феврали 2012 |publisher=АМИТ «Ховар» |language=tg |access-date=14 августи 2026 }}</ref> == [[Сентябр]]== * '''[[17 сентябр]]''' – Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон таҳрири нави [[Кодекси андози Ҷумҳурии Тоҷикистон]]ро ба имзо расонид. Дар таҳрири нав шумораи умумии андозҳо аз 21 намуд то 10 намуд, аз ҷумла 8 андози умумидавлатӣ ва 2 андози маҳаллӣ, кам карда шуда, расмиёти андозбандӣ ва ҳисоботдиҳӣ содда гардонида шуданд. Кодекс аз [[1 январ|1 январи]] [[соли 2013]] мавриди амалқарор гирифт.<ref>{{Cite web |url=https://khovar.tj/2012/09/kodeksi-navi-andoz-ba-imzo-rasid/ |title=Кодекси нави андоз ба имзо расид |website=АМИТ «Ховар» |date=17 сентябри 2012 |publisher=АМИТ «Ховар» |language=tg |access-date=14 августи 2026 }}</ref><ref>{{Cite web |url=https://mmih.adlia.tj/SEARCH/DocumentView?DocumentId=118242&compareid=165149 |title=Кодекси андози Ҷумҳурии Тоҷикистон |website=ADLIA — Махзани мутамаркази иттилооти ҳуқуқӣ |publisher=Вазорати адлияи Ҷумҳурии Тоҷикистон |language=tg |access-date=14 августи 2026 }}</ref> == [[Октябр]]== * [[5 октябр]] – Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон [[Эмомалӣ Раҳмон]] ва Президенти Федератсияи Русия [[Владимир Путин]] ба '''Пойгоҳи низомии 201-уми Русия дар Тоҷикистон''' ташриф оварданд. Дар ҳамин рӯз созишномаи байниҳукуматӣ оид ба мақом ва шартҳои будубоши пойгоҳи низомии Русия дар қаламрави Ҷумҳурии Тоҷикистон ба имзо расид.<ref>{{Cite web |url=https://khovar.tj/2012/10/tashrifi-emomal-1251-ra-1203-mon-va-vladimir-putin-ba-pojgo-1203-i-nizomii-201-rusiya/ |title=Ташрифи Эмомалӣ Раҳмон ва Владимир Путин ба Пойгоҳи низомии 201 Русия |website=АМИТ «Ховар» |date=5 октябри 2012 |publisher=АМИТ «Ховар» |language=tg |access-date=14 августи 2026 }}</ref> * '''[[27 октябр]]''' – нақби автомобилгарди [[Шаҳристон (нақб)|«Шаҳристон»]] расман ба истифода дода шуд. Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон [[Эмомалӣ Раҳмон]] дар маросими ифтитоҳи он иштирок намуд. Дарозии нақб 5253 метр ва дарозии нақби ҳаводиҳанда 5289 метр буда, барои бунёд ва таҷҳизонидани он тақрибан 430 миллион сомонӣ равона гардид. Ифтитоҳи нақб вақти ҳаракат байни [[Душанбе]] ва [[Хуҷанд]]ро ба таври назаррас коҳиш дод.<ref>{{Cite web |url=https://khovar.tj/2012/10/iftito-1203-i-rasmii-na-1179-bi-moshingardi-sha-1203-riston/ |title=Ифтитоҳи расмии нақби мошингарди Шаҳристон |website=АМИТ «Ховар» |date=27 октябри 2012 |publisher=АМИТ «Ховар» |language=tg |access-date=14 августи 2026 }}</ref><ref>{{Cite web |url=https://khovar.tj/2012/10/na-1179-bi-sha-1203-riston-iftito-1203-yoft/ |title=Нақби «Шаҳристон» ифтитоҳ ёфт |website=АМИТ «Ховар» |date=27 октябри 2012 |publisher=АМИТ «Ховар» |language=tg |access-date=14 августи 2026 }}</ref> == [[Декабр]]и соли [[2012]]== * [[1 декабр]] – Донистани [[забони русӣ]] барои муҳоҷирон дар Русия ҳатмӣ шуд<ref>{{Cite web |url=http://www.ozodi.org/archive/news/20121201/538/538.html?id=24786503 |title=Донистани русӣ барои муҳоҷирон дар Русия ҳатмӣ шуд. |accessdate=2012-12-27 |archivedate=2014-09-22 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140922020331/http://www.ozodi.org/archive/news/20121201/538/538.html?id=24786503 }}</ref>. * [[7 декабр]] – Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон '''Стратегияи баланд бардоштани сатҳи некӯаҳволии мардуми Тоҷикистон барои солҳои 2013–2015'''-ро бо қарори №718 тасдиқ намуд. Стратегия ба баланд бардоштани сатҳи зиндагии аҳолӣ, рушди иҷтимоӣ ва коҳиш додани сатҳи камбизоатӣ равона шуда буд.<ref>{{Cite web |url=https://mmih.adlia.tj/SEARCH/DocumentView?DocumentId=120822 |title=Барномаи давлатии мусоидат ба шуғли аҳолии Ҷумҳурии Тоҷикистон барои солҳои 2014–2015 |website=ADLIA — Махзани мутамаркази иттилооти ҳуқуқӣ |publisher=Вазорати адлияи Ҷумҳурии Тоҷикистон |language=tg |access-date=14 августи 2026 }}</ref><ref>{{Cite web |url=https://president.tj/node/4318 |title=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон |website=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон |publisher=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон |language=tg |access-date=14 августи 2026 }}</ref> * [[10 декабр]] – Шӯрои генералии [[Созмони Умумиҷаҳонии Савдо]] бастаи узвияти Ҷумҳурии Тоҷикистонро тасдиқ намуд. Тоҷикистон баъди тасвиби протоколи узвият 2 марти соли 2013 расман узви 159-уми Созмони Умумиҷаҳонии Савдо гардид.<ref>{{Cite web |url=https://www.wto.org/english/news_e/news13_e/acc_tjk_31jan13_e.htm |title=Tajikistan to become 159th WTO member |website=World Trade Organization |date=31 January 2013 |publisher=WTO |language=en |access-date=14 августи 2026 }}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.wto.org/english/res_e/booksp_e/anrep_e/anrep13_chap1_e.pdf |title=Annual Report 2013 — Joining the WTO |website=World Trade Organization |publisher=WTO |language=en |access-date=14 августи 2026 }}</ref><ref>{{Cite web |url=https://khovar.tj/2012/12/10/ |title=10/12/2012 — Тоҷикистон ва Созмони Умумиҷаҳонии Савдо |website=АМИТ «Ховар» |date=10 декабри 2012 |publisher=АМИТ «Ховар» |language=tg |access-date=14 августи 2026 }}</ref> == [[Соли 2012]]== * Иттиҳодияи дӯстии «Фаронса-Тоҷикистон» таъсис шуд.<ref>{{Cite web |url=http://www.ozodi.org/archive/news/20121203/538/538.html?id=24787371 |title=Иттиҳодияи дӯстии «Фаронса-Тоҷикистон» таъсис шуд |accessdate=2012-12-27 |archivedate=2015-04-26 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150426121012/http://www.ozodi.org/archive/news/20121203/538/538.html?id=24787371 }}</ref>. * Тарҳи созишнома миёни Тоҷикистон ва НАТО ба тасвиб нарасид.<ref>{{Cite web |url=http://www.ozodi.org/archive/news/20121226/538/538.html?id=24808991 |title=МН тарҳи созишнома миёни Тоҷикистон ва НАТО-ро тасвиб накард |accessdate=2012-12-27 |archivedate=2014-09-22 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140922021042/http://www.ozodi.org/archive/news/20121226/538/538.html?id=24808991 }}</ref> * Намоишгоҳи саноатии Эрон дар [[Тоҷикистон]] шаҳри Душанбе баргузор гардид.<ref>{{Cite web |url=http://www.ozodi.org/archive/news/20121226/538/538.html?id=24808830 |title=Намоишгоҳи саноатии Эрон дар Тоҷикистон |accessdate=2012-12-27 |archivedate=2015-04-26 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150426120519/http://www.ozodi.org/archive/news/20121226/538/538.html?id=24808830 }}</ref> == Нигаред низ == {{новбарӣ}} {{дарахти мақолаҳо|Соли 2012}} == Эзоҳ == {{эзоҳ|3}} == Эзоҳ == {{эзоҳ}} [[Гурӯҳ:Соли 2012| ]] [[Гурӯҳ:Рӯйдодҳои соли 2012]] 2qswu2sb4p0j9stp6nviqxrnzc3dv5o 0 209929 1483422 1482889 2026-08-15T08:17:03Z InternetArchiveBot 30618 Rescuing 3 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1483422 wikitext text/x-wiki {{Сол|2001}} {{Новбарии сол|2001}} {{Оғози сол|2001}} == Рӯйдодҳо == === [[Апрел]]и соли [[2001]] === * '''[[29 апрел]]''' - Қарори Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон (№199) [[Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон]] Қарори '''«Дар бораи ба низом даровардани қабули духтарон ба мактабҳои олии Ҷумҳурии Тоҷикистон мувофиқи квотаи Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон барои солҳои 2001–2005»'''-ро қабул намуд. Санади мазкур низоми қабули [[духтар|духтаронро]] аз ноҳияҳои дурдаст ба [[таҳсилоти олии касбӣ|муассисаҳои таҳсилоти олии касбӣ]] тибқи квотаи президентӣ муайян намуда, ба баланд бардоштани сатҳи таҳсилоти [[духтар|духтарон]] ва омода намудани кадрҳои соҳибихтисос мусоидат кард.<ref>{{Cite web |url=https://tut.tj/kvotai-prezidentiz-rohekushoi-iqboli-duhtaron/ |title=КВОТАИ ПРЕЗИДЕНТӢ – РОҲКУШОИ ИҚБОЛИ ДУХТАРОН |website=Донишгоҳи технологии Тоҷикистон |publisher=Донишгоҳи технологии Тоҷикистон |language=tg |access-date=2026-08-05 }}</ref><ref>{{Cite web |url=https://ncl.tj/legislation |title=Пойгоҳи қонунгузории Ҷумҳурии Тоҷикистон |website=Маркази миллии қонунгузории назди Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон |publisher=Маркази миллии қонунгузорӣ |language=tg |access-date=2026-08-05 |accessdate=2026-08-05 |archivedate=2026-08-08 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20260808080103/https://ncl.tj/legislation }}</ref> === [[Май]]и соли [[2001]] === * '''[[7 май]]''' - бо Фармони Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон [[Эмомалӣ Раҳмон]] Шоири халқии Тоҷикистон, Қаҳрамони Меҳнати Сотсиалистӣ ва арбоби барҷастаи давлатӣ [[Мирзо Турсунзода]] (пас аз вафот) бо унвони олии давлатии «[[Қаҳрамони Тоҷикистон]]» сарфароз гардонида шуд. Ин мукофот барои хизматҳои бузург дар рушди адабиёти тоҷик, таҳкими худшиносии миллӣ ва саҳми арзанда дар фарҳанги тоҷик дода шуд.<ref>{{Cite web |url=https://mts.tj/?lang=en&page_id=310 |title=Heroes of Tajikistan |website=Маркази тадқиқоти стратегии назди Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон |publisher=Маркази тадқиқоти стратегии назди Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон |language=en |access-date=2026-08-05 }}</ref><ref>{{Cite web |url=https://izar.tj/en/united-literary-museum/literary-museum-named-after-m-tursunzoda |title=Literary Museum named after M. Tursunzoda |website=Институти забон ва адабиёти ба номи Абуабдуллоҳи Рӯдакӣ |publisher=Академияи миллии илмҳои Тоҷикистон |language=en |access-date=2026-08-05 }}</ref> === [[Июн]]и соли [[2001]] === * '''[[15 июн]]'''- [[Ҷумҳурии Тоҷикистон]] дар шаҳри [[Шанхай]] яке аз давлатҳои муассиси [[Созмони ҳамкории Шанхай]] (СҲШ) гардид. Дар ҳамин рӯз аз ҷониби сарони шаш давлат Эъломияи таъсиси Созмони ҳамкории Шанхай ба имзо расид, ки заминаи нави ҳамкориҳои минтақавӣ дар соҳаҳои амният, иқтисод ва муносибатҳои байналмилалиро гузошт.<ref>{{Cite web |url=https://eng.sectsco.org/about_sco/ |title=History of the Shanghai Cooperation Organisation |website=Shanghai Cooperation Organization |publisher=SCO Secretariat |language=en |access-date=2026-08-05 }}</ref><ref>{{Cite web |url=https://rtsu.tj/news/?ELEMENT_CODE=4030 |title=Таджикистан в годы независимости: 2001 год |website=Российско-Таджикский (Славянский) университет |publisher=РТСУ |language=ru |access-date=2026-08-05 }}</ref> === [[Июл]]и соли [[2001]] === * '''[[31 июл]]''' - [[Қонун|Қонуни]] [[Ҷумҳурии Тоҷикистон]] №29 '''«Дар бораи мукофотҳои давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон»''' қабул гардид. Бо ин [[қонун]] низоми ягонаи мукофотҳои давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон муайян гардида, унвони олии давлатии «[[Қаҳрамони Тоҷикистон]]» расман дар низоми мукофотҳои давлатӣ муқаррар карда шуд.<ref>{{Cite web |url=https://mmih.tj/SEARCH/DocumentView?DocumentId=21888 |title=Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи мукофотҳои давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон» |website=Маркази миллии иттилооти ҳуқуқии Вазорати адлияи Ҷумҳурии Тоҷикистон |publisher=Вазорати адлияи Ҷумҳурии Тоҷикистон |date=2001-07-31 |language=tg |access-date=2026-08-05 }}</ref><ref>{{Cite web |url=https://mts.tj/?lang=en&page_id=310 |title=Heroes of Tajikistan |website=Маркази тадқиқоти стратегии назди Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон |publisher=Маркази тадқиқоти стратегии назди Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон |language=en |access-date=2026-08-05 }}</ref> === [[Сентябр]]и соли [[2001]] === * '''[[Сентябр]]''' - дар [[Ҷумҳурии Тоҷикистон]] 2700-солагии [[Авесто|китоби муқаддаси «Авесто»]] бо тантана таҷлил гардид. Ба ин муносибат дар [[Душанбе]] ва дигар шаҳру ноҳияҳои мамлакат конфронсҳои байналмилалии илмӣ, намоишгоҳҳо, чорабиниҳои фарҳангӣ ва ҳамоишҳои адабӣ баргузор шуданд. Ҷашн ба эҳёи арзишҳои таърихию фарҳангии тамаддуни ориёӣ ва муаррифии мероси фарҳангии тоҷикон дар арсаи байналмилалӣ мусоидат намуд.<ref>{{Cite web |url=https://www.president.tj/ |title=Солномаи Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон. Соли 2001 |website=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон |publisher=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон |language=tg |access-date=2026-08-05 }}</ref><ref>{{Cite web |url=https://khovar.tj/ |title=Авесто — сарчашмаи тамаддуни ориёӣ |website=АМИТ «Ховар» |publisher=АМИТ «Ховар» |language=tg |access-date=2026-08-05 }}</ref> == [[Соли 2001]] == * '''[[Соли 2001]]''' - Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи ворид намудани тағйиру иловаҳо ба Кодекси замини Ҷумҳурии Тоҷикистон» тағйиру иловаҳо ворид карда шуданд. Тағйироти мазкур ба такмили танзими ҳуқуқии муносибатҳои замин, рушди ислоҳоти кишоварзӣ, таҳкими ҳуқуқи истифодабарандагони замин ва баланд бардоштани самаранокии истифодаи захираҳои замин равона гардиданд.<ref>{{Cite web |url=https://mmih.adlia.tj/ |title=Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи ворид намудани тағйиру иловаҳо ба Кодекси замини Ҷумҳурии Тоҷикистон» |website=Вазорати адлияи Ҷумҳурии Тоҷикистон |publisher=Маркази миллии иттилооти ҳуқуқӣ |language=tg |access-date=2026-08-05 }}</ref><ref>{{Cite web |url=https://ncz.tj/ |title=Кодекси замини Ҷумҳурии Тоҷикистон |website=Маркази миллии қонунгузории назди Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон |publisher=Маркази миллии қонунгузорӣ |language=tg |access-date=2026-08-05 }}</ref> == Солномаҳои Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон. Солномаи 2001 == Солнома 2001. Соли таҳкими истиқлолият. Филми 1. Сиёсати дохилӣ<ref>{{Cite web |url=https://www.prezident.tj/president/films |title=Солнома 2001. Соли таҳкими истиқлолият. Филми 1. Сиёсати дохилӣ |website=www.prezident.tj |publisher=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон |lang=tg |accessdate=2026-08-01 |archivedate=2026-08-05 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20260805120320/https://www.prezident.tj/president/films }}</ref> Солнома 2001. Соли таҳкими истиқлолият. Филми 2. Сиёсати хориҷӣ<ref>{{Cite web |url=https://www.prezident.tj/president/films |title=Солнома 2001. Соли таҳкими истиқлолият. Филми 2. Сиёсати хориҷӣ |website=www.prezident.tj |publisher=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон |lang=tg |accessdate=2026-08-01 |archivedate=2026-08-05 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20260805120320/https://www.prezident.tj/president/films }}</ref> == Адабиёт == * Ҳотамов Н.Б., Довудӣ Д., Муллоҷонов С., Исоматов М. Таърихи халқи тоҷик (Китоби дарсӣ). – Душанбе,2011, – С. 554. [[Гурӯҳ:Соли 2001]] [[Гурӯҳ:Рӯйдодҳои соли 2001]] ele5gj3efuyzygamfr1gzqvjd6odfcu 0 209930 1483423 1482884 2026-08-15T08:17:18Z InternetArchiveBot 30618 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1483423 wikitext text/x-wiki == Руйдодҳо == === [[Феврал]]и соли [[2002]] === * [[Феврал]] – корхонаи муштараки «Оби Зулол» дар озмуни байналмилалии [[об|оби]] нӯшокӣ дар Berkeley Springs International Water Tasting ([[ИМА]]) соҳиби медали [[тилло]] гардид. Ин дастовард аввалин эътирофи байналмилалии маҳсулоти оби нӯшокии [[Тоҷикистон]] ба ҳисоб меравад.<ref>{{Cite web |url=https://asiaplustj.info/tj/news/tajikistan/society/20210218/obi-zulol |title=«Оби Зулол» — яке аз брендҳои маъруфи Тоҷикистон |website=Азия-Плюс |publisher=Asia-Plus |language=tg |access-date=2026-08-05 }}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.berkeleyspringswatertasting.com/ |title=Berkeley Springs International Water Tasting |website=Berkeley Springs International Water Tasting |language=en |access-date=2026-08-05 }}</ref> === [[Май]]и соли [[2002]] === * '''[[3 май]]''' - Бо Қарори Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон «Консепсияи миллии маорифи Ҷумҳурии Тоҷикистон» қабул гардид. Ҳуҷҷат самтҳои асосии ислоҳоти соҳаи маорифро муайян намуда, барои рушди низоми таҳсилоти миллӣ замина гузошт.<ref>{{Cite web |url=https://mmih.tj/ |title=Қарори Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи Консепсияи миллии маорифи Ҷумҳурии Тоҷикистон» |website=Маркази миллии иттилооти ҳуқуқӣ |publisher=Вазорати адлияи Ҷумҳурии Тоҷикистон |language=tg |access-date=2026-08-05 }}</ref> * '''[[3 май]]''' - Бо Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон аз 3 майи соли 2002 №12 «Дар бораи ворид намудани илова ба Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон "Дар бораи рӯзҳои ид"» ба моддаи дахлдор сатри нав илова гардида, [[12 май]] ҳамчун «Рӯзи Шашмақом» муқаррар карда шуд.<ref>{{Cite web |url=https://mmih.adlia.tj/SEARCH/DocumentView?DocumentId=3683 |title=Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон аз 3 майи соли 2002 №12 «Дар бораи ворид намудани илова ба Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон "Дар бораи рӯзҳои ид"» |website=Маркази миллии иттилооти ҳуқуқӣ |publisher=Вазорати адлияи Ҷумҳурии Тоҷикистон |date=2002-05-03 |language=tg |access-date=2026-08-05 }}</ref> * '''[[10 май]]''' - Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи хоҷагиҳои деҳқонӣ (фермерӣ)» қабул гардид. Қонун асосҳои ҳуқуқии ташкил ва фаъолияти хоҷагиҳои деҳқониро муайян намуда, рушди ислоҳоти аграриро таъмин кард.<ref>{{Cite web |url=https://mmih.tj/ |title=Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи хоҷагиҳои деҳқонӣ (фермерӣ)» |website=Маркази миллии иттилооти ҳуқуқӣ |publisher=Вазорати адлияи Ҷумҳурии Тоҷикистон |language=tg |access-date=2026-08-05 }}</ref><ref>{{Cite web |url=https://ncz.tj/ |title=Пойгоҳи қонунгузории Ҷумҳурии Тоҷикистон |website=Маркази миллии қонунгузории назди Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон |publisher=Маркази миллии қонунгузорӣ |language=tg |access-date=2026-08-05 }}</ref> * '''[[10 май ]]''' – Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи афви шаҳрвандони Ҷумҳурии Тоҷикистон вобаста ба қонунигардонии маблағҳои пулии онҳо» қабул гардид. Ҳадафи қонун ташвиқи шаҳрвандон барои ворид намудани маблағҳои пулии худ ба гардиши расмии иқтисодӣ буд.<ref>{{Cite web |url=https://mmih.tj/ |title=Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи афви шаҳрвандони Ҷумҳурии Тоҷикистон вобаста ба қонунигардонии маблағҳои пулии онҳо» |website=Маркази миллии иттилооти ҳуқуқӣ |publisher=Вазорати адлияи Ҷумҳурии Тоҷикистон |language=tg |access-date=2026-08-05 }}</ref> * '''[[12 май]]''' - Бо Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон аз 3 майи соли 2002 №12 «Дар бораи ворид намудани илова ба Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон "Дар бораи рӯзҳои ид"» ба моддаи дахлдор сатри нав илова гардида, [[12 май]] ҳамчун «Рӯзи [[Шашмақом]]» муқаррар карда шуд.<ref>{{Cite web |url=https://mmih.adlia.tj/SEARCH/DocumentView?DocumentId=3683 |title=Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон аз 3 майи соли 2002 №12 «Дар бораи ворид намудани илова ба Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон "Дар бораи рӯзҳои ид"» |website=Маркази миллии иттилооти ҳуқуқӣ |publisher=Вазорати адлияи Ҷумҳурии Тоҷикистон |date=2002-05-03 |language=tg |access-date=2026-08-05 }}</ref> === [[Ноябр]]и соли [[2002]] === * '''[[3 ноябр]]''' — нахустин пули доимӣ бар болои [[дарёи Панҷ]]. Ин яке аз муҳимтарин рӯйдодҳои соли 2002 мебошад. [[3 ноябр|3 ноябри]] [[соли 2002]] Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон [[Эмомалӣ Раҳмон]], [[Оғохони IV]] ва муовини Президенти Афғонистон нахустин пули доимии Тем–Демоганро мавриди истифода қарор доданд. Ин аввалин пули доимӣ байни [[Тоҷикистон]] ва [[Афғонистон]] пас аз зиёда аз 20 сол буд ва оғози лоиҳаи сохтмони як силсила пулҳо гардид.<ref>{{Cite web |url=https://the.akdn.org/resources-media/whats-new/events/inauguration-first-series-bridges-across-pyanj-river |title=Inauguration of the first of a series of bridges across the Pyanj River |website=Aga Khan Development Network |publisher=AKDN |date=2002-11-03 |language=en |access-date=2026-08-05 }}{{Пайванди мурда|date=August 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> * '''[[ноябр]]''' — Дар Ҳуҷҷати стратегии коҳиши сатҳи камбизоатӣ (PRSP) [[Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон]] [[Роҳи автомобилгарди Шкев -Зиғар]] ҳамчун яке аз лоиҳаҳои давлатии солҳои 2002–2005 оварда шудааст ва дар он «Completing construction of road Zigar–Shkev».<ref>{{Cite web |url=https://planipolis.iiep.unesco.org/sites/default/files/ressources/tajikistan_prsp_2002.pdf |title=Poverty Reduction Strategy Paper of the Republic of Tajikistan |website=UNESCO Planipolis |publisher=Government of the Republic of Tajikistan |date=2002 |language=en |access-date=2026-08-05 }}</ref> == Эзоҳ == {{эзоҳ}} [[Гурӯҳ:Соли 2002]] [[Гурӯҳ:Рӯйдодҳои соли 2002]] 7rnlor2s1varcs4nphyj6azpn41exje 0 276557 1483414 1477494 2026-08-15T01:08:09Z InternetArchiveBot 30618 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1483414 wikitext text/x-wiki {{Шаҳр |Номи тоҷикӣ=Канорак |Номи аслӣ=كنارك |Акс= |Кишвар=[[Эрон]] |Вилоят=[[Устони Систон ва Балучистон]] |Аҳолӣ=5,670 ([[2016]]) }} '''Канорак''' ( {{Lang-fa|كنارك}} ҳамчунин ба забони румӣ чун '''Konārak''' ва '''Kenārak;''' низ '''Kūmārak''' ва '''Kunārak)''' маълум аст) — шаҳр ва маркази [[Шаҳристони Канорак]], [[Устони Систон ва Балучистон]] дар [[Эрон]]. Дар барӯйхатгирии аҳолии соли 2016, шумораи он 43,258 нафар буд. Он дар соҳили ғарбии Чобаҳор Бей, дар назди бандари [[Чобаҳор]] дар шарқ, дар соҳили Макран дар халиҷи Умон, тақрибан 50 км ғарбтар аз сарҳади Эрон ва Покистон ҷойгир аст.<ref>{{Cite book|title=Red Sea and the Persian Gulf|url=https://books.google.com/books?id=3jHUwGEbjNQC&pg=PA207|date=1 January 2007|publisher=ProStar Publications|isbn=978-1-57785-755-6|page=207}}</ref>. Мисли як вилояти [[Балучистон|Балуҷистони]] [[Покистон]], аксарияти кулли сокинони шаҳр аз қавмӣ мардуми балучи ҳастанд, ки бо [[Забони балучӣ]] гап мезананд. {{Эрон-ҷуғ-нопурра}} ==Сарчашмаҳо== *[https://web.archive.org/web/20110628202845/http://www.world-gazetteer.com/wg.php?x=&men=gcis&lng=en&dat=32&geo=-106&srt=npan&col=aohdq&pt=c&va=x Шумораи аҳолии шаҳрҳои Эрон] * https://web.archive.org/web/20110722015628/http://www.sb-ostan.ir/DesktopModules/OrgAmar/OrgAmar_813_64.pdf * http://www.iranchamber.com/people/articles/cultural_anthropology_of_baluchis.php {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20250706000644/https://www.iranchamber.com/people/articles/cultural_anthropology_of_baluchis.php |date=2025-07-06 }} {{Шаҳрҳои устони Систону Балучистон}} == Эзоҳ == {{эзоҳ}} [[Гурӯҳ:Шаҳрҳои Эрон]] [[Гурӯҳ:Шаҳрҳои устони Систон ва Балучистон]] [[Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо]] 44y2xqg2v6j3yvocpezb6mla0b273mp 0 290526 1483406 1477394 2026-08-14T19:38:32Z CommonsDelinker 163 Removing [[:c:File:Buch_MDC.JPG|Buch_MDC.JPG]], it has been deleted from Commons by [[:c:User:Túrelio|Túrelio]] because: [[:c:COM:L|Copyright violation]]: Blatant copyvio: Uploader ≠ copyright holder, company ≠ copyright holder. Copyright holder Peter Him 1483406 wikitext text/x-wiki {{ВМ | Номи тоҷикӣ = Бух | Кишвар = {{Парчам|Олмон}} | Мақом = ноҳияи Берлин | Тобеъи = [[Панков]], [[Берлин]] }} '''Бух''' ({{Lang-de|Buch}}) — ноҳияи шимолу-шарқии [[Берлин]], ҳамчун қисми ҳавзаи маъмурии дар соли 2001-васеъшудаи [[Панков]], ки дар даруни он ӯ бо се ноҳия: [[Каров]], [[Франтсёзиш-Бухҳолтс]] ва [[Бланкенфелде]] ҳаммарз аст. Илова бар ин, Бух бо [[Заминҳои Олмон|замини федералии]] [[Бранденбург]] сарҳади тӯлонӣ дорад. Ноҳияи муосири Бух пеш аз ҳама бо муассисаҳои тиббӣ ва илмии он маъруф аст. Дар ин ҷо олимон ва таҷрибаомӯзони сатҳи ҷаҳонӣ дар замонҳои гуногун кор кардаанд <ref name="известность">{{Cite web|url=http://www.berlin-ru.net/ru/08ru-013.htm|title=Кампус Берлин-Бух|author=|date=|publisher=«berlin-ru»|accessdate=2020-05-06}}</ref><ref name="Geschichte_Buch">{{Cite web|url=https://www.amazon.de/Denkmale-Berlin-Bezirk-Berlin-Pankow-Ortsteil/dp/3865685439|title=Denkmale in Berlin Bezirk Berlin-Pankow/Ortsteil Buch|author=Haila Ochs, Michael Hofmann, Caroline Rolka|date=2010-01-11|publisher=[[Amazon]]|lang=de|accessdate=2020-05-06}}</ref>. == Нишон ва ном == [[Акс:Coat_of_arms_de-be_buch_1987.png|мини|173x173пкс| Нишони пешини Бух]] Нишони Бух соли 1987 ба тарҳи чопи ҳифзшудаи рангин ва «маънои суханварӣ» -и он асос ёфтааст. Тасвири дарахти бих ({{Lang-de|Buchе}}) бо номи деҳаи Бух алоқаманд аст, ки аслан аз калимаи славянии "бук" гирифта шудааст. ''Рӯбоҳи'' сурх ({{Lang-de|Fuchs}}), бо лаҳҷаи Voß, бо соҳибони ин мулк, графҳои фон Восс-Бух ({{Lang-de|Grafen von Voß-Buch}}) алоқаманд аст <ref name="Geschichte_Buch"/>. == Таърих == === Аз асри санг то 1897 === Баландии морении Барним, ки ноҳияи муосири Бух дар он ҷойгир аст, дар асри XV пеш аз милод ба тундра бо ботлоқҳо ва торфҳо табдил ёфтаст <ref name="Geschichte_Buch"/>. Бух яке аз минтақаҳои аз ҷиҳати [[Бостоншиносӣ|археологӣ]] омӯхташудаи Берлин, бо фаровонии макони зисти [[Ҷомеаи ибтидоӣ|ибтидоӣ]] ва [[прототаърих]]ӣ ба ҳисоб меравад. Гарчанде бостоншиносон наметавонанд баъзе бозёфтҳоро ба давраи палеолити боло нисбат диҳанд, аммо мавҷудияти ҳайвонот, гиёҳҳои хӯрданӣ ва об дар он ҷойҳо аз пайдо шудани [[Кӯчманчиён|бодиянишинон]], [[шикорчиён ва ҷамъоварандагон]], ки дар кулбаҳо зиндагӣ мекарданд, шаҳодат медиҳад. Аз [[Садаи X то мелод|асри X пеш аз милод]] аллакай дар ин ҷо чунин ҳайвоноти калони ширхӯр, аз қабили [[Шимол|буғ]] ва [[Гови мушк|барзагови мушк]] пайдо шуда буданд, ки ба сайди шикорчиёни охири палеолит табдил ёфтанд. Давраи [[мезолит]]ӣ дар натиҷаи [[тағирёбии иқлим]] бо пайдоиши [[ҷангал]]ҳо ва дар онҳо ҳайвонҳои гуногун: тур, шоҳгавазн, оҳуи аврупоӣ, гавазнҳо, хукҳои ваҳшӣ, [[Зубр|бизон]], инчунин моҳӣ дар обанборҳо ва хӯрокҳои рустанӣ қайд карда шуданд, масалан, финдиқ, ки мардумро бо чормағзҳои <ref name="Geschichte_Buch"/> серғизо ва хуб нигоҳдошташуда таъмин мекард <ref name="Geschichte_Buch"/>. Дар кофтуковҳои археологӣ дар соли 1935 дар Бух, асбобҳои ибтидоӣ ошкор карда шуданд: санги чақмоқ барои оташдаргиронӣ, микролит, [[белчакорд]]. Дар асри [[неолит]] дар ин ҷо ҳунармандӣ рушд кард: [[Истеҳсоли кулолӣ|кулолӣ]], [[ресандагӣ]], [[бофанда]]гӣ ; асбобҳо пайдо шуданд: [[шудгор]], [[Гандум|дос]], [[Теша табар|табари сангин]], [[Маданияти глобалии амфора|амфораи курашакл]] <ref name="Geschichte_Buch"/>. [[Асри биринҷӣ]] бо афзоиши назарраси шумораи аҳолии ин ҷойҳо қайд карда мешавад. Ҳангоми [[ҳафриёт]] дар солҳои 1910-1914 бори аввал дар [[Олмон]] [[Чоҳи Post|сутунҳои]] [[Хонаи чӯбӣ|биноҳои чӯбӣ]] кашф карда шуданд <ref name="Geschichte_Buch"/>. Дар асри [[Асри оҳан|оҳан]] дар ин ҷойҳо олмониҳои қадим пайдо шуданд, аммо бинобар бад шудани [[Тағирёбии иқлим|иқлим]] [[Муҳоҷирати аҳолӣ|муҳоҷират]] оғоз ёфт. Бо истифода аз [[таҳлили радиокарбонҳо]] бостоншиносон таърихи боқимондаҳои маҳалҳои аҳолинишинро муайян карданд. Маскуншавӣ боз дар даврони имп. Рум оғоз ёфт<ref name="Geschichte_Buch"/>. Дар [[Садаи IV|асри IV]] бо оғози [[Муҳоҷирати бузурги халқҳо|муҳоҷирати бузурги мардум]], ҳаракати олмониҳо аз ин минтақа ба сӯи [[Рейн]] ва [[Дунай]] алоқаманд буд. Ва дар ин ҷо дар [[Садаи VII|асри 7]] [[Славянҳо|аҳолии славянҳо]] аз қаламравҳои мутааллиқ ба [[Лаҳистон|Полша]] ва [[Чехия]]и муосир кӯчиданд. Дар асрҳои [[Садаи VIII|VIII]] — [[Садаи IX|IX]], қабилаҳои бартаридоштаи инҷо ташкил ёфтанд - гавеляниҳо ва спревиҳо, ки [[гов]], [[гӯсфанд]], [[хук]]он, [[буз]]<nowiki/>ро парвариш карда, ва [[Кулолӣ|кулолиро]] аз худ карданд <ref name="Geschichte_Buch"/>. Бародарон [[Йоханни I (Марграви Бранденбург)|Иоганни I]] ва [[Отто III (Марграви Бранденбург)|Оттои III]] аз оилаи шоҳзодаи Асканиевҳо сарҳади маркграфии Бранденбургро аз [[соли 1220]] васеъ карданд. Деҳаи Бух дар минтақаи шимоли Берлин, ки дар соҳили {{Тарҷума нашудааст 3|Панке (река)|Панке|de|Panke}} - шохоби дарёи [[Шпрее|Шпрӣ]] аст, бори аввал дар ҳуҷҷатҳои [[соли 1342]] зикр шудааст <ref name="Geschichte_Buch"/><ref name="Orts-Chronik">{{Cite web|url=http://berlin-buch.com/de/erkunden/chronik.php|title=Orts-Chronik|author=|date=|publisher=[[archive.today]]|lang=de|accessdate=2020-05-06|archiveurl=https://archive.today/20150609152706/http://berlin-buch.com/de/erkunden/chronik.php|archivedate=2015-06-09}}</ref>. [[Осорхонаи Бранденбург]] барои шиносоӣ бо таърих ва фарҳанги собиқ канораҳои Берлин имкониятҳои васеъ фароҳам меорад <ref>{{Cite web|url=http://www.stadtmuseum.de/maerkisches-museum-0|title=Märkisches Museum|author=|date=|publisher=«stadtmuseum»|lang=de|accessdate=2020-05-06|archivedate=2021-04-23|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210423015904/https://www.stadtmuseum.de/maerkisches-museum-0}}</ref>. === Аз соли 1898 то имрӯз === Бух расман соли [[Соли 1898|1898]] <ref name="Orts-Chronik"/> қисми Берлин гашт. Табиб ва олими маъруфи немис, асосгузори назарияи ҳуҷайраҳо дар биология ва тиб [[Вирхов, Рудолф|Рудолф Вирхов]] (солҳои 1821-1902), сиёсатмадори фаъол буда, дар соҳаи тибби ҷамъиятӣ ва корҳои санитарӣ саҳми худро гузоштааст. Дар Бух, дар асоси консепсияи Рудолф Вирхов, дар охири [[Садаи XIX|асри 19]], он замон пешрафт ба роҳ монда шуд, ки усули тозакунии оби партов ҷорӣ карда шуд, ки ин имкон дод, ки экологияи ин ҷойҳо хеле беҳтар карда шавад <ref name="Geschichte_Buch"/>. То [[соли 1929]] дар Бух, тибқи лоиҳаи меъмор Людвиг Ҳофман (солҳои зинд. 1852-1932), аввалин маҷмааи васеи беморхона сохта шуд, ки ба он беморхонаҳо барои гирифторони бемориҳои [[шуш]] [[Бемориҳои рӯҳӣ|, иллатҳои рӯҳӣ]] ва заифии пирӣ дохил карда шуданд <ref name="Orts-Chronik"/>. Аллакай [[Ҷанги ҷаҳонии дувум|пеш аз ҷанг]] Бух калонтарин ва муосиртарин маркази тиббии [[Аврупо]] гардид, ки он аз ибтидо ба робитаи зич байни амалияи тиббӣ ва тадқиқоти илмӣ диққат дод <ref name="Geschichte_Buch"/>. {| class="graytable" |+Хотираи олимоне, ки бо Бух алоқаманданд | align="center" |[[Акс:DBPB_1952_96_Rudolf_Virchow.jpg|марказ|140x140пкс]] | align="center" | | align="center" |<center>[[Акс:Hans_Scheib_-_Büste_Oskar_Vogt.jpg|марказ|140x140пкс]]</center> | align="center" | | align="center" |<center>[[Акс:Axel_Schulz_-_Gedenktafel_für_Oskar_und_Cécile_Vogt.jpg|марказ|400x400пкс]]</center> |- | align="center" | Рудолф Вирхов дар маркаи почта дар соли 1953 | align="center" | | align="center" | Нимпайкараи Оскар Фогт дар назди Коллеҷи тиббӣ | align="center" | | align="center" | Оскар ва Сесиле Фогт. Лавҳаи ёдгорӣ дар собиқ Институти тадқиқоти мағзи сар ба номи Кайзер Вилҳелм | align="center" | |} Невропатологи маъруфи немис Оскар Фогт соли 1914 дар Бух {{Тарҷума нашудааст 3|Институти тадқиқоти мағзи сар ба номи кайзер Вилҳелм||de|Kaiser Wilhelm-Institut für Hirnforschung}} таъсис дод, ки ӯ аз соли 1930 дар он директор буд. Зани ӯ {{Тарҷума нашудааст 3|Фогт, Сесил|Сесил Фогт|de|Cécile Vogt}} аз соли 1919 озмоишгоҳи невробиологии ин институтро сарварӣ мекард. Ҳамсарон Фогт дар Бух то бартараф кардани онҳо аз ҷониби фашистон дар 1937 кор карданд. Аз соли 1925 то 1946, ки Иттиҳоди Шӯравӣ маъруфи [[олим]]и - [[Зистшиносӣ|биолог]] Николай Владимирович Тимофеев Рисовский зиндагӣ мекарданд ва дар Буз кор кардааст. Вай ба шуъбаи [[Офаринишшиносӣ|генетикаи]] Институти тадқиқоти мағзи назди ҷамъияти Кайзер Вилҳелм роҳбарӣ мекард <ref>{{Cite web|url=http://www.bbb-berlin.de/de/campusgeschichte.html|title=Campusgeschichte|author=|date=|publisher=«bbb-berlin»|lang=de|accessdate=2020-05-06|archiveurl=https://web.archive.org/web/20161204192700/http://bbb-berlin.de/de/campusgeschichte.html|archivedate=2016-12-04}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://wwwinfo.jinr.ru/drrr/Timofeeff/auto/auto_r.html|title=Краткая автобиографическая записка Н. В. Тимофеева-Ресовского|author=|date=1977-10-14|publisher=[[Объединённый институт ядерных исследований]]|accessdate=2020-05-06}}</ref>. Тақдири Тимофеев-Ресовский ба романи "Бисон" -и Даниил Гранин бахшида шудааст, ки давраи тӯлонии фаъолияти ӯро дар Бух инъикос мекунад , ки дар он ҷо на танҳо таҳқиқоти бунёдии илмӣ дар соҳаи раванди мутатсия, генетикаи аҳолӣ, экологияи радиатсионӣ ва ғайра <ref>{{Cite web|url=http://wwwinfo.jinr.ru/drrr/Timofeeff/Prizes/Medallist%20r.htm|title=Н.В. Тимофеев-Ресовский Берлин-Бух, 1939|author=|date=|publisher=«wwwinfo»|accessdate=2020-05-06}}</ref>, инчунин шумораи зиёди одамони «асли ғайримарӣ»-ро аз фашистон наҷот доданд, баррасӣ шудааст. Бисёре аз онҳо дар ин бора дар филми мустанади илмии "Ишқ ва муҳофизат" бо изҳори миннатдорӣ нақл карданд. Сенариянавис ва коргардони он Елена Саканян аз суханони худи Бисон иқтибос овард, вақте ки вай гуфт, ки кинои илмӣ набояд «бо ҷиддияти ҳайвонот» сурат гирад <ref name="фильм">{{Cite web|url=http://kinoart.ru/archive/2001/10/n10-article10|title=Чтобы не стыдно было помирать… «Любовь и защита», режиссёр Елена Саканян|author=О. Горностаева.|date=2001-10|publisher=[[Искусство кино]], №10, 2001|accessdate=2020-05-06}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://нэб.рф/catalog/000199_000009_001865047/|title=Рассекреченный зубр|author=|date=|publisher=[[Национальная электронная библиотека|НЭБ]]|accessdate=2020-05-06}}</ref>. {| class="graytable" |+Беморхона ва биноҳои тадқиқотӣ дар Бух | align="center" |[[Акс:Hoffmann_Berlin-Buch_II_Eingangstor.jpg|марказ|150x150пкс]] | align="center" |<center> </center> |- | align="center" | Беморхонаи ба номи меъмор Людвиг Хофман | align="center" | " Хонаи Тимофеев-Рессовский " дар шаҳраки Берлин-Бух |- |} Далелҳо мавҷуданд, ки дар [[Гестапо]]<nowiki/>и берлинӣ барои боздошти Тимофеев-Ресовский ҳуҷҷатҳо омода карда, танҳо интизори фармони олӣ буданд <ref name="фильм"/>. Дар арафаи [[Ҷанги Бузурги Ватанӣ|пирӯзӣ]] маъмурияти ҳарбии Шӯравӣ моҳи апрели соли 1945 Тимофеев-Ресовскийро директори Институти тадқиқоти мағзи Бух таъйин кард. Аммо, дар соли 1946, олим ба зиндони дохилии [[Вазорати бехатарии давлатии СССР|НКГБ]] дар [[Маскав]] интиқол дода шуд, ки бо иттиҳоми хиёнат ба 10 соли зиндон маҳкум шуд ва танҳо пас аз марг барқарор (реабилитатсия) карда шуд <ref>{{Cite web|url=https://regnum.ru/news/innovatio/1929814.html|title=Петербургский учёный: Не должен вернуться мрачный «лысенковский» период|author=|date=2015-06-02|publisher=[[Regnum]]|accessdate=2020-05-06|archivedate=2021-01-24|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210124063054/https://regnum.ru/news/innovatio/1929814.html}}</ref>. Тибқи [[Адолф Ҳитлер|ҳукмронии Гитлер]] дар клиникаҳои Бух, бо фармони ӯ, одамон барои "фоиданокии ирсии биологӣ ва мувофиқати нажодӣ" санҷида мешуданд. Карераи шахс, ҳуқуқи издивоҷ ва зиндагии одилонаи ӯ аз маълумоти дар картотекаи махсус воридшуда вобаста буд. Тааҷҷубовар он буд, ки маҳз дар Бух боқимондаҳои сӯзони ҷасади Гитлер, ки дар қуттиҳои гуногун бастабандӣ шуда буданд, моҳи майи соли 1945 ба экспертизаи судии тиббӣ оварда шуданд. Елена Ржевская, бевазани ҷавони шоир Павел Коган, ки дар соли 1942 даргузаштааст, дар муайян ва таҳқиқи ҳолатҳои [[Марги Адольф Гитлер|худкушии Адолф Гитлер]] <ref>{{Cite web|url=http://www.topnews.ru/news_id_47772.html|title=ФСБ готова предоставить доказательства смерти Гитлера в апреле 1945 года|author=|date=2012-01-21|publisher=«topnews»|accessdate=2020-05-06}}</ref><ref>[https://www.youtube.com/watch?v=3BvcbXsJXmA Бункер. В поисках Гитлера], — фрагмент документального фильма «Гитлер. Похождение трупа» из цикла «Секретные истории» c интервью последних из оставшихся в живых участников поисков Гитлера. Россия, [[Рен-ТВ]], 2009</ref><ref name="Свидетель века">{{Cite web|url=https://lechaim.ru/events/elena-rzhevskaya-svidetel-veka/|title=Елена Ржевская. Свидетель века|author=Михаил Майков|date=2017-05-02|publisher=«lechaim»|lang=ru|accessdate=2020-05-06}}</ref> хотираҳои худро дар бораи ин рӯйдодҳо дар ҳикояҳои сершумор навиштааст. Комиссияи экспертӣ дар Бух, ки дар он ҷо омӯзиши боқимондаҳои Фюрери Рейхи [[Рейхи сеюм|Севум]] гузаронида мешуд, доктор Фауст раҳбарӣ мекард <ref>{{Cite web|url=http://daily.novostivl.ru/archive/?f=st&t=001201sr01|title=Личный патологоанатом Гитлера|author=Сергей Че|date=2000-12-01|publisher=[[archive.today]]|accessdate=2020-05-06|archiveurl=https://archive.today/20130417083455/http://daily.novostivl.ru/archive/?f=st&t=001201sr01|archivedate=2013-04-17}}</ref>. Пас аз ҷанг, Академияи илмҳои Берлин кори худро дубора оғоз кард, аз соли 1972 он номи Академияи илмҳои ҶДО ( {{Lang-de|Akademie der Wissenschaften der DDR}})-ро гирифт. Институти Кайзер Вилҳелм (ҳамчун тибби биологӣ) ба Академияи илмҳо дохил шуд ва рушди анъанаҳои таҳқиқотии ҷамъшударо идома дод. Марказҳои [[Саратон|омосҳои бадсифат]] ва [[ситология]] мавҷуд буданд. Пас аз [[Муттаҳидсозии Олмон (1990)|муттаҳидшавии Олмон,]] анъанаи омезиши илм ва тибби амалӣ дар Бухи муосир рушди "Клиникаҳои Гелиоз" ({{Lang-de|Helios Kliniken}} ), "Charite Campus Berlin-Buch", Маркази тибби молекулавӣ ба номи лауреати ҷоизаи Нобел Макс Делбрюк, Беморхонаи Донишгоҳи ба номи Рудолф Вирхов ва ғ.-ро оғоз мекунад <ref name="известность"/><ref>{{Cite web|url=http://www.medienarchiv.com/Berlin/HospitalHealth/KrankenhausBuch/KrankenhausBuch.htm|title=Krankenhaus Berlin — Buch|author=|date=|publisher=«medienarchiv»|lang=de|accessdate=2020-05-06}}</ref>... == Манзараҳо == {| class="graytable" |+ | align="center" |[[Акс:Schlosskirche_Berlin-Buch_01.jpg|марказ|200x200пкс]] | align="center" |[[Акс:Campus_Berlin_Buch_004.JPG|марказ|222x222пкс]] | align="center" |[[Акс:Ehrenmal_Berlin-Buch_02.jpg|марказ|149x149пкс]] | align="center" |[[Акс:65Schlossparkbrücke_IV.JPG|марказ|185x185пкс]] |- | align="center" | Калисои Қаср пас аз барқарорсозӣ | align="center" | "Мард", муҷассамаи Жан-Роберт Ипустега | align="center" | Ёдбуди сарбозони шӯравӣ | align="center" | Боғи Қаср бо дарёи Панке |- |} == Нақлиёти ноҳия == [[Акс:S-Bahnhof_Berlin-Buch_(2009).jpg|мини|200x200пкс| Даромадгоҳ ба истгоҳи "Берлин-Бух" ( {{Lang-de|S-Bahn Berlin-Buch}})-и [[Қатораи шаҳри Берлин|қатораи шаҳрӣ]]]] Дар Бух на хатҳои метрои Берлин на трамвайи Берлин мавҷуд надоранд. Аз ҷанубу ғарб ба шимолу шарқ қатораи берлини S-Bahn S2 тавассути Бух ба сӯи шаҳри бранденбургии Берна мегузарад. Дар харитаи интерактивии минтақа истгоҳи "Берлин-Бух" ( {{Lang-de|S-Bahn Berlin-Buch}} ), инчунин маршрутҳои автобусҳо - 150, 151, 158, 159, 251, 259, 351, 891, 892, 899 нишон дода шудааст <ref>{{Cite web|url=http://www.berliner-stadtplan.com/S-Bahnhof-Buch-13125-Berlin-Buch_a19817|title=S-Bahnhof Buch Berlin, 13125 Berlin|author=|date=|publisher=«berliner-stadtplan»|lang=de|accessdate=2020-05-06|archivedate=2021-06-12|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210612115802/https://www.berliner-stadtplan.com/S-Bahnhof-Buch-13125-Berlin-Buch_a19817}}</ref>. == Адабиёт == * {{Книга|автор=[[Фонтане, Теодор|Theodor Fontane]]|заглавие=Rechts der Spree. Buch. Wanderungen durch die Mark Brandenburg|ответственный=|ссылка=|место=Berlin|издательство=Verlag von Wilhelm Hertz|год=1882|band=4|seite=165—186}} * {{Книга|автор={{нп3|Фаншмитт, Мартин Экарт|Martin Eckart Pfannschmidt|de|Martin Eckart Pfannschmidt}}|заглавие=Geschichte der Berliner Vororte Buch und Karow|ответственный=|ссылка=|место=Berlin|издательство=Verlag Fr. Zillessen|год=1927|band=|seite=}} * {{Книга|автор=Freundeskreis der Chronik Pankow e. V. (Hrsg.)|заглавие=Zur Geschichte von Berlin-Buch. Von der ersten Besiedlung bis zum Ende des Zweiten Weltkrieges|ответственный=|ссылка=|место=Berlin|издательство=Edition Hentrich|год=1995|band=123. 1. Auflage|seite=|isbn=3-89468-202-7}} * {{Книга|автор=Interessengemeinschaft Bucher Chronik (Hrsg.)|заглавие=Aus einhundert Jahren Bucher Geschichte 1898—1998|ответственный=|ссылка=|место=Berlin|издательство=Berlin Lüderitz & Bauer|год=1998|band=|seite=|isbn=3-00-002655-X}} * {{Книга|автор=Haila Ochs, Michael Hofmann, Caroline Rolka|заглавие=Bezirk Pankow — Ortsteil Buch|ответственный=|ссылка=|место=Petersberg|издательство=|год=2010|band=|alleseiten=136|isbn=978-3-86568-543-8|ref=Ochs, Hofmann, Rolka}} * {{Книга|автор=Heinz Bielka|заглавие=Siedlungs- und Kulturgeschichte von Berlin-Buch|ответственный=|ссылка=|место=Berlin|издательство=Frieling-Verlag Berlin|год=2010|band=|alleseiten=208|isbn=978-3-8280-2837-1}} == Эзоҳ == {{Эзоҳ|3}} == Пайвандҳо == * [https://web.archive.org/web/20150325205916/http://berlin-buch.com/en/buch/made_in_buch.php Дар Берлин-Бух сохта шудааст]{{Ref-en}} <span class="ref-info" style="cursor:help;" title="на английском языке">)</span>{{Ref-de}} <span class="ref-info" style="cursor:help;" title="на немецком языке">)</span> * [https://web.archive.org/web/20150220005548/https://www.mdc-berlin.de/2941/de/about_the_mdc Max-Delbrück-Centrum für Molekulare Medizin in der Helmholtz-Gemeinschaft]{{Ref-en}} <span class="ref-info" style="cursor:help;" title="на английском языке">)</span>{{Ref-de}} <span class="ref-info" style="cursor:help;" title="на немецком языке">)</span> * [http://www.helios-kliniken.de/klinik/berlin-buch.html HELIOS Klinikum Berlin-Buch] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20170824174930/http://www.helios-kliniken.de/klinik/berlin-buch.html |date=2017-08-24 }}{{Ref-de}} <span class="ref-info" style="cursor:help;" title="на немецком языке">)</span> {{Ҳавзаҳои маъмурии Берлин}}{{Мақолаи хушсифат|Районы, улицы и площади населённых пунктов}} [[Гурӯҳ:Панков]] [[Гурӯҳ:Ноҳияҳои Берлин]] [[Гурӯҳ:Воҳидҳои маъмурӣ аз рӯи алифбо]] [[Гурӯҳ:Саҳифаҳое, ки бо тарҷумаҳои ношинос оварда шудаанд]] nw2ur4ua24nq1vb7htcml5h5c7c1iqz 0 315969 1483412 1395762 2026-08-15T00:06:08Z InternetArchiveBot 30618 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1483412 wikitext text/x-wiki {{Ходими давлатӣ}} '''Желико Твиёнувич''' ( {{Lang-sr|Жељка Цвіјановіћ, Željka Cvijanović}} ;  [[4 март|4 марти]] [[соли 1967]], Теслич )&nbsp; — фаъоли сиёсии сербиягии [[Босния ва Ҳерсеговина]]. Аз 16 ноябри соли 2022 раис ва узви [[Президиуми Босния ва Ҳерсеговина]] (аз сербҳо). Президенти Ҷумҳурии Сербӣ дар [[Босния ва Ҳерсеговина]] аз 19 ноябри соли 2018 то 15 ноябри соли 2022; дар 2013-2018&nbsp;сол Сарвазири Ҷумҳурии Сербӣ буд. == Эзоҳ == {{эзоҳ}} == Пайвандҳо == * [http://www.vladars.net/sr-SP-Cyrl/Vlada/Premijer/Pages/Splash.aspx Тарҷумаи ҳол] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20171228160446/http://vladars.net/sr-SP-Cyrl/Vlada/Premijer/Pages/Splash.aspx |date=2017-12-28 }} [бойгонӣ 28 декабри соли 2017 дар Wayback Machine .] {{Ref-sr}} * [https://www.biografija.org/politika/zeljka-cvijanovic/ Тарҷумаи ҳол] {{ПБ}} [[Гурӯҳ:Занони асри XXI]] [[Гурӯҳ:Википедия:Мақолаҳои бо сарчашма аз Викидода]] [[Гурӯҳ:Зодагони соли 1967]] [[Гурӯҳ:Зодагони 4 март]] [[Гурӯҳ:Сиёсатмадорони асри XXI]] [[Гурӯҳ:Сарварони Босния ва Ҳерсеговина]] 3fld3yfgp2hnbtcukoy9hj252aq9ht2 0 324593 1483407 1431378 2026-08-14T21:44:47Z InternetArchiveBot 30618 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1483407 wikitext text/x-wiki {{Ширкат | company_logo = Amazon 2024.svg | foundation = 05/07/1994 | founders = [[Ҷеф Безос]] | key_people = {{unbulleted list|[[Jeff Bezos]] ([[Chair (officer)|executive chairman]])|[[Andy Jassy]] ([[President (corporate title)|president]] and [[Chief executive officer|CEO]])}} | industry = {{hlist| [[Conglomerate (company)|Conglomerate]] }} | products = {{hlist|[[Amazon Echo|Echo]]|[[Amazon Fire tablet|Fire Tablet]]|[[Amazon Fire TV|Fire TV]]|[[Fire OS]]|[[Amazon Kindle|Kindle]]}} | revenue = US${{!}}637.9 billion | operating_income = US$ 68.59 billion | net_income = US$ 59.25 billion | assets = US$624.9 billion | num_employees = 1,556,000 | subsid = {{collapsible list|[[A9.com]]|[[AbeBooks]]|[[Alexa Internet]]|[[Amazon.com]]|[[Amazon Air]]|[[Amazon Books]]|[[Amazon Fresh]]|[[Amazon Games]]|[[Amazon Lab126]]|[[Amazon Logistics]]|[[Amazon Pharmacy]]|[[Amazon Publishing]]|[[Amazon Robotics]]|[[Amazon MGM Studios]]|[[Amazon Web Services|AWS]]|[[Audible (service)|Audible]]|[[Blink Home|Blink]]|[[Body Labs]]|[[Book Depository]]|Brilliance Audio|[[ComiXology]]|Eero LLC|[[Goodreads]]|[[Graphiq]]|[[IMDb]]|[[Kuiper Systems]]|[[PillPack]]|[[Ring (company)|Ring]]|[[Souq.com]]|[[Twitch Interactive]]|[[Whole Foods Market]]|[[Woot]]|[[Zappos]]|[[Zoox (company)|Zoox]]}} | homepage = {{url|amazon.com}} }} '''Amazon.com, Inc.''' — ширкати амрикоии байналмилалӣ буда, дар соҳаҳои савдои электронӣ, роёниши абрӣ, таблиғоти онлайнӣ, пахши рақамӣ ва зеҳни сунъӣ фаъолият мекунад. Amazon соли 1994 аз ҷониби Ҷефф Безос дар Белвю, Вашингтон таъсис ёфта, ҳамчун бозори китоб шурӯъ намуд ва баъдан ба "Дӯкони Ҳама Чиз" табдил ёфт. Имрӯз Amazon яке аз панҷ ширкати бузурги технологияи Амрико ба ҳисоб меравад, дар баробари Alphabet, Apple, Meta ва Microsoft. '''Amazon''' дорои якчанд фаръӣ мебошад, аз ҷумла '''Amazon Web Services''' (роёниши абрӣ), '''Zoox''' (мошинҳои худгард), '''Kuiper Systems''' (интернети моҳвораӣ) ва '''Lab126''' (таҳияи сахтафзор). Аз дигар фаръияташ метавон '''Ring''', '''Twitch''', '''IMDb''' ва '''Whole Foods Market'''-ро ном бурд. Хариди '''Whole Foods''' дар соли 2017 ба рушди бозори фурӯши ҷисмонии Amazon мусоидат кард. Ширкат тавассути '''Prime Video''', '''Amazon Music''', '''Audible''', '''Twitch''' ва дигар платформаҳо мундариҷаи рақамиро паҳн мекунад, китоб нашр мекунад ва филму барномаҳо истеҳсол менамояд. Амазонка ҳамчун халалдоркунандаи соҳаҳо тавассути навовариҳои технологӣ ва сармоягузории хашмгинонаи фоида ба хароҷоти асосӣ эътибор дорад. <ref>{{Cite web|url=https://www.entrepreneur.com/article/312481|title=Why Amazon and Jeff Bezos Are So Successful at Disruption|author=Furth|first=John F.|website=Entrepreneur|date=May 18, 2018|lang=en|accessdate=May 16, 2019|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220826131641/https://www.entrepreneur.com/article/312481|archivedate=August 26, 2022}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.entrepreneur.com/article/299129|title=Amazon's Lesson About Disruption: Rattle Any Market You Can|author=Bylund|first=Per|website=Entrepreneur|date=August 29, 2017|lang=en|accessdate=May 16, 2019|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220328011716/https://www.entrepreneur.com/article/299129|archivedate=March 28, 2022}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://fortune.com/2013/10/24/how-to-compete-with-amazon/|title=How to compete with Amazon|website=Fortune|lang=en|accessdate=September 27, 2022|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220927183139/https://fortune.com/2013/10/24/how-to-compete-with-amazon/|archivedate=September 27, 2022}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://finance.yahoo.com/news/reinvesting-growth-why-amazon-com-015452330.html|title=Reinvesting for Growth – Why Amazon.com, Inc. (NASDAQ:AMZN) is Undervalued Even in this Market|website=[[Yahoo Finance]]|lang=en-US|accessdate=September 27, 2022|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220927213908/https://finance.yahoo.com/news/reinvesting-growth-why-amazon-com-015452330.html|archivedate=September 27, 2022}}</ref> As of 2023 , он бузургтарин [[Тиҷорати интернетӣ|фурӯшандаи онлайн]] ва [[Онлайн бозор|бозор]] дар ҷаҳон, провайдери баландгӯякҳои интеллектуалӣ, хидматрасонии роёниши абрӣ тавассути AWS, <ref>{{Cite web|url=https://www.srgresearch.com/articles/microsoft-cloud-revenues-leap-amazon-still-way-out-front|title=Microsoft Cloud Revenues Leap; Amazon is Still Way Out in Front|date=October 29, 2014|location=[[Reno, Nevada]]|publisher=Synergy Research Group|accessdate=July 2, 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190504111318/https://www.srgresearch.com/articles/microsoft-cloud-revenues-leap-amazon-still-way-out-front|archivedate=May 4, 2019}}</ref> хидмати пахши мустақим тавассути Twitch ва ширкати интернетӣ, ки аз рӯи даромад ва саҳми бозор чен карда мешавад. <ref>{{Cite web|url=http://www.ft.com/cms/s/0/61828252-ac1d-11e0-b85c-00144feabdc0.html|title=Amazon urges California referendum on online tax|author=Jopson|first=Barney|website=[[Financial Times]]|date=July 12, 2011|accessdate=August 4, 2011|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110714230245/http://www.ft.com/cms/s/0/61828252-ac1d-11e0-b85c-00144feabdc0.html|archivedate=July 14, 2011}}</ref> Дар соли 2021, он аз Walmart ҳамчун бузургтарин фурӯшандаи ҷаҳон берун аз Чин гузашт, ки аз ҳисоби нақшаи обунаи пулакии Amazon Prime, ки дорои 200 адад дорад, асос ёфтааст.&nbsp;миллион муштарӣ дар саросари ҷаҳон. <ref>{{Cite web|url=https://news.yahoo.com/amazon-prime-has-200-million-members-142910961.html|title=Amazon Prime now has 200 million members, jumping 50 million in one year|website=[[Yahoo News]]|date=April 15, 2021|lang=en-US|accessdate=December 20, 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220122002252/https://news.yahoo.com/amazon-prime-has-200-million-members-142910961.html|archivedate=January 22, 2022}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://variety.com/2021/digitaHapgoodews/amazon-prime-200-million-jeff-bezos-1234952188/|title=Amazon Prime Tops 200 Million Members, Jeff Bezos Says|author=Spangler|first=Todd|website=[[Variety (magazine)|Variety]]|date=April 15, 2021|lang=en-US|accessdate=February 14, 2022|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210415124656/https://variety.com/2021/digitaHapgoodews/amazon-prime-200-million-jeff-bezos-1234952188/|archivedate=April 15, 2021}}</ref> Он дуввумин бузургтарин корфармои хусусӣ дар Иёлоти Муттаҳида аст <ref>{{Cite web|url=https://www.cnbc.com/2016/09/23/amazon-climbs-into-list-of-top-five-largest-us-stocks-by-market-cap.html|title=Amazon climbs into list of top five largest US stocks by market cap|author=Cheng|first=Evelyn|website=CNBC|date=September 23, 2016|accessdate=February 20, 2019|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190510043319/https://www.cnbc.com/2016/09/23/amazon-climbs-into-list-of-top-five-largest-us-stocks-by-market-cap.html|archivedate=May 10, 2019}}</ref> ва дуввумин ширкати калонтарин дар ҷаҳон ва дар ИМА аз рӯи даромад то соли 2024 (пас аз Walmart ). <ref>{{Cite web|url=https://fortune.com/ranking/global500/|title=Fortune Global 500|website=Fortune|lang=en|accessdate=2024-08-19}}</ref> То моҳи октябри соли 2024, Amazon 12-умин вебсайти сербинанда дар ҷаҳон аст ва 84% трафики он аз Иёлоти Муттаҳида меояд. <ref>{{Cite web|url=https://www.similarweb.com/top-websites/|title=Top Websites Ranking|website=Similarweb|accessdate=2021-12-01|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220210041116/https://www.similarweb.com/top-websites/|archivedate=2022-02-10}}</ref> <ref name="auto5">{{Cite web|url=https://www.similarweb.com/website/amazon.com/#geography|title=amazon.com|website=[[Similarweb|similarweb.com]]|accessdate=January 8, 2024|archiveurl=https://web.archive.org/web/20221024012112/https://www.similarweb.com/website/amazon.com/#geography|archivedate=October 24, 2022}}</ref> Амазонка инчунин дар хароҷоти тадқиқот ва рушд пешсафи ҷаҳонӣ мебошад, ки дар соли 2022 хароҷоти R&D 73 миллиард доллари амрикоиро ташкил медиҳад. <ref>{{Cite web|url=https://www.fdiintelligence.com/content/feature/global-innovation-leaders-2022-edition-82527|title=Top 100 global innovation leaders|author=Intelligence|first=fDi|website=www.fdiintelligence.com|date=June 2023|lang=en|accessdate=2024-06-16|archivedate=2025-03-05|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250305024041/https://www.fdiintelligence.com/content/feature/global-innovation-leaders-2022-edition-82527}}</ref> Амазонка бо сабабҳои гуногун танқид карда шуд, аз он ҷумла, аммо бо маҳдуд накардани таҷрибаҳои ҷамъоварии маълумоти муштариён, фарҳанги заҳролудшудаи корӣ, сензура, канорагирӣ аз андоз ва амалияҳои зидди рақобат . == Маҳсулот ва хидматҳо == {{Асосӣ|List of Amazon products and services}} === Amazon.com === {{Вебгоҳ|ном=amazon.com|логотип=[[File:Amazon.com-Logo.svg|frameless|class=skin-invert]]|скриншот=amazon.com screenshot.jpeg|подпись=Homepage|URL={{URL|Amazon.com}} (original US site)|коммерческий=Yes|тип=[[E-commerce]]|регистрация=Optional|языки={{hlist|Arabic|Chinese|Dutch|English|French|German|Hindi|Italian|Japanese|Polish|Portuguese|Spanish|Swedish|Turkish}}|владелец=Amazon|текущий статус=Active}} '''Amazon.com''' як платформаи ҷаҳонии тиҷорати электронӣ аст, ки доираи васеи маҳсулот — аз китобу электроника то либос, ғизо ва лавозимоти саноатиро мефурӯшад. Вебсайтҳои он ба кишварҳои мушаххас мутобиқ шудаанд, вале баъзеи онҳо интиқоли байналмилалиро низ пешниҳод мекунанд. То соли 2022, боздиди моҳонаи '''amazon.com''' аз 2 миллиард гузашта, онро ба 12-умин вебсайти сербинандаи ҷаҳон табдил дод. Моҳи феврали соли 2024 Amazon эълон кард, ки аввалин чатботи худ аввалин "Rufus" дар ИМА буд ва дар моҳи июл он барои ҳама муштариён дар ИМА дастрас буд. <ref>{{Cite news|date=2024-08-27|title=Amazon launches AI assistant 'Rufus' in India|url=https://economictimes.indiatimes.com/tech/technology/amazon-launches-ai-assistant-rufus-in-india/articleshow/112837014.cms|accessdate=2024-11-19|work=The Economic Times}}</ref> Натиҷаҳое, ки аз ҷониби системаи ҷустуҷӯии Amazon тавлид шудаанд, қисман аз ҳисоби пардохтҳои таблиғотӣ муайян карда мешаванд. Википедаҳои маҳаллии ширкат, ки аз рӯи интихоб ва нархҳо фарқ мекунанд, аз рӯи домени сатҳи олӣ ва рамзи кишвар фарқ мекунанд: {| class="wikitable floatright" |+Фурӯш аз рӯи кишвар (2023) <ref name=":2">{{Cite web|url=https://www.marketscreener.com/quote/stock/AMAZON-COM-INC-12864605/company/|title=Amazon.com, Inc.: Shareholders Board Members Managers and Company Profile {{!}} US0231351067 {{!}} MarketScreener|website=www.marketscreener.com|lang=en|accessdate=2024-03-06|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230801073911/https://www.marketscreener.com/quote/stock/AMAZON-COM-INC-12864605/company/|archivedate=August 1, 2023}}</ref> ! кишвар ! мубодила |- | Штатхои Муттахида | 69,3% |- | Олмон | 6,5% |- | Инглистон | 5,8% |- | Япония | 4,8% |- | Дигар | 13,6% |} == Амалиёт == [[Акс:Amazon_Logistics,_Borgstedt_(APC_0067).jpg|мини| Мошини Amazon Transportation Services дар як истгоҳи интиқоли Amazon Logistics]] [[Акс:Amazon_Prime_Delivery_Trucks_(44155424640).jpg|мини| Мошинҳои ширкати Amazon Logistics Delivery Service Partner дар [[Флорида]]]] Amazon барои расонидани бастаҳо аз хидматҳои гуногуни нақлиёт истифода мебарад. Хидматҳои бренди Amazon иборатанд аз: * Amazon Air, як ширкати ҳавопаймоии боркаш барои ҳамлу нақли умда, бо интиқоли охирин мил аз ҷониби Amazon Flex, Amazon Logistics ё Хадамоти Почтаи ИМА анҷом дода мешавад. * Amazon Flex, як [[Нармафзори мобилӣ|барномаи смартфониест]], ки ба шахсони алоҳида имкон медиҳад, ки ҳамчун пудратчиёни мустақил амал карда, бастаҳоро аз мошинҳои шахсӣ бе либоси ягона ба мизоҷон расонад. Интиқолҳо як ё ду соати Prime Now, дар ҳамон рӯз ё дигар маҳсулоти Amazon Fresh ва фармоишҳои стандартии Amazon.com, ба ғайр аз фармоишҳо аз мағозаҳои маҳаллӣ, ки бо Amazon шартнома доранд, иборатанд. <ref>{{Cite web|url=https://flex.amazon.com/faq|title=Frequently asked questions about Amazon Flex|accessdate=December 31, 2020|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210104112032/https://flex.amazon.com/faq|archivedate=January 4, 2021}}</ref> * Amazon Logistics, ки дар он Amazon бо тиҷорати хурд шартнома мебандад (ки онро "Шарикони Хадамоти Delivery" меноманд) барои расонидани интиқол ба мизоҷон. Ҳар як корхона дорои парки тақрибан 20-40 микроавтобусҳои тамғаи Амазонка мебошад ва кормандони пудратчиён либоси Amazon мепӯшанд. Аз моҳи декабри соли 2020, он дар Иёлоти Муттаҳида, Канада, Италия, Олмон, Испания ва Британияи Кабир фаъолият мекунад. <ref>{{Cite web|url=https://logistics.amazon.com/marketing/faq|title=Amazon Logistics / Frequently Asked Questions|accessdate=December 31, 2020|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210204213921/https://logistics.amazon.com/marketing/faq|archivedate=February 4, 2021}}</ref> * Amazon Prime Air як хидмати таҷрибавии интиқоли бесарнишин аст, ки бастаҳоро тавассути дронҳо ба муштариёни Amazon Prime дар шаҳрҳои интихобшуда мерасонад. == Корҳои корпоративӣ == [[Акс:Jeff_Bezos_2016.jpg|мини| Муассиси Amazon [[Ҷефф Безос]] дар соли 2016]] То июни 2022, ҳайати директорони '''Amazon''' шомили шохаҳои муҳим ва шахсиятҳои калидии ширкат буд. * [[Ҷефф Безос]], раиси иҷроияи Amazon.com, Inc. * Энди Ҷасси, президент ва директори генералии Amazon.com, Inc. * Кит Б. Александр, директори генералии IronNet Cybersecurity, собиқ директори NSA * Эдит В. Купер, ҳаммуассиси Medley ва собиқ EVP Goldman Sachs * Ҷейми Горелик, шарик, Вилмер Катлер Пикеринг Ҳейл ва Дорр * Даниел Ҳуттенлохер, декани Коллеҷи ҳисоббарории MIT Шварцман . * Ҷуди МакГрат, директори собиқи Paramount Media Networks * Индра Ноойи, собиқ директори PepsiCo * Ҷон Рубинштейн, раиси собиқ ва директори генералии Palm, Inc. * Пэтти Стонезифер, президент ва директори генералии Марта Ҷадвали * Wendell Weeks, раис, президент ва директори генералии Corning Inc. === Моликият === 10 бузургтарин саҳмдори Amazon дар аввали соли 2024 инҳо буданд: <ref name=":2"/> {| class="wikitable sortable" !Номи саҳмдор ! Фоиз |- | [[Ҷефф Безос]] | 9,1% |- | Гурӯҳи Vanguard | 7,5% |- | BlackRock | 4,6% |- | Корпоратсияи State Street | 3,3% |- | Сармоягузории Fidelity | 3,1% |- | Маккензи Скотт | 1,9% |- | Т. Роу Нарх | 1,9% |- | Идоракунии сармояи геодезӣ | 1,8% |- | Идоракунии сармоягузории JP Morgan | 1,5% |- | Итон Вэнс | 1,5% |- | Дигарон | 63,8% |} === Молия === {| class="wikitable floatright" |+Фурӯш аз рӯи тиҷорат (2023) <ref name=":2"/> ! Бизнес ! мубодила |- | Мағозаҳои онлайн | 40,3% |- | Хидматҳои фурӯшандаи тарафи сеюм | 24,4% |- | Amazon Web Services | 15,8% |- | Реклама | 8,2% |- | Хидматҳои обуна | 7,0% |- | Мағозаҳои ҷисмонӣ | 3,5% |- | Дигар | 0,9% |} '''Amazon.com''' асосан як сайти чакана бо модели даромади фурӯш мебошад, ки фоизи каме аз нархи фурӯшро мегирад ва ширкатҳоро барои таблиғоти пардохтшаванда мерасонад. То соли 2018, он дар рейтинги '''Fortune 500''' ҷои 8-умро ишғол карда буд ва дар '''Forbes Global 2000''' соли 2023 ҷои 36-умро гирифт. Дар соли молиявии 2021, '''Amazon''' даромади 33,36 миллиард доллари ИМА ва даромади солона 469,82 миллиард доллари ИМАро гузориш дод, ки 21,7% нисбат ба давраи пешин зиёд аст. Аз соли 2007, фурӯш аз 14,835 миллиард ба 469,822 миллиард доллар расид, ки натиҷаи тавсеаи доимии тиҷорат мебошад. Сармоягузории бозории Amazon беш аз 1 доллари амрикоиро ташкил дод&nbsp;триллион бори дигар дар аввали феврали соли 2020 пас аз эълони натиҷаҳои семоҳаи чоруми соли 2019. <ref name="4Q 2020">{{Cite news|url=https://www.nytimes.com/2020/01/30/technology/amazon-earningts.html|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200130220018/https://www.nytimes.com/2020/01/30/technology/amazon-earningts.html|archivedate=January 30, 2020|title=Amazon Powers Ahead With Robust Profit|date=January 30, 2020|author=Streitfeld|first=David|work=[[The New York Times]]|language=en-US|accessdate=February 2, 2020}}</ref> {| class="wikitable float-left" style="text-align: right;" !Year !Revenue<ref>{{Cite web|url=https://www.nasdaq.com/market-activity/stocks/amzn/revenue-eps|title=Amazon.com, Inc. Common Stock (AMZN)|website=[[Nasdaq]]|accessdate=June 21, 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210720164419/https://www.nasdaq.com/market-activity/stocks/amzn/revenue-eps|archivedate=July 20, 2021}}</ref><br /><br />in million US$ !Net income<br /><br />in million US$ !Total Assets<br /><br />in million US$ !Employees |- | align="left" |1995<ref name="auto3">{{Cite web|url=https://d18rn0p25nwr6d.cloudfront.net/CIK-0001018724/566f6509-4b15-4cd4-929a-1cba79f822b2.pdf|title=1997 Annual Report|website=Amazon 1997 10K|accessdate=May 17, 2022|archiveurl=https://ghostarchive.org/archive/20221009/https://d18rn0p25nwr6d.cloudfront.net/CIK-0001018724/566f6509-4b15-4cd4-929a-1cba79f822b2.pdf|archivedate=October 9, 2022}}</ref> |0.5 |−0.3 |1.1 | |- | align="left" |1996<ref name="auto3" /> |16 |−6 |8 | |- | align="left" |1997<ref name="auto3" /> |148 |−28 |149 |614 |- | align="left" |1998<ref name="auto2">{{Cite web|url=https://d18rn0p25nwr6d.cloudfront.net/CIK-0001018724/fae0d139-777f-489f-8e63-c97285413f9d.pdf|title=2002 Amazon 10K|accessdate=May 17, 2022|archiveurl=https://ghostarchive.org/archive/20221009/https://d18rn0p25nwr6d.cloudfront.net/CIK-0001018724/fae0d139-777f-489f-8e63-c97285413f9d.pdf|archivedate=October 9, 2022}}</ref> |610 |−124 |648 |2,100 |- | align="left" |1999<ref name="auto2" /> |1,639 |−720 |2,466 |7,600 |- | align="left" |2000<ref name="auto2" /> |2,761 |−1,411 |2,135 |9,000 |- | align="left" |2001<ref name="auto2" /> |3,122 |−567 |1,638 |7,800 |- | align="left" |2002<ref name="auto2" /> |3,932 |−149 |1,990 |7,500 |- | align="left" |2003<ref name="auto1">{{Cite web|url=https://ir.aboutamazon.com/static-files/56afc458-02b3-4938-9918-85d610d6f146|title=2007 Annual Report|website=Ir.aboutamazon.com|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190113172626/https://ir.aboutamazon.com/static-files/56afc458-02b3-4938-9918-85d610d6f146|archivedate=January 13, 2019}}</ref> |5,263 |35 |2,162 |7,800 |- | align="left" |2004<ref name="auto1" /> |6,921 |588 |3,248 |9,000 |- | align="left" |2005<ref name="auto1" /> |8,490 |359 |3,696 |12,000 |- | align="left" |2006<ref name="auto1" /> |10,711 |190 |4,363 |13,900 |- | align="left" |2007<ref name="auto1" /> |14,835 |476 |6,485 |17,000 |- | align="left" |2008<ref>{{Cite web|url=https://ir.aboutamazon.com/static-files/e1846da7-9425-42d9-add7-84218d7ee5e7|title=2008 Annual Report|website=Ir.aboutamazon.com|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190113172626/https://ir.aboutamazon.com/static-files/e1846da7-9425-42d9-add7-84218d7ee5e7|archivedate=January 13, 2019}}</ref> |19,166 |645 |8,314 |20,700 |- | align="left" |2009<ref>{{Cite web|url=https://ir.aboutamazon.com/static-files/f793debb-dc0a-4edf-a56d-9ff739d53b41|title=2009 Annual Report|website=Ir.aboutamazon.com|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190113172626/https://ir.aboutamazon.com/static-files/f793debb-dc0a-4edf-a56d-9ff739d53b41|archivedate=January 13, 2019}}</ref> |24,509 |902 |13,813 |24,300 |- | align="left" |2010<ref>{{Cite web|url=https://ir.aboutamazon.com/static-files/6f3c99ed-5094-4fed-a9ad-e18cdbf37478|title=2010 Annual Report|website=Ir.aboutamazon.com|archiveurl=https://web.archive.org/web/20181111000053/https://ir.aboutamazon.com/static-files/6f3c99ed-5094-4fed-a9ad-e18cdbf37478|archivedate=November 11, 2018}}</ref> |34,204 |1,152 |18,797 |33,700 |- | align="left" |2011<ref>{{Cite web|url=https://ir.aboutamazon.com/static-files/02a49fbe-6860-4ed7-ade4-905bcf16a5e1|title=2011 Annual Report|website=Ir.aboutamazon.com|archiveurl=https://web.archive.org/web/20181111000117/https://ir.aboutamazon.com/static-files/02a49fbe-6860-4ed7-ade4-905bcf16a5e1|archivedate=November 11, 2018}}</ref> |48,077 |631 |25,278 |56,200 |- | align="left" |2012<ref>{{Cite web|url=https://ir.aboutamazon.com/static-files/28bfea7a-7b18-4ab0-ba03-581c6ccaa3a4|title=2012 Annual Report|website=Ir.aboutamazon.com|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190113172625/https://ir.aboutamazon.com/static-files/28bfea7a-7b18-4ab0-ba03-581c6ccaa3a4|archivedate=January 13, 2019}}</ref> |61,093 |−39 |32,555 |88,400 |- | align="left" |2013<ref>{{Cite web|url=https://ir.aboutamazon.com/static-files/1be0475a-fcab-4826-9258-17f11c208487|title=2013 Annual Report|website=Ir.aboutamazon.com|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190113172625/https://ir.aboutamazon.com/static-files/1be0475a-fcab-4826-9258-17f11c208487|archivedate=January 13, 2019}}</ref> |74,452 |274 |40,159 |117,300 |- | align="left" |2014<ref>{{Cite news|url=https://www.theguardian.com/technology/2015/jan/29/amazon-reports-89b-in-sales-2014|title=Amazon reports $89bn in sales last year as shares jump 11% after hours|author=Neate|first=Rupert|date=January 29, 2015|work=[[The Guardian]]|language=en|accessdate=November 7, 2018|archivedate=August 16, 2020|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200816053349/https://www.theguardian.com/technology/2015/jan/29/amazon-reports-89b-in-sales-2014}}</ref> |88,988 |−241 |54,505 |154,100 |- | align="left" |2015<ref>{{Cite news|url=https://variety.com/2016/biz/news/amazon-clocks-107-billion-in-revenue-in-2015-1201691106/|title=Amazon Clocks $107 Billion In Revenue In 2015|author=Roettgers|first=Janko|date=January 28, 2016|work=Variety.com|accessdate=November 7, 2018|language=en-US|archivedate=November 30, 2020|archiveurl=https://web.archive.org/web/20201130110830/https://variety.com/2016/biz/news/amazon-clocks-107-billion-in-revenue-in-2015-1201691106/}}</ref> |107,006 |596 |64,747 |230,800 |- | align="left" |2016<ref>{{Cite news|url=https://www.seattletimes.com/business/amazon/amazon-revenues-hit-by-stronger-dollar-miss-wall-street-expectations/|title=Amazon sales hit $136B in 2016; dollar hurts overseas business|date=February 2, 2017|work=The Seattle Times|accessdate=November 7, 2018|language=en-US|archivedate=October 25, 2020|archiveurl=https://web.archive.org/web/20201025204225/https://www.seattletimes.com/business/amazon/amazon-revenues-hit-by-stronger-dollar-miss-wall-street-expectations/}}</ref> |135,987 |2,371 |83,402 |341,400 |- | align="left" |2017<ref>{{Cite news|url=https://www.bbc.com/news/business-42911123|title=Amazon 2017 sales jump by nearly a third|date=February 1, 2018|work=BBC News|accessdate=November 7, 2018|language=en-GB|archivedate=September 16, 2020|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200916133305/https://www.bbc.com/news/business-42911123}}</ref> |177,866 |3,033 |131,310 |566,000 |- | align="left" |2018<ref>{{Cite web|url=https://www.annualreports.com/HostedData/AnnualReports/PDF/NASDAQ_AMZN_2018.pdf|title=2018 Annual Report|accessdate=January 12, 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20201127230014/https://www.annualreports.com/HostedData/AnnualReports/PDF/NASDAQ_AMZN_2018.pdf|archivedate=November 27, 2020}}</ref> |232,887 |10,073 |162,648 |647,500 |- | align="left" |2019<ref>{{Cite web|url=https://ir.aboutamazon.com/files/doc_financials/2020/ar/2019-Annual-Report.pdf|title=2019 Annual Report|archiveurl=https://ghostarchive.org/archive/20221009/https://ir.aboutamazon.com/files/doc_financials/2020/ar/2019-Annual-Report.pdf|archivedate=October 9, 2022}}</ref> |280,522 |11,588 |225,248 |798,000 |- | align="left" |2020<ref>{{Cite web|url=https://ir.aboutamazon.com/news-release/news-release-details/2021/Amazon.com-Announces-Fourth-Quarter-Results/default.aspx|title=Amazon.com Announces Fourth Quarter Results|website=ir.aboutamazon.com|lang=en-US|accessdate=February 10, 2021|archiveurl=https://archive.today/20210202211950/https://ir.aboutamazon.com/news-release/news-release-details/2021/Amazon.com-Announces-Fourth-Quarter-Results/default.aspx|archivedate=February 2, 2021}}</ref> |386,064 |21,331 |321,195 |1,298,000 |- | align="left" |2021<ref name="2022-10K" /> |469,822 |33,364 |420,549 |1,608,000 |- | align="left" |2022<ref name="2022-10K">{{Cite web|url=https://www.sec.gov/ix?doc=/Archives/edgar/data/1018724/000101872423000004/amzn-20221231.htm|title=Amazon.com, Inc. 2022 Form 10-K Annual Report|date=February 3, 2022|publisher=[[US Securities and Exchange Commission]]|accessdate=February 3, 2023|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230203170438/https://www.sec.gov/ix?doc=/Archives/edgar/data/1018724/000101872423000004/amzn-20221231.htm|archivedate=February 3, 2023}}</ref> |513,983 |&#x2212;2,722 |462,675 |1,541,000 |- | align="left" |2023<ref name="2023-10K">{{Cite web|url=https://www.sec.gov/Archives/edgar/data/1018724/000101872424000008/amzn-20231231.htm|title=Amazon.com, Inc. 2023 Form 10-K Annual Report|date=February 2, 2024|publisher=[[US Securities and Exchange Commission]]|accessdate=February 3, 2024|archiveurl=https://web.archive.org/web/20240203001041/https://www.sec.gov/Archives/edgar/data/1018724/000101872424000008/amzn-20231231.htm|archivedate=February 3, 2024}}</ref> |574,785 |30,425 |527,854 |1,525,000 |- | align="left" |2024 |637,959 |59,248 |624,894 |1,556,000 |} == Танқид == [[Акс:Anti-Amazon_sticker.jpg|мини| Стикер, ки паёми зидди Amazon-ро ифода мекунад, дар паси аломати кӯча дар Сиэтл тасвир шудааст]] Интиқодҳо ба '''Amazon''' шомили масъалаҳои гуногун мебошанд, ки аз амалҳои мухталифи ширкат маншаъ мегиранд. Ба онҳо шомиланд: # '''Таъмини мақомоти ҳифзи ҳуқуқ''' бо абзорҳои шеносоии чеҳра. # '''Ҳамкориҳои роёниши абрӣ''' бо CIA. # '''Дур кардани мизоҷон''' аз дӯконҳои китоб. # '''Тағйирот ба муҳити зист''' ва таъсири манфии он. # '''Шароит пасти анборҳо барои коргарон''' ва муқобилат ба иттифоқҳои касаба. # '''Сензураи мундариҷа''' ва таснифи китобҳои LGBTQ ҳамчун мундариҷаи калонсолон. # '''Патент кардани технологияи 1-Click''' ва амалҳои зидди рақобат. Интиқодҳо инчунин ба '''сензура''' ва '''нашри мундариҷа''' (ба монанди вебсайти WikiLeaks ва амалҳое, ки ба муборизаи сагҳо, чанги хурӯс ё педофилия кӯмак мекунанд) дахл мекунанд. '''Amazon''' низ бо як қатор иттиҳомоти ҷиддӣ рӯбарӯ шудааст, ки аз фаъолиятҳои мухталифи он маншаъ мегиранд: # '''Фишор ба таъминкунандагон''': Амазон айбдор мешавад, ки бо истифода аз фишори ғайриқонунӣ ба таъминкунандагони хурд кӯшиш мекунад, ки манфиат ва даромаднокии худро бо баистифодабарии як стратегияи зангидан ё "мардимард" ҳамчун "Gazelle" афзоиш диҳад. # '''Таблиғи ғайриқонунӣ ба кӯдакон''': Дар соли 2014, Комиссияи Федералии Тиҷорат (FTC) алайҳи Amazon даъво оғоз кард, ки айбдор мешавад дар таблиғ кардани харидҳои дохили барномаро ба кӯдакон бе розигии волидайн. # '''Манъи фурӯши маҳсулотҳои зараровар''': Дар соли 2019, Amazon фурӯши маҳсулоти сабуккунандаи пӯстро пас аз фишори фаъолон дар соҳаи тандурустӣ ва муҳити зист манъ кард. # '''Сензураи китобҳои интиқодӣ''': Пас аз пандемияи COVID-19, Амазонка бо танқид рӯбарӯ шуд, ки маводҳои интиқодӣ нисбат ба ваксинаи COVID-19-ро зери фишори маъмурияти Байден паст кардааст. Ин таҳлилҳо нишон медиҳанд, ки Amazon дар истифодаи фишорҳои иқтисодӣ ва сиёсӣ барои пешбурди манфиатҳои худ айбдор мешавад. == Эзоҳ == {{Эзоҳ}} [[Гурӯҳ:Amazon.com]] [[Гурӯҳ:Истеҳсолкунандагони нармафзорҳо ИМА]] [[Гурӯҳ:Нармафзорҳои Андроид]] o8r9au7wpmwn8c2xh7crac0abjc7moc 0 324638 1483415 1482810 2026-08-15T02:14:57Z InternetArchiveBot 30618 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1483415 wikitext text/x-wiki {{Синамогар}}'''Лиза Валерӣ Кудроу-Стерн''' ({{Lang-en|Lisa Valerie Kudrow-Stern}}; тав. {{ТаърихиТаваллуд|30|7|1963}}, [[Лос Анҷелес|Лос-Анҷелес]], [[Калифорния]], [[Иёлоти Муттаҳидаи Амрико|ИМА]]) — [[ҳунарпеша]], [[Таҳиякунандаи филм|продюсер]], [[Муҷрӣ|баранда]]и [[телевизион]] ва [[ҳаҷвнигор]]и [[ИМА|амрикоӣ]], ки бо нақши Фибӣ Буффе дар ситкоми «[[Дӯстон]]»[[NBC|-и NBC]] маъруф аст ва барои он соли 1998 ҷоизаи «[[Эммӣ]]» гирифтааст. Кудроу, ки фаъолияти мазҳакавии худро аз труппаи The Groundlings оғоз кард, бори аввал бо нақши такрорӣ ҳамчун пешхизмати экстсентрикӣ Урсула Буффе дар ситкоми [[NBC]] "Mad About You" шӯҳрат пайдо кард. Ин ӯро ба нақши такрорӣ ҳамчун Фибӣ Буффе дар ситкоми дигари NBC, [[Дӯстон|«Дӯстон»]] овард, ки дар он ҷо аз соли 1994 то 2004 нақш бозид ва барои иҷрои худ ҷоизаи «Эммӣ» ва ду ҷоизаи «Гилдияи ҳунармандон»-ро гирифт. Аз он вақт инҷониб як қатор намоишҳои телевизиониро эҷод кардааст, бахусус силсилафилми [[HBO]] "The Comeback", ки барои он ба ду ҷоизаи «Эммӣ» пешбарӣ шудааст. Кудроу дар тӯли фаъолияти худ ба даҳ ҷоизаи «Эммӣ» пешбарӣ шудааст. == Зиндагинома == [[Акс:Lisakudrowvascol.jpg|мини|200x200пкс| Кудроу дар соли 2004]] Вай дар [[Лос Анҷелес]] дар оилаи яҳудӣ Лӣ Кудроу ва Недра Стерн таваллуд шудааст<ref name="yahoo">{{Cite web|url=https://movies.yahoo.com/person/lisa-kudrow/|title=Lisa Kudrow Biography|website=[[Yahoo!]]|deadlink=no|accessdate=2013-08-29|archiveurl=https://www.webcitation.org/6Jf4t4eXL?url=http://movies.yahoo.com/person/lisa-kudrow/|archivedate=2013-09-15}}</ref><ref name="bio">{{Cite web|url=http://www.tvguide.com/celebrities/lisa-kudrow/bio/162436|title=Lisa Kudrow: Biography|website=[[TV Guide]]|deadlink=no|accessdate=2013-08-29|archiveurl=https://www.webcitation.org/6Jf4tstU3?url=http://www.tvguide.com/celebrities/lisa-kudrow/bio/162436|archivedate=2013-09-15}}</ref>. Волидайни ӯ дар Бруклин ба воя расидаанд, падараш асабшинос буд. Бибии падариаш Груня Фарберман пеш аз муҳоҷират [[соли 1921]] дар шаҳри Иляи вилояти Вилнюс (ҳоло ноҳияи Вилейкаи [[вилояти Минск]]) зиндагӣ мекард<ref>{{Cite web|url=http://www.huffingtonpost.com/megan-smolenyak-smolenyak/lisa-kudrow-who-do-you-th_b_816036.html|title=Lisa Kudrow: Who Do You Think You Are?|deadlink=no|accessdate=2013-09-22|archiveurl=https://web.archive.org/web/20131003005421/http://www.huffingtonpost.com/megan-smolenyak-smolenyak/lisa-kudrow-who-do-you-th_b_816036.html|archivedate=2013-10-03}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://news.tut.by/kaleidoscope/162883.html|title=Кастусь ЛАШКЕВИЧ, TUT.BY — 3 марта 2010 — Эркюль Пуаро нашёл белорусские корни.|deadlink=yes|accessdate=2010-03-04|archiveurl=https://web.archive.org/web/20100305082807/http://news.tut.by/kaleidoscope/162883.html|archivedate=2010-03-05}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.progenealogists.com/lisa-kudrow-who-do-you-think-you-are.htm|title=Lisa Kudrow on «Who Do You Think You Are?»|deadlink=no|accessdate=2013-09-22|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130927083102/http://www.progenealogists.com/lisa-kudrow-who-do-you-think-you-are.htm|archivedate=2013-09-27}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.russiansamovars.com/the-immigrants.php|title=The Lower East Side Restoration Project|deadlink=no|accessdate=2013-09-22|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130922192228/http://www.russiansamovars.com/the-immigrants.php|archivedate=2013-09-22}}</ref>; бобои падариаш аз Могилёв муҳоҷират кардааст.<ref>{{Cite web|url=https://ethnicelebs.com/lisa-kudrow|title=Ethnicity of Celebs|deadlink=no|accessdate=2019-12-02|archiveurl=https://web.archive.org/web/20191114164147/https://ethnicelebs.com/lisa-kudrow|archivedate=2019-11-14}}</ref> Соли 2008, Лиза Кудроу дар доираи наворбардории филми мустанад дар бораи оилааш ба [[Беларус]] ташриф оварда, аз [[Минск]], Вилейка ва Иля дидан кард<ref>Лашкевіч К. [http://news.tut.by/society/137257.html Якіх сусветных знакамітасцяў варта запрасіць на гістарычную радзіму ў Беларусь] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20090518171757/http://news.tut.by/society/137257.html |date=2009-05-18 }} // TUT.BY: Навіны: Грамадства. 15 мая 2009.</ref> Вай дар Мактаби миёнаи Портола дар Тарзана, Калифорния таҳсил кардааст ва Коллеҷи Васарро бо дараҷаи бакалаврӣ дар соҳаи биология хатм кардааст. == Фаъолият == Кудроу фаъолияти мазҳакавии худро аз гурӯҳи стендапи «The Groundlings» оғоз кард. Дар соли 1990, вай барои ''Saturday Night Live'' аз санҷиш гузашт, аммо ҷоиза ба Ҷулия Суинӣ дода шуд. Аввалин нақши бузурги телевизионии Кудроу ҳамчун Урсула Буффе, пешхизмати экстсентрикӣ дар ситкоми "Mad About You" буд. Ин боиси гирифтани нақш дар силсилафилми машҳури [[Дӯстон|«Дӯстон»]] шуд, ки ӯ нақши хоҳари дугоники Урсула Фибӣ Буфферо, ки барои он ӯ Эммӣ барои ҳунарпешаи барҷастаи дуюмдараҷа дар силсилафилми мазҳакавӣ 1998 гирифтааст бозидааст<ref name="awards">{{Cite web|url=http://www.imdb.com/name/nm0001435/awards|title=Awards for Lisa Kudrow|website=[[Internet Movie Database]]|deadlink=no|accessdate=2013-08-29|archiveurl=https://www.webcitation.org/6Jf4ufgm2?url=http://www.imdb.com/name/nm0001435/awards|archivedate=2013-09-15}}</ref>. Вай барои ин ҷоиза бештар аз ҳама ҳунарпешаҳои пешбари намоишнома (шаш маротиба) пешбарӣ шудааст. Танҳо ӯ ва [[Ҷеннифер Энистон]] соҳиби ҷоизаи [[Эммӣ]] шудаанд. Соли 2002 ӯ ва ҳамкасбони намоишномааш ба маъруфтарин ҳунарпешаҳо дар таърихи телевизион табдил ёфтанд ва барои ҳар як қисми силсилафилм 1 миллион доллар даромад гирифтанд<ref>{{Cite web|url=https://www.nytimes.com/2002/02/12/business/friends-deal-will-pay-each-of-its-6-stars-22-million.html|title='Friends' Deal Will Pay Each Of Its 6 Stars $22 Million|author=Bill Carter|website=[[The New York Times]]|date=2002-02-12|deadlink=no|accessdate=2013-08-29|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130308114145/http://www.nytimes.com/2002/02/12/business/friends-deal-will-pay-each-of-its-6-stars-22-million.html|archivedate=2013-03-08}}</ref>. Кудроу дар мавҷи муваффақияти силсилафилм, соли 1997 дар филми "Romy and Michele's High School Reunion" нақш бозид. Вай барои нақши худ дар филми "The Opposite of Sex" соли 1998 чандин ҷоиза ва ситоиши интиқодӣ гирифт. Вай инчунин бо нақшҳои худ дар филмҳои "Analyze This" ва идомаи он "Analyze That" маъруф аст. Дар соли 2005, Кудроу ҳамчун актрисаи асосӣ, коргардон ва продюсери иҷроияи силсилафилми [[HBO]] "The Comeback" ба телевизион баргашт. Кудроу барои лоиҳаи эҷодкардааш баҳои зиёд гирифт, аммо рейтинги он паст буд ва шабака пас аз як мавсим намоишро лағв кард. Аз он вақт инҷониб, вай асосан ба касби худ ҳамчун продюсер тамаркуз кардааст ва танҳо дар нақшҳои хурд дар "P. S. I Love You", "Hotel for Dogs" ва "Easy A" зоҳир шудааст. Дар соли 2008 вай лоиҳаи веби худро бо номи «Интернет-Терапия» оғоз кард, ки соли 2011 ба як силсилафилм барои [[Showtime]] табдил ёфт. Соли 2010, вай дар як эпизоди [[ситком]]и [[Кортнӣ Кокс]] "Cougar Town" иштирок кард<ref>{{cite web|url=http://www.tvguide.com/News/Lisa-Kudrow-Cougar-1011259.aspx|title=Lisa Kudrow Will Guest-Star on Cougar Town|author=Mickey O'Connor|date=2009-10-27|work=[[TV Guide]]|accessdate=2013-08-29|archiveurl=https://www.webcitation.org/6Jf4vNcLG?url=http://www.tvguide.com/News/Lisa-Kudrow-Cougar-1011259.aspx|archivedate=2013-09-15|deadlink=no}}</ref>. Соли 2013, пас аз чанд соли дурӣ аз ҳунар, Кудроу ба телевизион баргашт ва дар мавсими сеюми "Scandal"-и [[Шонда Раймс]] ҳамчун сиёсатмадор нақши такрорӣ дошт. Вай нақши конгрессвумени демократ Ҷозефин Маркусро мебозад, ки ба сабқати пешазинтихоботии президентӣ ворид мешавад, ки ҳадафи аввалин зан-сарфармондеҳ шудан аст. Ин дарвоқеъ аввалин кори драмавии ӯ дар фаъолияти ӯ аст. Соли 2014, нӯҳ сол пас аз бастани силсилафилм, HBO тасмим гирифт, ки намоиши "The Comeback"-ро барои мавсими дуввум эҳё кунад ва ӯ ба яке аз нақшҳои муваффақи худ баргашт. Соли 2025 HBO ''The Comeback''-ро барои мавсими сеюм ва ниҳоӣ тамдид кард; истеҳсоли он тобистон оғоз ёфт ва интизор мерафт, ки он соли 2026 намоиш дода шавад.<ref>{{Cite web|url=https://serialfriends.org/news/%d1%81%d0%b5%d1%80%d0%b8%d0%b0%d0%bb-%d0%b2%d0%be%d0%b7%d0%b2%d1%80%d0%b0%d1%89%d0%b5%d0%bd%d0%b8%d0%b5-%d1%81-%d0%bb%d0%b8%d0%b7%d0%be%d0%b9-%d0%ba%d1%83%d0%b4%d1%80%d0%be%d1%83-%d0%bf/|title=Силсилаи «The Comeback» бо Лиза Кудроу барои мавсими 3 тамдид карда шуд|website=SerialFriends|date=2025-08-07|language=ru|access-date=2026-08-03}}{{Пайванди мурда|date=August 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{Cite web|url=https://deadline.com/2025/06/the-comeback-third-final-season-hbo-lisa-kudrow-1236444327/|title=«The Comeback» дар HBO барои мавсими сеюм ва ниҳоӣ бозмегардад|author=Armando Tinoco|website=Deadline|date=2025-06-27|language=en|access-date=2026-08-03}}</ref> Соли 2016, Кудроу нақши худро ҳамчун Кэрол Гладстон дар "Neighbors 2: Sorority Rising" такрор кард. Инчунин дар триллери "The Girl on the Train" нақш бозидааст. Вай дар мавсими чоруми "The Good Place" Ҳипатияро бозид<ref>{{Cite web|url=http://www.imdb.com/title/tt11046830/|title=Patty|via=www.imdb.com|access-date=2020-11-17|archive-date=2020-11-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20201126115304/https://www.imdb.com/title/tt11046830/|deadlink=no}}</ref>. 21 феврали соли 2020, [[WarnerMedia]] эълон кард, ки онҳо ба истеҳсоли як эпизоди «Дӯстон: Якҷошавӣ» шурӯъ кардаанд, ки бозгашти тамоми ҳайати ситораҳо, аз ҷумла Кудроуро мушоҳида хоҳад кард<ref>{{Cite web|url=https://pressroom.warnermedia.com/na/media-release/hbo-max/one-where-they-got-back-together|title=The One Where They Got Back Together {{!}} Pressroom|website=pressroom.warnermedia.com|access-date=2023-02-12|archive-date=2023-02-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20230212144845/https://pressroom.warnermedia.com/na/media-release/hbo-max/one-where-they-got-back-together|deadlink=no|accessdate=2025-05-04|archivedate=2023-02-12|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230212144845/https://pressroom.warnermedia.com/na/media-release/hbo-max/one-where-they-got-back-together}}</ref>. 8 апрели соли 2020 эълон шуд, ки Кудроу дар силсилафилми комедияи [[Netflix]] "Space Force" ҳамчун Мэггӣ Нэйрд нақш бозид<ref>{{cite web|url=https://variety.com/2020/tv/news/space-force-lisa-kudrow-casting-premiere-date-netflix-photos-1234573946/|title=Lisa Kudrow Joins Steve Carell in 'Space Force,' Netflix Sets Premiere Date|website=Variety|first=Danielle|last=Turchiano|date=2020-04-08|accessdate=2020-04-08|archive-date=2020-04-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20200408152735/https://variety.com/2020/tv/news/space-force-lisa-kudrow-casting-premiere-date-netflix-photos-1234573946/|deadlink=no}}</ref>. == Ҳаёти шахсӣ == Кудроу [[27 май]]и [[соли 1995]] бо мудири таблиғоти фаронсавӣ Мишел Стерн издивоҷ кард. Ин ҷуфт дар [[Беверлӣ Ҳиллз]], [[Калифорния]] зиндагӣ мекунанд ва соҳиби писаре бо номи Ҷулиан ҳастанд, ки 7 майи соли 1998 таваллуд шудааст<ref>{{Cite web|url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1997-06-17-ca-4031-story.html|title=Arts and entertainment reports from The Times, national and international news services and the nation's press.|lang=en-US|first=Judith|last=Michaelson|website=Los Angeles Times|date=1997-06-17|access-date=2024-04-30|archive-date=2024-04-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20240430071341/https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1997-06-17-ca-4031-story.html|url-status=live}}</ref>. Ҳомиладории Кудроу ба мавсими чоруми «Дӯстон» навишта шуда буд, ки дар он хислати ӯ ба ҳомиладор табдил меёбад ва ба бародар ва ҳамсари ӯ сегоник таваллуд мешавад. Илова бар хона дар Беверлӣ Ҳиллз, Лиза Кудроу соҳиби пентҳаус дар [[Парк-Ситӣ|Парк-Ситии]] [[Юта]] буд, ки онро моҳи апрели соли 2017 фурӯхтанд<ref>{{Cite web|url=https://www.today.com/home/lisa-kudrow-sells-park-city-utah-home-t110604|title=Lisa Kudrow's penthouse in Utah is the perfect place to have 'Friends' over|lang=en|website=TODAY.com|date=2017-04-21|access-date=2024-04-30|archive-date=2024-04-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20240430071341/https://www.today.com/home/lisa-kudrow-sells-park-city-utah-home-t110604|url-status=live}}</ref>. Вай инчунин соли 2019 ошкор кард, ки ҳангоми кор дар «Дӯстон» аз [[дисморфофобия]]и бадан азият мекашид<ref>{{Cite web|url=https://ghostarchive.org/varchive/JonnuDgpa2o|title=Lisa Kudrow Reveals Body Image Struggles During Time On ‘Friends’ {{!}} TODAY {{!}} Ghostarchive|website=ghostarchive.org|access-date=2024-04-30}}</ref>. == Филмнома == === Синамо === {| class="wikitable sortable" |- ! Сол ! Номгӯй ! Нақш ! Шарҳҳо |- | 1986 | ''[[America 3000]]'' | Warrior Women Leader | |- | 1989 | ''L.A. on $5 a Day'' | Charmer | |- | rowspan="2" |1991 | ''To the Moon, Alice'' | Friend of Perky Girl | Филми кӯтоҳмуддат |- | ''[[The Unborn (1991 film)|The Unborn]]'' | Louisa | |- | rowspan="2" |1992 | ''[[Dance with Death (film)|Dance with Death]]'' | Millie | |- | ''[[In the Heat of Passion]]'' | Esther | |- | 1994 | ''In the Heat of Passion 2: Unfaithful'' | Teller | |- | 1995 | ''[[The Crazysitter]]'' | Adrian Wexler-Jones | |- | 1996 | ''[[Mother (1996 film)|Mother]]'' | Linda | |- | rowspan="3" |1997 | ''[[Romy and Michele's High School Reunion]]'' | Michele Weinberger | |- | ''[[Clockwatchers]]'' | Paula | |- | ''[[Hacks (1997 film)|Hacks]]'' | Reading Woman | |- | 1998 | ''[[The Opposite of Sex]]'' | Lucia DeLury | |- | 1999 | ''[[Analyze This]]'' | Laura MacNamara Sobel | |- | rowspan="2" |2000 | ''[[Hanging Up]]'' | Maddy Mozell | |- | ''[[Lucky Numbers]]'' | Crystal | |- | rowspan="2" |2001 | ''[[All Over the Guy]]'' | Marie | |- | ''[[Dr. Dolittle 2]]'' | Ava |садо |- | rowspan="2" |2002 | ''[[Bark!]]'' | Dr. Darla Portnoy | |- | ''[[Analyze That]]'' | Laura Sobel | |- | rowspan="2" |2003 | ''[[Marci X]]'' | Marci Field | |- | ''[[Wonderland (2003 film)|Wonderland]]'' | Sharon Holmes | |- | 2005 | ''[[Happy Endings (film)|Happy Endings]]'' | Mamie | |- | rowspan="2" |2007 | ''[[Kabluey]]'' | Leslie | |- | ''[[P.S. I Love You (film)|P.S. I Love You]]'' | Denise | |- | rowspan="5" |2009 | ''[[Hotel for Dogs (film)|Hotel for Dogs]]'' | Lois Scudder | |- | ''[[Powder Blue (film)|Powder Blue]]'' | Sally | |- | ''[[Paper Man (2009 film)|Paper Man]]'' | Claire Dunn | |- | ''[[Bandslam]]'' | Karen Burton | |- | ''[[The Other Woman (2009 film)|The Other Woman]]'' | Dr. Carolyn Soule | |- | 2010 | ''[[Easy A]]'' | Mrs. Griffith | |- | 2014 | ''[[Neighbors (2014 film)|Neighbors]]'' | Carol Gladstone | |- | rowspan="3" |2016 | ''[[El Americano: The Movie]]'' | Lucille |садо |- | ''[[Neighbors 2: Sorority Rising]]'' | Carol Gladstone | |- | ''[[The Girl on the Train (2016 film)|The Girl on the Train]]'' | Martha | |- | rowspan="2" |2017 | ''[[Table 19]]'' | Bina Kepp | |- | ''[[Раисбача]]'' | Janice Templeton |садо |- | 2018 | ''Lovesick Fool – Love in the Age of Like'' | Ozma | садо, филми кӯтоҳмуддат |- | rowspan="2" |2019 | ''[[Long Shot (2019 film)|Long Shot]]'' | Katherine | |- | ''[[Booksmart]]'' | Charmaine Antsler | |- | 2020 | ''[[Like a Boss (film)|Like a Boss]]'' | Shay Whitmore | |- | 2021 | ''[[The Boss Baby: Family Business]]'' | Janice Templeton | садо |- | 2022 | ''[[Better Nate Than Ever (film)|Better Nate Than Ever]]'' | Heidi | |- | 2025 | ''[[The Parenting]]'' | Liddy | |} === Телевизион === {| class="wikitable sortable" |- ! Сол ! Номгӯй ! Нақш ! Шарҳҳо |- | rowspan="3" | 1989 | ''Married to the Mob'' | | Pilot |- | ''[[Cheers]]'' | Emily | Қисм: "Two Girls for Every Boyd" |- | ''Just Temporary'' | Nicole | Телефилм |- | rowspan="2" | 1990 | ''[[Newhart]]'' | Sada | Қисм: "The Last Newhart" |- | ''[[Life Goes On (TV series)|Life Goes On]]'' | Stella | Қисм: "Becca and the Band" |- | 1991 | ''[[Murder in High Places]]'' | Miss Stich | Телефилм |- | 1992 | ''[[Room for Two (American TV series)|Room for Two]]'' | Woman in Black | Қисм: "Not Quite... Room for Two" |- | rowspan="2" | 1993 | ''[[Flying Blind (TV series)|Flying Blind]]'' | Amy | Қисм: "My Dinner with Brad Schimmel" |- | ''[[Bob (TV series)|Bob]]'' | Kathy Fleisher | 3 қисм |- | 1993–1994 | ''[[Coach (TV series)|Coach]]'' | Lauren / Nurse Alice | 2 қисм |- | 1993–1999 | ''[[Mad About You]]'' | [[Ursula Buffay]] | 24 қисм |- | 1994–2004 | rowspan="2" | ''[[Дӯстон]]'' | [[Phoebe Buffay]] | Нақши асосӣ, 236 қисм |- | 1995–2001 | [[Ursula Buffay]] | Нақши гуногун, 8 қисм |- | rowspan="3" | 1996 | ''[[Hope & Gloria]]'' | Phoebe Buffay | Қисм: "A New York Story" |- | ''[[Duckman]]'' | Female Beta Maxians | садо, қисм: "The One with Lisa Kudrow in a Small Role" |- | ''[[Saturday Night Live]]'' | Host | Қисм: "Lisa Kudrow/[[Sheryl Crow]]" |- | 1997 | ''[[Dr. Katz, Professional Therapist]]'' | Lisa | садо, қисм: "Reunion" |- | 1998 | ''[[Симпсонҳо]]'' | Alex Whitney | садо, қисм: "[[Lard of the Dance]]" |- | 1998–1999 | ''[[Hercules (1998 TV series)|Hercules]]'' | [[Aphrodite]] | садо, 4 қисм |- | rowspan="2" | 2001 | ''[[King of the Hill]]'' | Marjorie Pittman | садо, қисм: "The Exterminator" |- | ''[[Blue's Clues]]'' | Dr. Stork | садо, қисм: "The Baby's Here!" |- | rowspan="2" | 2005 | ''[[Падари ғурур]]'' | Foo-Lin | садо, 2 қисм |- | ''[[Hopeless Pictures]]'' | Sandy | садо, 2 қисм |- | 2005, 2014 | ''[[The Comeback (TV series)|The Comeback]]'' | Valerie Cherish | 21 қисм; инчунин эҷодкор, нависанда ва продюсери иҷроия |- | 2006 | ''[[American Dad!]]'' | [[Ghost of Christmas Past]] | садо, қисм: "The Best Christmas Story Never Told" |- | 2008–2014 | ''[[Web Therapy]]'' | Fiona Wallice | 132 қисм; инчунин эҷодкор, нависанда ва продюсери иҷроия |- | 2010 | ''[[Cougar Town]]'' | Dr. Amy Evans | Қисм: "Rhino Skin" |- | 2010–2022 | ''[[Who Do You Think You Are? (American TV series)|Who Do You Think You Are?]]'' | Herself<ref name="nbc.com">{{cite episode |url=http://www.nbc.com/who-do-you-think-you-are/ |title=About the Show |series=Who Do You Think You Are |network=NBC |access-date=July 25, 2012}}</ref> | Продюсери иҷроия; Қисм: "Lisa Kudrow" |- | 2011 | ''[[Allen Gregory]]'' | Sheila | садо, қисм: "Mom Sizemore" |- | 2011–2015 | ''[[Web Therapy (TV series)|Web Therapy]]'' | Fiona Wallice | 44 қисм; инчунин эҷодкор, нависанда ва продюсери иҷроия |- | rowspan="2" | 2013 | ''[[Wendell and Vinnie]]'' | Natasha | Қисм: "Swindel & Vinnie" |- | ''[[Scandal (American TV series)|Scandal]]'' | Congresswoman Josephine Marcus | 4 қисм |- | 2015 | ''[[BoJack Horseman]]'' | Wanda Pierce | садо, 7 қисм |- | rowspan="2" | 2016 | ''[[Angie Tribeca]]'' | Monica Vivarquar | Қисм: "Pilot" |- | ''Must See TV: An All-Star Tribute to James Burrows'' | Худ | Ҳуҷҷатӣ |- | 2016–2019 | ''[[Unbreakable Kimmy Schmidt]]'' | Fairy Godmother, Lori-Ann Schmidt | 3 қисм |- | 2017 | ''[[RuPaul's Drag Race season 9|RuPaul's Drag Race]]'' | Меҳмон | Қисм: "[[She Done Already Done Brought It On]]" |- | rowspan="2" | 2018 | ''[[Grace and Frankie]]'' | Sheree | 3 қисм |- | ''Bright Futures'' | Narrator | |- | 2018– | ''[[25 Words or Less (game show)|25 Words or Less]]'' | Худ | Меҳмон, инчунин продюсери иҷроия |- | 2019 | ''[[Ghosting: The Spirit of Christmas]]'' | | Телефилм, продюсери иҷроия |- | rowspan="2" | 2020 | ''[[The Good Place]]'' | [[Hypatia]] | Қисм: "Patty" |- | ''[[Death to 2020]]'' | Jeanetta Grace Susan | Махсуси телевизион |- | 2020–2021 | ''[[Feel Good (TV series)|Feel Good]]'' | Linda Martin | Нақши асосӣ |- | 2020–2022 | ''[[Space Force (TV series)|Space Force]]'' | Maggie Naird | Нақши гуногун |- | rowspan="2" | 2021 | ''[[Friends: The Reunion]]'' | Худ | [[HBO Max]]; инчунин продюсери иҷроия<ref>{{cite web |last1=Andreeva |first1=Nellie |last2=Petski |first2=Denise |title='Friends' Reunion Special Officially A Go At HBO Max With Cast Returning |url=https://deadline.com/2020/02/friends-reunion-special-confirmed-hbo-max-cast-returning-jennifer-aniston-courtney-cox-1202865593 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200221222755/https://deadline.com/2020/02/friends-reunion-special-confirmed-hbo-max-cast-returning-jennifer-aniston-courtney-cox-1202865593/ |url-status=dead |archive-date=February 21, 2020 |website=[[Deadline Hollywood]] |access-date=February 24, 2020 |language=en |date=February 21, 2020}}</ref> |- | ''[[History of the Sitcom]]'' | Худ | Ҳуҷҷатӣ |- | 2021–2023 | ''[[HouseBroken]]'' | Honey | садо, нақши асосӣ |- | rowspan="2" | 2022 | ''[[Celebrity IOU]]'' | Худ | HGTV |- | ''[[Rick and Morty]]'' | [[Tyrannosaurus]] | садо, қисм: "JuRicksic Mort" |- | rowspan="2" | 2024 | ''[[Time Bandits (TV series)|Time Bandits]]'' | Penelope | Нақши асосӣ<ref>{{Cite news |last=Mangan |first=Lucy |date=2024-07-24 |title=Time Bandits review – the gloriously fun return of a fantasy classic |url=https://www.theguardian.com/tv-and-radio/article/2024/jul/24/time-bandits-review-the-gloriously-fun-return-of-a-fantasy-classic |access-date=2024-07-29 |work=The Guardian |language=en-GB |issn=0261-3077}}</ref> |- | ''[[No Good Deed (TV series)|No Good Deed]]'' | Lydia Morgan | Нақши асосӣ |} == Эзоҳ == {{Эзоҳ}} [[Гурӯҳ:Ҳунарпешазанҳои синамои ИМА]] [[Гурӯҳ:Садопешазанҳои ИМА]] [[Гурӯҳ:Филмноманависони асри XXI]] [[Гурӯҳ:Филмноманависон аз рӯи алифбо]] [[Гурӯҳ:Ҳунарпешазанони асри ХХI]] [[Гурӯҳ:Ҳунарпешазанони асри ХХ]] [[Гурӯҳ:Ҳунарпешазанҳои телевизиони ИМА]] [[Гурӯҳ:Ҳунарпешазанҳо аз рӯи алифбо]] [[Гурӯҳ:Зодагони Лос-Анҷелес]] [[Гурӯҳ:Продюсерони ИМА]] 5clo9zqegn8le3lhpjgrrh8ox6iv1sf 0 327334 1483424 1454366 2026-08-15T08:41:11Z InternetArchiveBot 30618 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1483424 wikitext text/x-wiki {{Забон}} '''Санскрит''' ( [[Девоногарӣ|Деванагари]]: संस्कृत, ''{{IAST|saṃskṛta·vāc}}'' {{IPA|[səmskr̩t̪ə]}} ё संस्कृतम्, ''{{IAST|saṃskṛtam}}'' {{IPA|[ˈsɐ̃skr̩tɐm]}} )— забони қадимии ҳиндӣ бо грамматикаи мураккаби синтетикӣ. Худи калимаи "санскрит" маънои "коркардшуда, мукамммал"-ро дорад. <ref>{{Книга|автор=[[Кочергина, Вера Александровна|Кочергина В. А.]]|заглавие=Санскрит|ссылка=|место=М.|издательство=[[Академический проект (московское издательство)|Академический проект]]|год=2007|страницы=3|isbn=978-5-8291-0851-9}}</ref> аст. Забон ба шохаи [[Забонҳои ҳиндуэронӣ|ҳинду эронии]] [[Забонҳои ҳиндуаврупоӣ|оилаи забонҳои ҳиндуаврупоӣ]] мансуб аст . Грамматикаи санскрит бениҳоят мураккаб ва қадимӣ аст. Санскрит як аз забонҳои [[Флектив|флективии]] ҷаҳон ҳисобида мешавад. Забони санскрит барои забоншиносон бино бар шабоҳаташ бо забонҳои қадимии Аврупо ( [[Забони лотинӣ|лотинӣ]] ва [[Забони юнонии бостон|юнонии қадим]] ) муҳим маҳсуб мешавад ва он пояи рушду инкишофи забоншиносии муқоисавӣ-таърихӣ гардид {{Sfn|Зализняк|2011}} . == Минтақаи паҳншавӣ == Забони санскрит дар [[Ҳиндустони Шимолӣ|шимоли Ҳиндустон]] ҳамчун яке аз забонҳои эпиграфияи сангӣ аз асри 1 пеш аз милод <ref name="БСЭ. Статья «Санскрит»">{{БСЭ3|заглавие=Санскрит}}</ref> паҳн шуда буд. Забони санскритро набояд ҳамчун забони ягон [[Мардум|халқ]], балки ҳамчун забони фарҳанги мушаххасе, ки танҳо дар байни элитаи иҷтимоӣ, ҳадди ақал аз [[Антиқа|замонҳои қадим]] гап мезанад, баррасӣ кард. Ин фарҳанг асосан аз ҷониби матнҳои динии ҳиндуӣ муаррифӣ шудааст ва мисли [[Забони лотинӣ|лотинӣ]] ва [[Забони юнонӣ|юнонӣ]] дар Ғарб, санскрит дар Шарқ дар асрҳои баъдӣ ба забони муоширати байнифарҳангӣ байни олимон ва шахсиятҳои динии замонаш табдил ёфт. Айни замон, санскрит яке аз бисту ду забони расман эътирофшудаи Ҳиндустон ба ҳисоб меравад<ref>{{Книга|автор=[[Кочергина, Вера Александровна|Кочергина В. А.]]|заглавие=Санскрит|ссылка=|место=М.|издательство=[[Академический проект (московское издательство)|Академический проект]]|год=2007|страницы=3|isbn=978-5-8291-0851-9}}</ref> . == Таъсир ба забонҳо ва фарҳангҳои дигар == Забони санскрит ба рушди забонҳои Ҳиндустон ва [[Непал]] (асосан аз рӯи луғат) ва баъзе забонҳои дигаре, ки ба доираи фарҳанги санскрит ё [[Буддоия|буддоӣ]] дохил мешуданд ( Кави , [[Забони тибетӣ|тибетӣ]] ) <ref name="БСЭ. Статья «Санскрит»">{{БСЭ3|заглавие=Санскрит}}</ref> таъсир расонидааст. Дар Ҳиндустон, санскрит ҳамчун забони [[илмҳои гуманитарӣ]] ва ибодати динӣ ва дар доираи танг ҳамчун забони гуфтугӯӣ истифода мешавад. Асарҳои [[Адабиёти бадеӣ|бадеӣ]], [[Дин|динӣ]], [[Фалсафа|фалсафӣ]], [[Ҳуқуқ|ҳуқуқӣ]] ва [[Илм|илмӣ]] бо [[Адабиёт|забони]] санскрит навишта шудаанд, ки ба фарҳанги Осиёи [[Осиёи Ҷанубу Шарқӣ|Ҷанубу Шарқӣ]] ва [[Осиёи Марказӣ|Марказӣ]] ва [[Аврупои Ғарбӣ]] таъсир расонидаанд <ref name="БСЭ. Статья «Санскрит»" /> . == Номгузорӣ == Талаффузи брахманӣ, ки дар он [[Ҳиҷо|ҳиҷои]] ''ri'' аксар вақт садоноки ҳиҷоии қадимии ''ṛ-ро'' иваз мекунад, ҳамчун прототипи талаффузи [[Аврупо|аврупоии]] калимаи "санскрит" хидмат мекард. Маънои калимаи संस्कृता ''saṃskṛtā'' "адабӣ" аст, бар хилофи пракритҳои ғайриадабӣ. Худи ном дар бораи миллияти забон чизе намегӯяд, зеро дар Ҳиндустони қадим онҳо эҳтимол намедонистанд, ки забонҳои адабӣ ғайр аз забони ҳиндӣ вуҷуд доранд. Имрӯз онҳо бояд ин калимаро барои ҳар забон истифода баранд ва онро бо калимаи дигаре, ки миллати онро нишон медиҳад, ҳамроҳӣ кунанд. Номи "санскрит" худ хеле нав пайдо шудааст; дар тӯли асрҳои зиёд ин забон танҳо वाच ''{{IAST|(vāc)}}'' ё शब्द ''{{IAST|(śabda)}}'' "калима, забон" номида мешуд ва онро ягона воситаи нутқ меҳисобиданд. Якчанд номҳои [[Истиора|маҷозӣ]], ба монанди गीर्वांणभाषा {{IAST|(gīrvāṇabhāṣā)}} "забони худоён", хусусияти комилан динии онро нишон медиҳанд. === Санскрити ведӣ === [[Акс:Rigveda_MS2097.jpg|мини|Матни Ригведа дар санскрит]] Забони санскрити ведӣ ё забони [[Ведаҳо]], забони якчанд ёдгориҳои адабиёти қадимаи Ҳиндустон, аз ҷумла маҷмӯаҳои сурудҳо, шаклҳои қурбонӣ ( [[Ригведа|Риг Веда]], Сама Веда, Яҷур Веда ва Атхарва Веда ) ва рисолаҳои динӣ ( Упанишадҳо ) мебошад. Аксари ин асарҳо бо забонҳои ба истилоҳ "Ведии миёна" ва "Ведии нав" навишта шудаанд, ба истиснои Риг Веда, ки забони онро метавон қадимтарин шакли санскрити ведӣ ҳисобид. Забони Ведҳо аз санскрити классикӣ тақрибан ба ҳамон даврае ҷудо шудааст, ки забони юнонии [[Ҳомер|ҳомерӣ]] аз [[Забони юнонии бостон|забони юнонии классикии қадим]] ҷудо шудааст. Забоншиноси қадимаи ҳинду Панини (тақрибан [[Садаи V то мелод|асри 5 пеш аз милод]] ) санскрити ведӣ ва классикиро забонҳои фарқкунанда меҳисобид. Ҳатто имрӯз ҳам бисёре аз олимон санскрити ведӣ (қадимтарин) ва классикиро ҳамчун лаҳҷаҳои фарқкунанда мешуморанд. Аммо, дар маҷмӯъ, ин забонҳо хеле монанданд. Бовар меравад, ки санскрити классикӣ аз ведӣ таҳаввул ёфтааст. == Хусусиятҳои забонӣ == === Фонетика ва фонология === Забони классикии санскрит тақрибан 36 фонема иборат аст. Агар аллофонҳо дохил карда шаванд (ва системаи навиштаҷот дохил карда шудааст), шумораи умумии садоҳо дар забон то 48 меафзояд. Хусусияти муҳими забон дарозии фарқкунандаи семантикии он аст, ба монанди [[забонҳои балтикӣ]] . ==== Садонокҳо ==== Дар зер садонокҳои санскрит оварда шудаанд. Дар Деванагари (системаи навиштан), садонокҳо дар аввали сатр ва дар дохили ҳиҷо ба таври гуногун ишора карда мешаванд: дар ҳолати аввал, бо ҳарф (нигаред ба сутуни аввал) ва дар ҳолати дуюм, бо диакритик (нигаред ба сутуни дуюм). {| class="wikitable collapsible sortable" !Ҳарфи калон !Дар ҳиҷо бо «प्» !Иалаффуз !Талаффуз дар ҳиҷои /p/ !Нишонаи IAST !номгузорӣ дар ITRANS !Тавсифи тахминӣ |- |अ |प |{{IPA|/ɐ/}} или {{IPA|/ə/}} |{{IPA|/pɐ/}} или {{IPA|/pə/}} |a |a |Мисли "а" дар "раҷа" ё аввалин "о" (шва) дар "сар" Мисли "а"-и таъкидшуда дар "саг, чӯб" танҳо дароз |- |आ |पा |{{IPA|/aː/}} |{{IPA|/paː/}} |ā |A |Как ударное ''а'' в «соб'''а'''ка, п'''а'''лка», только долгое |- |इ |पि |{{IPA|/i/}} |{{IPA|/pi/}} |i |i |Назар ба русӣ пӯшидатар ва кӯтоҳтар |- |ई |पी |{{IPA|/iː/}} |{{IPA|/piː/}} |ī |I |Версияи дарозтари версияи қаблӣ |- |उ |पु |{{IPA|/u/}} |{{IPA|/pu/}} |u |u |Мисли "у"-и , кӯтоҳ |- |ऊ |पू |{{IPA|/uː/}} |{{IPA|/puː/}} |ū |U |Версияи дарозтари версияи қаблӣ |- |ऋ |पृ |{{IPA|/ɻ/}} |{{IPA|/pɻ/}} |ṛ |R |Дар ибтидо ҳарфи ҳиҷоии "r" буд, ки дар талаффузи муосири ҳиндустонӣ ҳамчун "ri" бо "i"-и кӯтоҳ истифода мешавад. |- |ॠ |पॄ |{{IPA|/ɻː/}} |{{IPA|/pɻː/}} |ṝ |RR |Версияи дукаратаи версияи қаблӣ |- |ऌ |पॢ |{{IPA|/ɭ/}} |{{IPA|/pɭ/}} |ḷ |LR |L бо забонаш ба қафо каҷ. Садои нодире, ки дар забонҳои телугу ва норвегӣ пайдо мешавад. |- |ॡ |पॣ |{{IPA|/ɭː/}} |{{IPA|/pɭː/}} |ḹ |LRR |Версияи дукаратаи версияи қаблӣ |- |ए |पे |{{IPA|/eː/}} |{{IPA|/peː/}} |e |e |е дароз |- |ऐ |पै |{{IPA|/əi/}} |{{IPA|/pəi/}} |ai |ai |Дифтонг ба монанди i дар забони англисӣ mite ("ai") |- |ओ |पो |{{IPA|/oː/}} |{{IPA|/poː/}} |o |o |«о»-и дароз |- |औ |पौ |{{IPA|/əu/}} |{{IPA|/pəu/}} |au |au |Дифтонге мисли ou дар house («ау») англисӣ. |} Садоҳои дароз тақрибан ду баробар дарозтар аз садоҳои кӯтоҳ садо медиҳанд. Ҳамчунин, гарчанде ки дар маҷмӯъ эътироф нашудаанд, дараҷаи сеюми давомнокӣ вуҷуд дорад - [[Плути|плутӣ]] . Он асосан дар ҳолати вокалӣ истифода мешавад. Садоҳои {{IPA|/e/}} ва {{IPA|/o/}} аллофонҳои садоҳои {{IPA|/ai/}} ва {{IPA|/au/}} -и прото-ҳинду-эронӣ мебошанд ва аз ин рӯ, дифтонгҳо ҳисобида мешаванд, гарчанде ки онҳо асосан садоҳои дарози оддӣ мебошанд. * Дар Деванагари якчанд рамзҳои дигар мавҷуданд: ** Аломати диакритикии ं ''anusvara'' (IAST: ṃ) барои нишон додани садои бинӣ пас аз садонок истифода мешавад, ки вобаста ба муҳити фонетикӣ метавонад шаклҳои гуногунро гирад — [ŋ] пеш аз глотталҳо, [ɳ] пеш аз ретрофлексҳо ва {{IPA|/n/}} ё {{IPA|/m/}} дар охири калимаҳо ё байни садонокҳо, масалан, पं {{IPA|/pəŋ/}} . Он инчунин метавонад тағирёбии тембрро (чунон ки дар забони фаронсавӣ)(?) нишон диҳад. ** Аломати диакритикии ः ''visarga'' маънои {{IPA|/əh/}} -ро дорад (IAST: स); масалан, पः {{IPA|/pəh/}} . ** Аломати диакритикӣ ँ ''як candrabindu ё anunasika аст'' <ref>{{Книга|автор=[[Кочергина, Вера Александровна|Кочергина В. А.]]|заглавие=Санскрит|ссылка=|место=М.|издательство=[[Академический проект (московское издательство)|Академический проект]]|год=2007|страницы=3|isbn=978-5-8291-0851-9}}</ref> . Онро ба ҷои ''anusvara'' барои нишон додани бинӣ истифода бурдан мумкин аст. Он хоси санскрити ведикӣ аст; масалан, पँ {{IPA|/pə̃/}} . * Садоноки {{IPA|/aː/}}, гарчанде ки ҳамчун "қафо" тавсиф мешавад, дар асл нисбат ба ҳамсадои англисии худ {{IPA|/ɑː/}} пештар аст. * Дар системаи навиштани Деванагарӣ, ҳар ҳамсадое, ки пас аз он садонок нест, ҳамеша пас аз он аломати диакритикии ् virama меояд, ки маънои "ист"-ро дорад ва нишон медиҳад, ки ҳамсадо бесадо аст. * Садонок пас аз ҳамсадое, ки бо ''аломати вирама ишора шудааст, талаффуз намешавад, масалан, ҳарфи'' प् ҳамчун «p» ва бе вирама प ҳамчун «pa» хонда мешавад. ==== Ҳамсадоҳо ==== Дар ҷадвал ҳамсадоҳои санскритӣ ва қайдҳои онҳо дар Деванагари, [[Алифбои овонигории байналмилалӣ|Алифбои Фонетикии Байналмилалӣ]] ва IAST нишон дода шудаанд. Азбаски Деванагари хатти ҳиҷоӣ аст, ҳамаи ҳамсадоҳо, агар онҳо барои хондан ҳамчун ҳиҷо пешбинӣ нашуда бошанд, бо вирама навишта мешаванд.<div style="text-align: left; padding-left: 14px;"> {| class="wikitable" width="1000px" |<span style="padding-left: 10px; font-size:13pt; font-family: 'Arial Unicode MS'; color: #476d76;">कण्ठ्य</span> пасизабонӣ |<span style="padding-left: 10px; font-size:13pt; font-family: 'Arial Unicode MS'; color: #476d76;">पालव्य</span> <span style=" font-family: 'Segoe UI', 'Trebuchet MS', Helvetica, Sans-serif; font-size:12pt; color: #222222;">Нёбные</span> |<span style="padding-left: 10px; font-size:13pt; font-family: 'Arial Unicode MS'; color: #476d76;">मूर्धन्य</span> <span style=" font-family: 'Segoe UI', 'Trebuchet MS', Helvetica, Sans-serif; font-size:12pt; color: #222222;">Головные</span> |<span style="padding-left: 10px; font-size:13pt; font-family: 'Arial Unicode MS'; color: #476d76;">दन्त्य</span> <span style=" font-family: 'Segoe UI', 'Trebuchet MS', Helvetica, Sans-serif; font-size:12pt; color: #222222;">забонӣ</span> |<span style="padding-left: 10px; font-size:13pt; font-family: 'Arial Unicode MS'; color: #476d76;">ओष्ठ्य</span> <span style=" font-family: 'Segoe UI', 'Trebuchet MS', Helvetica, Sans-serif; font-size:12pt; color: #222222;">лабӣ</span> | |- |- |<span style="padding-left: 62px; font-size:13pt; font-family: 'Arial Unicode MS'; color: #476d76;">क्</span> <span style="font-size:12pt; color: lightgrey;">k</span> <span style=" font-family: 'Segoe UI', 'Trebuchet MS', Helvetica, Sans-serif; font-size:12pt; color: #222222;">k</span> |<span style="padding-left: 35px; font-size:13pt; font-family: 'Arial Unicode MS'; color: #476d76;">च्</span> <span style="font-size:12pt; color: lightgrey;">c</span> <span style=" font-family: 'Segoe UI', 'Trebuchet MS', Helvetica, Sans-serif; font-size:12pt; color: #222222;">c</span> |<span style="padding-left: 45px; font-size:13pt; font-family: 'Arial Unicode MS'; color: #476d76;">ट्</span> <span style="font-size:12pt; color: lightgrey;">ʈ</span> <span style=" font-family: 'Segoe UI', 'Trebuchet MS', Helvetica, Sans-serif; font-size:12pt; color: #222222;">ṭ</span> |<span style="padding-left: 30px; font-size:13pt; font-family: 'Arial Unicode MS'; color: #476d76;">त्</span> <span style="font-size:12pt; color: lightgrey;">t</span> <span style=" font-family: 'Segoe UI', 'Trebuchet MS', Helvetica, Sans-serif; font-size:12pt; color: #222222;">t</span> |<span style="padding-left: 30px; font-size:13pt; font-family: 'Arial Unicode MS'; color: #476d76;">प्</span> <span style="font-size:12pt; color: lightgrey;">p</span> <span style=" font-family: 'Segoe UI', 'Trebuchet MS', Helvetica, Sans-serif; font-size:12pt; color: #222222;">p</span> | style="font-size:10pt;" |беҷаранг |- |<span style="padding-left: 62px; font-size:13pt; font-family: 'Arial Unicode MS'; color: #476d76;">ख्</span> <span style="font-size:12pt; color: lightgrey;">kʰ</span> <span style=" font-family: 'Segoe UI', 'Trebuchet MS', Helvetica, Sans-serif; font-size:12pt; color: #222222;">kh</span> |<span style="padding-left: 35px; font-size:13pt; font-family: 'Arial Unicode MS'; color: #476d76;">छ्</span> <span style="font-size:12pt; color: lightgrey;">cʰ</span> <span style=" font-family: 'Segoe UI', 'Trebuchet MS', Helvetica, Sans-serif; font-size:12pt; color: #222222;">ch</span> |<span style="padding-left: 45px; font-size:13pt; font-family: 'Arial Unicode MS'; color: #476d76;">ठ्</span> <span style="font-size:12pt; color: lightgrey;">ʈʰ</span> <span style=" font-family: 'Segoe UI', 'Trebuchet MS', Helvetica, Sans-serif; font-size:12pt; color: #222222;">ṭh</span> |<span style="padding-left: 30px; font-size:13pt; font-family: 'Arial Unicode MS'; color: #476d76;">थ्</span> <span style="font-size:12pt; color: lightgrey;">tʰ</span> <span style=" font-family: 'Segoe UI', 'Trebuchet MS', Helvetica, Sans-serif; font-size:12pt; color: #222222;">th</span> |<span style="padding-left: 30px; font-size:13pt; font-family: 'Arial Unicode MS'; color: #476d76;">फ्</span> <span style="font-size:12pt; color: lightgrey;">pʰ</span> <span style=" font-family: 'Segoe UI', 'Trebuchet MS', Helvetica, Sans-serif; font-size:12pt; color: #222222;">ph</span> | style="font-size:10pt;" |бесадои дамдор |- |<span style="padding-left: 62px; font-size:13pt; font-family: 'Arial Unicode MS'; color: #476d76;">ग्</span> <span style="font-size:12pt; color: lightgrey;">g</span> <span style=" font-family: 'Segoe UI', 'Trebuchet MS', Helvetica, Sans-serif; font-size:12pt; color: #222222;">g</span> |<span style="padding-left: 35px; font-size:13pt; font-family: 'Arial Unicode MS'; color: #476d76;">ज्</span> <span style="font-size:12pt; color: lightgrey;">ɟ</span> <span style=" font-family: 'Segoe UI', 'Trebuchet MS', Helvetica, Sans-serif; font-size:12pt; color: #222222;">j</span> |<span style="padding-left: 45px; font-size:13pt; font-family: 'Arial Unicode MS'; color: #476d76;">ड्</span> <span style="font-size:12pt; color: lightgrey;">ɖ</span> <span style=" font-family: 'Segoe UI', 'Trebuchet MS', Helvetica, Sans-serif; font-size:12pt; color: #222222;">ḍ</span> |<span style="padding-left: 30px; font-size:13pt; font-family: 'Arial Unicode MS'; color: #476d76;">द्</span> <span style="font-size:12pt; color: lightgrey;">d</span> <span style=" font-family: 'Segoe UI', 'Trebuchet MS', Helvetica, Sans-serif; font-size:12pt; color: #222222;">d</span> |<span style="padding-left: 30px; font-size:13pt; font-family: 'Arial Unicode MS'; color: #476d76;">ब्</span> <span style="font-size:12pt; color: lightgrey;">b</span> <span style=" font-family: 'Segoe UI', 'Trebuchet MS', Helvetica, Sans-serif; font-size:12pt; color: #222222;">b</span> | style="font-size:10pt;" |ҷарангдор |- |<span style="padding-left: 62px; font-size:13pt; font-family: 'Arial Unicode MS'; color: #476d76;">घ्</span> <span style="font-size:12pt; color: lightgrey;">gʰ</span> <span style=" font-family: 'Segoe UI', 'Trebuchet MS', Helvetica, Sans-serif; font-size:12pt; color: #222222;">gh</span> |<span style="padding-left: 35px; font-size:13pt; font-family: 'Arial Unicode MS'; color: #476d76;">झ्</span> <span style="font-size:12pt; color: lightgrey;">ɟʰ</span> <span style=" font-family: 'Segoe UI', 'Trebuchet MS', Helvetica, Sans-serif; font-size:12pt; color: #222222;">jh</span> |<span style="padding-left: 45px; font-size:13pt; font-family: 'Arial Unicode MS'; color: #476d76;">ढ्</span> <span style="font-size:12pt; color: lightgrey;">ɖʰ</span> <span style=" font-family: 'Segoe UI', 'Trebuchet MS', Helvetica, Sans-serif; font-size:12pt; color: #222222;">ḍh</span> |<span style="padding-left: 30px; font-size:13pt; font-family: 'Arial Unicode MS'; color: #476d76;">ध्</span> <span style="font-size:12pt; color: lightgrey;">dʰ</span> <span style=" font-family: 'Segoe UI', 'Trebuchet MS', Helvetica, Sans-serif; font-size:12pt; color: #222222;">dh</span> |<span style="padding-left: 30px; font-size:13pt; font-family: 'Arial Unicode MS'; color: #476d76;">भ्</span> <span style="font-size:12pt; color: lightgrey;">bʰ</span> <span style=" font-family: 'Segoe UI', 'Trebuchet MS', Helvetica, Sans-serif; font-size:12pt; color: #222222;">bh</span> | style="font-size:10pt;" |ҷарангдори дамдор |- |<span style="padding-left: 62px; font-size:13pt; font-family: 'Arial Unicode MS'; color: #476d76;">ङ्</span> <span style="font-size:12pt; color: lightgrey;">ŋ</span> <span style=" font-family: 'Segoe UI', 'Trebuchet MS', Helvetica, Sans-serif; font-size:12pt; color: #222222;">ṅ</span> |<span style="padding-left: 35px; font-size:13pt; font-family: 'Arial Unicode MS'; color: #476d76;">ञ्</span> <span style="font-size:12pt; color: lightgrey;">ɲ</span> <span style=" font-family: 'Segoe UI', 'Trebuchet MS', Helvetica, Sans-serif; font-size:12pt; color: #222222;">ñ</span> |<span style="padding-left: 45px; font-size:13pt; font-family: 'Arial Unicode MS'; color: #476d76;">ण्</span> <span style="font-size:12pt; color: lightgrey;">ɳ</span> <span style=" font-family: 'Segoe UI', 'Trebuchet MS', Helvetica, Sans-serif; font-size:12pt; color: #222222;">ṇ</span> |<span style="padding-left: 30px; font-size:13pt; font-family: 'Arial Unicode MS'; color: #476d76;">न्</span> <span style="font-size:12pt; color: lightgrey;">n</span> <span style=" font-family: 'Segoe UI', 'Trebuchet MS', Helvetica, Sans-serif; font-size:12pt; color: #222222;">n</span> |<span style="padding-left: 30px; font-size:13pt; font-family: 'Arial Unicode MS'; color: #476d76;">म्</span> <span style="font-size:12pt; color: lightgrey;">m</span> <span style=" font-family: 'Segoe UI', 'Trebuchet MS', Helvetica, Sans-serif; font-size:12pt; color: #222222;">m</span> | style="font-size:10pt;" |ҳамсадои димоғӣ |- | |<span style="padding-left: 35px; font-size:13pt; font-family: 'Arial Unicode MS'; color: #476d76;">य्</span> <span style="font-size:12pt; color: lightgrey;">j</span> <span style=" font-family: 'Segoe UI', 'Trebuchet MS', Helvetica, Sans-serif; font-size:12pt; color: #222222;">y</span> |<span style="padding-left: 45px; font-size:13pt; font-family: 'Arial Unicode MS'; color: #476d76;">र्</span> ɻ <span style=" font-family: 'Segoe UI', 'Trebuchet MS', Helvetica, Sans-serif; font-size:12pt; color: #222222;">r</span> |<span style="padding-left: 30px; font-size:13pt; font-family: 'Arial Unicode MS'; color: #476d76;">ल्</span> <span style="font-size:12pt; color: lightgrey;">l</span> <span style=" font-family: 'Segoe UI', 'Trebuchet MS', Helvetica, Sans-serif; font-size:12pt; color: #222222;">l</span> |<span style="padding-left: 30px; font-size:13pt; font-family: 'Arial Unicode MS'; color: #476d76;">व्</span> w <span style=" font-family: 'Segoe UI', 'Trebuchet MS', Helvetica, Sans-serif; font-size:12pt; color: #222222;">v</span> | style="font-size:10pt;" |нимаҳамсадо |- | |<span style="padding-left: 35px; font-size:13pt; font-family: 'Arial Unicode MS'; color: #476d76;">श्</span> <span style="font-size:12pt; color: lightgrey;">ʃ</span> <span style=" font-family: 'Segoe UI', 'Trebuchet MS', Helvetica, Sans-serif; font-size:12pt; color: #222222;">ś (ç)</span> |<span style="padding-left: 45px; font-size:13pt; font-family: 'Arial Unicode MS'; color: #476d76;">ष्</span> <span style="font-size:12pt; color: lightgrey;">ʂ</span> <span style=" font-family: 'Segoe UI', 'Trebuchet MS', Helvetica, Sans-serif; font-size:12pt; color: #222222;">ṣ</span> |<span style="padding-left: 30px; font-size:13pt; font-family: 'Arial Unicode MS'; color: #476d76;">स्</span> <span style="font-size:12pt; color: lightgrey;">s</span> <span style=" font-family: 'Segoe UI', 'Trebuchet MS', Helvetica, Sans-serif; font-size:12pt; color: #222222;">s</span> | | style="font-size:10pt;" |шавшувдор |- |<span style="padding-left: 62px; font-size:13pt; font-family: 'Arial Unicode MS'; color: #476d76;">ह्</span> <span style="font-size:12pt; color: lightgrey;">ɦ</span> <span style=" font-family: 'Segoe UI', 'Trebuchet MS', Helvetica, Sans-serif; font-size:12pt; color: #222222;">h</span> | | | | | style="font-size:10pt;" |фрикативҳои овозӣ |} </div> === Морфология === == Нигаред низ == [[Ҳарёнӣ]] == Эзоҳ == {{Эзоҳ|2}} == Пайвандҳо == * [http://sanskrt.org/archives/4800 Рӯйхати калимаҳои ҳаммаъно дар забонҳои санскрит ва русӣ, аз ҷониби профессор А. А. Зализняк] * [http://sanskrt.org/ Китобҳои дарсӣ ва мақолаҳо дар бораи санскрит ва забонҳои дигар] * [http://www.learnsanskrit.ru/ Луғати онлайнӣ ба забони санскритӣ-русӣ/ба забони русӣ-санскритӣ (тақрибан 50,000 калима)] * [http://www.czudovo.info/book.php?what=sa-gram Шарҳи грамматикии забони санскрит] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20090505031028/http://czudovo.info/book.php?what=sa-gram |date=2009-05-05 }} * [https://web.archive.org/web/20090104212755/http://pankajjain.bizland.com/IndicUniversity/Rutgers/SanskritStudies.htm Курсҳои таълимӣ оид ба забони санскрит дар саросари ҷаҳон] * [http://www.user.uni-hannover.de/nhtcapri/sanskrit-alphabet.html Алифбои санскритӣ бо алифбоҳои Деванагари, Гуҷаротӣ, Бенгалӣ ва Таиланд бо рӯйхати васеи пайвандакҳои Деванагари, Гуҷаротӣ ва Бенгалӣ] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20130922132212/http://www.user.uni-hannover.de/nhtcapri/sanskrit-alphabet.html |date=2013-09-22 }} * [http://sanskritdocuments.org/home.html Ҳуҷҷатҳои санскритӣ] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20101130170346/http://sanskritdocuments.org/home.html |date=2010-11-30 }} * [https://web.archive.org/web/20100611002010/http://www.uwest.edu/sanskritcanon/dp/ Канони буддоии рақамии санскритӣ] * Гретил: Феҳристи матнҳои электронии Гёттинген бо забонҳои ҳиндӣ, феҳристи ҷамъшудаи сайтҳои сершумори зеркашии матнҳои электронӣ бо забонҳои ҳиндӣ * [https://web.archive.org/web/20080419034430/http://chitrapurmath.net/sanskrit/step-by-step.htm Омӯзиши худомӯзии санскритӣ аз ҷониби математикаи Читрапур] * [http://warnemyr.com/skrgram/ Грамматикаи салиб истинодшудаи аналитикии санскрит] . — Ленарт Уорнемир. * {{Cite web|url=https://www.yesvedanta.com/keyswap/|title=Keyswap – IAST Diacritics}} - клавиатура * {{Cite web|url=https://www.sanskritdictionary.com/|title=Online Sanskrit Dictionary}} - луғат * {{Cite web|url=https://sanskrit.inria.fr/DICO/grammar.html|title=The Sanskrit Grammarian}} - грамматика * Шарф Питер — Рамопахьяна — Қиссаи Рама дар Маҳабҳарата / Шарф, Питер = Рамопахьяна. Қиссаи Рама дар Маҳабҳарата. 2003. * Винтроп Саржант — Бхагавад Гита / Саржант, Винтроп — Бхагавад Гита. 2009 * https://www.sanskrit-lexicon.uni-koeln.de/ Луғатҳои санскритӣ. * https://github.com/sanskrit-lexicon аз ҷониби Шарф Питер нигоҳдорӣ мешавад. [[GitHub]] {{Пайвандҳои беруна}} [[Гурӯҳ:Забонҳои Ҳиндустон]] [[Гурӯҳ:Санскритологони Ҳиндустон]] [[Гурӯҳ:Санскрит]] [[Гурӯҳ:Забонҳои ҳиндуэронӣ]] [[Гурӯҳ:Забонҳои ҳиндуаврупоӣ]] dgwilzco17tgn0dbl0qybo7e19agsqk 0 330407 1483409 1481698 2026-08-14T22:40:28Z Yoonoos.tj 27005 /* */ 1483409 wikitext text/x-wiki {{Тими миллии футбол | Ном = {{Парчами Фаронса}} Фаронса | Логотип = | Бар = | Лақаб = ''Обиҳо'' ({{lang-fr|Les Bleus}})<br>''Серангаҳо'' ({{lang-fr|Les Tricolores}})<ref>{{cite web|url = http://ru.uefa.com/teamsandplayers/teams/teama/team=43/profile/index.html |title=Досье сборной Франции |date=2014-01-05 |publisher=UEFA |access-date=2016-07-15 |description= |url-status=dead |archive-url=https://www.webcitation.org/687XuAxx3?url=http://ru.uefa.com/teamsandplayers/teams/teama/team=43/profile/index.html# |archive-date=2012-06-02}}</ref> | Конфедератсия = [[УЕФА]] | Федератсия = [[Федератсияи футболи Фаронса]] | Субфедератсия = | Мураббӣ = [[Зайниддин Зидон]] | Менеҷер = | Капитан = [[Килиан Мбаппе]] | Бештарин бозии миллӣ = [[Уго Лёрис]] (145) | Беҳтарин голзан = [[Килиан Мбаппе]] (66) | Варзишгоҳи хонагӣ = «[[Стад де Франс]]» | Раддабандии ФИФА = '''3''' {{бе тағйир}}2 <small>(20 июли 2026)</small> | MAX = '''1''' <small>(май 2001 — май 2002, август—сентябри 2018, апрел—июн 2026)</small> | MIN = '''27''' <small>(сентябр 2010)</small> | Коди ФИФА = FRA | pattern_la1 = _fra26H | pattern_b1 = _fra26H | pattern_ra1 = _fra26H | pattern_sh1 = _fra26H2 | pattern_so1 = _fra26Hl | leftarm1 = 17367F | body1 = 17367F | rightarm1 = 17367F | shorts1 = FFFFFF | socks1 = FF0000 | pattern_la2 = _fra26a | pattern_b2 = _fra26a | pattern_ra2 = _fra26a | pattern_sh2 = _fra26a | pattern_so2 = _fra26al | leftarm2 = bde4d7 | body2 = bde4d7 | rightarm2 = bde4d7 | shorts2 = bde4d7 | socks2 = bde4d7 | НахустБозӣ = {{Парчами Белгия}} [[Тими миллии футболи Белжик|Белжик]] 3:1 '''Фаронса''' {{Парчами Фаронса (1794—1958)}}<br>''([[Брюссел]], [[Белгия]]; 1 майи 1904)'' | Пирӯзӣ = {{Парчами Фаронса}} '''Фаронса''' 9:0 [[Тими миллии футболи Гибралтар|Гибралтар]] {{Парчами Гибралтар}}<br>''([[Нитса]], [[Фаронса]]; 18 ноябри 2023)'' | Шикаст = {{Парчами Дания}} [[Тими миллии футболи Дания|Дания]] 17:1 '''[[Тими миллии футболи Фаронса|Фаронса]]''' {{Парчами Фаронса (1794—1958)}}<br>''([[Лондон]], [[Инглистон]]; 22 октябри 1908)'' | БозӣҶҶ = 17 | НомиҶҶ = [[Ҷоми ҷаҳонии футбол]] | НахустҶҶ = 1930 | НатиҷаҶҶ = [[Акс:Gold medal world centered.svg|16px]] Қаҳрамон ([[Ҷоми ҷаҳонии футбол 1998|1998]], [[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2018|2018]]) * [[Акс:silver medal world centered.svg|16px]] Финалист ([[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2006|2006]], [[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2022|2022]]) | БозӣМинт = 10 | ҶомМинт = [[Ҷоми миллатҳои Урупо]] | НахустМинт = 1960 | НатиҷаМинт = [[Акс:Gold medal europe.svg|16px]] Қаҳрамон: [[Ҷоми миллатҳои Урупо 1984|1984]] ва [[Ҷоми миллатҳои Урупо 2000|2000]] * [[Акс:Silver medal europe.svg|16px]] Финалист: [[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2016|2016]] }} '''Тими миллии футболи Фаронса''' ({{lang-fr|Équipe nationale de France de football}}) — дастаест, ки кишвари [[Фаронса]]ро дар мусобиқаҳои байналмилалии [[футбол]] ва бозиҳои дӯстона намояндагӣ мекунад. == Таърих == == Пироҳан, нишон ва рангҳо == == Ҷоизаҳо == == Омор == == Футболбозони беҳтарин дар таърих == == Эзоҳ == {{эзоҳ}} == Пайвандҳо == {{Навигатсия}} * [https://www.fff.fr/ Вебгоҳи расмии тими миллӣ] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20110316050621/http://www.fff.fr/ |date=2011-03-16 }}{{ref|pt}} [[Гурӯҳ:Тимҳои миллии футбол]] 10oo6tm9yz0duse8jsyb66outugrs0b 0 332503 1483413 1480166 2026-08-15T00:26:29Z InternetArchiveBot 30618 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1483413 wikitext text/x-wiki '''Иброҳим Пури Довуд'''  ( 9 феврали 1885 – 17 ноябри 1968) эроншинос ва профессори фарҳанги бостонии [[Эрони Паҳлавӣ|Эрон]] ва забони авастоӣ дар [[Донишгоҳи Теҳрон]] буд. Пури Довуд, дар [[Рашт (Эрон)|Рашт]] аз модаре, ки духтари як рӯҳонӣ ва падаре, ки тоҷир ва амлокдори бонуфуз буд, таваллуд шудааст, яке аз олимони барҷастатарини [[Эрони Паҳлавӣ|Эрон]] дар асри XX ба ҳисоб меравад. Пури Довуд, ки бо тарҷумаи [[Авасто]] ба форсӣ дар шаш ҷилд машҳур аст, саҳми назарраси зиёде дар пажӯҳишгарии эронӣ гузоштааст. {| class="wikitable" ! colspan="2" |Иброҳим Пури Довуд |- | colspan="2" |[[Акс:Poordavood c.jpg|марказ|бе_чаҳорчӯба]] |- !Мутавалиди |9 феврали соли 1885 [[Рашт (Эрон)|Рашт]], [[Эрони Қоҷорӣ]] |- !Даргузаштаи |17 ноябри соли 1968 (дар синни 83-солагӣ) [[Теҳрон]], [[Эрони Паҳлавӣ|Шоҳаншоҳии Эрон]] |- !Оромгоҳ |Оромгоҳи хонаводагии Иброҳим Пури Довуд, [[Рашт (Эрон)|Рашт]], [[Эрон]] |- !Касб(ҳо) | * [[Нависанда]] * [[пажӯҳишгар]] * [[тарҷумон]] |- !Забон | * [[форсӣ]] |- !Миллат |[[эронӣ]] |- !модар-донишгоҳ​ |[[Донишгоҳи Порис|Донишгоҳи Париж]] |- !Давра |Муосир |} == Зиндагинома == Дар синни 20-солагӣ, Пури Довуд барои таҳсил дар соҳаи тибби анъанавӣ ба [[Теҳрон]] кӯчид. Аммо, ӯ ин соҳаро барои манфиатҳои худ номувофиқ донист. Соли 1908, дар синни 23-солагӣ, ӯ ба [[Байрут|Бейрут]] кӯчид ва дар он ҷо дуюним сол адабиёти фаронсавиро омӯхт. Пас аз бозгашти кӯтоҳ ба [[Эрони Паҳлавӣ|Эрон]] барои дидорбинии оилааш, ӯ ба [[Фаронса]] рафт. Дар [[Фаронса]], ӯ маҷаллаи даврии ''[["Эроншаҳр"]]'' ("Сарзамини Эрон")-ро таъсис дод.  Шумораи аввал дар моҳи апрели соли 1914 пайдо шуд ва шумораи чорум ва ниҳоӣ дар моҳи августи соли 1914 нашр шуд, ки бо оғози [[Ҷанги ҷаҳонии аввал|Ҷанги Ҷаҳонии Аввал]] рост меояд. === Касб ва кори илмӣ === Дар давраи [[Ҷанги ҷаҳонии аввал|Ҷанги Ҷаҳонии Аввал]], Пури Довуд дар [[Бағдод]] маскан гирифт ва дар он ҷо нашрияи дигаре бо номи [["Растохез"|''"Растохез''"]] (Эҳё)-ро роҳандозӣ кард.  Ин маҷалла пеш аз қатъ шудани нашр дар моҳи марти соли 1916, 25 шумора нашр кард. Пас аз ин, ӯ ба [[Берлин]] кӯчид ва то соли 1924 дар он ҷо монд. Замони ӯ дар [[Олмон]] нуқтаи гардиш дар самти таҳсили ӯ буд, зеро ӯ ба таълимоти [[Маздаясно|кеши зардуштӣ]] ва таърихи [[Эрони бостон|Эрони]] [[Эрони бостон|Бостон]] таваҷҷӯҳи амиқ пайдо кард. Пас аз бозгашт ба [[Эрони Паҳлавӣ|Эрон]] дар соли 1924, Пури Довуд [[Мактаби забонҳои бостон|Мактаби забонҳои]] [[Мактаби забонҳои бостон|бостонро]] таъсис дод , ки дар он ҷо таҳқиқоти васеъро дар бораи таърих ва забонҳои бостонии [[Эрони Паҳлавӣ|Эрон]], бо таваҷҷӯҳи махсус ба забони авастоӣ анҷом дод. Дар соли 1945, ӯ [[Ҷамъияти эроншиносӣ]] ва баъдтар [[Мактаби эроншиносӣ|Мактаби эроншиносиро]] таъсис дод , ки муассисаҳое буданд, ки дар рушди [[эроншиносӣ]] дар асри XX саҳми назаррас гузоштанд. === Саҳмгузориҳо === Фаъолияти илмии Пури Довуд якчанд самтҳои асосиро дар бар мегирифт: : - Тарҷума ва тафсири [[Авасто]], матнҳои муқаддаси дини зардуштӣ. : - Пажӯҳиши забонҳои қадимаи форсӣ, бахусус авастоӣ. : - Таҳлили рамзҳо, истилоҳот ва ибораҳо дар матнҳои зардуштӣ. : - Паҳӯҳиш дар бораи набототу ҳайвонот ва этнографияи [[Эрони бостон|Эрони]] [[Эрони бостон|Бостон]]. : - Пажӯҳиши таърихи бостонии низомии [[Эрони Паҳлавӣ|Эрон]], аз ҷумла силоҳ ва усулҳои ҷангӣ. Пури Довуд илова бар забони модарии [[Форсии нав|форсии]] худ, забонҳои [[Забони арабӣ|арабӣ]], [[Забони инглисӣ|инглисӣ]], [[фаронсавӣ]], [[олмонӣ]], [[Забони туркӣ|туркӣ]], инчунин забонҳои бостонии эрониро хуб медонист. === Эътироф ва эҳтиром === Пури Довуд барои эътирофи дастовардҳои илмии худ бо чандин ҷоизаҳои байналмилалӣ сарфароз гардидааст. Соли 1955, ӯ аз ҷониби президент [[Теодор Ҳойсс|Теодор]] [[Теодор Ҳойсс|Ҳойс]] бо унвони олии илмии [[Олмон]] сарфароз гардонида шуд. Баъдтар, ӯ аз [[Ҳиндустон]] медали [[Робиндранат Тагор|Робиндранат Такурро]], ки барои саҳми барҷаста дар соҳаи адабиёт дода мешавад, гирифт. Соли 1965, намояндаи Папаи Рум [[Павели VI]] дар [[Теҳрон]], ӯро бо ордени Сент Силвестр сарфароз гардонид. === Ҳаёти шахсӣ ва даргузашт === Пури Довуд бо зане аз насли олмонӣ издивоҷ карда буд ва аз ин ҷуфт як духтар доштанд, ки Пурондухт ном дошт. [[Иброҳим Пури Довуд]] субҳи 17 ноябри соли 1968 дар Теҳрон даргузашт; ҷасади устоди зиндаёдро дар мизи кории худ дар утоқи кориаш пайдо карданд ва дар оромгоҳи хонаводагиашон дар [[Рашт (Эрон)|Рашт]] ба хок супурданд. == Пайвандҳои беруна == К. Мовағар-сармуҳаррир, ''Иброҳим Пури Довуд'' , [https://web.archive.org/web/20060512072206/http://www.events.ir/no003/003l.htm Events]. Бузургмеҳр Парҳидеҳ, ''профессор Иброҳим Пури Довуд, муаллифи гузориш дар бораи Авесто'', 2004, [https://www.iranchamber.com/personalities/ipourdavoud/ibrahim_pourdavoud.php Анҷумани Палатаҳои Эрон] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20230115191556/https://www.iranchamber.com/personalities/ipourdavoud/ibrahim_pourdavoud.php |date=2023-01-15 }}. Филми мустанад, ки дар бораи Иброҳим Пури Довуд бо духтараш, бону Пурондухти Пури Довуд, ки дар бораи таърихи оила нақл мекунад, бо забони форсӣ, ''[https://link.brightcove.com/services/link/bcpid1114158371/bclid1113465429/bctid1118320700 bebin.tv]{{Пайванди мурда|date=July 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}'' ''^{&#x5B;&nbsp;[[:en:Wikipedia:Link_rot|пайванди доимии мурда]]&nbsp;&#x5D;} (6 дақиқа 11 сония).'' [https://pourdavoud.ucla.edu/ Институти Пури Довуд оид ба омӯзиши ҷаҳони Эрон], як муассисаи академии ба номи Пури Довуд дар бахши илмҳои гуманитарии коллеҷи [https://www.ucla.edu/ UCLA]. 7ea1ol4sod2time00xgnpc58r4yqzia 0 333013 1483433 1483015 2026-08-15T09:48:07Z InternetArchiveBot 30618 Rescuing 3 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1483433 wikitext text/x-wiki {{Сол|2001}} {{Новбарии сол|2001}} {{Оғози сол|2001}} = Рӯйдодҳо == === [[Апрел]]и соли [[2001]] === * '''[[29 апрел]]''' - Қарори Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон (№199) [[Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон]] Қарори '''«Дар бораи ба низом даровардани қабули духтарон ба мактабҳои олии Ҷумҳурии Тоҷикистон мувофиқи квотаи Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон барои солҳои 2001–2005»'''-ро қабул намуд. Санади мазкур низоми қабули [[духтар|духтаронро]] аз ноҳияҳои дурдаст ба [[таҳсилоти олии касбӣ|муассисаҳои таҳсилоти олии касбӣ]] тибқи квотаи президентӣ муайян намуда, ба баланд бардоштани сатҳи таҳсилоти [[духтар|духтарон]] ва омода намудани кадрҳои соҳибихтисос мусоидат кард.<ref>{{Cite web |url=https://tut.tj/kvotai-prezidentiz-rohekushoi-iqboli-duhtaron/ |title=КВОТАИ ПРЕЗИДЕНТӢ – РОҲКУШОИ ИҚБОЛИ ДУХТАРОН |website=Донишгоҳи технологии Тоҷикистон |publisher=Донишгоҳи технологии Тоҷикистон |language=tg |access-date=2026-08-05 }}</ref><ref>{{Cite web |url=https://ncl.tj/legislation |title=Пойгоҳи қонунгузории Ҷумҳурии Тоҷикистон |website=Маркази миллии қонунгузории назди Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон |publisher=Маркази миллии қонунгузорӣ |language=tg |access-date=2026-08-05 |accessdate=2026-08-08 |archivedate=2026-08-08 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20260808080103/https://ncl.tj/legislation }}</ref> === [[Май]]и соли [[2001]] === * '''[[7 май]]''' - бо Фармони Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон [[Эмомалӣ Раҳмон]] Шоири халқии Тоҷикистон, Қаҳрамони Меҳнати Сотсиалистӣ ва арбоби барҷастаи давлатӣ [[Мирзо Турсунзода]] (пас аз вафот) бо унвони олии давлатии «[[Қаҳрамони Тоҷикистон]]» сарфароз гардонида шуд. Ин мукофот барои хизматҳои бузург дар рушди адабиёти тоҷик, таҳкими худшиносии миллӣ ва саҳми арзанда дар фарҳанги тоҷик дода шуд.<ref>{{Cite web |url=https://mts.tj/?lang=en&page_id=310 |title=Heroes of Tajikistan |website=Маркази тадқиқоти стратегии назди Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон |publisher=Маркази тадқиқоти стратегии назди Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон |language=en |access-date=2026-08-05 }}</ref><ref>{{Cite web |url=https://izar.tj/en/united-literary-museum/literary-museum-named-after-m-tursunzoda |title=Literary Museum named after M. Tursunzoda |website=Институти забон ва адабиёти ба номи Абуабдуллоҳи Рӯдакӣ |publisher=Академияи миллии илмҳои Тоҷикистон |language=en |access-date=2026-08-05 }}</ref> === [[Июн]]и соли [[2001]] === * '''[[15 июн]]'''- [[Ҷумҳурии Тоҷикистон]] дар шаҳри [[Шанхай]] яке аз давлатҳои муассиси [[Созмони ҳамкории Шанхай]] (СҲШ) гардид. Дар ҳамин рӯз аз ҷониби сарони шаш давлат Эъломияи таъсиси Созмони ҳамкории Шанхай ба имзо расид, ки заминаи нави ҳамкориҳои минтақавӣ дар соҳаҳои амният, иқтисод ва муносибатҳои байналмилалиро гузошт.<ref>{{Cite web |url=https://eng.sectsco.org/about_sco/ |title=History of the Shanghai Cooperation Organisation |website=Shanghai Cooperation Organization |publisher=SCO Secretariat |language=en |access-date=2026-08-05 }}</ref><ref>{{Cite web |url=https://rtsu.tj/news/?ELEMENT_CODE=4030 |title=Таджикистан в годы независимости: 2001 год |website=Российско-Таджикский (Славянский) университет |publisher=РТСУ |language=ru |access-date=2026-08-05 }}</ref> === [[Июл]]и соли [[2001]] === * '''[[31 июл]]''' - [[Қонун|Қонуни]] [[Ҷумҳурии Тоҷикистон]] №29 '''«Дар бораи мукофотҳои давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон»''' қабул гардид. Бо ин [[қонун]] низоми ягонаи мукофотҳои давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон муайян гардида, унвони олии давлатии «[[Қаҳрамони Тоҷикистон]]» расман дар низоми мукофотҳои давлатӣ муқаррар карда шуд.<ref>{{Cite web |url=https://mmih.tj/SEARCH/DocumentView?DocumentId=21888 |title=Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи мукофотҳои давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон» |website=Маркази миллии иттилооти ҳуқуқии Вазорати адлияи Ҷумҳурии Тоҷикистон |publisher=Вазорати адлияи Ҷумҳурии Тоҷикистон |date=2001-07-31 |language=tg |access-date=2026-08-05 }}</ref><ref>{{Cite web |url=https://mts.tj/?lang=en&page_id=310 |title=Heroes of Tajikistan |website=Маркази тадқиқоти стратегии назди Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон |publisher=Маркази тадқиқоти стратегии назди Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон |language=en |access-date=2026-08-05 }}</ref> === [[Сентябр]]и соли [[2001]] === * '''[[Сентябр]]''' - дар [[Ҷумҳурии Тоҷикистон]] 2700-солагии [[Авесто|китоби муқаддаси «Авесто»]] бо тантана таҷлил гардид. Ба ин муносибат дар [[Душанбе]] ва дигар шаҳру ноҳияҳои мамлакат конфронсҳои байналмилалии илмӣ, намоишгоҳҳо, чорабиниҳои фарҳангӣ ва ҳамоишҳои адабӣ баргузор шуданд. Ҷашн ба эҳёи арзишҳои таърихию фарҳангии тамаддуни ориёӣ ва муаррифии мероси фарҳангии тоҷикон дар арсаи байналмилалӣ мусоидат намуд.<ref>{{Cite web |url=https://www.president.tj/ |title=Солномаи Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон. Соли 2001 |website=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон |publisher=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон |language=tg |access-date=2026-08-05 }}</ref><ref>{{Cite web |url=https://khovar.tj/ |title=Авесто — сарчашмаи тамаддуни ориёӣ |website=АМИТ «Ховар» |publisher=АМИТ «Ховар» |language=tg |access-date=2026-08-05 }}</ref> == [[Соли 2001]] == * '''[[Соли 2001]]''' - Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи ворид намудани тағйиру иловаҳо ба Кодекси замини Ҷумҳурии Тоҷикистон» тағйиру иловаҳо ворид карда шуданд. Тағйироти мазкур ба такмили танзими ҳуқуқии муносибатҳои замин, рушди ислоҳоти кишоварзӣ, таҳкими ҳуқуқи истифодабарандагони замин ва баланд бардоштани самаранокии истифодаи захираҳои замин равона гардиданд.<ref>{{Cite web |url=https://mmih.adlia.tj/ |title=Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи ворид намудани тағйиру иловаҳо ба Кодекси замини Ҷумҳурии Тоҷикистон» |website=Вазорати адлияи Ҷумҳурии Тоҷикистон |publisher=Маркази миллии иттилооти ҳуқуқӣ |language=tg |access-date=2026-08-05 }}</ref><ref>{{Cite web |url=https://ncz.tj/ |title=Кодекси замини Ҷумҳурии Тоҷикистон |website=Маркази миллии қонунгузории назди Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон |publisher=Маркази миллии қонунгузорӣ |language=tg |access-date=2026-08-05 }}</ref> == Солномаҳои Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон. Солномаи 2001 == Солнома 2001. Соли таҳкими истиқлолият. Филми 1. Сиёсати дохилӣ<ref>{{Cite web |url=https://www.prezident.tj/president/films |title=Солнома 2001. Соли таҳкими истиқлолият. Филми 1. Сиёсати дохилӣ |website=www.prezident.tj |publisher=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон |lang=tg |accessdate=2026-08-01 |archivedate=2026-08-05 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20260805120320/https://www.prezident.tj/president/films }}</ref> Солнома 2001. Соли таҳкими истиқлолият. Филми 2. Сиёсати хориҷӣ<ref>{{Cite web |url=https://www.prezident.tj/president/films |title=Солнома 2001. Соли таҳкими истиқлолият. Филми 2. Сиёсати хориҷӣ |website=www.prezident.tj |publisher=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон |lang=tg |accessdate=2026-08-01 |archivedate=2026-08-05 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20260805120320/https://www.prezident.tj/president/films }}</ref> == Адабиёт == * Ҳотамов Н.Б., Довудӣ Д., Муллоҷонов С., Исоматов М. Таърихи халқи тоҷик (Китоби дарсӣ). – Душанбе,2011, – С. 554. == Эзоҳ == {{эзоҳ}} == Нигаред низ == {{новбарӣ}} {{дарахти мақолаҳо|Соли 2001}} [[Гурӯҳ:Соли 2001]] [[Гурӯҳ:Рӯйдодҳои солҳои 2000-ум]] lqvs98mubhxy7l3848678ee5426phjg 0 333014 1483434 1483056 2026-08-15T09:48:08Z InternetArchiveBot 30618 Rescuing 3 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1483434 wikitext text/x-wiki {{Сол|2002}} {{Новбарии сол|2002}} {{Оғози сол|2002}} == Рӯйдодҳо == === [[Апрел]]и соли [[2001]] === * '''[[29 апрел]]''' - Қарори Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон (№199) [[Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон]] Қарори '''«Дар бораи ба низом даровардани қабули духтарон ба мактабҳои олии Ҷумҳурии Тоҷикистон мувофиқи квотаи Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон барои солҳои 2001–2005»'''-ро қабул намуд. Санади мазкур низоми қабули [[духтар|духтаронро]] аз ноҳияҳои дурдаст ба [[таҳсилоти олии касбӣ|муассисаҳои таҳсилоти олии касбӣ]] тибқи квотаи президентӣ муайян намуда, ба баланд бардоштани сатҳи таҳсилоти [[духтар|духтарон]] ва омода намудани кадрҳои соҳибихтисос мусоидат кард.<ref>{{Cite web |url=https://tut.tj/kvotai-prezidentiz-rohekushoi-iqboli-duhtaron/ |title=КВОТАИ ПРЕЗИДЕНТӢ – РОҲКУШОИ ИҚБОЛИ ДУХТАРОН |website=Донишгоҳи технологии Тоҷикистон |publisher=Донишгоҳи технологии Тоҷикистон |language=tg |access-date=2026-08-05 }}</ref><ref>{{Cite web |url=https://ncl.tj/legislation |title=Пойгоҳи қонунгузории Ҷумҳурии Тоҷикистон |website=Маркази миллии қонунгузории назди Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон |publisher=Маркази миллии қонунгузорӣ |language=tg |access-date=2026-08-05 |accessdate=2026-08-08 |archivedate=2026-08-08 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20260808080103/https://ncl.tj/legislation }}</ref> === [[Май]]и соли [[2001]] === * '''[[7 май]]''' - бо Фармони Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон [[Эмомалӣ Раҳмон]] Шоири халқии Тоҷикистон, Қаҳрамони Меҳнати Сотсиалистӣ ва арбоби барҷастаи давлатӣ [[Мирзо Турсунзода]] (пас аз вафот) бо унвони олии давлатии «[[Қаҳрамони Тоҷикистон]]» сарфароз гардонида шуд. Ин мукофот барои хизматҳои бузург дар рушди адабиёти тоҷик, таҳкими худшиносии миллӣ ва саҳми арзанда дар фарҳанги тоҷик дода шуд.<ref>{{Cite web |url=https://mts.tj/?lang=en&page_id=310 |title=Heroes of Tajikistan |website=Маркази тадқиқоти стратегии назди Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон |publisher=Маркази тадқиқоти стратегии назди Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон |language=en |access-date=2026-08-05 }}</ref><ref>{{Cite web |url=https://izar.tj/en/united-literary-museum/literary-museum-named-after-m-tursunzoda |title=Literary Museum named after M. Tursunzoda |website=Институти забон ва адабиёти ба номи Абуабдуллоҳи Рӯдакӣ |publisher=Академияи миллии илмҳои Тоҷикистон |language=en |access-date=2026-08-05 }}</ref> === [[Июн]]и соли [[2001]] === * '''[[15 июн]]'''- [[Ҷумҳурии Тоҷикистон]] дар шаҳри [[Шанхай]] яке аз давлатҳои муассиси [[Созмони ҳамкории Шанхай]] (СҲШ) гардид. Дар ҳамин рӯз аз ҷониби сарони шаш давлат Эъломияи таъсиси Созмони ҳамкории Шанхай ба имзо расид, ки заминаи нави ҳамкориҳои минтақавӣ дар соҳаҳои амният, иқтисод ва муносибатҳои байналмилалиро гузошт.<ref>{{Cite web |url=https://eng.sectsco.org/about_sco/ |title=History of the Shanghai Cooperation Organisation |website=Shanghai Cooperation Organization |publisher=SCO Secretariat |language=en |access-date=2026-08-05 }}</ref><ref>{{Cite web |url=https://rtsu.tj/news/?ELEMENT_CODE=4030 |title=Таджикистан в годы независимости: 2001 год |website=Российско-Таджикский (Славянский) университет |publisher=РТСУ |language=ru |access-date=2026-08-05 }}</ref> === [[Июл]]и соли [[2001]] === * '''[[31 июл]]''' - [[Қонун|Қонуни]] [[Ҷумҳурии Тоҷикистон]] №29 '''«Дар бораи мукофотҳои давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон»''' қабул гардид. Бо ин [[қонун]] низоми ягонаи мукофотҳои давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон муайян гардида, унвони олии давлатии «[[Қаҳрамони Тоҷикистон]]» расман дар низоми мукофотҳои давлатӣ муқаррар карда шуд.<ref>{{Cite web |url=https://mmih.tj/SEARCH/DocumentView?DocumentId=21888 |title=Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи мукофотҳои давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон» |website=Маркази миллии иттилооти ҳуқуқии Вазорати адлияи Ҷумҳурии Тоҷикистон |publisher=Вазорати адлияи Ҷумҳурии Тоҷикистон |date=2001-07-31 |language=tg |access-date=2026-08-05 }}</ref><ref>{{Cite web |url=https://mts.tj/?lang=en&page_id=310 |title=Heroes of Tajikistan |website=Маркази тадқиқоти стратегии назди Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон |publisher=Маркази тадқиқоти стратегии назди Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон |language=en |access-date=2026-08-05 }}</ref> === [[Сентябр]]и соли [[2001]] === * '''[[Сентябр]]''' - дар [[Ҷумҳурии Тоҷикистон]] 2700-солагии [[Авесто|китоби муқаддаси «Авесто»]] бо тантана таҷлил гардид. Ба ин муносибат дар [[Душанбе]] ва дигар шаҳру ноҳияҳои мамлакат конфронсҳои байналмилалии илмӣ, намоишгоҳҳо, чорабиниҳои фарҳангӣ ва ҳамоишҳои адабӣ баргузор шуданд. Ҷашн ба эҳёи арзишҳои таърихию фарҳангии тамаддуни ориёӣ ва муаррифии мероси фарҳангии тоҷикон дар арсаи байналмилалӣ мусоидат намуд.<ref>{{Cite web |url=https://www.president.tj/ |title=Солномаи Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон. Соли 2001 |website=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон |publisher=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон |language=tg |access-date=2026-08-05 }}</ref><ref>{{Cite web |url=https://khovar.tj/ |title=Авесто — сарчашмаи тамаддуни ориёӣ |website=АМИТ «Ховар» |publisher=АМИТ «Ховар» |language=tg |access-date=2026-08-05 }}</ref> == [[Соли 2001]] == * '''[[Соли 2001]]''' - Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи ворид намудани тағйиру иловаҳо ба Кодекси замини Ҷумҳурии Тоҷикистон» тағйиру иловаҳо ворид карда шуданд. Тағйироти мазкур ба такмили танзими ҳуқуқии муносибатҳои замин, рушди ислоҳоти кишоварзӣ, таҳкими ҳуқуқи истифодабарандагони замин ва баланд бардоштани самаранокии истифодаи захираҳои замин равона гардиданд.<ref>{{Cite web |url=https://mmih.adlia.tj/ |title=Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи ворид намудани тағйиру иловаҳо ба Кодекси замини Ҷумҳурии Тоҷикистон» |website=Вазорати адлияи Ҷумҳурии Тоҷикистон |publisher=Маркази миллии иттилооти ҳуқуқӣ |language=tg |access-date=2026-08-05 }}</ref><ref>{{Cite web |url=https://ncz.tj/ |title=Кодекси замини Ҷумҳурии Тоҷикистон |website=Маркази миллии қонунгузории назди Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон |publisher=Маркази миллии қонунгузорӣ |language=tg |access-date=2026-08-05 }}</ref> == Солномаҳои Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон. Солномаи 2001 == Солнома 2001. Соли таҳкими истиқлолият. Филми 1. Сиёсати дохилӣ<ref>{{Cite web |url=https://www.prezident.tj/president/films |title=Солнома 2001. Соли таҳкими истиқлолият. Филми 1. Сиёсати дохилӣ |website=www.prezident.tj |publisher=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон |lang=tg |accessdate=2026-08-01 |archivedate=2026-08-05 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20260805120320/https://www.prezident.tj/president/films }}</ref> Солнома 2001. Соли таҳкими истиқлолият. Филми 2. Сиёсати хориҷӣ<ref>{{Cite web |url=https://www.prezident.tj/president/films |title=Солнома 2001. Соли таҳкими истиқлолият. Филми 2. Сиёсати хориҷӣ |website=www.prezident.tj |publisher=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон |lang=tg |accessdate=2026-08-01 |archivedate=2026-08-05 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20260805120320/https://www.prezident.tj/president/films }}</ref> == Адабиёт == * Ҳотамов Н.Б., Довудӣ Д., Муллоҷонов С., Исоматов М. Таърихи халқи тоҷик (Китоби дарсӣ). – Душанбе,2011, – С. 554. == Эзоҳ == {{эзоҳ}} [[Гурӯҳ:Соли 2002]] [[Гурӯҳ:Рӯйдодҳои солҳои 2000-ум]] == Нигаред низ == {{новбарӣ}} {{дарахти мақолаҳо|Соли 2002}} 6u78qwcwvlrx7jq4xi8ngn09ixpmjla 0 333053 1483421 2026-08-15T08:10:14Z Шухрат Саъдиев 5132 Рӯйдодҳои соли 2011 1483421 wikitext text/x-wiki {{Новбарии сол|2011}} {{Оғози сол|2011}} == Рӯйдодҳо == === [[Апрел]] === * [[9 апрел]] — дар Тоҷикистон сохтори нави [[Созмони Милали Муттаҳид]] — UN Women муаррифӣ гардид.<ref>{{Cite web |url=https://khovar.tj/rus/2025/04/kalendar-niat-hovar-segodnya-9-aprelya-sreda-99-j-den-2025-goda/ |title=Календарь НИАТ «Ховар»: сегодня 9 апреля |website=АМИТ «Ховар» |publisher=АМИТ «Ховар» |date=2025-04-09 |language=ru |access-date=2026-08-13 }}</ref><ref>{{Cite web |url=https://khovar.tj/2022/04/ta-vimi-amit-hovar-imr-z-9-aprel-shanbe-99-umin-r-zi-soli-2022-ast/ |title=Тақвими АМИТ «Ховар»: имрӯз 9 апрел |website=АМИТ «Ховар» |publisher=АМИТ «Ховар» |date=2022-04-09 |language=tg |access-date=2026-08-13 }}</ref> * [[20 апрел]] — Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон Эмомалӣ Раҳмон ба Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон Паём дар бораи самтҳои асосии сиёсати дохилӣ ва хориҷии Ҷумҳурии Тоҷикистон пешниҳод намуд. Дар Паём масъалаҳои рушди иқтисодию иҷтимоӣ, таҳкими давлатдорӣ, ҳифзи ҳуқуқу озодиҳои инсон ва шаҳрванд, рушди маорифу фарҳанг, беҳдошти вазъи иқтисодӣ ва дигар самтҳои сиёсати давлатӣ мавриди баррасӣ қарор гирифтанд.<ref>{{Cite web |url=https://www.president.tj/node/193 |title=Паёми Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон Эмомалӣ Раҳмон ба Маҷлиси Олӣ |website=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон |date=20 апрели 2011 |publisher=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон |language=tg |access-date=13 августи 2026 }}</ref><ref>{{Cite web |url=https://khovar.tj/2011/04/ |title=Паёми Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон Эмомалӣ Раҳмон ба Маҷлиси Олӣ |website=АМИТ «Ховар» |date=20 апрели 2011 |publisher=АМИТ «Ховар» |language=tg |access-date=13 августи 2026 }}</ref><ref>{{Cite web |url=https://peshina.jumhuriyat.tj/index.php?art_id=6972 |title=Паёми Эмомалӣ Раҳмон, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон, ба Маҷлиси Олӣ дар бораи самтҳои асосии сиёсати дохилӣ ва хориҷии Ҷумҳурии Тоҷикистон, 20 апрели соли 2011 |website=Ҷумҳурият |publisher=Нашрияи расмии Тоҷикистон |date=21 апрели 2011 |language=tg |access-date=13 августи 2026 }}</ref> * [[30 апрел]] — Барномаи рушди инноватсионии Ҷумҳурии Тоҷикистон барои солҳои 2011–2020 бо санади дахлдор тасдиқ гардид. Санади мазкур 30 апрели соли 2011, №227 тасдиқ шудааст ва дар муқаддимаи он мустақиман ба Паёми Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон аз 20 апрели соли 2011 ҳамчун яке аз асосҳои таҳияи барнома ишора шудааст. <ref>{{Cite web |url=https://mmih.adlia.tj/SEARCH/DocumentView?DocumentId=36495&compareid=36495 |title=Барномаи рушди инноватсионии Ҷумҳурии Тоҷикистон барои солҳои 2011-2020 |website=ADLIA — Махзани мутамаркази иттилоотии ҳуқуқӣ |date=30 апрели 2011 |publisher=Вазорати адлияи Ҷумҳурии Тоҷикистон |language=tg |access-date=13 августи 2026 }}</ref> === [[Август]] === * [[2 август]] — [[Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон]] '''Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи масъулияти падару модар дар таълиму тарбияи фарзанд»'''-ро қабул намуд. 21 июли соли 2011 Маҷлиси миллии Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон қонунро ҷонибдорӣ кард ва 2 августи соли 2011 он аз ҷониби Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон ба имзо расид.<ref>{{Cite web |url=https://mmih.adlia.tj/SEARCH/DocumentView?DocumentId=114916 |title=Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон аз 2 августи соли 2011 №762 «Дар бораи масъулияти падару модар дар таълиму тарбияи фарзанд» |website=ADLIA |publisher=Вазорати адлияи Ҷумҳурии Тоҷикистон |date=2011-08-02 |language=tg |access-date=2026-08-13 }}</ref><ref>{{Cite web |url=https://khovar.tj/2011/07/1206-onibdorii-1179-onuni-mu-1203-im-az-s-1263-i-mm-mo-1206-t/ |title=Ҷонибдории қонуни муҳим аз сӯи ММ МО ҶТ |website=АМИТ «Ховар» |publisher=АМИТ «Ховар» |date=2011-07-21 |language=tg |access-date=2026-08-13 }}</ref><ref>{{Cite web |url=https://khovar.tj/2011/08/1178-abuli-1179-onun-1203-oi-nav-az-1207-onibi-prezidenti-1206-t/ |title=Қабули қонунҳои нав аз ҷониби Президенти ҶТ |website=АМИТ «Ховар» |publisher=АМИТ «Ховар» |date=2011-08-04 |language=tg |access-date=2026-08-13 }}</ref><ref>Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи масъулияти падару модар дар таълиму тарбияи фарзанд» // Ахбори Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон. Д., 2011</ref> * [[3 август]] — дар шаҳри [[Панҷакент]] корхонаи нави заршӯии назди [[Корхонаи муштараки «Зарафшон»]] ба истифода дода шуд. Корхона дар як шабонарӯз то 2 ҳазор тонна маъданро коркард намуда, аз он тилло ва дигар металлҳои қиматбаҳоро ҷудо мекард.<ref>{{Cite web |url=https://khovar.tj/2011/08/iftito-1203-i-korhonai-mushtaraki-zarafshon/ |title=Ифтитоҳи корхонаи муштараки Зарафшон |website=АМИТ «Ховар» |publisher=АМИТ «Ховар» |date=2011-08-03 |language=tg |access-date=2026-08-13 }}</ref><ref>{{Cite web |url=https://khovar.tj/2011/08/bozdidi-e-ra-1203-mon-az-korhonai-zarsh-1263-ii-zarafshon/ |title=Боздиди Э. Раҳмон аз корхонаи заршӯии «Зарафшон» |website=АМИТ «Ховар» |publisher=АМИТ «Ховар» |date=2011-08-03 |language=tg |access-date=2026-08-13 }}</ref> * [[6 август]] — дар шаҳри [[Хуҷанд]] бо иштироки Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон [[Эмомалӣ Раҳмон]] [[муҷассамаи Исмоили Сомонӣ]] ифтитоҳ гардид. Баландии худи муҷассама 13 метр ва бо таҳкурсиаш 27 метрро ташкил медиҳад. Дар атрофи он фаввораҳо ва дигар иншооти шаҳрӣ бунёд гардиданд. <ref>{{Cite web |url=https://khovar.tj/2011/08/safari-korii-e-ra-1203-mon-ba-no-1203-iyai-1206-abbor-rasulov-va-sha-1203-ri-hu-1207-and/ |title=Сафари кории Э. Раҳмон ба ноҳияи Ҷаббор Расулов ва шаҳри Хуҷанд |website=АМИТ «Ховар» |publisher=АМИТ «Ховар» |date=2011-08-08 |language=tg |access-date=2026-08-13 }}</ref><ref>{{Cite web |url=https://khovar.tj/2011/08/suhanronii-e-ra-1203-mon-dar-marosimi-iftito-1203-i-mu-1207-assamai-ismoili-somon-1251-dar-sha-1203-ri-hu-1207-and/ |title=Суханронии Э. Раҳмон дар маросими ифтитоҳи муҷассамаи Исмоили Сомонӣ дар шаҳри Хуҷанд |website=АМИТ «Ховар» |publisher=АМИТ «Ховар» |date=2011-08-08 |language=tg |access-date=2026-08-13 }}</ref> * [[25 август]] — дар шаҳри [[Душанбе]] муҷассамаи [[Нишони давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон]][[]] ифтитоҳ гардид. Баландии муҷассама 45 метр ва паҳнои он 5 метр мебошад.<ref>{{Cite web |url=https://khovar.tj/2011/08/r-1263-jdodi-mu-1203-imu-tarih-1251/ |title=Рӯйдоди муҳим ва таърихӣ |website=АМИТ «Ховар» |publisher=АМИТ «Ховар» |date=2011-08-25 |language=tg |access-date=2026-08-13 }}</ref><ref>{{Cite web |url=https://khovar.tj/2011/08/suhanronii-prezidenti-1206-um-1203-urii-to-1207-ikiston-emomal-1251-ra-1203-mon-dar-marosimi-iftito-1203-i-mu-1207-assamai-nishoni-davlat-1251/ |title=Суханронии Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон Эмомалӣ Раҳмон дар маросими ифтитоҳи муҷассамаи Нишони давлатӣ |website=АМИТ «Ховар» |publisher=АМИТ «Ховар» |date=2011-08-25 |language=tg |access-date=2026-08-13 }}</ref> * [[30 август]] — дар маркази шаҳри [[Душанбе]] [[Парчами давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон]] дар пояи 165-метра парафшон гардид. Баландии худи матои [[парчам]] 30 метр ва паҳнои он 60 метр мебошад. Ин рӯйдод дар арафаи 20-солагии Истиқлолияти давлатии Тоҷикистон баргузор шуд.<ref>{{Cite web |url=https://president.tj/node/613 |title=Баландтарин парчами ҷаҳон дар шаҳри Душанбе |website=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон |publisher=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон |date=2011-08-30 |language=tg |access-date=2026-08-13 }}</ref><ref>{{Cite web |url=https://khovar.tj/2011/08/parchami-davlatii-1206-um-1203-urii-to-1207-ikiston-parafshon-gardid/ |title=Парчами давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон парафшон гардид |website=АМИТ «Ховар» |publisher=АМИТ «Ховар» |date=2011-08-31 |language=tg |access-date=2026-08-13 }}</ref> <ref>{{Cite web |url=https://khovar.tj/2011/08/parchami-balandtarini-1207-a-1203-on/ |title=Парчами баландтарини ҷаҳон |website=АМИТ «Ховар» |publisher=АМИТ «Ховар» |date=2011-08-30 |language=tg |access-date=2026-08-13 }}</ref> === [[Сентябр]] === * [[5 сентябр]] — агрегати якуми [[НБО Сангтӯда-2]], ки бо ҳамкории [[Тоҷикистон]] ва [[Эрон]] сохта шудааст, ба истифода дода шуд.<ref>{{Cite web |url=https://khovar.tj/2011/09/baistifodadi-1203-ii-navbati-avvali-nbo-sangt-1263-da-2/ |title=Баистифодадиҳии навбати аввали НБО «Сангтӯда-2» |website=АМИТ «Ховар» |publisher=АМИТ «Ховар» |date=2011-09 |language=tg |access-date=2026-08-13 }}</ref> * [[9 сентябр]] — Тоҷикистони мустақил 20-сола шуд.<ref>{{Cite web |url=https://khovar.tj/2012/01/to-ikistoni-musta-il-20-sola-shud/ |title=Тоҷикистони мустақил 20-сола шуд |website=АМИТ «Ховар» |publisher=АМИТ «Ховар» |date=2012-01-25 |language=tg |access-date=2026-08-13 }}</ref> === [[Октябр]] === * [[5 октябр]] — сохтмони '''Масҷиди ҷомеи марказии шаҳри Душанбе''' оғоз гардид. Иқтидори масҷид 133 ҳазор намозгузор нишон дода шудааст. <ref>{{Cite web |url=https://khovar.tj/2023/06/marosimi-iftito-i-mas-idi-omei-markazii-sha-ri-dushanbe-dar-oshiyai-safari-davlatii-amiri-davlati-atar-ba-um-urii-to-ikiston/ |title=Маросими ифтитоҳи Масҷиди ҷомеи марказии шаҳри Душанбе |website=АМИТ «Ховар» |publisher=АМИТ «Ховар» |date=2023-06 |language=tg |access-date=2026-08-13 }}</ref> == Нигаред низ == {{новбарӣ}} {{дарахти мақолаҳо|Соли 2011}} == Эзоҳ == {{эзоҳ}} [[Гурӯҳ:Соли 2011]] [[Гурӯҳ:Рӯйдодҳои соли 2011]] skzsoflfcxfctjijcmzv4jvj1aw2279