Wikipedia tlwiki https://tl.wikipedia.org/wiki/Unang_Pahina MediaWiki 1.46.0-wmf.22 first-letter Midya Natatangi Usapan Tagagamit Usapang tagagamit Wikipedia Usapang Wikipedia Talaksan Usapang talaksan MediaWiki Usapang MediaWiki Padron Usapang padron Tulong Usapang tulong Kategorya Usapang kategorya Portada Usapang Portada TimedText TimedText talk Module Module talk Event Event talk 0 8798 2200634 1347734 2026-04-02T01:25:33Z Jojit fb 38 essentially, miron is audience. kaya redirect na lang, at besides, it's original research 2200634 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Tagapanood]] 3bjt77s18xdhbltqzbcwefzwfbq7kqp 4 9923 2200707 2199767 2026-04-02T07:55:50Z Jojit fb 38 /* Marso 2026 */ 2200707 wikitext text/x-wiki {{ABNkahon}} Ito ang mga huling bagong artikulo sa [[Wikipedia]] na napili sa [[Unang Pahina]] bilang bahagi ng ''[[Template:UnangPahinaAlam|Alam ba ninyo?]]'' Tingnan ang [[Special:Newpages|mga bagong pahina]] para sa kumpletong tala ng mga bagong pahina. May sinusunod na gabay ang Wikipediang Tagalog hinggil sa pagdagdag sa "Alam ba ninyo?", subalit maaaring magdagdag ang kahit sino basta ba susundin ang gabay na ito. Maaari mong ilagay o idagdag ang iyong mungkahing '''paksa''' (ito ang pangalan ng pahina o ang pamagat ng artikulo) at '''pamukaw na tanong''' sa '''''[[Wikipedia:Paghahanda at mga mungkahi para sa Alam Ba Ninyo|paghahanda at mga mungkahi para sa Alam Ba Ninyo?]]''''' ng mga maaaring gamitin para sa "Alam ba ninyo?". Doon sa handaang iyon kumuha ng pamalit na pangkat para sa ''Unang Pahina''. Basahin sa ibaba kung ilan ang dapat na laman ng bawat pangkat. Sa kasalukuyan, lingguhan ang pagpapalit ng mga pangkat upang maitanghal ng husto ang mga paksa. Ibabalik ito sa isa hanggang dalawang ulit na pagpapalit <!--ng mga pangkat sa loob ng 24 na oras, upang maitanghal nang husto ang mga paksa--> ayon sa bilang ng mga kandidatong artikulo o pahina. Pero, ''inuulit po lamang'', na pakibasa muna ang mga gabay na nasa ibaba bago ito gawin. O, kaya maaaring magmungkahi muna kayo sa ''[[Usapang Wikipedia:Mga huling idinagdag|Usapan hinggil sa mungkahi at paghahanda para sa Alam Ba Ninyo?]]''. ==Mga gabay at panuntunan== Ito lamang ang mga paunang gabay sa pagdagdag ng paksa sa "Alam ba ninyo?": *Tumingin ng mga bagong pahina sa [[Special:Newpages|Natatangi: Mga Bagong Pahina]] (o ''[[Special:Newpages]]'') para maidagdag. *Dapat na may '''sanggunian''' ang artikulo o lathalain. Kung wala pa, pakihanapan at pakilagyan. *Bilang tulong at ambag sa Tagalog na Wikipedia, pumili o magsulat po sana ng artikulong hindi bababa sa '''3,000''' titik o karakter (mga 4 ''kilobyte'') ang nilalaman ng katawan ng artikulo hindi kabilang ang pamagat o pangalan ng pahina, mga pamagat ng seksiyon, mga titik na nasa sanggunian, kawing na panlabas, mga kapsyon ng larawan, mga kahon ng impormasyon (''infobox''), talaan, tabla, kategorya, at mga katulad. Isa lamang pong '''''mungkahi''''' at '''''panukala''''' ang mga ito para sa kapakanan ng mga mambabasa at tagagamit ng Tagalog na Wikipedia. Maaari mong bilangin ang mga nilalamang titik ng iyong artikulo sa pamamagitan ng pagkopya nito patungo sa isang pahinang pandokumento ng ''[[Microsoft Windows|Microsoft Word]]'' sa tulong ng ''Tools'' (kasangkapang-kagamitan) kung saan matatagpuan ang ''word count'' o pambilang. Maaari ka ring gumamit ng ibang programa na [[pangkompyuter]], kung ibig. Sa ibang paraan ng pagpapaliwanag: mas mainam ang mahigit sa isang '''dangkal''' na haba ng lathalain kaysa ''kalahating dangkal'' lamang. Mas lalong nakaaangat ang lampas pa sa dalawang dangkal. *Kung minsan, maaari pa rin kayong makakita ng maiikling artikulo sa "Alam ba ninyo?", depende sa bilang ng mga kandidato sa loob ng isang panahon. Sa kasong iyon, hinihiling po na tumulong kayo sa pagpapahaba, pagpapalawig, at pagpapaunlad ng artikulo hanggang sa maabot o malampasan ang hinihinging bilang, maging ang kalidad. Lalo na kung [[:Category:Stub|usbong]] (''[[:Category:Stub|stub]]'') pa ito. Ngunit talaga pong higit na mas mainam kung umabot na sa bilang at pamantayan ang artikulo bago ito mailagay dito sa ''Alam Ba Ninyo?'' dahil mas nakatutulong na sa tagabasa. *Dapat na nakapupukaw ng pansin ang '''pamukaw na tanong''' na gagamitin (tingnan ang mga halimbawang nasa supnayan na nasa ibaba). *Hindi isang pangkalahatang seksiyon ng tribya (''trivia'') ang "Alam ba ninyo?". *Ninumungkahi na dapat nasa loob ng nakaraang 30 araw (isang buwan) ng [[Special:Newpages|Mga Bagong Pahina]] ang artikulo na idadagdag. Hindi mahigpit ang pagsasali ng lahok sa "Alam ba ninyo?" ayon sa tagal ng pagkakalikha nito basta't hindi ito nauulit. *Nasa artikulo dapat ang binanggit sa "Alam ba ninyo?" *Kailangang may larawan ang nasa pinakaibabaw na paksa. *Dapat naka-<nowiki>'''BOLD'''</nowiki> (<nowiki>'''MAKAKAPAL ANG MGA TITIK'''</nowiki>) ng titulo ng bagong dinagdag na paksa sa "Alam ba ninyo?" *Sa pangkalahatan, nakalimita lamang sa mula '''TATLO''' hanggang '''LIMANG''' (5) paksa, ngunit kung anumang kaso maaaring mahigit dito ngunit hindi lalampas sa '''WALO''' (8). Siguraduhin lamang na susukat ito sa pahina noong mga panahong iyon. Gamitin ang inyong ''sintido kumon'' o "karaniwang kaisipan". *Lagyan ng ''tag'' o tatakan ng {{[[Suleras:AlamBaNinyoUsapan]]}} ang pahina ng usapan ng artikulo bilang rekord. :Halimbawa: ::{{Suleras:AlamBaNinyoUsapan|Setyembre 3|2007}}. *Bukod sa itaas, maaari mong padalhan ng isang mensahe ang may-akda o nagsimula ng artikulo sa pamamagitan ng paggamit ng suleras na ito: <tt><nowiki>{{subst:AlamBaNinyoUsapan2|Abril 3|2008|Pangalan ng artikulo}} --~~~~</nowiki></tt> (nagmula sa: {{[[Suleras:AlamBaNinyoUsapan2]]}}), upang maipagbigay-alam sa may-akda ang pagkakapili ng kaniyang artikulo. Kung sakaling wala pang panagutan ang nag-ambag ng artikulo, ipadala pa rin ang mensahe upang mahikayat siyang gumawa ng sariling akawnt. Huwag mong kalimutang lumagda sa pahina ng usapan ng pinagbigyan ng mensahe. Ganito ang mababasa ng pinadalhan ng mensahe: ::{{Suleras:AlamBaNinyoUsapan2|Marso 30|2008}} *Kung minsan, maaaring '''muling mapili''' ang isang lumang artikulo, lalo na kung napalawig ito ng may ikatlong ulit ang haba (''mungkahi'') o higit pa, at may kahalagahan at nakapupukaw ng isipan ang mga nadagdag na kaalamang maipapamahagi nito sa mambabasa. *Idagdag dito sa '''supnayan''' sa ibaba ang mga paksang tinanggal (ayon sa petsa: buwan at taon) - ''dahil nagamit na'' - para sa "Alam ba ninyo?". Pakiusap, maglagay ng patlang o puwang sa pagitan ng bawat pangungusap. *Nilalagay na sa '''mga sinupan''' (ayon sa taon; nasa ibaba, sa gawing kanan) ang mga dating nasupnay dito sa ibaba kapag tapos na ang kasalukuyang taon, o kung masyado nang mahaba ang tala ng supnayan sa ibaba. == Supnayan ng mga napiling ''Alam ba ninyo?'' == <!--SIMULA NG KAHONG SINUPAN (ARKIBO)--> {| class="infobox plainlinks" style="width:238px; background:#addfad; border:1px solid #4F7942; -moz-border-radius:8px;" | style="padding-top:4px; text-align:center;"| [[file:Replacement filing cabinet.svg|center|30px|]] [[/Sinupan 2024|2024]] · [[/Sinupan 2023|2023]] · [[/Sinupan 2022|2022]] · [[/Sinupan 2021|2021]] · [[/Sinupan 2020|2020]] · [[/Sinupan 2019|2019]] · [[/Sinupan 2018|2018]] · [[/Sinupan 2017|2017]] · [[/Sinupan 2015|2015]] · [[/Sinupan 2014|2014]] · [[/Sinupan 2013|2013]] · [[/Sinupan 2012|2012]] · [[/Sinupan 2011|2011]] · [[/Sinupan 2010|2010]] · [[/Sinupan 2009|2009]] · [[/Sinupan 2008|2008]] · [[/Sinupan 2007|2007]] · [[/Sinupan 2006|2006]] · [[/Sinupan 2005|2005]] <!---{{Archive list long}}----> |}<!--TAPOS NG KAHONG SINUPAN--> '''''Alam ba ninyo...''''' <!--SA IBABA NITO IDAGDAG ANG MGA KADARAAN LAMANG NA MGA PANG-ALAM BA NINYO! SALAMAT PO--> === Marso 2026 === *...na ang dating konserbatibo na ang hinaharap na santo na si '''[[Óscar Romero|Padre Óscar Romero]]''' ay tatalima sa '''[[teolohiya ng pagpapalaya]]''' bunsod ng pagpaslang ng militar sa kaniyang kaibigang si '''[[Rutilio Grande|Padre Rutillo Grande]]'''? *...na ang hinihinalang pinagmulan ng [[tiramisù]], ang '''[[Treviso]]''', ay tinirhan ng mga '''[[Mga Veneto|Veneto]]''' bago ang '''[[Pananakop ng mga Romano sa Italya|pananakop ng mga Romano]]'''? *...na ang '''[[Palasyo ng Golestan]]''' sa [[Teheran]] ay isa sa mga '''[[Talaan ng mga Pandaigdigang Pamanang Pook sa Iran|Pandaigdigang Pamanang Pook]]''' na nadamay buhat ng nangyayaring '''[[Digmaan sa Iran noong 2026|Digmaan sa Iran]]'''? *...na naimpluwensiya si '''[[Susenyos I|Haring Susenyos I]]''' ng Etiopia na maging [[Simbahang Katolika|Katoliko]] sa pamamagitan ni Padre '''[[Pedro Páez]]'''? *...na ang '''[[Sundarbans]]''' ay isang '''[[kagubatan ng bakawan]]''' na nabuo sa tagpuan ng mga ilog [[Ilog Ganges|Ganges]], '''[[Ilog Brahmaputra|Brahmaputra]]''', at '''[[Ilog Meghna|Meghna]]'''? === Disyembre 2025 === *...na kabilang ang mga pinakabagong dagdag na '''[[Domus de Janas]]''' at '''[[Daang Apia]]''', ang bansang [[Italya]] ang may pinakamaraming '''[[Talaan ng mga Pandaigdigang Pamanang Pook sa Italya|Pandaigdigang Pamanang Pook]]''' sa buong daigdig na kasalukuyang nasa 61? === Nobyembre 2025 === *...na ikalawang pinakamalaking sistema ng [[Talaan ng mga ilog ng Pilipinas|ilog sa Pilipinas]] ang '''[[Ilog Mindanao]]''' na tinatawag ding Rio Grande de Mindanao? === Agosto 2025 === *...na isinama ng magasin na ''[[Time]]'' noong 2011 ang mga '''[[tao-tauhang sundalo]]''' sa kanilang talaan ng 100 pinakasikat na laruan sa lahat ng panahon? === Hulyo 2025 === *...na ang mga sinaunang '''[[megalito|megalitong]]''' '''[[nuraga]]''' o ''nuraghe'' ang simbolo ng '''[[Kabihasnang Nurahiko]]''' ng [[Cerdeña]]? === Enero 2025 === *...na sa [[Cebu]], kilala ang "'''[[litsong baboy|litson]]'''" bilang ''[[Inihaw|inasal]]'' sa [[Mga wikang Bisaya|Bisaya]] hanggang napalitan ito ng impluwensyang Tagalog na "lechon" noong dekada 2000? <!---Nasa ibaba ang kaurian at mga interwiki--> [[Kaurian:Alam Ba Ninyo ng Wikipedia]] pg2v3h9yj3k0y9vc2ny05k1kvwct4eq 2200710 2200707 2026-04-02T08:01:51Z Jojit fb 38 /* Supnayan ng mga napiling Alam ba ninyo? */ archive 2025 2200710 wikitext text/x-wiki {{ABNkahon}} Ito ang mga huling bagong artikulo sa [[Wikipedia]] na napili sa [[Unang Pahina]] bilang bahagi ng ''[[Template:UnangPahinaAlam|Alam ba ninyo?]]'' Tingnan ang [[Special:Newpages|mga bagong pahina]] para sa kumpletong tala ng mga bagong pahina. May sinusunod na gabay ang Wikipediang Tagalog hinggil sa pagdagdag sa "Alam ba ninyo?", subalit maaaring magdagdag ang kahit sino basta ba susundin ang gabay na ito. Maaari mong ilagay o idagdag ang iyong mungkahing '''paksa''' (ito ang pangalan ng pahina o ang pamagat ng artikulo) at '''pamukaw na tanong''' sa '''''[[Wikipedia:Paghahanda at mga mungkahi para sa Alam Ba Ninyo|paghahanda at mga mungkahi para sa Alam Ba Ninyo?]]''''' ng mga maaaring gamitin para sa "Alam ba ninyo?". Doon sa handaang iyon kumuha ng pamalit na pangkat para sa ''Unang Pahina''. Basahin sa ibaba kung ilan ang dapat na laman ng bawat pangkat. Sa kasalukuyan, lingguhan ang pagpapalit ng mga pangkat upang maitanghal ng husto ang mga paksa. Ibabalik ito sa isa hanggang dalawang ulit na pagpapalit <!--ng mga pangkat sa loob ng 24 na oras, upang maitanghal nang husto ang mga paksa--> ayon sa bilang ng mga kandidatong artikulo o pahina. Pero, ''inuulit po lamang'', na pakibasa muna ang mga gabay na nasa ibaba bago ito gawin. O, kaya maaaring magmungkahi muna kayo sa ''[[Usapang Wikipedia:Mga huling idinagdag|Usapan hinggil sa mungkahi at paghahanda para sa Alam Ba Ninyo?]]''. ==Mga gabay at panuntunan== Ito lamang ang mga paunang gabay sa pagdagdag ng paksa sa "Alam ba ninyo?": *Tumingin ng mga bagong pahina sa [[Special:Newpages|Natatangi: Mga Bagong Pahina]] (o ''[[Special:Newpages]]'') para maidagdag. *Dapat na may '''sanggunian''' ang artikulo o lathalain. Kung wala pa, pakihanapan at pakilagyan. *Bilang tulong at ambag sa Tagalog na Wikipedia, pumili o magsulat po sana ng artikulong hindi bababa sa '''3,000''' titik o karakter (mga 4 ''kilobyte'') ang nilalaman ng katawan ng artikulo hindi kabilang ang pamagat o pangalan ng pahina, mga pamagat ng seksiyon, mga titik na nasa sanggunian, kawing na panlabas, mga kapsyon ng larawan, mga kahon ng impormasyon (''infobox''), talaan, tabla, kategorya, at mga katulad. Isa lamang pong '''''mungkahi''''' at '''''panukala''''' ang mga ito para sa kapakanan ng mga mambabasa at tagagamit ng Tagalog na Wikipedia. Maaari mong bilangin ang mga nilalamang titik ng iyong artikulo sa pamamagitan ng pagkopya nito patungo sa isang pahinang pandokumento ng ''[[Microsoft Windows|Microsoft Word]]'' sa tulong ng ''Tools'' (kasangkapang-kagamitan) kung saan matatagpuan ang ''word count'' o pambilang. Maaari ka ring gumamit ng ibang programa na [[pangkompyuter]], kung ibig. Sa ibang paraan ng pagpapaliwanag: mas mainam ang mahigit sa isang '''dangkal''' na haba ng lathalain kaysa ''kalahating dangkal'' lamang. Mas lalong nakaaangat ang lampas pa sa dalawang dangkal. *Kung minsan, maaari pa rin kayong makakita ng maiikling artikulo sa "Alam ba ninyo?", depende sa bilang ng mga kandidato sa loob ng isang panahon. Sa kasong iyon, hinihiling po na tumulong kayo sa pagpapahaba, pagpapalawig, at pagpapaunlad ng artikulo hanggang sa maabot o malampasan ang hinihinging bilang, maging ang kalidad. Lalo na kung [[:Category:Stub|usbong]] (''[[:Category:Stub|stub]]'') pa ito. Ngunit talaga pong higit na mas mainam kung umabot na sa bilang at pamantayan ang artikulo bago ito mailagay dito sa ''Alam Ba Ninyo?'' dahil mas nakatutulong na sa tagabasa. *Dapat na nakapupukaw ng pansin ang '''pamukaw na tanong''' na gagamitin (tingnan ang mga halimbawang nasa supnayan na nasa ibaba). *Hindi isang pangkalahatang seksiyon ng tribya (''trivia'') ang "Alam ba ninyo?". *Ninumungkahi na dapat nasa loob ng nakaraang 30 araw (isang buwan) ng [[Special:Newpages|Mga Bagong Pahina]] ang artikulo na idadagdag. Hindi mahigpit ang pagsasali ng lahok sa "Alam ba ninyo?" ayon sa tagal ng pagkakalikha nito basta't hindi ito nauulit. *Nasa artikulo dapat ang binanggit sa "Alam ba ninyo?" *Kailangang may larawan ang nasa pinakaibabaw na paksa. *Dapat naka-<nowiki>'''BOLD'''</nowiki> (<nowiki>'''MAKAKAPAL ANG MGA TITIK'''</nowiki>) ng titulo ng bagong dinagdag na paksa sa "Alam ba ninyo?" *Sa pangkalahatan, nakalimita lamang sa mula '''TATLO''' hanggang '''LIMANG''' (5) paksa, ngunit kung anumang kaso maaaring mahigit dito ngunit hindi lalampas sa '''WALO''' (8). Siguraduhin lamang na susukat ito sa pahina noong mga panahong iyon. Gamitin ang inyong ''sintido kumon'' o "karaniwang kaisipan". *Lagyan ng ''tag'' o tatakan ng {{[[Suleras:AlamBaNinyoUsapan]]}} ang pahina ng usapan ng artikulo bilang rekord. :Halimbawa: ::{{Suleras:AlamBaNinyoUsapan|Setyembre 3|2007}}. *Bukod sa itaas, maaari mong padalhan ng isang mensahe ang may-akda o nagsimula ng artikulo sa pamamagitan ng paggamit ng suleras na ito: <tt><nowiki>{{subst:AlamBaNinyoUsapan2|Abril 3|2008|Pangalan ng artikulo}} --~~~~</nowiki></tt> (nagmula sa: {{[[Suleras:AlamBaNinyoUsapan2]]}}), upang maipagbigay-alam sa may-akda ang pagkakapili ng kaniyang artikulo. Kung sakaling wala pang panagutan ang nag-ambag ng artikulo, ipadala pa rin ang mensahe upang mahikayat siyang gumawa ng sariling akawnt. Huwag mong kalimutang lumagda sa pahina ng usapan ng pinagbigyan ng mensahe. Ganito ang mababasa ng pinadalhan ng mensahe: ::{{Suleras:AlamBaNinyoUsapan2|Marso 30|2008}} *Kung minsan, maaaring '''muling mapili''' ang isang lumang artikulo, lalo na kung napalawig ito ng may ikatlong ulit ang haba (''mungkahi'') o higit pa, at may kahalagahan at nakapupukaw ng isipan ang mga nadagdag na kaalamang maipapamahagi nito sa mambabasa. *Idagdag dito sa '''supnayan''' sa ibaba ang mga paksang tinanggal (ayon sa petsa: buwan at taon) - ''dahil nagamit na'' - para sa "Alam ba ninyo?". Pakiusap, maglagay ng patlang o puwang sa pagitan ng bawat pangungusap. *Nilalagay na sa '''mga sinupan''' (ayon sa taon; nasa ibaba, sa gawing kanan) ang mga dating nasupnay dito sa ibaba kapag tapos na ang kasalukuyang taon, o kung masyado nang mahaba ang tala ng supnayan sa ibaba. == Supnayan ng mga napiling ''Alam ba ninyo?'' == <!--SIMULA NG KAHONG SINUPAN (ARKIBO)--> {| class="infobox plainlinks" style="width:238px; background:#addfad; border:1px solid #4F7942; -moz-border-radius:8px;" | style="padding-top:4px; text-align:center;"| [[file:Replacement filing cabinet.svg|center|30px|]] [[/Sinupan 2025|2025]] · [[/Sinupan 2024|2024]] · [[/Sinupan 2023|2023]] · [[/Sinupan 2022|2022]] · [[/Sinupan 2021|2021]] · [[/Sinupan 2020|2020]] · [[/Sinupan 2019|2019]] · [[/Sinupan 2018|2018]] · [[/Sinupan 2017|2017]] · [[/Sinupan 2015|2015]] · [[/Sinupan 2014|2014]] · [[/Sinupan 2013|2013]] · [[/Sinupan 2012|2012]] · [[/Sinupan 2011|2011]] · [[/Sinupan 2010|2010]] · [[/Sinupan 2009|2009]] · [[/Sinupan 2008|2008]] · [[/Sinupan 2007|2007]] · [[/Sinupan 2006|2006]] · [[/Sinupan 2005|2005]] <!---{{Archive list long}}----> |}<!--TAPOS NG KAHONG SINUPAN--> '''''Alam ba ninyo...''''' <!--SA IBABA NITO IDAGDAG ANG MGA KADARAAN LAMANG NA MGA PANG-ALAM BA NINYO! SALAMAT PO--> === Marso 2026 === *...na ang dating konserbatibo na ang hinaharap na santo na si '''[[Óscar Romero|Padre Óscar Romero]]''' ay tatalima sa '''[[teolohiya ng pagpapalaya]]''' bunsod ng pagpaslang ng militar sa kaniyang kaibigang si '''[[Rutilio Grande|Padre Rutillo Grande]]'''? *...na ang hinihinalang pinagmulan ng [[tiramisù]], ang '''[[Treviso]]''', ay tinirhan ng mga '''[[Mga Veneto|Veneto]]''' bago ang '''[[Pananakop ng mga Romano sa Italya|pananakop ng mga Romano]]'''? *...na ang '''[[Palasyo ng Golestan]]''' sa [[Teheran]] ay isa sa mga '''[[Talaan ng mga Pandaigdigang Pamanang Pook sa Iran|Pandaigdigang Pamanang Pook]]''' na nadamay buhat ng nangyayaring '''[[Digmaan sa Iran noong 2026|Digmaan sa Iran]]'''? *...na naimpluwensiya si '''[[Susenyos I|Haring Susenyos I]]''' ng Etiopia na maging [[Simbahang Katolika|Katoliko]] sa pamamagitan ni Padre '''[[Pedro Páez]]'''? *...na ang '''[[Sundarbans]]''' ay isang '''[[kagubatan ng bakawan]]''' na nabuo sa tagpuan ng mga ilog [[Ilog Ganges|Ganges]], '''[[Ilog Brahmaputra|Brahmaputra]]''', at '''[[Ilog Meghna|Meghna]]'''? <!---Nasa ibaba ang kaurian at mga interwiki--> [[Kaurian:Alam Ba Ninyo ng Wikipedia]] tj8jvvn2x4igdpzwof45v0d9mg4s1gr 0 27077 2200720 2158236 2026-04-02T08:32:05Z Carl DR 1995 96369 2200720 wikitext text/x-wiki {{BLP sources|date=Enero 2023}} {{Infobox Officeholder | name = Tito Sotto | image = Tito Sotto III (cropped).jpg | imagesize = 190px | caption = | order = | office = Ika-29 at ika-32 [[Pangulo ng Senado ng Pilipinas]] | term_start = 8 Setyembre 2025 | term_end = | predecessor = [[Francis Escudero]] | successor = | term_start1 = 21 Mayo 2018 | term_end1 = 30 Hunyo 2022 | predecessor1 = [[Koko Pimentel|Aquilino Pimentel III]] | successor1 = [[Juan Miguel Zubiri]] | order2 = | office2 = [[Senado ng Pilipinas|Senador ng Pilipinas]] | term_start2 = 30 Hunyo 2025 | term_end2 = | term_start3 = 30 Hunyo 2010 | term_end3 = 30 Hunyo 2022 | term_start4 = 30 Hunyo 1992 | term_end4 = 30 Hunyo 2004 | order5 = | office5 = Pinuno ng Minorya ng Senado ng Pilipinas | term_start5 = 28 Hulyo 2025 | term_end5 = 8 Setyembre 2025 | predecessor5 = [[Aquilino Pimentel, Jr.]] | successor5 = [[Alan Peter Cayetano]] | term_start6 = 28 Hulyo 2014 | term_end6 = 24 Agosto 2015 | predecessor6 = [[Juan Ponce Enrile]] | successor6 = Juan Ponce Enrile | term_start7 = 3 Hunyo 2002 | term_end7 = 30 Hunyo 2004 | predecessor7 = [[Aquilino Pimentel, Jr.]] | successor7 = [[Aquilino Pimentel, Jr.]] | office8 = Pinuno ng Mayorya ng Senado ng Pilipinas | president8 = | term_start8 = 25 Hulyo 2016 | term_end8 = 21 Mayo 2018 | predecessor8 = [[Alan Peter Cayetano]] | successor8 = Juan Miguel Zubiri | term_start9 = 26 Hulyo 2010 | term_end9 = 22 Hulyo 2013 | predecessor9 = Juan Miguel Zubiri | successor9 = [[Gregorio Honasan]] | order10 = | office10 = Pinuno ng Dangerous Drugs Board | term_start10 = Hulyo 2008 | term_end10 = Nobyembre 2009 | predecessor10 = Anselmo Avenido Jr. | successor10 = Antonio Villar Jr. | order11 = | office11 = Bise Alkalde ng [[Lungsod Quezon]] | term_start11 = 2 Pebrero 1988 | term_end11 = 30 Hunyo 1992 | predecessor11 = Elmer Pormiento <!-- officer-in-charge --> | successor11 = Charito Planas <!-- PERSONAL INFORMATION --> | birth_name = Vicente Castelo Sotto III | birth_date = {{Birth date and age|df=yes|1948|8|24}} | birth_place = [[Maynila]], [[Pilipinas]] | death_date = | death_place = | nationality = | party = [[Nationalist People's Coalition|NPC]] (2007 – present)<br />[[United Nationalist Alliance|UNA]] (2013-2015)<br />[[Laban ng Demokratikong Pilipino|LDP]] (1987-2007) | spouse = [[Helen Gamboa]] | relations = | children = Romina Sotto<br />Diorella Sotto<br />Gian Sotto<br />[[Ciara Sotto]] | residence = [[Quezon City]], [[Metro Manila]] | alma_mater = [[Colegio de San Juan de Letran]] | occupation = | profession = | signature = | website = | footnotes = <!--Military service--> |nickname = |allegiance = [[File:Flag of the Philippines.svg|22x20px|border]] [[Republic of the Philippines]] |branch = [[Philippine Army]]<br /> [[Philippine Constabulary]] |serviceyears = 2013 - Present (PAR)<br /> 1998 - 2013 (PCR) |rank = [[File:AFP Lieutenant Colonel Rank Insignia.jpg|35px]] [[Lieutenant Colonel]]<br /> [[File:AFP Major Rank Insignia.jpg|18px]] [[Major]] |commands = [[1502nd Infantry Brigade (Ready Reserve)|G4, 1502IBDE, 15ID(RR)]] |awards = }} Si '''Vicente Tito Sotto III''' (ipinanganak 24 Agosto 1948) ay isang politiko, komedyante, mang-aawit, mamamahayag, at artista sa Pilipinas. Si Sotto ay nagsilbi bilang Bise Alklde ng [[Lungsod ng Quezon]], mula 1988 hanggang 1992. Naging pangulo siya ng senado mula 2018 hanggang 2022. Maliban dito, nagsilbi siya ng apat na termino sa senado at dating nagsibling tagapangulo ng ''Dangerous Drugs Board'' noong administrasyong [[Gloria Macapagal Arroyo|Gloria Macapagal-Arroyo]].<ref name=":0">{{Cite web |title=PROFILE: Vicente "Tito" Sotto III {{!}} Candidate for Vice President - 2022 elections |url=https://ph.rappler.com/elections/2022/candidates/vicente-sotto-iii |access-date=2023-05-05 |website=PHVOTE |language=en |archive-date=2023-05-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230505132408/https://ph.rappler.com/elections/2022/candidates/vicente-sotto-iii |url-status=dead }}</ref> Kilala rin si Sotto bilang parte ng komedyanteng trio na ''Tito, Vic, at Joey'' sa pangtanghaliang palabas na [[Eat Bulaga!]].<ref name=":0" /> ==Pilmograpiya== ===Bilang aktor=== {| class="wikitable plainrowheaders sortable" ! scope="col" | Taon ! scope="col" | Pamagat ! scope="col" class="unsortable" | Papel ! scope="col" class="unsortable" | (Mga) tala |- !scope="row"| 1979 | ''Al Magat's Mang Kepweng'' | Isang dwende | |- !scope="row"| 1985 | ''[[Doctor, Doctor, We Are Sick]]'' | Larry | |- !scope="row"| 1988 | ''Smith & Wesson'' | | "Special Participation" |- !scope="row"| 1989 | ''Aso't Pusa'' | Amboy | |- !scope="row"| 2008 | ''Iskul Bukol 20 Years After: The Ungasis and Escaleras Adventure'' | Tito Escalera | |} ===Bilang manunulat ng musika lamang=== {| class="wikitable plainrowheaders sortable" ! scope="col" | Taon ! scope="col" | Pamagat ! scope="col" class="unsortable" | (Mga) tala |- !rowspan="3" scope="row"| 1974 | ''Bamboo Gods and Iron Men'' | |- | ''Fe, Esperanza, Caridad'' | Bahaging "Esperanza" |- | ''Dynamite Wong and T.N.T. Jackson'' | |- !scope="row"| 1978 | ''Blind Rage'' | |- |} ==Pagkakasangkot sa Pork Barrel scam== Si Sotto ay nasangkot sa [[Pork barrel scam]] noong 2013 nang siya ay naglipat ng ₱35 milyon sa sa NGO ni [[Janet Lim-Napoles]] sa ilalim ng Panalang '''Bigote'''.<ref>https://newsinfo.inquirer.net/606763/senate-copy-of-luy-digital-files-found-to-have-deletions</ref> Ayon sa dating empleyado ng JLN Corp. na si Mary Arlene Baltazar, ang ₱500 milyon mula sa [[Disbursement Acceleration Program]] (DAP) ng mga mambabatas ay inilaan sa mga NGO ni Napoles.<ref name=scam1>http://www.philstar.com/headlines/2014/02/12/1289387/another-witness-vs-senators-surface</ref> {| class="wikitable" |- ! Senador !! Pondong nilipat sa NGO<br>ni Napoles |- |Juan Ponce Enrile (''Tanda'') || ₱100 milyon<ref name=scam1/> |- |Bong Revilla (''Pogi'') || ₱100 milyon<ref name=scam1/> |- | Jinggoy Estrada (''Sexy'') ||₱150 milyon<ref name=scam1/> |- | Bongbong Marcos (''Bongets'') || ₱100 milyon<ref name=scam1/> |- | [[Loren Legarda]] (''Dahon'') ||₱45 milyon<ref name=scam1/> |- |[[Tito Sotto]] (''Bigote'')|||₱35 milyon<ref name=scam1/> |} ==Mga sanggunian== {{reflist}} {{BD|1948|LIVING|Sotto, Tito}} {{Pinuno ng Minorya sa Senado ng Pilipinas}} [[Kategorya:Mga politiko ng Pilipinas]] [[Kategorya:Mga artista mula sa Pilipinas]] [[Kategorya:Mga taga-Kalakhang Maynila]] {{Pilipinas-politiko-stub}} {{Pilipinas-artista-stub}} hatktsy916afet00ii9gbwhwvtzkre7 0 40785 2200699 2200142 2026-04-02T07:15:35Z LknFenix 125962 + Paglalarawan 2200699 wikitext text/x-wiki {{speciesbox | name = Munggo | image = Mung beans (Vigna radiata).jpg |image_caption=mga buto ng Munggo | image_width = 250px | taxon = Vigna radiata | authority = ([[Carolus Linnaeus|L.]]) R. Wilczek | synonyms = ''Phaseolus aureus'' <small>Roxb.</small> }} [[File:Vigna radiata MHNT.BOT.2009.17.4.jpg|thumb|''Vigna radiata'']] [[File:Monggo Flower.jpg|thumb|Bulaklak ng Munggo]] {{otheruses|Munggo}} Ang '''munggo''',<ref name=Lacquian1>{{cite-Lacquian|Monggo, munggo, ''mung beans''}}</ref> '''monggo''',<ref name=Lacquian1/> o '''balatong''' (Ingles: mung bean) ay isang buto ng ''Vigna radiata'', isang [[espesye]]ng [[halaman]] sa [[Fabaceae|pamilyang legumbre]].<ref name="brief">Brief Introduction of Mung Bean. Vigna Radiata Extract Green Mung Bean Extract Powder Phaseolus aureus Roxb Vigna radiata L R Wilczek. MDidea-Extracts Professional. P054. http://www.mdidea.com/products/proper/proper05402.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180612184421/https://mdidea.com/products/proper/proper05402.html |date=06-12-2018 }}</ref><ref name="vocab">{{cite web|url=http://www.vocabulary.com/definition/green_gram |title=The World's Fastest Dictionary |publisher=Vocabulary.com |access-date=Hunyo 29, 2011|language=en|trans-title=Ang Pinakamabilis na Diksiyonaryo sa Mundo}}</ref> Maliliit at [[luntian]] ang mga butil na ito na karaniwang ipinagbibiling tuyo at itinitimbang ng mga tindahan.<ref name=Lacquian1/> Pangunahing itinatanim ito sa [[Silangang Asya|Silangan]], [[Timog-silangang Asya|Timog-Silangan]], at [[Timog Asya]]<ref>{{Cite news |date=Enero 6, 2020 |title=Rapidly Increasing Demand for Uzbekistani Mung Beans |language=en |trans-title=Mabilis na Pagtaas ng Demand para sa Monggo ng Usbekistan |website=Tridge |url=https://www.tridge.com/stories/rapidly-increasing-demand-for-uzbekistani-mung-beans |access-date=Pebrero 21, 2020}}</ref> at ginagamit bilang sangkap sa parehong malasang at matatamis na lutuin. Tinatawag na '''toge''', '''tawge''', o '''tawgi''' (Ingles: mung bean sprout) ang mga [[gulay]]ing panimulang usbong ng munggo. Tinatawag din itong '''patol'''.<ref>{{Cite web |title="Patol," ''hard mung bean'', Bansa.org |url=http://www.bansa.org/dictionaries/tgl/?dict_lang=tgl&type=search&data=bean |access-date=2008-07-08 |archive-date=2016-03-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160306035705/http://www.bansa.org/dictionaries/tgl/?dict_lang=tgl&type=search&data=bean |url-status=dead }}</ref> ==Paglalarawan== Ang halamang munggo ay isang taunang baging na may mga dilaw na bulaklak at mabalahibong kayumangging mga supot-buto. May taas itong humigit-kumulang {{Convert|15-125|cm|abbr=on|frac=2}}.<ref name=":3">{{Citation|last1=Lambrides|first1=C. J.|title=Mungbean|date=2007|work=Pulses, Sugar and Tuber Crops|pages=69–90|editor-last=Kole|editor-first=Chittaranjan|series=Genome Mapping and Molecular Breeding in Plants|place=Berlin, Heidelberg|publisher=Springer|language=en|doi=10.1007/978-3-540-34516-9_4|isbn=978-3-540-34516-9|last2=Godwin|first2=I. D.|volume=3 |trans-title=Munggo}}</ref> ==Paggamit== {{nutritional value | name=Mga hinog na buto, hilaw | kJ=1452 | protein=28.86 g | fat=1.15 g | carbs=62.62 g | fiber=16.3 g | sugars=6.6 g | calcium_mg=132 | iron_mg=6.74 | magnesium_mg=189 | phosphorus_mg=367 | potassium_mg=1246 | zinc_mg=2.68 | manganese_mg=1.035 | vitC_mg=4.8 | thiamin_mg=0.621 | riboflavin_mg=0.233 | niacin_mg=2.251 | pantothenic_mg=1.91 | vitB6_mg=0.382 | folate_ug=625 | vitE_mg=0.51 | vitK_ug=9 | source_usda = 1 | note=[https://fdc.nal.usda.gov/food-details/174256/nutrients Link to USDA Database entry] }} {{nutritional value | name=Mga hinog na buto, sibol, hilaw | kJ=126 | protein=3.04 g | fat=0.18 g | carbs=5.94 g | fiber=1.8 g | sugars=4.13 g | calcium_mg=13 | iron_mg=0.91 | magnesium_mg=21 | phosphorus_mg=54 | potassium_mg=149 | zinc_mg=0.41 | manganese_mg=0.188 | vitC_mg=13.2 | thiamin_mg=0.084 | riboflavin_mg=0.124 | niacin_mg=0.749 | pantothenic_mg=0.38 | vitB6_mg=0.088 | folate_ug=61 | vitE_mg=0.1 | vitK_ug=33 | source_usda = 1 | note=[https://fdc.nal.usda.gov/food-details/169957/nutrients Link to USDA Database entry] }} {{nutritional value | name=Pinakuluang monggo | kJ=441 | protein=7.02 g | fat=0.38 g | carbs=19.15 g | fiber=7.6 g | sugars=2 g | calcium_mg=27 | iron_mg=1.4 | magnesium_mg=48 | phosphorus_mg=99 | potassium_mg=266 | zinc_mg=0.84 | manganese_mg=0.298 | vitC_mg=1 | thiamin_mg=0.164 | riboflavin_mg=0.061 | niacin_mg=0.577 | pantothenic_mg=0.41 | vitB6_mg=0.067 | folate_ug=159 | vitE_mg=0.15 | vitK_ug=2.7 | source_usda = 1 | note=[https://fdc.nal.usda.gov/food-details/174257/nutrients Link to USDA Database entry] }} === Halagang nutrisyonal === Kilala ang munggo dahil sa mataas nitong halagang nutrisyonal. Ang munggo ay naglalaman ng humigit-kumulang 55–65% [[karbohidrata]] (katumbas ng 630 g/kg sa tuyong timbang) at mayaman sa [[protina]], [[bitamina]], at [[Mineral|mineral.]]<ref>{{Citation|last=Tong|first=Li-Tao|title=Chapter 7 - Gluten-free noodles|date=2020-01-01|url=https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/B9780128128732000078|work=Asian Noodle Manufacturing|pages=125–149|editor-last=Hou|editor-first=Gary G.|publisher=Woodhead Publishing|language=en|isbn=978-0-12-812873-2|access-date=2021-12-05|trans-title=Kabanata 7 - Mga pansit na walang gluten}}</ref> Binubuo ito ng humigit-kumulang 20–50% protina ng kabuuang tuyong timbang, kung saan ang globulin (60%) at [[albumin]] (25%) ang mga pangunahing protinang imbakan (tingnan ang talahanayan). Ang munggo ay itinuturing na isang mahalagang pinagkukunan ng [[protina]] sa diyeta. Mas mataas pa ang proteolitikong paghahati ng mga protinang ito habang sumisibol. Ang mga karbohidrata ng munggo ay madaling matunaw, na nagdudulot ng mas kaunting [[kabag]] sa mga tao kumpara sa iba pang mga legumbre. Ang mga buto at usbong ng munggo ay may mas mababang [[kaloriya]] kumpara sa iba pang mga sereales, na ginagawa itong mas mainam na pagpipilian para sa mga taong may [[Labis na katabaan|labis na timbang]] at may [[diyabetes]].<ref name="Ganesan 11–33">{{Cite journal |last1=Ganesan |first1=Kumar |last2=Xu |first2=Baojun |date=2018-03-01 |title=A critical review on phytochemical profile and health promoting effects of mung bean (Vigna radiata) |journal=Food Science and Human Wellness |language=en |volume=7 |issue=1 |pages=11–33 |doi=10.1016/j.fshw.2017.11.002 |issn=2213-4530 |s2cid=90156426 |doi-access=free|trans-title=Isang kritikal na pagsusuri sa pitokimikong perpil at mga epekto ng munggo (Vigna radiata) sa kalusugan.}}</ref> === Pagluluto === Ang buong nilutong munggo ay karaniwang inihahanda mula sa pinatuyong munggo sa pamamagitan ng pagpapakulo hanggang lumambot. Ang munggo ay may mapusyaw na dilaw na kulay kapag tinanggal ang balat nito.<ref name="brief" /> Ang palamang munggo ay maaaring gawin sa pamamagitan ng pagtatanggal ng balat, pagluluto, at pagdurog ng mga buto hanggang maging isang tuyong palaman.<ref name="brief" /> ==== Timog-silangang Asya ==== Sa Pilipinas, ang ginisang munggo, na kilala rin bilang munggo gisado o balatong, ay isang malasang putahe na gawa sa buong munggo na may hipon o isda. Karaniwan itong inihahain tuwing mga Biyernes ng [[Kuwaresma]], kung kailan ang karamihan sa mga [[Simbahang Katolika sa Pilipinas|Katolikong]] Pilipino ay umiiwas sa pagkain ng karne. Ang mga baryasyon ng ginisang munggo ay maaari ring gawin gamit ang manok o baboy.<ref>{{cite web |title=Ginisang Munggo |url=http://www.filipinochow.com/ginisang-munggo/ |website=Filipino Chow |access-date=19 Abril 2019|date=2018-04-07 }}</ref><ref name="Ginisang Munggo (Sauteed Mung Beans) and a Bunch of Awards">{{cite web|url=http://www.pinaycookingcorner.com/2011/06/ginisang-monggo-sauted-mung-beans-and.html|title=Ginisang Munggo (Sauteed Mung Beans) and a Bunch of Awards}}</ref><ref>{{cite web |title=Ginisang Munggo at Tinapa |url=https://www.kawalingpinoy.com/ginisang-munggo-at-tinapa/ |website=Kawaling Pinoy |access-date=19 Abril 2019|date=2017-06-26 }}</ref> Ginagamit din ang munggo sa panghimagas na Pilipino na ginataang munggo (kilala rin bilang balatong), isang lugaw na gawa sa bigas na may [[gata]] at [[asukal]], at pinalalasahan ng dahon ng pandan o [[banilya]].<ref>{{cite web |title=Ginataang Munggo |url=https://www.kawalingpinoy.com/ginataang-munggo/ |website=Kawaling Pinoy |date=9 Abril 2019 |access-date=19 Abril 2019}}</ref><ref>{{cite web |title=Lelot Balatong |url=https://www.angsarap.net/2013/05/22/lelot-balatong/ |website=Ang Sarap |date=22 Mayo 2013 |access-date=21 Abril 2019}}</ref> == Mga sanggunian == {{reflist}} [[Kategorya:Pagkain]] [[Kategorya:Gulay]] [[Kategorya:Fabaceae]] [[Kategorya:Buto]] [[Kategorya:Halaman]] [[Kategorya:Baging]] ersuo4ay0rospancfenhvnepnaqk7tj 2200700 2200699 2026-04-02T07:22:57Z LknFenix 125962 + Paglalarawan 2200700 wikitext text/x-wiki {{speciesbox | name = Munggo | image = Mung beans (Vigna radiata).jpg |image_caption=mga buto ng Munggo | image_width = 250px | taxon = Vigna radiata | authority = ([[Carolus Linnaeus|L.]]) R. Wilczek | synonyms = ''Phaseolus aureus'' <small>Roxb.</small> }} [[File:Vigna radiata MHNT.BOT.2009.17.4.jpg|thumb|''Vigna radiata'']] [[File:Monggo Flower.jpg|thumb|Bulaklak ng Munggo]] {{otheruses|Munggo}} Ang '''munggo''',<ref name=Lacquian1>{{cite-Lacquian|Monggo, munggo, ''mung beans''}}</ref> '''monggo''',<ref name=Lacquian1/> o '''balatong''' (Ingles: mung bean) ay isang buto ng ''Vigna radiata'', isang [[espesye]]ng [[halaman]] sa [[Fabaceae|pamilyang legumbre]].<ref name="brief">Brief Introduction of Mung Bean. Vigna Radiata Extract Green Mung Bean Extract Powder Phaseolus aureus Roxb Vigna radiata L R Wilczek. MDidea-Extracts Professional. P054. http://www.mdidea.com/products/proper/proper05402.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180612184421/https://mdidea.com/products/proper/proper05402.html |date=06-12-2018 }}</ref><ref name="vocab">{{cite web|url=http://www.vocabulary.com/definition/green_gram |title=The World's Fastest Dictionary |publisher=Vocabulary.com |access-date=Hunyo 29, 2011|language=en|trans-title=Ang Pinakamabilis na Diksiyonaryo sa Mundo}}</ref> Maliliit at [[luntian]] ang mga butil na ito na karaniwang ipinagbibiling tuyo at itinitimbang ng mga tindahan.<ref name=Lacquian1/> Pangunahing itinatanim ito sa [[Silangang Asya|Silangan]], [[Timog-silangang Asya|Timog-Silangan]], at [[Timog Asya]]<ref>{{Cite news |date=Enero 6, 2020 |title=Rapidly Increasing Demand for Uzbekistani Mung Beans |language=en |trans-title=Mabilis na Pagtaas ng Demand para sa Monggo ng Usbekistan |website=Tridge |url=https://www.tridge.com/stories/rapidly-increasing-demand-for-uzbekistani-mung-beans |access-date=Pebrero 21, 2020}}</ref> at ginagamit bilang sangkap sa parehong malasang at matatamis na lutuin. Tinatawag na '''toge''', '''tawge''', o '''tawgi''' (Ingles: mung bean sprout) ang mga [[gulay]]ing panimulang usbong ng munggo. Tinatawag din itong '''patol'''.<ref>{{Cite web |title="Patol," ''hard mung bean'', Bansa.org |url=http://www.bansa.org/dictionaries/tgl/?dict_lang=tgl&type=search&data=bean |access-date=2008-07-08 |archive-date=2016-03-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160306035705/http://www.bansa.org/dictionaries/tgl/?dict_lang=tgl&type=search&data=bean |url-status=dead }}</ref> ==Paglalarawan== Ang halamang munggo ay isang taunang baging na may mga dilaw na bulaklak at mabalahibong kayumangging mga supot-buto. May taas itong humigit-kumulang {{Convert|15-125|cm|abbr=on|frac=2}}.<ref name=":3">{{Citation|last1=Lambrides|first1=C. J.|title=Mungbean|date=2007|work=Pulses, Sugar and Tuber Crops|pages=69–90|editor-last=Kole|editor-first=Chittaranjan|series=Genome Mapping and Molecular Breeding in Plants|place=Berlin, Heidelberg|publisher=Springer|language=en|doi=10.1007/978-3-540-34516-9_4|isbn=978-3-540-34516-9|last2=Godwin|first2=I. D.|volume=3 |trans-title=Munggo}}</ref> Ang munggo ay may maayos na nabuong sistema ng ugat. Ang mga lateral na ugat ay marami at payat, na may mga bukol sa ugat.<ref name=":4">{{Cite journal|last=Damme|first=Patrick Van|date=Abril 2007|title=Plant Resources of Tropical Africa 1. Cereals and Pulses|url=https://bioone.org/journals/economic-botany/volume-61/issue-1/0013-0001_2007_61_108a_PROTAC_2.0.CO_2/Plant-Resources-of-Tropical-Africa-1-Cereals-and-Pulses/10.1663/0013-0001(2007)61[108a:PROTAC]2.0.CO;2.full|journal=Economic Botany|volume=61|issue=1|page=108|doi=10.1663/0013-0001(2007)61[108a:PROTAC]2.0.CO;2|s2cid=198156564 |issn=0013-0001|url-access=subscription|language=en|trans-title=Mga Yaman ng Halaman ng Tropikal na Aprika 1. Mga Sereales at Pulso}}</ref> Ang mga tangkay ay masanga at minsan ay pumupulupot sa dulo. Ang mga batang tangkay ay kulay lila o berde, at ang mga may gulang na tangkay ay kulay abo-dilaw o kayumanggi. Maaari itong uriin bilang tuwid (kumpol-kumpol ang pagtubo), bahagyang gumagapang, at gumagapang.<ref name=":4" /> Ang mga ligaw na uri ay karaniwang gumagapang, samantalang ang mga nilinang na uri ay mas tuwid.<ref name=":3" /> ==Paggamit== {{nutritional value | name=Mga hinog na buto, hilaw | kJ=1452 | protein=28.86 g | fat=1.15 g | carbs=62.62 g | fiber=16.3 g | sugars=6.6 g | calcium_mg=132 | iron_mg=6.74 | magnesium_mg=189 | phosphorus_mg=367 | potassium_mg=1246 | zinc_mg=2.68 | manganese_mg=1.035 | vitC_mg=4.8 | thiamin_mg=0.621 | riboflavin_mg=0.233 | niacin_mg=2.251 | pantothenic_mg=1.91 | vitB6_mg=0.382 | folate_ug=625 | vitE_mg=0.51 | vitK_ug=9 | source_usda = 1 | note=[https://fdc.nal.usda.gov/food-details/174256/nutrients Link to USDA Database entry] }} {{nutritional value | name=Mga hinog na buto, sibol, hilaw | kJ=126 | protein=3.04 g | fat=0.18 g | carbs=5.94 g | fiber=1.8 g | sugars=4.13 g | calcium_mg=13 | iron_mg=0.91 | magnesium_mg=21 | phosphorus_mg=54 | potassium_mg=149 | zinc_mg=0.41 | manganese_mg=0.188 | vitC_mg=13.2 | thiamin_mg=0.084 | riboflavin_mg=0.124 | niacin_mg=0.749 | pantothenic_mg=0.38 | vitB6_mg=0.088 | folate_ug=61 | vitE_mg=0.1 | vitK_ug=33 | source_usda = 1 | note=[https://fdc.nal.usda.gov/food-details/169957/nutrients Link to USDA Database entry] }} {{nutritional value | name=Pinakuluang monggo | kJ=441 | protein=7.02 g | fat=0.38 g | carbs=19.15 g | fiber=7.6 g | sugars=2 g | calcium_mg=27 | iron_mg=1.4 | magnesium_mg=48 | phosphorus_mg=99 | potassium_mg=266 | zinc_mg=0.84 | manganese_mg=0.298 | vitC_mg=1 | thiamin_mg=0.164 | riboflavin_mg=0.061 | niacin_mg=0.577 | pantothenic_mg=0.41 | vitB6_mg=0.067 | folate_ug=159 | vitE_mg=0.15 | vitK_ug=2.7 | source_usda = 1 | note=[https://fdc.nal.usda.gov/food-details/174257/nutrients Link to USDA Database entry] }} === Halagang nutrisyonal === Kilala ang munggo dahil sa mataas nitong halagang nutrisyonal. Ang munggo ay naglalaman ng humigit-kumulang 55–65% [[karbohidrata]] (katumbas ng 630 g/kg sa tuyong timbang) at mayaman sa [[protina]], [[bitamina]], at [[Mineral|mineral.]]<ref>{{Citation|last=Tong|first=Li-Tao|title=Chapter 7 - Gluten-free noodles|date=2020-01-01|url=https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/B9780128128732000078|work=Asian Noodle Manufacturing|pages=125–149|editor-last=Hou|editor-first=Gary G.|publisher=Woodhead Publishing|language=en|isbn=978-0-12-812873-2|access-date=2021-12-05|trans-title=Kabanata 7 - Mga pansit na walang gluten}}</ref> Binubuo ito ng humigit-kumulang 20–50% protina ng kabuuang tuyong timbang, kung saan ang globulin (60%) at [[albumin]] (25%) ang mga pangunahing protinang imbakan (tingnan ang talahanayan). Ang munggo ay itinuturing na isang mahalagang pinagkukunan ng [[protina]] sa diyeta. Mas mataas pa ang proteolitikong paghahati ng mga protinang ito habang sumisibol. Ang mga karbohidrata ng munggo ay madaling matunaw, na nagdudulot ng mas kaunting [[kabag]] sa mga tao kumpara sa iba pang mga legumbre. Ang mga buto at usbong ng munggo ay may mas mababang [[kaloriya]] kumpara sa iba pang mga sereales, na ginagawa itong mas mainam na pagpipilian para sa mga taong may [[Labis na katabaan|labis na timbang]] at may [[diyabetes]].<ref name="Ganesan 11–33">{{Cite journal |last1=Ganesan |first1=Kumar |last2=Xu |first2=Baojun |date=2018-03-01 |title=A critical review on phytochemical profile and health promoting effects of mung bean (Vigna radiata) |journal=Food Science and Human Wellness |language=en |volume=7 |issue=1 |pages=11–33 |doi=10.1016/j.fshw.2017.11.002 |issn=2213-4530 |s2cid=90156426 |doi-access=free|trans-title=Isang kritikal na pagsusuri sa pitokimikong perpil at mga epekto ng munggo (Vigna radiata) sa kalusugan.}}</ref> === Pagluluto === Ang buong nilutong munggo ay karaniwang inihahanda mula sa pinatuyong munggo sa pamamagitan ng pagpapakulo hanggang lumambot. Ang munggo ay may mapusyaw na dilaw na kulay kapag tinanggal ang balat nito.<ref name="brief" /> Ang palamang munggo ay maaaring gawin sa pamamagitan ng pagtatanggal ng balat, pagluluto, at pagdurog ng mga buto hanggang maging isang tuyong palaman.<ref name="brief" /> ==== Timog-silangang Asya ==== Sa Pilipinas, ang ginisang munggo, na kilala rin bilang munggo gisado o balatong, ay isang malasang putahe na gawa sa buong munggo na may hipon o isda. Karaniwan itong inihahain tuwing mga Biyernes ng [[Kuwaresma]], kung kailan ang karamihan sa mga [[Simbahang Katolika sa Pilipinas|Katolikong]] Pilipino ay umiiwas sa pagkain ng karne. Ang mga baryasyon ng ginisang munggo ay maaari ring gawin gamit ang manok o baboy.<ref>{{cite web |title=Ginisang Munggo |url=http://www.filipinochow.com/ginisang-munggo/ |website=Filipino Chow |access-date=19 Abril 2019|date=2018-04-07 }}</ref><ref name="Ginisang Munggo (Sauteed Mung Beans) and a Bunch of Awards">{{cite web|url=http://www.pinaycookingcorner.com/2011/06/ginisang-monggo-sauted-mung-beans-and.html|title=Ginisang Munggo (Sauteed Mung Beans) and a Bunch of Awards}}</ref><ref>{{cite web |title=Ginisang Munggo at Tinapa |url=https://www.kawalingpinoy.com/ginisang-munggo-at-tinapa/ |website=Kawaling Pinoy |access-date=19 Abril 2019|date=2017-06-26 }}</ref> Ginagamit din ang munggo sa panghimagas na Pilipino na ginataang munggo (kilala rin bilang balatong), isang lugaw na gawa sa bigas na may [[gata]] at [[asukal]], at pinalalasahan ng dahon ng pandan o [[banilya]].<ref>{{cite web |title=Ginataang Munggo |url=https://www.kawalingpinoy.com/ginataang-munggo/ |website=Kawaling Pinoy |date=9 Abril 2019 |access-date=19 Abril 2019}}</ref><ref>{{cite web |title=Lelot Balatong |url=https://www.angsarap.net/2013/05/22/lelot-balatong/ |website=Ang Sarap |date=22 Mayo 2013 |access-date=21 Abril 2019}}</ref> == Mga sanggunian == {{reflist}} [[Kategorya:Pagkain]] [[Kategorya:Gulay]] [[Kategorya:Fabaceae]] [[Kategorya:Buto]] [[Kategorya:Halaman]] [[Kategorya:Baging]] mi6cno3nepewe68itn70y1bu4f065qk 2200702 2200700 2026-04-02T07:34:52Z LknFenix 125962 Nilagay ang mga siyentipikong salitang kasingkahulugan ng munggo sa infobox 2200702 wikitext text/x-wiki {{speciesbox | name = Munggo | image = Mung beans (Vigna radiata).jpg |image_caption=mga buto ng Munggo | image_width = 250px | taxon = Vigna radiata | authority = ([[Carolus Linnaeus|L.]]) R. Wilczek | synonyms = {{Plainlist | style = margin-left: 1em; text-indent: -1em; | *''Azukia radiata'' <small>(L.) Ohwi</small> *''Phaseolus abyssinicus'' <small>Savi</small> *''Phaseolus chanetii'' <small>(H.Lev.) H.Lev.</small> *''Phaseolus hirtus'' <small>Retz.</small> *''Phaseolus novo-guineense'' <small>Baker f.</small> *''Phaseolus radiatus'' <small>L.</small> *''Phaseolus setulosus'' <small>Dalzell</small> *''Phaseolus sublobatus'' <small>Roxb.</small> *''Phaseolus trinervius'' <small>Wight & Arn.</small> *''Pueraria chanetii'' <small>H.Lev.</small> *''Rudua aurea'' <small>(Roxb.) F.Maek.</small> *''Rudua aurea'' <small>(Roxb.) Maekawa</small> *''Vigna brachycarpa'' <small>Kurz</small> *''Vigna opistricha'' <small>A.Rich.</small> *''Vigna perrieriana'' <small>R.Vig.</small> *''Vigna sublobata'' <small>(Roxb.) Babu & S.K.Sharma</small> *''Vigna sublobata'' <small>(Roxb.) Bairig. & al.</small> }} }} [[File:Vigna radiata MHNT.BOT.2009.17.4.jpg|thumb|''Vigna radiata'']] [[File:Monggo Flower.jpg|thumb|Bulaklak ng Munggo]] {{otheruses|Munggo}} Ang '''munggo''',<ref name=Lacquian1>{{cite-Lacquian|Monggo, munggo, ''mung beans''}}</ref> '''monggo''',<ref name=Lacquian1/> o '''balatong''' (Ingles: mung bean) ay isang buto ng ''Vigna radiata'', isang [[espesye]]ng [[halaman]] sa [[Fabaceae|pamilyang legumbre]].<ref name="brief">Brief Introduction of Mung Bean. Vigna Radiata Extract Green Mung Bean Extract Powder Phaseolus aureus Roxb Vigna radiata L R Wilczek. MDidea-Extracts Professional. P054. http://www.mdidea.com/products/proper/proper05402.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180612184421/https://mdidea.com/products/proper/proper05402.html |date=06-12-2018 }}</ref><ref name="vocab">{{cite web|url=http://www.vocabulary.com/definition/green_gram |title=The World's Fastest Dictionary |publisher=Vocabulary.com |access-date=Hunyo 29, 2011|language=en|trans-title=Ang Pinakamabilis na Diksiyonaryo sa Mundo}}</ref> Maliliit at [[luntian]] ang mga butil na ito na karaniwang ipinagbibiling tuyo at itinitimbang ng mga tindahan.<ref name=Lacquian1/> Pangunahing itinatanim ito sa [[Silangang Asya|Silangan]], [[Timog-silangang Asya|Timog-Silangan]], at [[Timog Asya]]<ref>{{Cite news |date=Enero 6, 2020 |title=Rapidly Increasing Demand for Uzbekistani Mung Beans |language=en |trans-title=Mabilis na Pagtaas ng Demand para sa Monggo ng Usbekistan |website=Tridge |url=https://www.tridge.com/stories/rapidly-increasing-demand-for-uzbekistani-mung-beans |access-date=Pebrero 21, 2020}}</ref> at ginagamit bilang sangkap sa parehong malasang at matatamis na lutuin. Tinatawag na '''toge''', '''tawge''', o '''tawgi''' (Ingles: mung bean sprout) ang mga [[gulay]]ing panimulang usbong ng munggo. Tinatawag din itong '''patol'''.<ref>{{Cite web |title="Patol," ''hard mung bean'', Bansa.org |url=http://www.bansa.org/dictionaries/tgl/?dict_lang=tgl&type=search&data=bean |access-date=2008-07-08 |archive-date=2016-03-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160306035705/http://www.bansa.org/dictionaries/tgl/?dict_lang=tgl&type=search&data=bean |url-status=dead }}</ref> ==Paglalarawan== Ang halamang munggo ay isang taunang baging na may mga dilaw na bulaklak at mabalahibong kayumangging mga supot-buto. May taas itong humigit-kumulang {{Convert|15-125|cm|abbr=on|frac=2}}.<ref name=":3">{{Citation|last1=Lambrides|first1=C. J.|title=Mungbean|date=2007|work=Pulses, Sugar and Tuber Crops|pages=69–90|editor-last=Kole|editor-first=Chittaranjan|series=Genome Mapping and Molecular Breeding in Plants|place=Berlin, Heidelberg|publisher=Springer|language=en|doi=10.1007/978-3-540-34516-9_4|isbn=978-3-540-34516-9|last2=Godwin|first2=I. D.|volume=3 |trans-title=Munggo}}</ref> Ang munggo ay may maayos na nabuong sistema ng ugat. Ang mga lateral na ugat ay marami at payat, na may mga bukol sa ugat.<ref name=":4">{{Cite journal|last=Damme|first=Patrick Van|date=Abril 2007|title=Plant Resources of Tropical Africa 1. Cereals and Pulses|url=https://bioone.org/journals/economic-botany/volume-61/issue-1/0013-0001_2007_61_108a_PROTAC_2.0.CO_2/Plant-Resources-of-Tropical-Africa-1-Cereals-and-Pulses/10.1663/0013-0001(2007)61[108a:PROTAC]2.0.CO;2.full|journal=Economic Botany|volume=61|issue=1|page=108|doi=10.1663/0013-0001(2007)61[108a:PROTAC]2.0.CO;2|s2cid=198156564 |issn=0013-0001|url-access=subscription|language=en|trans-title=Mga Yaman ng Halaman ng Tropikal na Aprika 1. Mga Sereales at Pulso}}</ref> Ang mga tangkay ay masanga at minsan ay pumupulupot sa dulo. Ang mga batang tangkay ay kulay lila o berde, at ang mga may gulang na tangkay ay kulay abo-dilaw o kayumanggi. Maaari itong uriin bilang tuwid (kumpol-kumpol ang pagtubo), bahagyang gumagapang, at gumagapang.<ref name=":4" /> Ang mga ligaw na uri ay karaniwang gumagapang, samantalang ang mga nilinang na uri ay mas tuwid.<ref name=":3" /> ==Paggamit== {{nutritional value | name=Mga hinog na buto, hilaw | kJ=1452 | protein=28.86 g | fat=1.15 g | carbs=62.62 g | fiber=16.3 g | sugars=6.6 g | calcium_mg=132 | iron_mg=6.74 | magnesium_mg=189 | phosphorus_mg=367 | potassium_mg=1246 | zinc_mg=2.68 | manganese_mg=1.035 | vitC_mg=4.8 | thiamin_mg=0.621 | riboflavin_mg=0.233 | niacin_mg=2.251 | pantothenic_mg=1.91 | vitB6_mg=0.382 | folate_ug=625 | vitE_mg=0.51 | vitK_ug=9 | source_usda = 1 | note=[https://fdc.nal.usda.gov/food-details/174256/nutrients Link to USDA Database entry] }} {{nutritional value | name=Mga hinog na buto, sibol, hilaw | kJ=126 | protein=3.04 g | fat=0.18 g | carbs=5.94 g | fiber=1.8 g | sugars=4.13 g | calcium_mg=13 | iron_mg=0.91 | magnesium_mg=21 | phosphorus_mg=54 | potassium_mg=149 | zinc_mg=0.41 | manganese_mg=0.188 | vitC_mg=13.2 | thiamin_mg=0.084 | riboflavin_mg=0.124 | niacin_mg=0.749 | pantothenic_mg=0.38 | vitB6_mg=0.088 | folate_ug=61 | vitE_mg=0.1 | vitK_ug=33 | source_usda = 1 | note=[https://fdc.nal.usda.gov/food-details/169957/nutrients Link to USDA Database entry] }} {{nutritional value | name=Pinakuluang monggo | kJ=441 | protein=7.02 g | fat=0.38 g | carbs=19.15 g | fiber=7.6 g | sugars=2 g | calcium_mg=27 | iron_mg=1.4 | magnesium_mg=48 | phosphorus_mg=99 | potassium_mg=266 | zinc_mg=0.84 | manganese_mg=0.298 | vitC_mg=1 | thiamin_mg=0.164 | riboflavin_mg=0.061 | niacin_mg=0.577 | pantothenic_mg=0.41 | vitB6_mg=0.067 | folate_ug=159 | vitE_mg=0.15 | vitK_ug=2.7 | source_usda = 1 | note=[https://fdc.nal.usda.gov/food-details/174257/nutrients Link to USDA Database entry] }} === Halagang nutrisyonal === Kilala ang munggo dahil sa mataas nitong halagang nutrisyonal. Ang munggo ay naglalaman ng humigit-kumulang 55–65% [[karbohidrata]] (katumbas ng 630 g/kg sa tuyong timbang) at mayaman sa [[protina]], [[bitamina]], at [[Mineral|mineral.]]<ref>{{Citation|last=Tong|first=Li-Tao|title=Chapter 7 - Gluten-free noodles|date=2020-01-01|url=https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/B9780128128732000078|work=Asian Noodle Manufacturing|pages=125–149|editor-last=Hou|editor-first=Gary G.|publisher=Woodhead Publishing|language=en|isbn=978-0-12-812873-2|access-date=2021-12-05|trans-title=Kabanata 7 - Mga pansit na walang gluten}}</ref> Binubuo ito ng humigit-kumulang 20–50% protina ng kabuuang tuyong timbang, kung saan ang globulin (60%) at [[albumin]] (25%) ang mga pangunahing protinang imbakan (tingnan ang talahanayan). Ang munggo ay itinuturing na isang mahalagang pinagkukunan ng [[protina]] sa diyeta. Mas mataas pa ang proteolitikong paghahati ng mga protinang ito habang sumisibol. Ang mga karbohidrata ng munggo ay madaling matunaw, na nagdudulot ng mas kaunting [[kabag]] sa mga tao kumpara sa iba pang mga legumbre. Ang mga buto at usbong ng munggo ay may mas mababang [[kaloriya]] kumpara sa iba pang mga sereales, na ginagawa itong mas mainam na pagpipilian para sa mga taong may [[Labis na katabaan|labis na timbang]] at may [[diyabetes]].<ref name="Ganesan 11–33">{{Cite journal |last1=Ganesan |first1=Kumar |last2=Xu |first2=Baojun |date=2018-03-01 |title=A critical review on phytochemical profile and health promoting effects of mung bean (Vigna radiata) |journal=Food Science and Human Wellness |language=en |volume=7 |issue=1 |pages=11–33 |doi=10.1016/j.fshw.2017.11.002 |issn=2213-4530 |s2cid=90156426 |doi-access=free|trans-title=Isang kritikal na pagsusuri sa pitokimikong perpil at mga epekto ng munggo (Vigna radiata) sa kalusugan.}}</ref> === Pagluluto === Ang buong nilutong munggo ay karaniwang inihahanda mula sa pinatuyong munggo sa pamamagitan ng pagpapakulo hanggang lumambot. Ang munggo ay may mapusyaw na dilaw na kulay kapag tinanggal ang balat nito.<ref name="brief" /> Ang palamang munggo ay maaaring gawin sa pamamagitan ng pagtatanggal ng balat, pagluluto, at pagdurog ng mga buto hanggang maging isang tuyong palaman.<ref name="brief" /> ==== Timog-silangang Asya ==== Sa Pilipinas, ang ginisang munggo, na kilala rin bilang munggo gisado o balatong, ay isang malasang putahe na gawa sa buong munggo na may hipon o isda. Karaniwan itong inihahain tuwing mga Biyernes ng [[Kuwaresma]], kung kailan ang karamihan sa mga [[Simbahang Katolika sa Pilipinas|Katolikong]] Pilipino ay umiiwas sa pagkain ng karne. Ang mga baryasyon ng ginisang munggo ay maaari ring gawin gamit ang manok o baboy.<ref>{{cite web |title=Ginisang Munggo |url=http://www.filipinochow.com/ginisang-munggo/ |website=Filipino Chow |access-date=19 Abril 2019|date=2018-04-07 }}</ref><ref name="Ginisang Munggo (Sauteed Mung Beans) and a Bunch of Awards">{{cite web|url=http://www.pinaycookingcorner.com/2011/06/ginisang-monggo-sauted-mung-beans-and.html|title=Ginisang Munggo (Sauteed Mung Beans) and a Bunch of Awards}}</ref><ref>{{cite web |title=Ginisang Munggo at Tinapa |url=https://www.kawalingpinoy.com/ginisang-munggo-at-tinapa/ |website=Kawaling Pinoy |access-date=19 Abril 2019|date=2017-06-26 }}</ref> Ginagamit din ang munggo sa panghimagas na Pilipino na ginataang munggo (kilala rin bilang balatong), isang lugaw na gawa sa bigas na may [[gata]] at [[asukal]], at pinalalasahan ng dahon ng pandan o [[banilya]].<ref>{{cite web |title=Ginataang Munggo |url=https://www.kawalingpinoy.com/ginataang-munggo/ |website=Kawaling Pinoy |date=9 Abril 2019 |access-date=19 Abril 2019}}</ref><ref>{{cite web |title=Lelot Balatong |url=https://www.angsarap.net/2013/05/22/lelot-balatong/ |website=Ang Sarap |date=22 Mayo 2013 |access-date=21 Abril 2019}}</ref> == Mga sanggunian == {{reflist}} [[Kategorya:Pagkain]] [[Kategorya:Gulay]] [[Kategorya:Fabaceae]] [[Kategorya:Buto]] [[Kategorya:Halaman]] [[Kategorya:Baging]] nzgd6f90cwep1i9ilsyaghooahh3yto 2200703 2200702 2026-04-02T07:45:43Z LknFenix 125962 + Domestikasyon 2200703 wikitext text/x-wiki {{speciesbox | name = Munggo | image = Mung beans (Vigna radiata).jpg |image_caption=mga buto ng Munggo | image_width = 250px | taxon = Vigna radiata | authority = ([[Carolus Linnaeus|L.]]) R. Wilczek | synonyms = {{Plainlist | style = margin-left: 1em; text-indent: -1em; | *''Azukia radiata'' <small>(L.) Ohwi</small> *''Phaseolus abyssinicus'' <small>Savi</small> *''Phaseolus chanetii'' <small>(H.Lev.) H.Lev.</small> *''Phaseolus hirtus'' <small>Retz.</small> *''Phaseolus novo-guineense'' <small>Baker f.</small> *''Phaseolus radiatus'' <small>L.</small> *''Phaseolus setulosus'' <small>Dalzell</small> *''Phaseolus sublobatus'' <small>Roxb.</small> *''Phaseolus trinervius'' <small>Wight & Arn.</small> *''Pueraria chanetii'' <small>H.Lev.</small> *''Rudua aurea'' <small>(Roxb.) F.Maek.</small> *''Rudua aurea'' <small>(Roxb.) Maekawa</small> *''Vigna brachycarpa'' <small>Kurz</small> *''Vigna opistricha'' <small>A.Rich.</small> *''Vigna perrieriana'' <small>R.Vig.</small> *''Vigna sublobata'' <small>(Roxb.) Babu & S.K.Sharma</small> *''Vigna sublobata'' <small>(Roxb.) Bairig. & al.</small> }} }} [[File:Vigna radiata MHNT.BOT.2009.17.4.jpg|thumb|''Vigna radiata'']] [[File:Monggo Flower.jpg|thumb|Bulaklak ng Munggo]] {{otheruses|Munggo}} Ang '''munggo''',<ref name=Lacquian1>{{cite-Lacquian|Monggo, munggo, ''mung beans''}}</ref> '''monggo''',<ref name=Lacquian1/> o '''balatong''' (Ingles: mung bean) ay isang buto ng ''Vigna radiata'', isang [[espesye]]ng [[halaman]] sa [[Fabaceae|pamilyang legumbre]].<ref name="brief">Brief Introduction of Mung Bean. Vigna Radiata Extract Green Mung Bean Extract Powder Phaseolus aureus Roxb Vigna radiata L R Wilczek. MDidea-Extracts Professional. P054. http://www.mdidea.com/products/proper/proper05402.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180612184421/https://mdidea.com/products/proper/proper05402.html |date=06-12-2018 }}</ref><ref name="vocab">{{cite web|url=http://www.vocabulary.com/definition/green_gram |title=The World's Fastest Dictionary |publisher=Vocabulary.com |access-date=Hunyo 29, 2011|language=en|trans-title=Ang Pinakamabilis na Diksiyonaryo sa Mundo}}</ref> Maliliit at [[luntian]] ang mga butil na ito na karaniwang ipinagbibiling tuyo at itinitimbang ng mga tindahan.<ref name=Lacquian1/> Pangunahing itinatanim ito sa [[Silangang Asya|Silangan]], [[Timog-silangang Asya|Timog-Silangan]], at [[Timog Asya]]<ref>{{Cite news |date=Enero 6, 2020 |title=Rapidly Increasing Demand for Uzbekistani Mung Beans |language=en |trans-title=Mabilis na Pagtaas ng Demand para sa Monggo ng Usbekistan |website=Tridge |url=https://www.tridge.com/stories/rapidly-increasing-demand-for-uzbekistani-mung-beans |access-date=Pebrero 21, 2020}}</ref> at ginagamit bilang sangkap sa parehong malasang at matatamis na lutuin. Tinatawag na '''toge''', '''tawge''', o '''tawgi''' (Ingles: mung bean sprout) ang mga [[gulay]]ing panimulang usbong ng munggo. Tinatawag din itong '''patol'''.<ref>{{Cite web |title="Patol," ''hard mung bean'', Bansa.org |url=http://www.bansa.org/dictionaries/tgl/?dict_lang=tgl&type=search&data=bean |access-date=2008-07-08 |archive-date=2016-03-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160306035705/http://www.bansa.org/dictionaries/tgl/?dict_lang=tgl&type=search&data=bean |url-status=dead }}</ref> ==Paglalarawan== Ang halamang munggo ay isang taunang baging na may mga dilaw na bulaklak at mabalahibong kayumangging mga supot-buto. May taas itong humigit-kumulang {{Convert|15-125|cm|abbr=on|frac=2}}.<ref name=":3">{{Citation|last1=Lambrides|first1=C. J.|title=Mungbean|date=2007|work=Pulses, Sugar and Tuber Crops|pages=69–90|editor-last=Kole|editor-first=Chittaranjan|series=Genome Mapping and Molecular Breeding in Plants|place=Berlin, Heidelberg|publisher=Springer|language=en|doi=10.1007/978-3-540-34516-9_4|isbn=978-3-540-34516-9|last2=Godwin|first2=I. D.|volume=3 |trans-title=Munggo}}</ref> Ang munggo ay may maayos na nabuong sistema ng ugat. Ang mga lateral na ugat ay marami at payat, na may mga bukol sa ugat.<ref name=":4">{{Cite journal|last=Damme|first=Patrick Van|date=Abril 2007|title=Plant Resources of Tropical Africa 1. Cereals and Pulses|url=https://bioone.org/journals/economic-botany/volume-61/issue-1/0013-0001_2007_61_108a_PROTAC_2.0.CO_2/Plant-Resources-of-Tropical-Africa-1-Cereals-and-Pulses/10.1663/0013-0001(2007)61[108a:PROTAC]2.0.CO;2.full|journal=Economic Botany|volume=61|issue=1|page=108|doi=10.1663/0013-0001(2007)61[108a:PROTAC]2.0.CO;2|s2cid=198156564 |issn=0013-0001|url-access=subscription|language=en|trans-title=Mga Yaman ng Halaman ng Tropikal na Aprika 1. Mga Sereales at Pulso}}</ref> Ang mga tangkay ay masanga at minsan ay pumupulupot sa dulo. Ang mga batang tangkay ay kulay lila o berde, at ang mga may gulang na tangkay ay kulay abo-dilaw o kayumanggi. Maaari itong uriin bilang tuwid (kumpol-kumpol ang pagtubo), bahagyang gumagapang, at gumagapang.<ref name=":4" /> Ang mga ligaw na uri ay karaniwang gumagapang, samantalang ang mga nilinang na uri ay mas tuwid.<ref name=":3" /> == Domestikasyon == Nadomestika ang munggo sa [[Indiya]], kung saan matatagpuan sa ligaw ang ninuno nito (''Vigna radiata'' subsp. ''sublobata'').<ref>{{cite book |last1=Tomooka |first1=N. |title=The Asian Vigna: genus Vigna subgenus Ceratotropis genetic resources |last2=Vaughan |first2=D. A. |last3=Moss |first3=H. |last4=Mixted |first4=N. |publisher=Kluwer |year=2003 |location=New York|language=en|trans-title=Ang Asyanong Vigna: mga yamang henetiko ng henerong Vigna subhenerong Ceratotropis}}</ref><ref name="aob.oxfordjournals.org">{{cite journal |last=Fuller |first=D. Q. |year=2007 |title=Contrasting patterns in crop domestication and domestication rates: recent archaeobotanical insights from the Old World |journal=[[Annals of Botany]] |volume=100 |issue=5 |pages=903–924 |doi=10.1093/aob/mcm048 |pmc=2759199 |pmid=17495986|language=en|trans-title=Magkasalungat na mga padron sa pagdodomestika ng pananim at mga antas ng domestikasyon: mga kamakailang arkeobotanikal na pananaw mula sa Lumang Mundo}}</ref> ==Paggamit== {{nutritional value | name=Mga hinog na buto, hilaw | kJ=1452 | protein=28.86 g | fat=1.15 g | carbs=62.62 g | fiber=16.3 g | sugars=6.6 g | calcium_mg=132 | iron_mg=6.74 | magnesium_mg=189 | phosphorus_mg=367 | potassium_mg=1246 | zinc_mg=2.68 | manganese_mg=1.035 | vitC_mg=4.8 | thiamin_mg=0.621 | riboflavin_mg=0.233 | niacin_mg=2.251 | pantothenic_mg=1.91 | vitB6_mg=0.382 | folate_ug=625 | vitE_mg=0.51 | vitK_ug=9 | source_usda = 1 | note=[https://fdc.nal.usda.gov/food-details/174256/nutrients Link to USDA Database entry] }} {{nutritional value | name=Mga hinog na buto, sibol, hilaw | kJ=126 | protein=3.04 g | fat=0.18 g | carbs=5.94 g | fiber=1.8 g | sugars=4.13 g | calcium_mg=13 | iron_mg=0.91 | magnesium_mg=21 | phosphorus_mg=54 | potassium_mg=149 | zinc_mg=0.41 | manganese_mg=0.188 | vitC_mg=13.2 | thiamin_mg=0.084 | riboflavin_mg=0.124 | niacin_mg=0.749 | pantothenic_mg=0.38 | vitB6_mg=0.088 | folate_ug=61 | vitE_mg=0.1 | vitK_ug=33 | source_usda = 1 | note=[https://fdc.nal.usda.gov/food-details/169957/nutrients Link to USDA Database entry] }} {{nutritional value | name=Pinakuluang monggo | kJ=441 | protein=7.02 g | fat=0.38 g | carbs=19.15 g | fiber=7.6 g | sugars=2 g | calcium_mg=27 | iron_mg=1.4 | magnesium_mg=48 | phosphorus_mg=99 | potassium_mg=266 | zinc_mg=0.84 | manganese_mg=0.298 | vitC_mg=1 | thiamin_mg=0.164 | riboflavin_mg=0.061 | niacin_mg=0.577 | pantothenic_mg=0.41 | vitB6_mg=0.067 | folate_ug=159 | vitE_mg=0.15 | vitK_ug=2.7 | source_usda = 1 | note=[https://fdc.nal.usda.gov/food-details/174257/nutrients Link to USDA Database entry] }} === Halagang nutrisyonal === Kilala ang munggo dahil sa mataas nitong halagang nutrisyonal. Ang munggo ay naglalaman ng humigit-kumulang 55–65% [[karbohidrata]] (katumbas ng 630 g/kg sa tuyong timbang) at mayaman sa [[protina]], [[bitamina]], at [[Mineral|mineral.]]<ref>{{Citation|last=Tong|first=Li-Tao|title=Chapter 7 - Gluten-free noodles|date=2020-01-01|url=https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/B9780128128732000078|work=Asian Noodle Manufacturing|pages=125–149|editor-last=Hou|editor-first=Gary G.|publisher=Woodhead Publishing|language=en|isbn=978-0-12-812873-2|access-date=2021-12-05|trans-title=Kabanata 7 - Mga pansit na walang gluten}}</ref> Binubuo ito ng humigit-kumulang 20–50% protina ng kabuuang tuyong timbang, kung saan ang globulin (60%) at [[albumin]] (25%) ang mga pangunahing protinang imbakan (tingnan ang talahanayan). Ang munggo ay itinuturing na isang mahalagang pinagkukunan ng [[protina]] sa diyeta. Mas mataas pa ang proteolitikong paghahati ng mga protinang ito habang sumisibol. Ang mga karbohidrata ng munggo ay madaling matunaw, na nagdudulot ng mas kaunting [[kabag]] sa mga tao kumpara sa iba pang mga legumbre. Ang mga buto at usbong ng munggo ay may mas mababang [[kaloriya]] kumpara sa iba pang mga sereales, na ginagawa itong mas mainam na pagpipilian para sa mga taong may [[Labis na katabaan|labis na timbang]] at may [[diyabetes]].<ref name="Ganesan 11–33">{{Cite journal |last1=Ganesan |first1=Kumar |last2=Xu |first2=Baojun |date=2018-03-01 |title=A critical review on phytochemical profile and health promoting effects of mung bean (Vigna radiata) |journal=Food Science and Human Wellness |language=en |volume=7 |issue=1 |pages=11–33 |doi=10.1016/j.fshw.2017.11.002 |issn=2213-4530 |s2cid=90156426 |doi-access=free|trans-title=Isang kritikal na pagsusuri sa pitokimikong perpil at mga epekto ng munggo (Vigna radiata) sa kalusugan.}}</ref> === Pagluluto === Ang buong nilutong munggo ay karaniwang inihahanda mula sa pinatuyong munggo sa pamamagitan ng pagpapakulo hanggang lumambot. Ang munggo ay may mapusyaw na dilaw na kulay kapag tinanggal ang balat nito.<ref name="brief" /> Ang palamang munggo ay maaaring gawin sa pamamagitan ng pagtatanggal ng balat, pagluluto, at pagdurog ng mga buto hanggang maging isang tuyong palaman.<ref name="brief" /> ==== Timog-silangang Asya ==== Sa Pilipinas, ang ginisang munggo, na kilala rin bilang munggo gisado o balatong, ay isang malasang putahe na gawa sa buong munggo na may hipon o isda. Karaniwan itong inihahain tuwing mga Biyernes ng [[Kuwaresma]], kung kailan ang karamihan sa mga [[Simbahang Katolika sa Pilipinas|Katolikong]] Pilipino ay umiiwas sa pagkain ng karne. Ang mga baryasyon ng ginisang munggo ay maaari ring gawin gamit ang manok o baboy.<ref>{{cite web |title=Ginisang Munggo |url=http://www.filipinochow.com/ginisang-munggo/ |website=Filipino Chow |access-date=19 Abril 2019|date=2018-04-07 }}</ref><ref name="Ginisang Munggo (Sauteed Mung Beans) and a Bunch of Awards">{{cite web|url=http://www.pinaycookingcorner.com/2011/06/ginisang-monggo-sauted-mung-beans-and.html|title=Ginisang Munggo (Sauteed Mung Beans) and a Bunch of Awards}}</ref><ref>{{cite web |title=Ginisang Munggo at Tinapa |url=https://www.kawalingpinoy.com/ginisang-munggo-at-tinapa/ |website=Kawaling Pinoy |access-date=19 Abril 2019|date=2017-06-26 }}</ref> Ginagamit din ang munggo sa panghimagas na Pilipino na ginataang munggo (kilala rin bilang balatong), isang lugaw na gawa sa bigas na may [[gata]] at [[asukal]], at pinalalasahan ng dahon ng pandan o [[banilya]].<ref>{{cite web |title=Ginataang Munggo |url=https://www.kawalingpinoy.com/ginataang-munggo/ |website=Kawaling Pinoy |date=9 Abril 2019 |access-date=19 Abril 2019}}</ref><ref>{{cite web |title=Lelot Balatong |url=https://www.angsarap.net/2013/05/22/lelot-balatong/ |website=Ang Sarap |date=22 Mayo 2013 |access-date=21 Abril 2019}}</ref> == Mga sanggunian == {{reflist}} [[Kategorya:Pagkain]] [[Kategorya:Gulay]] [[Kategorya:Fabaceae]] [[Kategorya:Buto]] [[Kategorya:Halaman]] [[Kategorya:Baging]] oyydtgbrta6o9fdxmg5w2060afonvza 2200711 2200703 2026-04-02T08:03:42Z LknFenix 125962 + Domestikasyon 2200711 wikitext text/x-wiki {{speciesbox | name = Munggo | image = Mung beans (Vigna radiata).jpg |image_caption=mga buto ng Munggo | image_width = 250px | taxon = Vigna radiata | authority = ([[Carolus Linnaeus|L.]]) R. Wilczek | synonyms = {{Plainlist | style = margin-left: 1em; text-indent: -1em; | *''Azukia radiata'' <small>(L.) Ohwi</small> *''Phaseolus abyssinicus'' <small>Savi</small> *''Phaseolus chanetii'' <small>(H.Lev.) H.Lev.</small> *''Phaseolus hirtus'' <small>Retz.</small> *''Phaseolus novo-guineense'' <small>Baker f.</small> *''Phaseolus radiatus'' <small>L.</small> *''Phaseolus setulosus'' <small>Dalzell</small> *''Phaseolus sublobatus'' <small>Roxb.</small> *''Phaseolus trinervius'' <small>Wight & Arn.</small> *''Pueraria chanetii'' <small>H.Lev.</small> *''Rudua aurea'' <small>(Roxb.) F.Maek.</small> *''Rudua aurea'' <small>(Roxb.) Maekawa</small> *''Vigna brachycarpa'' <small>Kurz</small> *''Vigna opistricha'' <small>A.Rich.</small> *''Vigna perrieriana'' <small>R.Vig.</small> *''Vigna sublobata'' <small>(Roxb.) Babu & S.K.Sharma</small> *''Vigna sublobata'' <small>(Roxb.) Bairig. & al.</small> }} }} [[File:Vigna radiata MHNT.BOT.2009.17.4.jpg|thumb|''Vigna radiata'']] [[File:Monggo Flower.jpg|thumb|Bulaklak ng Munggo]] {{otheruses|Munggo}} Ang '''munggo''',<ref name=Lacquian1>{{cite-Lacquian|Monggo, munggo, ''mung beans''}}</ref> '''monggo''',<ref name=Lacquian1/> o '''balatong''' (Ingles: mung bean) ay isang buto ng ''Vigna radiata'', isang [[espesye]]ng [[halaman]] sa [[Fabaceae|pamilyang legumbre]].<ref name="brief">Brief Introduction of Mung Bean. Vigna Radiata Extract Green Mung Bean Extract Powder Phaseolus aureus Roxb Vigna radiata L R Wilczek. MDidea-Extracts Professional. P054. http://www.mdidea.com/products/proper/proper05402.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180612184421/https://mdidea.com/products/proper/proper05402.html |date=06-12-2018 }}</ref><ref name="vocab">{{cite web|url=http://www.vocabulary.com/definition/green_gram |title=The World's Fastest Dictionary |publisher=Vocabulary.com |access-date=Hunyo 29, 2011|language=en|trans-title=Ang Pinakamabilis na Diksiyonaryo sa Mundo}}</ref> Maliliit at [[luntian]] ang mga butil na ito na karaniwang ipinagbibiling tuyo at itinitimbang ng mga tindahan.<ref name=Lacquian1/> Pangunahing itinatanim ito sa [[Silangang Asya|Silangan]], [[Timog-silangang Asya|Timog-Silangan]], at [[Timog Asya]]<ref>{{Cite news |date=Enero 6, 2020 |title=Rapidly Increasing Demand for Uzbekistani Mung Beans |language=en |trans-title=Mabilis na Pagtaas ng Demand para sa Monggo ng Usbekistan |website=Tridge |url=https://www.tridge.com/stories/rapidly-increasing-demand-for-uzbekistani-mung-beans |access-date=Pebrero 21, 2020}}</ref> at ginagamit bilang sangkap sa parehong malasang at matatamis na lutuin. Tinatawag na '''toge''', '''tawge''', o '''tawgi''' (Ingles: mung bean sprout) ang mga [[gulay]]ing panimulang usbong ng munggo. Tinatawag din itong '''patol'''.<ref>{{Cite web |title="Patol," ''hard mung bean'', Bansa.org |url=http://www.bansa.org/dictionaries/tgl/?dict_lang=tgl&type=search&data=bean |access-date=2008-07-08 |archive-date=2016-03-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160306035705/http://www.bansa.org/dictionaries/tgl/?dict_lang=tgl&type=search&data=bean |url-status=dead }}</ref> ==Paglalarawan== Ang halamang munggo ay isang taunang baging na may mga dilaw na bulaklak at mabalahibong kayumangging mga supot-buto. May taas itong humigit-kumulang {{Convert|15-125|cm|abbr=on|frac=2}}.<ref name=":3">{{Citation|last1=Lambrides|first1=C. J.|title=Mungbean|date=2007|work=Pulses, Sugar and Tuber Crops|pages=69–90|editor-last=Kole|editor-first=Chittaranjan|series=Genome Mapping and Molecular Breeding in Plants|place=Berlin, Heidelberg|publisher=Springer|language=en|doi=10.1007/978-3-540-34516-9_4|isbn=978-3-540-34516-9|last2=Godwin|first2=I. D.|volume=3 |trans-title=Munggo}}</ref> Ang munggo ay may maayos na nabuong sistema ng ugat. Ang mga lateral na ugat ay marami at payat, na may mga bukol sa ugat.<ref name=":4">{{Cite journal|last=Damme|first=Patrick Van|date=Abril 2007|title=Plant Resources of Tropical Africa 1. Cereals and Pulses|url=https://bioone.org/journals/economic-botany/volume-61/issue-1/0013-0001_2007_61_108a_PROTAC_2.0.CO_2/Plant-Resources-of-Tropical-Africa-1-Cereals-and-Pulses/10.1663/0013-0001(2007)61[108a:PROTAC]2.0.CO;2.full|journal=Economic Botany|volume=61|issue=1|page=108|doi=10.1663/0013-0001(2007)61[108a:PROTAC]2.0.CO;2|s2cid=198156564 |issn=0013-0001|url-access=subscription|language=en|trans-title=Mga Yaman ng Halaman ng Tropikal na Aprika 1. Mga Sereales at Pulso}}</ref> Ang mga tangkay ay masanga at minsan ay pumupulupot sa dulo. Ang mga batang tangkay ay kulay lila o berde, at ang mga may gulang na tangkay ay kulay abo-dilaw o kayumanggi. Maaari itong uriin bilang tuwid (kumpol-kumpol ang pagtubo), bahagyang gumagapang, at gumagapang.<ref name=":4" /> Ang mga ligaw na uri ay karaniwang gumagapang, samantalang ang mga nilinang na uri ay mas tuwid.<ref name=":3" /> == Domestikasyon == Nadomestika ang munggo sa [[Indiya]], kung saan matatagpuan sa ligaw ang ninuno nito (''Vigna radiata'' subsp. ''sublobata'').<ref>{{cite book |last1=Tomooka |first1=N. |title=The Asian Vigna: genus Vigna subgenus Ceratotropis genetic resources |last2=Vaughan |first2=D. A. |last3=Moss |first3=H. |last4=Mixted |first4=N. |publisher=Kluwer |year=2003 |location=New York|language=en|trans-title=Ang Asyanong Vigna: mga yamang henetiko ng henerong Vigna subhenerong Ceratotropis}}</ref><ref name="aob.oxfordjournals.org">{{cite journal |last=Fuller |first=D. Q. |year=2007 |title=Contrasting patterns in crop domestication and domestication rates: recent archaeobotanical insights from the Old World |journal=[[Annals of Botany]] |volume=100 |issue=5 |pages=903–924 |doi=10.1093/aob/mcm048 |pmc=2759199 |pmid=17495986|language=en|trans-title=Magkasalungat na mga padron sa pagdodomestika ng pananim at mga antas ng domestikasyon: mga kamakailang arkeobotanikal na pananaw mula sa Lumang Mundo}}</ref> Sa ika-4 na kabanata ng Yajurveda, isang eskritura mula noong ika-2 milenyo BK, binabanggit ang mudga (मुद्ग) bilang isa sa mga mahahalagang butil at humihiling kay Rudra na pagpalain ang ani nito (मु॒द्गाश्च॑ मे॒ खल्वा॑श्च मे) sa bahaging Rudradhyaya.<ref>{{Cite web |date=2020-12-10 |title=Sri Rudram - Complete Lyrics - Namakam and Chamakam with Meanings |url=https://www.templepurohit.com/sri-rudram/ |access-date=2024-07-01 |website=TemplePurohit - Your Spiritual Destination {{!}} Bhakti, Shraddha Aur Ashirwad |language=en-US|trans-title=Sri Rudram - Kumpletong Liriko - Namakam at Chamakam na may Kahulugan}}</ref><ref>{{Cite web |last=Arya |first=Raj Kumar |title=Yajurveda/18/12 {{!}} Ved Portal - Search & Read |url=https://xn--j2b3a4c.com/ |access-date=2024-07-01 |website=xn--j2b3a4c.com |language=en}}</ref> Nakalista ang munggo bilang isa sa siyam na mapalad na butil (navadhanya) sa astrolohiyang Vediko at iniuugnay sa planetang Budha (Merkuryo).<ref>{{Cite web |title=13 Ways to Increase the Power of Mercury in Astrology |url=https://www.wikihow.com/Increase-the-Power-of-Mercury-in-Astrology |access-date=2024-07-01 |website=wikiHow |language=en|trans-title=13 Paraan para Mapataas ang Kapangyarihan ng Merkuryo sa Astrolohiya}}</ref><ref>{{Cite web |title=Sacred Navadhanyas - Names in multiple languages |url=https://www.vedadhara.com/navadhanya-article |access-date=2024-07-01 |website=www.vedadhara.com |language=en|trans-title=Mga Sagradong Navadhanya - Mga Pangalan sa Iba't Ibang Wika}}</ref><ref>Krishna, Nanditha (2017). ''Hinduism and Nature'' [Hinduismo at Kalikasan]. Penguin Random House India (sa wikang Ingles). {{ISBN|978-9-387-32654-5}}.</ref> ==Paggamit== {{nutritional value | name=Mga hinog na buto, hilaw | kJ=1452 | protein=28.86 g | fat=1.15 g | carbs=62.62 g | fiber=16.3 g | sugars=6.6 g | calcium_mg=132 | iron_mg=6.74 | magnesium_mg=189 | phosphorus_mg=367 | potassium_mg=1246 | zinc_mg=2.68 | manganese_mg=1.035 | vitC_mg=4.8 | thiamin_mg=0.621 | riboflavin_mg=0.233 | niacin_mg=2.251 | pantothenic_mg=1.91 | vitB6_mg=0.382 | folate_ug=625 | vitE_mg=0.51 | vitK_ug=9 | source_usda = 1 | note=[https://fdc.nal.usda.gov/food-details/174256/nutrients Link to USDA Database entry] }} {{nutritional value | name=Mga hinog na buto, sibol, hilaw | kJ=126 | protein=3.04 g | fat=0.18 g | carbs=5.94 g | fiber=1.8 g | sugars=4.13 g | calcium_mg=13 | iron_mg=0.91 | magnesium_mg=21 | phosphorus_mg=54 | potassium_mg=149 | zinc_mg=0.41 | manganese_mg=0.188 | vitC_mg=13.2 | thiamin_mg=0.084 | riboflavin_mg=0.124 | niacin_mg=0.749 | pantothenic_mg=0.38 | vitB6_mg=0.088 | folate_ug=61 | vitE_mg=0.1 | vitK_ug=33 | source_usda = 1 | note=[https://fdc.nal.usda.gov/food-details/169957/nutrients Link to USDA Database entry] }} {{nutritional value | name=Pinakuluang monggo | kJ=441 | protein=7.02 g | fat=0.38 g | carbs=19.15 g | fiber=7.6 g | sugars=2 g | calcium_mg=27 | iron_mg=1.4 | magnesium_mg=48 | phosphorus_mg=99 | potassium_mg=266 | zinc_mg=0.84 | manganese_mg=0.298 | vitC_mg=1 | thiamin_mg=0.164 | riboflavin_mg=0.061 | niacin_mg=0.577 | pantothenic_mg=0.41 | vitB6_mg=0.067 | folate_ug=159 | vitE_mg=0.15 | vitK_ug=2.7 | source_usda = 1 | note=[https://fdc.nal.usda.gov/food-details/174257/nutrients Link to USDA Database entry] }} === Halagang nutrisyonal === Kilala ang munggo dahil sa mataas nitong halagang nutrisyonal. Ang munggo ay naglalaman ng humigit-kumulang 55–65% [[karbohidrata]] (katumbas ng 630 g/kg sa tuyong timbang) at mayaman sa [[protina]], [[bitamina]], at [[Mineral|mineral.]]<ref>{{Citation|last=Tong|first=Li-Tao|title=Chapter 7 - Gluten-free noodles|date=2020-01-01|url=https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/B9780128128732000078|work=Asian Noodle Manufacturing|pages=125–149|editor-last=Hou|editor-first=Gary G.|publisher=Woodhead Publishing|language=en|isbn=978-0-12-812873-2|access-date=2021-12-05|trans-title=Kabanata 7 - Mga pansit na walang gluten}}</ref> Binubuo ito ng humigit-kumulang 20–50% protina ng kabuuang tuyong timbang, kung saan ang globulin (60%) at [[albumin]] (25%) ang mga pangunahing protinang imbakan (tingnan ang talahanayan). Ang munggo ay itinuturing na isang mahalagang pinagkukunan ng [[protina]] sa diyeta. Mas mataas pa ang proteolitikong paghahati ng mga protinang ito habang sumisibol. Ang mga karbohidrata ng munggo ay madaling matunaw, na nagdudulot ng mas kaunting [[kabag]] sa mga tao kumpara sa iba pang mga legumbre. Ang mga buto at usbong ng munggo ay may mas mababang [[kaloriya]] kumpara sa iba pang mga sereales, na ginagawa itong mas mainam na pagpipilian para sa mga taong may [[Labis na katabaan|labis na timbang]] at may [[diyabetes]].<ref name="Ganesan 11–33">{{Cite journal |last1=Ganesan |first1=Kumar |last2=Xu |first2=Baojun |date=2018-03-01 |title=A critical review on phytochemical profile and health promoting effects of mung bean (Vigna radiata) |journal=Food Science and Human Wellness |language=en |volume=7 |issue=1 |pages=11–33 |doi=10.1016/j.fshw.2017.11.002 |issn=2213-4530 |s2cid=90156426 |doi-access=free|trans-title=Isang kritikal na pagsusuri sa pitokimikong perpil at mga epekto ng munggo (Vigna radiata) sa kalusugan.}}</ref> === Pagluluto === Ang buong nilutong munggo ay karaniwang inihahanda mula sa pinatuyong munggo sa pamamagitan ng pagpapakulo hanggang lumambot. Ang munggo ay may mapusyaw na dilaw na kulay kapag tinanggal ang balat nito.<ref name="brief" /> Ang palamang munggo ay maaaring gawin sa pamamagitan ng pagtatanggal ng balat, pagluluto, at pagdurog ng mga buto hanggang maging isang tuyong palaman.<ref name="brief" /> ==== Timog-silangang Asya ==== Sa Pilipinas, ang ginisang munggo, na kilala rin bilang munggo gisado o balatong, ay isang malasang putahe na gawa sa buong munggo na may hipon o isda. Karaniwan itong inihahain tuwing mga Biyernes ng [[Kuwaresma]], kung kailan ang karamihan sa mga [[Simbahang Katolika sa Pilipinas|Katolikong]] Pilipino ay umiiwas sa pagkain ng karne. Ang mga baryasyon ng ginisang munggo ay maaari ring gawin gamit ang manok o baboy.<ref>{{cite web |title=Ginisang Munggo |url=http://www.filipinochow.com/ginisang-munggo/ |website=Filipino Chow |access-date=19 Abril 2019|date=2018-04-07 }}</ref><ref name="Ginisang Munggo (Sauteed Mung Beans) and a Bunch of Awards">{{cite web|url=http://www.pinaycookingcorner.com/2011/06/ginisang-monggo-sauted-mung-beans-and.html|title=Ginisang Munggo (Sauteed Mung Beans) and a Bunch of Awards}}</ref><ref>{{cite web |title=Ginisang Munggo at Tinapa |url=https://www.kawalingpinoy.com/ginisang-munggo-at-tinapa/ |website=Kawaling Pinoy |access-date=19 Abril 2019|date=2017-06-26 }}</ref> Ginagamit din ang munggo sa panghimagas na Pilipino na ginataang munggo (kilala rin bilang balatong), isang lugaw na gawa sa bigas na may [[gata]] at [[asukal]], at pinalalasahan ng dahon ng pandan o [[banilya]].<ref>{{cite web |title=Ginataang Munggo |url=https://www.kawalingpinoy.com/ginataang-munggo/ |website=Kawaling Pinoy |date=9 Abril 2019 |access-date=19 Abril 2019}}</ref><ref>{{cite web |title=Lelot Balatong |url=https://www.angsarap.net/2013/05/22/lelot-balatong/ |website=Ang Sarap |date=22 Mayo 2013 |access-date=21 Abril 2019}}</ref> == Mga sanggunian == {{reflist}} [[Kategorya:Pagkain]] [[Kategorya:Gulay]] [[Kategorya:Fabaceae]] [[Kategorya:Buto]] [[Kategorya:Halaman]] [[Kategorya:Baging]] s252z1oksyw2z3syyezut58qzvescg1 2200712 2200711 2026-04-02T08:14:19Z LknFenix 125962 + Domestikasyon 2200712 wikitext text/x-wiki {{speciesbox | name = Munggo | image = Mung beans (Vigna radiata).jpg |image_caption=mga buto ng Munggo | image_width = 250px | taxon = Vigna radiata | authority = ([[Carolus Linnaeus|L.]]) R. Wilczek | synonyms = {{Plainlist | style = margin-left: 1em; text-indent: -1em; | *''Azukia radiata'' <small>(L.) Ohwi</small> *''Phaseolus abyssinicus'' <small>Savi</small> *''Phaseolus chanetii'' <small>(H.Lev.) H.Lev.</small> *''Phaseolus hirtus'' <small>Retz.</small> *''Phaseolus novo-guineense'' <small>Baker f.</small> *''Phaseolus radiatus'' <small>L.</small> *''Phaseolus setulosus'' <small>Dalzell</small> *''Phaseolus sublobatus'' <small>Roxb.</small> *''Phaseolus trinervius'' <small>Wight & Arn.</small> *''Pueraria chanetii'' <small>H.Lev.</small> *''Rudua aurea'' <small>(Roxb.) F.Maek.</small> *''Rudua aurea'' <small>(Roxb.) Maekawa</small> *''Vigna brachycarpa'' <small>Kurz</small> *''Vigna opistricha'' <small>A.Rich.</small> *''Vigna perrieriana'' <small>R.Vig.</small> *''Vigna sublobata'' <small>(Roxb.) Babu & S.K.Sharma</small> *''Vigna sublobata'' <small>(Roxb.) Bairig. & al.</small> }} }} [[File:Vigna radiata MHNT.BOT.2009.17.4.jpg|thumb|''Vigna radiata'']] [[File:Monggo Flower.jpg|thumb|Bulaklak ng Munggo]] {{otheruses|Munggo}} Ang '''munggo''',<ref name=Lacquian1>{{cite-Lacquian|Monggo, munggo, ''mung beans''}}</ref> '''monggo''',<ref name=Lacquian1/> o '''balatong''' (Ingles: mung bean) ay isang buto ng ''Vigna radiata'', isang [[espesye]]ng [[halaman]] sa [[Fabaceae|pamilyang legumbre]].<ref name="brief">Brief Introduction of Mung Bean. Vigna Radiata Extract Green Mung Bean Extract Powder Phaseolus aureus Roxb Vigna radiata L R Wilczek. MDidea-Extracts Professional. P054. http://www.mdidea.com/products/proper/proper05402.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180612184421/https://mdidea.com/products/proper/proper05402.html |date=06-12-2018 }}</ref><ref name="vocab">{{cite web|url=http://www.vocabulary.com/definition/green_gram |title=The World's Fastest Dictionary |publisher=Vocabulary.com |access-date=Hunyo 29, 2011|language=en|trans-title=Ang Pinakamabilis na Diksiyonaryo sa Mundo}}</ref> Maliliit at [[luntian]] ang mga butil na ito na karaniwang ipinagbibiling tuyo at itinitimbang ng mga tindahan.<ref name=Lacquian1/> Pangunahing itinatanim ito sa [[Silangang Asya|Silangan]], [[Timog-silangang Asya|Timog-Silangan]], at [[Timog Asya]]<ref>{{Cite news |date=Enero 6, 2020 |title=Rapidly Increasing Demand for Uzbekistani Mung Beans |language=en |trans-title=Mabilis na Pagtaas ng Demand para sa Monggo ng Usbekistan |website=Tridge |url=https://www.tridge.com/stories/rapidly-increasing-demand-for-uzbekistani-mung-beans |access-date=Pebrero 21, 2020}}</ref> at ginagamit bilang sangkap sa parehong malasang at matatamis na lutuin. Tinatawag na '''toge''', '''tawge''', o '''tawgi''' (Ingles: mung bean sprout) ang mga [[gulay]]ing panimulang usbong ng munggo. Tinatawag din itong '''patol'''.<ref>{{Cite web |title="Patol," ''hard mung bean'', Bansa.org |url=http://www.bansa.org/dictionaries/tgl/?dict_lang=tgl&type=search&data=bean |access-date=2008-07-08 |archive-date=2016-03-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160306035705/http://www.bansa.org/dictionaries/tgl/?dict_lang=tgl&type=search&data=bean |url-status=dead }}</ref> ==Paglalarawan== Ang halamang munggo ay isang taunang baging na may mga dilaw na bulaklak at mabalahibong kayumangging mga supot-buto. May taas itong humigit-kumulang {{Convert|15-125|cm|abbr=on|frac=2}}.<ref name=":3">{{Citation|last1=Lambrides|first1=C. J.|title=Mungbean|date=2007|work=Pulses, Sugar and Tuber Crops|pages=69–90|editor-last=Kole|editor-first=Chittaranjan|series=Genome Mapping and Molecular Breeding in Plants|place=Berlin, Heidelberg|publisher=Springer|language=en|doi=10.1007/978-3-540-34516-9_4|isbn=978-3-540-34516-9|last2=Godwin|first2=I. D.|volume=3 |trans-title=Munggo}}</ref> Ang munggo ay may maayos na nabuong sistema ng ugat. Ang mga lateral na ugat ay marami at payat, na may mga bukol sa ugat.<ref name=":4">{{Cite journal|last=Damme|first=Patrick Van|date=Abril 2007|title=Plant Resources of Tropical Africa 1. Cereals and Pulses|url=https://bioone.org/journals/economic-botany/volume-61/issue-1/0013-0001_2007_61_108a_PROTAC_2.0.CO_2/Plant-Resources-of-Tropical-Africa-1-Cereals-and-Pulses/10.1663/0013-0001(2007)61[108a:PROTAC]2.0.CO;2.full|journal=Economic Botany|volume=61|issue=1|page=108|doi=10.1663/0013-0001(2007)61[108a:PROTAC]2.0.CO;2|s2cid=198156564 |issn=0013-0001|url-access=subscription|language=en|trans-title=Mga Yaman ng Halaman ng Tropikal na Aprika 1. Mga Sereales at Pulso}}</ref> Ang mga tangkay ay masanga at minsan ay pumupulupot sa dulo. Ang mga batang tangkay ay kulay lila o berde, at ang mga may gulang na tangkay ay kulay abo-dilaw o kayumanggi. Maaari itong uriin bilang tuwid (kumpol-kumpol ang pagtubo), bahagyang gumagapang, at gumagapang.<ref name=":4" /> Ang mga ligaw na uri ay karaniwang gumagapang, samantalang ang mga nilinang na uri ay mas tuwid.<ref name=":3" /> == Domestikasyon == Nadomestika ang munggo sa [[Indiya]], kung saan matatagpuan sa ligaw ang ninuno nito (''Vigna radiata'' subsp. ''sublobata'').<ref>{{cite book |last1=Tomooka |first1=N. |title=The Asian Vigna: genus Vigna subgenus Ceratotropis genetic resources |last2=Vaughan |first2=D. A. |last3=Moss |first3=H. |last4=Mixted |first4=N. |publisher=Kluwer |year=2003 |location=New York|language=en|trans-title=Ang Asyanong Vigna: mga yamang henetiko ng henerong Vigna subhenerong Ceratotropis}}</ref><ref name="aob.oxfordjournals.org">{{cite journal |last=Fuller |first=D. Q. |year=2007 |title=Contrasting patterns in crop domestication and domestication rates: recent archaeobotanical insights from the Old World |journal=[[Annals of Botany]] |volume=100 |issue=5 |pages=903–924 |doi=10.1093/aob/mcm048 |pmc=2759199 |pmid=17495986|language=en|trans-title=Magkasalungat na mga padron sa pagdodomestika ng pananim at mga antas ng domestikasyon: mga kamakailang arkeobotanikal na pananaw mula sa Lumang Mundo}}</ref> Sa ika-4 na kabanata ng Yajurveda, isang eskritura mula noong ika-2 milenyo BK, binabanggit ang mudga (मुद्ग) bilang isa sa mga mahahalagang butil at humihiling kay Rudra na pagpalain ang ani nito (मु॒द्गाश्च॑ मे॒ खल्वा॑श्च मे) sa bahaging Rudradhyaya.<ref>{{Cite web |date=2020-12-10 |title=Sri Rudram - Complete Lyrics - Namakam and Chamakam with Meanings |url=https://www.templepurohit.com/sri-rudram/ |access-date=2024-07-01 |website=TemplePurohit - Your Spiritual Destination {{!}} Bhakti, Shraddha Aur Ashirwad |language=en-US|trans-title=Sri Rudram - Kumpletong Liriko - Namakam at Chamakam na may Kahulugan}}</ref><ref>{{Cite web |last=Arya |first=Raj Kumar |title=Yajurveda/18/12 {{!}} Ved Portal - Search & Read |url=https://xn--j2b3a4c.com/ |access-date=2024-07-01 |website=xn--j2b3a4c.com |language=en}}</ref> Nakalista ang munggo bilang isa sa siyam na mapalad na butil (navadhanya) sa astrolohiyang Vediko at iniuugnay sa planetang Budha (Merkuryo).<ref>{{Cite web |title=13 Ways to Increase the Power of Mercury in Astrology |url=https://www.wikihow.com/Increase-the-Power-of-Mercury-in-Astrology |access-date=2024-07-01 |website=wikiHow |language=en|trans-title=13 Paraan para Mapataas ang Kapangyarihan ng Merkuryo sa Astrolohiya}}</ref><ref>{{Cite web |title=Sacred Navadhanyas - Names in multiple languages |url=https://www.vedadhara.com/navadhanya-article |access-date=2024-07-01 |website=www.vedadhara.com |language=en|trans-title=Mga Sagradong Navadhanya - Mga Pangalan sa Iba't Ibang Wika}}</ref><ref>Krishna, Nanditha (2017). ''Hinduism and Nature'' [Hinduismo at Kalikasan]. Penguin Random House India (sa wikang Ingles). {{ISBN|978-9-387-32654-5}}.</ref> Natuklasan ang mga karbonisadong munggo sa maraming pook arkeolohiko sa Indiya.<ref>{{cite journal |last1=Fuller |first1=D. Q. |last2=Harvey |first2=E. |year=2006 |title=The archaeobotany of Indian Pulses: identification, processing and evidence for cultivation |journal=[[Environmental Archaeology]] |volume=11 |issue=2 |pages=219–246 |bibcode=2006EnvAr..11..219F |doi=10.1179/174963106x123232 |s2cid=59135495|language=en|trans-title=Ang arkeobotanika ng mga Pulsong Indiyano: pagkakakilanlan, pagproseso at ebidensiya para sa paglilinang}}</ref> Kabilang sa mga lugar na may mga unang natuklasan ang silangang bahagi ng kabihasnang Harappan sa modernong [[Pakistan]], gayundin sa kanluran at hilagang-kanlurang Indiya, kung saan ang mga ito ay may edad na humigit-kumulang 4,500 taon. Natagpuan din ang mga ito sa Timog Indiya, sa kasalukuyang estado ng [[Karnataka]], kung saan ang mga ito ay may edad na mahigit 4,000 taon. Samakatuwid, hinihinuha ng ilang iskolar ang dalawang magkahiwalay na domestikasyon sa hilagang-kanluran at katimugan ng Indiya. Sa kabilang banda, isang kamakailang pag-aaral ang nagmungkahi ng isang pinagmulang henetiko na malamang na nag-ambag sa pagkawala ng kakayahang mabiyak ng supot-buto, isang pangunahing katangian ng domestikasyon sa mga legumbre.<ref>{{Cite journal |vauthors=Lin YP, Chen HW, Yeh PM, Anand SS, Lin J, Li J, Noble T, Nair R, Schafleitner R, Samsonova M, Bishop-von-Wettberg E, Nuzhdin S, Ting CT, Lawn RJ, Lee CR |date=October 2023 |title=Demographic history and distinct selection signatures of two domestication genes in mungbean |url=https://academic.oup.com/plphys/article/193/2/1197/7202204 |journal=Plant Physiology |volume=193 |issue=2 |pages=1197–1212 |doi=10.1093/plphys/kiad356 |pmid=37335936|language=en|trans-title=Kasaysayang demograpiko at natatanging mga lagda sa pagpili ng dalawang henong pandomestikasyon sa munggo}}</ref> Sa Timog Indiya, may ebidensya para sa ebolusyon ng munggong may mas malalaking buto 3,500 hanggang 3,000 taon na ang nakalilipas.<ref name="aob.oxfordjournals.org" /> Pagsapit ng humigit-kumulang 3,500 taon na ang nakalilipas, malawakang itinanim ang munggo sa buong Indiya. ==Paggamit== {{nutritional value | name=Mga hinog na buto, hilaw | kJ=1452 | protein=28.86 g | fat=1.15 g | carbs=62.62 g | fiber=16.3 g | sugars=6.6 g | calcium_mg=132 | iron_mg=6.74 | magnesium_mg=189 | phosphorus_mg=367 | potassium_mg=1246 | zinc_mg=2.68 | manganese_mg=1.035 | vitC_mg=4.8 | thiamin_mg=0.621 | riboflavin_mg=0.233 | niacin_mg=2.251 | pantothenic_mg=1.91 | vitB6_mg=0.382 | folate_ug=625 | vitE_mg=0.51 | vitK_ug=9 | source_usda = 1 | note=[https://fdc.nal.usda.gov/food-details/174256/nutrients Link to USDA Database entry] }} {{nutritional value | name=Mga hinog na buto, sibol, hilaw | kJ=126 | protein=3.04 g | fat=0.18 g | carbs=5.94 g | fiber=1.8 g | sugars=4.13 g | calcium_mg=13 | iron_mg=0.91 | magnesium_mg=21 | phosphorus_mg=54 | potassium_mg=149 | zinc_mg=0.41 | manganese_mg=0.188 | vitC_mg=13.2 | thiamin_mg=0.084 | riboflavin_mg=0.124 | niacin_mg=0.749 | pantothenic_mg=0.38 | vitB6_mg=0.088 | folate_ug=61 | vitE_mg=0.1 | vitK_ug=33 | source_usda = 1 | note=[https://fdc.nal.usda.gov/food-details/169957/nutrients Link to USDA Database entry] }} {{nutritional value | name=Pinakuluang monggo | kJ=441 | protein=7.02 g | fat=0.38 g | carbs=19.15 g | fiber=7.6 g | sugars=2 g | calcium_mg=27 | iron_mg=1.4 | magnesium_mg=48 | phosphorus_mg=99 | potassium_mg=266 | zinc_mg=0.84 | manganese_mg=0.298 | vitC_mg=1 | thiamin_mg=0.164 | riboflavin_mg=0.061 | niacin_mg=0.577 | pantothenic_mg=0.41 | vitB6_mg=0.067 | folate_ug=159 | vitE_mg=0.15 | vitK_ug=2.7 | source_usda = 1 | note=[https://fdc.nal.usda.gov/food-details/174257/nutrients Link to USDA Database entry] }} === Halagang nutrisyonal === Kilala ang munggo dahil sa mataas nitong halagang nutrisyonal. Ang munggo ay naglalaman ng humigit-kumulang 55–65% [[karbohidrata]] (katumbas ng 630 g/kg sa tuyong timbang) at mayaman sa [[protina]], [[bitamina]], at [[Mineral|mineral.]]<ref>{{Citation|last=Tong|first=Li-Tao|title=Chapter 7 - Gluten-free noodles|date=2020-01-01|url=https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/B9780128128732000078|work=Asian Noodle Manufacturing|pages=125–149|editor-last=Hou|editor-first=Gary G.|publisher=Woodhead Publishing|language=en|isbn=978-0-12-812873-2|access-date=2021-12-05|trans-title=Kabanata 7 - Mga pansit na walang gluten}}</ref> Binubuo ito ng humigit-kumulang 20–50% protina ng kabuuang tuyong timbang, kung saan ang globulin (60%) at [[albumin]] (25%) ang mga pangunahing protinang imbakan (tingnan ang talahanayan). Ang munggo ay itinuturing na isang mahalagang pinagkukunan ng [[protina]] sa diyeta. Mas mataas pa ang proteolitikong paghahati ng mga protinang ito habang sumisibol. Ang mga karbohidrata ng munggo ay madaling matunaw, na nagdudulot ng mas kaunting [[kabag]] sa mga tao kumpara sa iba pang mga legumbre. Ang mga buto at usbong ng munggo ay may mas mababang [[kaloriya]] kumpara sa iba pang mga sereales, na ginagawa itong mas mainam na pagpipilian para sa mga taong may [[Labis na katabaan|labis na timbang]] at may [[diyabetes]].<ref name="Ganesan 11–33">{{Cite journal |last1=Ganesan |first1=Kumar |last2=Xu |first2=Baojun |date=2018-03-01 |title=A critical review on phytochemical profile and health promoting effects of mung bean (Vigna radiata) |journal=Food Science and Human Wellness |language=en |volume=7 |issue=1 |pages=11–33 |doi=10.1016/j.fshw.2017.11.002 |issn=2213-4530 |s2cid=90156426 |doi-access=free|trans-title=Isang kritikal na pagsusuri sa pitokimikong perpil at mga epekto ng munggo (Vigna radiata) sa kalusugan.}}</ref> === Pagluluto === Ang buong nilutong munggo ay karaniwang inihahanda mula sa pinatuyong munggo sa pamamagitan ng pagpapakulo hanggang lumambot. Ang munggo ay may mapusyaw na dilaw na kulay kapag tinanggal ang balat nito.<ref name="brief" /> Ang palamang munggo ay maaaring gawin sa pamamagitan ng pagtatanggal ng balat, pagluluto, at pagdurog ng mga buto hanggang maging isang tuyong palaman.<ref name="brief" /> ==== Timog-silangang Asya ==== Sa Pilipinas, ang ginisang munggo, na kilala rin bilang munggo gisado o balatong, ay isang malasang putahe na gawa sa buong munggo na may hipon o isda. Karaniwan itong inihahain tuwing mga Biyernes ng [[Kuwaresma]], kung kailan ang karamihan sa mga [[Simbahang Katolika sa Pilipinas|Katolikong]] Pilipino ay umiiwas sa pagkain ng karne. Ang mga baryasyon ng ginisang munggo ay maaari ring gawin gamit ang manok o baboy.<ref>{{cite web |title=Ginisang Munggo |url=http://www.filipinochow.com/ginisang-munggo/ |website=Filipino Chow |access-date=19 Abril 2019|date=2018-04-07 }}</ref><ref name="Ginisang Munggo (Sauteed Mung Beans) and a Bunch of Awards">{{cite web|url=http://www.pinaycookingcorner.com/2011/06/ginisang-monggo-sauted-mung-beans-and.html|title=Ginisang Munggo (Sauteed Mung Beans) and a Bunch of Awards}}</ref><ref>{{cite web |title=Ginisang Munggo at Tinapa |url=https://www.kawalingpinoy.com/ginisang-munggo-at-tinapa/ |website=Kawaling Pinoy |access-date=19 Abril 2019|date=2017-06-26 }}</ref> Ginagamit din ang munggo sa panghimagas na Pilipino na ginataang munggo (kilala rin bilang balatong), isang lugaw na gawa sa bigas na may [[gata]] at [[asukal]], at pinalalasahan ng dahon ng pandan o [[banilya]].<ref>{{cite web |title=Ginataang Munggo |url=https://www.kawalingpinoy.com/ginataang-munggo/ |website=Kawaling Pinoy |date=9 Abril 2019 |access-date=19 Abril 2019}}</ref><ref>{{cite web |title=Lelot Balatong |url=https://www.angsarap.net/2013/05/22/lelot-balatong/ |website=Ang Sarap |date=22 Mayo 2013 |access-date=21 Abril 2019}}</ref> == Mga sanggunian == {{reflist}} [[Kategorya:Pagkain]] [[Kategorya:Gulay]] [[Kategorya:Fabaceae]] [[Kategorya:Buto]] [[Kategorya:Halaman]] [[Kategorya:Baging]] 4jdztpwiso1qirrd3bnbmvxk9508krk 2200719 2200712 2026-04-02T08:31:21Z LknFenix 125962 + Domestikasyon 2200719 wikitext text/x-wiki {{speciesbox | name = Munggo | image = Mung beans (Vigna radiata).jpg |image_caption=mga buto ng Munggo | image_width = 250px | taxon = Vigna radiata | authority = ([[Carolus Linnaeus|L.]]) R. Wilczek | synonyms = {{Plainlist | style = margin-left: 1em; text-indent: -1em; | *''Azukia radiata'' <small>(L.) Ohwi</small> *''Phaseolus abyssinicus'' <small>Savi</small> *''Phaseolus chanetii'' <small>(H.Lev.) H.Lev.</small> *''Phaseolus hirtus'' <small>Retz.</small> *''Phaseolus novo-guineense'' <small>Baker f.</small> *''Phaseolus radiatus'' <small>L.</small> *''Phaseolus setulosus'' <small>Dalzell</small> *''Phaseolus sublobatus'' <small>Roxb.</small> *''Phaseolus trinervius'' <small>Wight & Arn.</small> *''Pueraria chanetii'' <small>H.Lev.</small> *''Rudua aurea'' <small>(Roxb.) F.Maek.</small> *''Rudua aurea'' <small>(Roxb.) Maekawa</small> *''Vigna brachycarpa'' <small>Kurz</small> *''Vigna opistricha'' <small>A.Rich.</small> *''Vigna perrieriana'' <small>R.Vig.</small> *''Vigna sublobata'' <small>(Roxb.) Babu & S.K.Sharma</small> *''Vigna sublobata'' <small>(Roxb.) Bairig. & al.</small> }} }} [[File:Vigna radiata MHNT.BOT.2009.17.4.jpg|thumb|''Vigna radiata'']] [[File:Monggo Flower.jpg|thumb|Bulaklak ng Munggo]] {{otheruses|Munggo}} Ang '''munggo''',<ref name=Lacquian1>{{cite-Lacquian|Monggo, munggo, ''mung beans''}}</ref> '''monggo''',<ref name=Lacquian1/> o '''balatong''' (Ingles: mung bean) ay isang buto ng ''Vigna radiata'', isang [[espesye]]ng [[halaman]] sa [[Fabaceae|pamilyang legumbre]].<ref name="brief">Brief Introduction of Mung Bean. Vigna Radiata Extract Green Mung Bean Extract Powder Phaseolus aureus Roxb Vigna radiata L R Wilczek. MDidea-Extracts Professional. P054. http://www.mdidea.com/products/proper/proper05402.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180612184421/https://mdidea.com/products/proper/proper05402.html |date=06-12-2018 }}</ref><ref name="vocab">{{cite web|url=http://www.vocabulary.com/definition/green_gram |title=The World's Fastest Dictionary |publisher=Vocabulary.com |access-date=Hunyo 29, 2011|language=en|trans-title=Ang Pinakamabilis na Diksiyonaryo sa Mundo}}</ref> Maliliit at [[luntian]] ang mga butil na ito na karaniwang ipinagbibiling tuyo at itinitimbang ng mga tindahan.<ref name=Lacquian1/> Pangunahing itinatanim ito sa [[Silangang Asya|Silangan]], [[Timog-silangang Asya|Timog-Silangan]], at [[Timog Asya]]<ref>{{Cite news |date=Enero 6, 2020 |title=Rapidly Increasing Demand for Uzbekistani Mung Beans |language=en |trans-title=Mabilis na Pagtaas ng Demand para sa Monggo ng Usbekistan |website=Tridge |url=https://www.tridge.com/stories/rapidly-increasing-demand-for-uzbekistani-mung-beans |access-date=Pebrero 21, 2020}}</ref> at ginagamit bilang sangkap sa parehong malasang at matatamis na lutuin. Tinatawag na '''toge''', '''tawge''', o '''tawgi''' (Ingles: mung bean sprout) ang mga [[gulay]]ing panimulang usbong ng munggo. Tinatawag din itong '''patol'''.<ref>{{Cite web |title="Patol," ''hard mung bean'', Bansa.org |url=http://www.bansa.org/dictionaries/tgl/?dict_lang=tgl&type=search&data=bean |access-date=2008-07-08 |archive-date=2016-03-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160306035705/http://www.bansa.org/dictionaries/tgl/?dict_lang=tgl&type=search&data=bean |url-status=dead }}</ref> ==Paglalarawan== Ang halamang munggo ay isang taunang baging na may mga dilaw na bulaklak at mabalahibong kayumangging mga supot-buto. May taas itong humigit-kumulang {{Convert|15-125|cm|abbr=on|frac=2}}.<ref name=":3">{{Citation|last1=Lambrides|first1=C. J.|title=Mungbean|date=2007|work=Pulses, Sugar and Tuber Crops|pages=69–90|editor-last=Kole|editor-first=Chittaranjan|series=Genome Mapping and Molecular Breeding in Plants|place=Berlin, Heidelberg|publisher=Springer|language=en|doi=10.1007/978-3-540-34516-9_4|isbn=978-3-540-34516-9|last2=Godwin|first2=I. D.|volume=3 |trans-title=Munggo}}</ref> Ang munggo ay may maayos na nabuong sistema ng ugat. Ang mga lateral na ugat ay marami at payat, na may mga bukol sa ugat.<ref name=":4">{{Cite journal|last=Damme|first=Patrick Van|date=Abril 2007|title=Plant Resources of Tropical Africa 1. Cereals and Pulses|url=https://bioone.org/journals/economic-botany/volume-61/issue-1/0013-0001_2007_61_108a_PROTAC_2.0.CO_2/Plant-Resources-of-Tropical-Africa-1-Cereals-and-Pulses/10.1663/0013-0001(2007)61[108a:PROTAC]2.0.CO;2.full|journal=Economic Botany|volume=61|issue=1|page=108|doi=10.1663/0013-0001(2007)61[108a:PROTAC]2.0.CO;2|s2cid=198156564 |issn=0013-0001|url-access=subscription|language=en|trans-title=Mga Yaman ng Halaman ng Tropikal na Aprika 1. Mga Sereales at Pulso}}</ref> Ang mga tangkay ay masanga at minsan ay pumupulupot sa dulo. Ang mga batang tangkay ay kulay lila o berde, at ang mga may gulang na tangkay ay kulay abo-dilaw o kayumanggi. Maaari itong uriin bilang tuwid (kumpol-kumpol ang pagtubo), bahagyang gumagapang, at gumagapang.<ref name=":4" /> Ang mga ligaw na uri ay karaniwang gumagapang, samantalang ang mga nilinang na uri ay mas tuwid.<ref name=":3" /> == Domestikasyon == Nadomestika ang munggo sa [[Indiya]], kung saan matatagpuan sa ligaw ang ninuno nito (''Vigna radiata'' subsp. ''sublobata'').<ref>{{cite book |last1=Tomooka |first1=N. |title=The Asian Vigna: genus Vigna subgenus Ceratotropis genetic resources |last2=Vaughan |first2=D. A. |last3=Moss |first3=H. |last4=Mixted |first4=N. |publisher=Kluwer |year=2003 |location=New York|language=en|trans-title=Ang Asyanong Vigna: mga yamang henetiko ng henerong Vigna subhenerong Ceratotropis}}</ref><ref name="aob.oxfordjournals.org">{{cite journal |last=Fuller |first=D. Q. |year=2007 |title=Contrasting patterns in crop domestication and domestication rates: recent archaeobotanical insights from the Old World |journal=[[Annals of Botany]] |volume=100 |issue=5 |pages=903–924 |doi=10.1093/aob/mcm048 |pmc=2759199 |pmid=17495986|language=en|trans-title=Magkasalungat na mga padron sa pagdodomestika ng pananim at mga antas ng domestikasyon: mga kamakailang arkeobotanikal na pananaw mula sa Lumang Mundo}}</ref> Sa ika-4 na kabanata ng Yajurveda, isang eskritura mula noong ika-2 milenyo BK, binabanggit ang mudga (मुद्ग) bilang isa sa mga mahahalagang butil at humihiling kay Rudra na pagpalain ang ani nito (मु॒द्गाश्च॑ मे॒ खल्वा॑श्च मे) sa bahaging Rudradhyaya.<ref>{{Cite web |date=2020-12-10 |title=Sri Rudram - Complete Lyrics - Namakam and Chamakam with Meanings |url=https://www.templepurohit.com/sri-rudram/ |access-date=2024-07-01 |website=TemplePurohit - Your Spiritual Destination {{!}} Bhakti, Shraddha Aur Ashirwad |language=en-US|trans-title=Sri Rudram - Kumpletong Liriko - Namakam at Chamakam na may Kahulugan}}</ref><ref>{{Cite web |last=Arya |first=Raj Kumar |title=Yajurveda/18/12 {{!}} Ved Portal - Search & Read |url=https://xn--j2b3a4c.com/ |access-date=2024-07-01 |website=xn--j2b3a4c.com |language=en}}</ref> Nakalista ang munggo bilang isa sa siyam na mapalad na butil (navadhanya) sa astrolohiyang Vediko at iniuugnay sa planetang Budha (Merkuryo).<ref>{{Cite web |title=13 Ways to Increase the Power of Mercury in Astrology |url=https://www.wikihow.com/Increase-the-Power-of-Mercury-in-Astrology |access-date=2024-07-01 |website=wikiHow |language=en|trans-title=13 Paraan para Mapataas ang Kapangyarihan ng Merkuryo sa Astrolohiya}}</ref><ref>{{Cite web |title=Sacred Navadhanyas - Names in multiple languages |url=https://www.vedadhara.com/navadhanya-article |access-date=2024-07-01 |website=www.vedadhara.com |language=en|trans-title=Mga Sagradong Navadhanya - Mga Pangalan sa Iba't Ibang Wika}}</ref><ref>Krishna, Nanditha (2017). ''Hinduism and Nature'' [Hinduismo at Kalikasan]. Penguin Random House India (sa wikang Ingles). {{ISBN|978-9-387-32654-5}}.</ref> Natuklasan ang mga karbonisadong munggo sa maraming pook arkeolohiko sa Indiya.<ref>{{cite journal |last1=Fuller |first1=D. Q. |last2=Harvey |first2=E. |year=2006 |title=The archaeobotany of Indian Pulses: identification, processing and evidence for cultivation |journal=[[Environmental Archaeology]] |volume=11 |issue=2 |pages=219–246 |bibcode=2006EnvAr..11..219F |doi=10.1179/174963106x123232 |s2cid=59135495|language=en|trans-title=Ang arkeobotanika ng mga Pulsong Indiyano: pagkakakilanlan, pagproseso at ebidensiya para sa paglilinang}}</ref> Kabilang sa mga lugar na may mga unang natuklasan ang silangang bahagi ng kabihasnang Harappan sa modernong [[Pakistan]], gayundin sa kanluran at hilagang-kanlurang Indiya, kung saan ang mga ito ay may edad na humigit-kumulang 4,500 taon. Natagpuan din ang mga ito sa Timog Indiya, sa kasalukuyang estado ng [[Karnataka]], kung saan ang mga ito ay may edad na mahigit 4,000 taon. Samakatuwid, hinihinuha ng ilang iskolar ang dalawang magkahiwalay na domestikasyon sa hilagang-kanluran at katimugan ng Indiya. Sa kabilang banda, isang kamakailang pag-aaral ang nagmungkahi ng isang pinagmulang henetiko na malamang na nag-ambag sa pagkawala ng kakayahang mabiyak ng supot-buto, isang pangunahing katangian ng domestikasyon sa mga legumbre.<ref>{{Cite journal |vauthors=Lin YP, Chen HW, Yeh PM, Anand SS, Lin J, Li J, Noble T, Nair R, Schafleitner R, Samsonova M, Bishop-von-Wettberg E, Nuzhdin S, Ting CT, Lawn RJ, Lee CR |date=October 2023 |title=Demographic history and distinct selection signatures of two domestication genes in mungbean |url=https://academic.oup.com/plphys/article/193/2/1197/7202204 |journal=Plant Physiology |volume=193 |issue=2 |pages=1197–1212 |doi=10.1093/plphys/kiad356 |pmid=37335936|language=en|trans-title=Kasaysayang demograpiko at natatanging mga lagda sa pagpili ng dalawang henong pandomestikasyon sa munggo}}</ref> Sa Timog Indiya, may ebidensya para sa ebolusyon ng munggong may mas malalaking buto 3,500 hanggang 3,000 taon na ang nakalilipas.<ref name="aob.oxfordjournals.org" /> Pagsapit ng humigit-kumulang 3,500 taon na ang nakalilipas, malawakang itinanim ang munggo sa buong Indiya. Kalaunan, kumalat ang nilinang na munggo mula sa Indiya patungong Tsina at Timog-silangang Asya. Ipinahihiwatig ng arkeobotanikong pananaliksik sa pook ng Khao Sam Kaeo sa timog Taylandiya na nakarating ang munggo sa Taylandiya nang hindi bababa sa 2,200 taon na ang nakalilipas.<ref>{{cite book |last1=Castillo |first1=Cristina |title=50 Years of Archaeology in Southeast Asia: Essays in Honour of Ian Glover |last2=Fuller |first2=Dorian Q. |publisher=River Books |year=2010 |isbn=978-616-7339-02-3 |editor1-last=Bellina |editor1-first=B. |location=Bangkok/ London |pages=91–111 |chapter=Still too fragmentary and dependent upon chance? Advances in the study of early Southeast Asian archaeobotany |editor2-last=Bacus |editor2-first=E. A. |editor3-last=Pryce |editor3-first=O. |editor4-last=Weissman Christie |editor4-first=J. |display-editors=3|language=en|trans-title=50 Taon ng Arkeolohiya sa Timog-silangang Asya: Mga Sanaysay bilang Pagpupugay kay Ian Glover|trans-chapter=Masyado pa ring pira-piraso at umaasa sa pagkakataon? Mga pagsulong sa pag-aaral ng sinaunang arkeobotaniya ng Timog-silangang Asya}}</ref> ==Paggamit== {{nutritional value | name=Mga hinog na buto, hilaw | kJ=1452 | protein=28.86 g | fat=1.15 g | carbs=62.62 g | fiber=16.3 g | sugars=6.6 g | calcium_mg=132 | iron_mg=6.74 | magnesium_mg=189 | phosphorus_mg=367 | potassium_mg=1246 | zinc_mg=2.68 | manganese_mg=1.035 | vitC_mg=4.8 | thiamin_mg=0.621 | riboflavin_mg=0.233 | niacin_mg=2.251 | pantothenic_mg=1.91 | vitB6_mg=0.382 | folate_ug=625 | vitE_mg=0.51 | vitK_ug=9 | source_usda = 1 | note=[https://fdc.nal.usda.gov/food-details/174256/nutrients Link to USDA Database entry] }} {{nutritional value | name=Mga hinog na buto, sibol, hilaw | kJ=126 | protein=3.04 g | fat=0.18 g | carbs=5.94 g | fiber=1.8 g | sugars=4.13 g | calcium_mg=13 | iron_mg=0.91 | magnesium_mg=21 | phosphorus_mg=54 | potassium_mg=149 | zinc_mg=0.41 | manganese_mg=0.188 | vitC_mg=13.2 | thiamin_mg=0.084 | riboflavin_mg=0.124 | niacin_mg=0.749 | pantothenic_mg=0.38 | vitB6_mg=0.088 | folate_ug=61 | vitE_mg=0.1 | vitK_ug=33 | source_usda = 1 | note=[https://fdc.nal.usda.gov/food-details/169957/nutrients Link to USDA Database entry] }} {{nutritional value | name=Pinakuluang monggo | kJ=441 | protein=7.02 g | fat=0.38 g | carbs=19.15 g | fiber=7.6 g | sugars=2 g | calcium_mg=27 | iron_mg=1.4 | magnesium_mg=48 | phosphorus_mg=99 | potassium_mg=266 | zinc_mg=0.84 | manganese_mg=0.298 | vitC_mg=1 | thiamin_mg=0.164 | riboflavin_mg=0.061 | niacin_mg=0.577 | pantothenic_mg=0.41 | vitB6_mg=0.067 | folate_ug=159 | vitE_mg=0.15 | vitK_ug=2.7 | source_usda = 1 | note=[https://fdc.nal.usda.gov/food-details/174257/nutrients Link to USDA Database entry] }} === Halagang nutrisyonal === Kilala ang munggo dahil sa mataas nitong halagang nutrisyonal. Ang munggo ay naglalaman ng humigit-kumulang 55–65% [[karbohidrata]] (katumbas ng 630 g/kg sa tuyong timbang) at mayaman sa [[protina]], [[bitamina]], at [[Mineral|mineral.]]<ref>{{Citation|last=Tong|first=Li-Tao|title=Chapter 7 - Gluten-free noodles|date=2020-01-01|url=https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/B9780128128732000078|work=Asian Noodle Manufacturing|pages=125–149|editor-last=Hou|editor-first=Gary G.|publisher=Woodhead Publishing|language=en|isbn=978-0-12-812873-2|access-date=2021-12-05|trans-title=Kabanata 7 - Mga pansit na walang gluten}}</ref> Binubuo ito ng humigit-kumulang 20–50% protina ng kabuuang tuyong timbang, kung saan ang globulin (60%) at [[albumin]] (25%) ang mga pangunahing protinang imbakan (tingnan ang talahanayan). Ang munggo ay itinuturing na isang mahalagang pinagkukunan ng [[protina]] sa diyeta. Mas mataas pa ang proteolitikong paghahati ng mga protinang ito habang sumisibol. Ang mga karbohidrata ng munggo ay madaling matunaw, na nagdudulot ng mas kaunting [[kabag]] sa mga tao kumpara sa iba pang mga legumbre. Ang mga buto at usbong ng munggo ay may mas mababang [[kaloriya]] kumpara sa iba pang mga sereales, na ginagawa itong mas mainam na pagpipilian para sa mga taong may [[Labis na katabaan|labis na timbang]] at may [[diyabetes]].<ref name="Ganesan 11–33">{{Cite journal |last1=Ganesan |first1=Kumar |last2=Xu |first2=Baojun |date=2018-03-01 |title=A critical review on phytochemical profile and health promoting effects of mung bean (Vigna radiata) |journal=Food Science and Human Wellness |language=en |volume=7 |issue=1 |pages=11–33 |doi=10.1016/j.fshw.2017.11.002 |issn=2213-4530 |s2cid=90156426 |doi-access=free|trans-title=Isang kritikal na pagsusuri sa pitokimikong perpil at mga epekto ng munggo (Vigna radiata) sa kalusugan.}}</ref> === Pagluluto === Ang buong nilutong munggo ay karaniwang inihahanda mula sa pinatuyong munggo sa pamamagitan ng pagpapakulo hanggang lumambot. Ang munggo ay may mapusyaw na dilaw na kulay kapag tinanggal ang balat nito.<ref name="brief" /> Ang palamang munggo ay maaaring gawin sa pamamagitan ng pagtatanggal ng balat, pagluluto, at pagdurog ng mga buto hanggang maging isang tuyong palaman.<ref name="brief" /> ==== Timog-silangang Asya ==== Sa Pilipinas, ang ginisang munggo, na kilala rin bilang munggo gisado o balatong, ay isang malasang putahe na gawa sa buong munggo na may hipon o isda. Karaniwan itong inihahain tuwing mga Biyernes ng [[Kuwaresma]], kung kailan ang karamihan sa mga [[Simbahang Katolika sa Pilipinas|Katolikong]] Pilipino ay umiiwas sa pagkain ng karne. Ang mga baryasyon ng ginisang munggo ay maaari ring gawin gamit ang manok o baboy.<ref>{{cite web |title=Ginisang Munggo |url=http://www.filipinochow.com/ginisang-munggo/ |website=Filipino Chow |access-date=19 Abril 2019|date=2018-04-07 }}</ref><ref name="Ginisang Munggo (Sauteed Mung Beans) and a Bunch of Awards">{{cite web|url=http://www.pinaycookingcorner.com/2011/06/ginisang-monggo-sauted-mung-beans-and.html|title=Ginisang Munggo (Sauteed Mung Beans) and a Bunch of Awards}}</ref><ref>{{cite web |title=Ginisang Munggo at Tinapa |url=https://www.kawalingpinoy.com/ginisang-munggo-at-tinapa/ |website=Kawaling Pinoy |access-date=19 Abril 2019|date=2017-06-26 }}</ref> Ginagamit din ang munggo sa panghimagas na Pilipino na ginataang munggo (kilala rin bilang balatong), isang lugaw na gawa sa bigas na may [[gata]] at [[asukal]], at pinalalasahan ng dahon ng pandan o [[banilya]].<ref>{{cite web |title=Ginataang Munggo |url=https://www.kawalingpinoy.com/ginataang-munggo/ |website=Kawaling Pinoy |date=9 Abril 2019 |access-date=19 Abril 2019}}</ref><ref>{{cite web |title=Lelot Balatong |url=https://www.angsarap.net/2013/05/22/lelot-balatong/ |website=Ang Sarap |date=22 Mayo 2013 |access-date=21 Abril 2019}}</ref> == Mga sanggunian == {{reflist}} [[Kategorya:Pagkain]] [[Kategorya:Gulay]] [[Kategorya:Fabaceae]] [[Kategorya:Buto]] [[Kategorya:Halaman]] [[Kategorya:Baging]] kntxstr7tnvl4j3ejfg0p7xjd2406m8 2200722 2200719 2026-04-02T08:37:45Z LknFenix 125962 + Domestikasyon 2200722 wikitext text/x-wiki {{speciesbox | name = Munggo | image = Mung beans (Vigna radiata).jpg |image_caption=mga buto ng Munggo | image_width = 250px | taxon = Vigna radiata | authority = ([[Carolus Linnaeus|L.]]) R. Wilczek | synonyms = {{Plainlist | style = margin-left: 1em; text-indent: -1em; | *''Azukia radiata'' <small>(L.) Ohwi</small> *''Phaseolus abyssinicus'' <small>Savi</small> *''Phaseolus chanetii'' <small>(H.Lev.) H.Lev.</small> *''Phaseolus hirtus'' <small>Retz.</small> *''Phaseolus novo-guineense'' <small>Baker f.</small> *''Phaseolus radiatus'' <small>L.</small> *''Phaseolus setulosus'' <small>Dalzell</small> *''Phaseolus sublobatus'' <small>Roxb.</small> *''Phaseolus trinervius'' <small>Wight & Arn.</small> *''Pueraria chanetii'' <small>H.Lev.</small> *''Rudua aurea'' <small>(Roxb.) F.Maek.</small> *''Rudua aurea'' <small>(Roxb.) Maekawa</small> *''Vigna brachycarpa'' <small>Kurz</small> *''Vigna opistricha'' <small>A.Rich.</small> *''Vigna perrieriana'' <small>R.Vig.</small> *''Vigna sublobata'' <small>(Roxb.) Babu & S.K.Sharma</small> *''Vigna sublobata'' <small>(Roxb.) Bairig. & al.</small> }} }} [[File:Vigna radiata MHNT.BOT.2009.17.4.jpg|thumb|''Vigna radiata'']] [[File:Monggo Flower.jpg|thumb|Bulaklak ng Munggo]] {{otheruses|Munggo}} Ang '''munggo''',<ref name=Lacquian1>{{cite-Lacquian|Monggo, munggo, ''mung beans''}}</ref> '''monggo''',<ref name=Lacquian1/> o '''balatong''' (Ingles: mung bean) ay isang buto ng ''Vigna radiata'', isang [[espesye]]ng [[halaman]] sa [[Fabaceae|pamilyang legumbre]].<ref name="brief">Brief Introduction of Mung Bean. Vigna Radiata Extract Green Mung Bean Extract Powder Phaseolus aureus Roxb Vigna radiata L R Wilczek. MDidea-Extracts Professional. P054. http://www.mdidea.com/products/proper/proper05402.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180612184421/https://mdidea.com/products/proper/proper05402.html |date=06-12-2018 }}</ref><ref name="vocab">{{cite web|url=http://www.vocabulary.com/definition/green_gram |title=The World's Fastest Dictionary |publisher=Vocabulary.com |access-date=Hunyo 29, 2011|language=en|trans-title=Ang Pinakamabilis na Diksiyonaryo sa Mundo}}</ref> Maliliit at [[luntian]] ang mga butil na ito na karaniwang ipinagbibiling tuyo at itinitimbang ng mga tindahan.<ref name=Lacquian1/> Pangunahing itinatanim ito sa [[Silangang Asya|Silangan]], [[Timog-silangang Asya|Timog-Silangan]], at [[Timog Asya]]<ref>{{Cite news |date=Enero 6, 2020 |title=Rapidly Increasing Demand for Uzbekistani Mung Beans |language=en |trans-title=Mabilis na Pagtaas ng Demand para sa Monggo ng Usbekistan |website=Tridge |url=https://www.tridge.com/stories/rapidly-increasing-demand-for-uzbekistani-mung-beans |access-date=Pebrero 21, 2020}}</ref> at ginagamit bilang sangkap sa parehong malasang at matatamis na lutuin. Tinatawag na '''toge''', '''tawge''', o '''tawgi''' (Ingles: mung bean sprout) ang mga [[gulay]]ing panimulang usbong ng munggo. Tinatawag din itong '''patol'''.<ref>{{Cite web |title="Patol," ''hard mung bean'', Bansa.org |url=http://www.bansa.org/dictionaries/tgl/?dict_lang=tgl&type=search&data=bean |access-date=2008-07-08 |archive-date=2016-03-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160306035705/http://www.bansa.org/dictionaries/tgl/?dict_lang=tgl&type=search&data=bean |url-status=dead }}</ref> ==Paglalarawan== Ang halamang munggo ay isang taunang baging na may mga dilaw na bulaklak at mabalahibong kayumangging mga supot-buto. May taas itong humigit-kumulang {{Convert|15-125|cm|abbr=on|frac=2}}.<ref name=":3">{{Citation|last1=Lambrides|first1=C. J.|title=Mungbean|date=2007|work=Pulses, Sugar and Tuber Crops|pages=69–90|editor-last=Kole|editor-first=Chittaranjan|series=Genome Mapping and Molecular Breeding in Plants|place=Berlin, Heidelberg|publisher=Springer|language=en|doi=10.1007/978-3-540-34516-9_4|isbn=978-3-540-34516-9|last2=Godwin|first2=I. D.|volume=3 |trans-title=Munggo}}</ref> Ang munggo ay may maayos na nabuong sistema ng ugat. Ang mga lateral na ugat ay marami at payat, na may mga bukol sa ugat.<ref name=":4">{{Cite journal|last=Damme|first=Patrick Van|date=Abril 2007|title=Plant Resources of Tropical Africa 1. Cereals and Pulses|url=https://bioone.org/journals/economic-botany/volume-61/issue-1/0013-0001_2007_61_108a_PROTAC_2.0.CO_2/Plant-Resources-of-Tropical-Africa-1-Cereals-and-Pulses/10.1663/0013-0001(2007)61[108a:PROTAC]2.0.CO;2.full|journal=Economic Botany|volume=61|issue=1|page=108|doi=10.1663/0013-0001(2007)61[108a:PROTAC]2.0.CO;2|s2cid=198156564 |issn=0013-0001|url-access=subscription|language=en|trans-title=Mga Yaman ng Halaman ng Tropikal na Aprika 1. Mga Sereales at Pulso}}</ref> Ang mga tangkay ay masanga at minsan ay pumupulupot sa dulo. Ang mga batang tangkay ay kulay lila o berde, at ang mga may gulang na tangkay ay kulay abo-dilaw o kayumanggi. Maaari itong uriin bilang tuwid (kumpol-kumpol ang pagtubo), bahagyang gumagapang, at gumagapang.<ref name=":4" /> Ang mga ligaw na uri ay karaniwang gumagapang, samantalang ang mga nilinang na uri ay mas tuwid.<ref name=":3" /> == Domestikasyon == Nadomestika ang munggo sa [[Indiya]], kung saan matatagpuan sa ligaw ang ninuno nito (''Vigna radiata'' subsp. ''sublobata'').<ref>{{cite book |last1=Tomooka |first1=N. |title=The Asian Vigna: genus Vigna subgenus Ceratotropis genetic resources |last2=Vaughan |first2=D. A. |last3=Moss |first3=H. |last4=Mixted |first4=N. |publisher=Kluwer |year=2003 |location=New York|language=en|trans-title=Ang Asyanong Vigna: mga yamang henetiko ng henerong Vigna subhenerong Ceratotropis}}</ref><ref name="aob.oxfordjournals.org">{{cite journal |last=Fuller |first=D. Q. |year=2007 |title=Contrasting patterns in crop domestication and domestication rates: recent archaeobotanical insights from the Old World |journal=[[Annals of Botany]] |volume=100 |issue=5 |pages=903–924 |doi=10.1093/aob/mcm048 |pmc=2759199 |pmid=17495986|language=en|trans-title=Magkasalungat na mga padron sa pagdodomestika ng pananim at mga antas ng domestikasyon: mga kamakailang arkeobotanikal na pananaw mula sa Lumang Mundo}}</ref> Sa ika-4 na kabanata ng Yajurveda, isang eskritura mula noong ika-2 milenyo BK, binabanggit ang mudga (मुद्ग) bilang isa sa mga mahahalagang butil at humihiling kay Rudra na pagpalain ang ani nito (मु॒द्गाश्च॑ मे॒ खल्वा॑श्च मे) sa bahaging Rudradhyaya.<ref>{{Cite web |date=2020-12-10 |title=Sri Rudram - Complete Lyrics - Namakam and Chamakam with Meanings |url=https://www.templepurohit.com/sri-rudram/ |access-date=2024-07-01 |website=TemplePurohit - Your Spiritual Destination {{!}} Bhakti, Shraddha Aur Ashirwad |language=en-US|trans-title=Sri Rudram - Kumpletong Liriko - Namakam at Chamakam na may Kahulugan}}</ref><ref>{{Cite web |last=Arya |first=Raj Kumar |title=Yajurveda/18/12 {{!}} Ved Portal - Search & Read |url=https://xn--j2b3a4c.com/ |access-date=2024-07-01 |website=xn--j2b3a4c.com |language=en}}</ref> Nakalista ang munggo bilang isa sa siyam na mapalad na butil (navadhanya) sa astrolohiyang Vediko at iniuugnay sa planetang Budha (Merkuryo).<ref>{{Cite web |title=13 Ways to Increase the Power of Mercury in Astrology |url=https://www.wikihow.com/Increase-the-Power-of-Mercury-in-Astrology |access-date=2024-07-01 |website=wikiHow |language=en|trans-title=13 Paraan para Mapataas ang Kapangyarihan ng Merkuryo sa Astrolohiya}}</ref><ref>{{Cite web |title=Sacred Navadhanyas - Names in multiple languages |url=https://www.vedadhara.com/navadhanya-article |access-date=2024-07-01 |website=www.vedadhara.com |language=en|trans-title=Mga Sagradong Navadhanya - Mga Pangalan sa Iba't Ibang Wika}}</ref><ref>Krishna, Nanditha (2017). ''Hinduism and Nature'' [Hinduismo at Kalikasan]. Penguin Random House India (sa wikang Ingles). {{ISBN|978-9-387-32654-5}}.</ref> Natuklasan ang mga karbonisadong munggo sa maraming pook arkeolohiko sa Indiya.<ref>{{cite journal |last1=Fuller |first1=D. Q. |last2=Harvey |first2=E. |year=2006 |title=The archaeobotany of Indian Pulses: identification, processing and evidence for cultivation |journal=[[Environmental Archaeology]] |volume=11 |issue=2 |pages=219–246 |bibcode=2006EnvAr..11..219F |doi=10.1179/174963106x123232 |s2cid=59135495|language=en|trans-title=Ang arkeobotanika ng mga Pulsong Indiyano: pagkakakilanlan, pagproseso at ebidensiya para sa paglilinang}}</ref> Kabilang sa mga lugar na may mga unang natuklasan ang silangang bahagi ng kabihasnang Harappan sa modernong [[Pakistan]], gayundin sa kanluran at hilagang-kanlurang Indiya, kung saan ang mga ito ay may edad na humigit-kumulang 4,500 taon. Natagpuan din ang mga ito sa Timog Indiya, sa kasalukuyang estado ng [[Karnataka]], kung saan ang mga ito ay may edad na mahigit 4,000 taon. Samakatuwid, hinihinuha ng ilang iskolar ang dalawang magkahiwalay na domestikasyon sa hilagang-kanluran at katimugan ng Indiya. Sa kabilang banda, isang kamakailang pag-aaral ang nagmungkahi ng isang pinagmulang henetiko na malamang na nag-ambag sa pagkawala ng kakayahang mabiyak ng supot-buto, isang pangunahing katangian ng domestikasyon sa mga legumbre.<ref>{{Cite journal |vauthors=Lin YP, Chen HW, Yeh PM, Anand SS, Lin J, Li J, Noble T, Nair R, Schafleitner R, Samsonova M, Bishop-von-Wettberg E, Nuzhdin S, Ting CT, Lawn RJ, Lee CR |date=October 2023 |title=Demographic history and distinct selection signatures of two domestication genes in mungbean |url=https://academic.oup.com/plphys/article/193/2/1197/7202204 |journal=Plant Physiology |volume=193 |issue=2 |pages=1197–1212 |doi=10.1093/plphys/kiad356 |pmid=37335936|language=en|trans-title=Kasaysayang demograpiko at natatanging mga lagda sa pagpili ng dalawang henong pandomestikasyon sa munggo}}</ref> Sa Timog Indiya, may ebidensya para sa ebolusyon ng munggong may mas malalaking buto 3,500 hanggang 3,000 taon na ang nakalilipas.<ref name="aob.oxfordjournals.org" /> Pagsapit ng humigit-kumulang 3,500 taon na ang nakalilipas, malawakang itinanim ang munggo sa buong Indiya. Kalaunan, kumalat ang nilinang na munggo mula sa Indiya patungong Tsina at Timog-silangang Asya. Ipinahihiwatig ng arkeobotanikong pananaliksik sa pook ng Khao Sam Kaeo sa timog Taylandiya na nakarating ang munggo sa Taylandiya nang hindi bababa sa 2,200 taon na ang nakalilipas.<ref>{{cite book |last1=Castillo |first1=Cristina |title=50 Years of Archaeology in Southeast Asia: Essays in Honour of Ian Glover |last2=Fuller |first2=Dorian Q. |publisher=River Books |year=2010 |isbn=978-616-7339-02-3 |editor1-last=Bellina |editor1-first=B. |location=Bangkok/ London |pages=91–111 |chapter=Still too fragmentary and dependent upon chance? Advances in the study of early Southeast Asian archaeobotany |editor2-last=Bacus |editor2-first=E. A. |editor3-last=Pryce |editor3-first=O. |editor4-last=Weissman Christie |editor4-first=J. |display-editors=3|language=en|trans-title=50 Taon ng Arkeolohiya sa Timog-silangang Asya: Mga Sanaysay bilang Pagpupugay kay Ian Glover|trans-chapter=Masyado pa ring pira-piraso at umaasa sa pagkakataon? Mga pagsulong sa pag-aaral ng sinaunang arkeobotaniya ng Timog-silangang Asya}}</ref> Ipinakita ng isang henetikong pag-aaral na, kasunod ng domestikasyon nito sa Timog Asya, kumalat ang munggo sa sunud-sunod na yugto patungong Timog-silangang Asya at Silangang Asya, at kalaunan ay sa Gitnang Asya, sa kabila ng heograpikal na kalapitan ng Timog at Gitnang Asya.<ref name=":0" /> Iminumungkahi ng pag-aaral na ang maiikli at tuyong mga panahon ng pagtubo sa mga hilagang rehiyon ng Asya ay hindi angkop para sa mga kultibar sa timog, na pinalaki para sa mas mahabang siklo ng paglaki upang mapakinabangan ang ani. Itinatampok nito ang mahalagang papel ng mga salik na ekolohikal, tulad ng klima, sa paghubog ng ebolusyon ng mga pananim.<ref name=":0">{{Cite journal |vauthors=Ong PW, Lin YP, Chen HW, Lo CY, Burlyaeva M, Noble T, Nair RM, Schafleitner R, Vishnyakova M, Bishop-von-Wettberg E, Samsonova M, Nuzhdin S, Ting CT, Lee CR |date=May 2023 |title=Environment as a limiting factor of the historical global spread of mungbean |journal=eLife |volume=12 |article-number=e85725 |doi=10.7554/eLife.85725 |pmc=10299821 |pmid=37204293 |doi-access=free|language=en|trans-title=Ang kalikasan bilang isang naglilimitang salik sa makasaysayang pandaigdigang pagkalat ng munggo}}</ref> ==Paggamit== {{nutritional value | name=Mga hinog na buto, hilaw | kJ=1452 | protein=28.86 g | fat=1.15 g | carbs=62.62 g | fiber=16.3 g | sugars=6.6 g | calcium_mg=132 | iron_mg=6.74 | magnesium_mg=189 | phosphorus_mg=367 | potassium_mg=1246 | zinc_mg=2.68 | manganese_mg=1.035 | vitC_mg=4.8 | thiamin_mg=0.621 | riboflavin_mg=0.233 | niacin_mg=2.251 | pantothenic_mg=1.91 | vitB6_mg=0.382 | folate_ug=625 | vitE_mg=0.51 | vitK_ug=9 | source_usda = 1 | note=[https://fdc.nal.usda.gov/food-details/174256/nutrients Link to USDA Database entry] }} {{nutritional value | name=Mga hinog na buto, sibol, hilaw | kJ=126 | protein=3.04 g | fat=0.18 g | carbs=5.94 g | fiber=1.8 g | sugars=4.13 g | calcium_mg=13 | iron_mg=0.91 | magnesium_mg=21 | phosphorus_mg=54 | potassium_mg=149 | zinc_mg=0.41 | manganese_mg=0.188 | vitC_mg=13.2 | thiamin_mg=0.084 | riboflavin_mg=0.124 | niacin_mg=0.749 | pantothenic_mg=0.38 | vitB6_mg=0.088 | folate_ug=61 | vitE_mg=0.1 | vitK_ug=33 | source_usda = 1 | note=[https://fdc.nal.usda.gov/food-details/169957/nutrients Link to USDA Database entry] }} {{nutritional value | name=Pinakuluang monggo | kJ=441 | protein=7.02 g | fat=0.38 g | carbs=19.15 g | fiber=7.6 g | sugars=2 g | calcium_mg=27 | iron_mg=1.4 | magnesium_mg=48 | phosphorus_mg=99 | potassium_mg=266 | zinc_mg=0.84 | manganese_mg=0.298 | vitC_mg=1 | thiamin_mg=0.164 | riboflavin_mg=0.061 | niacin_mg=0.577 | pantothenic_mg=0.41 | vitB6_mg=0.067 | folate_ug=159 | vitE_mg=0.15 | vitK_ug=2.7 | source_usda = 1 | note=[https://fdc.nal.usda.gov/food-details/174257/nutrients Link to USDA Database entry] }} === Halagang nutrisyonal === Kilala ang munggo dahil sa mataas nitong halagang nutrisyonal. Ang munggo ay naglalaman ng humigit-kumulang 55–65% [[karbohidrata]] (katumbas ng 630 g/kg sa tuyong timbang) at mayaman sa [[protina]], [[bitamina]], at [[Mineral|mineral.]]<ref>{{Citation|last=Tong|first=Li-Tao|title=Chapter 7 - Gluten-free noodles|date=2020-01-01|url=https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/B9780128128732000078|work=Asian Noodle Manufacturing|pages=125–149|editor-last=Hou|editor-first=Gary G.|publisher=Woodhead Publishing|language=en|isbn=978-0-12-812873-2|access-date=2021-12-05|trans-title=Kabanata 7 - Mga pansit na walang gluten}}</ref> Binubuo ito ng humigit-kumulang 20–50% protina ng kabuuang tuyong timbang, kung saan ang globulin (60%) at [[albumin]] (25%) ang mga pangunahing protinang imbakan (tingnan ang talahanayan). Ang munggo ay itinuturing na isang mahalagang pinagkukunan ng [[protina]] sa diyeta. Mas mataas pa ang proteolitikong paghahati ng mga protinang ito habang sumisibol. Ang mga karbohidrata ng munggo ay madaling matunaw, na nagdudulot ng mas kaunting [[kabag]] sa mga tao kumpara sa iba pang mga legumbre. Ang mga buto at usbong ng munggo ay may mas mababang [[kaloriya]] kumpara sa iba pang mga sereales, na ginagawa itong mas mainam na pagpipilian para sa mga taong may [[Labis na katabaan|labis na timbang]] at may [[diyabetes]].<ref name="Ganesan 11–33">{{Cite journal |last1=Ganesan |first1=Kumar |last2=Xu |first2=Baojun |date=2018-03-01 |title=A critical review on phytochemical profile and health promoting effects of mung bean (Vigna radiata) |journal=Food Science and Human Wellness |language=en |volume=7 |issue=1 |pages=11–33 |doi=10.1016/j.fshw.2017.11.002 |issn=2213-4530 |s2cid=90156426 |doi-access=free|trans-title=Isang kritikal na pagsusuri sa pitokimikong perpil at mga epekto ng munggo (Vigna radiata) sa kalusugan.}}</ref> === Pagluluto === Ang buong nilutong munggo ay karaniwang inihahanda mula sa pinatuyong munggo sa pamamagitan ng pagpapakulo hanggang lumambot. Ang munggo ay may mapusyaw na dilaw na kulay kapag tinanggal ang balat nito.<ref name="brief" /> Ang palamang munggo ay maaaring gawin sa pamamagitan ng pagtatanggal ng balat, pagluluto, at pagdurog ng mga buto hanggang maging isang tuyong palaman.<ref name="brief" /> ==== Timog-silangang Asya ==== Sa Pilipinas, ang ginisang munggo, na kilala rin bilang munggo gisado o balatong, ay isang malasang putahe na gawa sa buong munggo na may hipon o isda. Karaniwan itong inihahain tuwing mga Biyernes ng [[Kuwaresma]], kung kailan ang karamihan sa mga [[Simbahang Katolika sa Pilipinas|Katolikong]] Pilipino ay umiiwas sa pagkain ng karne. Ang mga baryasyon ng ginisang munggo ay maaari ring gawin gamit ang manok o baboy.<ref>{{cite web |title=Ginisang Munggo |url=http://www.filipinochow.com/ginisang-munggo/ |website=Filipino Chow |access-date=19 Abril 2019|date=2018-04-07 }}</ref><ref name="Ginisang Munggo (Sauteed Mung Beans) and a Bunch of Awards">{{cite web|url=http://www.pinaycookingcorner.com/2011/06/ginisang-monggo-sauted-mung-beans-and.html|title=Ginisang Munggo (Sauteed Mung Beans) and a Bunch of Awards}}</ref><ref>{{cite web |title=Ginisang Munggo at Tinapa |url=https://www.kawalingpinoy.com/ginisang-munggo-at-tinapa/ |website=Kawaling Pinoy |access-date=19 Abril 2019|date=2017-06-26 }}</ref> Ginagamit din ang munggo sa panghimagas na Pilipino na ginataang munggo (kilala rin bilang balatong), isang lugaw na gawa sa bigas na may [[gata]] at [[asukal]], at pinalalasahan ng dahon ng pandan o [[banilya]].<ref>{{cite web |title=Ginataang Munggo |url=https://www.kawalingpinoy.com/ginataang-munggo/ |website=Kawaling Pinoy |date=9 Abril 2019 |access-date=19 Abril 2019}}</ref><ref>{{cite web |title=Lelot Balatong |url=https://www.angsarap.net/2013/05/22/lelot-balatong/ |website=Ang Sarap |date=22 Mayo 2013 |access-date=21 Abril 2019}}</ref> == Mga sanggunian == {{reflist}} [[Kategorya:Pagkain]] [[Kategorya:Gulay]] [[Kategorya:Fabaceae]] [[Kategorya:Buto]] [[Kategorya:Halaman]] [[Kategorya:Baging]] tdbs6o7g37d4vrh1phfst8nq5xglmfy 0 46861 2200680 2200543 2026-04-02T04:51:14Z JWilz12345 77302 iwinasto ang nakaligtaan kong ayusin. https://kwfdiksiyonaryo.ph/?query=s%C3%A1mot-sar%C3%AC: hindi "samo at sari" kundi "samot sari" ang root word ng samot-sari 2200680 wikitext text/x-wiki [[Talaksan:Dust storm approaching Stratford, Texas.jpg|200px|thumb|Isang bagyo ng mga alikabok na bumalot sa mga kabahayan sa [[Texas]], [[Estados Unidos]] noong 1935.]] Ang '''alikabok'''<ref name=JETE>{{cite-JETE|Alikabok}}</ref><ref name=FEEF2>{{cite-FEEF2|Alikabok}}</ref> ([[wikang Ingles|Ingles]]: ''dust'') ay mga maliliit ngunit buong mga bahagi ng dumi (Ingles: ''particle''<ref name=FEEF2/>) na matatagpuan sa kapaligiran. Tinatawag din itong '''abok''', '''gabok''', o '''alabok''' (o pinong lupa). Sa Daigdig, kalimitang binubuo ito ng mga dumi sa [[atmospera]] na mula sa samot-saring mga pinanggagalingan tulad ng [[lupa]] na iniangat ng hangin (isang [[Mga prosesong aeolian|prosesong ''aeolian'']]), mga pagputok ng bulkan, at [[polusyon]]. Binubuo ng humigit-kumulang 20-50% [[libag]] ang alikabok sa mga kabahayan.<ref>{{Cite book|last=van Bronswijk|first=J. E. M. H.|title=House Dust Biology for Allergists, Acarologists and Mycologists|year=1981|isbn=978-90-275-3501-6|page=37|publisher=J. Bronswijk |oclc=9757081}}</ref> Binubuo naman ng pailan-ilang mga [[mawo]] ng halaman, mga [[buhok]] ng tao, [[balahibo]] ng hayop, mga himaymay ng [[tela]], mga himaymay ng [[papel]], mga [[mineral]] mula sa lupa, mga dumi mula sa nasunog na [[taeng-bituin]], at marami pang mga materyal mula sa pampook na kapaligiran ang nalalabing bahagdan ng mga alikabok sa bahay, pati na iyong nasa mga bayan at gusali.<ref name="hesskosa">{{cite book|last=Hess-Kosa|first=Kathleen|title=Indoor air quality: sampling methodologies|publisher=[[CRC Press]]|year=2002|isbn=978-1-56670-539-4|location=[[Boca Raton, Florida]]|page=216|oclc=634141112}}</ref> == Mga sanggunian == {{reflist}} [[Kategorya:Kalikasan]] [[Kategorya:Kalinisan]] {{stub}} le550yaryc3foiuldwxnhasesxa4ucb 0 60819 2200731 2171773 2026-04-02T09:07:36Z Carl DR 1995 96369 2200731 wikitext text/x-wiki {{Infobox Political post | post = Pangulo | body = Senado ng Pilipinas | flag = | flagsize = | flagborder = | flagcaption = | insignia = Sagisag ng Senado ng Pilipinas.png | insigniasize = 125px | insigniacaption = [[Sagisag ng Senado ng Pilipinas]] | image = Tito Sotto III (cropped).jpg | imagesize = 220px | incumbent = [[Vicente Sotto III]] | incumbentsince = Septyembre 8, 2025 | style = G. Pangulo<br><small>(Habang namumuno sa Senado)</small><br>Kagalang-galang<br><small>(Pormal)</small> |appointer = Inihalal ng [[Senado ng Pilipinas]] |termlength = |formation = Ika-16 ng Oktubre, 1916 |succession = Pangalawa sa [[Pampanguluhang hanay ng paghalili ng Pilipinas|Pampanguluhang Hanay ng Paghalili]] |inaugural = [[Manuel L. Quezon]] |website = [http://www.senate.gov.ph/senators/roll.htm Senado] }} {{Politika ng Pilipinas}} Ang '''Pangulo ng Senado ng Pilipinas''' ([[Wikang Ingles|Inggles]]: ''President of the Senate of the Philippines'') ay ang tagapangulo ng [[Senado ng Pilipinas]] at siya ring pinakamataas ng opisyal ng naturang kapulungan. Kasunod ng [[Pangulo ng Pilipinas|Pangulo]] at [[Pangalawang pangulo ng Pilipinas|Pangalawang Pangulo]] ang Pangulo ng Senado ang ikatlong pinakamataas na opisyal ng [[Pilipinas]], at itinatadhanang gumanap bilang Pangulo ng bansa sa panahong wala pang napipili o naging marapat na Pangulo o Pangalawang Pangulo, o sakaling sila ay kapwa mamatay o pamalagiang mabalda.<ref>{{cite web| title = Sek. 7, Art. VII, 1987 Konstitusyon ng Pilipinas| url = http://www.officialgazette.gov.ph/constitutions/ang-konstitusyon-ng-republika-ng-pilipinas-1987| accessdate = 10 Hulyo 2017| publisher = GOV.PH| archive-date = 8 Hulyo 2017| archive-url = https://web.archive.org/web/20170708065015/http://www.officialgazette.gov.ph/constitutions/ang-konstitusyon-ng-republika-ng-pilipinas-1987/| url-status = dead}}</ref> Batay sa mga Alituntunin ng Senado, ang Pangulo ng Senado gaya ng iba pa nitong opisyal—[[Pangulo ng Senado Pro Tempore ng Pilipinas|Pangulo ng Senado Pro Tempore]], Kalihim, at Sergeant-at-Arms—ay kailangang ihalal ng mayorya ng kabuoang bilang ng Senado na nangangahulugang dapat maihalal nang may 13 boto man lang,<ref>{{cite web|url=https://www.senate.gov.ph/about/Rules%20of%20the%20Senate.pdf|title=Sec. 2, Rules of the Senate of the Philippines | publisher = [[Senate of the Philippines]]| language = Ingles| accessdate = 10 Hulyo 2017}}</ref> at di-gaya ng Kalihim at Sergeant-at-Arms ng Senado, ang Pangulo ng Senado ay karaniwang isa sa mga kasapi nito o ay isa ring senador, bagaman hindi ito tuwirang itinatakda sa [[Saligang-batas ng Pilipinas|saligang-batas]].<ref>{{cite web| title = Sek. 16, Art. VI, 1987 Konstitusyon ng Pilipinas| url = http://www.officialgazette.gov.ph/constitutions/ang-konstitusyon-ng-republika-ng-pilipinas-1987| accessdate = 10 Hulyo 2017| publisher = GOV.PH| archive-date = 8 Hulyo 2017| archive-url = https://web.archive.org/web/20170708065015/http://www.officialgazette.gov.ph/constitutions/ang-konstitusyon-ng-republika-ng-pilipinas-1987/| url-status = dead}}</ref> Ang kasalukuyang Pangulo ng Senado ay si [[Vicente Sotto III]], na nahalal noong 8 Septyembre 2025, sa pagpapatuloy ng [[Ika-20 Kongreso ng Pilipinas|Ika-20 Kongreso]]. ==Tala ng mga naging Pangulo ng Senado== Itinatag ang Senado ay nabuo noong 1916 sa pagbabago ng [[Komisyon ng Pilipinas]]. Ang Senado at ang Mababang Kapulungan ang bumubuo sa lehislatura ng [[Pilipinas]]. Lahat ng Senador mula 1941 ay inihahalal [[at-large]], na ang buong [[Pilipinas]] ay magkakasamang bumubuto. <div style="-moz-column-count:3; -webkit-column-count:3; column-count:3; text-align:left; padding:0.2em;"> {{legend|#D3D3D3|No party affiliation|border=1px solid #AAAAAA}} {{legend|#98fb98|[[Partido Nacionalista (Pilipinas)|Nacionalista]]|border=1px solid #AAAAAA}} {{legend|#f0e68c|[[Partido Liberal (Pilipinas)|Liberal]]|border=1px solid #AAAAAA}} {{legend|#F08080|[[Kilusang Bagong Lipunan]]|border=1px solid #AAAAAA}} {{legend|#ffd700|[[Laban ng Demokratikong Pilipino]]|border=1px solid #AAAAAA}} {{legend|#4AA02C|[[Nationalist People's Coalition]]|border=1px solid #AAAAAA}} {{legend|#ffa500|[[Partido ng Masang Pilipino]]|border=1px solid #AAAAAA}} {{legend|#FFA07A|[[Partido Demokratiko Pilipino-Lakas ng Bayan]]|border=1px solid #AAAAAA}} </div> {| class="wikitable" style="text-align:center" ! Bilang ! colspan=2|Pangalan Pangulo ng Senado ! Partido ! Lehislatibo ! Simula ng serbisyo ! Katapusan ng serbisyo ! Panahon |- |rowspan=7|1 |rowspan=7 style="background:#98fb98"| |rowspan=7| [[Manuel L. Quezon]] |rowspan=7| [[Nacionalista Party|NP]] |[[Ika-4 na Lehislatura ng Pilipinas|Ika-4 na LP]] |1916 |1919 |rowspan=7| Batas ni Jones |- |[[Ika-5 Lehislatura ng Pilipinas|Ika-5 LP]] |1919 |1922 |- |[[Ika-6 na Lehislatura ng Pilipinas|Ika-6 na LP]] |1922 |1925 |- |[[Ika-7 Lehislatura ng Pilipinas|Ika-7 LP]] |1925 |1928 |- |[[Ika-8 Lehislatura ng Pilipinas|Ika-8 LP]] |1928 |1931 |- |[[Ika-9 na Lehislatura ng Pilipinas|Ika-9 na LP]] |1931 |1934 |- |[[Ika-10 Lehislatura ng Pilipinas|Ika-10 LP]] |1934 |1935 |- |colspan=7 align=left| *Ang Senado at ang mababang kapulungan ay pinagsama sa unikameral [[Pambansang Asambleya ng Pilipinas]] noong 1935 panahon nang Komonwelt. Napalitan ito nang bikameral Komenwelt Kongreso (KK) noong 1945. *Para sa pinuno ng Pambansang Asambleya, tignan ang [[Speaker of the Philippine House of Representatives#List of Presiding Officers|Ispiker ng Pambansang Asambleya]]. |rowspan=3| [[Komenwelt ng Pilipinas|Komonwelt]] |- |2 | style="background:#98fb98"| |[[Manuel Roxas]] |[[Nacionalista Party|NP-Liberal Wing]] | [[Ika-1 Komenwelt ng Pilipinas|Ika-1 KK]] | 9 Hulyo 1945 | 30 Disyembre 1946 |- |rowspan=2|3 |rowspan=2 style="background:#f0e68c"| |rowspan=2|[[Jose Avelino]] |rowspan=3| [[Liberal Party (Philippines)|LP]] | [[1st Congress of the Philippines|Ika-1 KP]] | 25 Mayo 1946 | 4 Hulyo 1946 |- |rowspan=2| [[Ika-1 Kongreso ng Pilipinas|Ika-1 KP]] | 5 Hulyo 1946 | 21 Pebrero 1949 | rowspan=15| [[Ikatlong Republika ng Pilipinas]] |- |rowspan=2|4 |rowspan=2 style="background:#f0e68c"| |rowspan=2| [[Mariano Jesús Cuenco]] | 21 Pebrero 1949 | 30 Disyembre 1949 |- |rowspan=2| [[Liberal Party (Philippines)|LP]] |rowspan=6| [[Ika-2 Kongreso ng Pilipinas|Ika-2 KP]] | 30 Disyembre 1949 | 5 Marso 1952 |- |5 |style="background:#f0e68c"| |[[Quintin Paredes]] | 5 Marso 1952 | 17 Abril 1952 |- |6 |style="background:#98fb98"| |[[Camilo Osías]] (panahon ika-1) |rowspan=7| [[Nacionalista Party|NP]] | 17 Abril 1952 | 30 Abril 1952 |- |7 |style="background:#98fb98"| |[[Eulogio Rodriguez]] (panahon ika-1) | 30 Abril 1952 | 17 Abril 1953 |- |8 |style="background:#98fb98"| |[[Camilo Osias]] (panahon ika-2) | 30 Abril 1953 | 20 Mayo 1953 |- |9 |style="background:#98fb98"| |[[Jose Zulueta]] | 20 Mayo 1953 | 30 Disyembre 1953 |- |rowspan=3|10 |rowspan=3 style="background:#98fb98"| |rowspan=3|[[Eulogio Rodriguez]] (panahon ika-2) | [[Ika-3 Kongreso ng Pilipinas|Ika-3 KP]] | 25 Enero 1954 | 30 Disyembre 1957 |- | [[Ika-4 na Kongreso ng Pilipinas|Ika-4 na KP]] | 27 Enero 1958 | 30 Disyembre 1961 |- | rowspan=2| [[Ika-5 Kongreso ng Pilipinas|Ika-5 KP]] | 22 Enero 1957 | 5 Abril 1963 |- |11 | style="background:#f0e68c"| |[[Ferdinand Marcos|Ferdinand E. Marcos]] |[[Liberal Party (Philippines)|LP]] | 5 Abril 1963 | 30 Disyembre 1965 |- |12 | style="background:#98fb98"| | [[Arturo Tolentino|Arturo M. Tolentino]] | rowspan=3| [[Nacionalista Party|NP]] | rowspan=2| [[Ika-6 na Kongreso ng Pilipinas|Ika-6 na KP]] | 17 Enero 1966 | 26 Enero 1967 |- |rowspan=2|13 |rowspan=2 style="background:#98fb98"| |rowspan=2| [[Gil Puyat]] | 26 Enero 1967 | 30 Disyembre 1969 |- | [[Ika-7 Kongreso ng Pilipinas|Ika-7 KP]] | 26 Enero 1970 | 23 Setyembre 1972 |- |colspan=7 align=left| *Ang gawaing panglehislatura ng Kongreso ay napunta sa [[Pangulo ng Pilipinas|Pangulo]] mula 1972 hanggang 1978 nang ang unikameral [[Batasang Pambansa]] ay nabuo noong ikaapat na republika. *For leaders of the Batasang Pambansa, see [[Speaker of the Philippine House of Representatives#List of Speakers of the Batasang Pambansa|Ispiker ng Batasang Pambansa]]. *Pagkatapos nang [[Rebolusyon ng ESDA 1986]], ang pangulo ang humahawak sa kapangayarihang panglehislatura hanggang sa manumbalik ang bikameral kongreso na pwede nang mahalal sa posisyon. | [[Ikaapat na Republika ng Pilipinas]] |- |14 | style="background:#f0e68c"| | [[Jovito Salonga]] | [[Liberal Party (Philippines)|LP]] |rowspan=2| [[Ika-8 Kongreso ng Pilipinas|Ika-8 KP]] | 27 Hulyo 1987 | 18 Enero 1992 |rowspan=26|[[Ikalimang Republika ng Pilipinas]] |- |rowspan=2|15 |rowspan=2 style="background:#ffd700"| |rowspan=2| [[Neptali Gonzales]] (panahon ika-1) |rowspan=5| [[Laban ng Demokratikong Pilipino|LDP]] | 18 Enero 1987 | 30 Hunyo 1992 |- |rowspan=2|[[Ika-9 na Kongreso ng Pilipinas|Ika-9 na KP]] | 27 Hunyo 1992 | 18 Enero 1993 |- |rowspan=2|16 |rowspan=2 style="background:#ffd700"| |rowspan=2| [[Edgardo Angara]] | 18 Enero 1993 | 30 Hunyo 1995 |- |rowspan=4|[[Ika-10 Kongreso ng Pilipinas|Ika-10 KP]] | 24 Hulyo 1995 | 28 Agosto 1995 |- |17 |style="background:#ffd700"| |[[Neptali Gonzales]] (panahon ika-2) | 29 Agosto 1995 | 10 Oktubre 1996 |- |18 |style="background:#4AA02C"| |[[Ernesto Maceda]] |[[Nationalist People's Coalition|NPC]] | 10 Oktubre 1996 | 26 Enero 1998 |- |19 |style="background:#ffd700"| |[[Neptali Gonzales]] (panahon ika-3) |rowspan=2|[[Laban ng Demokratikong Pilipino|LDP]] | 26 Enero 1998 | 30 Hunyo 1998 |- |20 |style="background:#ffd700"| |[[Marcelo Fernan]] |rowspan=4|[[Ika-11 Kongreso ng Pilipinas|Ika-11 KP]] | 27 Hulyo 1998 | 28 Hunyo 1999 |- |21 |style="background:#ffa500"| |[[Blas Ople]] |rowspan=2|[[Laban ng Makabayang Masang Pilipino|LAMMP]] | 29 Hunyo 1999 | 12 Abril 2000 |- |22 |style="background:#ffa500"| |[[Franklin Drilon]] (panahon ika-1) | 12 Abril 2000 | 13 Nobyembre 2000 |- |rowspan=2|23 |rowspan=2 style="background:#FFA07A"| |rowspan=2|[[Aquilino Pimentel]] |rowspan=2|[[Partido Demokratiko Pilipino-Lakas ng Bayan|PDP-LABAN]] | 13 Nobyembre 2000 | 30 Hunyo 2001 |- |rowspan=2|[[Ika-12 Kongreso ng Pilipinas|Ika-12 KP]] | 23 Hulyo 2001 | 23 Hulyo 2004 |- |rowspan=2|24 |rowspan=2 style="background:#f0e68c"| |rowspan=2| [[Franklin Drilon]] (panahon ika-2) |rowspan=2| [[Liberal Party (Philippines)|LP]] | 23 Hulyo 2004 | 30 Hunyo 2004 |- |rowspan=2|[[Ika-13 Kongreso ng Pilipinas|Ika-13 KP]] | 24 Hulyo 2004 | 24 Hulyo 2006 |- |rowspan=2|25 |rowspan=2 style="background:#98fb98"| |rowspan=2| [[Manny Villar]] |rowspan=2|[[Nacionalista Party|NP]] | 24 Hulyo 2006 | 30 Hunyo 2007 |- |rowspan=2|[[Ika-14 na Kongreso ng Pilipinas|Ika-14 na KP]] | 23 Hulyo 2007 | 17 Nobyembre 2008 |- |rowspan=2|26 |rowspan=2 style="background:#ffa500"| |rowspan=2|[[Juan Ponce Enrile]] |rowspan=2|[[Partido ng Masang Pilipino|PMP]] | 17 Nobyembre 2008 | 26 Hulyo 2010 |- |[[Ika-15 Kongreso ng Pilipinas|Ika-15 KP]] | 26 Hulyo 2010 | 5 Hunyo 2013 |- |27 | style="background:#f0e686"| | [[Franklin Drilon]] (panahon ika-3) | [[Liberal Party (Philippines)| LP]] |[[Ika-16 Kongreso ng Pilipinas|Ika-16 na KP]] | 5 Hunyo 2013 | 30 Hunyo 2016 |- |28 | style="background:#FFA07A"| | [[Aquilino Pimentel III]] | [[Partido Demokratiko Pilipino-Lakas ng Bayan|PDP-LABAN]] | rowspan=2|[[Ika-17 Kongreso sa Pilipinas|Ika-17 KP]] | 25 Hulyo 2016 | 21 May 2018 |- | rowspan=2|29 | rowspan=2 style="background:#4AA02C| | rowspan=2|[[Vicente Sotto III]] | rowspan=2|[[Nationalist People's Coalition|NPC]] | 21 Mayo 2018 | 4 Hunyo 2019 |- |[[Ika-18 Kongreso sa Pilipinas|Ika-18 KP]] | 4 Hunyo 2019 | 25 Hulyo 2022 |- |30 | style="background:#D3D3D3| | [[Juan Miguel Zubiri]] | Independyente | rowspan=2|[[Ika-19 Kongreso sa Pilipinas|Ika-19 KP]] | 25 Hulyo 2022 | 20 Mayo 2024 |- |31 | rowspan=2 style="background:#4AA02C| | [[Francis Escudero]] | rowspan=2|[[Nationalist People's Coalition|NPC]] | 20 Mayo 2024 | 8 Setyembre 2025 |- |32 | [[Vicente Sotto III]] | [[Ika-20 Kongreso sa Pilipinas|Ika-20 KP]] | 8 Setyembre 2025 | kasalukuyan |} ==Timeline== <timeline> ImageSize = width:800 height:auto barincrement:13 PlotArea = top:10 bottom:60 right:130 left:20 AlignBars = late DateFormat = mm/dd/yyyy Period = from:01/01/1916 till:06/30/2022 TimeAxis = orientation:horizontal ScaleMajor = unit:year increment:10 start:1920 Colors = id:Vacant value:black id:None value:black id:abolished value:black id:NP value:drabgreen legend:Nacionalista id:LP value:dullyellow legend:Liberal id:UNIDO value:blue legend:LDP id:PDP value:yelloworange legend:PDP-Laban id:LAMMP value:orange legend:LAMMP/PMP id:NPC value:green legend:NPC id:Ind value:gray(0.9) legend:Independent id:linemark value:gray(0.8) id:linemark2 value:gray(0.9) Legend = columns:1 left:120 top:25 columnwidth:200 BarData = barset:sen barset:Marcos barset:sen2 barset:Drilon barset:sen3 PlotData= width:5 align:left fontsize:S shift:(5,-4) anchor:till barset:sen from:10/16/1916 till:03/04/1935 text:"Manuel Quezon" color:NP from:03/04/1935 till:07/09/1945 text:"Abolished" color:abolished from:07/09/1945 till:12/30/1946 text:"Manuel Roxas" color:NP from:05/25/1946 till:02/21/1949 text:"Jose Avelino" color:LP from:02/21/1949 till:12/30/1951 text:"Mariano Cuenco" color:LP from:03/05/1952 till:04/17/1952 text:"Quentin Paredes" color:LP from:04/17/1952 till:04/30/1952 text:"Camilo Osias" color:NP from:04/30/1952 till:04/17/1953 text:"Eulogio Rodriguez" color:NP from:04/30/1953 till:05/20/1953 text:"Camilo Osias" color:LP from:05/20/1953 till:12/30/1953 text:"Jose Zulueta" color:LP from:01/25/1954 till:04/03/1963 text:"Eulogio Rodriguez" color:NP barset:Marcos from:04/03/1963 till:04/01/1964 color:LP barset:break from:04/01/1964 till:12/30/1965 color:NP text:"Ferdinand Marcos" barset:sen2 from:01/17/1966 till:01/26/1967 text:"Arturo Tolentino" color:NP from:01/26/1967 till:11/23/1972 text:"Gil Puyat" color:NP from:11/23/1972 till:07/27/1987 text:"Abolished" color:abolished from:07/27/1987 till:01/18/1992 text:"Jovito Salonga" color:LP from:01/18/1992 till:01/18/1993 text:"Neptali Gonzales" color:UNIDO from:01/18/1993 till:08/28/1995 text:"Edgardo Angara" color:UNIDO from:08/29/1995 till:10/10/1996 text:"Neptali Gonzales" color:UNIDO from:10/10/1996 till:01/28/1998 text:"Ernesto Maceda" color:NPC from:01/26/1998 till:06/30/1998 text:"Neptali Gonzales" color:UNIDO from:07/27/1998 till:06/28/1999 text:"Marcelo Fernan" color:UNIDO from:06/29/1999 till:04/12/2000 text:"Blas Ople" color:LAMMP from:04/12/2000 till:11/13/2000 text:"Franklin Drilon" color:LAMMP from:11/13/2000 till:07/23/2001 text:"Aquilino Pimentel Jr." color:PDP barset:Drilon from:07/23/2001 till:07/24/2003 color:Ind barset:break from:07/24/2003 till:07/24/2006 color:LP text:"Franklin Drilon" barset:sen3 from:07/24/2006 till:11/17/2008 text:"Manny Villar" color:NP from:11/17/2008 till:06/05/2013 text:"Juan Ponce Enrile" color:LAMMP from:06/05/2013 till:07/22/2013 text:"Jinggoy Estrada" color:LAMMP from:07/22/2013 till:06/30/2016 text:"Franklin Drilon" color:LP from:07/22/2016 till:05/21/2018 text:"Aquilino Pimentel III" color:PDP from:05/21/2018 till:12/31/2018 text:" Vicente Sotto III" color:NPC </timeline> ==Tingnan din== *[[Politika sa Pilipinas]] *[[Senado ng Pilipinas]] *[[Mga pinuno ng Floor sa Senado ng Pilipinas]] *[[Pro-Tempore ng Pangulo ng Senado ng Pilipinas]] *[[Pinuno ng Mayorya sa Senado ng Pilipinas]] *[[Pinuno ng Minorya sa Senado ng Pilipinas]] ==Mga sanggunian== {{Reflist}} ==Mga panlabas na kawil== *[http://www.senate.gov.ph/senators/senlist.htm Tala ng mga Senador ng Pilipinas] *[http://www.senate.gov.ph/senators/roll.htm Tala ng mga Pangulo ng Senado] *[http://www.senate.gov.ph Senate of the Philippines] {{Pangulo ng Senado ng Pilipinas}} {{Senado ng Pilipinas}} [[Kategorya:Senado ng Pilipinas]] [[Kategorya:Pangulo ng Senado ng Pilipinas]] 4pgljpnenashr7lusqv16phtm602aut 2200734 2200731 2026-04-02T09:30:03Z ~2026-20334-21 160586 2200734 wikitext text/x-wiki {{Infobox Political post | post = Pangulo | body = Senado ng Pilipinas | flag = | flagsize = | flagborder = | flagcaption = | insignia = Sagisag ng Senado ng Pilipinas.png | insigniasize = 125px | insigniacaption = [[Sagisag ng Senado ng Pilipinas]] | image = Tito Sotto III (cropped).jpg | imagesize = 220px | incumbent = [[Vicente Sotto III]] | incumbentsince = Septyembre 8, 2025 | style = G. Pangulo<br><small>(Habang namumuno sa Senado)</small><br>Kagalang-galang<br><small>(Pormal)</small> |appointer = Inihalal ng [[Senado ng Pilipinas]] |termlength = |formation = Ika-16 ng Oktubre, 1916 |succession = Pangalawa sa [[Pampanguluhang hanay ng paghalili ng Pilipinas|Pampanguluhang Hanay ng Paghalili]] |inaugural = [[Manuel L. Quezon]] |website = [http://www.senate.gov.ph/senators/roll.htm Senado] }} {{Politika ng Pilipinas}} Ang '''Pangulo ng Senado ng Pilipinas''' ([[Wikang Ingles|Inggles]]: ''President of the Senate of the Philippines'') ay ang tagapangulo ng [[Senado ng Pilipinas]] at siya ring pinakamataas ng opisyal ng naturang kapulungan. Kasunod ng [[Pangulo ng Pilipinas|Pangulo]] at [[Pangalawang pangulo ng Pilipinas|Pangalawang Pangulo]] ang Pangulo ng Senado ang ikatlong pinakamataas na opisyal ng [[Pilipinas]], at itinatadhanang gumanap bilang Pangulo ng bansa sa panahong wala pang napipili o naging marapat na Pangulo o Pangalawang Pangulo, o sakaling sila ay kapwa mamatay o pamalagiang mabalda.<ref>{{cite web| title = Sek. 7, Art. VII, 1987 Konstitusyon ng Pilipinas| url = http://www.officialgazette.gov.ph/constitutions/ang-konstitusyon-ng-republika-ng-pilipinas-1987| accessdate = 10 Hulyo 2017| publisher = GOV.PH| archive-date = 8 Hulyo 2017| archive-url = https://web.archive.org/web/20170708065015/http://www.officialgazette.gov.ph/constitutions/ang-konstitusyon-ng-republika-ng-pilipinas-1987/| url-status = dead}}</ref> Batay sa mga Alituntunin ng Senado, ang Pangulo ng Senado gaya ng iba pa nitong opisyal—[[Pangulo ng Senado Pro Tempore ng Pilipinas|Pangulo ng Senado Pro Tempore]], Kalihim, at Sergeant-at-Arms—ay kailangang ihalal ng mayorya ng kabuoang bilang ng Senado na nangangahulugang dapat maihalal nang may 13 boto man lang,<ref>{{cite web|url=https://www.senate.gov.ph/about/Rules%20of%20the%20Senate.pdf|title=Sec. 2, Rules of the Senate of the Philippines | publisher = [[Senate of the Philippines]]| language = Ingles| accessdate = 10 Hulyo 2017}}</ref> at di-gaya ng Kalihim at Sergeant-at-Arms ng Senado, ang Pangulo ng Senado ay karaniwang isa sa mga kasapi nito o ay isa ring senador, bagaman hindi ito tuwirang itinatakda sa [[Saligang-batas ng Pilipinas|saligang-batas]].<ref>{{cite web| title = Sek. 16, Art. VI, 1987 Konstitusyon ng Pilipinas| url = http://www.officialgazette.gov.ph/constitutions/ang-konstitusyon-ng-republika-ng-pilipinas-1987| accessdate = 10 Hulyo 2017| publisher = GOV.PH| archive-date = 8 Hulyo 2017| archive-url = https://web.archive.org/web/20170708065015/http://www.officialgazette.gov.ph/constitutions/ang-konstitusyon-ng-republika-ng-pilipinas-1987/| url-status = dead}}</ref> Ang kasalukuyang Pangulo ng Senado ay si [[Vicente Sotto III]], na nahalal noong 8 Setyembre 2025, sa pagpapatuloy ng [[Ika-20 Kongreso ng Pilipinas|Ika-20 Kongreso]]. ==Tala ng mga naging Pangulo ng Senado== Itinatag ang Senado ay nabuo noong 1916 sa pagbabago ng [[Komisyon ng Pilipinas]]. Ang Senado at ang Mababang Kapulungan ang bumubuo sa lehislatura ng [[Pilipinas]]. Lahat ng Senador mula 1941 ay inihahalal [[at-large]], na ang buong [[Pilipinas]] ay magkakasamang bumubuto. <div style="-moz-column-count:3; -webkit-column-count:3; column-count:3; text-align:left; padding:0.2em;"> {{legend|#D3D3D3|No party affiliation|border=1px solid #AAAAAA}} {{legend|#98fb98|[[Partido Nacionalista (Pilipinas)|Nacionalista]]|border=1px solid #AAAAAA}} {{legend|#f0e68c|[[Partido Liberal (Pilipinas)|Liberal]]|border=1px solid #AAAAAA}} {{legend|#F08080|[[Kilusang Bagong Lipunan]]|border=1px solid #AAAAAA}} {{legend|#ffd700|[[Laban ng Demokratikong Pilipino]]|border=1px solid #AAAAAA}} {{legend|#4AA02C|[[Nationalist People's Coalition]]|border=1px solid #AAAAAA}} {{legend|#ffa500|[[Partido ng Masang Pilipino]]|border=1px solid #AAAAAA}} {{legend|#FFA07A|[[Partido Demokratiko Pilipino-Lakas ng Bayan]]|border=1px solid #AAAAAA}} </div> {| class="wikitable" style="text-align:center" ! Bilang ! colspan=2|Pangalan Pangulo ng Senado ! Partido ! Lehislatibo ! Simula ng serbisyo ! Katapusan ng serbisyo ! Panahon |- |rowspan=7|1 |rowspan=7 style="background:#98fb98"| |rowspan=7| [[Manuel L. Quezon]] |rowspan=7| [[Nacionalista Party|NP]] |[[Ika-4 na Lehislatura ng Pilipinas|Ika-4 na LP]] |1916 |1919 |rowspan=7| Batas ni Jones |- |[[Ika-5 Lehislatura ng Pilipinas|Ika-5 LP]] |1919 |1922 |- |[[Ika-6 na Lehislatura ng Pilipinas|Ika-6 na LP]] |1922 |1925 |- |[[Ika-7 Lehislatura ng Pilipinas|Ika-7 LP]] |1925 |1928 |- |[[Ika-8 Lehislatura ng Pilipinas|Ika-8 LP]] |1928 |1931 |- |[[Ika-9 na Lehislatura ng Pilipinas|Ika-9 na LP]] |1931 |1934 |- |[[Ika-10 Lehislatura ng Pilipinas|Ika-10 LP]] |1934 |1935 |- |colspan=7 align=left| *Ang Senado at ang mababang kapulungan ay pinagsama sa unikameral [[Pambansang Asambleya ng Pilipinas]] noong 1935 panahon nang Komonwelt. Napalitan ito nang bikameral Komenwelt Kongreso (KK) noong 1945. *Para sa pinuno ng Pambansang Asambleya, tignan ang [[Speaker of the Philippine House of Representatives#List of Presiding Officers|Ispiker ng Pambansang Asambleya]]. |rowspan=3| [[Komenwelt ng Pilipinas|Komonwelt]] |- |2 | style="background:#98fb98"| |[[Manuel Roxas]] |[[Nacionalista Party|NP-Liberal Wing]] | [[Ika-1 Komenwelt ng Pilipinas|Ika-1 KK]] | 9 Hulyo 1945 | 30 Disyembre 1946 |- |rowspan=2|3 |rowspan=2 style="background:#f0e68c"| |rowspan=2|[[Jose Avelino]] |rowspan=3| [[Liberal Party (Philippines)|LP]] | [[1st Congress of the Philippines|Ika-1 KP]] | 25 Mayo 1946 | 4 Hulyo 1946 |- |rowspan=2| [[Ika-1 Kongreso ng Pilipinas|Ika-1 KP]] | 5 Hulyo 1946 | 21 Pebrero 1949 | rowspan=15| [[Ikatlong Republika ng Pilipinas]] |- |rowspan=2|4 |rowspan=2 style="background:#f0e68c"| |rowspan=2| [[Mariano Jesús Cuenco]] | 21 Pebrero 1949 | 30 Disyembre 1949 |- |rowspan=2| [[Liberal Party (Philippines)|LP]] |rowspan=6| [[Ika-2 Kongreso ng Pilipinas|Ika-2 KP]] | 30 Disyembre 1949 | 5 Marso 1952 |- |5 |style="background:#f0e68c"| |[[Quintin Paredes]] | 5 Marso 1952 | 17 Abril 1952 |- |6 |style="background:#98fb98"| |[[Camilo Osías]] (panahon ika-1) |rowspan=7| [[Nacionalista Party|NP]] | 17 Abril 1952 | 30 Abril 1952 |- |7 |style="background:#98fb98"| |[[Eulogio Rodriguez]] (panahon ika-1) | 30 Abril 1952 | 17 Abril 1953 |- |8 |style="background:#98fb98"| |[[Camilo Osias]] (panahon ika-2) | 30 Abril 1953 | 20 Mayo 1953 |- |9 |style="background:#98fb98"| |[[Jose Zulueta]] | 20 Mayo 1953 | 30 Disyembre 1953 |- |rowspan=3|10 |rowspan=3 style="background:#98fb98"| |rowspan=3|[[Eulogio Rodriguez]] (panahon ika-2) | [[Ika-3 Kongreso ng Pilipinas|Ika-3 KP]] | 25 Enero 1954 | 30 Disyembre 1957 |- | [[Ika-4 na Kongreso ng Pilipinas|Ika-4 na KP]] | 27 Enero 1958 | 30 Disyembre 1961 |- | rowspan=2| [[Ika-5 Kongreso ng Pilipinas|Ika-5 KP]] | 22 Enero 1957 | 5 Abril 1963 |- |11 | style="background:#f0e68c"| |[[Ferdinand Marcos|Ferdinand E. Marcos]] |[[Liberal Party (Philippines)|LP]] | 5 Abril 1963 | 30 Disyembre 1965 |- |12 | style="background:#98fb98"| | [[Arturo Tolentino|Arturo M. Tolentino]] | rowspan=3| [[Nacionalista Party|NP]] | rowspan=2| [[Ika-6 na Kongreso ng Pilipinas|Ika-6 na KP]] | 17 Enero 1966 | 26 Enero 1967 |- |rowspan=2|13 |rowspan=2 style="background:#98fb98"| |rowspan=2| [[Gil Puyat]] | 26 Enero 1967 | 30 Disyembre 1969 |- | [[Ika-7 Kongreso ng Pilipinas|Ika-7 KP]] | 26 Enero 1970 | 23 Setyembre 1972 |- |colspan=7 align=left| *Ang gawaing panglehislatura ng Kongreso ay napunta sa [[Pangulo ng Pilipinas|Pangulo]] mula 1972 hanggang 1978 nang ang unikameral [[Batasang Pambansa]] ay nabuo noong ikaapat na republika. *For leaders of the Batasang Pambansa, see [[Speaker of the Philippine House of Representatives#List of Speakers of the Batasang Pambansa|Ispiker ng Batasang Pambansa]]. *Pagkatapos nang [[Rebolusyon ng ESDA 1986]], ang pangulo ang humahawak sa kapangayarihang panglehislatura hanggang sa manumbalik ang bikameral kongreso na pwede nang mahalal sa posisyon. | [[Ikaapat na Republika ng Pilipinas]] |- |14 | style="background:#f0e68c"| | [[Jovito Salonga]] | [[Liberal Party (Philippines)|LP]] |rowspan=2| [[Ika-8 Kongreso ng Pilipinas|Ika-8 KP]] | 27 Hulyo 1987 | 18 Enero 1992 |rowspan=26|[[Ikalimang Republika ng Pilipinas]] |- |rowspan=2|15 |rowspan=2 style="background:#ffd700"| |rowspan=2| [[Neptali Gonzales]] (panahon ika-1) |rowspan=5| [[Laban ng Demokratikong Pilipino|LDP]] | 18 Enero 1987 | 30 Hunyo 1992 |- |rowspan=2|[[Ika-9 na Kongreso ng Pilipinas|Ika-9 na KP]] | 27 Hunyo 1992 | 18 Enero 1993 |- |rowspan=2|16 |rowspan=2 style="background:#ffd700"| |rowspan=2| [[Edgardo Angara]] | 18 Enero 1993 | 30 Hunyo 1995 |- |rowspan=4|[[Ika-10 Kongreso ng Pilipinas|Ika-10 KP]] | 24 Hulyo 1995 | 28 Agosto 1995 |- |17 |style="background:#ffd700"| |[[Neptali Gonzales]] (panahon ika-2) | 29 Agosto 1995 | 10 Oktubre 1996 |- |18 |style="background:#4AA02C"| |[[Ernesto Maceda]] |[[Nationalist People's Coalition|NPC]] | 10 Oktubre 1996 | 26 Enero 1998 |- |19 |style="background:#ffd700"| |[[Neptali Gonzales]] (panahon ika-3) |rowspan=2|[[Laban ng Demokratikong Pilipino|LDP]] | 26 Enero 1998 | 30 Hunyo 1998 |- |20 |style="background:#ffd700"| |[[Marcelo Fernan]] |rowspan=4|[[Ika-11 Kongreso ng Pilipinas|Ika-11 KP]] | 27 Hulyo 1998 | 28 Hunyo 1999 |- |21 |style="background:#ffa500"| |[[Blas Ople]] |rowspan=2|[[Laban ng Makabayang Masang Pilipino|LAMMP]] | 29 Hunyo 1999 | 12 Abril 2000 |- |22 |style="background:#ffa500"| |[[Franklin Drilon]] (panahon ika-1) | 12 Abril 2000 | 13 Nobyembre 2000 |- |rowspan=2|23 |rowspan=2 style="background:#FFA07A"| |rowspan=2|[[Aquilino Pimentel]] |rowspan=2|[[Partido Demokratiko Pilipino-Lakas ng Bayan|PDP-LABAN]] | 13 Nobyembre 2000 | 30 Hunyo 2001 |- |rowspan=2|[[Ika-12 Kongreso ng Pilipinas|Ika-12 KP]] | 23 Hulyo 2001 | 23 Hulyo 2004 |- |rowspan=2|24 |rowspan=2 style="background:#f0e68c"| |rowspan=2| [[Franklin Drilon]] (panahon ika-2) |rowspan=2| [[Liberal Party (Philippines)|LP]] | 23 Hulyo 2004 | 30 Hunyo 2004 |- |rowspan=2|[[Ika-13 Kongreso ng Pilipinas|Ika-13 KP]] | 24 Hulyo 2004 | 24 Hulyo 2006 |- |rowspan=2|25 |rowspan=2 style="background:#98fb98"| |rowspan=2| [[Manny Villar]] |rowspan=2|[[Nacionalista Party|NP]] | 24 Hulyo 2006 | 30 Hunyo 2007 |- |rowspan=2|[[Ika-14 na Kongreso ng Pilipinas|Ika-14 na KP]] | 23 Hulyo 2007 | 17 Nobyembre 2008 |- |rowspan=2|26 |rowspan=2 style="background:#ffa500"| |rowspan=2|[[Juan Ponce Enrile]] |rowspan=2|[[Partido ng Masang Pilipino|PMP]] | 17 Nobyembre 2008 | 26 Hulyo 2010 |- |[[Ika-15 Kongreso ng Pilipinas|Ika-15 KP]] | 26 Hulyo 2010 | 5 Hunyo 2013 |- |27 | style="background:#f0e686"| | [[Franklin Drilon]] (panahon ika-3) | [[Liberal Party (Philippines)| LP]] |[[Ika-16 Kongreso ng Pilipinas|Ika-16 na KP]] | 5 Hunyo 2013 | 30 Hunyo 2016 |- |28 | style="background:#FFA07A"| | [[Aquilino Pimentel III]] | [[Partido Demokratiko Pilipino-Lakas ng Bayan|PDP-LABAN]] | rowspan=2|[[Ika-17 Kongreso sa Pilipinas|Ika-17 KP]] | 25 Hulyo 2016 | 21 May 2018 |- | rowspan=2|29 | rowspan=2 style="background:#4AA02C| | rowspan=2|[[Vicente Sotto III]] | rowspan=2|[[Nationalist People's Coalition|NPC]] | 21 Mayo 2018 | 4 Hunyo 2019 |- |[[Ika-18 Kongreso sa Pilipinas|Ika-18 KP]] | 4 Hunyo 2019 | 25 Hulyo 2022 |- |30 | style="background:#D3D3D3| | [[Juan Miguel Zubiri]] | Independyente | rowspan=2|[[Ika-19 Kongreso sa Pilipinas|Ika-19 KP]] | 25 Hulyo 2022 | 20 Mayo 2024 |- |31 | rowspan=2 style="background:#4AA02C| | [[Francis Escudero]] | rowspan=2|[[Nationalist People's Coalition|NPC]] | 20 Mayo 2024 | 8 Setyembre 2025 |- |32 | [[Vicente Sotto III]] | [[Ika-20 Kongreso sa Pilipinas|Ika-20 KP]] | 8 Setyembre 2025 | kasalukuyan |} ==Timeline== <timeline> ImageSize = width:800 height:auto barincrement:13 PlotArea = top:10 bottom:60 right:130 left:20 AlignBars = late DateFormat = mm/dd/yyyy Period = from:01/01/1916 till:06/30/2022 TimeAxis = orientation:horizontal ScaleMajor = unit:year increment:10 start:1920 Colors = id:Vacant value:black id:None value:black id:abolished value:black id:NP value:drabgreen legend:Nacionalista id:LP value:dullyellow legend:Liberal id:UNIDO value:blue legend:LDP id:PDP value:yelloworange legend:PDP-Laban id:LAMMP value:orange legend:LAMMP/PMP id:NPC value:green legend:NPC id:Ind value:gray(0.9) legend:Independent id:linemark value:gray(0.8) id:linemark2 value:gray(0.9) Legend = columns:1 left:120 top:25 columnwidth:200 BarData = barset:sen barset:Marcos barset:sen2 barset:Drilon barset:sen3 PlotData= width:5 align:left fontsize:S shift:(5,-4) anchor:till barset:sen from:10/16/1916 till:03/04/1935 text:"Manuel Quezon" color:NP from:03/04/1935 till:07/09/1945 text:"Abolished" color:abolished from:07/09/1945 till:12/30/1946 text:"Manuel Roxas" color:NP from:05/25/1946 till:02/21/1949 text:"Jose Avelino" color:LP from:02/21/1949 till:12/30/1951 text:"Mariano Cuenco" color:LP from:03/05/1952 till:04/17/1952 text:"Quentin Paredes" color:LP from:04/17/1952 till:04/30/1952 text:"Camilo Osias" color:NP from:04/30/1952 till:04/17/1953 text:"Eulogio Rodriguez" color:NP from:04/30/1953 till:05/20/1953 text:"Camilo Osias" color:LP from:05/20/1953 till:12/30/1953 text:"Jose Zulueta" color:LP from:01/25/1954 till:04/03/1963 text:"Eulogio Rodriguez" color:NP barset:Marcos from:04/03/1963 till:04/01/1964 color:LP barset:break from:04/01/1964 till:12/30/1965 color:NP text:"Ferdinand Marcos" barset:sen2 from:01/17/1966 till:01/26/1967 text:"Arturo Tolentino" color:NP from:01/26/1967 till:11/23/1972 text:"Gil Puyat" color:NP from:11/23/1972 till:07/27/1987 text:"Abolished" color:abolished from:07/27/1987 till:01/18/1992 text:"Jovito Salonga" color:LP from:01/18/1992 till:01/18/1993 text:"Neptali Gonzales" color:UNIDO from:01/18/1993 till:08/28/1995 text:"Edgardo Angara" color:UNIDO from:08/29/1995 till:10/10/1996 text:"Neptali Gonzales" color:UNIDO from:10/10/1996 till:01/28/1998 text:"Ernesto Maceda" color:NPC from:01/26/1998 till:06/30/1998 text:"Neptali Gonzales" color:UNIDO from:07/27/1998 till:06/28/1999 text:"Marcelo Fernan" color:UNIDO from:06/29/1999 till:04/12/2000 text:"Blas Ople" color:LAMMP from:04/12/2000 till:11/13/2000 text:"Franklin Drilon" color:LAMMP from:11/13/2000 till:07/23/2001 text:"Aquilino Pimentel Jr." color:PDP barset:Drilon from:07/23/2001 till:07/24/2003 color:Ind barset:break from:07/24/2003 till:07/24/2006 color:LP text:"Franklin Drilon" barset:sen3 from:07/24/2006 till:11/17/2008 text:"Manny Villar" color:NP from:11/17/2008 till:06/05/2013 text:"Juan Ponce Enrile" color:LAMMP from:06/05/2013 till:07/22/2013 text:"Jinggoy Estrada" color:LAMMP from:07/22/2013 till:06/30/2016 text:"Franklin Drilon" color:LP from:07/22/2016 till:05/21/2018 text:"Aquilino Pimentel III" color:PDP from:05/21/2018 till:12/31/2018 text:" Vicente Sotto III" color:NPC </timeline> ==Tingnan din== *[[Politika sa Pilipinas]] *[[Senado ng Pilipinas]] *[[Mga pinuno ng Floor sa Senado ng Pilipinas]] *[[Pro-Tempore ng Pangulo ng Senado ng Pilipinas]] *[[Pinuno ng Mayorya sa Senado ng Pilipinas]] *[[Pinuno ng Minorya sa Senado ng Pilipinas]] ==Mga sanggunian== {{Reflist}} ==Mga panlabas na kawil== *[http://www.senate.gov.ph/senators/senlist.htm Tala ng mga Senador ng Pilipinas] *[http://www.senate.gov.ph/senators/roll.htm Tala ng mga Pangulo ng Senado] *[http://www.senate.gov.ph Senate of the Philippines] {{Pangulo ng Senado ng Pilipinas}} {{Senado ng Pilipinas}} [[Kategorya:Senado ng Pilipinas]] [[Kategorya:Pangulo ng Senado ng Pilipinas]] 8ue6aw38tpmjmek4fsnlwxhmcq8mw1z 2200735 2200734 2026-04-02T09:30:45Z ~2026-20334-21 160586 2200735 wikitext text/x-wiki {{Infobox Political post | post = Pangulo | body = Senado ng Pilipinas | flag = | flagsize = | flagborder = | flagcaption = | insignia = Sagisag ng Senado ng Pilipinas.png | insigniasize = 125px | insigniacaption = [[Sagisag ng Senado ng Pilipinas]] | image = Tito Sotto III (cropped).jpg | imagesize = 220px | incumbent = [[Vicente Sotto III]] | incumbentsince = Setyembre 8, 2025 | style = G. Pangulo<br><small>(Habang namumuno sa Senado)</small><br>Kagalang-galang<br><small>(Pormal)</small> |appointer = Inihalal ng [[Senado ng Pilipinas]] |termlength = |formation = Ika-16 ng Oktubre, 1916 |succession = Pangalawa sa [[Pampanguluhang hanay ng paghalili ng Pilipinas|Pampanguluhang Hanay ng Paghalili]] |inaugural = [[Manuel L. Quezon]] |website = [http://www.senate.gov.ph/senators/roll.htm Senado] }} {{Politika ng Pilipinas}} Ang '''Pangulo ng Senado ng Pilipinas''' ([[Wikang Ingles|Inggles]]: ''President of the Senate of the Philippines'') ay ang tagapangulo ng [[Senado ng Pilipinas]] at siya ring pinakamataas ng opisyal ng naturang kapulungan. Kasunod ng [[Pangulo ng Pilipinas|Pangulo]] at [[Pangalawang pangulo ng Pilipinas|Pangalawang Pangulo]] ang Pangulo ng Senado ang ikatlong pinakamataas na opisyal ng [[Pilipinas]], at itinatadhanang gumanap bilang Pangulo ng bansa sa panahong wala pang napipili o naging marapat na Pangulo o Pangalawang Pangulo, o sakaling sila ay kapwa mamatay o pamalagiang mabalda.<ref>{{cite web| title = Sek. 7, Art. VII, 1987 Konstitusyon ng Pilipinas| url = http://www.officialgazette.gov.ph/constitutions/ang-konstitusyon-ng-republika-ng-pilipinas-1987| accessdate = 10 Hulyo 2017| publisher = GOV.PH| archive-date = 8 Hulyo 2017| archive-url = https://web.archive.org/web/20170708065015/http://www.officialgazette.gov.ph/constitutions/ang-konstitusyon-ng-republika-ng-pilipinas-1987/| url-status = dead}}</ref> Batay sa mga Alituntunin ng Senado, ang Pangulo ng Senado gaya ng iba pa nitong opisyal—[[Pangulo ng Senado Pro Tempore ng Pilipinas|Pangulo ng Senado Pro Tempore]], Kalihim, at Sergeant-at-Arms—ay kailangang ihalal ng mayorya ng kabuoang bilang ng Senado na nangangahulugang dapat maihalal nang may 13 boto man lang,<ref>{{cite web|url=https://www.senate.gov.ph/about/Rules%20of%20the%20Senate.pdf|title=Sec. 2, Rules of the Senate of the Philippines | publisher = [[Senate of the Philippines]]| language = Ingles| accessdate = 10 Hulyo 2017}}</ref> at di-gaya ng Kalihim at Sergeant-at-Arms ng Senado, ang Pangulo ng Senado ay karaniwang isa sa mga kasapi nito o ay isa ring senador, bagaman hindi ito tuwirang itinatakda sa [[Saligang-batas ng Pilipinas|saligang-batas]].<ref>{{cite web| title = Sek. 16, Art. VI, 1987 Konstitusyon ng Pilipinas| url = http://www.officialgazette.gov.ph/constitutions/ang-konstitusyon-ng-republika-ng-pilipinas-1987| accessdate = 10 Hulyo 2017| publisher = GOV.PH| archive-date = 8 Hulyo 2017| archive-url = https://web.archive.org/web/20170708065015/http://www.officialgazette.gov.ph/constitutions/ang-konstitusyon-ng-republika-ng-pilipinas-1987/| url-status = dead}}</ref> Ang kasalukuyang Pangulo ng Senado ay si [[Vicente Sotto III]], na nahalal noong 8 Setyembre 2025, sa pagpapatuloy ng [[Ika-20 Kongreso ng Pilipinas|Ika-20 Kongreso]]. ==Tala ng mga naging Pangulo ng Senado== Itinatag ang Senado ay nabuo noong 1916 sa pagbabago ng [[Komisyon ng Pilipinas]]. Ang Senado at ang Mababang Kapulungan ang bumubuo sa lehislatura ng [[Pilipinas]]. Lahat ng Senador mula 1941 ay inihahalal [[at-large]], na ang buong [[Pilipinas]] ay magkakasamang bumubuto. <div style="-moz-column-count:3; -webkit-column-count:3; column-count:3; text-align:left; padding:0.2em;"> {{legend|#D3D3D3|No party affiliation|border=1px solid #AAAAAA}} {{legend|#98fb98|[[Partido Nacionalista (Pilipinas)|Nacionalista]]|border=1px solid #AAAAAA}} {{legend|#f0e68c|[[Partido Liberal (Pilipinas)|Liberal]]|border=1px solid #AAAAAA}} {{legend|#F08080|[[Kilusang Bagong Lipunan]]|border=1px solid #AAAAAA}} {{legend|#ffd700|[[Laban ng Demokratikong Pilipino]]|border=1px solid #AAAAAA}} {{legend|#4AA02C|[[Nationalist People's Coalition]]|border=1px solid #AAAAAA}} {{legend|#ffa500|[[Partido ng Masang Pilipino]]|border=1px solid #AAAAAA}} {{legend|#FFA07A|[[Partido Demokratiko Pilipino-Lakas ng Bayan]]|border=1px solid #AAAAAA}} </div> {| class="wikitable" style="text-align:center" ! Bilang ! colspan=2|Pangalan Pangulo ng Senado ! Partido ! Lehislatibo ! Simula ng serbisyo ! Katapusan ng serbisyo ! Panahon |- |rowspan=7|1 |rowspan=7 style="background:#98fb98"| |rowspan=7| [[Manuel L. Quezon]] |rowspan=7| [[Nacionalista Party|NP]] |[[Ika-4 na Lehislatura ng Pilipinas|Ika-4 na LP]] |1916 |1919 |rowspan=7| Batas ni Jones |- |[[Ika-5 Lehislatura ng Pilipinas|Ika-5 LP]] |1919 |1922 |- |[[Ika-6 na Lehislatura ng Pilipinas|Ika-6 na LP]] |1922 |1925 |- |[[Ika-7 Lehislatura ng Pilipinas|Ika-7 LP]] |1925 |1928 |- |[[Ika-8 Lehislatura ng Pilipinas|Ika-8 LP]] |1928 |1931 |- |[[Ika-9 na Lehislatura ng Pilipinas|Ika-9 na LP]] |1931 |1934 |- |[[Ika-10 Lehislatura ng Pilipinas|Ika-10 LP]] |1934 |1935 |- |colspan=7 align=left| *Ang Senado at ang mababang kapulungan ay pinagsama sa unikameral [[Pambansang Asambleya ng Pilipinas]] noong 1935 panahon nang Komonwelt. Napalitan ito nang bikameral Komenwelt Kongreso (KK) noong 1945. *Para sa pinuno ng Pambansang Asambleya, tignan ang [[Speaker of the Philippine House of Representatives#List of Presiding Officers|Ispiker ng Pambansang Asambleya]]. |rowspan=3| [[Komenwelt ng Pilipinas|Komonwelt]] |- |2 | style="background:#98fb98"| |[[Manuel Roxas]] |[[Nacionalista Party|NP-Liberal Wing]] | [[Ika-1 Komenwelt ng Pilipinas|Ika-1 KK]] | 9 Hulyo 1945 | 30 Disyembre 1946 |- |rowspan=2|3 |rowspan=2 style="background:#f0e68c"| |rowspan=2|[[Jose Avelino]] |rowspan=3| [[Liberal Party (Philippines)|LP]] | [[1st Congress of the Philippines|Ika-1 KP]] | 25 Mayo 1946 | 4 Hulyo 1946 |- |rowspan=2| [[Ika-1 Kongreso ng Pilipinas|Ika-1 KP]] | 5 Hulyo 1946 | 21 Pebrero 1949 | rowspan=15| [[Ikatlong Republika ng Pilipinas]] |- |rowspan=2|4 |rowspan=2 style="background:#f0e68c"| |rowspan=2| [[Mariano Jesús Cuenco]] | 21 Pebrero 1949 | 30 Disyembre 1949 |- |rowspan=2| [[Liberal Party (Philippines)|LP]] |rowspan=6| [[Ika-2 Kongreso ng Pilipinas|Ika-2 KP]] | 30 Disyembre 1949 | 5 Marso 1952 |- |5 |style="background:#f0e68c"| |[[Quintin Paredes]] | 5 Marso 1952 | 17 Abril 1952 |- |6 |style="background:#98fb98"| |[[Camilo Osías]] (panahon ika-1) |rowspan=7| [[Nacionalista Party|NP]] | 17 Abril 1952 | 30 Abril 1952 |- |7 |style="background:#98fb98"| |[[Eulogio Rodriguez]] (panahon ika-1) | 30 Abril 1952 | 17 Abril 1953 |- |8 |style="background:#98fb98"| |[[Camilo Osias]] (panahon ika-2) | 30 Abril 1953 | 20 Mayo 1953 |- |9 |style="background:#98fb98"| |[[Jose Zulueta]] | 20 Mayo 1953 | 30 Disyembre 1953 |- |rowspan=3|10 |rowspan=3 style="background:#98fb98"| |rowspan=3|[[Eulogio Rodriguez]] (panahon ika-2) | [[Ika-3 Kongreso ng Pilipinas|Ika-3 KP]] | 25 Enero 1954 | 30 Disyembre 1957 |- | [[Ika-4 na Kongreso ng Pilipinas|Ika-4 na KP]] | 27 Enero 1958 | 30 Disyembre 1961 |- | rowspan=2| [[Ika-5 Kongreso ng Pilipinas|Ika-5 KP]] | 22 Enero 1957 | 5 Abril 1963 |- |11 | style="background:#f0e68c"| |[[Ferdinand Marcos|Ferdinand E. Marcos]] |[[Liberal Party (Philippines)|LP]] | 5 Abril 1963 | 30 Disyembre 1965 |- |12 | style="background:#98fb98"| | [[Arturo Tolentino|Arturo M. Tolentino]] | rowspan=3| [[Nacionalista Party|NP]] | rowspan=2| [[Ika-6 na Kongreso ng Pilipinas|Ika-6 na KP]] | 17 Enero 1966 | 26 Enero 1967 |- |rowspan=2|13 |rowspan=2 style="background:#98fb98"| |rowspan=2| [[Gil Puyat]] | 26 Enero 1967 | 30 Disyembre 1969 |- | [[Ika-7 Kongreso ng Pilipinas|Ika-7 KP]] | 26 Enero 1970 | 23 Setyembre 1972 |- |colspan=7 align=left| *Ang gawaing panglehislatura ng Kongreso ay napunta sa [[Pangulo ng Pilipinas|Pangulo]] mula 1972 hanggang 1978 nang ang unikameral [[Batasang Pambansa]] ay nabuo noong ikaapat na republika. *For leaders of the Batasang Pambansa, see [[Speaker of the Philippine House of Representatives#List of Speakers of the Batasang Pambansa|Ispiker ng Batasang Pambansa]]. *Pagkatapos nang [[Rebolusyon ng ESDA 1986]], ang pangulo ang humahawak sa kapangayarihang panglehislatura hanggang sa manumbalik ang bikameral kongreso na pwede nang mahalal sa posisyon. | [[Ikaapat na Republika ng Pilipinas]] |- |14 | style="background:#f0e68c"| | [[Jovito Salonga]] | [[Liberal Party (Philippines)|LP]] |rowspan=2| [[Ika-8 Kongreso ng Pilipinas|Ika-8 KP]] | 27 Hulyo 1987 | 18 Enero 1992 |rowspan=26|[[Ikalimang Republika ng Pilipinas]] |- |rowspan=2|15 |rowspan=2 style="background:#ffd700"| |rowspan=2| [[Neptali Gonzales]] (panahon ika-1) |rowspan=5| [[Laban ng Demokratikong Pilipino|LDP]] | 18 Enero 1987 | 30 Hunyo 1992 |- |rowspan=2|[[Ika-9 na Kongreso ng Pilipinas|Ika-9 na KP]] | 27 Hunyo 1992 | 18 Enero 1993 |- |rowspan=2|16 |rowspan=2 style="background:#ffd700"| |rowspan=2| [[Edgardo Angara]] | 18 Enero 1993 | 30 Hunyo 1995 |- |rowspan=4|[[Ika-10 Kongreso ng Pilipinas|Ika-10 KP]] | 24 Hulyo 1995 | 28 Agosto 1995 |- |17 |style="background:#ffd700"| |[[Neptali Gonzales]] (panahon ika-2) | 29 Agosto 1995 | 10 Oktubre 1996 |- |18 |style="background:#4AA02C"| |[[Ernesto Maceda]] |[[Nationalist People's Coalition|NPC]] | 10 Oktubre 1996 | 26 Enero 1998 |- |19 |style="background:#ffd700"| |[[Neptali Gonzales]] (panahon ika-3) |rowspan=2|[[Laban ng Demokratikong Pilipino|LDP]] | 26 Enero 1998 | 30 Hunyo 1998 |- |20 |style="background:#ffd700"| |[[Marcelo Fernan]] |rowspan=4|[[Ika-11 Kongreso ng Pilipinas|Ika-11 KP]] | 27 Hulyo 1998 | 28 Hunyo 1999 |- |21 |style="background:#ffa500"| |[[Blas Ople]] |rowspan=2|[[Laban ng Makabayang Masang Pilipino|LAMMP]] | 29 Hunyo 1999 | 12 Abril 2000 |- |22 |style="background:#ffa500"| |[[Franklin Drilon]] (panahon ika-1) | 12 Abril 2000 | 13 Nobyembre 2000 |- |rowspan=2|23 |rowspan=2 style="background:#FFA07A"| |rowspan=2|[[Aquilino Pimentel]] |rowspan=2|[[Partido Demokratiko Pilipino-Lakas ng Bayan|PDP-LABAN]] | 13 Nobyembre 2000 | 30 Hunyo 2001 |- |rowspan=2|[[Ika-12 Kongreso ng Pilipinas|Ika-12 KP]] | 23 Hulyo 2001 | 23 Hulyo 2004 |- |rowspan=2|24 |rowspan=2 style="background:#f0e68c"| |rowspan=2| [[Franklin Drilon]] (panahon ika-2) |rowspan=2| [[Liberal Party (Philippines)|LP]] | 23 Hulyo 2004 | 30 Hunyo 2004 |- |rowspan=2|[[Ika-13 Kongreso ng Pilipinas|Ika-13 KP]] | 24 Hulyo 2004 | 24 Hulyo 2006 |- |rowspan=2|25 |rowspan=2 style="background:#98fb98"| |rowspan=2| [[Manny Villar]] |rowspan=2|[[Nacionalista Party|NP]] | 24 Hulyo 2006 | 30 Hunyo 2007 |- |rowspan=2|[[Ika-14 na Kongreso ng Pilipinas|Ika-14 na KP]] | 23 Hulyo 2007 | 17 Nobyembre 2008 |- |rowspan=2|26 |rowspan=2 style="background:#ffa500"| |rowspan=2|[[Juan Ponce Enrile]] |rowspan=2|[[Partido ng Masang Pilipino|PMP]] | 17 Nobyembre 2008 | 26 Hulyo 2010 |- |[[Ika-15 Kongreso ng Pilipinas|Ika-15 KP]] | 26 Hulyo 2010 | 5 Hunyo 2013 |- |27 | style="background:#f0e686"| | [[Franklin Drilon]] (panahon ika-3) | [[Liberal Party (Philippines)| LP]] |[[Ika-16 Kongreso ng Pilipinas|Ika-16 na KP]] | 5 Hunyo 2013 | 30 Hunyo 2016 |- |28 | style="background:#FFA07A"| | [[Aquilino Pimentel III]] | [[Partido Demokratiko Pilipino-Lakas ng Bayan|PDP-LABAN]] | rowspan=2|[[Ika-17 Kongreso sa Pilipinas|Ika-17 KP]] | 25 Hulyo 2016 | 21 May 2018 |- | rowspan=2|29 | rowspan=2 style="background:#4AA02C| | rowspan=2|[[Vicente Sotto III]] | rowspan=2|[[Nationalist People's Coalition|NPC]] | 21 Mayo 2018 | 4 Hunyo 2019 |- |[[Ika-18 Kongreso sa Pilipinas|Ika-18 KP]] | 4 Hunyo 2019 | 25 Hulyo 2022 |- |30 | style="background:#D3D3D3| | [[Juan Miguel Zubiri]] | Independyente | rowspan=2|[[Ika-19 Kongreso sa Pilipinas|Ika-19 KP]] | 25 Hulyo 2022 | 20 Mayo 2024 |- |31 | rowspan=2 style="background:#4AA02C| | [[Francis Escudero]] | rowspan=2|[[Nationalist People's Coalition|NPC]] | 20 Mayo 2024 | 8 Setyembre 2025 |- |32 | [[Vicente Sotto III]] | [[Ika-20 Kongreso sa Pilipinas|Ika-20 KP]] | 8 Setyembre 2025 | kasalukuyan |} ==Timeline== <timeline> ImageSize = width:800 height:auto barincrement:13 PlotArea = top:10 bottom:60 right:130 left:20 AlignBars = late DateFormat = mm/dd/yyyy Period = from:01/01/1916 till:06/30/2022 TimeAxis = orientation:horizontal ScaleMajor = unit:year increment:10 start:1920 Colors = id:Vacant value:black id:None value:black id:abolished value:black id:NP value:drabgreen legend:Nacionalista id:LP value:dullyellow legend:Liberal id:UNIDO value:blue legend:LDP id:PDP value:yelloworange legend:PDP-Laban id:LAMMP value:orange legend:LAMMP/PMP id:NPC value:green legend:NPC id:Ind value:gray(0.9) legend:Independent id:linemark value:gray(0.8) id:linemark2 value:gray(0.9) Legend = columns:1 left:120 top:25 columnwidth:200 BarData = barset:sen barset:Marcos barset:sen2 barset:Drilon barset:sen3 PlotData= width:5 align:left fontsize:S shift:(5,-4) anchor:till barset:sen from:10/16/1916 till:03/04/1935 text:"Manuel Quezon" color:NP from:03/04/1935 till:07/09/1945 text:"Abolished" color:abolished from:07/09/1945 till:12/30/1946 text:"Manuel Roxas" color:NP from:05/25/1946 till:02/21/1949 text:"Jose Avelino" color:LP from:02/21/1949 till:12/30/1951 text:"Mariano Cuenco" color:LP from:03/05/1952 till:04/17/1952 text:"Quentin Paredes" color:LP from:04/17/1952 till:04/30/1952 text:"Camilo Osias" color:NP from:04/30/1952 till:04/17/1953 text:"Eulogio Rodriguez" color:NP from:04/30/1953 till:05/20/1953 text:"Camilo Osias" color:LP from:05/20/1953 till:12/30/1953 text:"Jose Zulueta" color:LP from:01/25/1954 till:04/03/1963 text:"Eulogio Rodriguez" color:NP barset:Marcos from:04/03/1963 till:04/01/1964 color:LP barset:break from:04/01/1964 till:12/30/1965 color:NP text:"Ferdinand Marcos" barset:sen2 from:01/17/1966 till:01/26/1967 text:"Arturo Tolentino" color:NP from:01/26/1967 till:11/23/1972 text:"Gil Puyat" color:NP from:11/23/1972 till:07/27/1987 text:"Abolished" color:abolished from:07/27/1987 till:01/18/1992 text:"Jovito Salonga" color:LP from:01/18/1992 till:01/18/1993 text:"Neptali Gonzales" color:UNIDO from:01/18/1993 till:08/28/1995 text:"Edgardo Angara" color:UNIDO from:08/29/1995 till:10/10/1996 text:"Neptali Gonzales" color:UNIDO from:10/10/1996 till:01/28/1998 text:"Ernesto Maceda" color:NPC from:01/26/1998 till:06/30/1998 text:"Neptali Gonzales" color:UNIDO from:07/27/1998 till:06/28/1999 text:"Marcelo Fernan" color:UNIDO from:06/29/1999 till:04/12/2000 text:"Blas Ople" color:LAMMP from:04/12/2000 till:11/13/2000 text:"Franklin Drilon" color:LAMMP from:11/13/2000 till:07/23/2001 text:"Aquilino Pimentel Jr." color:PDP barset:Drilon from:07/23/2001 till:07/24/2003 color:Ind barset:break from:07/24/2003 till:07/24/2006 color:LP text:"Franklin Drilon" barset:sen3 from:07/24/2006 till:11/17/2008 text:"Manny Villar" color:NP from:11/17/2008 till:06/05/2013 text:"Juan Ponce Enrile" color:LAMMP from:06/05/2013 till:07/22/2013 text:"Jinggoy Estrada" color:LAMMP from:07/22/2013 till:06/30/2016 text:"Franklin Drilon" color:LP from:07/22/2016 till:05/21/2018 text:"Aquilino Pimentel III" color:PDP from:05/21/2018 till:12/31/2018 text:" Vicente Sotto III" color:NPC </timeline> ==Tingnan din== *[[Politika sa Pilipinas]] *[[Senado ng Pilipinas]] *[[Mga pinuno ng Floor sa Senado ng Pilipinas]] *[[Pro-Tempore ng Pangulo ng Senado ng Pilipinas]] *[[Pinuno ng Mayorya sa Senado ng Pilipinas]] *[[Pinuno ng Minorya sa Senado ng Pilipinas]] ==Mga sanggunian== {{Reflist}} ==Mga panlabas na kawil== *[http://www.senate.gov.ph/senators/senlist.htm Tala ng mga Senador ng Pilipinas] *[http://www.senate.gov.ph/senators/roll.htm Tala ng mga Pangulo ng Senado] *[http://www.senate.gov.ph Senate of the Philippines] {{Pangulo ng Senado ng Pilipinas}} {{Senado ng Pilipinas}} [[Kategorya:Senado ng Pilipinas]] [[Kategorya:Pangulo ng Senado ng Pilipinas]] 127s1r3mfnefwzzli3lo1nkyk73878b 0 64023 2200729 1883684 2026-04-02T08:59:04Z Jojit fb 38 not notable enough to have its own article 2200729 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Gumaca]] l1am53gzp3i7nwb1ubbc6d7nvlq9wz9 0 74091 2200592 1391097 2026-04-01T12:56:00Z Amhmr 160555 2200592 wikitext text/x-wiki Si '''Rostam''' ([[Wikang Persa|Persa ''(Persian)'']]: رستم) ay isang tauhan sa [[mitolohiyang Persa]] ''(Persian)'', na anak nina [[Zāl]] at [[Rudābeh]]. Isa rin siyang tauhan sa [[Shāhnāmeh]] ni [[Ferdowsi]]. Pinatay siya ni [[Shaghād]], ang kaniyang kapatid. [[File:Rustam recovers Rakhsh from Afrasiyab's herd, illustrated folio (f.295r.) from The Shahnameh of Shah Tahmasp (detail 13).jpg|thumb]] [[Kategorya:Shāhnāmeh]] [[Kategorya:Mitolohiyang Persa]] {{stub}} 94n5ku2so6mlj422079w9fx0u8vnwis 0 102476 2200595 1577661 2026-04-01T14:18:05Z Jojit fb 38 2200595 wikitext text/x-wiki Ang '''segregasyong panlahi''' ay ang paghihiwalay ng mga tao sa iba't ibang [[lahi]] o pangkat etniko sa pang-araw-araw na buhay. Maaaring kabilang sa segregasyon ang pisikal na paghihiwalay ng mga lahi at ang sapilitang paggamit ng magkakaibang mga institusyon, tulad ng mga paaralan at [[ospital]], ng mga taong mula sa iba't ibang lahi. Partikular, maaari itong ilapat sa mga gawain gaya ng [[pagkain]] sa mga [[Restoran|restawran]], pag-inom sa mga [[gripo]] ng tubig, paggamit ng mga pampublikong [[palikuran]], pagpasok sa paaralan, pagpunta sa mga [[sinehan]], pagsakay sa mga [[bus]], pag-upa o pagbili ng mga bahay, pag-upa ng mga silid sa otel, pamimili sa mga ''supermarket'', o pagdalo sa mga lugar ng pagsamba. Bukod dito, kadalasang pinahihintulutan ng segregasyon ang malapit na ugnayan sa pagitan ng mga kasapi ng magkaibang lahi o etnikong grupo sa loob ng mga hirarkikal na sitwasyon, tulad ng pagpapahintulot sa isang tao mula sa isang lahi na magtrabaho bilang lingkod para sa isang kasapi ng ibang lahi. Sa pangkalahatan, ipinagbawal na sa buong mundo ang segregasyong panlahi. Ayon sa Komisyong Europeo laban sa [[Rasismo]] at Hindi Pagpaparaya, ang segregasyon ay tinutukoy bilang "ang gawa kung saan ang isang (likas o huridikal) na tao ay naghihiwalay sa ibang mga tao batay sa isa sa mga nakatalang batayan nang walang obhetibo at makatwirang katwiran, alinsunod sa iminungkahing depinisyon ng [[diskriminasyon]]." Bilang resulta, ang kusang-loob na paghihiwalay ng sarili mula sa ibang tao batay sa isa sa mga batayang ito ay hindi itinuturing na segregasyon. Ayon naman sa Pulong ng mga Isyung Pang-Minorya ng [[Mga Nagkakaisang Bansa]], "Ang paglikha at pagpapaunlad ng mga klase at paaralan na nagbibigay ng edukasyon sa mga wikang minorya ay hindi dapat ituring na ipinagbabawal na segregasyon kung ang pagtalaga sa mga nasabing klase at paaralan ay kusang-loob." Ang segregasyong panlahi ay maaaring umabot sa antas ng internasyonal na [[krimen]] ng [[aparteid]] at isang krimen laban sa sangkatauhan sa ilalim ng Deklarasyong Roma ng 2002 ng Saligang Batas ng [[Pandaigdigang Hukuman sa Krimen]]. ==Tingnan din== *[[Apartheid|Aparteid]] *[[Isolasyonismo]] [[Kaurian:Diskriminasyon]] [[Kategorya:Antisemitismo]] oq0tejjjpvn3fi97d24rrq8r4o6hjbi 2200596 2200595 2026-04-01T14:20:38Z Jojit fb 38 2200596 wikitext text/x-wiki Ang '''segregasyong panlahi''' ay ang paghihiwalay ng mga tao sa iba't ibang [[lahi]] o pangkat etniko sa pang-araw-araw na buhay. Maaaring kabilang sa segregasyon ang pisikal na paghihiwalay ng mga lahi at ang sapilitang paggamit ng magkakaibang mga institusyon, tulad ng mga paaralan at [[ospital]], ng mga taong mula sa iba't ibang lahi. Partikular, maaari itong ilapat sa mga gawain gaya ng [[pagkain]] sa mga [[Restoran|restawran]], pag-inom sa mga [[gripo]] ng tubig, paggamit ng mga pampublikong [[palikuran]], pagpasok sa paaralan, pagpunta sa mga [[sinehan]], pagsakay sa mga [[bus]], pag-upa o pagbili ng mga bahay, pag-upa ng mga silid sa otel, pamimili sa mga ''supermarket'', o pagdalo sa mga lugar ng pagsamba. Bukod dito, kadalasang pinahihintulutan ng segregasyon ang malapit na ugnayan sa pagitan ng mga kasapi ng magkaibang lahi o etnikong grupo sa loob ng mga hirarkikal na sitwasyon, tulad ng pagpapahintulot sa isang tao mula sa isang lahi na magtrabaho bilang lingkod para sa isang kasapi ng ibang lahi. Sa pangkalahatan, ipinagbawal na sa buong mundo ang segregasyong panlahi. Ayon sa Komisyong Europeo laban sa [[Rasismo]] at Hindi Pagpaparaya, ang segregasyon ay tinutukoy bilang "ang gawa kung saan ang isang (likas o huridikal) na tao ay naghihiwalay sa ibang mga tao batay sa isa sa mga nakatalang batayan nang walang obhetibo at makatwirang katwiran, alinsunod sa iminungkahing depinisyon ng [[diskriminasyon]]." Bilang resulta, ang kusang-loob na paghihiwalay ng sarili mula sa ibang tao batay sa isa sa mga batayang ito ay hindi itinuturing na segregasyon. Ayon naman sa Pulong ng mga Isyung Pang-Minorya ng [[Mga Nagkakaisang Bansa]]," Ang paglikha at pagpapaunlad ng mga klase at paaralan na nagbibigay ng edukasyon sa mga wikang minorya ay hindi dapat ituring na ipinagbabawal na segregasyon kung ang pagtalaga sa mga nasabing klase at paaralan ay kusang-loob." Ang segregasyong panlahi ay maaaring umabot sa antas ng internasyonal na [[krimen]] ng [[aparteid]] at isang krimen laban sa sangkatauhan sa ilalim ng Deklarasyong Roma ng 2002 ng Saligang Batas ng [[Pandaigdigang Hukuman sa Krimen]]. ==Tingnan din== *[[Apartheid|Aparteid]] *[[Isolasyonismo]] [[Kaurian:Diskriminasyon]] [[Kategorya:Antisemitismo]] rdvfwzka387gv9mgekchdof292i8dl2 2200597 2200596 2026-04-01T14:22:51Z Jojit fb 38 2200597 wikitext text/x-wiki Ang '''segregasyong panlahi''' ay ang paghihiwalay ng mga tao sa iba't ibang [[lahi]] o pangkat etniko sa pang-araw-araw na buhay. Maaaring kabilang sa segregasyon ang pisikal na paghihiwalay ng mga lahi at ang sapilitang paggamit ng magkakaibang mga institusyon, tulad ng mga paaralan at [[ospital]], ng mga taong mula sa iba't ibang lahi. Partikular, maaari itong ilapat sa mga gawain gaya ng [[pagkain]] sa mga [[Restoran|restawran]], pag-inom sa mga [[gripo]] ng tubig, paggamit ng mga pampublikong [[palikuran]], pagpasok sa paaralan, pagpunta sa mga [[sinehan]], pagsakay sa mga [[bus]], pag-upa o pagbili ng mga bahay, pag-upa ng mga silid sa otel, pamimili sa mga ''supermarket'', o pagdalo sa mga lugar ng pagsamba.<ref>{{Cite journal |last1=Schill |first1=Michael |last2=Wachter |first2=Susan |year=2001 |title=Principles to Guide Housing Policy at the Beginning of the Millennium |journal=Cityscape |language=en |pages=5–19 |citeseerx=10.1.1.536.5952}}</ref> Bukod dito, kadalasang pinahihintulutan ng segregasyon ang malapit na ugnayan sa pagitan ng mga kasapi ng magkaibang lahi o etnikong grupo sa loob ng mga hirarkikal na sitwasyon, tulad ng pagpapahintulot sa isang tao mula sa isang lahi na magtrabaho bilang lingkod para sa isang kasapi ng ibang lahi. Sa pangkalahatan, ipinagbawal na sa buong mundo ang segregasyong panlahi. Ayon sa Komisyong Europeo laban sa [[Rasismo]] at Hindi Pagpaparaya, ang segregasyon ay tinutukoy bilang "ang gawa kung saan ang isang (likas o huridikal) na tao ay naghihiwalay sa ibang mga tao batay sa isa sa mga nakatalang batayan nang walang obhetibo at makatwirang katwiran, alinsunod sa iminungkahing depinisyon ng [[diskriminasyon]]." Bilang resulta, ang kusang-loob na paghihiwalay ng sarili mula sa ibang tao batay sa isa sa mga batayang ito ay hindi itinuturing na segregasyon. Ayon naman sa Pulong ng mga Isyung Pang-Minorya ng [[Mga Nagkakaisang Bansa]]," Ang paglikha at pagpapaunlad ng mga klase at paaralan na nagbibigay ng edukasyon sa mga wikang minorya ay hindi dapat ituring na ipinagbabawal na segregasyon kung ang pagtalaga sa mga nasabing klase at paaralan ay kusang-loob." Ang segregasyong panlahi ay maaaring umabot sa antas ng internasyonal na [[krimen]] ng [[aparteid]] at isang krimen laban sa sangkatauhan sa ilalim ng Deklarasyong Roma ng 2002 ng Saligang Batas ng [[Pandaigdigang Hukuman sa Krimen]]. ==Tingnan din== *[[Apartheid|Aparteid]] *[[Isolasyonismo]] [[Kaurian:Diskriminasyon]] [[Kategorya:Antisemitismo]] 2h0q0lekhcw457wmyq3gjng5phzx367 2200598 2200597 2026-04-01T14:23:20Z Jojit fb 38 2200598 wikitext text/x-wiki Ang '''segregasyong panlahi''' ay ang paghihiwalay ng mga tao sa iba't ibang [[lahi]] o pangkat etniko sa pang-araw-araw na buhay. Maaaring kabilang sa segregasyon ang pisikal na paghihiwalay ng mga lahi at ang sapilitang paggamit ng magkakaibang mga institusyon, tulad ng mga paaralan at [[ospital]], ng mga taong mula sa iba't ibang lahi. Partikular, maaari itong ilapat sa mga gawain gaya ng [[pagkain]] sa mga [[Restoran|restawran]], pag-inom sa mga [[gripo]] ng tubig, paggamit ng mga pampublikong [[palikuran]], pagpasok sa paaralan, pagpunta sa mga [[sinehan]], pagsakay sa mga [[bus]], pag-upa o pagbili ng mga bahay, pag-upa ng mga silid sa otel, pamimili sa mga ''supermarket'', o pagdalo sa mga lugar ng pagsamba.<ref>{{Cite journal |last1=Schill |first1=Michael |last2=Wachter |first2=Susan |year=2001 |title=Principles to Guide Housing Policy at the Beginning of the Millennium |journal=Cityscape |language=en |pages=5–19 |citeseerx=10.1.1.536.5952}}</ref> Bukod dito, kadalasang pinahihintulutan ng segregasyon ang malapit na ugnayan sa pagitan ng mga kasapi ng magkaibang lahi o etnikong grupo sa loob ng mga hirarkikal na sitwasyon, tulad ng pagpapahintulot sa isang tao mula sa isang lahi na magtrabaho bilang lingkod para sa isang kasapi ng ibang lahi. Sa pangkalahatan, ipinagbawal na sa buong mundo ang segregasyong panlahi. Ayon sa Komisyong Europeo laban sa [[Rasismo]] at Hindi Pagpaparaya, ang segregasyon ay tinutukoy bilang "ang gawa kung saan ang isang (likas o huridikal) na tao ay naghihiwalay sa ibang mga tao batay sa isa sa mga nakatalang batayan nang walang obhetibo at makatwirang katwiran, alinsunod sa iminungkahing depinisyon ng [[diskriminasyon]]." Bilang resulta, ang kusang-loob na paghihiwalay ng sarili mula sa ibang tao batay sa isa sa mga batayang ito ay hindi itinuturing na segregasyon. Ayon naman sa Pulong ng mga Isyung Pang-Minorya ng [[Mga Nagkakaisang Bansa]]," Ang paglikha at pagpapaunlad ng mga klase at paaralan na nagbibigay ng edukasyon sa mga wikang minorya ay hindi dapat ituring na ipinagbabawal na segregasyon kung ang pagtalaga sa mga nasabing klase at paaralan ay kusang-loob." Ang segregasyong panlahi ay maaaring umabot sa antas ng internasyonal na [[krimen]] ng [[aparteid]] at isang krimen laban sa sangkatauhan sa ilalim ng Deklarasyong Roma ng 2002 ng Saligang Batas ng [[Pandaigdigang Hukuman sa Krimen]]. ==Tingnan din== *[[Apartheid|Aparteid]] *[[Isolasyonismo]] ==Mga sanggunian== {{reflist}} [[Kaurian:Diskriminasyon]] [[Kategorya:Antisemitismo]] o6yd8s33zgf5b5uqkh3f7m4u61uypou 2200599 2200598 2026-04-01T14:33:35Z Jojit fb 38 2200599 wikitext text/x-wiki Ang '''segregasyong panlahi''' ay ang paghihiwalay ng mga tao sa iba't ibang [[lahi]] o pangkat etniko sa pang-araw-araw na buhay. Maaaring kabilang sa segregasyon ang pisikal na paghihiwalay ng mga lahi at ang sapilitang paggamit ng magkakaibang mga institusyon, tulad ng mga paaralan at [[ospital]], ng mga taong mula sa iba't ibang lahi. Partikular, maaari itong ilapat sa mga gawain gaya ng [[pagkain]] sa mga [[Restoran|restawran]], pag-inom sa mga [[gripo]] ng tubig, paggamit ng mga pampublikong [[palikuran]], pagpasok sa paaralan, pagpunta sa mga [[sinehan]], pagsakay sa mga [[bus]], pag-upa o pagbili ng mga bahay, pag-upa ng mga silid sa otel, pamimili sa mga ''supermarket'', o pagdalo sa mga lugar ng pagsamba.<ref>{{Cite journal |last1=Schill |first1=Michael |last2=Wachter |first2=Susan |year=2001 |title=Principles to Guide Housing Policy at the Beginning of the Millennium |journal=Cityscape |language=en |pages=5–19 |citeseerx=10.1.1.536.5952}}</ref> Bukod dito, kadalasang pinahihintulutan ng segregasyon ang malapit na ugnayan sa pagitan ng mga kasapi ng magkaibang lahi o etnikong grupo sa loob ng mga hirarkikal na sitwasyon, tulad ng pagpapahintulot sa isang tao mula sa isang lahi na magtrabaho bilang lingkod para sa isang kasapi ng ibang lahi. Sa pangkalahatan, ipinagbawal na sa buong mundo ang segregasyong panlahi. Ayon sa Komisyong Europeo laban sa [[Rasismo]] at Hindi Pagpaparaya, ang segregasyon ay tinutukoy bilang "ang gawa kung saan ang isang (likas o huridikal) na tao ay naghihiwalay sa ibang mga tao batay sa isa sa mga nakatalang batayan nang walang obhetibo at makatwirang katwiran, alinsunod sa iminungkahing depinisyon ng [[diskriminasyon]]." Bilang resulta, ang kusang-loob na paghihiwalay ng sarili mula sa ibang tao batay sa isa sa mga batayang ito ay hindi itinuturing na segregasyon. Ayon naman sa Pulong ng mga Isyung Pang-Minorya ng [[Mga Nagkakaisang Bansa]]," Ang paglikha at pagpapaunlad ng mga klase at paaralan na nagbibigay ng edukasyon sa mga wikang minorya ay hindi dapat ituring na ipinagbabawal na segregasyon kung ang pagtalaga sa mga nasabing klase at paaralan ay kusang-loob."<ref>{{Cite web |title=European Commission against Racism and Intolerance (ECRI) - Homepage - European Commission against Racism and Intolerance (ECRI) - www.coe.int |url=https://www.coe.int/en/web/european-commission-against-racism-and-intolerance |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240720171245/https://www.coe.int/en/web/european-commission-against-racism-and-intolerance/ |archive-date=20 Hulyo 2024 |access-date=6 Agosto 2024 |website=European Commission against Racism and Intolerance (ECRI) |language=en}}</ref> Ang segregasyong panlahi ay maaaring umabot sa antas ng internasyonal na [[krimen]] ng [[aparteid]] at isang krimen laban sa sangkatauhan sa ilalim ng Deklarasyong Roma ng 2002 ng Saligang Batas ng [[Pandaigdigang Hukuman sa Krimen]]. ==Tingnan din== *[[Apartheid|Aparteid]] *[[Isolasyonismo]] ==Mga sanggunian== {{reflist}} [[Kaurian:Diskriminasyon]] [[Kategorya:Antisemitismo]] 6urjsqaz6l14j5xy38ou081a1ecb6vw 2200600 2200599 2026-04-01T14:36:58Z Jojit fb 38 2200600 wikitext text/x-wiki Ang '''segregasyong panlahi''' ay ang paghihiwalay ng mga tao sa iba't ibang [[lahi]] o pangkat etniko sa pang-araw-araw na buhay. Maaaring kabilang sa segregasyon ang pisikal na paghihiwalay ng mga lahi at ang sapilitang paggamit ng magkakaibang mga institusyon, tulad ng mga paaralan at [[ospital]], ng mga taong mula sa iba't ibang lahi. Partikular, maaari itong ilapat sa mga gawain gaya ng [[pagkain]] sa mga [[Restoran|restawran]], pag-inom sa mga [[gripo]] ng tubig, paggamit ng mga pampublikong [[palikuran]], pagpasok sa paaralan, pagpunta sa mga [[sinehan]], pagsakay sa mga [[bus]], pag-upa o pagbili ng mga bahay, pag-upa ng mga silid sa otel, pamimili sa mga ''supermarket'', o pagdalo sa mga lugar ng pagsamba.<ref>{{Cite journal |last1=Schill |first1=Michael |last2=Wachter |first2=Susan |year=2001 |title=Principles to Guide Housing Policy at the Beginning of the Millennium |journal=Cityscape |language=en |pages=5–19 |citeseerx=10.1.1.536.5952}}</ref> Bukod dito, kadalasang pinahihintulutan ng segregasyon ang malapit na ugnayan sa pagitan ng mga kasapi ng magkaibang lahi o etnikong grupo sa loob ng mga hirarkikal na sitwasyon, tulad ng pagpapahintulot sa isang tao mula sa isang lahi na magtrabaho bilang lingkod para sa isang kasapi ng ibang lahi. Sa pangkalahatan, ipinagbawal na sa buong mundo ang segregasyong panlahi. Ayon sa Komisyong Europeo laban sa [[Rasismo]] at Hindi Pagpaparaya, ang segregasyon ay tinutukoy bilang "ang gawa kung saan ang isang (likas o huridikal) na tao ay naghihiwalay sa ibang mga tao batay sa isa sa mga nakatalang batayan nang walang obhetibo at makatwirang katwiran, alinsunod sa iminungkahing depinisyon ng [[diskriminasyon]]. Bilang resulta, ang kusang-loob na paghihiwalay ng sarili mula sa ibang tao batay sa isa sa mga batayang ito ay hindi itinuturing na segregasyon."<ref>{{Cite web |title=European Commission against Racism and Intolerance (ECRI) - Homepage - European Commission against Racism and Intolerance (ECRI) - www.coe.int |url=https://www.coe.int/en/web/european-commission-against-racism-and-intolerance |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240720171245/https://www.coe.int/en/web/european-commission-against-racism-and-intolerance/ |archive-date=20 Hulyo 2024 |access-date=6 Agosto 2024 |website=European Commission against Racism and Intolerance (ECRI) |language=en}}</ref> Ayon naman sa Pulong ng mga Isyung Pang-Minorya ng [[Mga Nagkakaisang Bansa]]," Ang paglikha at pagpapaunlad ng mga klase at paaralan na nagbibigay ng edukasyon sa mga wikang minorya ay hindi dapat ituring na ipinagbabawal na segregasyon kung ang pagtalaga sa mga nasabing klase at paaralan ay kusang-loob." Ang segregasyong panlahi ay maaaring umabot sa antas ng internasyonal na [[krimen]] ng [[aparteid]] at isang krimen laban sa sangkatauhan sa ilalim ng Deklarasyong Roma ng 2002 ng Saligang Batas ng [[Pandaigdigang Hukuman sa Krimen]]. ==Tingnan din== *[[Apartheid|Aparteid]] *[[Isolasyonismo]] ==Mga sanggunian== {{reflist}} [[Kaurian:Diskriminasyon]] [[Kategorya:Antisemitismo]] cu9d2g6e54ku9t1vh19hf8fxulau19w 2200601 2200600 2026-04-01T14:38:49Z Jojit fb 38 2200601 wikitext text/x-wiki Ang '''segregasyong panlahi''' ay ang paghihiwalay ng mga tao sa iba't ibang [[lahi]] o pangkat etniko sa pang-araw-araw na buhay. Maaaring kabilang sa segregasyon ang pisikal na paghihiwalay ng mga lahi at ang sapilitang paggamit ng magkakaibang mga institusyon, tulad ng mga paaralan at [[ospital]], ng mga taong mula sa iba't ibang lahi. Partikular, maaari itong ilapat sa mga gawain gaya ng [[pagkain]] sa mga [[Restoran|restawran]], pag-inom sa mga [[gripo]] ng tubig, paggamit ng mga pampublikong [[palikuran]], pagpasok sa paaralan, pagpunta sa mga [[sinehan]], pagsakay sa mga [[bus]], pag-upa o pagbili ng mga bahay, pag-upa ng mga silid sa otel, pamimili sa mga ''supermarket'', o pagdalo sa mga lugar ng pagsamba.<ref>{{Cite journal |last1=Schill |first1=Michael |last2=Wachter |first2=Susan |year=2001 |title=Principles to Guide Housing Policy at the Beginning of the Millennium |journal=Cityscape |language=en |pages=5–19 |citeseerx=10.1.1.536.5952}}</ref> Bukod dito, kadalasang pinahihintulutan ng segregasyon ang malapit na ugnayan sa pagitan ng mga kasapi ng magkaibang lahi o etnikong grupo sa loob ng mga hirarkikal na sitwasyon, tulad ng pagpapahintulot sa isang tao mula sa isang lahi na magtrabaho bilang lingkod para sa isang kasapi ng ibang lahi. Sa pangkalahatan, ipinagbawal na sa buong mundo ang segregasyong panlahi. Ayon sa Komisyong Europeo laban sa [[Rasismo]] at Hindi Pagpaparaya, ang segregasyon ay tinutukoy bilang "ang gawa kung saan ang isang (likas o huridikal) na tao ay naghihiwalay sa ibang mga tao batay sa isa sa mga nakatalang batayan nang walang obhetibo at makatwirang katwiran, alinsunod sa iminungkahing depinisyon ng [[diskriminasyon]]. Bilang resulta, ang kusang-loob na paghihiwalay ng sarili mula sa ibang tao batay sa isa sa mga batayang ito ay hindi itinuturing na segregasyon."<ref>{{Cite web |title=European Commission against Racism and Intolerance (ECRI) - Homepage - European Commission against Racism and Intolerance (ECRI) - www.coe.int |url=https://www.coe.int/en/web/european-commission-against-racism-and-intolerance |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240720171245/https://www.coe.int/en/web/european-commission-against-racism-and-intolerance/ |archive-date=20 Hulyo 2024 |access-date=6 Agosto 2024 |website=European Commission against Racism and Intolerance (ECRI) |language=en}}</ref> Ayon naman sa Pulong ng mga Isyung Pang-Minorya ng [[Mga Nagkakaisang Bansa]]," Ang paglikha at pagpapaunlad ng mga klase at paaralan na nagbibigay ng edukasyon sa mga wikang minorya ay hindi dapat ituring na ipinagbabawal na segregasyon kung ang pagtalaga sa mga nasabing klase at paaralan ay kusang-loob."<ref>{{Cite web |title=Recommendations of the Forum on Minority Issues A/HRC/10/11/Add.1 — para. 27 |url=http://www2.ohchr.org/english/bodies/hrcouncil/docs/10session/A.HRC.10.11.Add.1.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200918200706/http://www2.ohchr.org/english/bodies/hrcouncil/docs/10session/A.HRC.10.11.Add.1.pdf |archive-date=18 Setyembre 2020 |access-date=3 Enero 2012 |language=en}}</ref> Ang segregasyong panlahi ay maaaring umabot sa antas ng internasyonal na [[krimen]] ng [[aparteid]] at isang krimen laban sa sangkatauhan sa ilalim ng Deklarasyong Roma ng 2002 ng Saligang Batas ng [[Pandaigdigang Hukuman sa Krimen]]. ==Tingnan din== *[[Apartheid|Aparteid]] *[[Isolasyonismo]] ==Mga sanggunian== {{reflist}} [[Kaurian:Diskriminasyon]] [[Kategorya:Antisemitismo]] hf3dlihugnx5j6fj9serharuy1m31i5 2200602 2200601 2026-04-01T14:39:51Z Jojit fb 38 Inilipat ni Jojit fb ang pahinang [[Panlahing paghihiwalay]] sa [[Segregasyong panlahi]] 2200601 wikitext text/x-wiki Ang '''segregasyong panlahi''' ay ang paghihiwalay ng mga tao sa iba't ibang [[lahi]] o pangkat etniko sa pang-araw-araw na buhay. Maaaring kabilang sa segregasyon ang pisikal na paghihiwalay ng mga lahi at ang sapilitang paggamit ng magkakaibang mga institusyon, tulad ng mga paaralan at [[ospital]], ng mga taong mula sa iba't ibang lahi. Partikular, maaari itong ilapat sa mga gawain gaya ng [[pagkain]] sa mga [[Restoran|restawran]], pag-inom sa mga [[gripo]] ng tubig, paggamit ng mga pampublikong [[palikuran]], pagpasok sa paaralan, pagpunta sa mga [[sinehan]], pagsakay sa mga [[bus]], pag-upa o pagbili ng mga bahay, pag-upa ng mga silid sa otel, pamimili sa mga ''supermarket'', o pagdalo sa mga lugar ng pagsamba.<ref>{{Cite journal |last1=Schill |first1=Michael |last2=Wachter |first2=Susan |year=2001 |title=Principles to Guide Housing Policy at the Beginning of the Millennium |journal=Cityscape |language=en |pages=5–19 |citeseerx=10.1.1.536.5952}}</ref> Bukod dito, kadalasang pinahihintulutan ng segregasyon ang malapit na ugnayan sa pagitan ng mga kasapi ng magkaibang lahi o etnikong grupo sa loob ng mga hirarkikal na sitwasyon, tulad ng pagpapahintulot sa isang tao mula sa isang lahi na magtrabaho bilang lingkod para sa isang kasapi ng ibang lahi. Sa pangkalahatan, ipinagbawal na sa buong mundo ang segregasyong panlahi. Ayon sa Komisyong Europeo laban sa [[Rasismo]] at Hindi Pagpaparaya, ang segregasyon ay tinutukoy bilang "ang gawa kung saan ang isang (likas o huridikal) na tao ay naghihiwalay sa ibang mga tao batay sa isa sa mga nakatalang batayan nang walang obhetibo at makatwirang katwiran, alinsunod sa iminungkahing depinisyon ng [[diskriminasyon]]. Bilang resulta, ang kusang-loob na paghihiwalay ng sarili mula sa ibang tao batay sa isa sa mga batayang ito ay hindi itinuturing na segregasyon."<ref>{{Cite web |title=European Commission against Racism and Intolerance (ECRI) - Homepage - European Commission against Racism and Intolerance (ECRI) - www.coe.int |url=https://www.coe.int/en/web/european-commission-against-racism-and-intolerance |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240720171245/https://www.coe.int/en/web/european-commission-against-racism-and-intolerance/ |archive-date=20 Hulyo 2024 |access-date=6 Agosto 2024 |website=European Commission against Racism and Intolerance (ECRI) |language=en}}</ref> Ayon naman sa Pulong ng mga Isyung Pang-Minorya ng [[Mga Nagkakaisang Bansa]]," Ang paglikha at pagpapaunlad ng mga klase at paaralan na nagbibigay ng edukasyon sa mga wikang minorya ay hindi dapat ituring na ipinagbabawal na segregasyon kung ang pagtalaga sa mga nasabing klase at paaralan ay kusang-loob."<ref>{{Cite web |title=Recommendations of the Forum on Minority Issues A/HRC/10/11/Add.1 — para. 27 |url=http://www2.ohchr.org/english/bodies/hrcouncil/docs/10session/A.HRC.10.11.Add.1.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200918200706/http://www2.ohchr.org/english/bodies/hrcouncil/docs/10session/A.HRC.10.11.Add.1.pdf |archive-date=18 Setyembre 2020 |access-date=3 Enero 2012 |language=en}}</ref> Ang segregasyong panlahi ay maaaring umabot sa antas ng internasyonal na [[krimen]] ng [[aparteid]] at isang krimen laban sa sangkatauhan sa ilalim ng Deklarasyong Roma ng 2002 ng Saligang Batas ng [[Pandaigdigang Hukuman sa Krimen]]. ==Tingnan din== *[[Apartheid|Aparteid]] *[[Isolasyonismo]] ==Mga sanggunian== {{reflist}} [[Kaurian:Diskriminasyon]] [[Kategorya:Antisemitismo]] hf3dlihugnx5j6fj9serharuy1m31i5 2200627 2200602 2026-04-01T15:09:43Z Jojit fb 38 2200627 wikitext text/x-wiki Ang '''segregasyong panlahi''' ay ang paghihiwalay ng mga tao sa iba't ibang [[lahi]] o pangkat etniko sa pang-araw-araw na buhay. Maaaring kabilang sa segregasyon ang pisikal na paghihiwalay ng mga lahi at ang sapilitang paggamit ng magkakaibang mga institusyon, tulad ng mga paaralan at [[ospital]], ng mga taong mula sa iba't ibang lahi. Partikular, maaari itong ilapat sa mga gawain gaya ng [[pagkain]] sa mga [[Restoran|restawran]], pag-inom sa mga [[gripo]] ng tubig, paggamit ng mga pampublikong [[palikuran]], pagpasok sa paaralan, pagpunta sa mga [[sinehan]], pagsakay sa mga [[bus]], pag-upa o pagbili ng mga bahay, pag-upa ng mga silid sa otel, pamimili sa mga ''supermarket'', o pagdalo sa mga lugar ng pagsamba.<ref>{{Cite journal |last1=Schill |first1=Michael |last2=Wachter |first2=Susan |year=2001 |title=Principles to Guide Housing Policy at the Beginning of the Millennium |journal=Cityscape |language=en |pages=5–19 |citeseerx=10.1.1.536.5952}}</ref> Bukod dito, kadalasang pinahihintulutan ng segregasyon ang malapit na ugnayan sa pagitan ng mga kasapi ng magkaibang lahi o etnikong grupo sa loob ng mga hirarkikal na sitwasyon, tulad ng pagpapahintulot sa isang tao mula sa isang lahi na magtrabaho bilang lingkod para sa isang kasapi ng ibang lahi. Sa pangkalahatan, ipinagbawal na sa buong mundo ang segregasyong panlahi. Ayon sa Komisyong Europeo laban sa [[Rasismo]] at Hindi Pagpaparaya, ang segregasyon ay tinutukoy bilang "ang gawa kung saan ang isang (likas o huridikal) na tao ay naghihiwalay sa ibang mga tao batay sa isa sa mga nakatalang batayan nang walang obhetibo at makatwirang katwiran, alinsunod sa iminungkahing depinisyon ng [[diskriminasyon]]. Bilang resulta, ang kusang-loob na paghihiwalay ng sarili mula sa ibang tao batay sa isa sa mga batayang ito ay hindi itinuturing na segregasyon."<ref>{{Cite web |title=European Commission against Racism and Intolerance (ECRI) - Homepage - European Commission against Racism and Intolerance (ECRI) - www.coe.int |url=https://www.coe.int/en/web/european-commission-against-racism-and-intolerance |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240720171245/https://www.coe.int/en/web/european-commission-against-racism-and-intolerance/ |archive-date=20 Hulyo 2024 |access-date=6 Agosto 2024 |website=European Commission against Racism and Intolerance (ECRI) |language=en}}</ref> Ayon naman sa Pulong ng mga Isyung Pang-Minorya ng [[Mga Nagkakaisang Bansa]]," Ang paglikha at pagpapaunlad ng mga klase at paaralan na nagbibigay ng edukasyon sa mga wikang minorya ay hindi dapat ituring na ipinagbabawal na segregasyon kung ang pagtalaga sa mga nasabing klase at paaralan ay kusang-loob."<ref>{{Cite web |title=Recommendations of the Forum on Minority Issues A/HRC/10/11/Add.1 — para. 27 |url=http://www2.ohchr.org/english/bodies/hrcouncil/docs/10session/A.HRC.10.11.Add.1.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200918200706/http://www2.ohchr.org/english/bodies/hrcouncil/docs/10session/A.HRC.10.11.Add.1.pdf |archive-date=18 Setyembre 2020 |access-date=3 Enero 2012 |language=en}}</ref> Ang segregasyong panlahi ay maaaring umabot sa antas ng internasyonal na [[krimen]] ng [[aparteid]] at isang krimen laban sa sangkatauhan sa ilalim ng Deklarasyong Roma ng 2002 ng Saligang Batas ng [[Pandaigdigang Hukuman sa Krimen]]. Ang segregasyong panlahi ay kadalasang ginamit upang mapanatili ang mga benepisyo na tinatamasa ng isang tiyak na nangingibabaw na grupo, halimbawa, "iba't ibang mananakop—kabilang ang [[mga Mongol]] sa [[Asya]], Bantu sa [[Aprika]], at [[Aztec]] sa Amerika." Sa mga kamakailang panahon, ito ay kadalasang ipinatupad ng [[Mga taong puti|mga puting]] grupo. ==Tingnan din== *[[Apartheid|Aparteid]] *[[Isolasyonismo]] ==Mga sanggunian== {{reflist}} [[Kaurian:Diskriminasyon]] [[Kategorya:Antisemitismo]] 3clx8bf683n2n56oepzn325b1j0370z 2200628 2200627 2026-04-01T15:12:33Z Jojit fb 38 2200628 wikitext text/x-wiki [[File:Negro_drinking_at_"Colored"_water_cooler_in_streetcar_terminal,_Oklahoma_City,_Oklahoma_by_Russell_Lee.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Negro_drinking_at_%22Colored%22_water_cooler_in_streetcar_terminal,_Oklahoma_City,_Oklahoma_by_Russell_Lee.jpg|thumb|262x262px|Lalaking [[Aprikanong Amerikano|Aprikano-Amerikano]] na umiinom mula sa gripo ng tubig na may nakatatak na "Colored" (mga taong may kulay) sa himpilan ng karwaheng de-kalye, [[Lungsod ng Oklahoma]], Hulyo 1939]] Ang '''segregasyong panlahi''' ay ang paghihiwalay ng mga tao sa iba't ibang [[lahi]] o pangkat etniko sa pang-araw-araw na buhay. Maaaring kabilang sa segregasyon ang pisikal na paghihiwalay ng mga lahi at ang sapilitang paggamit ng magkakaibang mga institusyon, tulad ng mga paaralan at [[ospital]], ng mga taong mula sa iba't ibang lahi. Partikular, maaari itong ilapat sa mga gawain gaya ng [[pagkain]] sa mga [[Restoran|restawran]], pag-inom sa mga [[gripo]] ng tubig, paggamit ng mga pampublikong [[palikuran]], pagpasok sa paaralan, pagpunta sa mga [[sinehan]], pagsakay sa mga [[bus]], pag-upa o pagbili ng mga bahay, pag-upa ng mga silid sa otel, pamimili sa mga ''supermarket'', o pagdalo sa mga lugar ng pagsamba.<ref>{{Cite journal |last1=Schill |first1=Michael |last2=Wachter |first2=Susan |year=2001 |title=Principles to Guide Housing Policy at the Beginning of the Millennium |journal=Cityscape |language=en |pages=5–19 |citeseerx=10.1.1.536.5952}}</ref> Bukod dito, kadalasang pinahihintulutan ng segregasyon ang malapit na ugnayan sa pagitan ng mga kasapi ng magkaibang lahi o etnikong grupo sa loob ng mga hirarkikal na sitwasyon, tulad ng pagpapahintulot sa isang tao mula sa isang lahi na magtrabaho bilang lingkod para sa isang kasapi ng ibang lahi. Sa pangkalahatan, ipinagbawal na sa buong mundo ang segregasyong panlahi. Ayon sa Komisyong Europeo laban sa [[Rasismo]] at Hindi Pagpaparaya, ang segregasyon ay tinutukoy bilang "ang gawa kung saan ang isang (likas o huridikal) na tao ay naghihiwalay sa ibang mga tao batay sa isa sa mga nakatalang batayan nang walang obhetibo at makatwirang katwiran, alinsunod sa iminungkahing depinisyon ng [[diskriminasyon]]. Bilang resulta, ang kusang-loob na paghihiwalay ng sarili mula sa ibang tao batay sa isa sa mga batayang ito ay hindi itinuturing na segregasyon."<ref>{{Cite web |title=European Commission against Racism and Intolerance (ECRI) - Homepage - European Commission against Racism and Intolerance (ECRI) - www.coe.int |url=https://www.coe.int/en/web/european-commission-against-racism-and-intolerance |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240720171245/https://www.coe.int/en/web/european-commission-against-racism-and-intolerance/ |archive-date=20 Hulyo 2024 |access-date=6 Agosto 2024 |website=European Commission against Racism and Intolerance (ECRI) |language=en}}</ref> Ayon naman sa Pulong ng mga Isyung Pang-Minorya ng [[Mga Nagkakaisang Bansa]]," Ang paglikha at pagpapaunlad ng mga klase at paaralan na nagbibigay ng edukasyon sa mga wikang minorya ay hindi dapat ituring na ipinagbabawal na segregasyon kung ang pagtalaga sa mga nasabing klase at paaralan ay kusang-loob."<ref>{{Cite web |title=Recommendations of the Forum on Minority Issues A/HRC/10/11/Add.1 — para. 27 |url=http://www2.ohchr.org/english/bodies/hrcouncil/docs/10session/A.HRC.10.11.Add.1.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200918200706/http://www2.ohchr.org/english/bodies/hrcouncil/docs/10session/A.HRC.10.11.Add.1.pdf |archive-date=18 Setyembre 2020 |access-date=3 Enero 2012 |language=en}}</ref> Ang segregasyong panlahi ay maaaring umabot sa antas ng internasyonal na [[krimen]] ng [[aparteid]] at isang krimen laban sa sangkatauhan sa ilalim ng Deklarasyong Roma ng 2002 ng Saligang Batas ng [[Pandaigdigang Hukuman sa Krimen]]. Ang segregasyong panlahi ay kadalasang ginamit upang mapanatili ang mga benepisyo na tinatamasa ng isang tiyak na nangingibabaw na grupo, halimbawa, "iba't ibang mananakop—kabilang ang [[mga Mongol]] sa [[Asya]], Bantu sa [[Aprika]], at [[Aztec]] sa Amerika." Sa mga kamakailang panahon, ito ay kadalasang ipinatupad ng [[Mga taong puti|mga puting]] grupo. ==Tingnan din== *[[Apartheid|Aparteid]] *[[Isolasyonismo]] ==Mga sanggunian== {{reflist}} [[Kaurian:Diskriminasyon]] [[Kategorya:Antisemitismo]] jqzh5u6uamj2dj9p4ymo46dg8ji6xhs 0 102529 2200604 486102 2026-04-01T14:41:47Z Jojit fb 38 Changed redirect target from [[Panlahing paghihiwalay]] to [[Segregasyong panlahi]] 2200604 wikitext text/x-wiki #redirect [[Segregasyong panlahi]] 1wbi2gso68by997dmgm9psmhmcbgl5y 0 102530 2200605 486103 2026-04-01T14:42:27Z Jojit fb 38 Changed redirect target from [[Panlahing paghihiwalay]] to [[Segregasyong panlahi]] 2200605 wikitext text/x-wiki #redirect [[Segregasyong panlahi]] 1wbi2gso68by997dmgm9psmhmcbgl5y 0 102531 2200606 486106 2026-04-01T14:42:51Z Jojit fb 38 Changed redirect target from [[Panlahing paghihiwalay]] to [[Segregasyong panlahi]] 2200606 wikitext text/x-wiki #redirect [[Segregasyong panlahi]] 1wbi2gso68by997dmgm9psmhmcbgl5y 0 102538 2200607 486129 2026-04-01T14:43:03Z Jojit fb 38 Changed redirect target from [[Panlahing paghihiwalay]] to [[Segregasyong panlahi]] 2200607 wikitext text/x-wiki #redirect [[Segregasyong panlahi]] 1wbi2gso68by997dmgm9psmhmcbgl5y 0 102539 2200608 486130 2026-04-01T14:43:13Z Jojit fb 38 Changed redirect target from [[Panlahing paghihiwalay]] to [[Segregasyong panlahi]] 2200608 wikitext text/x-wiki #redirect [[Segregasyong panlahi]] 1wbi2gso68by997dmgm9psmhmcbgl5y 0 102540 2200609 486131 2026-04-01T14:43:27Z Jojit fb 38 Changed redirect target from [[Panlahing paghihiwalay]] to [[Segregasyong panlahi]] 2200609 wikitext text/x-wiki #redirect [[Segregasyong panlahi]] 1wbi2gso68by997dmgm9psmhmcbgl5y 0 102541 2200610 486132 2026-04-01T14:43:54Z Jojit fb 38 Changed redirect target from [[Panlahing paghihiwalay]] to [[Segregasyong panlahi]] 2200610 wikitext text/x-wiki #redirect [[Segregasyong panlahi]] 1wbi2gso68by997dmgm9psmhmcbgl5y 0 102542 2200611 486133 2026-04-01T14:44:03Z Jojit fb 38 Changed redirect target from [[Panlahing paghihiwalay]] to [[Segregasyong panlahi]] 2200611 wikitext text/x-wiki #redirect [[Segregasyong panlahi]] 1wbi2gso68by997dmgm9psmhmcbgl5y 0 104082 2200647 496065 2026-04-02T01:48:55Z Jojit fb 38 Changed redirect target from [[Miron]] to [[Tagapanood]] 2200647 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Tagapanood]] 3bjt77s18xdhbltqzbcwefzwfbq7kqp 0 104083 2200648 496066 2026-04-02T01:49:22Z Jojit fb 38 Removed redirect to [[Miron]] 2200648 wikitext text/x-wiki Tagapanood togp50llobi31wbepxasc96mxb5kcy4 2200649 2200648 2026-04-02T01:49:39Z Jojit fb 38 Ikinakarga sa [[Tagapanood]] 2200649 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Tagapanood]] 3bjt77s18xdhbltqzbcwefzwfbq7kqp 0 104084 2200650 496067 2026-04-02T01:49:51Z Jojit fb 38 Changed redirect target from [[Miron]] to [[Tagapanood]] 2200650 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Tagapanood]] 3bjt77s18xdhbltqzbcwefzwfbq7kqp 0 104085 2200651 496072 2026-04-02T01:50:01Z Jojit fb 38 Changed redirect target from [[Miron]] to [[Tagapanood]] 2200651 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Tagapanood]] 3bjt77s18xdhbltqzbcwefzwfbq7kqp 0 104086 2200652 496073 2026-04-02T01:50:08Z Jojit fb 38 Changed redirect target from [[Miron]] to [[Tagapanood]] 2200652 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Tagapanood]] 3bjt77s18xdhbltqzbcwefzwfbq7kqp 0 104087 2200653 496074 2026-04-02T01:50:22Z Jojit fb 38 Changed redirect target from [[Miron]] to [[Tagapanood]] 2200653 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Tagapanood]] 3bjt77s18xdhbltqzbcwefzwfbq7kqp 0 132100 2200743 1788984 2026-04-02T10:35:35Z Jojit fb 38 ni-redirect na lamang sa kaugnay na artikulo dahil walang sapat na impornasyon sa matagal na panahon 2200743 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Isabella Garcia-Shapiro]] bkzk8kvhcnhrpnqppnlg3rvf3mmi8nd 14 145038 2200644 2062415 2026-04-02T01:36:50Z JWilz12345 77302 new key for [[Category:Krisis sa ekonomiya]]: "Pananalapi" using [[WP:HC|HotCat]] 2200644 wikitext text/x-wiki {{catmore}} [[Kategorya:Krisis sa ekonomiya|Pananalapi]] 6zd38qowqjqte5ho4cc678ikfpf29vt 0 153024 2200632 1439102 2026-04-02T01:17:44Z Jojit fb 38 ni-redirect na lamang sa kaugnay na artikulo dahil walang sapat na impornasyon sa matagal na panahon 2200632 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Anime]] 1f1ip9qrrj179joumx2jcvbpuvvii8u 1 153100 2200633 749898 2026-04-02T01:18:06Z Jojit fb 38 Tinatanggal ang lahat ng nilalaman mula sa pahina 2200633 wikitext text/x-wiki phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1 0 181657 2200654 1022179 2026-04-02T01:50:33Z Jojit fb 38 Changed redirect target from [[Miron]] to [[Tagapanood]] 2200654 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Tagapanood]] 3bjt77s18xdhbltqzbcwefzwfbq7kqp 0 181963 2200704 2093275 2026-04-02T07:50:18Z Jojit fb 38 2200704 wikitext text/x-wiki {{Infobox martial artist |name = Ip Man |image = Yip_Man.jpg |image_size = 185px |alt = |caption = |birth_name = |birth_date = {{birth date|1893|10|1|df=yes}} |birth_place = [[Foshan]], [[Guangdong]], [[Dinastiyang Qing|Qing Tsina]] |death_date = {{death date and age|1972|12|2|1893|10|1|df=yes}} |death_place = [[Mong Kok]], [[Kowloon]], [[Hong Kong]]<ref name="death place">{{cite web|title=影武者‧ 葉問次子葉正專訪 (Ekslusibong Panayam sa ikalawang anak ni Ip Man na si Ip Ching)|url=http://www2.mingpaoweekly.com/contents/?id=6951&page=1|publisher=[[Ming Pao]] Weekly Online|accessdate=18 February 2013|language=Tsino|quote=旺角通菜街一百四十九號一個單位內， ... 傳奇的老者在那個單位的一張沙發上遽然離世。 [Salin: ... sa isang yunit sa 149 Kalye Tung Choi, Mong Kok, ... ang malaalamat na matanda na pumanaw agad-agad sa kanyang supa sa yunit na iyon.]|deadurl=yes|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130908084424/http://www2.mingpaoweekly.com/contents/?id=6951&page=1|archivedate=8 September 2013|df=dmy-all}}</ref> |death_cause = [[Kanser]] sa [[lalamunan]] |other_names = Yip Man<br />Yip Kai-man<br />Ye Wen |residence = [[Hong Kong]] |nationality = Tsino |style = Wing Chun |rank = Gran Maestro |years_active = 1967–1972 |occupation = Nagsasanay sa sining pandigma |university = |spouse = Cheung Wing-sing<br />{{small|({{zh|t=張永成|s=张永成|cy=jēung wíhng sìhng|p=Zhāng Yǒngchéng}})}} |relatives = Ip Chun (anak na lalaki; ipinanganak 1924),<br />Ip Ching (anak na lalaki; ipinanganak 1936) | teacher = Chan Wah-shun & Wu Chung-sok (吳仲素),<br />sa kalaunan Leung Bik |students =<br/>[[Bruce Lee]],<br />Ip Chun,<br/>Ip Ching,<br/>Chu Shong Tin,<br />Lok Yiu,<br />Leung Sheung,<br />Wong Shun Leung,<br/>Ng Chan<br />William Cheung,<br />Moy Yat,<br /> Lo Man Kam |website = [http://www.ip-man.co.uk www.ip-man.co.uk] |footnotes = |updated = }} {{Infobox Chinese |pic=Ip Man (Chinese characters).svg |piccap="Ip Man" sa Tradisyunal (itaas) at Pinapayak (ilalim) na mga karakter na Tsino |picupright=0.45 |t=葉問 |s=叶问 |p=Yè Wèn |w=Yeh⁴ Wên⁴ |tp=Yè Wùn |mi={{IPA-cmn|jê wə̂n|}} |y=Yihp Mahn |j=Jip⁶ Man⁶ |gd=Yip⁶ Men⁶ |ci={{IPA-yue|jìːp̚ mɐ̀n|}} |altname=Yip Kai-man |t2=葉繼問 |s2=叶继问 |p2=Yè Jìwèn |w2=Yeh⁴ Chi⁴-wên⁴ |tp2=Yè Jì-wùn |mi2={{IPA-cmn|jê tɕîwə̂n|}} |y2=Yihp Gai Mahn |j2=Jip⁶ Gai³ man⁶ |gd2=Yip⁶ Gei³-men⁶ |ci2={{IPA-yue|jìːp̚ kɐ̄imɐ̀n|}} |}} Si '''Ip Man''' (Oktubre 1, 1893 – Disyembre 2, 1972), kilala din bilang '''Yip Man'''<ref>Ayon sa pagkasulat sa naka-Romanong teksto sa kanyang pasaporte na makikita sa [[museo]] ng Yip Man Tong sa Foshan sa [[Tsina]].</ref> ay isang [[Tsina|Tsinong]] bihasa sa [[sining pandigma]]. Marami siyang naging mga mag-aaral na naging magagaling na guro sa sining pandigma sa kanilang sariling panahon. Isa sa kanyang mga tanyag na mag-aaral ay si [[Bruce Lee]]. ==Kabataan== Si Ip Man ay anak nina Yip Oi-dor at Ng Shui. Siya ay pangatlo sa apat na magkakapatid. Siya ay lumaki sa isang mayamang pamilya sa Foshan, Guangdong at doon din ay nakatanggap ng tradisyunal na [[edukasyon]]g Tsino. Ang pangalan nang kanyang mga kapatid ay sina Yip Kai-gak (lalake), Yip Wan-mei (babae) at si Yip Wan-hum (babae).<ref name="ip-ching-book">''Yip Man – Portrait of a Kung Fu Master'', Pahina:3, May-akda: Ip Ching at Ron Heimberger, ''Paperback'': 116 pahina, Tagpaglathala: Cedar Fort (23 Enero 2001), ISBN 1-55517-516-3, ISBN 978-1-55517-516-0 (Sa Ingles)</ref> Si Ip Man ay nagsimulang matuto ng Wing Chun mula kay Chan Wah-shun noong siya ay 13 na taong gulang. Dahil si Chan ay 70 taong gulang na noong panahong iyon, si Ip na ang kanyang naging huling mag-aaral.<ref name="english-history">{{cite web |url=http://www.kwokwingchun.co.uk/history-family-tree |title=Sam kwok Wing Chun – Yip Man Family Tree |publisher=Kwokwingchun.co.uk |accessdate=29 Nobyembre 2011 |language=Ingles |archive-date=2012-04-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120413210951/http://www.kwokwingchun.co.uk/history-family-tree |url-status=dead }}</ref><ref>''Mastering Wing Chun'', ni Samuel Kwok</ref> Dahil sa edad ng kanyang guro, natutunan ni Ip Man ang karamihan ng kanyang galaw at pamamaraan mula sa pangalawang pinakamatandang mag-aaral ni Chan na si Ng Chung-sok. Si Chan ay namatay tatlong taon pagkatapos magsimulang mag-aral ni Ip at isa sa kanyang kahilingan ay para kay Ng na ipagpatuloy ang pagtuturo kay Ip Man. Sa edad na 15, si Ip ay pumuntang [[Hong Kong]] sa tulong nang kanyang kamag-anak na si Leung Fut-ting. Makalipas ang isang taon, siya ay pumasok sa St. Stephen’s College na isang sekondaryang paaralan para sa mayayamang pamilya at banyaga na nakatira sa Hong Kong.<ref name="ip-ching-book" /> Noong si Ip Man ay nasa St. Stephen’s, nakita niya ang mga pulis opisyal na binubugbog ang isang babae at siya ay nakialam.<ref name="ip-ching-book" /> Nagtangkang atakihin ng opisyal si Ip Man pero sinuntok ni Ip Man ang opisyal at tumakbo kasama ng kanyang kamag-aral papuntang paaralan. Naikwento nang kanyang kamag-aral ang nangyari sa isang matandang lalake na nakatira sa kanilang ''apartment'' o tinutuluyang bahay. Ang lalakeng ito ay nakipagkita kay Ip Man at nagtanong siya kung anong sining pandigma ang kanyang ginagamit. SInabi ng lalake kay Ip Man na ang kanyang porma ay hindi masyadong magaling.<ref name="ip-ching-book" /> Hinamon ng lalake si Ip Man gamit ang kanyang sariling sining pandigma na ''chi sao'' (isang porma ng [[pagsasanay]] kung saan kontrolado ang pagatake at depensa). Nakita ito ni Ip Man na isang oportunidad para mapatunayan ang kanyang galling pero siya ay natalo pagkatapos matamaan nang ilang beses. Nagpakilala ang kanyang katunggali bilang si Leung Bik, isang nakakatanda kay Chan Wah-shun at anak ng guro ni Chan na si Leung Jan. Pagkatapos ng paglalabang ito, ipinagpatuly ni Ip Man ang kanyang pag-aaral sa tulong ni Leung Bik. Si Ip Man ay bumalik sa Foshan noong siya ay 24 na taong gulang at naging isang [[pulis]].<ref name="ip-ching-book" /> Siya ay nagturo ng Wing Chun sa ilang katrabaho, kaibigan at kamag-anak ngunit hindi siya opisyal na nagpatakbo ng isang paaralan tungkol sa sining pandigma. Ilan sa kanyang mga naging mag-aaral ay sina Lok Yiu, Chow Kwong-yue, Kwok Fu, Lun Kah, Chan Chi-sun at Lui Ying. Sa mga nabanggit, sinasabing si Chow Kwong-yue ang pinakamagaling pero hindi kalaunan dahil pinagtuunan niya ng pansin ang komersyo at tumigil sa pag-aaral ng sining pandigma. Sina Kwok Fu at Lun Kah ay nagpatuloy sa pagtuturo ng kanilang sariling mga mag-aaral at ipinasa nila ang Wing Chun sa rehiyon ng [[Foshan]] at [[Guangdong]]. Sina Chang Chi-sun at Lui Ying ay pumuntang Hong Kong pero hindi na tumanggap ng mga mag-aaral. Si Ip Man ay tumira kasama ni Kwok Fu noong pangalawang digmaang Sino-[[Hapon]] at bumalik lamang ng Foshan pagkatapos nito kung saan ipinagpatuloy niya ang kanyang trabaho bilang isang pulis. Si Ip Man ay umalis ng Foshan at pumuntang Hong Kong noong 1949 matapos italaga ng [[Partido Komunista ng Tsina]] ang [[Tsina|Republikang Bayan ng Tsina]] sa pangunahing lupain ng Tsina. SI Ip Man ay isang opisyal ng [[Kuomintang]] (Partido Nasyonalista ng Tsina o ''Chinese Nationalist Party''), ang kalaban ng mga komunista noong [[Digmaang Sibil ng Tsina]].<ref>{{Cite web |url=http://www.kwokwingchun.co.uk/ip-man-biography |title=Archive copy |access-date=2012-04-18 |archive-date=2012-04-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120405161833/http://www.kwokwingchun.co.uk/ip-man-biography |url-status=dead }}</ref> ==Buhay sa Hong Kong== Sa simula, ang negosyo ni Ip Man na pagtuturo ng sining pandigma ay naging mahina dahil kaunting mga mag-aaral lamang ang tumatagal ng ilang buwan. Siya ay dalawang beses na naglipat ng paaralan. Una ay sa Daang Castle Peak na nasa Sham Shui Po at pangalwa ay sa Kalye Lee Tat na nasa Yau Ma Tei. Simula noon, ang kanyang mga mag-aaral ay naabot na ang galing na matuto ng Wing Chun at makapagsimula ng kanilang mga sariling paaralan. Ilan sa kanyang mga mag-aaral ay nakipagkompitensya sa ibang mga nagsasanay ng sining pandigma para makumpara ang kanilang galing at ang kanilang mga panalo ay nagpataas sa reputasyon ni Ip Man. Noong 1967, si Ip Man at ilan sa kanyang mga mag-aaral ay nagtayo ng Hong Kong Wing Chun Athletic Association. Si Ip Man ay sinasabing regular na gumagamit ng [[Opyo|opyo.]]<ref>''Bruce Lee: Fighting Spirit: A Biography, Bruce Thomas'', p. 208 "Both Bruce's father and even his wing chun master Yip Man were no strangers to the opium pipe." (Sa Ingles)</ref> Isa sa kanyang mga dating mag-aaral na si Duncan Leung ay sinabing ginagamit ni Ip Man ang salapi mula sa matrikula upang masuportahan ang kanyang pagkalulong sa opyo.<ref>{{Cite web |title=Archive copy |url=http://www.atimes.com/atimes/China/KE16Ad02.html |access-date=2012-04-18 |archive-date=2017-04-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170402144637/http://www.atimes.com/atimes/China/KE16Ad02.html |url-status=dead }}</ref>. ==Pagkamatay at pamana== Si Ip Man ay namatay noong Disyembre 2, 1972 dahil sa [[kanser]] sa lalamunan<ref>''Complete Wing Chun: The Definitive Guide to Wing Chun's History and Traditions,'' Robert Chu, Rene Ritchie,Y. Wu, p. 9, 160 pahina, Tuttle Publishing; unang edisyon (15 Hunyo 1998), Sa Ingles, ISBN 0-8048-3141-6, ISBN 978-0-8048-3141-3</ref>. Ang kanyang pamana ay ang pag-aaral ng Wing Chun sa buong [[daigdig]]. Ilan sa kanyang magagaling na mag-aaral ay sina Leung Sheung, Lok Yiu, Leung Ting, Chu Shong-tin, Wong Shun leung, Wong Kiu, Yip Bo-ching, William Cheung, Hawkins Cheung, Bruce Lee, Wong Long, Wong Chok, Law Bing, Lee Shing, Ho Kam-ming, Moy Yat, Duncan Leung, Derek Fung Ping-bor, Chris Chan CHing, Viktor Kan Wah Chit, Stanley Chan, Chow Sze, Chuen, Tam Lai, Lee Che-kong, Kang Sin-sin, Simon Lau, ang kanyang pamangkin na si Lo Man-kam at mga anak na sina Ip Ching at Ip Chun. Nag-iwan din si Ip Man ng isang tala tungkol sa Wing Chun.<ref>"chinese-history"</ref> Maraming sa kanyang kagamitan ay makikita sa museo ng “Yip Man Tong” sa Lumang Templo ng Foshan.<ref>{{cite web |url=http://www.foshanmuseum.com/ymt/ymt.htm |title=Ip Man tong virtual tour |publisher=Foshanmuseum.com |accessdate=29 November 2011 |archive-date=28 November 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111128031909/http://www.foshanmuseum.com/ymt/ymt.htm |url-status=dead }}</ref> ==Sa kulturang popular== Ang ''Ip Man'', ay isang pelikula na nakabatay sa buhay ni Ip Man. Ito ay inilabas sa mga sinehan noong 2008 at si Donnie Yen ang gumanap bilang Ip Man. Ang pelikula ay nagkaroon ng ilang mga pagkakaiba mula sa buhay ni Ip Man para magkaroon ng karagdagang [[drama]] ang salaysayin. Ang panganay na anak ni Ip Man na si Ip Chun ay lumabas sa pelikula at nagsilbing kasangguni sa proyektong ito. Ang pelikula ay nakatuon sa buhay ni Ip Man noong dekada 1930 hanggang dekada 1940. Ang proyektong ito ang unang pelikulang nakabase sa buhay ni Ip Man. Ang kasunod nitong ''Ip Man 2'' ay nakatuon sa pagsisimula ni Ip Man sa Hong Kong kasama ang kanyang mga disipulo kasama na si Bruce Lee. Isa pang pelikula ang lumabas tungkol kay Ip Man na may pamagat na ''The Legend is Born - Ip Man''. Ito ay inilabas sa mga sinehan noong Hunyo 2010. Si Herman Yau ang direktor ng pelikula at si Dennis To ang gumanap na Ip Man. Si Ip Chun ay nagkaroon ng espesyal na paglabas sa pelikula bilang si Leung Bik. Ang pelikula ni Wong Kar-wai na ''The Grandmaster'' kung saan si Tony Leung ang gaganap na Ip Man ay nailabas noong 2012. Si Yu Chenghui ay gumanap na Ip Man sa ''The Legend of Bruce Lee,''<ref>{{cite web| url= http://www.imdb.com/character/ch0143340/| title= Ip Man (Character)| accessdate= 4 Feb 2011| quote= TV episode, Played by Cheng-Hui Yu (as Ye Wen)| archive-date= 25 December 2016| archive-url= https://web.archive.org/web/20161225202908/http://www.imdb.com/character/ch0143340/| url-status= dead}}</ref> isang serye sa telebisyon noong 2008 na nakabase sa buhay ni Bruce Lee na isa sa mga mag-aaral ni Ip Man. ==Mga sanggunian== {{Reflist|2}} {{Authority control}} {{commonscat|Yip Man}} [[Kategorya:Ipinanganak noong 1893]] [[Kategorya:Namatay noong 1972]] [[Kategorya:Mga Tsino]] crlmxfdsn89acyv1ntssg5z7hzrbun6 2200705 2200704 2026-04-02T07:51:52Z Jojit fb 38 2200705 wikitext text/x-wiki {{Infobox martial artist |name = Ip Man |image = Yip_Man.jpg |image_size = 185px |alt = |caption = |birth_name = |birth_date = {{birth date|1893|10|1|df=yes}} |birth_place = [[Foshan]], [[Guangdong]], [[Dinastiyang Qing|Qing Tsina]] |death_date = {{death date and age|1972|12|2|1893|10|1|df=yes}} |death_place = Mong Kok, Kowloon, [[Hong Kong]]<ref name="death place">{{cite web|title=影武者‧ 葉問次子葉正專訪 (Ekslusibong Panayam sa ikalawang anak ni Ip Man na si Ip Ching)|url=http://www2.mingpaoweekly.com/contents/?id=6951&page=1|publisher=[[Ming Pao]] Weekly Online|accessdate=18 February 2013|language=Tsino|quote=旺角通菜街一百四十九號一個單位內， ... 傳奇的老者在那個單位的一張沙發上遽然離世。 [Salin: ... sa isang yunit sa 149 Kalye Tung Choi, Mong Kok, ... ang malaalamat na matanda na pumanaw agad-agad sa kanyang supa sa yunit na iyon.]|url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130908084424/http://www2.mingpaoweekly.com/contents/?id=6951&page=1|archivedate=8 September 2013|df=dmy-all}}</ref> |death_cause = [[Kanser]] sa [[lalamunan]] |other_names = Yip Man<br />Yip Kai-man<br />Ye Wen |residence = [[Hong Kong]] |nationality = Tsino |style = Wing Chun |rank = Gran Maestro |years_active = 1967–1972 |occupation = Nagsasanay sa sining pandigma |university = |spouse = Cheung Wing-sing<br />{{small|({{zh|t=張永成|s=张永成|cy=jēung wíhng sìhng|p=Zhāng Yǒngchéng}})}} |relatives = Ip Chun (anak na lalaki; ipinanganak 1924),<br />Ip Ching (anak na lalaki; ipinanganak 1936) | teacher = Chan Wah-shun & Wu Chung-sok (吳仲素),<br />sa kalaunan Leung Bik |students =<br/>[[Bruce Lee]],<br />Ip Chun,<br/>Ip Ching,<br/>Chu Shong Tin,<br />Lok Yiu,<br />Leung Sheung,<br />Wong Shun Leung,<br/>Ng Chan<br />William Cheung,<br />Moy Yat,<br /> Lo Man Kam |website = [http://www.ip-man.co.uk www.ip-man.co.uk] |footnotes = |updated = }} {{Infobox Chinese |pic=Ip Man (Chinese characters).svg |piccap="Ip Man" sa Tradisyunal (itaas) at Pinapayak (ilalim) na mga karakter na Tsino |picupright=0.45 |t=葉問 |s=叶问 |p=Yè Wèn |w=Yeh⁴ Wên⁴ |tp=Yè Wùn |mi={{IPA-cmn|jê wə̂n|}} |y=Yihp Mahn |j=Jip⁶ Man⁶ |gd=Yip⁶ Men⁶ |ci={{IPA-yue|jìːp̚ mɐ̀n|}} |altname=Yip Kai-man |t2=葉繼問 |s2=叶继问 |p2=Yè Jìwèn |w2=Yeh⁴ Chi⁴-wên⁴ |tp2=Yè Jì-wùn |mi2={{IPA-cmn|jê tɕîwə̂n|}} |y2=Yihp Gai Mahn |j2=Jip⁶ Gai³ man⁶ |gd2=Yip⁶ Gei³-men⁶ |ci2={{IPA-yue|jìːp̚ kɐ̄imɐ̀n|}} |}} Si '''Ip Man''' (Oktubre 1, 1893 – Disyembre 2, 1972), kilala din bilang '''Yip Man'''<ref>Ayon sa pagkasulat sa naka-Romanong teksto sa kanyang pasaporte na makikita sa [[museo]] ng Yip Man Tong sa Foshan sa [[Tsina]].</ref> ay isang [[Tsina|Tsinong]] bihasa sa [[sining pandigma]]. Marami siyang naging mga mag-aaral na naging magagaling na guro sa sining pandigma sa kanilang sariling panahon. Isa sa kanyang mga tanyag na mag-aaral ay si [[Bruce Lee]]. ==Kabataan== Si Ip Man ay anak nina Yip Oi-dor at Ng Shui. Siya ay pangatlo sa apat na magkakapatid. Siya ay lumaki sa isang mayamang pamilya sa Foshan, Guangdong at doon din ay nakatanggap ng tradisyunal na [[edukasyon]]g Tsino. Ang pangalan nang kanyang mga kapatid ay sina Yip Kai-gak (lalake), Yip Wan-mei (babae) at si Yip Wan-hum (babae).<ref name="ip-ching-book">''Yip Man – Portrait of a Kung Fu Master'', Pahina:3, May-akda: Ip Ching at Ron Heimberger, ''Paperback'': 116 pahina, Tagpaglathala: Cedar Fort (23 Enero 2001), ISBN 1-55517-516-3, ISBN 978-1-55517-516-0 (Sa Ingles)</ref> Si Ip Man ay nagsimulang matuto ng Wing Chun mula kay Chan Wah-shun noong siya ay 13 na taong gulang. Dahil si Chan ay 70 taong gulang na noong panahong iyon, si Ip na ang kanyang naging huling mag-aaral.<ref name="english-history">{{cite web |url=http://www.kwokwingchun.co.uk/history-family-tree |title=Sam kwok Wing Chun – Yip Man Family Tree |publisher=Kwokwingchun.co.uk |accessdate=29 Nobyembre 2011 |language=Ingles |archive-date=2012-04-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120413210951/http://www.kwokwingchun.co.uk/history-family-tree |url-status=dead }}</ref><ref>''Mastering Wing Chun'', ni Samuel Kwok</ref> Dahil sa edad ng kanyang guro, natutunan ni Ip Man ang karamihan ng kanyang galaw at pamamaraan mula sa pangalawang pinakamatandang mag-aaral ni Chan na si Ng Chung-sok. Si Chan ay namatay tatlong taon pagkatapos magsimulang mag-aral ni Ip at isa sa kanyang kahilingan ay para kay Ng na ipagpatuloy ang pagtuturo kay Ip Man. Sa edad na 15, si Ip ay pumuntang [[Hong Kong]] sa tulong nang kanyang kamag-anak na si Leung Fut-ting. Makalipas ang isang taon, siya ay pumasok sa St. Stephen’s College na isang sekondaryang paaralan para sa mayayamang pamilya at banyaga na nakatira sa Hong Kong.<ref name="ip-ching-book" /> Noong si Ip Man ay nasa St. Stephen’s, nakita niya ang mga pulis opisyal na binubugbog ang isang babae at siya ay nakialam.<ref name="ip-ching-book" /> Nagtangkang atakihin ng opisyal si Ip Man pero sinuntok ni Ip Man ang opisyal at tumakbo kasama ng kanyang kamag-aral papuntang paaralan. Naikwento nang kanyang kamag-aral ang nangyari sa isang matandang lalake na nakatira sa kanilang ''apartment'' o tinutuluyang bahay. Ang lalakeng ito ay nakipagkita kay Ip Man at nagtanong siya kung anong sining pandigma ang kanyang ginagamit. SInabi ng lalake kay Ip Man na ang kanyang porma ay hindi masyadong magaling.<ref name="ip-ching-book" /> Hinamon ng lalake si Ip Man gamit ang kanyang sariling sining pandigma na ''chi sao'' (isang porma ng [[pagsasanay]] kung saan kontrolado ang pagatake at depensa). Nakita ito ni Ip Man na isang oportunidad para mapatunayan ang kanyang galling pero siya ay natalo pagkatapos matamaan nang ilang beses. Nagpakilala ang kanyang katunggali bilang si Leung Bik, isang nakakatanda kay Chan Wah-shun at anak ng guro ni Chan na si Leung Jan. Pagkatapos ng paglalabang ito, ipinagpatuly ni Ip Man ang kanyang pag-aaral sa tulong ni Leung Bik. Si Ip Man ay bumalik sa Foshan noong siya ay 24 na taong gulang at naging isang [[pulis]].<ref name="ip-ching-book" /> Siya ay nagturo ng Wing Chun sa ilang katrabaho, kaibigan at kamag-anak ngunit hindi siya opisyal na nagpatakbo ng isang paaralan tungkol sa sining pandigma. Ilan sa kanyang mga naging mag-aaral ay sina Lok Yiu, Chow Kwong-yue, Kwok Fu, Lun Kah, Chan Chi-sun at Lui Ying. Sa mga nabanggit, sinasabing si Chow Kwong-yue ang pinakamagaling pero hindi kalaunan dahil pinagtuunan niya ng pansin ang komersyo at tumigil sa pag-aaral ng sining pandigma. Sina Kwok Fu at Lun Kah ay nagpatuloy sa pagtuturo ng kanilang sariling mga mag-aaral at ipinasa nila ang Wing Chun sa rehiyon ng [[Foshan]] at [[Guangdong]]. Sina Chang Chi-sun at Lui Ying ay pumuntang Hong Kong pero hindi na tumanggap ng mga mag-aaral. Si Ip Man ay tumira kasama ni Kwok Fu noong pangalawang digmaang Sino-[[Hapon]] at bumalik lamang ng Foshan pagkatapos nito kung saan ipinagpatuloy niya ang kanyang trabaho bilang isang pulis. Si Ip Man ay umalis ng Foshan at pumuntang Hong Kong noong 1949 matapos italaga ng [[Partido Komunista ng Tsina]] ang [[Tsina|Republikang Bayan ng Tsina]] sa pangunahing lupain ng Tsina. SI Ip Man ay isang opisyal ng [[Kuomintang]] (Partido Nasyonalista ng Tsina o ''Chinese Nationalist Party''), ang kalaban ng mga komunista noong [[Digmaang Sibil ng Tsina]].<ref>{{Cite web |url=http://www.kwokwingchun.co.uk/ip-man-biography |title=Archive copy |access-date=2012-04-18 |archive-date=2012-04-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120405161833/http://www.kwokwingchun.co.uk/ip-man-biography |url-status=dead }}</ref> ==Buhay sa Hong Kong== Sa simula, ang negosyo ni Ip Man na pagtuturo ng sining pandigma ay naging mahina dahil kaunting mga mag-aaral lamang ang tumatagal ng ilang buwan. Siya ay dalawang beses na naglipat ng paaralan. Una ay sa Daang Castle Peak na nasa Sham Shui Po at pangalwa ay sa Kalye Lee Tat na nasa Yau Ma Tei. Simula noon, ang kanyang mga mag-aaral ay naabot na ang galing na matuto ng Wing Chun at makapagsimula ng kanilang mga sariling paaralan. Ilan sa kanyang mga mag-aaral ay nakipagkompitensya sa ibang mga nagsasanay ng sining pandigma para makumpara ang kanilang galing at ang kanilang mga panalo ay nagpataas sa reputasyon ni Ip Man. Noong 1967, si Ip Man at ilan sa kanyang mga mag-aaral ay nagtayo ng Hong Kong Wing Chun Athletic Association. Si Ip Man ay sinasabing regular na gumagamit ng [[Opyo|opyo.]]<ref>''Bruce Lee: Fighting Spirit: A Biography, Bruce Thomas'', p. 208 "Both Bruce's father and even his wing chun master Yip Man were no strangers to the opium pipe." (Sa Ingles)</ref> Isa sa kanyang mga dating mag-aaral na si Duncan Leung ay sinabing ginagamit ni Ip Man ang salapi mula sa matrikula upang masuportahan ang kanyang pagkalulong sa opyo.<ref>{{Cite web |title=Archive copy |url=http://www.atimes.com/atimes/China/KE16Ad02.html |access-date=2012-04-18 |archive-date=2017-04-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170402144637/http://www.atimes.com/atimes/China/KE16Ad02.html |url-status=dead }}</ref>. ==Pagkamatay at pamana== Si Ip Man ay namatay noong Disyembre 2, 1972 dahil sa [[kanser]] sa lalamunan<ref>''Complete Wing Chun: The Definitive Guide to Wing Chun's History and Traditions,'' Robert Chu, Rene Ritchie,Y. Wu, p. 9, 160 pahina, Tuttle Publishing; unang edisyon (15 Hunyo 1998), Sa Ingles, ISBN 0-8048-3141-6, ISBN 978-0-8048-3141-3</ref>. Ang kanyang pamana ay ang pag-aaral ng Wing Chun sa buong [[daigdig]]. Ilan sa kanyang magagaling na mag-aaral ay sina Leung Sheung, Lok Yiu, Leung Ting, Chu Shong-tin, Wong Shun leung, Wong Kiu, Yip Bo-ching, William Cheung, Hawkins Cheung, Bruce Lee, Wong Long, Wong Chok, Law Bing, Lee Shing, Ho Kam-ming, Moy Yat, Duncan Leung, Derek Fung Ping-bor, Chris Chan CHing, Viktor Kan Wah Chit, Stanley Chan, Chow Sze, Chuen, Tam Lai, Lee Che-kong, Kang Sin-sin, Simon Lau, ang kanyang pamangkin na si Lo Man-kam at mga anak na sina Ip Ching at Ip Chun. Nag-iwan din si Ip Man ng isang tala tungkol sa Wing Chun.<ref>"chinese-history"</ref> Maraming sa kanyang kagamitan ay makikita sa museo ng “Yip Man Tong” sa Lumang Templo ng Foshan.<ref>{{cite web |url=http://www.foshanmuseum.com/ymt/ymt.htm |title=Ip Man tong virtual tour |publisher=Foshanmuseum.com |accessdate=29 November 2011 |archive-date=28 November 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111128031909/http://www.foshanmuseum.com/ymt/ymt.htm |url-status=dead }}</ref> ==Sa kulturang popular== Ang ''Ip Man'', ay isang pelikula na nakabatay sa buhay ni Ip Man. Ito ay inilabas sa mga sinehan noong 2008 at si Donnie Yen ang gumanap bilang Ip Man. Ang pelikula ay nagkaroon ng ilang mga pagkakaiba mula sa buhay ni Ip Man para magkaroon ng karagdagang [[drama]] ang salaysayin. Ang panganay na anak ni Ip Man na si Ip Chun ay lumabas sa pelikula at nagsilbing kasangguni sa proyektong ito. Ang pelikula ay nakatuon sa buhay ni Ip Man noong dekada 1930 hanggang dekada 1940. Ang proyektong ito ang unang pelikulang nakabase sa buhay ni Ip Man. Ang kasunod nitong ''Ip Man 2'' ay nakatuon sa pagsisimula ni Ip Man sa Hong Kong kasama ang kanyang mga disipulo kasama na si Bruce Lee. Isa pang pelikula ang lumabas tungkol kay Ip Man na may pamagat na ''The Legend is Born - Ip Man''. Ito ay inilabas sa mga sinehan noong Hunyo 2010. Si Herman Yau ang direktor ng pelikula at si Dennis To ang gumanap na Ip Man. Si Ip Chun ay nagkaroon ng espesyal na paglabas sa pelikula bilang si Leung Bik. Ang pelikula ni Wong Kar-wai na ''The Grandmaster'' kung saan si Tony Leung ang gaganap na Ip Man ay nailabas noong 2012. Si Yu Chenghui ay gumanap na Ip Man sa ''The Legend of Bruce Lee,''<ref>{{cite web| url= http://www.imdb.com/character/ch0143340/| title= Ip Man (Character)| accessdate= 4 Feb 2011| quote= TV episode, Played by Cheng-Hui Yu (as Ye Wen)| archive-date= 25 December 2016| archive-url= https://web.archive.org/web/20161225202908/http://www.imdb.com/character/ch0143340/| url-status= dead}}</ref> isang serye sa telebisyon noong 2008 na nakabase sa buhay ni Bruce Lee na isa sa mga mag-aaral ni Ip Man. ==Mga sanggunian== {{Reflist|2}} {{Authority control}} {{commonscat|Yip Man}} [[Kategorya:Ipinanganak noong 1893]] [[Kategorya:Namatay noong 1972]] [[Kategorya:Mga Tsino]] l3glgi7g3zeb3uhngwxl8e8o6b9idd6 2200706 2200705 2026-04-02T07:52:35Z Jojit fb 38 2200706 wikitext text/x-wiki {{Infobox martial artist |name = Ip Man |image = Yip_Man.jpg |image_size = 185px |birth_date = {{birth date|1893|10|1|df=yes}} |birth_place = [[Foshan]], [[Guangdong]], [[Dinastiyang Qing|Qing Tsina]] |death_date = {{death date and age|1972|12|2|1893|10|1|df=yes}} |death_place = Mong Kok, Kowloon, [[Hong Kong]]<ref name="death place">{{cite web|title=影武者‧ 葉問次子葉正專訪 (Ekslusibong Panayam sa ikalawang anak ni Ip Man na si Ip Ching)|url=http://www2.mingpaoweekly.com/contents/?id=6951&page=1|publisher=Ming Pao Weekly Online|accessdate=18 February 2013|language=Tsino|quote=旺角通菜街一百四十九號一個單位內， ... 傳奇的老者在那個單位的一張沙發上遽然離世。 [Salin: ... sa isang yunit sa 149 Kalye Tung Choi, Mong Kok, ... ang malaalamat na matanda na pumanaw agad-agad sa kanyang supa sa yunit na iyon.]|url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130908084424/http://www2.mingpaoweekly.com/contents/?id=6951&page=1|archivedate=8 September 2013|df=dmy-all}}</ref> |death_cause = [[Kanser]] sa [[lalamunan]] |other_names = Yip Man<br />Yip Kai-man<br />Ye Wen |residence = [[Hong Kong]] |nationality = Tsino |style = Wing Chun |rank = Gran Maestro |years_active = 1967–1972 |occupation = Nagsasanay sa sining pandigma |spouse = Cheung Wing-sing<br />{{small|({{zh|t=張永成|s=张永成|cy=jēung wíhng sìhng|p=Zhāng Yǒngchéng}})}} |relatives = Ip Chun (anak na lalaki; ipinanganak 1924),<br />Ip Ching (anak na lalaki; ipinanganak 1936) | teacher = Chan Wah-shun & Wu Chung-sok (吳仲素),<br />sa kalaunan Leung Bik |students =<br/>[[Bruce Lee]],<br />Ip Chun,<br/>Ip Ching,<br/>Chu Shong Tin,<br />Lok Yiu,<br />Leung Sheung,<br />Wong Shun Leung,<br/>Ng Chan<br />William Cheung,<br />Moy Yat,<br /> Lo Man Kam |website = [http://www.ip-man.co.uk www.ip-man.co.uk] |footnotes = |updated = }} {{Infobox Chinese |pic=Ip Man (Chinese characters).svg |piccap="Ip Man" sa Tradisyunal (itaas) at Pinapayak (ilalim) na mga karakter na Tsino |picupright=0.45 |t=葉問 |s=叶问 |p=Yè Wèn |w=Yeh⁴ Wên⁴ |tp=Yè Wùn |mi={{IPA-cmn|jê wə̂n|}} |y=Yihp Mahn |j=Jip⁶ Man⁶ |gd=Yip⁶ Men⁶ |ci={{IPA-yue|jìːp̚ mɐ̀n|}} |altname=Yip Kai-man |t2=葉繼問 |s2=叶继问 |p2=Yè Jìwèn |w2=Yeh⁴ Chi⁴-wên⁴ |tp2=Yè Jì-wùn |mi2={{IPA-cmn|jê tɕîwə̂n|}} |y2=Yihp Gai Mahn |j2=Jip⁶ Gai³ man⁶ |gd2=Yip⁶ Gei³-men⁶ |ci2={{IPA-yue|jìːp̚ kɐ̄imɐ̀n|}} |}} Si '''Ip Man''' (Oktubre 1, 1893 – Disyembre 2, 1972), kilala din bilang '''Yip Man'''<ref>Ayon sa pagkasulat sa naka-Romanong teksto sa kanyang pasaporte na makikita sa [[museo]] ng Yip Man Tong sa Foshan sa [[Tsina]].</ref> ay isang [[Tsina|Tsinong]] bihasa sa [[sining pandigma]]. Marami siyang naging mga mag-aaral na naging magagaling na guro sa sining pandigma sa kanilang sariling panahon. Isa sa kanyang mga tanyag na mag-aaral ay si [[Bruce Lee]]. ==Kabataan== Si Ip Man ay anak nina Yip Oi-dor at Ng Shui. Siya ay pangatlo sa apat na magkakapatid. Siya ay lumaki sa isang mayamang pamilya sa Foshan, Guangdong at doon din ay nakatanggap ng tradisyunal na [[edukasyon]]g Tsino. Ang pangalan nang kanyang mga kapatid ay sina Yip Kai-gak (lalake), Yip Wan-mei (babae) at si Yip Wan-hum (babae).<ref name="ip-ching-book">''Yip Man – Portrait of a Kung Fu Master'', Pahina:3, May-akda: Ip Ching at Ron Heimberger, ''Paperback'': 116 pahina, Tagpaglathala: Cedar Fort (23 Enero 2001), ISBN 1-55517-516-3, ISBN 978-1-55517-516-0 (Sa Ingles)</ref> Si Ip Man ay nagsimulang matuto ng Wing Chun mula kay Chan Wah-shun noong siya ay 13 na taong gulang. Dahil si Chan ay 70 taong gulang na noong panahong iyon, si Ip na ang kanyang naging huling mag-aaral.<ref name="english-history">{{cite web |url=http://www.kwokwingchun.co.uk/history-family-tree |title=Sam kwok Wing Chun – Yip Man Family Tree |publisher=Kwokwingchun.co.uk |accessdate=29 Nobyembre 2011 |language=Ingles |archive-date=2012-04-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120413210951/http://www.kwokwingchun.co.uk/history-family-tree |url-status=dead }}</ref><ref>''Mastering Wing Chun'', ni Samuel Kwok</ref> Dahil sa edad ng kanyang guro, natutunan ni Ip Man ang karamihan ng kanyang galaw at pamamaraan mula sa pangalawang pinakamatandang mag-aaral ni Chan na si Ng Chung-sok. Si Chan ay namatay tatlong taon pagkatapos magsimulang mag-aral ni Ip at isa sa kanyang kahilingan ay para kay Ng na ipagpatuloy ang pagtuturo kay Ip Man. Sa edad na 15, si Ip ay pumuntang [[Hong Kong]] sa tulong nang kanyang kamag-anak na si Leung Fut-ting. Makalipas ang isang taon, siya ay pumasok sa St. Stephen’s College na isang sekondaryang paaralan para sa mayayamang pamilya at banyaga na nakatira sa Hong Kong.<ref name="ip-ching-book" /> Noong si Ip Man ay nasa St. Stephen’s, nakita niya ang mga pulis opisyal na binubugbog ang isang babae at siya ay nakialam.<ref name="ip-ching-book" /> Nagtangkang atakihin ng opisyal si Ip Man pero sinuntok ni Ip Man ang opisyal at tumakbo kasama ng kanyang kamag-aral papuntang paaralan. Naikwento nang kanyang kamag-aral ang nangyari sa isang matandang lalake na nakatira sa kanilang ''apartment'' o tinutuluyang bahay. Ang lalakeng ito ay nakipagkita kay Ip Man at nagtanong siya kung anong sining pandigma ang kanyang ginagamit. SInabi ng lalake kay Ip Man na ang kanyang porma ay hindi masyadong magaling.<ref name="ip-ching-book" /> Hinamon ng lalake si Ip Man gamit ang kanyang sariling sining pandigma na ''chi sao'' (isang porma ng [[pagsasanay]] kung saan kontrolado ang pagatake at depensa). Nakita ito ni Ip Man na isang oportunidad para mapatunayan ang kanyang galling pero siya ay natalo pagkatapos matamaan nang ilang beses. Nagpakilala ang kanyang katunggali bilang si Leung Bik, isang nakakatanda kay Chan Wah-shun at anak ng guro ni Chan na si Leung Jan. Pagkatapos ng paglalabang ito, ipinagpatuly ni Ip Man ang kanyang pag-aaral sa tulong ni Leung Bik. Si Ip Man ay bumalik sa Foshan noong siya ay 24 na taong gulang at naging isang [[pulis]].<ref name="ip-ching-book" /> Siya ay nagturo ng Wing Chun sa ilang katrabaho, kaibigan at kamag-anak ngunit hindi siya opisyal na nagpatakbo ng isang paaralan tungkol sa sining pandigma. Ilan sa kanyang mga naging mag-aaral ay sina Lok Yiu, Chow Kwong-yue, Kwok Fu, Lun Kah, Chan Chi-sun at Lui Ying. Sa mga nabanggit, sinasabing si Chow Kwong-yue ang pinakamagaling pero hindi kalaunan dahil pinagtuunan niya ng pansin ang komersyo at tumigil sa pag-aaral ng sining pandigma. Sina Kwok Fu at Lun Kah ay nagpatuloy sa pagtuturo ng kanilang sariling mga mag-aaral at ipinasa nila ang Wing Chun sa rehiyon ng [[Foshan]] at [[Guangdong]]. Sina Chang Chi-sun at Lui Ying ay pumuntang Hong Kong pero hindi na tumanggap ng mga mag-aaral. Si Ip Man ay tumira kasama ni Kwok Fu noong pangalawang digmaang Sino-[[Hapon]] at bumalik lamang ng Foshan pagkatapos nito kung saan ipinagpatuloy niya ang kanyang trabaho bilang isang pulis. Si Ip Man ay umalis ng Foshan at pumuntang Hong Kong noong 1949 matapos italaga ng [[Partido Komunista ng Tsina]] ang [[Tsina|Republikang Bayan ng Tsina]] sa pangunahing lupain ng Tsina. SI Ip Man ay isang opisyal ng [[Kuomintang]] (Partido Nasyonalista ng Tsina o ''Chinese Nationalist Party''), ang kalaban ng mga komunista noong [[Digmaang Sibil ng Tsina]].<ref>{{Cite web |url=http://www.kwokwingchun.co.uk/ip-man-biography |title=Archive copy |access-date=2012-04-18 |archive-date=2012-04-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120405161833/http://www.kwokwingchun.co.uk/ip-man-biography |url-status=dead }}</ref> ==Buhay sa Hong Kong== Sa simula, ang negosyo ni Ip Man na pagtuturo ng sining pandigma ay naging mahina dahil kaunting mga mag-aaral lamang ang tumatagal ng ilang buwan. Siya ay dalawang beses na naglipat ng paaralan. Una ay sa Daang Castle Peak na nasa Sham Shui Po at pangalwa ay sa Kalye Lee Tat na nasa Yau Ma Tei. Simula noon, ang kanyang mga mag-aaral ay naabot na ang galing na matuto ng Wing Chun at makapagsimula ng kanilang mga sariling paaralan. Ilan sa kanyang mga mag-aaral ay nakipagkompitensya sa ibang mga nagsasanay ng sining pandigma para makumpara ang kanilang galing at ang kanilang mga panalo ay nagpataas sa reputasyon ni Ip Man. Noong 1967, si Ip Man at ilan sa kanyang mga mag-aaral ay nagtayo ng Hong Kong Wing Chun Athletic Association. Si Ip Man ay sinasabing regular na gumagamit ng [[Opyo|opyo.]]<ref>''Bruce Lee: Fighting Spirit: A Biography, Bruce Thomas'', p. 208 "Both Bruce's father and even his wing chun master Yip Man were no strangers to the opium pipe." (Sa Ingles)</ref> Isa sa kanyang mga dating mag-aaral na si Duncan Leung ay sinabing ginagamit ni Ip Man ang salapi mula sa matrikula upang masuportahan ang kanyang pagkalulong sa opyo.<ref>{{Cite web |title=Archive copy |url=http://www.atimes.com/atimes/China/KE16Ad02.html |access-date=2012-04-18 |archive-date=2017-04-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170402144637/http://www.atimes.com/atimes/China/KE16Ad02.html |url-status=dead }}</ref>. ==Pagkamatay at pamana== Si Ip Man ay namatay noong Disyembre 2, 1972 dahil sa [[kanser]] sa lalamunan<ref>''Complete Wing Chun: The Definitive Guide to Wing Chun's History and Traditions,'' Robert Chu, Rene Ritchie,Y. Wu, p. 9, 160 pahina, Tuttle Publishing; unang edisyon (15 Hunyo 1998), Sa Ingles, ISBN 0-8048-3141-6, ISBN 978-0-8048-3141-3</ref>. Ang kanyang pamana ay ang pag-aaral ng Wing Chun sa buong [[daigdig]]. Ilan sa kanyang magagaling na mag-aaral ay sina Leung Sheung, Lok Yiu, Leung Ting, Chu Shong-tin, Wong Shun leung, Wong Kiu, Yip Bo-ching, William Cheung, Hawkins Cheung, Bruce Lee, Wong Long, Wong Chok, Law Bing, Lee Shing, Ho Kam-ming, Moy Yat, Duncan Leung, Derek Fung Ping-bor, Chris Chan CHing, Viktor Kan Wah Chit, Stanley Chan, Chow Sze, Chuen, Tam Lai, Lee Che-kong, Kang Sin-sin, Simon Lau, ang kanyang pamangkin na si Lo Man-kam at mga anak na sina Ip Ching at Ip Chun. Nag-iwan din si Ip Man ng isang tala tungkol sa Wing Chun.<ref>"chinese-history"</ref> Maraming sa kanyang kagamitan ay makikita sa museo ng “Yip Man Tong” sa Lumang Templo ng Foshan.<ref>{{cite web |url=http://www.foshanmuseum.com/ymt/ymt.htm |title=Ip Man tong virtual tour |publisher=Foshanmuseum.com |accessdate=29 November 2011 |archive-date=28 November 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111128031909/http://www.foshanmuseum.com/ymt/ymt.htm |url-status=dead }}</ref> ==Sa kulturang popular== Ang ''Ip Man'', ay isang pelikula na nakabatay sa buhay ni Ip Man. Ito ay inilabas sa mga sinehan noong 2008 at si Donnie Yen ang gumanap bilang Ip Man. Ang pelikula ay nagkaroon ng ilang mga pagkakaiba mula sa buhay ni Ip Man para magkaroon ng karagdagang [[drama]] ang salaysayin. Ang panganay na anak ni Ip Man na si Ip Chun ay lumabas sa pelikula at nagsilbing kasangguni sa proyektong ito. Ang pelikula ay nakatuon sa buhay ni Ip Man noong dekada 1930 hanggang dekada 1940. Ang proyektong ito ang unang pelikulang nakabase sa buhay ni Ip Man. Ang kasunod nitong ''Ip Man 2'' ay nakatuon sa pagsisimula ni Ip Man sa Hong Kong kasama ang kanyang mga disipulo kasama na si Bruce Lee. Isa pang pelikula ang lumabas tungkol kay Ip Man na may pamagat na ''The Legend is Born - Ip Man''. Ito ay inilabas sa mga sinehan noong Hunyo 2010. Si Herman Yau ang direktor ng pelikula at si Dennis To ang gumanap na Ip Man. Si Ip Chun ay nagkaroon ng espesyal na paglabas sa pelikula bilang si Leung Bik. Ang pelikula ni Wong Kar-wai na ''The Grandmaster'' kung saan si Tony Leung ang gaganap na Ip Man ay nailabas noong 2012. Si Yu Chenghui ay gumanap na Ip Man sa ''The Legend of Bruce Lee,''<ref>{{cite web| url= http://www.imdb.com/character/ch0143340/| title= Ip Man (Character)| accessdate= 4 Feb 2011| quote= TV episode, Played by Cheng-Hui Yu (as Ye Wen)| archive-date= 25 December 2016| archive-url= https://web.archive.org/web/20161225202908/http://www.imdb.com/character/ch0143340/| url-status= dead}}</ref> isang serye sa telebisyon noong 2008 na nakabase sa buhay ni Bruce Lee na isa sa mga mag-aaral ni Ip Man. ==Mga sanggunian== {{Reflist|2}} {{Authority control}} {{commonscat|Yip Man}} [[Kategorya:Ipinanganak noong 1893]] [[Kategorya:Namatay noong 1972]] [[Kategorya:Mga Tsino]] c5boitse4wk43p1l8zkwpnpbtcshyle 0 208038 2200730 2159472 2026-04-02T09:02:07Z Jojit fb 38 ni-redirect na lamang sa kaugnay na artikulo dahil walang sapat na impornasyon sa matagal na panahon 2200730 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[The World Tonight]] jrxuloa5t4jll7lbe1fgzkaim8fu861 10 217898 2200674 1717011 2026-04-02T02:21:03Z JWilz12345 77302 Itinulad sa enWiki 2200674 wikitext text/x-wiki {{ safesubst:<noinclude/>#invoke:Unsubst||date=__DATE__ |$B= {{Fix-span |content={{{text|{{{1|<includeonly>{{main other|[[Kategorya:Pages using span cleanup templates without text|{{NAMESPACE}} {{PAGENAME}}]]}}{{error|This template '''must''' be used with a non-empty {{para|text}} parameter!}}</includeonly><noinclude>Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipisicing elit, sed do eiusmod tempor incididunt ut labore et dolore magna aliqua.</noinclude>}}}}}} |link=Wikipedia:Citation needed |text=kailangan ang sanggunian |class=Template-Fact |span-class=citation-needed-content |title={{delink|{{{reason|Kailangan ng mapagkakatiwalaang mga sanggunian ang pahayag na ito.}}}}} |date={{{date|}}} |cat=[[Kategorya:Lahat ng mga artikulong may pangungusap na walang pinagmulan]] |cat-date=Kategorya:Mga artikulong may pangungusap na walang sanggunian}}{{#ifeq:{{NAMESPACE}}|{{<includeonly>subst:</includeonly>NAMESPACE}}|<includeonly>[[Kategorya:Pages with incorrectly substituted templates]]</includeonly>|}} {{#invoke:Check for unknown parameters|check|unknKategoryaown={{main other|[[:Pages containing citation needed template with unsupported parameters|_VALUE_{{PAGENAME}}]]}}|preview=Page using [[Padron:Citation needed span]] with unknown parameter "_VALUE_"|ignoreblank=y |1 | date | reason | text }}}}<noinclude> {{Documentation}} </noinclude> 1b8mvcrj7bjg3diovl74lzkqp9hpnjs 0 220934 2200655 1347736 2026-04-02T01:50:52Z Jojit fb 38 Changed redirect target from [[Miron]] to [[Tagapanood]] 2200655 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Tagapanood]] 3bjt77s18xdhbltqzbcwefzwfbq7kqp 0 220935 2200656 1347737 2026-04-02T01:51:06Z Jojit fb 38 Changed redirect target from [[Miron]] to [[Tagapanood]] 2200656 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Tagapanood]] 3bjt77s18xdhbltqzbcwefzwfbq7kqp 0 220936 2200657 1347738 2026-04-02T01:51:20Z Jojit fb 38 Changed redirect target from [[Miron]] to [[Tagapanood]] 2200657 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Tagapanood]] 3bjt77s18xdhbltqzbcwefzwfbq7kqp 0 220937 2200658 1347739 2026-04-02T01:51:36Z Jojit fb 38 Changed redirect target from [[Miron]] to [[Tagapanood]] 2200658 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Tagapanood]] 3bjt77s18xdhbltqzbcwefzwfbq7kqp 0 220938 2200659 1347740 2026-04-02T01:51:57Z Jojit fb 38 Changed redirect target from [[Miron]] to [[Tagapanood]] 2200659 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Tagapanood]] 3bjt77s18xdhbltqzbcwefzwfbq7kqp 0 220939 2200660 1347741 2026-04-02T01:52:10Z Jojit fb 38 Changed redirect target from [[Miron]] to [[Tagapanood]] 2200660 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Tagapanood]] 3bjt77s18xdhbltqzbcwefzwfbq7kqp 0 220940 2200661 1347742 2026-04-02T01:52:21Z Jojit fb 38 Changed redirect target from [[Miron]] to [[Tagapanood]] 2200661 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Tagapanood]] 3bjt77s18xdhbltqzbcwefzwfbq7kqp 0 220941 2200662 1347743 2026-04-02T01:52:33Z Jojit fb 38 Changed redirect target from [[Miron]] to [[Tagapanood]] 2200662 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Tagapanood]] 3bjt77s18xdhbltqzbcwefzwfbq7kqp 0 220942 2200663 1347744 2026-04-02T01:52:41Z Jojit fb 38 Changed redirect target from [[Miron]] to [[Tagapanood]] 2200663 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Tagapanood]] 3bjt77s18xdhbltqzbcwefzwfbq7kqp 0 220943 2200664 1347745 2026-04-02T01:52:49Z Jojit fb 38 Changed redirect target from [[Miron]] to [[Tagapanood]] 2200664 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Tagapanood]] 3bjt77s18xdhbltqzbcwefzwfbq7kqp 0 220944 2200665 1347746 2026-04-02T01:52:59Z Jojit fb 38 Changed redirect target from [[Miron]] to [[Tagapanood]] 2200665 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Tagapanood]] 3bjt77s18xdhbltqzbcwefzwfbq7kqp 0 234541 2200612 1445217 2026-04-01T14:44:15Z Jojit fb 38 Changed redirect target from [[Panlahing paghihiwalay]] to [[Segregasyong panlahi]] 2200612 wikitext text/x-wiki #redirect [[Segregasyong panlahi]] 1wbi2gso68by997dmgm9psmhmcbgl5y 0 234542 2200613 1445216 2026-04-01T14:44:27Z Jojit fb 38 Changed redirect target from [[Panlahing paghihiwalay]] to [[Segregasyong panlahi]] 2200613 wikitext text/x-wiki #redirect [[Segregasyong panlahi]] 1wbi2gso68by997dmgm9psmhmcbgl5y 0 234543 2200614 1445218 2026-04-01T14:44:38Z Jojit fb 38 Changed redirect target from [[Panlahing paghihiwalay]] to [[Segregasyong panlahi]] 2200614 wikitext text/x-wiki #redirect [[Segregasyong panlahi]] 1wbi2gso68by997dmgm9psmhmcbgl5y 0 234544 2200615 1445219 2026-04-01T14:44:51Z Jojit fb 38 Changed redirect target from [[Panlahing paghihiwalay]] to [[Segregasyong panlahi]] 2200615 wikitext text/x-wiki #redirect [[Segregasyong panlahi]] 1wbi2gso68by997dmgm9psmhmcbgl5y 0 234545 2200616 1445220 2026-04-01T14:45:39Z Jojit fb 38 Changed redirect target from [[Panlahing paghihiwalay]] to [[Segregasyong panlahi]] 2200616 wikitext text/x-wiki #redirect [[Segregasyong panlahi]] 1wbi2gso68by997dmgm9psmhmcbgl5y 0 234546 2200617 1445221 2026-04-01T14:45:49Z Jojit fb 38 Changed redirect target from [[Panlahing paghihiwalay]] to [[Segregasyong panlahi]] 2200617 wikitext text/x-wiki #redirect [[Segregasyong panlahi]] 1wbi2gso68by997dmgm9psmhmcbgl5y 0 234547 2200618 1445222 2026-04-01T14:46:02Z Jojit fb 38 Changed redirect target from [[Panlahing paghihiwalay]] to [[Segregasyong panlahi]] 2200618 wikitext text/x-wiki #redirect [[Segregasyong panlahi]] 1wbi2gso68by997dmgm9psmhmcbgl5y 0 234548 2200619 1445224 2026-04-01T14:46:13Z Jojit fb 38 Changed redirect target from [[Panlahing paghihiwalay]] to [[Segregasyong panlahi]] 2200619 wikitext text/x-wiki #redirect [[Segregasyong panlahi]] 1wbi2gso68by997dmgm9psmhmcbgl5y 0 234558 2200620 1445237 2026-04-01T14:46:24Z Jojit fb 38 Changed redirect target from [[Panlahing paghihiwalay]] to [[Segregasyong panlahi]] 2200620 wikitext text/x-wiki #redirect [[Segregasyong panlahi]] 1wbi2gso68by997dmgm9psmhmcbgl5y 0 234559 2200621 1445238 2026-04-01T14:46:39Z Jojit fb 38 Changed redirect target from [[Panlahing paghihiwalay]] to [[Segregasyong panlahi]] 2200621 wikitext text/x-wiki #redirect [[Segregasyong panlahi]] 1wbi2gso68by997dmgm9psmhmcbgl5y 0 234560 2200622 1445239 2026-04-01T14:46:50Z Jojit fb 38 Changed redirect target from [[Panlahing paghihiwalay]] to [[Segregasyong panlahi]] 2200622 wikitext text/x-wiki #redirect [[Segregasyong panlahi]] 1wbi2gso68by997dmgm9psmhmcbgl5y 0 234561 2200623 1445240 2026-04-01T14:47:03Z Jojit fb 38 Changed redirect target from [[Panlahing paghihiwalay]] to [[Segregasyong panlahi]] 2200623 wikitext text/x-wiki #redirect [[Segregasyong panlahi]] 1wbi2gso68by997dmgm9psmhmcbgl5y 0 234562 2200624 1445241 2026-04-01T14:47:14Z Jojit fb 38 Changed redirect target from [[Panlahing paghihiwalay]] to [[Segregasyong panlahi]] 2200624 wikitext text/x-wiki #redirect [[Segregasyong panlahi]] 1wbi2gso68by997dmgm9psmhmcbgl5y 0 234563 2200625 1445242 2026-04-01T14:47:28Z Jojit fb 38 Changed redirect target from [[Panlahing paghihiwalay]] to [[Segregasyong panlahi]] 2200625 wikitext text/x-wiki #redirect [[Segregasyong panlahi]] 1wbi2gso68by997dmgm9psmhmcbgl5y 0 234564 2200626 1445243 2026-04-01T14:47:42Z Jojit fb 38 Changed redirect target from [[Panlahing paghihiwalay]] to [[Segregasyong panlahi]] 2200626 wikitext text/x-wiki #redirect [[Segregasyong panlahi]] 1wbi2gso68by997dmgm9psmhmcbgl5y 0 249004 2200745 2200359 2026-04-02T10:53:37Z A09 112294 [[w:Help:Reverting|Ibinalik]] ang mga pagbabago ni [[Special:Contributions/~2026-16694-82|~2026-16694-82]] ([[User talk:~2026-16694-82|Usapan]]) patungo sa huling rebisyon ni [[User:~2025-36584-29|~2025-36584-29]] 2186685 wikitext text/x-wiki Ang '''1998 sa Pilipinas''' ay mga pangyayaring mahalaga sa Pilipinas sa taong 1998. == Mga Nanunungkulan == * '''[[President of the Philippines|Pangulo]]:''' [[Fidel V. Ramos]] ([[Lakas–CMD|Lakas]]) <small>(Hanggang Hunyo 30)</small>; [[Joseph Estrada]] ([[Nationalist People's Coalition|NPC]]) <small>(Simula Hunyo 30)</small> * '''[[Vice President of the Philippines|Pangalawang Pangulo]]:''' [[Joseph Estrada]] ([[Nationalist People's Coalition|NPC]]) <small>(Hanggang Hunyo 30)</small>; [[Gloria Macapagal-Arroyo]] ([[Lakas–CMD|Lakas]]) <small>(Simula Hunyo 30)</small> * [[Senate of the Philippines|'''Pangulo ng Mataas na Kapulungan (Senado)''']]''':''' [[Neptali Gonzales]] * '''[[House of Representatives of the Philippines|Ispiker ng Mababang Kapulungan (Kapulungan ng mga Kinatawan)]]:''' [[Jose de Venecia]] * '''[[Kataas-taasang Hukuman ng Pilipinas|Punong Mahistrado]]:''' [[Andres Narvasa]] * '''[[Philippine Congress|Kongreso]]:''' [[Ika-10 na Kongreso ng Pilipinas|Ika-10 na Kongreso]] <small>(Hanggang Hunyo 5)</small>; [[Ika-11 na Kongreso ng Pilipinas|Ika-11 na Kongreso]] <small>(Simula Hulyo 27)</small> == Kaganapan == * Enero 28 – Binihag ng mga armado ang hindi bababa sa 400 mga bata at mga guro sa loob ng ilang oras, sa isang mababang paaralan sa [[Maynila]]. * Pebrero 2 – Bumagsak ang ''Cebu Pacific Flight 387'' sa mga dalisdis ng Bundok Sumagaya sa [[Claveria, Misamis Oriental]], 104 pasahero ang namatay. * Marso 8 – Ang [[Compostela Valley]], ay itinatag bilang ika-78 lalawigan, sa pamamagitan ng [[Batas Republika ng Pilipinas|Batas Republika]] Bilang 8470. * [[Mayo 11]] – [[Pangkalahatang halalan sa Pilipinas, 1998|Halalang pampanguluhan sa Pilipinas, 1998]]. * [[Hunyo 12]] – Ipinagdiriwang ang Sentenaryo ng Kalayaan o ang Ika-100 Anibersaryo ng [[Araw ng Kalayaan]] ng [[Pilipinas]] mula sa [[Espanya]]. * Hunyo 30 – Nanumpa si dating [[Pangalawang Pangulo ng Pilipinas|Pangalawang Pangulo]] [[Joseph Estrada]] bilang [[Talaan ng mga Pangulo ng Pilipinas|ika-13]] [[Pangulo ng Pilipinas|Pangulo]] ng Pilipinas. ==Palakasan== * [[Enero 17]] – Nakamit ng [[Stag Pale Pilseners|Tanduay Gold Rhum Masters]] ang kanilang ika-6 na titulo sa PBL matapos nilang manalo laban sa Laro 5 ng 1998 ng mga Wakas ng Kopa ng Lahat-Pilipino, 82–76. * [[Marso 7]] – Ang mga laro sa inagurasyon ng [[Samahan ng Basketbol ng Metropolitano]] ay ginanap sa Don Narciso Ramos Sports Complex sa Lingayen, Pangasinan. * [[Mayo 8]] – Nabawi ng [[Alaska Milkmen]] ang korona ng [[Mga Wakas ng Kopa ng Lahat-Pilipino]] sa pamamagitan ng 4-3 na panalo sa serye laban sa [[Mga beermen ng San Miguel]] at naulit bilang magkasunod na titulo, kung saan napanalunan ng Alaska ang kanilang ika-8 titulo sa PBA. * [[Hulyo 6]] – Kinoronahan ang Tanduay Centennial Rhum Masters bilang kampeon ng PBL Basketball ng 1998 Yakult PBL Centennial Cup matapos talunin ang Batang Red Bull sa Game 3 ng serye ng finals, 71–65. at sinira rin ang ikapitong tagtuyot nito sa titulo. * [[Agosto 14]] – Napanalunan ng [[Alaska Milkmen]] ang kanilang ika-9 na sunod-sunod na titulo sa PBA, tinalo ang [[Mga beermen ng San Miguel]] sa pangalawang pagkakataon sa season, na nanalo sa anim na laro. * [[Oktubre 6]] – Napanalunan ng [[Mga Kaibigan sa Teleponong Pang-mobile]] ang titulo sa PBA Centennial Cup, matapos talunin ang Formula Shell Super Unleaded sa obertaym, 67–66. * [[Oktubre 31]] – Nanalo ang [[Mga dragon ng Pampanga]] bilang unang kampeon ng MBA, laban sa [[Mga Tagahampas sa Negros]] sa iskor na 4–1. Nakuha ng Dragons ang unang pambansang kampeonato ng MBA. * [[Disyembre 6]]–[[Disyembre 20|20]] – Ang '''[[Pilipinas]]''' ay lumalahok sa [[Mga Larong Asyano noong 1998]] na ginanap sa [[Bangkok]], [[Thailand]] Ang bansa ay nasa ika-21 pwesto na may isang gintong medalya, limang pilak na medalya at 12 tansong medalya na may kabuuang 18 medalya sa kabuuan.<ref>[http://www.ocasia.org/13AG.asp 1998 Asian Games medal tally] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090213172322/http://ocasia.org/13AG.asp |date=2009-02-13 }}</ref> * [[Disyembre 9]] – Nakuha ng Formula Shell Super Unleaded ang kanilang ikatlong titulo sa PBA at ang kanilang una sa loob ng anim na taon, na may 4–3 na tagumpay sa serye laban sa [[Mga Kaibigan sa Teleponong Pang-mobile]]. ==Kapanganakan== * Enero 4 - [[Liza Soberano]], aktres * Enero 10 - Ayra Mariano, aktres * Pebrero 3 - James Teng, aktor * Pebrero 16 - Jack Reid, aktor at modelo * Pebrero 24 - Mariel Pamintuan, aktres * Marso 27 - BJ Forbes, aktor * Marso 30 - [[Janella Salvador]], aktres * Abril 16 - Paul Salas, aktor * [[Mayo 4]] – Camille Trinidad, vlogger * [[Mayo 15]]: ** [[Kokoy de Santos]], aktor, mang-aawit, mananayaw at [[modelong pangkomersyo]] ** Chloe Isleta, manlalangoy * [[Mayo 18]] – [[Eunice Lagusad]], aktres at vlogger * [[Mayo 22]]: ** [[Kath Arado]], manlalaro ng volleyball ** Jai Asuncion, vlogger * [[Mayo 25]] – [[Ricci Rivero]], aktor at basketball player * [[Mayo 26]] – [[Pinoy Big Brother: Otso|Wealand Ferrer]] * Mayo 27 - Sachzna Laparan, modelo at aktres * [[Mayo 28]] – [[Luis Gabriel Moreno]], archer at medalist sa Youth Olympic Games * [[Mayo 29]] – Riva Quenery, aktres, vlogger, mang-aawit at mananayaw * [[Hunyo 3]] – [[Markus Paterson]], aktor * [[Hunyo 22]] – [[Maureen Wroblewitz]], nagwagi ng ''[[Asia's Next Top Model (season 5)|Asia's Next Top Model]]'' at co-host sa TV * [[Hulyo 7]] – [[Tots Carlos]], manlalaro ng volleyball * [[Hulyo 16]] – [[Carlo Paalam]], boksingero * [[Hulyo 25]] – [[Paolo Gumabao]], aktor at modelo * [[Hulyo 27]] – [[Javi Gómez de Liaño]], manlalaro ng basketball * Agosto 1 – Barbie Imperial, aktres at mananayaw * [[Agosto 4]] – Jayzam Manabat, vlogger * [[Agosto 11]] – Claire Castro, artista * [[Agosto 12]] – Ron Angeles, aktor at modelo * [[Agosto 17]] – [[Gel Cayuna]], volleyball player * Agosto 19 - Ella Guevara, aktres * Agosto 21 - Prince Villanueva, aktor * Agosto 24 - [[Sofia Andres]], aktres * [[Agosto 27]] – Mikylla Ramirez, aktres * [[Setyembre 1]] – [[Pinoy Big Brother: Otso|Argel Saycon]], aktor * [[Setyembre 2]] – [[Dwight Ramos]], manlalaro ng basketbol * [[Setyembre 6]] – [[Angel Guardian]], aktres * [[Setyembre 9]] - Kaniel Magsino, Instagram star at dancer * [[Setyembre 19]] – Lloyd Agustin, aktor * Setyembre 21 - [[Miguel Tanfelix]], aktor * Oktubre 1 - Ryle Paolo Santiago, aktor, miyembro ng Hashtags * Oktubre 10 - [[Nash Aguas]], aktor * [[Oktubre 24]] – Daniel "Tugue Zombie" Oke, tagalikha ng nilalaman na ipinanganak sa Nigeria * Nobyembre 10: ** [[Claudine Co]], mang-aawit at influencer ** Renz Valerio, aktor * Nobyembre 11 - Carlo Lacana, aktor * [[Nobyembre 22]] – [[Jane de Leon]], aktres * [[Nobyembre 28]] – [[Jeremias Lisbo]], aktor * [[Nobyembre 30]] – Kim Perez, aktor at modelo * Disyembre 2 - [[Gabbi Garcia]], aktres at endorser * Disyembre 9 - Mika Dela Cruz, aktres * Disyembre 26 - Ashley Ortega, aktres * Disyembre 28 - Aaron Junatas, aktor ==Kamatayan== * [[Enero 9]] – [[Charito Solis]], aktres (ipinanganak 1935) * [[Pebrero 6]] – [[Miguel Rodriguez]], aktor at modelo (ipinanganak 1961) * [[Abril]] – [[Pancho Magalona]], aktor (ipinanganak 1921) * [[Hunyo 11]] – [[Leopoldo Salcedo]], aktor (ipinanganak 1912) ==Mga sanggunian== {{Taon sa Pilipinas}} {{stub|Taon}} [[Kategorya:1998]] twi9rs1gmmti77ayk2ez444v19w8b4e 0 281375 2200629 2168380 2026-04-01T21:37:54Z Cicihwahyuni6 131443 2200629 wikitext text/x-wiki {{Infobox company | name = Subway IP LLC | trade_name = Subway | logo = Subway 2016 logo.svg | logo_caption = Ginagamit na logo, 2016–kasalukuyan | former_name = {{Plainlist| *{{nowrap|Pete's Super Submarines (1965–1968)}} *Pete's Subs (1968–1970) *Pete's Subway (1970–1972) }} | type = [[Privately held company|Pribado]] | industry = [[Restaurant]]s | genre = [[Fast-food restaurant]] | foundation = {{Start date and age|1965|8|28}} in [[Bridgeport, Connecticut]], U.S. | founders = {{plainlist| * [[Fred DeLuca]] * [[Peter Buck (restaurateur)|Peter Buck]] * Carmela DeLuca<ref>{{cite web |url=https://orangectlive.com/2012/08/30/obituary-carmela-deluca-89-co-founder-of-subway-mother-of-fred-deluca/ |title=Obituary: Carmela DeLuca, 89, Co-Founder of Subway, Mother of Fred DeLuca. |work=Orange Live |date=August 30, 2012 |access-date=June 17, 2021 |archive-date=June 24, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210624200927/https://orangectlive.com/2012/08/30/obituary-carmela-deluca-89-co-founder-of-subway-mother-of-fred-deluca/ |url-status=dead}}</ref> }} | hq_location_city = [[Shelton, Connecticut]] | hq_location_country = U.S.<ref name="SUBWAY 1970 x153">{{cite web | title=Contact Customer Service | website=SUBWAY | url=https://www.subway.com/contactus/contactusform | access-date=2023-08-07|quote=Franchise World Headquarters 1 Corporate Drive Suite 1000 Shelton, CT 06484 USA}}</ref> | locations = 37,000 (Setyembre 2023)<ref name= "Subway ExploreOurWorld"/> | area_served = Worldwide ([[List of countries with Subway restaurants|100+ countries]]) | key_people = {{nowrap|[[John Chidsey]] ([[President (corporate title)|president]] & [[Chief executive officer|CEO]])<ref>{{cite news |last=Patton |first=Leslie |date=2019-11-13 |title=Subway Names Former Burger King CEO to Take Reins |url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2019-11-13/subway-names-former-burger-king-ceo-chidsey-to-take-the-reins |access-date=2019-11-14 |archive-date=July 7, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200707090856/https://www.bloomberg.com/news/articles/2019-11-13/subway-names-former-burger-king-ceo-chidsey-to-take-the-reins |url-status=live }}</ref>}} | owner = [[Roark Capital Group]] | products = {{plainlist| * [[Submarine sandwich]]es * [[Cookie]]s * [[Pizza]]s (ilan sa mga lokasyon) * [[Salad]]s }} | revenue = {{decrease}} [[US$]]16.1 billion (2019)<ref>{{Cite web|url=https://www.franchisetimes.com/top-200-2020/6-subway/article_6a6665b5-4bb5-5290-9f95-0d4ff9032d3d.html?block_id=1027235|archive-url=https://web.archive.org/web/20210225163924/https://www.franchisetimes.com/top-200-2020/6-subway/article_6a6665b5-4bb5-5290-9f95-0d4ff9032d3d.html?block_id=1027235|url-status=dead|archive-date=February 25, 2021|title=6. Subway|accessdate=December 18, 2022}}</ref><br/>US$10.2 billion (U.S.)<ref>{{cite web |url=https://www.statista.com/statistics/464277/subway-us-sales/ |title=Sales of Subway restaurants in the United States from 2015 to 2020 |website=statista.com |access-date=18 September 2021}}</ref> | num_employees = 410,000, kasama mga prangkisa (2022)<ref>{{cite web |title=Subway |url=https://www.forbes.com/companies/subway/?sh=41cd4f667c88 |website=Forbes |access-date=May 24, 2022 |date=January 25, 2022}}</ref> | homepage = {{URL|https://www.subway.com/en-us|subway.com}} }} Ang '''Subway''' ay isang mabilisang [[kainan]] o ''fast food restaurant'' mula sa [[Estados Unidos]] na pribadong naka-prangkisa na pangunahing nagbebeneta ng mga ''submarine [[sandwich]]'' (subs) at salad. Isa ang Subway sa mga mabilis na lumagong prangkisa sa buong mundo<ref name="Herold 2015">{{cite web | last=Herold | first=Tracy Stapp | title=Top Fastest-Growing Franchises for 2015 | website=Entrepreneur | date=Pebrero 6, 2015 | url=https://www.entrepreneur.com/article/241670 | access-date=Disyembre 5, 2017|language=Ingles}}</ref> at, noong Hunyo 2017, mayroon itong tinatayang 45,000 mga [[tindahan]] sa higit na 100 na [[talaan ng mga bansa|mga bansa]]. Higit sa kalahati ng mga tindahan na iyon ay matatagpuan sa Estados Unidos.<ref name="SubwayLocations">{{cite web |url=http://www.subway.com/exploreourworld |title=Explore Our World |work=Subway |accessdate=Hunyo 9, 2018|language=Ingles}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.forbes.com/pictures/feji45iged/1-subway/#7b997c2745f4 |title=Subway - pg.2 |last=Tice |first=Carol |website=Forbes |access-date=Mayo 22, 2017 |language=Ingles |archive-date=Agosto 10, 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170810173615/https://www.forbes.com/pictures/feji45iged/1-subway/#7b997c2745f4 |url-status=dead}}</ref><ref name="Statista">{{cite web | title=Number of U.S. Subway restaurants 2016 | website=Statista | url=https://www.statista.com/statistics/469341/number-of-subway-restaurants-us/ | access-date=Disyembre 5, 2017|language=Ingles}}</ref> Ito ang pinakamalaki na isahang-[[tatak]] na restawran at ang pinakamalaking nagpapatakbo ng restawran sa buong mundo.<ref name="Subway">{{cite web |url=http://subway.com/subwayroot/AboutSubway/index.aspx |archive-url=https://web.archive.org/web/20030419080129/http://www.subway.com/subwayroot/AboutSubway/index.aspx |dead-url=yes |archive-date=Abril 19, 2003 |title=Official Subway Restaurants Web Site |author=Subway publication |publisher=Subway Restaurants |year=2011 |accessdate=Marso 3, 2011 |df=|language=Ingles}}</ref><ref name="Food & Wine 2017">{{cite web | title=World's Largest Fast Food Chains | website=[[Food & Wine]] | date=Mayo 8, 2017 | url=https://www.foodandwine.com/slideshows/worlds-largest-fast-food-chains | access-date=Disyembre 5, 2017|language=Ingles}}</ref><ref name="mcds">{{cite web |url=http://www.hoovers.com/mcdonald's/--ID__10974--/free-co-factsheet.xhtml |archive-url=https://web.archive.org/web/20061015005836/http://www.hoovers.com/mcdonald%27s/--ID__10974--/free-co-factsheet.xhtml |dead-url=yes |archive-date=Oktubre 15, 2006 |title=McDonald's Corporation |author=Joe Bramhall |publisher=Hoovers.com |accessdate=Agosto 23, 2007|language=Ingles}}</ref><ref>{{cite web |url=http://yum.com/investors/restcounts.asp |title=Yum! Financial Data - Restaurant Counts |publisher=yum.com |accessdate=Hulyo 8, 2013 |language=Ingles |archive-date=Pebrero 2, 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170202153644/http://www.yum.com/investors/restcounts.asp |url-status=dead}}</ref> ==Mga sanggunian== {{reflist|30em}} [[Kategorya:Mga restoran]] 9r7lotynd5keez5sihkwxjszko880c3 3 291605 2200645 2200495 2026-04-02T01:41:42Z GinawaSaHapon 102500 /* pasuyo */ Tugon 2200645 wikitext text/x-wiki '''Mabuhay!''' Magandang araw, GinawaSaHapon, at [[Wikipedia:Maligayang_pagdating!|maligayang pagdating]] sa Wikipedia! Salamat sa iyong mga [[Special:Contributions/GinawaSaHapon|ambag]]. Sana ay magustuhan mo at manatili ka sa websayt na ito. Ito ay isang talaan ng mga pahina na sa tingin ko ay makatutulong sa iyo: {|style="float:right;" |{{Pamayanan}} |} *[[Wikipedia:Patungkol|Tungkol sa Wikipedia]] *[[Wikipedia:Mga patakaran at panuntunan|Mga patakaran at panuntunan]] *[[Wikipedia:Paano baguhin ang isang pahina|Paano baguhin ang isang pahina]] *[[Wikipedia:Paano magsimula ng pahina|Paano magsimula ng pahina]] *[[Wikipedia:Mga kombensyon sa pagsusulat ng mga artikulo|Mga kombensyon sa pagsusulat ng mga artikulo]] *[[Wikipedia:Mga malimit itanong|Mga Karaniwang Tinatanong (FAQ)]] *[[Wikipedia:Tulong|Pahinang nagbibigay ng tulong]] *[[Wikipedia:Paanyayang nalilimbag|Pang-anyaya para sa iba pang ibig maging Wikipedista]] *'''For non-Tagalog speakers:''' ''you may leave messages and seek assistance at our'' [[Wikipedia:Help for Non-Tagalog Speakers]]. Sana ay malibang ka sa pagbabago ng mga artikulo at pagiging isang [[Wikipedia:Mga Wikipedista|Wikipedista]]! Maaari ninyo pong ilagda ang inyong pangalan sa pamamagitan ng paglalagay ng apat na tildes (<nowiki>~~~~</nowiki>); ito ay automatikong maglalagay ng pangalan at petsa. Kung kailangan mo ng tulong, maaari kang pumunta sa [[Wikipedia:Konsultasyon]], tanungin mo ako sa aking pahinang pang-usapan, o ilagay ang <code><nowiki>{{</nowiki>[[Template:Saklolo|saklolo]]<nowiki>}}</nowiki></code> sa iyong pahinang pang-usapan at isang Wikipedista ang madaling lalabas upang sagutin ang iyong mga tanong. Huwag rin ninyo pong makalimutang [[Wikipedia:Talaang pampanauhin para sa mga bagong tagagamit|lumagda sa ating talaang pampanauhin (''guestbook'')]]. Muli, mabuhay!{{#if:|<br><br><br>{{#ifeq:|di-kilala|Kami ay totoong nagpapasalamat nang higit dahil sa iyong mga naiiambag. Ngunit mariing hinihikayat ka naming [[Special:Userlogin/signup|gumawa ng isang panagutan]] upang: #madali ka naming makilala at hindi mapagkamalang ibang Wikipedista. #makapili ng sariling pangalan o palayaw at lagda. #mabago mo ang mga pahinang medyong sinanggalang. #kilalanin ang mga boto. #maitago ang iyong direksyong IP, at mapanatili ang iyong paglilihim. Muli, salamat, at mariin ka pa rin naming hinihikayat na [[Special:Userlogin/signup|gumawa ng isang panagutang pampatnugot]] para sa kabutihan ng Wikipedia, ng sarili mo, at ng lahat.}}{{#ifeq:|bandalo|Ang iyong mga pagbabago sa mga pahina namin ay hindi nakakabuti sa kalidad nito. Sa kabaliktaran, sinisira nito ang ganda ng mga artikulo, ang misyon ng Wikipedia, at ang wikang Tagalog.<br><br>Kami, ang Wikipedia, ay naglalayong tulungan ang buong mundo at ang wikang Tagalog sa pagpapalaganap ng malayang Tagalog na kaalaman sa buong mundo, ngunit nagmumungkang pinipigilan mo ang aming dalisay na layunin. Binabalaan ka ng pamayanan, at hinihikayat na magbago ng iyong sarili, at ng mga artikulo para sa kabutihan ng lahat. Upang makapagbigay ng malayang daan sa kaalaman sa buong mundo, sana tulungan mo kami sa aming huwad na layunin.<br><br><span style="color: #0000FF; font-weight: bold;">Kung magpapatuloy pa rin ang iyong mga pagbabagong nakaaapekto sa kalidad ng mga artikulo, maaaring mapilitan kaming pigilan ka, na maaaring humantong sa pagharang sa iyo. Maaari kaming tumulong sa iyo upang maging ganap kang katanggap-tanggap na Wikipedista kung susundin mo ang aming payo. Salamat sa iyong pagdinig sa aming kahilingan.</span>}}{{#ifeq:|bandalo-di-kilala|Ang iyong mga pagbabago sa mga pahina namin ay hindi nakakabuti sa kalidad nito. Sa kabaliktaran, sinisira nito ang ganda ng mga artikulo, ang misyon ng Wikipedia, at ang wikang Tagalog.<br><br>Kami, ang Wikipedia, ay naglalayong tulungan ang buong mundo at ang wikang Tagalog sa pagpapalaganap ng malayang Tagalog na kaalaman sa buong mundo, ngunit nagmumungkang pinipigilan mo ang aming dalisay na layunin. Binabalaan ka ng pamayanan, at hinihikayat na magbago ng iyong sarili, at ng mga artikulo para sa kabutihan ng lahat. Upang makapagbigay ng malayang daan sa kaalaman sa buong mundo, sana tulungan mo kami sa aming huwad na layunin. Kapagka handa ka nang tumulong sa totoong makakapagpabuting layunin ng Wikipedia, hinihikayat ka naming tumala upang [[Special:Userlogin/signup|makagawa ng isang panagutan pampatnugot]] upang: #madali ka naming makilala at hindi mapagkamalang ibang Wikipedista. #makapili ng sariling pangalan o palayaw at lagda. #mabago mo ang mga pahinang medyong sinanggalang. #kilalanin ang mga boto. #maitago ang iyong direksyong IP, at mapanatili ang iyong paglilihim. Muli, mariin naming hinihingi ang iyong pagtulong at pagtala sa Wikipedia.<br><br><span style="color: #0000FF; font-weight: bold;">Kung magpapatuloy pa rin ang iyong mga pagbabagong nakaaapekto sa kalidad ng mga artikulo, maaaring mapilitan kaming pigilan ka, na maaaring humantong sa pagharang sa iyo. Maaari kaming tumulong sa iyo upang maging ganap kang katanggap-tanggap na Wikipedista kung susundin mo ang aming payo. Salamat sa iyong pagdinig sa aming kahilingan.</span>}}}} ---- {{hlist|[[Image:Crystal_Clear_app_email.png|25px]] [[Wikipedia:Embahada|Ambasada]]|[[Wikipedia:Embahada|Ambasciata]]|[[Wikipedia:Embahada|Ambassad]]|[[Wikipedia:Embahada|Ambassade]]| [[Wikipedia:Embahada|Botschaft]]|[[Wikipedia:Embahada|Embaixada]]|[[Wikipedia:Embahada|Embajada]]|[[Wikipedia:Embahada|Embassy]]|[[Wikipedia:Embahada|大使館]]|style=font-size:85%; font-weight: bold; font-style: italic; text-align: center;}} [[Tagagamit:Lam-ang|Lam-ang]] ([[Usapang tagagamit:Lam-ang|makipag-usap]]) 13:52, 30 Setyembre 2019 (UTC) == Buwan na Pang-Asya sa Wikipedia ng 2020 == [[File:WAM logo without text (Philippine edition).svg|right|250px]] Hello GinawaSaHapon, Inaanyahan kita na sumali sa patimpalak na [[Wikipedia:Buwan na Pang-Asya sa Wikipedia/2020|'''Buwan na Pang-Asya sa Wikipedia ng 2020''']] na naglalayong mapabuti ang mga artikulong may kinalaman sa Asya (tao, lugar, kultura atbp.). Ito ay kasalukuyang nagaganap sa buong buwan ng Nobyembre 2020. Maari kang makatanggap ng postkard mula sa isang pangkat pang-Wikimedia kapag nakalikha ka ng apat na artikulo. Basahin ang mga patakaran at mekaniks [[Wikipedia:Buwan na Pang-Asya sa Wikipedia/2020#Mga patakaran|'''dito'''.]] Pindutin ang buton na ito upang makasali sa patimpalak: {{Clickable button 2|Magpatala na|url=https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Wikipedia:Buwan_na_Pang-Asya_sa_Wikipedia/2020/Mga_kalahok&action=edit|class=mw-ui-progressive}} Kapag nakatala ka na, {{Clickable button 2|Isumite ang kontribusyon|url=https://tools.wmflabs.org/fountain/editathons/asian-month-2020-tl|class=mw-ui-progressive}} Kung may mga tanong tungkol dito, sabihan lamang sa [[Usapang Wikipedia:Buwan na Pang-Asya sa Wikipedia/2020|'''pahinang usapan ng patimpalak'''.]] Maligayang paglikha ng mga pang-Asyang artikulo sa Wikipediang Tagalog. --[[User:Jojit fb|Jojit]] ([[User talk:Jojit fb|usapan]]) 13:13, 2 Nobyembre 2020 (UTC) == Maraming salamat sa interes mo sa [[Wikipedia:Buwan na Pang-Asya sa Wikipedia/2020|Buwan na Pang-Asya sa Wikipedia ng 2020]] == {| style="background-color: #fdffe7; border: 1px solid #fceb92;" |rowspan="2" style="vertical-align: middle; padding: 5px;" | [[File:Asia medal.svg|100px]] |style="font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;" | '''Maraming salamat sa pagtala sa patimpalak!''' |rowspan="2" style="vertical-align: middle; padding: 5px;" | [[File:WAM logo without text (Philippine edition).svg|100px]] |- |style="vertical-align: middle; padding: 3px;" | Natuwa ako dahil nag-''sign-up'' o nagpatala ka sa patimpalak na ito. Mas maganda sana kung nakapagsumite ka ng kahit isang lahok. Sa kabila nito, salamat na rin sa iyong interes at nawa'y sa susunod ay makalahok ka. Kung may mga katanungan ka, huwag kang mag-atubiling magbigay ng mensahe sa aking [[Usapang tagagamit:Jojit fb|pahina ng usapan]]. Muli, maraming salamat at nawa'y magpatuloy kang mag-ambag ng mataas na kalidad na artikulo dito sa Wikipediang Tagalog. --[[User:Jojit fb|Jojit]] ([[User talk:Jojit fb|usapan]]) 02:02, 2 Disyembre 2020 (UTC) |} == How to make it notable == How to make Adan Egot be a notable and not be deleted [[Tagagamit:CalabazaFénix2|CalabazaFénix2]] ([[Usapang tagagamit:CalabazaFénix2|makipag-usap]]) 01:27, 5 Enero 2021 (UTC) :Since you keep using English, I'll respond to you in English as well. :It's up to him, really. You '''don't make him notable, he should make himself notable.''' Wikipedia is not Wikia or Fandom. Please look at [[:en:WP:BIO|notability guidelines for people]] on the English Wikipedia, since it is also the ''de facto'' guidelines here at Tagalog Wikipedia. In a nutshell, a personality is considered notable if other news outlets cover him, has significant amount of followers (probably about 100k, I guess), and there are news or stories about him. :[[Adan Egot]] failed all of them, even the minimum requirements for him to have a page here. :On the other hand, [[DJ Loonyo]], at least for me, reached the minimum requirements, since at least one reliable media outlet has covered him, and looking at his accounts, he has a large following. :Only admins can delete pages. I'm not an admin, so I only nominate the page for deletion. :@[[Tagagamit:Jojit fb|Jojit fb]], need help for this one. : {{small|(edit 1/5/2021 9:41am) formatting fixes}} :[[Tagagamit:GinawaSaHapon|<span style="border-radius: 3px; background-color:#3366cc; color: white; font-weight: bold; padding: 5px;">GinawaSaHapon</span>]] <span style="font-size:85%;">('''[[Usapang tagagamit:GinawaSaHapon|usap tayo!]]''')</span> 01:40, 5 Enero 2021 (UTC) == Under Construction == Sir, pwedeng palagay ng under construction notice ang Pahinang Globalisasyon. Hindi pa tapos at baka mapagkamalan ng iba na kompleto na. Salamat! --[[Tagagamit:Kurigo|Kurigo]] ([[Usapang tagagamit:Kurigo|makipag-usap]]) 10:45, 24 Enero 2021 (UTC) :{{Done}} Okey na @[[Tagagamit:Kurigo|Kurigo]]. In-update ko na rin ang [[Padron:Translation WIP]]. Pakitanggal na lang kung tapos ka na. [[Tagagamit:GinawaSaHapon|<span style="border-radius: 3px; background-color:#3366cc; color: white; font-weight: bold; padding: 5px;">GinawaSaHapon</span>]] <span style="font-size:85%;">('''[[Usapang tagagamit:GinawaSaHapon|usap tayo!]]''')</span> 11:10, 24 Enero 2021 (UTC) == Matematika at terminong pang-agham == Hello. May gusto lang sana akong ibahagi sa´yo kasi nakita ko na madalas ka nang nag-eedit sa mga lathalaing nakaayon sa Matematika at Agham. May mga karagdagang resources po ako para sa mga iyan na alam ko. Pwede niyo pong tingnan [[https://www.dropbox.com/s/wjo06nxye5xy4w6/MAUGNAYING%20TALASALITAAN.zip?dl=0|dito]]. Ito po https://cjquines.com/files/talasalitaan.pdf na nakabatay sa naunang link. Ito naman po ayon sa [[http://pchrd.dost.gov.ph/index.php/news/6399-sampung-salitang-medikal-na-may-direktang-salin-sa-filipino|PH gov website]]. Nabasa ko po sa pahina niyo po na ang basehan niyo po ay ang diksiyonaryo.ph ngunit ikinababahala ko po na sapat ang impormasyon nito. Kahit na sinabing nakabase ito sa UP Diksiyonaryong Pilipino ni Ginoong Almario, hindi po sila nagkakaugnay nang tiningnan ko po. Maaari ko rin pong ipadala sa inyo ang isang pdf file ng mga litrato ng libro kung nanaisin niyo po (P.S. Puro at karamihan sa mga salita nito ay literal na Ingles :( . --[[Tagagamit:Kurigo|Kurigo]] ([[Usapang tagagamit:Kurigo|makipag-usap]]) 04:24, 28 Marso 2021 (UTC) :Kamusta, @[[Tagagamit:Kurigo|Kurigo]]! :Alam kong medyo kaduda-duda ang diksiyonaryo.ph since wala siyang staff list, atbp. Kaso lang, sa lahat ng mga nakita kong ''readily verifiable'' na site sa net, ito ang pinakakatiwa-tiwalang site para sa akin, since halos hawig siya sa UPDF. Sumasangguni rin ako sa iba pang mga site para lalong mapatibay ang mga sources (since mas marami, mas matibay para sakin). Kung wala talaga, literal kong isasalin yung termino sa Filipino ''muna'' bago ko isalin yon sa Kastila pa-Filipino. Kung may termino ang ibang wika sa Pinas, yun ang gagamitin ko (tulad ng ''dagup'' para sa ''sum''). :Patungkol naman sa mga link na kinawing mo, di kasi ako tagahanga ng ''Maugnayin'' e. Puro kasi gumagawa sila ng mga bagong termino na kung tutuusin ay ma-eexpress na sa Filipino (hal. kung hindi ako mali, sila ang source ng ''sipnayan'', kahit na okey naman sa dila at sa ortograpiya ang salitang ''matematika''). Tapos, mga ''tongue twister'' yung iba pa nilang panukala. Alam kong opisyal yon, kaya gagamitin ko rin yon ''as alternative'' o minsan, ang mismong terminong gagamitin. Para sakin kasi, mas okey kung ang gagamiting salita sa mga ''specialized fields'' ay yung mga salitang ginagamit na sa normal na diskurso. :Yung pangalawa, error 404. Tapos, yung sa gov website, hindi ako masyado pumapasok sa medical field since hindi ko yon talaga ''forte''. Sinasalin ko lang yung mga alam ko talaga yung aktwal na konsepto - anime, animasyon, pagpoprograma, at may kalakihang bahagi ng matematika at agham. Hanggat maaari kasi, gusto kong isalin yon sa normal na Filipino, yung madaling maintindihan, kaya kailangang alam ko rin yung mismong sinasalin ko. :Para malinaw, ''hindi ako tagahanga'' ng ''Maugnayin'', pero di ibig sabihin na hindi ko yon gagamitin. Mas mataas ang ''precedence'' ng mga opisyal na libro kesa sa mga website, kaya mas mauuna pa rin yan kung magkatalo man. Salamat pala sa kopya, at pasensiya na sa ''wall of text''. [[Tagagamit:GinawaSaHapon|<span style="border-radius: 3px; background-color:#3366cc; color: white; font-weight: bold; padding: 5px;">GinawaSaHapon</span>]] <span style="font-size:85%;">('''[[Usapang tagagamit:GinawaSaHapon|usap tayo!]]''')</span> 05:40, 28 Marso 2021 (UTC) ::oKIE. Sa pagkakaalam ko, hindi lahat imbento ng mga iskolar o mga dakila ang mga termino sa libro (Maliban sa mga pagsasanib, pero wikipedia worthy parin yun para sa mga naghahanap nito). Kung titingnan sa bahagi ng kasaysayan ng wika at komunikasyon noong mga 1900, ang librong ito ay ginawa noong 1969 (hehe), na ilang taon bago ang konstitusyon noong 1986. Sa konstitusyon ng 1986, inilahad dito ang mga wika at paraan ng komunikasyon sa bawat asignatura. Halimbawa, EsP, AP, at MAPEH ay nasa wikang Filipino. Ang Math, Science, atbp teknikal ay nasa Ingles upang makipag-ugnayan tayo sa ibang bansa at bilang "panakip-butas(?)" sa mga salitang wala sa Filipino. Ang libro ay nagbase at nakaayon sa mga kilalang organisasyon at ospital noong panahon tulad ng PH Normal University. Ibigsabihin, may mga iskolar na nagbigay ideya sa pagbubuo ng mga salita. Ayos lang naman sa akin kung hindi gawing Pamagat ng artikulo ang mga nasa libro pero kaakibat sana sa unang pangungusap o talata. Para sakin, mas maganda ang pamagat mula sa Kastila tapos sa talata ang mga salin sa Natural na Tagalog at Ingles. ::Sa link na ibinigay ko, gumagana ang sa gov website. Ang di gumana sa number 2. Inayos ko na po. Tsaka ano po ang WAll of Text? --[[Tagagamit:Kurigo|Kurigo]] ([[Usapang tagagamit:Kurigo|makipag-usap]]) 08:56, 28 Marso 2021 (UTC) :::@[[Tagagamit:Kurigo|Kurigo]]: :::Wala naman akong problema sa ''Maugnayin''. Since may kopya na ako (muli, salamat), sisimulan ko yung mga pagbabagong kailangan. Para malinaw, kasalukuyan kong sinasalin ''nang buo'' ang [[Operasyon (matematika)]]. Habang sinasalin ko iyon, ginagawan ko rin ng mga pahina ang mga pulang wikilinks, at least kahit yung ''lead'' muna para may masimulan. Medyo matatagalan yung paglapat sa mga pagbabago. :::Balak ko ring gumawa ng padron para sa pagsangguni sa ''Maugnayin''. Kung alam mo yung detalye ng libro, pakilagay naman rito (may-akda, editor, publishing house, edition, lokasyon ng palimbagan, taon, etc.) para mapunan ko yung padron na iyon nang maayos. Siguro, kokopyahin ko muna yung laman ng ''Maugnayin'' (yung zip file ng mga larawan ng pahina) sa isang maayos na PDF, mula simula hanggang dulo, at ia-upload sa Internet Archive para sa verification purposes. [[Tagagamit:GinawaSaHapon|<span style="border-radius: 3px; background-color:#3366cc; color: white; font-weight: bold; padding: 5px;">GinawaSaHapon</span>]] <span style="font-size:85%;">('''[[Usapang tagagamit:GinawaSaHapon|usap tayo!]]''')</span> 10:18, 28 Marso 2021 (UTC) ::::Dagdag ko lang, depende sa copyright ng libro kung magagawa ko itong mai-reproduce at mai-upload sa Internet Archive. At kahit na mai-reproduce ko man ito, baka madalang ko lang ito magagamit, since dedepende pa rin ang gagamiting salita/pamagat sa mga factors na ito: dali ng pagbigkas, laganap ba, ginagamit rin ba ng ibang mga site, madalas bang ginagamit ang salita sa isang natural na usapan, atbp. ::::Siyanga pala, ''wall of text'' yung sagot ko kanina. Mahabang sagot para sa isang maiksing tanong. [[Tagagamit:GinawaSaHapon|<span style="border-radius: 3px; background-color:#3366cc; color: white; font-weight: bold; padding: 5px;">GinawaSaHapon</span>]] <span style="font-size:85%;">('''[[Usapang tagagamit:GinawaSaHapon|usap tayo!]]''')</span> 10:44, 28 Marso 2021 (UTC) :::::Aaminin ko po sa inyo, wala akong alam tungkol sa internet archive library. Nakita ko na siya noon pero wala akong ideya sa pagmamaniobra nito. At saka wala rin akong alam tungkol sa padron. Pasensya na kasi baguhan pa lang ako sa mga ito. Nais ko rin pong tumulong pero may mga tutorial po ba para sa mga ito? Kapag may panahon ako, hahalungkatin ko ang mga impormasyon tungkol sa libro. --[[Tagagamit:Kurigo|Kurigo]] ([[Usapang tagagamit:Kurigo|makipag-usap]]) 11:47, 28 Marso 2021 (UTC) ::::::Plano kong isaayos yung kopyang binigay mo sakin. In short, kokopyahin ko bawat salita, at kung posible, maging ang layout nito. Mahirap kasing ma-search yung mga salita nang maayos kung larawan lang e. Kaso lang, kailangan ko munang makasigurong di na yon copyrighted, o kahit papaano, okey lang i-reproduce for educational purposes. ::::::Madali lang ang Internet Archive. Ginagamit yon para itago yung mga webpage (lalo na yung mga balita) since pwedeng burahin anumang oras ang mga iyon. Kapag nangyari iyon, hindi na mabe-verify ang source sa hinaharap, o baka binago na yon ng gumawa. Alam ko, may tutorial yung mismong website tungkol sa paano mag-save ng webpage. Tingnan mo roon. ::::::Sa cite web na padron, hanapin mo yung parameter na archive-url at archive-date. Ilagay mo sa archive-url yung url ng Internet Archive. Tapos, kailan siya in-archive (makikita mo roon mismo) sa archive-date naman. [[Tagagamit:GinawaSaHapon|<span style="border-radius: 3px; background-color:#3366cc; color: white; font-weight: bold; padding: 5px;">GinawaSaHapon</span>]] <span style="font-size:85%;">('''[[Usapang tagagamit:GinawaSaHapon|usap tayo!]]''')</span> 12:00, 28 Marso 2021 (UTC) :::::::@[[Tagagamit:Kurigo|Kurigo]]: :::::::May padron na ang ''Maugnayin''. ([[Padron:Maugnayin]]). May dalawang parametro muna yan: salita at pahina. Optional ang pahina, pero required ang salita. Wala pang link since wala pang digital version na magagamit. [[Tagagamit:GinawaSaHapon|<span style="border-radius: 3px; background-color:#3366cc; color: white; font-weight: bold; padding: 5px;">GinawaSaHapon</span>]] <span style="font-size:85%;">('''[[Usapang tagagamit:GinawaSaHapon|usap tayo!]]''')</span> 01:02, 29 Marso 2021 (UTC) ::::::::Sisimulan ko na ang pagdi-digitalize sa ''Maugnayin''. Since di ko ma-verify yung estado ng copyright nito, ia-assume ko na lang ito na OK na, since 52 years na nung na-publish ito. [[Tagagamit:GinawaSaHapon|<span style="border-radius: 3px; background-color:#3366cc; color: white; font-weight: bold; padding: 5px;">GinawaSaHapon</span>]] <span style="font-size:85%;">('''[[Usapang tagagamit:GinawaSaHapon|usap tayo!]]''')</span> 01:44, 29 Marso 2021 (UTC) :::::::::Um. Paano ko po ba yan baguhin? Anong mga parte sa padron ba ang aking babaguhin o idaragdag? Pa-tutorial lang o halimabwa. --[[Tagagamit:Kurigo|Kurigo]] ([[Usapang tagagamit:Kurigo|makipag-usap]]) 07:13, 29 Marso 2021 (UTC) <code>{{Maugnayin|salita=sipnayan|pahina=56}}</code> Ganyan siya gamitin. Palitan mo lang yung salita at pahina. Optional ang pahina. [[Tagagamit:GinawaSaHapon|<span style="border-radius: 3px; background-color:#3366cc; color: white; font-weight: bold; padding: 5px;">GinawaSaHapon</span>]] <span style="font-size:85%;">('''[[Usapang tagagamit:GinawaSaHapon|usap tayo!]]''')</span> 07:17, 29 Marso 2021 (UTC) So, idaragdag ko lang ang mga salita at pahina sa table (sa ilalim ng paglalarawan at example) ? BTW, Sa copyright naman, siguro hindi siya ganoon kastrikto kasi kalat na ang file na ito sa Internet eh, lalung-lalo na ang reddit. Tulad sa mga module ngayon, maaari atang ilapat online at maaaring ibahagi sa iba. At saka, nahanap ko sa isang talk page ng Wiki english, ang librong ito ay hindi pinagbigyang bisa o hindi pa konsiderado ng KWF at DepEd. Kailangan pa raw ng sapat na panahon upang ang mga salita ay maging laganap sa Filipino. Kumbaga, more time para maging widespread at saka doon palang magiging opisyal ang mga salita. Ang may-akda, si Gonzales, ay gumawa ng maraming mga salita na pinagsanib at mga baguhan (neologism) kaya hindi ito laganap. May ilang mga salita na naging matagumpay tulad ng "sipnayan" at "agham(?)" at "sihay". Siguro matutuwa siya kapag ginawan mo ng PDF ang aklat niya :). --[[Tagagamit:Kurigo|Kurigo]] ([[Usapang tagagamit:Kurigo|makipag-usap]]) 07:27, 29 Marso 2021 (UTC) == Update? == Hello. Nagawa niyo na po ba yung PDF ng libro? Baka maaari akong makatulong. --[[Tagagamit:Kurigo|Kurigo]] ([[Usapang tagagamit:Kurigo|kausapin]]) 11:16, 19 Abril 2021 (UTC) :@[[Tagagamit:Kurigo|Kurigo]]: :Sorry, di pa e. Kung gusto mong isa-PDF yung libro, sige lang. I-merge na lang natin yung mga gawa. :Para sumimple na lang (since kulang-kulang pala yung mga pahina), gagawin ko na lang talaan ng mga salita yung PDF. Nakalagay sa talaan na iyon yung page number kung saan makikita yung salita. :Pasensiya na. May mga bagay lang kasi akong ginagawa na labas sa Wikipedia. Inaasahan kong matatapos ko yung pagsasa-PDF ng libro bandang Mayo pa. :[[Tagagamit:GinawaSaHapon|<span style="border-radius: 3px; background-color:#3366cc; color: white; font-weight: bold; padding: 5px;">GinawaSaHapon</span>]] <span style="font-size:85%;">('''[[Usapang tagagamit:GinawaSaHapon|usap tayo!]]''')</span> 11:40, 19 Abril 2021 (UTC) ::Pwede ko bang malaman kung anong mga pahina ang kulang-kulang at mga bilang nito? At paano niyo po ba isinasagawa ang PDF? Nais ko ring makita ang mga paunang gawa mo upang matansyahan ko na kung ano ang aking magagawa. --[[Tagagamit:Kurigo|Kurigo]] ([[Usapang tagagamit:Kurigo|kausapin]]) 13:11, 19 Abril 2021 (UTC) :::@[[Tagagamit:Kurigo|Kurigo]]: Mano-mano kong ginagawa yung PDF sa ngayon. Wala pa akong mabibigay na kopya. Ili-link ko na lang rito kung okey na. :::Babalitaan na lang kita. [[Tagagamit:GinawaSaHapon|<span style="border-radius: 3px; background-color:#3366cc; color: white; font-weight: bold; padding: 5px;">GinawaSaHapon</span>]] <span style="font-size:85%;">('''[[Usapang tagagamit:GinawaSaHapon|usap tayo!]]''')</span> 12:03, 28 Abril 2021 (UTC) ::::Godspeed po! Kung mano-mano niyo na lang pong tina-type ang mga iyan, nais kong ibahagi ang ginagamit kong tool para mas mapadali ito. ::::https://imagetotext.net/ ::::Screenshot o kaya picture po tapos makukuha niya na po ang teksto. Maaari ring i-crop para mas accurate. Minsan may ilang mga mali (kadalasan sa mga markang pang-aksento [accent marks] tulad ng "enye") pero minimal naman po at hindi na kailangang magsagot ng captcha tulad ng ibang tools online. Sana makatulong po ito upang mapadali ang gawain niyo. :) --[[Tagagamit:Kurigo|Kurigo]] ([[Usapang tagagamit:Kurigo|kausapin]]) 13:30, 28 Abril 2021 (UTC) :::::@[[Tagagamit:Kurigo|Kurigo]]: Salamat sa tip. Siyanga pala, kung kaya ng oras mo, pwede patulong sa [[tulin]]? Mukhang may conflict sa editing sa pahina na yon e. Kailangan lang ng kompromiso. [[Tagagamit:GinawaSaHapon|<span style="border-radius: 3px; background-color:#3366cc; color: white; font-weight: bold; padding: 5px;">GinawaSaHapon</span>]] <span style="font-size:85%;">('''[[Usapang tagagamit:GinawaSaHapon|usap tayo!]]''')</span> 13:45, 28 Abril 2021 (UTC) == Paglilipat ng pahina == Hi GinawaSaHapon, napansin ko na kino''py''-''paste'' mo ang nilalaman at ginawang mong ''redirect'' ang "[[pag-imprenta]]" sa "[[paglilimbag]]" subalit nailipat dapat iyon imbis na ''copy-paste'' para manatili ang atribusyon ayon sa lisensya ng Wikipedia. Tingnan ang [[:en:Wikipedia:Moving a page#Page histories]]. Alam ko na hindi mo maililipat iyon dahil sa teknikal na limitasyon. Kaya sa susunod, abisuhin mo ang mga tagapangasiwa para gawin iyon. ''Anyway'', inayos ko na ito at naisanib na ang lahat ng pagbabago sa "paglilimbag." Salamat sa kontribusyon mo. :-) --[[User:Jojit fb|Jojit]] ([[User talk:Jojit fb|usapan]]) 04:03, 5 Agosto 2022 (UTC) :[[Tagagamit:Jojit fb|@Jojit fb]] Pasensiya na. Balak ko kasing i-expand yung Paglilimbag, kaso lang nalaman kong naka-link sa Wikidata yung Pag-imprenta sa Printing imbes na Paglilimbag. Nag-research muna ako para makasiguro, at nakumpirma kong Paglilimbag = Printing sa Ingles, kaya naman binago ko na agad yon. :Mag-iiwan ako ng mga mensahe sa susunod sa talk page niyo para sa maayos na paglilipat ng mga pahina. Salamat sa pag-alala. [[Tagagamit:GinawaSaHapon|<span style="border-radius: 3px; background-color:#3366cc; color: white; font-weight: bold; padding: 5px;">GinawaSaHapon</span>]] <span style="font-size:85%;">('''[[Usapang tagagamit:GinawaSaHapon|usap tayo!]]''')</span> 04:09, 5 Agosto 2022 (UTC) == Maraming salamat sa paglahok mo sa [[Wikipedia:Buwan na Pang-Asya sa Wikipedia/2022|Buwan na Pang-Asya sa Wikipedia ng 2022]] == {{BPW Barnstar|taon=2022|bilang=2|}} <div style="text-align: right;margin-top: 10px;"> --[[User:Jojit fb|Jojit]] ([[User talk:Jojit fb|usapan]]) 01:14, 11 Enero 2023 (UTC)</div> == The Wikipedia Asian Month 2022 Barnstar == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <div style="border: 3px solid #32AFAF; background-color: #EEEEEE; margin:0 auto; padding:20px 20px; width:70%;{{border-radius|1em}} {{box-shadow|0.1em|0.1em|0.5em|rgba(0,0,0,0.75)}}" class="plainlinks">[[File:2022 Wikipedia Asian Month Barnstar.png|left|180px]] {{Center|{{resize|150%|'''''The Wikipedia Asian Month 2022 Barnstar'''''}}}} <div style="color: #333333; margin-left:220px; font-size:110%; "> Dear {{ROOTPAGENAME}} : :Thanks for participating Wikipedia Asian Month 2022. We are grateful of your dedication to Wikimedia movement and hope you join us next year! :Wish you all the best! </div> <div style="color: #333333; text-align:right; font-size:120%; ">Wikipedia Asian Month Team</div> </div> {{clear}} </div> <!-- Message sent by User:Joycewikiwiki@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Wikipedia_Asian_Month_2022/Regular_Barnstars_Receiver&oldid=24454024 --> == Alam ba ninyo? == {{Suleras:AlamBaNinyoUsapan2|Pebrero 2|2023|Louise Abbéma}} --[[User:Jojit fb|Jojit]] ([[User talk:Jojit fb|usapan]]) 07:17, 7 Pebrero 2023 (UTC) == Invite to Join Wikipedia Asian Month 2023 == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> ''You are receiving this message because you participated in the [[:m:Wikipedia Asian Month 2022|Wikipedia Asian Month 2022]] as an organizer or editor.'' [[File:Wikipedia Asian Month Logo.svg|thumb|Join the Wikipedia Asian Month 2023 ]] <big>Dear all,</big> <big>The '''[[Wikipedia Asian Month Home|Wikipedia Asian Month 2023]]'''[1] is coming !</big> <big>The campaign start within a flexible 30 days from November to December. Following with the changes of the rules made by last year, the wish to have more people get to know Asia and Asian related topic is the same! </big>'''<big>Click [[:m:Wikipedia Asian Month 2023/Join an Event|"Here"]] to Organize/Join a WAM Event.</big>''' '''1. Propose "Focus Theme" related to Asia !''' If you are based somewhere in Asia, or have specific passion on an Asian topic, please propose your "Focus Theme" by October 25th. The WAM international team will select 5 themes. Please propose your focus theme through [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSfPLz8kvSP_0LlI4vGRHAP2ydJPnLY__1hb9-p8AsRcS2R2NQ/viewform?usp=sf_link this link][2]. '''2. Enhancing existing articles can also count as part of campaign contribution.''' Any edits, including creating new articles or adding new content to existing articles, over 3000 bytes in total would be able to get a reward. Last year, due to this change of rules, the Programs & Events Dashboard was suggested. However, according to community survey of 2022, Fountain Tool is still the best platform for tracking edit and points. You don’t need to create any Dashboard. For the tracking of editing existing article, the international team is currently designing a form. Will soon publish to the main page of WAM 2023. '''3. More flexible campaign time''' The contribution duration would remain 30days, but we extended the overall campaign timeline to 2 months. All organizers can decide when to start their WAM as long as the whole duration is within November 1st to December 31th. It means that you can participate in WAM based on the needs of your local community. '''Timetable''' * October 1st, 2023 : Publish International Campaign Page of the Year * October 5th to 25th, 2023 : Call for focus themes of WAM 2023. * Before 29 October, 2023: Complete '''[[:m:Wikipedia Asian Month 2023/Join an Event|Registration]]''' [3] of Each language Wikipedia. * November 1st, UTC 00:00 to December 31th, UTC 00:00, 2023: Running the Campaign. (Find your local campaign for the actual event date.) * January 1st to March 15th, 2024: Auditing of each language Wikipedia. * March 30th, 2024: Deadline of reporting statistics and eligible editors to the International Team * April 1st to May 15th, 2024: The international team distributes Barnstars and Certificates to eligible editors of each event. For your information, the main page of Wikipedia Asian Month is currently undertaking a reconstruction for archiving purpose. For the 2023 event please bookmarked this page. We hope you will enjoy Wikipedia Asian Month! If you have any inquiry, feel free to contact us by info@asianmonth.wiki [4]. <big> We look forward to your participation. Cheers!!! WAM 2023 International Team</big> [1] https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikipedia_Asian_Month_2023 [2] https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSfPLz8kvSP_0LlI4vGRHAP2ydJPnLY__1hb9-p8AsRcS2R2NQ/viewform?usp=sf_link [3] https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikipedia_Asian_Month_2023/Join_an_Event [4] info@asianmonth.wiki </div> <!-- Message sent by User:Joycewikiwiki@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Joycewikiwiki/Wikipedia_Asian_Month_2023_Message_receiver_main&oldid=25753309 --> == Niyolohismo == Maari mo bang ibigay saakin ang mga kawing na nagpapatunay dito? Pati, sa tagal nang nabuo ng niyolihismo na ito (1969) hindi ba nararapat na mapalitan na natin ito? Hindi naman nabuo ang mga aklat na Talasalitaan na mga ito na labag sa batas. Ang mga kagawaran ang nagpausad ng mga pagbabagong ito. Parang elitism naman kung iyong sasabihin na dapat na ang gumagamit lamang ng mga neyolohismo ay ibang mga institusyon maliban ang Wikipedia. Sa kasalukuyan, ang Wikipedia ang pinakabinabasang literatura sa bansa. Isa itong pagkakataon upang mapalaganap na sa wakas ang mga nararapat na salita para sa teknikal na mga salita. Kung nais mo na gamitin lamang ang mga madalas na gamitin, di mo nalang kaya gawing Ingles ang mga nakasulat dito? Dahil ayun naman talaga ang mga madalas gamitin. [[Tagagamit:Cloverangel237|Cloverangel237]] ([[Usapang tagagamit:Cloverangel237|kausapin]]) 07:58, 11 Abril 2025 (UTC) :Magandang araw, @[[Tagagamit:Cloverangel237|Cloverangel237]] :Dito po sa Wikipedia, ginagamit po natin ang pinakaginagamit na salita (tingnan ang patakarang [[:en:WP:COMMONNAME|WP:COMMONNAME]]). Ibig sabihin, ''matematika'' muna ang gagamitin bago ang sipnayan, lalo na't isang neolohismo ang naturang salitang yon. :[[Tagagamit:GinawaSaHapon|<span style="border-radius: 3px; background-color:#3366cc; color: white; font-weight: bold; padding: 5px;">GinawaSaHapon</span>]] <span style="font-size:85%;">('''[[Usapang tagagamit:GinawaSaHapon|usap tayo!]]''')</span> 08:58, 11 Abril 2025 (UTC) :Idadagdag ko lang... :Una, may patakaran tayo dito sa wiki: ''gamitin ang pinakaginagamit''. Ngayon, sasabihin mo na, ''edi Mag-Ingles na lang since mas giangamit nga naman ang math''. May caveat po ito: ''pinakaginagamit na '''katutubong salita''''. Bale, may hiyarkiya tayo dito ukol sa common name: katutubo, katutubo mula sa ibang wika ng Pilipinas, pagsasa-Tagalog mula Kastila (o deribatibo mula Kastila), pagsasa-Tagalog mula Ingles (o deribatibo mula Ingles), neolohismo. Siyempre, may exception dito: kung ang neolohismo (o alinman sa mga ranggo) ay napatunayang mas ginagamit kesa sa mga mas mataas nito, yon ang gagamitin. Ensiklopedya po ang Wikipedia, hindi isang panitikan. Ang layunin natin dito ay impormasyon. Sa ngayon kasi, hindi talamak ang paggamit ng sipnayan. :Kung makakabigay ka ng ebidensiya na mas ginagamit ang sipnayan kesa matematika, ilapag mo rito. :Wag mo sanang masamain. :[[Tagagamit:GinawaSaHapon|<span style="border-radius: 3px; background-color:#3366cc; color: white; font-weight: bold; padding: 5px;">GinawaSaHapon</span>]] <span style="font-size:85%;">('''[[Usapang tagagamit:GinawaSaHapon|usap tayo!]]''')</span> 09:06, 11 Abril 2025 (UTC) ::@[[Tagagamit:Cloverangel237|Cloverangel237]] ::Itigil mo ang mga revert mo. Posible kang ma-ban dahil sa disruption mo. [[Tagagamit:GinawaSaHapon|<span style="border-radius: 3px; background-color:#3366cc; color: white; font-weight: bold; padding: 5px;">GinawaSaHapon</span>]] <span style="font-size:85%;">('''[[Usapang tagagamit:GinawaSaHapon|usap tayo!]]''')</span> 09:26, 11 Abril 2025 (UTC) == patulong po == hello po, pwede po mag pa tulong mag pa translate ng [[:en:Mother_Nature|Mother nature]] isalin sa wikang Filipino, salamat po. kung di ka po busy. (sorry kung tag-lish ako maki suyo) =) [[Tagagamit:ZamboniZoomer|ZamboniZoomer]] ([[Usapang tagagamit:ZamboniZoomer|kausapin]]) 10:58, 18 Agosto 2025 (UTC) :Magandang gabi @[[Tagagamit:ZamboniZoomer|ZamboniZoomer]]. Walang problema kung isasalin nang direkta sa enwiki yon. Medyo busy kasi ako sa [[wikang Griyego]] kaya hindi kita matutulungan nang matindi pagdating sa aktuwal na pananaliksik sa naturang paksa. Gumawa ka muna ng burador ([[Tagagamit:ZamboniZoomer/burador]]) lalo na't bagong pahina ito, aayusin ko na lang yung mga boring na bahagi ng paggawa ng artikulo (ie. pagfo-format sa mga sanggunian, pag-aayos sa mga bahaging nasa dulo ng artikulo, atbp.). Ayos lang ang Taglish sa diskusyon, mas mahalaga sa akin na nagkakaintindihan tayo. [[Tagagamit:GinawaSaHapon|<span style="border-radius: 3px; background-color:#3366cc; color: white; font-weight: bold; padding: 5px;">GinawaSaHapon</span>]] <span style="font-size:85%;">('''[[Usapang tagagamit:GinawaSaHapon|usap tayo!]]''')</span> 11:25, 18 Agosto 2025 (UTC) ::ay Oo nga no, =) ah ok po. cge try ko po. Maraming salamat in advance =) Goodluck sa wikang griyego =) [[Tagagamit:ZamboniZoomer|ZamboniZoomer]] ([[Usapang tagagamit:ZamboniZoomer|kausapin]]) 01:12, 20 Agosto 2025 (UTC) == Patulong naman == Pasuyo naman oh paki ayos ang sanggunian ng artikulong [[Piña (Hibla)]] ( tama naman yung mga sanggunian, gaya sa ingles na katambal) pero namumuula eh, masagwa tignan. Pa double check na rin po kung may mali. Maraming salamat [[Tagagamit:ZamboniZoomer|ZamboniZoomer]] ([[Usapang tagagamit:ZamboniZoomer|kausapin]]) 11:59, 1 Setyembre 2025 (UTC) :Magandang gabi, @[[Tagagamit:ZamboniZoomer|ZamboniZoomer]]. Sige, aayusin ko. Pero paalala lang sa pagbura: wag mong burahin ang laman ng usapan (ng kahit sino sa totoo lang) kahit na tapos na yon o naaksyunan na, sa ngalan ng transparency. Tungkol sa artikulo, nagbago na ako nang konti sa lead (panimula), ayusin ko rin yung mga sanggunian sa mga susunod na araw. [[Tagagamit:GinawaSaHapon|<span style="border-radius: 3px; background-color:#3366cc; color: white; font-weight: bold; padding: 5px;">GinawaSaHapon</span>]] <span style="font-size:85%;">('''[[Usapang tagagamit:GinawaSaHapon|usap tayo!]]''')</span> 14:15, 1 Setyembre 2025 (UTC) ::Salamat =) ah ganun ba, ok cge. Salamat ulit sa tulong. Hingi pa ko next time ng tulong ah, pero syempre hinay hinay muna. yan munang [[Piña (Hibla)]] =) [[Tagagamit:ZamboniZoomer|ZamboniZoomer]] ([[Usapang tagagamit:ZamboniZoomer|kausapin]]) 14:25, 1 Setyembre 2025 (UTC) :::{{done}} Maayos na. [[Tagagamit:GinawaSaHapon|<span style="border-radius: 3px; background-color:#3366cc; color: white; font-weight: bold; padding: 5px;">GinawaSaHapon</span>]] <span style="font-size:85%;">('''[[Usapang tagagamit:GinawaSaHapon|usap tayo!]]''')</span> 10:37, 2 Setyembre 2025 (UTC) ::::Yehey! Maraming Salamat ! yes panalo. Salamat ulit [[Tagagamit:ZamboniZoomer|ZamboniZoomer]] ([[Usapang tagagamit:ZamboniZoomer|kausapin]]) 12:51, 2 Setyembre 2025 (UTC) == sinilang = ipinanganak == Maano @GinawaSaHapon! Napansin kong tinanggal mo ang mga pagsasalin ko ng 'born' patungo sa 'sinilang' pabalik sa 'ipinanganak.' Pinalitan ko lamang ito dahil napansin ko na di kaaya-aya ang haba nito sa maikling deskripsyon. Wala namang mali sa salitang 'sinilang' at ito pa nga ang sinasabing tama ng Tagalog Dictionary. Maari ko bang malaman ang dahilan ng iyong pagbabago upang malaman natin kung ano ang nararapat na gamitin sa mga susunod na pagbabago? [[Tagagamit:Cloverangel237|Cloverangel237]] ([[Usapang tagagamit:Cloverangel237|kausapin]]) 08:27, 27 Setyembre 2025 (UTC) :@[[Tagagamit:Cloverangel237|Cloverangel237]] Consistency sa ibang mga description sa mga artikulo sa buhay na tao, gumagamit ng ipinanganak kesa sa sinilang. At kung sinilang man ang gamitin, dapat isinilang yon (pero nitpicky na masyado yon, wala akong problema alinman doon). Dagdag ko lang din, since nagbabantay rin ako sa mga short description paminsan-minsan, nalalapat din ang patakaran ukol sa karaniwang paggamit sa mga yon. '''Gamitin ang karaniwang ginagamit kahit na nagmula man ito sa Espanyol o Ingles.''' Napapansin ko kasi na minsan ay gumagamit ka ng mga salitang hindi karaniwang ginagamit (halimbawa, "tagagampan" kamakailan, na dapat ay aktor o aktres o artista). Saklaw din nito ang paggamit sa karaniwang pagbaybay sa mga salita (hal. Ingles imbes na Inggles, siya imbes na sya). [[Tagagamit:GinawaSaHapon|<span style="border-radius: 3px; background-color:#3366cc; color: white; font-weight: bold; padding: 5px;">GinawaSaHapon</span>]] <span style="font-size:85%;">('''[[Usapang tagagamit:GinawaSaHapon|usap tayo!]]''')</span> 10:07, 27 Setyembre 2025 (UTC) == Pasuyo naman == Hello pasuyo naman, nag translate ako sa english wiki to Filipino tapos manula yung mga refferences wala naman akong binago, [[Puting kuwago]]. Tignan mo po yung sa english version same naman pero namumula eh, pangit tignan. Pasuyo naman sa pag ayos at kung may pali paki tama na rin. Maraming salamat [[Tagagamit:ZamboniZoomer|ZamboniZoomer]] ([[Usapang tagagamit:ZamboniZoomer|kausapin]]) 12:40, 9 Oktubre 2025 (UTC) :@[[Tagagamit:ZamboniZoomer|ZamboniZoomer]] {{done}} Naayos ko na. Naiwan mo lang yung isang parameter. Silipin ko rin sa mga susunod na araw yung artikulo kung may mga mali pa, pero sa ngayon, mukhang wala naman masyado. [[Tagagamit:GinawaSaHapon|<span style="border-radius: 3px; background-color:#3366cc; color: white; font-weight: bold; padding: 5px;">GinawaSaHapon</span>]] <span style="font-size:85%;">('''[[Usapang tagagamit:GinawaSaHapon|usap tayo!]]''')</span> 12:50, 9 Oktubre 2025 (UTC) ::Maraming Salamat!!!! yey [[Tagagamit:ZamboniZoomer|ZamboniZoomer]] ([[Usapang tagagamit:ZamboniZoomer|kausapin]]) 13:20, 9 Oktubre 2025 (UTC) == Pa suyo ulit == Pa prove read naman saka kung may mali paki remove or pa improve, hindi kasi ko magaling mag insert ng refferences, umaasa ako sa automatic tas minsan nagiiba kahit tama naman yung link na nalalagay ko. nakakainis haha. sorry. pa check din kung may mali. salamat. [[Diwata (Mitolohiyang Pilipino)]] [[Tagagamit:ZamboniZoomer|ZamboniZoomer]] ([[Usapang tagagamit:ZamboniZoomer|kausapin]]) 13:22, 9 Oktubre 2025 (UTC) :pa check na rin nung ginawa kong english version, hirap ako makipag usap sa mga english wikipedia eh. hirap mag paliwanag eh. newbie editor lang kasi ko. nose bleed ako sa mga ibang paksa. lalo na sa mga teknical gaya pag nag iiba yung link na nilagay ko sa citations. ganun. [[Tagagamit:ZamboniZoomer|ZamboniZoomer]] ([[Usapang tagagamit:ZamboniZoomer|kausapin]]) 13:24, 9 Oktubre 2025 (UTC) ::@[[Tagagamit:ZamboniZoomer|ZamboniZoomer]] Sige. Tingnan ko kung anong magagawa ko. Ingat lang sa enwiki, since di tulad dito sa tlwiki, di hamak na mas mahigpit ang pagpapatupad nila ng mga patakaran doon (dito kasi medyo lenient dahil may kaliitan naman ang pamayanan dito). ::Sa ngayon, magbibigay lang ako ng ilang paalala base sa mga nakalipas mong edit. ::# Kung gagamit ka ng disambiguation (paglilinaw), palaging lowercase yon maliban kung pangngalang pantangi ang nakalagay. Ganon din ang kaso sa mga pamagat ng pahina/artikulo at mga bahagi nito. ::::Halimbawa: Diwata (mitolohiyang Pilipino), hindi malaking M sa mitolohiya. ::# Hanggat maaari ay iwasan natin ang paglalagay ng disambiguation\ara sa mga pangunahing paksa. Pangunahing paksa ang tawag sa mga paksang pinakakilala agad. Halimbawa, mas maraming tao ang nakakaalam sa Pluto bilang planeta bago ang Romanong diyos. Siyempre, nakasalalay pa rin ang patakaran ng karaniwang paggamit, pero sa ngayon, sapat na yon ang tandaan mo. ::# Ukol sa mga sanggunian, sa totoo lang, ayos na muna sa ngayon ang pagkokopya ng sanggunian sa Ingles papunta rito. Pinakamaganda sana, '''ngunit hindi kinakailangan''', maisalin din ang sanggunian sa Tagalog. ::# Panghuli, '''wag po tayong gagamit ng galing sa AI/mga LLM'''. Grounds po ito sa posibleng ban. Mas lalo na sa enwiki. Napansin ko yung dahilan ng nominasyon sa pagbura doon, dahil sa AI generated yung artikulo. Mahigpit na pinagbabawal yon. Pwede mo munang gawin yon sa sarili mong burador sa enwiki, pero wag mo munang ilalagay sa main namespace hanggat hindi pa yon maayos. Hindi ako sigurado sa stance nila sa mga artikulong may tulong mula sa AI (pero gawa ng tao), pero para makasiguro, wag mo itong gawin. Pinapayo ko muna na ilipat mo muna yon sa draft namespace. :: [[Tagagamit:GinawaSaHapon|<span style="border-radius: 3px; background-color:#3366cc; color: white; font-weight: bold; padding: 5px;">GinawaSaHapon</span>]] <span style="font-size:85%;">('''[[Usapang tagagamit:GinawaSaHapon|usap tayo!]]''')</span> 15:35, 9 Oktubre 2025 (UTC) :::ang hirap naman kasi mag english eh. opo gumamit naman talaga ako ng AI para ayusin yung sentences ko. pero tingin ko naman ok yung article. hindi ko naman halusnasyon yun eh. gusto ko pagtanggol eh. hirap naman. gumamit po ako ng '''AI o LLM''' para ayusin yung grammar pero hindi naman lahat. Baka kasi burahin, sayang naman =( [[Tagagamit:ZamboniZoomer|ZamboniZoomer]] ([[Usapang tagagamit:ZamboniZoomer|kausapin]]) 17:25, 9 Oktubre 2025 (UTC) :::Satingin mo ma de delete yung english article? sorry wala ako ibang mapagtanungan. :::pero seriously speaking basis ko sa article na ginawa ko Divata eh yung sinaunang mga tala ng :::"These gods were called divatas or dinatas a word which, according to the opinion of one chronicler, should be composed of dia (deity) and nat (to oppose)." :::Las islas Visayas en la epoca de la conquista ni Isabelo de los Reyes nung 1864-1938 :::https://archive.org/details/lasislasvisayase00reye/page/40/mode/2up :::"Estos dioses se llamaban divatas ó dinatas, |)alabra que, según opinión de un cronista, debe tstar compuesta de dia (deidad)" :::ito oh nasa archieves nasa spanish sya pero madali lang i translate. word per word yan. totoo naman nakasulat eh. Ang hirap kasi ko mag paliwanag pero pag nag check naman ng citations tama naman sapagkaka alam ko. at saka kaya nga ako nag papatulong eh, para kung may mali. matama, problema ko lang sa english wiki eh edit wars ang labas saka masyado silang aggresibo =( [[Tagagamit:ZamboniZoomer|ZamboniZoomer]] ([[Usapang tagagamit:ZamboniZoomer|kausapin]]) 19:19, 9 Oktubre 2025 (UTC) ::saka alam ko naman talagang madami akong mga unang pag kakamali sa mga unang edit ka, kaya nga nag ba back out ako pero pag dating dito sa diwata binasa ko naman talaga, hindiu lang talaga ako magaling mag ayos ng buong artikulo. kaya humihingi talaga ako ng tulong. [[Tagagamit:ZamboniZoomer|ZamboniZoomer]] ([[Usapang tagagamit:ZamboniZoomer|kausapin]]) 17:27, 9 Oktubre 2025 (UTC) :::@[[Tagagamit:ZamboniZoomer|ZamboniZoomer]] Ilipat mo muna sa Draft para makasiguro. Pindutin mo yung Move page doon, tapos sa (Main), hanapin mo yung Draft na namespace. Sa ngayon kasi, mabubura yon kung nasa main namespace. Tulungan kita roon pagkatapos. [[Tagagamit:GinawaSaHapon|<span style="border-radius: 3px; background-color:#3366cc; color: white; font-weight: bold; padding: 5px;">GinawaSaHapon</span>]] <span style="font-size:85%;">('''[[Usapang tagagamit:GinawaSaHapon|usap tayo!]]''')</span> 01:05, 10 Oktubre 2025 (UTC) == Sarah Ferguson == Hello, GinawaSaHapon. Can you rename [[Sarah, Dukesa ng York]] to [[Sarah Ferguson]], because her title became defunct, when Andrew's titles were stripped from him? Source: https://www.bbc.com/news/articles/cx2p7xzz4lvo Yours sincerely, [[Tagagamit:Kurcke|Kurcke]] ([[Usapang tagagamit:Kurcke|kausapin]]) 08:55, 8 Nobyembre 2025 (UTC) :{{Done}} @[[Tagagamit:Kurcke|Kurcke]]. I have moved the page. [[Tagagamit:GinawaSaHapon|<span style="border-radius: 3px; background-color:#3366cc; color: white; font-weight: bold; padding: 5px;">GinawaSaHapon</span>]] <span style="font-size:85%;">('''[[Usapang tagagamit:GinawaSaHapon|usap tayo!]]''')</span> 11:10, 8 Nobyembre 2025 (UTC) ::Thank you very much. [[Tagagamit:Kurcke|Kurcke]] ([[Usapang tagagamit:Kurcke|kausapin]]) 13:41, 8 Nobyembre 2025 (UTC) == pasuyo == Magandang araw, Pasuyo naman paki proof-read at pa double check ng salin na [[Pista ng Chingming]]. Namumula yung ibang "refferences" eh. salamat. Pa edit na rin kung may mali. [[Tagagamit:ZamboniZoomer|ZamboniZoomer]] ([[Usapang tagagamit:ZamboniZoomer|kausapin]]) 12:41, 31 Marso 2026 (UTC) :@[[Tagagamit:ZamboniZoomer|ZamboniZoomer]] Magandang araw. Sige, titingnan ko sa s mga susunod na araw, medyo busy ngayon sa tunay na buhay. [[Tagagamit:GinawaSaHapon|<span style="border-radius: 3px; background-color:#3366cc; color: white; font-weight: bold; padding: 5px;">GinawaSaHapon</span>]] <span style="font-size:85%;">('''[[Usapang tagagamit:GinawaSaHapon|usap tayo!]]''')</span> 01:41, 2 Abril 2026 (UTC) p9gcwxq3bwbl4lgr9w9w7g5j310nyzm 10 308322 2200666 1839833 2026-04-02T01:57:11Z JWilz12345 77302 2200666 wikitext text/x-wiki {{Infobox | child = {{{child|}}} | subbox = {{{subbox|}}} | above = {{{name|{{{short_title|<includeonly>{{PAGENAMEBASE}}</includeonly>}}}}}} | bodyclass = vcard | abovestyle = {{#if:{{{background_color|}}}|border-top: 2px solid {{{background_color}}}; border-bottom: 2px solid {{{background_color}}}|background-color: #ededed}} | headerstyle = {{#if:{{{background_color|}}}|border-top: 2px solid {{{background_color}}}; border-bottom: 2px solid {{{background_color}}}|background-color: #ededed}} |image = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{#if:{{{image|}}} |{{{image}}} |{{Infobox legislation/images |image={{if empty|{{{legislature|}}}|{{{enacted_by|}}}|{{{considered_by|}}}}} |date={{{date_enacted|}}} }} }}|size={{{imagesize|{{{image_size|}}}}}}|sizedefault=frameless|upright={{{upright|{{{image_upright|yes}}}}}}|alt={{{imagealt|}}}}} |caption = {{{caption|}}} | labelstyle = {{{labelstyle|}}} |header1 = {{if empty|{{{legislature|}}}|{{{enacted_by|}}}|{{{considered_by|}}}}} |data2 = {{Collapsible list |titlestyle=font-weight:normal;background:transparent;text-align:center; | title = '''[[Mahabang pamagat]]''' | {{#if: {{{long_title|}}} |{{center|{{{long_title}}} }} }} }} |label3 = Teksto |data3 = {{{citation|}}} |label4 = Sinasaklaw na teritoryo |data4 = {{{territorial_extent|}}} |label5 = Isinaalang-alang&nbsp;ni |data5 = {{{considered_by|}}} |label6 = Ipinagtibay&nbsp;ni |data6 = {{{enacted_by|}}} |label7 = Ipinasa |data7 = {{{date_passed|}}} |label8 = Ipinagtibay |data8 = {{{date_enacted|}}} |label9 = Isinaalang-alang&nbsp;ni |data9 = {{{considered_by2|}}} |label10 = Ipinagtibay&nbsp;ni |data10 = {{{enacted_by2|}}} |label11 = Ipinasa |data11 = {{{date_passed2|}}} |label12 = Ipinagtibay |data12 = {{{date_enacted2|}}} |label13 = Sinang-ayunan&nbsp;noong |data13 = {{{date_assented|}}} |label14 = [[Royal na pagsang-ayon]] |data14 = {{{royal_assent|}}} |label15 = Inilagdaan |data15 = {{{date_signed|}}} |label16 = Inilagdaan&nbsp;ni |data16 = {{{signed_by|}}} |label17 = Commenced |data17 = {{{date_commenced|{{{commencement|}}}}}} |label18 = [[Petsa ng pagkabisa|Nagkabisa]] |data18 = {{{date_effective|}}} |label19 = Petsa&nbsp;ng&nbsp;pagwawakas |data19 = {{{date_of_expiry|}}} |label20 = Ipinawalang-bisa |data20 = {{{date_repealed|}}} |label21 = Ipinangasiwaan&nbsp;ni |data21 = {{{administered_by|}}} |header30 = {{#if:{{{bill|}}}{{{bill_date|}}}{{{1st_reading|}}}{{{2nd_reading|}}}{{{3rd_reading|}}}|Legislative history}} |label31 = {{#if:{{{enacted_by2|{{{considered_by2|}}}}}}|[[Bill (proposed law)|Bill]] introduced in the {{{enacted_by|{{{considered_by}}}}}}|[[Panukalang-batas]]}} |data31 = {{{bill|}}} |label32 = Teksto ng panukalang-batas |data32 = {{{bill_citation|}}} |label33 = Inilathala noong |data33 = {{{bill_date|}}} |label34 = Inihain ni |data34 = {{{introduced_by|}}} |label35 = Unang pagbasa |data35 = {{{1st_reading|}}} |label36 = Ikalawang pagbasa |data36 = {{{2nd_reading|}}} |label37 = Ikatlong pagbasa |data37 = {{{3rd_reading|}}} |label38 = Ipinasa ang panukalang-batas ng [[komiteng pangkumperensiya]] |data38 = {{{conf_committee_passed|}}} |label39 = Ulat ng komite |data39 = {{{committee_report|}}} |label40 = Inihain ang panukalang-batas ng {{{enacted_by2|{{{considered_by2}}}}}} |data40 = {{{bill2|}}} |label41 = Teksto ng panukalang-batas |data41 = {{{bill_citation2|}}} |label42 = Inilathala noong |data42 = {{{bill_date2|}}} |label43 = Inihain ni |data43 = {{{introduced_by2|}}} |label44 = Unang pagbasa |data44 = {{{1st_reading2|}}} |label45 = Ikalawang pagbasa |data45 = {{{2nd_reading2|}}} |label46 = Ikatlong pagbasa |data46 = {{{3rd_reading2|}}} |label47 = Ipinasa ang panukalang-batas ng komiteng pangkumperensiya |data47 = {{{conf_committee_passed2|}}} |label48 = Ulat ng komite |data48 = {{{committee_report2|}}} |label49 = Date passed by conference committee |data49 = {{{date_conf_committee|}}} |label50 = [[White paper#Government white papers|White paper]] |data50 = {{{white_paper|}}} |header60 = {{#if:{{{amends|}}}|Isinusog}} |data61 = {{{amends|}}} |header62 = {{#if:{{{repeals|}}}|Ipinawalang-bisa}} |data63 = {{{repeals|}}} |header64 = {{#if:{{{amended_by|{{{amendments|}}}}}}|Isinusog ng}} |data65 = {{{amended_by|{{{amendments|}}}}}} |header66 = {{#if:{{{repealed_by|}}}|Ipinawalang-bisa ng}} |data67 = {{{repealed_by|}}} |header68 = {{#if:{{{related|{{{related_legislation|}}}}}}|Kaugnay na pagbabatas}} |data69 = {{{related|{{{related_legislation|}}}}}} |header70 = {{#if:{{{summary|}}}|Buod}} |data71 = {{{summary|}}} |header72 = {{#if:{{{keywords|}}}|Mahalagang mga salita}} |data73 = {{{keywords|}}} |header73 = {{#if:{{{original_text|}}}|[{{{original_text|}}} Teksto ng batas na unang ipinagtibay]}} |belowstyle = background-color:{{#switch:{{lc:{{{status|}}}}} |pending = <nowiki>#</nowiki>FBEC5D |not passed = <nowiki>#</nowiki>FFCBDB |withdrawn = <nowiki>#</nowiki>FFCBDB |blocked = <nowiki>#</nowiki>FFCBDB |halted = <nowiki>#</nowiki>FFCBDB |not yet in force |not fully in force = <nowiki>#</nowiki>FBEC5D |current |in force = <nowiki>#</nowiki>AAF0D1 |amended = <nowiki>#</nowiki>FFFFCC |expired |spent |repealed = <nowiki>#</nowiki>B2BEB5 |#default = transparent; border-top:#aaa 1px solid; }}; |below = {{#if:{{{status|}}}|'''Katayuan:''' {{#switch:{{lc:{{{status}}}}} |pending = Nakabinbin |not passed = Hindi ipinasa |withdrawn = Binawi |blocked = Hinarang |not yet in force = Di pa ipinatutupad |not fully in force = Di lubusang ipinatutupad |current = Kasalukuyang pagbabatas |in force = Ipinatutupad |amended = Isinusog |expired = Iwinakas |spent = [[Spent enactment|Spent]] |repealed = Ipinawalang-bisa |struck down = [[Pagsusuring panghukuman|Idineklarang kamalian]] |halted = Ipinahinto |#default = Di tiyak/natukoy }} }} }}{{#if:{{{amendments|}}}|[[Kategorya:Pages using a deprecated parameter in the legislation infobox]]}}<noinclude> {{Documentation}}</noinclude> 78trmkivc7ilcjbpombr3eylmqsgyla 2200667 2200666 2026-04-02T01:58:04Z JWilz12345 77302 2200667 wikitext text/x-wiki {{Infobox | child = {{{child|}}} | subbox = {{{subbox|}}} | above = {{{name|{{{short_title|<includeonly>{{PAGENAMEBASE}}</includeonly>}}}}}} | bodyclass = vcard | abovestyle = {{#if:{{{background_color|}}}|border-top: 2px solid {{{background_color}}}; border-bottom: 2px solid {{{background_color}}}|background-color: #ededed}} | headerstyle = {{#if:{{{background_color|}}}|border-top: 2px solid {{{background_color}}}; border-bottom: 2px solid {{{background_color}}}|background-color: #ededed}} |image = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{#if:{{{image|}}} |{{{image}}} |{{Infobox legislation/images |image={{if empty|{{{legislature|}}}|{{{enacted_by|}}}|{{{considered_by|}}}}} |date={{{date_enacted|}}} }} }}|size={{{imagesize|{{{image_size|}}}}}}|sizedefault=frameless|upright={{{upright|{{{image_upright|yes}}}}}}|alt={{{imagealt|}}}}} |caption = {{{caption|}}} | labelstyle = {{{labelstyle|}}} |header1 = {{if empty|{{{legislature|}}}|{{{enacted_by|}}}|{{{considered_by|}}}}} |data2 = {{Collapsible list |titlestyle=font-weight:normal;background:transparent;text-align:center; | title = '''[[Mahabang pamagat]]''' | {{#if: {{{long_title|}}} |{{center|{{{long_title}}} }} }} }} |label3 = Teksto |data3 = {{{citation|}}} |label4 = Sinasaklaw na teritoryo |data4 = {{{territorial_extent|}}} |label5 = Isinaalang-alang&nbsp;ni |data5 = {{{considered_by|}}} |label6 = Ipinagtibay&nbsp;ni |data6 = {{{enacted_by|}}} |label7 = Ipinasa |data7 = {{{date_passed|}}} |label8 = Ipinagtibay |data8 = {{{date_enacted|}}} |label9 = Isinaalang-alang&nbsp;ni |data9 = {{{considered_by2|}}} |label10 = Ipinagtibay&nbsp;ni |data10 = {{{enacted_by2|}}} |label11 = Ipinasa |data11 = {{{date_passed2|}}} |label12 = Ipinagtibay |data12 = {{{date_enacted2|}}} |label13 = Sinang-ayunan&nbsp;noong |data13 = {{{date_assented|}}} |label14 = [[Royal na pagsang-ayon]] |data14 = {{{royal_assent|}}} |label15 = Inilagdaan |data15 = {{{date_signed|}}} |label16 = Inilagdaan&nbsp;ni |data16 = {{{signed_by|}}} |label17 = Pagsisimula |data17 = {{{date_commenced|{{{commencement|}}}}}} |label18 = [[Petsa ng pagkabisa|Nagkabisa]] |data18 = {{{date_effective|}}} |label19 = Petsa&nbsp;ng&nbsp;pagwawakas |data19 = {{{date_of_expiry|}}} |label20 = Ipinawalang-bisa |data20 = {{{date_repealed|}}} |label21 = Ipinangasiwaan&nbsp;ni |data21 = {{{administered_by|}}} |header30 = {{#if:{{{bill|}}}{{{bill_date|}}}{{{1st_reading|}}}{{{2nd_reading|}}}{{{3rd_reading|}}}|Legislative history}} |label31 = {{#if:{{{enacted_by2|{{{considered_by2|}}}}}}|[[Bill (proposed law)|Bill]] introduced in the {{{enacted_by|{{{considered_by}}}}}}|[[Panukalang-batas]]}} |data31 = {{{bill|}}} |label32 = Teksto ng panukalang-batas |data32 = {{{bill_citation|}}} |label33 = Inilathala noong |data33 = {{{bill_date|}}} |label34 = Inihain ni |data34 = {{{introduced_by|}}} |label35 = Unang pagbasa |data35 = {{{1st_reading|}}} |label36 = Ikalawang pagbasa |data36 = {{{2nd_reading|}}} |label37 = Ikatlong pagbasa |data37 = {{{3rd_reading|}}} |label38 = Ipinasa ang panukalang-batas ng [[komiteng pangkumperensiya]] |data38 = {{{conf_committee_passed|}}} |label39 = Ulat ng komite |data39 = {{{committee_report|}}} |label40 = Inihain ang panukalang-batas ng {{{enacted_by2|{{{considered_by2}}}}}} |data40 = {{{bill2|}}} |label41 = Teksto ng panukalang-batas |data41 = {{{bill_citation2|}}} |label42 = Inilathala noong |data42 = {{{bill_date2|}}} |label43 = Inihain ni |data43 = {{{introduced_by2|}}} |label44 = Unang pagbasa |data44 = {{{1st_reading2|}}} |label45 = Ikalawang pagbasa |data45 = {{{2nd_reading2|}}} |label46 = Ikatlong pagbasa |data46 = {{{3rd_reading2|}}} |label47 = Ipinasa ang panukalang-batas ng komiteng pangkumperensiya |data47 = {{{conf_committee_passed2|}}} |label48 = Ulat ng komite |data48 = {{{committee_report2|}}} |label49 = Date passed by conference committee |data49 = {{{date_conf_committee|}}} |label50 = [[White paper#Government white papers|White paper]] |data50 = {{{white_paper|}}} |header60 = {{#if:{{{amends|}}}|Isinusog}} |data61 = {{{amends|}}} |header62 = {{#if:{{{repeals|}}}|Ipinawalang-bisa}} |data63 = {{{repeals|}}} |header64 = {{#if:{{{amended_by|{{{amendments|}}}}}}|Isinusog ng}} |data65 = {{{amended_by|{{{amendments|}}}}}} |header66 = {{#if:{{{repealed_by|}}}|Ipinawalang-bisa ng}} |data67 = {{{repealed_by|}}} |header68 = {{#if:{{{related|{{{related_legislation|}}}}}}|Kaugnay na pagbabatas}} |data69 = {{{related|{{{related_legislation|}}}}}} |header70 = {{#if:{{{summary|}}}|Buod}} |data71 = {{{summary|}}} |header72 = {{#if:{{{keywords|}}}|Mahalagang mga salita}} |data73 = {{{keywords|}}} |header73 = {{#if:{{{original_text|}}}|[{{{original_text|}}} Teksto ng batas na unang ipinagtibay]}} |belowstyle = background-color:{{#switch:{{lc:{{{status|}}}}} |pending = <nowiki>#</nowiki>FBEC5D |not passed = <nowiki>#</nowiki>FFCBDB |withdrawn = <nowiki>#</nowiki>FFCBDB |blocked = <nowiki>#</nowiki>FFCBDB |halted = <nowiki>#</nowiki>FFCBDB |not yet in force |not fully in force = <nowiki>#</nowiki>FBEC5D |current |in force = <nowiki>#</nowiki>AAF0D1 |amended = <nowiki>#</nowiki>FFFFCC |expired |spent |repealed = <nowiki>#</nowiki>B2BEB5 |#default = transparent; border-top:#aaa 1px solid; }}; |below = {{#if:{{{status|}}}|'''Katayuan:''' {{#switch:{{lc:{{{status}}}}} |pending = Nakabinbin |not passed = Hindi ipinasa |withdrawn = Binawi |blocked = Hinarang |not yet in force = Di pa ipinatutupad |not fully in force = Di lubusang ipinatutupad |current = Kasalukuyang pagbabatas |in force = Ipinatutupad |amended = Isinusog |expired = Iwinakas |spent = [[Spent enactment|Spent]] |repealed = Ipinawalang-bisa |struck down = [[Pagsusuring panghukuman|Idineklarang kamalian]] |halted = Ipinahinto |#default = Di tiyak/natukoy }} }} }}{{#if:{{{amendments|}}}|[[Kategorya:Pages using a deprecated parameter in the legislation infobox]]}}<noinclude> {{Documentation}}</noinclude> 2w3x1p0h3nje3lfuv59uyium4v6xngz 2200672 2200667 2026-04-02T02:12:19Z JWilz12345 77302 2200672 wikitext text/x-wiki {{Infobox | child = {{{child|}}} | subbox = {{{subbox|}}} | above = {{{name|{{{short_title|<includeonly>{{PAGENAMEBASE}}</includeonly>}}}}}} | bodyclass = vcard | abovestyle = {{#if:{{{background_color|}}}|border-top: 2px solid {{{background_color}}}; border-bottom: 2px solid {{{background_color}}}|background-color: #ededed}} | headerstyle = {{#if:{{{background_color|}}}|border-top: 2px solid {{{background_color}}}; border-bottom: 2px solid {{{background_color}}}|background-color: #ededed}} |image = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{#if:{{{image|}}} |{{{image}}} |{{Infobox legislation/images |image={{if empty|{{{legislature|}}}|{{{enacted_by|}}}|{{{considered_by|}}}}} |date={{{date_enacted|}}} }} }}|size={{{imagesize|{{{image_size|}}}}}}|sizedefault=frameless|upright={{{upright|{{{image_upright|yes}}}}}}|alt={{{imagealt|}}}}} |caption = {{{caption|}}} | labelstyle = {{{labelstyle|}}} |header1 = {{if empty|{{{legislature|}}}|{{{enacted_by|}}}|{{{considered_by|}}}}} |data2 = {{Collapsible list |titlestyle=font-weight:normal;background:transparent;text-align:center; | title = '''[[Mahabang pamagat]]''' | {{#if: {{{long_title|}}} |{{center|{{{long_title}}} }} }} }} |label3 = Teksto |data3 = {{{citation|}}} |label4 = Sinasaklaw na teritoryo |data4 = {{{territorial_extent|}}} |label5 = Isinaalang-alang&nbsp;ni |data5 = {{{considered_by|}}} |label6 = Ipinagtibay&nbsp;ni |data6 = {{{enacted_by|}}} |label7 = Ipinasa |data7 = {{{date_passed|}}} |label8 = Ipinagtibay |data8 = {{{date_enacted|}}} |label9 = Isinaalang-alang&nbsp;ni |data9 = {{{considered_by2|}}} |label10 = Ipinagtibay&nbsp;ni |data10 = {{{enacted_by2|}}} |label11 = Ipinasa |data11 = {{{date_passed2|}}} |label12 = Ipinagtibay |data12 = {{{date_enacted2|}}} |label13 = Sinang-ayunan&nbsp;noong |data13 = {{{date_assented|}}} |label14 = [[Royal na pagsang-ayon]] |data14 = {{{royal_assent|}}} |label15 = Inilagdaan |data15 = {{{date_signed|}}} |label16 = Inilagdaan&nbsp;ni |data16 = {{{signed_by|}}} |label17 = Pagsisimula |data17 = {{{date_commenced|{{{commencement|}}}}}} |label18 = [[Petsa ng pagkabisa|Nagkabisa]] |data18 = {{{date_effective|}}} |label19 = Petsa&nbsp;ng&nbsp;pagwawakas |data19 = {{{date_of_expiry|}}} |label20 = Ipinawalang-bisa |data20 = {{{date_repealed|}}} |label21 = Ipinangasiwaan&nbsp;ni |data21 = {{{administered_by|}}} |header30 = {{#if:{{{bill|}}}{{{bill_date|}}}{{{1st_reading|}}}{{{2nd_reading|}}}{{{3rd_reading|}}}|Legislative history}} |label31 = {{#if:{{{enacted_by2|{{{considered_by2|}}}}}}|[[Bill (proposed law)|Bill]] introduced in the {{{enacted_by|{{{considered_by}}}}}}|[[Panukalang-batas]]}} |data31 = {{{bill|}}} |label32 = Teksto ng panukalang-batas |data32 = {{{bill_citation|}}} |label33 = Inilathala noong |data33 = {{{bill_date|}}} |label34 = Inihain ni |data34 = {{{introduced_by|}}} |label35 = Unang pagbasa |data35 = {{{1st_reading|}}} |label36 = Ikalawang pagbasa |data36 = {{{2nd_reading|}}} |label37 = Ikatlong pagbasa |data37 = {{{3rd_reading|}}} |label38 = Ipinasa ang panukalang-batas ng [[komiteng pangkumperensiya]] |data38 = {{{conf_committee_passed|}}} |label39 = Ulat ng komite |data39 = {{{committee_report|}}} |label40 = Inihain ang panukalang-batas ng {{{enacted_by2|{{{considered_by2}}}}}} |data40 = {{{bill2|}}} |label41 = Teksto ng panukalang-batas |data41 = {{{bill_citation2|}}} |label42 = Inilathala noong |data42 = {{{bill_date2|}}} |label43 = Inihain ni |data43 = {{{introduced_by2|}}} |label44 = Unang pagbasa |data44 = {{{1st_reading2|}}} |label45 = Ikalawang pagbasa |data45 = {{{2nd_reading2|}}} |label46 = Ikatlong pagbasa |data46 = {{{3rd_reading2|}}} |label47 = Ipinasa ang panukalang-batas ng komiteng pangkumperensiya |data47 = {{{conf_committee_passed2|}}} |label48 = Ulat ng komite |data48 = {{{committee_report2|}}} |label49 = Date passed by conference committee |data49 = {{{date_conf_committee|}}} |label50 = [[White paper#Government white papers|White paper]] |data50 = {{{white_paper|}}} |header60 = {{#if:{{{amends|}}}|Isinusog}} |data61 = {{{amends|}}} |header62 = {{#if:{{{repeals|}}}|Ipinawalang-bisa}} |data63 = {{{repeals|}}} |header64 = {{#if:{{{amended_by|{{{amendments|}}}}}}|Isinusog ng}} |data65 = {{{amended_by|{{{amendments|}}}}}} |header66 = {{#if:{{{repealed_by|}}}|Ipinawalang-bisa ng}} |data67 = {{{repealed_by|}}} |header68 = {{#if:{{{related|{{{related_legislation|}}}}}}|Kaugnay na pagbabatas}} |data69 = {{{related|{{{related_legislation|}}}}}} |header70 = {{#if:{{{summary|}}}|Buod}} |data71 = {{{summary|}}} |header72 = {{#if:{{{keywords|}}}|Mahalagang mga salita}} |data73 = {{{keywords|}}} |header73 = {{#if:{{{original_text|}}}|[{{{original_text|}}} Teksto ng batas na unang ipinagtibay]}} |belowstyle = background-color:{{#switch:{{lc:{{{status|}}}}} |pending | nakabinbin = <nowiki>#</nowiki>FBEC5D |not passed | di pinasa = <nowiki>#</nowiki>FFCBDB |withdrawn | binawi = <nowiki>#</nowiki>FFCBDB |blocked | hinarang = <nowiki>#</nowiki>FFCBDB |halted | ipinahinto = <nowiki>#</nowiki>FFCBDB |not yet in force |not fully in force = <nowiki>#</nowiki>FBEC5D |current | kasalukuyan |in force | ipinatutupad = <nowiki>#</nowiki>AAF0D1 |amended | inemyenda | inamyenda = <nowiki>#</nowiki>FFFFCC |expired | iwinakas |spent |repealed | ipinawalang-bisa = <nowiki>#</nowiki>B2BEB5 |#default = transparent; border-top:#aaa 1px solid; }}; |below = {{#if:{{{status|}}}|'''Katayuan:''' {{#switch:{{lc:{{{status}}}}} |pending | nakabinbin = Nakabinbin |not passed | di pinasa = Hindi ipinasa |withdrawn | binawi = Binawi |blocked | hinarang = Hinarang |not yet in force = Di pa ipinatutupad |not fully in force = Di lubusang ipinatutupad |current | kasalukuyan = Kasalukuyang pagbabatas |in force | ipinatutupad = Ipinatutupad |amended | inemyenda | inamyenda = Isinusog |expired | iwinakas = Iwinakas |spent = [[Spent enactment|Spent]] |repealed | ipinawalang-bisa = Ipinawalang-bisa |struck down = [[Pagsusuring panghukuman|Idineklarang kamalian]] |halted | ipinahinto = Ipinahinto |#default = Di tiyak/natukoy }} }} }}{{#if:{{{amendments|}}}|[[Kategorya:Pages using a deprecated parameter in the legislation infobox]]}}<noinclude> {{Documentation}}</noinclude> fk9n2sy1m2h8aemuiwldlecmjfpmoe5 2200675 2200672 2026-04-02T02:28:21Z JWilz12345 77302 itinulad sa enWiki ang ilang parte 2200675 wikitext text/x-wiki {{Infobox | child = {{{child|}}} | subbox = {{{subbox|}}} | above = {{if empty|{{{name|}}}|{{{short_title|}}}|{{PAGENAMEBASE}}}} | abovestyle = {{#if:{{{background_color|}}}|border-top: 2px solid {{{background_color}}}; border-bottom: 2px solid {{{background_color}}}|background-color: #ededed}};color:inherit; | headerstyle = {{#if:{{{background_color|}}}|border-top: 2px solid {{{background_color}}}; border-bottom: 2px solid {{{background_color}}}|background-color: #ededed}};color:inherit; |image = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{#if:{{{image|}}} |{{{image}}} |{{Infobox legislation/images |image={{if empty|{{{legislature|}}}|{{{enacted_by|}}}|{{{considered_by|}}}}} |date={{{date_enacted|}}} }} }}|size={{if empty|{{{imagesize|}}}|{{{image_size|}}}}}|sizedefault=frameless|upright={{if empty|{{{upright|}}}|{{{image_upright|}}}|yes}}|alt={{{imagealt|}}}}} |caption = {{{caption|}}} | labelstyle = {{{labelstyle|}}} |header1 = {{if empty|{{{legislature|}}}|{{{enacted_by|}}}|{{{considered_by|}}}}} |data2 = {{Collapsible list |titlestyle=font-weight:normal;background:transparent;text-align:center; | title = '''[[Mahabang pamagat]]''' | expand = {{#if:{{{autocollapse_long_title|}}}||true}} | {{#if: {{{long_title|}}} |{{center|{{{long_title}}} }} }} }} |label3 = Teksto |data3 = {{{citation|}}} |label4 = Sinasaklaw na teritoryo |data4 = {{{territorial_extent|}}} |label5 = Isinaalang-alang&nbsp;ni |data5 = {{{considered_by|}}} |label6 = Ipinagtibay&nbsp;ni |data6 = {{{enacted_by|}}} |label7 = Ipinasa |data7 = {{{date_passed|}}} |label8 = Ipinagtibay |data8 = {{{date_enacted|}}} |label9 = Isinaalang-alang&nbsp;ni |data9 = {{{considered_by2|}}} |label10 = Ipinagtibay&nbsp;ni |data10 = {{{enacted_by2|}}} |label11 = Ipinasa |data11 = {{{date_passed2|}}} |label12 = Ipinagtibay |data12 = {{{date_enacted2|}}} |label13 = Sinang-ayunan&nbsp;noong |data13 = {{{date_assented|}}} |label14 = [[Royal na pagsang-ayon]] |data14 = {{{royal_assent|}}} |label15 = Inilagdaan |data15 = {{{date_signed|}}} |label16 = Inilagdaan&nbsp;ni |data16 = {{{signed_by|}}} |label17 = Pagsisimula |data17 = {{{date_commenced|{{{commencement|}}}}}} |label18 = [[Petsa ng pagkabisa|Nagkabisa]] |data18 = {{{date_effective|}}} |label19 = Petsa&nbsp;ng&nbsp;pagwawakas |data19 = {{{date_of_expiry|}}} |label20 = Ipinawalang-bisa |data20 = {{{date_repealed|}}} |label21 = Ipinangasiwaan&nbsp;ni |data21 = {{{administered_by|}}} |header30 = {{#if:{{{bill|}}}{{{bill_date|}}}{{{1st_reading|}}}{{{2nd_reading|}}}{{{3rd_reading|}}}|Legislative history}} |label31 = {{#if:{{{enacted_by2|{{{considered_by2|}}}}}}|[[Bill (proposed law)|Bill]] introduced in the {{{enacted_by|{{{considered_by}}}}}}|[[Panukalang-batas]]}} |data31 = {{{bill|}}} |label32 = Teksto ng panukalang-batas |data32 = {{{bill_citation|}}} |label33 = Inilathala noong |data33 = {{{bill_date|}}} |label34 = Inihain ni |data34 = {{{introduced_by|}}} |label35 = Unang pagbasa |data35 = {{{1st_reading|}}} |label36 = Ikalawang pagbasa |data36 = {{{2nd_reading|}}} |label37 = Ikatlong pagbasa |data37 = {{{3rd_reading|}}} |label38 = Ipinasa ang panukalang-batas ng [[komiteng pangkumperensiya]] |data38 = {{{conf_committee_passed|}}} |label39 = Ulat ng komite |data39 = {{{committee_report|}}} |label40 = Inihain ang panukalang-batas ng {{{enacted_by2|{{{considered_by2}}}}}} |data40 = {{{bill2|}}} |label41 = Teksto ng panukalang-batas |data41 = {{{bill_citation2|}}} |label42 = Inilathala noong |data42 = {{{bill_date2|}}} |label43 = Inihain ni |data43 = {{{introduced_by2|}}} |label44 = Unang pagbasa |data44 = {{{1st_reading2|}}} |label45 = Ikalawang pagbasa |data45 = {{{2nd_reading2|}}} |label46 = Ikatlong pagbasa |data46 = {{{3rd_reading2|}}} |label47 = Ipinasa ang panukalang-batas ng komiteng pangkumperensiya |data47 = {{{conf_committee_passed2|}}} |label48 = Ulat ng komite |data48 = {{{committee_report2|}}} |label49 = Date passed by conference committee |data49 = {{{date_conf_committee|}}} |label50 = [[White paper#Government white papers|White paper]] |data50 = {{{white_paper|}}} |header60 = {{#if:{{{amends|}}}|Isinusog}} |data61 = {{{amends|}}} |header62 = {{#if:{{{repeals|}}}|Ipinawalang-bisa}} |data63 = {{{repeals|}}} |header64 = {{#if:{{{amended_by|{{{amendments|}}}}}}|Isinusog ng}} |data65 = {{{amended_by|{{{amendments|}}}}}} |header66 = {{#if:{{{repealed_by|}}}|Ipinawalang-bisa ng}} |data67 = {{{repealed_by|}}} |header68 = {{#if:{{{related|{{{related_legislation|}}}}}}|Kaugnay na pagbabatas}} |data69 = {{{related|{{{related_legislation|}}}}}} |header70 = {{#if:{{{summary|}}}|Buod}} |data71 = {{{summary|}}} |header72 = {{#if:{{{keywords|}}}|Mahalagang mga salita}} |data73 = {{{keywords|}}} |header73 = {{#if:{{{original_text|}}}|[{{{original_text|}}} Teksto ng batas na unang ipinagtibay]}} |belowstyle = background-color:{{#switch:{{lc:{{{status|}}}}} |pending | nakabinbin = <nowiki>#</nowiki>FBEC5D |not passed | di pinasa = <nowiki>#</nowiki>FFCBDB |withdrawn | binawi = <nowiki>#</nowiki>FFCBDB |blocked | hinarang = <nowiki>#</nowiki>FFCBDB |halted | ipinahinto = <nowiki>#</nowiki>FFCBDB |not yet in force |not fully in force = <nowiki>#</nowiki>FBEC5D |current | kasalukuyan |in force | ipinatutupad = <nowiki>#</nowiki>AAF0D1 |amended | inemyenda | inamyenda = <nowiki>#</nowiki>FFFFCC |expired | iwinakas |spent |repealed | ipinawalang-bisa = <nowiki>#</nowiki>B2BEB5 |#default = transparent; border-top:#aaa 1px solid; }}; |below = {{#if:{{{status|}}}|'''Katayuan:''' {{#switch:{{lc:{{{status}}}}} |pending | nakabinbin = Nakabinbin |not passed | di pinasa = Hindi ipinasa |withdrawn | binawi = Binawi |blocked | hinarang = Hinarang |not yet in force = Di pa ipinatutupad |not fully in force = Di lubusang ipinatutupad |current | kasalukuyan = Kasalukuyang pagbabatas |in force | ipinatutupad = Ipinatutupad |amended | inemyenda | inamyenda = Isinusog |expired | iwinakas = Iwinakas |spent = [[Spent enactment|Spent]] |repealed | ipinawalang-bisa = Ipinawalang-bisa |struck down = [[Pagsusuring panghukuman|Idineklarang kamalian]] |halted | ipinahinto = Ipinahinto |#default = Di tiyak/natukoy }} }} }}{{#if:{{{amendments|}}}|[[Kategorya:Pages using a deprecated parameter in the legislation infobox]]}}<noinclude> {{Documentation}}</noinclude> i4mqa01i6hxh3uqzbyxgoqxabep5fmf 0 310840 2200721 1867165 2026-04-02T08:33:35Z DDS Supot 160582 Karagdagang paglalarawan base sa mga kritiko 2200721 wikitext text/x-wiki {{unsourced|date=Hunyo 2021}} Ang '''Diehard Duterte Supporters''' o '''DDS''' ay tawag sa kolektibo ng mga tagasuporta ng ika-16 na presidente ng Pilipinas na si [[Rodrigo Roa Duterte]]<nowiki/>at kanyang anak na si Sara Duterte, kasalukuyang Bise Presidente ng bansa. Karamihan sa kanila ay mga bloggers, vloggers, social influencers at netizensna pinondohan ng China upang sanayin sa trolling. Madalas sila ay tinatawag ding internet trolls dahil sa pamamaraan ng kanilang pananalita at pakikipag-usap sa ibang tao online. Kilala sila bilang mga indibidwal na may mababang kapasidad sa pag-unawa dahilan upang sila ay madaling mauto at mapaniwala sa mga ipinapakalat na fake news ng kanilang grupo. Kaya naman karamihan sa mga kilalang personalidad sa kanilang hanay ay nahihiyang aminin o matawag na DDS dahil katumbas nito ay ang salitang bo bo. ==Mga Kasapi== * [[Mocha Uson]] * RJ Nieto * Jam Magno * [[Robin Padilla]] ==Mga Sanggunian== <references/> {{uncategorized}} ncujsqdkljfox77ypalnrz9kpz79fff 0 311757 2200698 2200012 2026-04-02T06:52:02Z ~2026-20319-73 160578 2200698 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = Steven Pruitt | image = Steven Pruitt - Depths of Wikipedia DC - 2022-05-27 (cropped).jpg | alt = Si Pruitt na naka-amerikana at nakakurbata. | caption = Pruitt sa 2022 | birth_date = {{birth date and age|1984|4|17}} | birth_place = [[San Antonio, Texas]], [[Estados Unidos]] | education = [[College of William & Mary]] ([[Bachelor of Arts|BA]] in [[Art History]]) | years_active = 2004–kasalukuyan | known_for = Karamihan sa mga pagbabago sa [[Wikipediang Ingles]] | honors = ''[[Time (magazine)|Time]]''{{'}}s "The 25 Most Influential People on the Internet", 2017 | relatives = }} Si '''Steven Pruitt''', kilala online bilang [[:en:User:Ser Amantio di Nicolao|Ser Amantio di Nicolao]], ay isinilang noong ika-17 ng Abril 1984 sa [[San Antonio, Texas]], [[Estados Unidos]] ay isang Amerikanong Editor at Tagapangasiwa sa Wikipedia ay nagtala ng mga pinakamaraming binago na gawa mula sa [[Wikipediang Ingles]], At nakalikha ng mahigit tatlumpu't tatlong libong artikulo at mahigit na anim na milyon sa loob ng 22 taon, Siya ay tinaguriang kasama sa "The 25 Most Influential People on The Internet" sa 2017. ==Biograpiya== Si Pruitt ay isinilang noong ika-17 ng Abril 1984 at lumipat sa estado ng [[Virginia]], Siya ang nag-iisang anak ng kanyang mga magulang na si Alla Pruitt, isang imigranteng Sobyet-Hudyo at ng kanyang ama na si Donald Pruitt mula sa [[Richmond, Virginia]]. Nagtapos si Steven sa St. Stephen's & St. Agnes School sa Alexandria, Virginia noong 2002 at nag-aral sa College of William & Mary, kung saan nag-major siya sa pag-awit. Nagtapos siya noong 2006 na may degree sa arts. <ref>history.https://www.cbsnews.com/news/meet-the-man-behind-a-third-of-whats-on-wikipedia</ref><ref>https://www.wm.edu/news/stories/2018/the-wikiman.php</ref> ==Sanggunian== {{reflist}} ==Mga palabas na kawing== {{commons category}} * [[:en:User:Ser Amantio di Nicolao|Ser Amantio di Nicolao]] - Pruitt's Wikipedia account [[Kategorya:Ipinanganak noong 1984]] [[Kategorya:Mga Amerikano]] [[Kategorya:Mga Amerikanong liping-Aleman]] [[Kategorya:Mga manunulat mula sa Estados Unidos]] k9h8eizzoz40c4aroxbqcirugzepyd4 4 315204 2200733 2144282 2026-04-02T09:13:42Z Jojit fb 38 /* Mga edisyon sa Wikipediang Tagalog */ 2200733 wikitext text/x-wiki {{PTP menu}} [[File:Feminism and Folklore.webm|550px|center|frameless]] Ang '''Peminismo at Tradisyong-pambayan''' ay ang bersyong Tagalog ng '''[[meta:Feminism and Folklore|Feminism and Folklore]]''', isang internasyunal na patimpalak na inorganisa sa Wikipedia taon-taon sa mga buwan ng Pebrero at Marso upang idokumento ang [[kalinangan]]g pambayan at [[kababaihan]] sa [[kuwentong-bayan]] sa iba't ibang mga rehiyon ng mundo sa Wikipedia. Ang proyektong Feminism and Folklore ay edisyong Wikipedia ng kampanyang [[potograpiya]] na [[commons:Wiki Loves Folklore|Wiki Loves Folklore]] na inorganisa ng [[Wikimedia Commons]] upang idokumento ang mga tradisyong-pambayan sa buong mundo. ==Pangalan ng proyekto== Ang literal na salin ng ''Feminism and Folklore'' sa wikang Tagalog ay "Peminismo at Kwentong-bayan" o "Peminismo at Alamat." Nagpasya ang mga nag-organisa ng patimpalak na ito na ipangalan ang bersyong Tagalog bilang "Peminismo at Tradisyong-pambayan" dahil hindi limitado ang patimpalak sa mga ensilopedikong artikulo tungkol sa alamat at kwentong-bayan. Maaring mag-ambag ng mga artikulong may kinalaman sa buong kalinangan o tradisyong pambayan tulad ng [[sayawing pambayan]], pistang pambayan, [[musikang pambayan]], aktibidad na pambayan, larong pambayan, lutuing pambayan, kasuotang pambayan, [[kuwentong bibit]], palabas pambayan, sining pambayan, relihiyong pambayan, mitolohiya atbp. ==Mga edisyon sa Wikipediang Tagalog== Ito ang mga link ng mga edisyon: ;Parating at kasalukuyan * [[Wikipedia:Peminismo at Tradisyong-pambayan/2026|Peminismo at Tradisyong-pambayan ng 2026]] ;Nakaraan * [[Wikipedia:Peminismo at Tradisyong-pambayan/2025|Peminismo at Tradisyong-pambayan ng 2025]] * [[Wikipedia:Peminismo at Tradisyong-pambayan/2024|Peminismo at Tradisyong-pambayan ng 2024]] * [[Wikipedia:Peminismo at Tradisyong-pambayan/2023|Peminismo at Tradisyong-pambayan ng 2023]] * [[Wikipedia:Peminismo at Tradisyong-pambayan/2022|Peminismo at Tradisyong-pambayan ng 2022]] ==Mga kasamang organisasyon== Ang proyektong Feminism and Folklore ay isang proyekto na inorganisa ng Open Heritage Foundation. Pinasasalamatan ng mga nag-organisa ang mga tumangkilik na kasamang organisasyon ng proyekto: [[Pundasyong Wikimedia|Wikimedia Foundation]], Wikimedia Belgium, Wikimedia France, Wikimedia Deutschland, Wikimedia Foundation, at Le Sans Page para sa pagsuporta ng proyekto. Pinasasalamatan din nila ang kanilang mga sumuportang medyang organisasyon: Media Partners Scholastic, American Folklore Society, Archivalia Hypotheses (Germany), Wikiwand, Tribune India, Punjab Tribune, Ajit News, Dainik Bhaskar, Dainik Savera, Dainik Jagran, at Punjabi Jagran para sa kanilang suporta upang gawin ang kampanyang ito na makita ng publiko. ==Tumutulong na mga kasamang organisasyon sa mga bansa== Nasuportahan ang proyektong Wikipedia ng apilyado at kasamang organisasayon mula sa 11 bansa – Indya, Estados Unidos, Italya, Pransya, Bangladesh, Sri Lanka, Nepal, Pakistan, Pilipinas, Tunis, Ghana, at Geneva. <gallery mode="packed-overlay"> File:OHF Logo.png| Open Heritage Foundation File:GOI Foundation logo 3.png| GOI Foundation File:WikiDonne User Group (WDG) logo.svg| WikiDonne User Group File:Wikimedia Thailand-Logo-BW.svg| Wikimedia Thailand File:Wikimedia Foundation logo - vertical.svg| Wikimedia Foundation File:Les sans pagEs drawing Fhala.K (05).svg| Les sans pagEs File:Women in Red logo.svg| Women in Red File:Wiki Loves Women South Asia 2020.svg| Wiki Loves Women South Asia </gallery> [[Kategorya:WikiProyekto]] 4ifnyz5m6hshs01ma6n5yfh8ylmn3ku 10 320856 2200708 2199770 2026-04-02T07:57:05Z Jojit fb 38 masyadong madami ang lima, kaya tatlo na lamang 2200708 wikitext text/x-wiki [[Talaksan:Mural Oscar Romero UES.jpg|right|100px]] *...na ang dating konserbatibo na ang hinaharap na santo na si '''[[Óscar Romero|Padre Óscar Romero]]''' (''nakalarawan'') ay tatalima sa '''[[teolohiya ng pagpapalaya]]''' bunsod ng pagpaslang ng militar sa kaniyang kaibigang si '''[[Rutilio Grande|Padre Rutillo Grande]]'''? *...na ang hinihinalang pinagmulan ng [[tiramisù]], ang '''[[Treviso]]''', ay tinirhan ng mga '''[[Mga Veneto|Veneto]]''' bago ang '''[[Pananakop ng mga Romano sa Italya|pananakop ng mga Romano]]'''? *...na ang '''[[Palasyo ng Golestan]]''' sa [[Teheran]] ay isa sa mga '''[[Talaan ng mga Pandaigdigang Pamanang Pook sa Iran|Pandaigdigang Pamanang Pook]]''' na nadamay buhat ng nangyayaring '''[[Digmaan sa Iran noong 2026|Digmaan sa Iran]]'''? b4x22idepfe9t932pvb49ipwvh4b8w7 10 320859 2200725 2196460 2026-04-02T08:47:44Z Jojit fb 38 2200725 wikitext text/x-wiki <!--Paunawa: Kung maglalagay kayo ng balita dito. Pakidagdag na rin ito sa Kasalukuyang Pangyayari sa kaugnay nitong petsa. --> <!---Huwag pong kalimutang lagyan ng kuwit, at pakitandaang hindi lamang po ito tungkol sa Pilipinas-----> <!---Dapat hindi lalapas sa limang balita ang mga nakapasok dito. Tingnan ang [[Wikipedia:Mga panuntunan sa pagtatala ng bagong balita]] para sa karagdagang impormasyon sa paglalagay ng balita dito.-----> [[Talaksan:Artemis II Launch (NHQ202604010105).jpg|right|150x150px]] {{*mp|Abil 1}} [[[[Digmaan sa Iran noong 2026|'''Digmaan ng Iran, 2026''']]: Ang [[pangulo ng Estados Unidos]] na si [[Donald Trump]], sa kaniyang pangunahing [[talumpati]] mula nang magsimula ang [[digmaan]], ay nagsabing malapit nang "tapusin ng mga puwersang [[Estados Unidos]] ang gawain" at na ang mga layunin ay "malapit nang makamit". Gayunpaman, sinabi rin niya na "lubhang matinding" aatake ang Estados Unidos sa loob ng susunod na 2–3 linggo kung hindi mararating ang isang kasunduan upang wakasan ang digmaan. {{*mp|Abril 1}} '''Krisis sa pandaigdigang langis, 2026''': Iminungkahi sa paunang ulat ng [[Senado ng Pilipinas]] na pag-aralan ang pagpapatupad ng pansamantalang takdang pinakamataas na presyo sa langis at posibleng rasyon sa gasolina upang harapin ang tumataas na presyo at bantang kakulangan sa panustos dulot ng krisis sa pandaigdigang [[langis]]. {{*mp|Abril 1}} Inilunsad ng [[NASA]] ang '''Artemis II''' (''nakalarawan''_ mula sa Sentrong Pangkalawakan ng Kennedy sa [[Florida]], Estados Unidos, na sakay ang mga astronaut na sina Reid Wiseman, [[Victor J. Glover|Victor Glover]], at Christina Koch, kasama ang Canadian na astronaut na si Jeremy Hansen, para sa isang pag-ikot (''flyby'') sa [[Buwan (astronomiya)|Buwan]]. sb1ax9kcz8abc9les28s2qgtvwoz8kj 2200726 2200725 2026-04-02T08:47:59Z Jojit fb 38 2200726 wikitext text/x-wiki <!--Paunawa: Kung maglalagay kayo ng balita dito. Pakidagdag na rin ito sa Kasalukuyang Pangyayari sa kaugnay nitong petsa. --> <!---Huwag pong kalimutang lagyan ng kuwit, at pakitandaang hindi lamang po ito tungkol sa Pilipinas-----> <!---Dapat hindi lalapas sa limang balita ang mga nakapasok dito. Tingnan ang [[Wikipedia:Mga panuntunan sa pagtatala ng bagong balita]] para sa karagdagang impormasyon sa paglalagay ng balita dito.-----> [[Talaksan:Artemis II Launch (NHQ202604010105).jpg|right|150x150px]] {{*mp|Abil 1}} [[Digmaan sa Iran noong 2026|'''Digmaan ng Iran, 2026''']]: Ang [[pangulo ng Estados Unidos]] na si [[Donald Trump]], sa kaniyang pangunahing [[talumpati]] mula nang magsimula ang [[digmaan]], ay nagsabing malapit nang "tapusin ng mga puwersang [[Estados Unidos]] ang gawain" at na ang mga layunin ay "malapit nang makamit". Gayunpaman, sinabi rin niya na "lubhang matinding" aatake ang Estados Unidos sa loob ng susunod na 2–3 linggo kung hindi mararating ang isang kasunduan upang wakasan ang digmaan. {{*mp|Abril 1}} '''Krisis sa pandaigdigang langis, 2026''': Iminungkahi sa paunang ulat ng [[Senado ng Pilipinas]] na pag-aralan ang pagpapatupad ng pansamantalang takdang pinakamataas na presyo sa langis at posibleng rasyon sa gasolina upang harapin ang tumataas na presyo at bantang kakulangan sa panustos dulot ng krisis sa pandaigdigang [[langis]]. {{*mp|Abril 1}} Inilunsad ng [[NASA]] ang '''Artemis II''' (''nakalarawan''_ mula sa Sentrong Pangkalawakan ng Kennedy sa [[Florida]], Estados Unidos, na sakay ang mga astronaut na sina Reid Wiseman, [[Victor J. Glover|Victor Glover]], at Christina Koch, kasama ang Canadian na astronaut na si Jeremy Hansen, para sa isang pag-ikot (''flyby'') sa [[Buwan (astronomiya)|Buwan]]. 6urkasdg4u7kj6rb6qyma50o3ekf4pf 2200727 2200726 2026-04-02T08:49:22Z Jojit fb 38 2200727 wikitext text/x-wiki <!--Paunawa: Kung maglalagay kayo ng balita dito. Pakidagdag na rin ito sa Kasalukuyang Pangyayari sa kaugnay nitong petsa. --> <!---Huwag pong kalimutang lagyan ng kuwit, at pakitandaang hindi lamang po ito tungkol sa Pilipinas-----> <!---Dapat hindi lalapas sa limang balita ang mga nakapasok dito. Tingnan ang [[Wikipedia:Mga panuntunan sa pagtatala ng bagong balita]] para sa karagdagang impormasyon sa paglalagay ng balita dito.-----> [[Talaksan:Artemis II Launch (NHQ202604010105).jpg|right|150x150px]] {{*mp|Abil 1}} [[Digmaan sa Iran noong 2026|'''Digmaan ng Iran, 2026''']]: Ang [[pangulo ng Estados Unidos]] na si [[Donald Trump]], sa kaniyang pangunahing [[talumpati]] mula nang magsimula ang [[digmaan]], ay nagsabing malapit nang "tapusin ng mga puwersang [[Estados Unidos]] ang gawain" at na ang mga layunin ay "malapit nang makamit". Gayunpaman, sinabi rin niya na "lubhang matinding" aatake ang Estados Unidos sa loob ng susunod na 2–3 linggo kung hindi mararating ang isang kasunduan upang wakasan ang digmaan. {{*mp|Abril 1}} '''Krisis sa pandaigdigang langis, 2026''': Iminungkahi sa paunang ulat ng [[Senado ng Pilipinas]] na pag-aralan ang pagpapatupad ng pansamantalang takdang pinakamataas na presyo sa langis at posibleng rasyon sa gasolina upang harapin ang tumataas na presyo at bantang kakulangan sa panustos dulot ng krisis sa pandaigdigang [[langis]]. {{*mp|Abril 1}} Inilunsad ng [[NASA]] ang '''Artemis II''' (''nakalarawan'') mula sa Sentrong Pangkalawakan ng Kennedy sa [[Florida]], Estados Unidos, na sakay ang mga astronaut na sina Reid Wiseman, [[Victor J. Glover|Victor Glover]], at Christina Koch, kasama ang Canadian na astronaut na si Jeremy Hansen, para sa isang pag-ikot (''flyby'') sa [[Buwan (astronomiya)|Buwan]]. jro2kf5xj3rmzlj7mo4bint5b5ljx9i 0 333925 2200594 2193240 2026-04-01T13:27:36Z ~2026-17576-30 160191 Ayusin 2200594 wikitext text/x-wiki {{Infobox radio station | name = DWRG Radyo Gwapito | callsign = | logo = | city = [[Naga, Camarines Sur|Naga]] | area = [[Camarines Sur]] at mga karatig na lugar | branding = 105.5 Radyo Gwapito | airdate = {{Start date|2018|09|08}} Idol FM<br>{{Start date|2025|06}} Radyo Gwapito | frequency = 105.5 MHz | format = [[ Contemporary MOR]], [[News radio|News]], [[Talk radio|Talk]] | language = | licensing_authority = [[National Telecommunications Commission (Philippines)|NTC]] | power = | erp = | class = | callsign_meaning = '''R'''adyo '''G'''wapito | former_names = Idol FM | owner = [[Apollo Broadcast Investors]] | licensee = [[Cignal TV|Mediascape Inc.]] | operator = Armgate Promotions | website = }} Ang '''DWRG''' (105.5 [[:en:FM_broadcasting|FM]]) ay isang himpilan ng radyo na pagmamay-ari at pinamamahalaan ng [[Apollo Broadcast Investors]]. Dati ito sumahimpapawid bilang '''105.5 Idol FM''' sa ilalim ng pamamahala ng RUP Publications and Media Services mula Setyembre 8, 2018 hanggang Disyembre 31, 2024, nung namaalam ito sa ere. Noong Hulyo 2025 magbabalik sa ere '''105.5 Radyo Gwapito''' sa ilalim ng pamahala ng Armgate Promotions. Nung panahong yan, nasa Roxas Ave., Diversion Road, Tabuco, Naga City ang tahanan nito.<ref>{{Cite web |title=2015 ANNUAL PERFORMANCE REPORT {{!}} NTC Region 5 |url=http://ntc5.ntc.gov.ph/wp-content/uploads/2016/04/2015-Annual-Performance-Report.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20221025131109/https://ntc5.ntc.gov.ph/wp-content/uploads/2016/04/2015-Annual-Performance-Report.pdf |archive-date=October 25, 2022 |access-date=October 4, 2019}}</ref><ref>{{Cite web |title=26th Regular Session of the Sangguniang Panlungsod – 2017 |url=http://naga.gov.ph/sp-matters/26th-regular-session-of-the-sangguniang-panlungsod-2017/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20210121221838/http://naga.gov.ph/sp-matters/26th-regular-session-of-the-sangguniang-panlungsod-2017/ |archive-date=January 21, 2021 |access-date=October 4, 2019}}</ref><ref>[https://akobicolpartylist.com/2019/12/18/ako-bicol-supports-one-media-tv-48-and-idol-fm-naga-gift-giving-activity/ Ako Bicol Supports One Media TV 48 and Idol FM Naga-Gift Giving Activity]</ref><ref>{{Cite AV media|url=https://www.facebook.com/100072085284163/videos/1709733799601449/|title=SA LAHAT NA NAGING KAPARTNERS, SPONSORS AT PATULOY NA NAGTITIWALA SA BICOL IDOL FM NAGA , KAMI PO AY NAGPAPASALAMAT SAINYONG LAHAT 🥰 #sabicolidol... {{!}} By 105.5 IDOL FM Naga {{!}} Facebook|language=en|access-date=2025-01-06|via=www.facebook.com}}</ref> == Mga sanggunian == {{Reflist}} {{Naga Radio}} [[Kategorya:Mga himpilang panradyo sa Camarines Sur]] [[Kategorya:Mga hindi aktibong himpilang panradyo]] 9d99efp3111mnkg1t69rsczzi6mtqxs 0 337359 2200739 2198420 2026-04-02T10:00:14Z JWilz12345 77302 +Indonesya (hango sa enWiki) 2200739 wikitext text/x-wiki [[Talaksan:Sperrungen von Wikipedia in der Volksrepublik China.jpg|thumb|Pagharang ng [[Wikipediang Aleman]] sa mga ''browser'' sa [[Tsina]] (''screenshot'' noong 2011)]] [[Sensura|Sinensura]] ng mga pamahalaan ng ilang mga bansa ang [[Wikipedia]], kabilang na ang Belarus, Beneswela, Iran, Nagkakaisang Kaharian (UK), Pakistan, Rusya, Saudi Arabia, Sirya, Tsina, Turkya, at Uzbekistan. Sa ilang mga pagkakataon, may malawakang [[pagsensura sa Internet]] sa pagkalahatan at nasasama ang mga nilalaman ng Wikipedia. Ipinagbabawal naman ng ibang mga hakbang ang pagpapanatili ng espesipikong nilalaman na maituturing na nakasasakit sa damdamin o opensibo. Isa ang pagharang sa mga kasangkapan na ginagamit ng mga awtoridad sa ilang bansa para isensura ang Wikipedia. Ilan pa sa mga kasangkapan ng mga awtoridad ang tahasang pagtarget ng mga tagagamit at ang pagbabago (ng mga awtoridad) ng mismong nilalaman ng nga artikulo. Nagagawa pa rati ng mga pamahalaan na iharang ang partikular na mga artikulo, ngunit lumipat ang Wikipedia sa [[HTTPS]] noong 2015. Napilitan ang mga sensor na iharang ang buong website.<ref name=":8">{{Cite web|url=https://cyber.harvard.edu/publications/2017/04/WikipediaCensorship|title=Analyzing Accessibility of Wikipedia Projects Around the World|last1=Clark|first1=Justin|last2=Faris|first2=Robert|date=2017|website=Berkman Klein Center|language=en|access-date=Setyembre 20, 2018|last3=Heacock Jones|first3=Rebekah|archive-url=https://web.archive.org/web/20180920131348/https://cyber.harvard.edu/publications/2017/04/WikipediaCensorship|archive-date=Setyembre 20, 2018|url-status=live}}</ref> == Talahanayan batay sa bansa == {| class="wikitable sortable" |+Mga halimbawa ng pagsensura sa Wikipedia !Bansa !Tagal !Kasalukyang naghaharang ng nilalaman !Dating naghaharang ng nilalaman !''Conflict-of-interest'' na pagbabago gawa ng mismong pamahalaan !Inu(u)sig ang mga tagagamit !Detalye |- |[[Belarus]] |Hinarang ang Wikipedia noong ika-11 ng March 2022 at ika-7 ng April 2022, may ikinulong na mga tagagamit simula noong 2022 | | | |{{ya}} | |- |[[Beneswela]] |Ika-12 hanggang ika-18 ng Enero 2019 | |{{ya}} | | |Lahat ng mga bersiyon |- |[[Hilagang Korea]] | |Lahat |{{ya}} |{{ya}} |{{ya}} |Pisikal na hindi nakakonekta sa mundo ang World Wide Web ng Hilagang Korea |- |[[Iran]] |2013–2015 (bahagi) | |{{ya}} |Pinaghihinalaan<ref name=":9" /> | |Daan-daang mga artikulo (2013–2015) |- |[[Myanmar]] |15 February 2021 – present |Lahat |{{ya}} | | |Lahat ng mga bersiyon |- |[[Pakistan]] |Ika-31 ng March 2006, ilang araw noong Mayo 2010, ika-3 ng Pebrero 2023 – ika-6 ng Pebrero 2023 | |{{ya}} | | |Ilan at lahat ng mga bersiyon |- |[[Rusya]] |Dekada-2010–kasalukuyan | |{{ya}} |{{ya}} |{{ya}} |Piling mga pahina |- |[[Saudi Arabia]] |Dekada-2000–kasalukuyan | |{{ya}} |{{ya}} |{{ya}} |Piling mga pahina |- |[[Sirya]] |Ika-30 ng Abril 2008 – ika-13 ng Pebrero 2009 (pagharang), 2012–2015 (pagkulong at pagbitay ng isang tagagamit) | |{{ya}} | |{{ya}} |Arabe |- |[[Tsina]] |2004, 2005–2008, 2015–kasalukuyan (HTTPS), Abril 2019–kasalukuyan (lahat) |Lahat |{{ya}} |{{ya}} |{{ya}} |Lahat ng mga bersiyon |- |[[Tunisia]] |Ika-23 hanggang ika-27 ng Nobyembre 2006 | |{{ya}} | | |Lahat ng mga bersiyon |- |[[Turkya]] |2014–2015 (bahagi), Abril 2017–Enero 2020 (buo) | |{{ya}} | | |Lahat ng mga bersiyon |- |[[Uzbekistan]] |2007, 2008, 2012 | |{{ya}} | | |Lahat (2007, 2008) Uzbek (2012) |} == Pagpatay ng mga feature ng Wikimedia sa utos ng estado == === Indonesya === Hinarang ng [[Ministeryo ng Komunikasyon at Ugnayang Dihital]] ng Indonesya ang akses sa ''authentication domain'' ng Wikimedia (<code>auth.wikimedia.org</code>) noong ika-25 ng Pebrero 2026. Dahil ito sa hindi pagtalima ng organisasyon na magtala bilang "Tagapaglaan ng Sistemang Elektroniko" ({{lang|id|Penyelenggara Sistem Elektronik}} o ''PSE''). Hinahadlangan nito ang pag-''log in'' ng mga tagagamit at ang paggawa ng mga akawnt sa lahat ng mga proyekto ng Wikimedia, kabilang na ang Wikipedia.<ref name="PSE-WMF">{{Cite press release|date=Pebrero 27, 2026 |title=Kemkomdigi Batasi Fitur Login Wikimedia karena Belum Daftar PSE Privat |url=https://www.komdigi.go.id/berita/siaran-pers/detail/kemkomdigi-batasi-fitur-login-wikimedia-karena-belum-daftar-pse-privat |access-date=Pebrero 28, 2026 |publisher=Ministry of Communication and Digital Affairs|website=Komdigi.go.id|language=id}}</ref> Nanawagan ang mga pangkat sa karapatang pantao na ibalik ang normal na akses sa mga website ng Wikimedia.<ref name="Tirto27Feb26">{{Cite web |last=Majid |first=Naufal |title=Koalisi Damai Desak Pemerintah Segera Buka Blokir Wikipedia |url=https://tirto.id/koalisi-damai-desak-pemerintah-segera-buka-blokir-wikipedia-hrGR |access-date=Pebrero 27, 2026 |date=Pebrero 27, 2026 |website=Tirto.id |language=id|trans-title=Peace Coalition, Nanawagan sa Pamahalaan na Agarang Alisin ang Harang sa Wikipedia}}</ref><ref name="TimesID27Feb26">{{Cite web |last=Nurdiyanto |first=Wahyu |date=Pebrero 27, 2026 |title=Koalisi Damai Desak Pemerintah Buka Blokir Login Wikipedia |url=https://timesindonesia.co.id/peristiwa-nasional/579653/koalisi-damai-desak-pemerintah-buka-blokir-login-wikipedia |access-date=Pebrero 27, 2026 |website=Times Indonesia |language=id|trans-title=Nanawagan ang Peace Coalition sa Pamahalaan na Bawiin ang Harang sa Wikipedia}}</ref><ref name="SAFE27Feb26">{{Cite press release|date=Pebrero 27, 2026 |title=Pemerintah Harus Segera Buka Kembali Blokir Wikipedia |url=https://safenet.or.id/id/2026/02/pemerintah-harus-segera-buka-kembali-blokir-wikipedia/ |access-date=Pebrero 28, 2026 |website=SAFEnet.or.id|publisher=Southeast Asia Freedom of Expression Network|language=id}}</ref> Noong ika-25 ng March 2026, hinarang ang [[Wikimedia Commons]] sa Indonesya;<ref>{{cite web|url=https://radarjogja.jawapos.com/news/657327884/kemkomdigi-blokir-wikimedia-commons-hari-ini-akses-edit-wikipedia-indonesia-terhenti-netizen-protes-keras?page=all#goog_rewarded|title=Kemkomdigi Blokir Wikimedia Commons Hari Ini, Akses Edit Wikipedia Indonesia Terhenti: Netizen Protes Keras|website=Radar Jogja|date=Marso 25, 2026|last=Ikhwanuddin|first=Iwa|publisher=[[Jawa Pos]]|trans-title=Hinarang Ngayon ng Ministry of Communication and Information Technology ang Wikimedia Commons, Hininto ang Akses sa Pag-edit ng Indonesian Wikipedia: Mariing Tinututulan ng mga Netizen|language=id}}</ref> inalis na ang harang na ito sa kasalukuyan. == Mga sanggunian == {{Reflist}} {{DEFAULTSORT:Wikipedia}} [[Kategorya:Sensura sa Internet ayon sa organisasyon]] mc92q0dmlqfri09at7476xot15aby3v 2200740 2200739 2026-04-02T10:08:48Z JWilz12345 77302 added [[Category:Wikipedia]] using [[WP:HC|HotCat]] 2200740 wikitext text/x-wiki [[Talaksan:Sperrungen von Wikipedia in der Volksrepublik China.jpg|thumb|Pagharang ng [[Wikipediang Aleman]] sa mga ''browser'' sa [[Tsina]] (''screenshot'' noong 2011)]] [[Sensura|Sinensura]] ng mga pamahalaan ng ilang mga bansa ang [[Wikipedia]], kabilang na ang Belarus, Beneswela, Iran, Nagkakaisang Kaharian (UK), Pakistan, Rusya, Saudi Arabia, Sirya, Tsina, Turkya, at Uzbekistan. Sa ilang mga pagkakataon, may malawakang [[pagsensura sa Internet]] sa pagkalahatan at nasasama ang mga nilalaman ng Wikipedia. Ipinagbabawal naman ng ibang mga hakbang ang pagpapanatili ng espesipikong nilalaman na maituturing na nakasasakit sa damdamin o opensibo. Isa ang pagharang sa mga kasangkapan na ginagamit ng mga awtoridad sa ilang bansa para isensura ang Wikipedia. Ilan pa sa mga kasangkapan ng mga awtoridad ang tahasang pagtarget ng mga tagagamit at ang pagbabago (ng mga awtoridad) ng mismong nilalaman ng nga artikulo. Nagagawa pa rati ng mga pamahalaan na iharang ang partikular na mga artikulo, ngunit lumipat ang Wikipedia sa [[HTTPS]] noong 2015. Napilitan ang mga sensor na iharang ang buong website.<ref name=":8">{{Cite web|url=https://cyber.harvard.edu/publications/2017/04/WikipediaCensorship|title=Analyzing Accessibility of Wikipedia Projects Around the World|last1=Clark|first1=Justin|last2=Faris|first2=Robert|date=2017|website=Berkman Klein Center|language=en|access-date=Setyembre 20, 2018|last3=Heacock Jones|first3=Rebekah|archive-url=https://web.archive.org/web/20180920131348/https://cyber.harvard.edu/publications/2017/04/WikipediaCensorship|archive-date=Setyembre 20, 2018|url-status=live}}</ref> == Talahanayan batay sa bansa == {| class="wikitable sortable" |+Mga halimbawa ng pagsensura sa Wikipedia !Bansa !Tagal !Kasalukyang naghaharang ng nilalaman !Dating naghaharang ng nilalaman !''Conflict-of-interest'' na pagbabago gawa ng mismong pamahalaan !Inu(u)sig ang mga tagagamit !Detalye |- |[[Belarus]] |Hinarang ang Wikipedia noong ika-11 ng March 2022 at ika-7 ng April 2022, may ikinulong na mga tagagamit simula noong 2022 | | | |{{ya}} | |- |[[Beneswela]] |Ika-12 hanggang ika-18 ng Enero 2019 | |{{ya}} | | |Lahat ng mga bersiyon |- |[[Hilagang Korea]] | |Lahat |{{ya}} |{{ya}} |{{ya}} |Pisikal na hindi nakakonekta sa mundo ang World Wide Web ng Hilagang Korea |- |[[Iran]] |2013–2015 (bahagi) | |{{ya}} |Pinaghihinalaan<ref name=":9" /> | |Daan-daang mga artikulo (2013–2015) |- |[[Myanmar]] |15 February 2021 – present |Lahat |{{ya}} | | |Lahat ng mga bersiyon |- |[[Pakistan]] |Ika-31 ng March 2006, ilang araw noong Mayo 2010, ika-3 ng Pebrero 2023 – ika-6 ng Pebrero 2023 | |{{ya}} | | |Ilan at lahat ng mga bersiyon |- |[[Rusya]] |Dekada-2010–kasalukuyan | |{{ya}} |{{ya}} |{{ya}} |Piling mga pahina |- |[[Saudi Arabia]] |Dekada-2000–kasalukuyan | |{{ya}} |{{ya}} |{{ya}} |Piling mga pahina |- |[[Sirya]] |Ika-30 ng Abril 2008 – ika-13 ng Pebrero 2009 (pagharang), 2012–2015 (pagkulong at pagbitay ng isang tagagamit) | |{{ya}} | |{{ya}} |Arabe |- |[[Tsina]] |2004, 2005–2008, 2015–kasalukuyan (HTTPS), Abril 2019–kasalukuyan (lahat) |Lahat |{{ya}} |{{ya}} |{{ya}} |Lahat ng mga bersiyon |- |[[Tunisia]] |Ika-23 hanggang ika-27 ng Nobyembre 2006 | |{{ya}} | | |Lahat ng mga bersiyon |- |[[Turkya]] |2014–2015 (bahagi), Abril 2017–Enero 2020 (buo) | |{{ya}} | | |Lahat ng mga bersiyon |- |[[Uzbekistan]] |2007, 2008, 2012 | |{{ya}} | | |Lahat (2007, 2008) Uzbek (2012) |} == Pagpatay ng mga feature ng Wikimedia sa utos ng estado == === Indonesya === Hinarang ng [[Ministeryo ng Komunikasyon at Ugnayang Dihital]] ng Indonesya ang akses sa ''authentication domain'' ng Wikimedia (<code>auth.wikimedia.org</code>) noong ika-25 ng Pebrero 2026. Dahil ito sa hindi pagtalima ng organisasyon na magtala bilang "Tagapaglaan ng Sistemang Elektroniko" ({{lang|id|Penyelenggara Sistem Elektronik}} o ''PSE''). Hinahadlangan nito ang pag-''log in'' ng mga tagagamit at ang paggawa ng mga akawnt sa lahat ng mga proyekto ng Wikimedia, kabilang na ang Wikipedia.<ref name="PSE-WMF">{{Cite press release|date=Pebrero 27, 2026 |title=Kemkomdigi Batasi Fitur Login Wikimedia karena Belum Daftar PSE Privat |url=https://www.komdigi.go.id/berita/siaran-pers/detail/kemkomdigi-batasi-fitur-login-wikimedia-karena-belum-daftar-pse-privat |access-date=Pebrero 28, 2026 |publisher=Ministry of Communication and Digital Affairs|website=Komdigi.go.id|language=id}}</ref> Nanawagan ang mga pangkat sa karapatang pantao na ibalik ang normal na akses sa mga website ng Wikimedia.<ref name="Tirto27Feb26">{{Cite web |last=Majid |first=Naufal |title=Koalisi Damai Desak Pemerintah Segera Buka Blokir Wikipedia |url=https://tirto.id/koalisi-damai-desak-pemerintah-segera-buka-blokir-wikipedia-hrGR |access-date=Pebrero 27, 2026 |date=Pebrero 27, 2026 |website=Tirto.id |language=id|trans-title=Peace Coalition, Nanawagan sa Pamahalaan na Agarang Alisin ang Harang sa Wikipedia}}</ref><ref name="TimesID27Feb26">{{Cite web |last=Nurdiyanto |first=Wahyu |date=Pebrero 27, 2026 |title=Koalisi Damai Desak Pemerintah Buka Blokir Login Wikipedia |url=https://timesindonesia.co.id/peristiwa-nasional/579653/koalisi-damai-desak-pemerintah-buka-blokir-login-wikipedia |access-date=Pebrero 27, 2026 |website=Times Indonesia |language=id|trans-title=Nanawagan ang Peace Coalition sa Pamahalaan na Bawiin ang Harang sa Wikipedia}}</ref><ref name="SAFE27Feb26">{{Cite press release|date=Pebrero 27, 2026 |title=Pemerintah Harus Segera Buka Kembali Blokir Wikipedia |url=https://safenet.or.id/id/2026/02/pemerintah-harus-segera-buka-kembali-blokir-wikipedia/ |access-date=Pebrero 28, 2026 |website=SAFEnet.or.id|publisher=Southeast Asia Freedom of Expression Network|language=id}}</ref> Noong ika-25 ng March 2026, hinarang ang [[Wikimedia Commons]] sa Indonesya;<ref>{{cite web|url=https://radarjogja.jawapos.com/news/657327884/kemkomdigi-blokir-wikimedia-commons-hari-ini-akses-edit-wikipedia-indonesia-terhenti-netizen-protes-keras?page=all#goog_rewarded|title=Kemkomdigi Blokir Wikimedia Commons Hari Ini, Akses Edit Wikipedia Indonesia Terhenti: Netizen Protes Keras|website=Radar Jogja|date=Marso 25, 2026|last=Ikhwanuddin|first=Iwa|publisher=[[Jawa Pos]]|trans-title=Hinarang Ngayon ng Ministry of Communication and Information Technology ang Wikimedia Commons, Hininto ang Akses sa Pag-edit ng Indonesian Wikipedia: Mariing Tinututulan ng mga Netizen|language=id}}</ref> inalis na ang harang na ito sa kasalukuyan. == Mga sanggunian == {{Reflist}} {{DEFAULTSORT:Wikipedia}} [[Kategorya:Sensura sa Internet ayon sa organisasyon]] [[Kategorya:Wikipedia]] o36ypnuixtb3yhcw44a02cc7uc131p5 2 337416 2200742 2199455 2026-04-02T10:26:33Z Mcrst.sean 156286 2200742 wikitext text/x-wiki <div style="border:1px solid #ccc; padding:8px; text-align:center; width:100%; border-radius:6px; font-family:'Nunito', sans-serif;"> [[User:mcrst.sean|<span style="font-weight:600; font-size:115%;">Home</span>]] · [[User talk:mcrst.sean|<span style="font-weight:600; font-size:115%;">Talk</span>]] · [[Special:Contributions/mcrst.sean|<span style="font-weight:600; font-size:115%;">Contributions</span>]] · [[Special:Log/mcrst.sean|<span style="font-weight:600; font-size:115%;">Logs</span>]] · [[:en:User:Mcrst.sean|<big>Ingles</big>]] </div> {{Semi-retired}} == Tungkol kay mcrst.sean == <div style="font-family:'Nunito', sans-serif; line-height:1.6;"> Kamusta! Isa akong '''bagong Wikipedia editor na nakabase sa Pilipinas''' na nakatuon sa musika, pop culture, at mga concert. Paminsan-minsan, gumagawa at nag-eedit ako ng mga pahina bilang isang libangan. Sa katunayan, nagsusulat din ako sa ''Ingles'', na maaari ninyong ma-access sa [[:en:User:Mcrst.sean|Ingles na bersyon ng Wikipedia]] na naka-hyperlink na sa pahinang ito ng usapan. Alamin din na ako ay isa pang estudyante, at ginagawa ko ito bilang libangan upang pag-ukulan ng oras ang aking sarili. {{Infobox person | name = Sean K. | honorific_suffix = mcrst_sean | pronunciation = "shawn" (/ʃɔːn/). | other_names = Ken | birth_date = {{Birth date and age|2012|06|10}} | birth_place = Quezon City | citizenship = Philippines | education = High School | years_active = 2026-present | known_for = Writing wikipedia pages | height = 5'4" or 5'5" }} '''Gusto ko ring makilala ka pa!''' Ang pag-iwan ng mensahe sa aking talk page ay makakatulong upang makapag-usap tayo sa isa’t isa. Dagdag pa rito, ako ay nakatira rin sa Luzon, Pilipinas (hindi ko binubunyag ang aking eksaktong lokasyon; dahil iyon ay hindi nararapat), at naglalaro rin ako ng sports (bagamat mas malaki ang posibilidad na hindi ako ganoon kagaling). == Tungkol sa Formula One == Ito ay isang seksyon na idinagdag ko para '''sa mga tagahanga ng Formula 1'''! Isa rin akong tagahanga, dahil sa aking kaibigan na si '''Coleen (salamat, bestie <3)''' na tumulong sa akin na matutunan ang maraming bagay tungkol dito. Nakalimutan ko ring banggitin na nagsusulat ako ng mga artikulo o pahina (baguhan pa lang ako sa Wikipedia), pangunahin sa Tagalog, tungkol sa Formula 1. Shoutout sa mga tagahanga ng Formula 1, lalo na sa Pilipinas 🇵🇭. Kung gusto mo makipag-usap tungkol dito, maaari mong bisitahin ang aking talk page—nandoon lang iyon, i-click mo lang. '''Pakiusap, huwag pansinin ang mga na-reject kong isinumite.''' Ginagawa ko ang aking makakaya upang makagawa ng isang artikulo na ako mismo ang sumulat. May mga artikulo rin akong nagawa, na maaari mong tingnan sa pahina ng '''“Mga parangal at artikulo” sa aking user page.'''[[File:Charles Leclerc portrait 2020.png|thumb|Larawan ng aking '''paboritong driver''' ([[Charles Leclerc]])]] {| class="wikitable" |+Personal favorites in Formula One Racing !Favorite Category !Personal Favorite |- |Paboritong Drayber |'''Charles Leclerc,''' mula sa Scuderia Ferrari HP |- |Paboritong Constructor o Team |'''Scuderia Ferrari HP and Red Bull Racing''' |- |Paboritong Team Principal |'''Toto Wolff''', mula sa Mercedes-AMG Petronas Racing |- |Paboritong Track |'''Imola''' (''or known as Autodromo Internazionale Enzo e Dino Ferrari'') |- |Ikalawang Paboritong Drayber |'''Kimi Antonelli''', mula sa Mercedes-AMG Petronas Racing |- |Ikatlong Paboritong Drayber |'''Max Verstappen''', mula sa Red Bull Racing |- |Paboritong Duo |'''Charlos''' (''or known as Charles Leclerc and Carlos Sainz Jr.'') |- |Paboritong Radyo |'''"''I have the seat full of water, Like full of water!"''''' & '''''"Must be the water."''''' - Charles Leclerc |- |Paboritong Kanta mula sa ''F1: The Movie'' |'''Just Keep Watching''' |- |Paboritong Rookie (2025-26 grid) |'''Ollie Bearman''', mula sa MoneyGram Haas F1 Team |}</div> == Interes == <div style="font-family:'Nunito', sans-serif;"> Ang lahat ng aking mga interes ay ang mga sumusunod! * '''Mga concert tour, mga headliner sa musika''' * '''Mga performance ng album at single sa mga chart''' * '''Mga reality show''' (hal. Hell’s Kitchen, Pinoy Big Brother) * '''Mga pageant''' (hal. Miss Grand International, Miss Cosmo) * '''Panahon''' (hal. mga bagyo at unos) * '''Karera''' (hal. Formula 1) Nag-aambag din ako ng content tungkol sa Formula 1 sa Tagalog para sa mga Pilipinong tagahanga 🇵🇭 </div> == Mga parangal at artikulo == <div style="font-family:'Nunito', sans-serif;"> '''Isa sa 252 na aktibong tagapagsulat sa Pilipinas.''' I'm still starting, but here are some articles I’ve worked on: </div> {| class="wikitable" style="font-family:'Nunito', sans-serif;" |+ List of supported or edited articles ! Article !! Role !! Reference !! Year !! Contribution |- | ''Little Orphan Alex Tour'' || rowspan="2" | Main author || [[Little Orphan Alex Live]] || 2026 || rowspan="2" | Page creation |- | ''Finding Family on the Road'' || [[Finding Family on the Road]] || 2026 |- | ''Miss Cosmo'' || Editor* || || 2025 || rowspan="12" |Copyediting |- | ''Pinoy Big Brother: Celebrity Collab Edition 1.0'' || Editor^ || || 2025 |- | ''Pinoy Big Brother: Celebrity Collab Edition 2.0'' || Editor^ || || 2025–2026 |- | ''Miss Grand International'' || Editor* || || 2025 |- | ''Miss Grand All-Stars'' || Editor* || || 2025 |- | ''Esnyr "John" Ranollo'' || Editor^ || || 2025 |- | ''Bricklink'' || Editor* || || 2025 |- | ''Belle Mariano'' || Editor* || || 2026 |- | ''Charles Leclerc'' || Editor^ || || 2026 |- | ''Your Face Sounds Familiar'' (Season 4) || Editor* || || 2026 |- | ''2026 Grand Prix ng Australia'' || Main author^ || [[2026 Grand Prix ng Australia]] || 2026 |- | ''Dilijott'' || Editor* || || 2026 |- | ''Wanderland Music and Arts Festival'' || Editor* || || 2026 || Structure |- | ''Swing High, Swing Low'' || Editor* || || 2026 || Citations |- | ''National 12'' || Editor* || || 2026 || rowspan="6" | Copyediting |- | ''Maging Sino Ka Man: Ang Pagbabalik'' || Editor* || || 2026 |- | ''George Stephen House'' || Editor* || || 2026 |- | ''Kinetik Control'' || Editor* || || 2026 |- | ''Toledo Executive Airport'' || Editor* || || 2026 |- | ''The Janice Dickinson Modeling Agency'' (Season 4) || Editor* || || 2026 |- | ''Hart House Symphonic Band (HHSB)'' || Editor* || || 2026 || rowspan="2" | Citations |- | ''Union, South Carolina'' || Editor* || || 2026 |- |Padron:Infobox Grand Prix race report |Main author^ | |2026 |Template |} <nowiki>*</nowiki> Editor in '''English''' ^ Editor in '''Tagalog''' cb8a3c55h5ffhnpt633qt9h3v3wioij 0 337451 2200639 2199607 2026-04-02T01:29:05Z JWilz12345 77302 removed [[Category:2026]]; added [[Category:Digmaan sa Iran noong 2026]] using [[WP:HC|HotCat]] 2200639 wikitext text/x-wiki Nagsimula ang '''digmaan sa Iran noong 2026''' noong ika-28 ng Pebrero 2026, nang maglunsad ang [[Estados Unidos]] at [[Israel]] ng mga sorpresang atake mula sa humpaawid sa maraming lugar at lungsod sa buong [[Iran]], na [[Pagpaslang kay Ali Khamenei|ikinamatay]] ng Kataas-taasang Pinuno na si [[Ali Khāmenei|Ali Khamenei]] at maraming iba pang opisyal ng Iran. Tumugon ang Iran sa pamamagitan ng mga atake ng misil at drone laban sa Israel, mga base ng Estados Unidos, at mga bansang kaalyado ng Estados Unidos sa rehiyon. Matapos magsimula ang [[Krisis sa Gitnang Silangan (2023–kasalukuyan)|krisis sa Gitnang Silangan]] noong 2023, nagpalitan ng [[Sigalog ng Iran–Israel noong 2024|mga atake ng misil ang Iran at Israel noong 2024]], at [[Atake ng Estados Unidos sa mga pook nuklear ng Iran noong 2025|naglunsad ang Israel at US ng mga atake mula sa himpapawid]] laban sa Iran sa [[Digmaan ng Labindalawang Araw]] noong Hunyo 2025. Noong Enero 2026, [[Mga masaker sa Iran noong 2026|pinatay ng mga puwersang panseguridad ng Iran ang libo-libong nagpoprotesta]] sa [[Mga protestang Irani noong 2025–2026|pinakamalalaking protesta]] simula noong [[Himagsikang Islamiko]]. Nagbanta ang pangulo ng Estados Unidos na si [[Donald Trump]] na gagawa ng aksiyong militar laban sa Iran dahil sa mga pagpatay. Isinagawa ng US ang [[Pagpapalakas ng puwersang militar ng Estados Unidos sa Gitnang Silangan noong 2026|pinakamalaking pagpapalakas ng militar nito sa Gitnang Silangan]] simula noong [[Paglusob sa Iraq noong 2023|pagsalakay ng Estados Unidos sa Iraq noong 2003]], habang ang Iran at US ay nagsagawa ng [[Mga negosasyong Iran–Estados Unidos noong 2025–2026|hindi direktang negosasyong nukleyar]] noong Pebrero.<ref>{{Cite news |date=26 February 2026 |title=US-Iran talks end with no deal but potential signs of progress |work=[[Reuters]] |url=https://www.reuters.com/world/middle-east/us-iran-nuclear-talks-resume-geneva-against-backdrop-military-threat-2026-02-26/ |access-date=26 February 2026}}</ref> Ang biglaang pag-atake ng US-Israel ay pumatay kay Khamenei at [[Talaan ng mga Iraning opisyal na namatay buhat ng digmaan sa Iran noong 2026|iba pang mga opisyal ng Iran]], at ilang sibilyan,<ref>{{Cite news |date=3 March 2026 |title=How Trump Decided to Go to War |work=[[The New York Times]] |url=https://www.nytimes.com/2026/03/02/us/politics/trump-war-iran-israel.html?unlocked_article_code=1.QVA.pkuR.UJsI_ed0iTWq |url-access=subscription}}</ref><ref>{{Cite news |last=Fabian |first=Emanuel |date=28 February 2026 |title=Satellite image shows destruction of Khamenei's compound |language=en-US |work=[[The Times of Israel]] |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/satellite-image-shows-destruction-of-khameneis-compound/ |access-date=28 February 2026 |issn=0040-7909}}</ref> sa gitna ng negosasyong nukleyar. Ang mga kasunod na pag-atake ay nakasira sa mga base militar, pasilidad ng gobyerno, [[Atake sa paaralan sa Minab noong 2026|paaralan]], ospital, at mga lugar ng pamanang kultural.<ref>{{Cite web |last=Brown |first=Paul |last2=Sardarizadeh |first2=Shayan |last3=Murphy |first3=Matt |date=6 March 2026 |title=Iranian schools, hospital and landmarks among civilian sites hit during US-Israeli strikes |url=https://www.bbc.com/news/articles/cpw004xqxnjo |access-date=6 March 2026 |website=[[BBC Verify]]}}</ref> Bilang pagganti, [[Mga atakeng Irani sa Israel noong 2026|naglunsad]] ang Iran ng daan-daang [[Unmanned aerial vehicles in the Iranian military|drone]] at [[balistikong misil]] sa mga target sa Israel at sa mga base militar ng US sa [[Mga atakeng Irani sa Bahrain noong 2026|Bahrain]], [[Mga atakeng Irani sa Hordan noong 2026|Hordan]], [[Mga atakeng Irani sa Kuwait noong 2026|Kuwait]], [[Mga atakeng Irani sa Qatar noong 2026|Qatar]], [[Mga atakeng Irani sa Saudi Arabia noong 2026|Saudi Arabia]], [[Mga intersepsiyon ng mga Iraning misil sa Turkiya noong 2026|Turkiya]], at [[Mga atakeng Irani sa Emiratos Arabes Unidos noong 2026|Emiratos Arabes Unidos]].<ref>{{Cite news |date=28 February 2026 |title=Smoke seen in Bahrain, Qatar and Kuwait as Iran retaliates against strikes |work=[[Associated Press]] |type=Video |url=https://apnews.com/video/smoke-seen-over-manama-doha-and-kuwait-city-39297a607e944aa2988a92d34efd6c5a |access-date=15 March 2026}}</ref><ref>{{Cite news |last=Piper |first=Imogen |last2=Kelly |first2=Meg |last3=Ley |first3=Jarrett |last4=Ducroquet |first4=Simon |date=28 February 2026 |title=See where U.S., Israeli strikes have hit Iran and where Iran has retaliated |language=en-US |work=[[The Washington Post]] |url=https://www.washingtonpost.com/investigations/2026/02/28/where-us-attack-iran-images-video/ |url-access=subscription |access-date=1 March 2026 |issn=0190-8286}}</ref> Diumano'y inasinta ng Iran ang mga impraestrukturang sibilyan sa [[Mga atakeng Irani sa Aserbayan noong 2026|Aserbayan]],<ref>{{Cite web |date=5 March 2026 |title=Azerbaijan threatens to respond after Iranian drones hit airport and near school |url=https://www.timesofisrael.com/azerbaijan-threatens-to-respond-after-iranian-drones-hit-airport-and-near-school/ |website=[[The Times of Israel]]}}</ref> [[Mga atakeng Irani sa Rehiyong Kurdistan noong 2026|Kurdistan]], at [[Mga atakeng Irani sa Oman noong 2026|Oman]].<ref>{{Cite news |date=28 February 2026 |title=Dubai airport, iconic Burj Al Arab hotel damaged in Iranian missile strikes |work=[[Reuters]] |url=https://www.reuters.com/world/middle-east/four-injured-after-incident-dubai-international-airport-dubai-media-office-says-2026-02-28/ |access-date=1 March 2026}}</ref> Isang drone ang [[Mga atakeng Irani sa Akrotiri at Dhekalia noong 2026|tumama]] sa Britong base militar ng [[Akrotiri at Dhekelia|Akrotiri]] sa [[Heograpiya ng Tsipre|Tsipre]].<ref>{{Cite news |date=2 March 2026 |title=Two drones intercepted heading for RAF base, Cyprus says |language=en-GB |work=[[BBC News]] |url=https://www.bbc.com/news/articles/cm2r0q310e3o |access-date=3 March 2026}}</ref> Ang [[Tunggalian ng Hezbollah–Israel (2023–kasalukuyan)|tunggalian sa pagitan ng Hezbollah at Israel]] ay lumala at humantong sa [[digmaan sa Libano noong 2026]].<ref>{{Cite news |date=2 March 2026 |title=Hezbollah claims responsibility for attack on Israel |work=[[Al Jazeera English]] |url=https://aje.news/wwomw4?update=4353584 |access-date=2 March 2026}}</ref><ref>{{Cite news |date=12 March 2026 |title=Israel attacks central Beirut in escalation of deadly assault on Lebanon |language=en |work=[[Al Jazeera English]] |url=https://www.aljazeera.com/news/2026/3/12/israel-attacks-central-beirut-in-escalation-of-deadly-assault-on-lebanon |access-date=14 March 2026}}</ref> Nag-alok ang mga opisyal ng [[Ikalawang administrasyon ni Donald Trump|administrasyong Trump]] ng iba't iba at magkakasalungat na paliwanag para sa digmaan,<ref>{{Cite news |last=Sarovic |first=Alexander |date=11 March 2026 |title=(S+) Trump und Iran: Präsident siegessicher, Kriegsziel unbekannt |language=de |trans-title=(S+) Trump and Iran: President confident of victory, war aim unknown |work=[[Der Spiegel]] |url=https://www.spiegel.de/ausland/donald-trump-und-der-iran-krieg-praesident-siegessicher-kriegsziel-unbekannt-a-2df3b848-6ade-4cbb-a4c7-45ed6738fe63}}</ref> tulad ng pagpigil sa napipintong banta ng Iran, pagpigil sa paghihiganti ng Iran laban sa mga ari-arian ng US matapos ang inaasahang pag-atake ng Israel sa Iran,<ref>{{Cite news |last=Stein |first=Chris |date=3 March 2026 |title=US strikes on Iran triggered by Israel's plan to launch attack, Rubio says |language=en-GB |work=[[The Guardian]] |url=https://www.theguardian.com/us-news/2026/mar/02/rubio-us-attack-israel-iran |access-date=10 March 2026 |issn=0261-3077}}</ref><ref>{{Cite news |date=3 March 2026 |title=US House speaker: Israel's determination to strike Iran left Trump with a 'very difficult' decision |language=en-US |work=[[The Times of Israel]] |agency=[[Associated Press]] |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/us-house-speaker-israels-determination-to-strike-iran-left-trump-with-a-very-difficult-decision/ |access-date=10 March 2026 |issn=0040-7909}}</ref><ref>{{Cite news |last=Mazzetti |first=Mark |last2=Barnes |first2=Julian E. |last3=Pager |first3=Tyler |last4=Wong |first4=Edward |last5=Schmitt |first5=Eric |last6=Bergman |first6=Ronen |date=2 March 2026 |title=How Trump Decided to Go to War |language=en-US |work=[[The New York Times]] |url=https://www.nytimes.com/2026/03/02/us/politics/trump-war-iran-israel.html |access-date=10 March 2026 |issn=0362-4331 |quote=The president said he understood the risks of an attack, but he conveyed to Mr. Carlson that he had no choice but to join a strike that Israel would launch.}}</ref><ref>{{Cite news |date=8 March 2026 |title=For Israel's Netanyahu, Trump grants wishes, but his support carries risks |language=en-US |work=[[The Washington Post]] |url=https://www.washingtonpost.com/world/2026/03/08/trump-netanyahu-israel-iran-war/ |access-date=10 March 2026 |issn=0190-8286 |quote=Netanyahu made clear his desire to attack Iran's ballistic missile program in the coming weeks. The prime minister said Israel would be willing to strike Iran with or without U.S. involvement, though he wanted Trump to green-light the operation, the people said.<br />Netanyahu's determination to initiate hostilities led Trump to believe an Israeli attack was inevitable and that the best course of action was to involve U.S. military power to ensure its success, said two people familiar with this thinking.}}</ref> pagsira sa mga [[Hukbong Sandatahan ng Islamikong Republika ng Iran|kakayahang]] [[Programang balistikong misil ng Iran|misil at militar ng Iran]], pagpigil sa Iran na makakuha ng [[Sandatang nukleyar|sandatang nuklear]],<ref>{{Cite news |date=28 February 2026 |title=Read Trump's full statement on Iran attacks |work=[[PBS News]] |agency=[[Associated Press]] |url=https://www.pbs.org/newshour/world/read-trumps-full-statement-on-iran-attack}}</ref> pagtiyak ng mga likas na yaman ng Iran,<ref>{{Cite magazine |date=9 March 2026 |title=GOP Sen. Lindsey Graham Brags 'We Are Going to Make a Ton of Money' on Iran War |url=https://people.com/lindsey-graham-brags-make-ton-of-money-iran-war-11922350 |access-date=10 March 2026 |magazine=[[People (magazine)|People]] |quote="Venezuela and Iran have 31% of the world's oil reserves. We're going to have a partnership with 31% of the known reserves. This is China's nightmare. This is a good investment," he said.}}</ref> at [[Pagkasangkot ng mga Estados Unidos sa pagpapalit-rehimen|pagbabago ng rehimen]] sa pamamagitan ng pagdadala sa [[Oposisyong Irani|opisisyong Irani]] sa kapangyarihan.<ref>{{Cite news |last=Magid |first=Jacob |date=28 February 2026 |title=Trump indicates goal of Iran strikes is to topple regime; tells Iranian people: 'When we're finished, take over your government' |language=en-US |work=[[The Times of Israel]] |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/trump-indicates-goal-of-iran-strikes-is-to-topple-regime-tells-iranian-people-when-we-are-finished-take-over-your-government/ |access-date=28 February 2026 |issn=0040-7909}}</ref><ref>{{Cite news |last=Volz |first=Dustin |last2=Ward |first2=Alexander |last3=Seligman |first3=Lara |date=2 March 2026 |title=Trump's Case for War With Iran Faces Growing Scrutiny |language=en-US |work=[[The Wall Street Journal]] |url=https://www.wsj.com/world/middle-east/trumps-case-for-war-with-iran-faces-growing-scrutiny-96648cb9 |access-date=4 March 2026}}</ref><ref>{{Cite magazine |last=Glasser |first=Susan |author-link=Susan Glasser |date=2 March 2026 |title=Can Donald Trump Win a War with Iran If He Can't Explain Why He Started It? |url=https://www.newyorker.com/news/letter-from-trumps-washington/can-donald-trump-win-a-war-with-iran-if-he-cant-explain-why-he-started-it |url-access=subscription |access-date=5 March 2026 |magazine=[[The New Yorker]] |publication-date=2 March 2026}}</ref><ref>{{Cite news |last=Haake |first=Garrett |author-link=Garrett Haake |last2=Leavitt |first2=Karoline |author-link2=Karoline Leavitt |date=4 March 2026 |title=White House says Trump's 'feeling based on fact' that Iran posed an imminent threat led to strikes. White House press secretary Karoline Leavitt said President Donald Trump's decision to launch Operation Epic Fury was based on the 'cumulative effect' of threats and his feeling 'based on fact' that Iran posed an imminent and direct threat |work=[[Associated Press]] |type=Internet video |url=https://apnews.com/video/white-house-says-trumps-feeling-based-on-fact-that-iran-posed-an-imminent-threat-led-to-strikes-afdafd3d3fec4d1ba28babb5b2638ab5 |access-date=4 March 2026 |quote=[Total running time, 1:41 min.]}}</ref> Tinanggihan ng Iran, pati na rin ng mga opisyal mula sa [[The Pentagon|Pentagon]], ang mga paratang na naghahanda ang Iran ng isang pag-atake.<ref>{{Cite web |last=Stewart |first=Phil |last2=Pamuk |first2=Humeyra |date=1 March 2026 |title=Pentagon tells Congress no sign that Iran was going to attack US first, sources say |url=https://www.reuters.com/world/us/pentagon-tells-congress-no-sign-that-iran-was-going-attack-us-first-sources-say-2026-03-02/ |access-date=11 March 2026 |website=[[Reuters]]}}</ref> Sinabi ng [[Ahensiyang Pandaigdig ng Enerhiyang Atomiko]] (IAEA) na wala itong access na kailangan nito upang matiyak na ang [[programang nuklear ng Iran]] ay eksklusibong mapayapa, ngunit walang ebidensiya ng isang nakabalangkas na programa ng sandatang nuklear sa panahon ng mga pag-atake.<ref>{{Cite news |title=Iran Has No Structured Program to Build Nuclear Weapons, IAEA Says |language=en-US |work=[[The Wall Street Journal]] |url=https://www.wsj.com/livecoverage/iran-israel-us-strikes-2026/card/iaea-chief-says-iran-has-no-structured-program-to-build-nuclear-weapons-currently-1IYdJPyg8uIZqlGS8Gni |access-date=12 March 2026}}</ref> Kinondena ng kalihim-heneral ng[[Nagkakaisang Bansa]] na si [[Antonio Guterres]] at ilang mga bansang hindi kasangkot ang mga pag-atake ng US-Israel; Kalaunan ay nagpasa ang [[Konsehong Panseguridad ng mga Nagkakaisang Bansa]] ng isang resolusyon na kinokondena ang mga paghihiganti ng Iran sa mga estado ng Gulpo.<ref>{{Cite news |date=28 February 2026 |title=How the world has reacted to US and Israeli strikes on Iran |language=en-GB |work=[[BBC News]] |url=https://www.bbc.com/news/articles/c5yj9kr31y7o |access-date=28 February 2026}}</ref> Inilarawan ng mga kritiko ng digmaan, kabilang ang mga eksperto sa legal at internasyonal na ugnayan, ang mga pag-atake bilang ilegal sa ilalim ng batas ng Estados Unidos, isang aksiyon ng [[Imperyalismong Amerikano|imperyalismo]] at isang paglabag sa [[soberanya]] ng Iran<ref>{{Cite magazine |last=Schneid |first=Rebecca |date=28 February 2026 |title=How the World Is Reacting to the Attack on Iran |url=https://time.com/7381811/iran-war-world-leaders-reaction-russia-china-europe/ |access-date=1 March 2026 |magazine=[[Time (magazine)|Time]] |language=en}}</ref><ref>{{Cite news |last=Chávez |first=Steff |last2=Politi |first2=James |last3=Hauslohner |first3=Abigail |date=1 March 2026 |title=Donald Trump tries to defy troubled history of US interventions in Middle East |work=[[Financial Times]] |url=https://www.ft.com/content/da633899-964a-42d7-a7a9-07c034fac388 |access-date=5 March 2026 |quote=But the US president has been increasingly willing to take big gambles in foreign affairs, defying traditional diplomacy and the sovereignty of America's foes.}}</ref> sa ilalim ng [[batas pandaigdig]].<ref name="guardian2march">{{Cite news |last=Siddique |first=Haroon |date=2 March 2026 |title=What is the legality of the US and Israeli attacks on Iran? |language=en-GB |work=[[The Guardian]] |url=https://www.theguardian.com/law/2026/mar/02/legality-us-israel-attacks-iran-uk |access-date=10 March 2026 |issn=0261-3077}}</ref><ref>{{Cite web |title=US, Israel defend strikes at UN as Iran alleges 'war crime' |url=https://www.philstar.com/world/2026/03/01/2511286/us-israel-defend-strikes-un-iran-alleges-war-crime |access-date=2 March 2026 |website=Philstar.com}}</ref> == Mga sanggunian == {{Reflist|30em|refs=<ref name="ABC News-2">{{cite news |title=Iran live updates: US embassies 'under direct attack,' Rubio says |url=https://abcnews.com/International/live-updates/iran-live-updates-israel-launches-preemptive-strike-iran/?id=130301492 |work=ABC News |language=en}}</ref> <ref name="Alomar-2026">{{Cite magazine |last=Alomar |first=Dana |title=How Each Gulf Country Is Intercepting Iranian Missiles and Drones |url=https://es.wired.com/articulos/asi-es-como-cada-pais-del-golfo-intercepta-los-misiles-y-drones-de-iran/ |magazine=Wired |language=en-US |issn=1059-1028 |access-date=10 March 2026}}</ref>}} [[Kategorya:Mga pinagmulan sa wikang Ebreo ng CS1 (he)]] [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Hebreo]] [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng teksto sa wikang Persyano]] [[Kategorya:Digmaan sa Iran noong 2026| ]] k2bhm8x6eh7xdtp6a84eokhns1qw8n8 0 337486 2200642 2199917 2026-04-02T01:31:40Z JWilz12345 77302 +[[Kategorya:Digmaan sa Iran noong 2026]]; +[[Kategorya:Krisis sa enerhiya]] using [[WP:HC|HotCat]] 2200642 wikitext text/x-wiki {{Infobox event | title = Krisis sa Kipot ng Hormuz noong 2026 | partof = [[digmaan sa Iran noong 2026]] | image = Straße von Hormuz.jpg | alt = | caption = Larawan ng Kipot mula sa satelayt | date = {{Start date|2026|02|28|df=y}} &ndash; kasalukuyan<br/>({{Age in years, months, weeks and days|month1=2|day1=28|year1=2026}}) | place = [[Kipot ng Hormuz]], [[Golpong Persiko]] and [[Golpo ng Oman]] | coordinates = | also known as = | cause = [[Digmaan sa Iran noong 2026]] | participants = [[Iran]], [[Estados Unidos]], [[Israel]], mga kompanya ng pagpapadala | outcome = {{bulletedlist|Pagtaas ng presyo ng langis at gas sa buong mundo|Kampanya sa Kipot ng Hormuz noong 2026}} | casualties1 = 1 barkong panghatak ang lumubog<br/>hindi bababa sa 12 barkong pangkalakal ang nasira (7 ang inabandona)<ref>{{Cite web |url=https://www.channelnewsasia.com/world/crew-member-killed-after-projectile-hits-tanker-oman-manager-says-5962176 |title=Crew member killed after projectile hits tanker off Oman, manager says|trans-title=Tripulante, namatay matapos tamaan ng panudla ang barkong-tangke malapit sa baybayin ng Oman, ayon sa manedyer|website=CNA|access-date=2 Marso 2026|archive-date=1 Marso 2026|archive-url= https://web.archive.org/web/20260301210512/https://www.channelnewsasia.com/world/crew-member-killed-after-projectile-hits-tanker-oman-manager-says-5962176 |url-status=live}}</ref><br/>12 marino ang namatay o nawawala<br>1 manggagawa sa daungan ang namatay, at 2 ang nasugatan sa Bahrain | casualties2 = | notes = }} Ang [[Kipot ng Hormuz]], isang estratehikong kiputan sa karagatan para sa pandaigdigang kalakalan ng enerhiya, ay nakaranas ng patuloy na heopolitikal at ekonomikong pagkagambala simula noong ika-28 ng Pebrero 2026, kasunod ng [[Digmaan sa Iran noong 2026|magkasanib na pag-atakeng militar]] ng [[Estados Unidos]] at [[Israel]] sa [[Iran]], na kinabibilangan ng pagpaslang sa kataas-taasang pinuno ng Iran na si [[Ali Khāmenei|Ali Khamenei]]. Bilang tugon, naglunsad ang Iran ng mga pag-atakeng pangganti gamit ang misil at drono sa mga base militar ng Estados Unidos, teritoryo ng Israel, at iba pang mga estado sa Golpo, habang ang Islamikong Rebolusyonaryong Guwardiya (''Islamic Revolutionary Guard Corps'' o IRGC) nito ay naglabas ng mga babalang nagbabawal sa pagdaan ng mga barko sa kipot, na humantong sa epektibong paghinto ng trapiko ng mga barko. {{As of|2026|Marso|12}}, nakapagsagawa ang Iran ng 21 kumpirmadong pag-atake sa mga barkong pangkalakal. Ang mga babala at kasunod na pag-atake sa mga sasakyang-dagat ay nagdulot ng matinding pagbaba sa trapiko sa karagatan, kung saan ang trapiko ng mga barkong tangke ay unang bumaba ng humigit-kumulang 70%, at mahigit 150 barko ang nag-angkla sa labas ng kipot upang maiwasan ang panganib.<ref name="NYT2.28.26">{{cite news |url=https://www.nytimes.com/2026/02/28/world/middleeast/strait-of-hormuz-ship-traffic.html |title=After Iran Attacks, Ship Traffic Plummets in Strait of Hormuz|work=[[The New York Times]]|first=Christiaan|last1=Triebert|first2=Alexander|last2=Cardia|date=28 Pebrero 2026 |access-date=2 Marso 2026|language=en|trans-title=Matapos ang mga Pag-atake ng Iran, Bumagsak ang Trapiko ng mga Barko sa Kipot ng Hormuz}}</ref><ref name="TheGuardian3.2.26">{{cite news |url=https://www.theguardian.com/world/2026/mar/02/oil-prices-iran-war-strait-of-hormuz-shipping |title=Oil prices rise as Iran war threatens shipping through strait of Hormuz |work=[[The Guardian]]|date=2 Marso 2026 |access-date=2 Marso 2026|language=en|trans-title=Tumaas ang presyo ng langis dahil sa banta ng digmaan sa Iran sa mga barkong dumadaan sa Kipot ng Hormuz}}</ref> Di nagtagal pagkatapos nito, bumaba ang trapiko sa halos zero. Naapektuhan ng pagkagambalang ito ang humigit-kumulang 20% ng pang-araw-araw na suplay ng langis sa buong mundo at malaking dami ng likidong natural na gas (LNG), na nag-udyok sa malalaking kompanya sa pagpapadala na suspindihin ang mga operasyon sa lugar.<ref name="How US">{{cite news |url=https://www.aljazeera.com/news/2026/3/1/how-us-israel-attacks-on-iran-threaten-the-strait-of-hormuz-oil-markets |title=How US-Israel attacks on Iran threaten the Strait of Hormuz, oil markets |publisher=Al Jazeera |date=1 Marso 2026 |access-date=2 Marso 2026|language=en|trans-title=Paano nagbabanta ang mga pag-atake ng Estados Unidos-Israel sa Iran sa Kipot ng Hormuz at mga pamilihan ng langis}}</ref><ref>{{cite news |url=https://www.reuters.com/business/energy/oil-gas-majors-traders-suspend-shipments-via-hormuz-us-attacks-iran-sources-say-2026-02-28 |title=Oil and gas majors and traders suspend shipments via Hormuz, sources say |work=Reuters |date=28 Pebrero 2026 |access-date=2 Marso 2026|language=en|trans-title=Sinuspinde ng mga pangunahing kompanya at negosyante ng langis at gas ang mga kargamento sa pamamagitan ng Hormuz, ayon sa mga sanggunian}}</ref> Sa gitna ng pangamba sa matagalang kakulangan sa suplay, mas mabilis na tumaas ang presyo ng langis kaysa sa alinmang tunggalian sa kamakailang kasaysayan;<ref name="AC-03182026">{{Cite web |first1=Josh |last1=Lipsky |first2=Bart |last2=Piasecki |first3=Jessie |last3=Yin |title=The Iran oil shock may be diffrent from other price spikes |date=18 Marso 2026 |work=[[Atlantic Council]] |access-date=18 Marso 2026 |url=https://www.atlanticcouncil.org/blogs/econographics/the-iran-oil-shock-may-be-different-from-other-price-spikes/ |language=en|trans-title=Maaaring iba ang pagkabigla sa presyo ng langis sa Iran kumpara sa iba pang pagtaas ng presyo}}</ref> ang presyo ng krudong langis ng Brent ay lumampas sa US$100 kada bariles noong ika-8 ng Marso 2026 sa unang pagkakataon sa loob ng apat na taon, at umabot sa US$126 kada bariles sa rurok nito.<ref name="TheGuardian3.2.26" /><ref name="Reuters3.1.26">{{cite news |url=https://www.reuters.com/business/energy/oil-jumps-10-iran-conflict-could-spike-100-barrel-analysts-say-2026-03-01 |title=Oil jumps 10% on Iran conflict and could spike to $100 a barrel, analysts say |work=Reuters |date=1 Marso 2026 |access-date=2 Marso 2026|language=en|trans-title=Tumaas ng 10% ang presyo ng langis dahil sa tunggalian sa Iran at maaaring umabot sa $100 kada bariles, ayon sa mga analista}}</ref><ref name="surges">{{cite news |url=https://www.cnn.com/2026/03/01/business/oil-prices-us-attack-iran-vis |title=Oil surges and stock futures sink after war in Iran disrupts crude supply |publisher=CNN |date=1 Marso 2026 |access-date=2 Marso 2026 |archive-date=2 Marso 2026 |archive-url= https://web.archive.org/web/20260302025634/https://www.cnn.com/2026/03/01/business/oil-prices-us-attack-iran-vis |url-status=live |language=en|trans-title=Pagtaas ng presyo ng langis at pagbaba ng stock futures matapos maantala ng digmaan sa Iran ang suplay ng krudo}}</ref><ref name="CNBC-03082026">{{Cite web |last=Kimball |first=Spencer |title=Oil surges above $100 a barrel; Trump says 'small price to pay' for defeating Iran |date=8 Marso 2026 |access-date=8 Marso 2026 |work=CNBC |url=https://www.cnbc.com/2026/03/08/crude-oil-prices-today-iran-war.html |archive-date=8 Marso 2026 |archive-url= https://web.archive.org/web/20260308223907/https://www.cnbc.com/2026/03/08/crude-oil-prices-today-iran-war.html |url-status=live |language=en|trans-title=Tumaas ang presyo ng langis sa mahigit $100 kada bariles; sabi ni Trump, 'maliit na halaga' para matalo ang Iran}}</ref>Ang pagsasara ng kipot ay inilarawan bilang pinakamalaking pagkagambala sa suplay ng enerhiya simula noong krisis sa enerhiya noong dekada 1970,<ref name="Guardian-03112026">{{Cite web |last=Burke |first=Jason |title=Iran escalates attacks on infrastructure and transport networks across the Gulf |date=11 Marso 2026 |access-date=11 Marso 2026 |work=The Guardian |url=https://www.theguardian.com/world/2026/mar/11/iran-escalates-attacks-on-infrastructure-and-transport-networks-across-the-gulf |language=en|trans-title=Pinalala ng Iran ang mga pag-atake sa mga network ng imprastraktura at transportasyon sa buong Golpo}}</ref> at ito rin ang pinakamalaki sa kasaysayan ng pandaigdigang pamilihan ng langis.<ref name="Atlantic-13032026">{{Cite web |first=Rogé |last=Karma |title='We Would Be Entering a Completely Different World' |date=13 March 2026 |access-date=13 March 2026 |work=[[The Atlantic]] |url=https://www.theatlantic.com/economy/2026/03/oil-price-200-barrel/686354/ }}</ref> Ang iba pang mga pamilihan ng kalakal na naapektuhan ng pagtaas ng presyo dahil sa krisis ay kinabibilangan ng [[aluminyo]],<ref>{{Cite web |first=Mark |last=Burton |title=Bahrain starts output cuts at world's top aluminum smelter|work=[[Fortune (magazine)|Fortune]] |date=15 Marso 2026 |access-date=21 Marso 2026 |url=https://fortune.com/2026/03/15/bahrain-output-cuts-world-top-aluminum-smelter-alba-iran-war/ |language=en|trans-title=Sinimulan ng Bahrain ang pagbawas ng output sa nangungunang tunawan ng aluminyo sa mundo}}</ref> [[pataba]], at [[elyo]].<ref>{{Cite web |first=Naomi |last=Buchanan |title=It's not just oil: 3 critical supply chains being upended by the war in Iran |date=21 Marso 2026 |access-date=21 Marso 2026 |work=[[Business Insider]] |url=https://www.businessinsider.com/oil-prices-supply-chains-iran-war-ai-helium-food-inflation-2026-3 |language=en|trans-title=Hindi lang langis: 3 kritikal na daluyan ng suplay ang naapektuhan ng digmaan sa Iran}}</ref> ==Mga sanggunian== {{Reflist}} [[Kategorya:Digmaan sa Iran noong 2026]] [[Kategorya:Krisis sa enerhiya]] 16j81ypm8xxja1dmpvg4y4uy74s9xlg 2200728 2200642 2026-04-02T08:49:39Z LknFenix 125962 + Sanligan 2200728 wikitext text/x-wiki {{Infobox event | title = Krisis sa Kipot ng Hormuz noong 2026 | partof = [[digmaan sa Iran noong 2026]] | image = Straße von Hormuz.jpg | alt = | caption = Larawan ng Kipot mula sa satelayt | date = {{Start date|2026|02|28|df=y}} &ndash; kasalukuyan<br/>({{Age in years, months, weeks and days|month1=2|day1=28|year1=2026}}) | place = [[Kipot ng Hormuz]], [[Golpong Persiko]] and [[Golpo ng Oman]] | coordinates = | also known as = | cause = [[Digmaan sa Iran noong 2026]] | participants = [[Iran]], [[Estados Unidos]], [[Israel]], mga kompanya ng pagpapadala | outcome = {{bulletedlist|Pagtaas ng presyo ng langis at gas sa buong mundo|Kampanya sa Kipot ng Hormuz noong 2026}} | casualties1 = 1 barkong panghatak ang lumubog<br/>hindi bababa sa 12 barkong pangkalakal ang nasira (7 ang inabandona)<ref>{{Cite web |url=https://www.channelnewsasia.com/world/crew-member-killed-after-projectile-hits-tanker-oman-manager-says-5962176 |title=Crew member killed after projectile hits tanker off Oman, manager says|trans-title=Tripulante, namatay matapos tamaan ng panudla ang barkong-tangke malapit sa baybayin ng Oman, ayon sa manedyer|website=CNA|access-date=2 Marso 2026|archive-date=1 Marso 2026|archive-url= https://web.archive.org/web/20260301210512/https://www.channelnewsasia.com/world/crew-member-killed-after-projectile-hits-tanker-oman-manager-says-5962176 |url-status=live}}</ref><br/>12 marino ang namatay o nawawala<br>1 manggagawa sa daungan ang namatay, at 2 ang nasugatan sa Bahrain | casualties2 = | notes = }} Ang [[Kipot ng Hormuz]], isang estratehikong kiputan sa karagatan para sa pandaigdigang kalakalan ng enerhiya, ay nakaranas ng patuloy na heopolitikal at ekonomikong pagkagambala simula noong ika-28 ng Pebrero 2026, kasunod ng [[Digmaan sa Iran noong 2026|magkasanib na pag-atakeng militar]] ng [[Estados Unidos]] at [[Israel]] sa [[Iran]], na kinabibilangan ng pagpaslang sa kataas-taasang pinuno ng Iran na si [[Ali Khāmenei|Ali Khamenei]]. Bilang tugon, naglunsad ang Iran ng mga pag-atakeng pangganti gamit ang misil at drono sa mga base militar ng Estados Unidos, teritoryo ng Israel, at iba pang mga estado sa Golpo, habang ang Islamikong Rebolusyonaryong Guwardiya (''Islamic Revolutionary Guard Corps'' o IRGC) nito ay naglabas ng mga babalang nagbabawal sa pagdaan ng mga barko sa kipot, na humantong sa epektibong paghinto ng trapiko ng mga barko. {{As of|2026|Marso|12}}, nakapagsagawa ang Iran ng 21 kumpirmadong pag-atake sa mga barkong pangkalakal. Ang mga babala at kasunod na pag-atake sa mga sasakyang-dagat ay nagdulot ng matinding pagbaba sa trapiko sa karagatan, kung saan ang trapiko ng mga barkong tangke ay unang bumaba ng humigit-kumulang 70%, at mahigit 150 barko ang nag-angkla sa labas ng kipot upang maiwasan ang panganib.<ref name="NYT2.28.26">{{cite news |url=https://www.nytimes.com/2026/02/28/world/middleeast/strait-of-hormuz-ship-traffic.html |title=After Iran Attacks, Ship Traffic Plummets in Strait of Hormuz|work=[[The New York Times]]|first=Christiaan|last1=Triebert|first2=Alexander|last2=Cardia|date=28 Pebrero 2026 |access-date=2 Marso 2026|language=en|trans-title=Matapos ang mga Pag-atake ng Iran, Bumagsak ang Trapiko ng mga Barko sa Kipot ng Hormuz}}</ref><ref name="TheGuardian3.2.26">{{cite news |url=https://www.theguardian.com/world/2026/mar/02/oil-prices-iran-war-strait-of-hormuz-shipping |title=Oil prices rise as Iran war threatens shipping through strait of Hormuz |work=[[The Guardian]]|date=2 Marso 2026 |access-date=2 Marso 2026|language=en|trans-title=Tumaas ang presyo ng langis dahil sa banta ng digmaan sa Iran sa mga barkong dumadaan sa Kipot ng Hormuz}}</ref> Di nagtagal pagkatapos nito, bumaba ang trapiko sa halos zero. Naapektuhan ng pagkagambalang ito ang humigit-kumulang 20% ng pang-araw-araw na suplay ng langis sa buong mundo at malaking dami ng likidong natural na gas (LNG), na nag-udyok sa malalaking kompanya sa pagpapadala na suspindihin ang mga operasyon sa lugar.<ref name="How US">{{cite news |url=https://www.aljazeera.com/news/2026/3/1/how-us-israel-attacks-on-iran-threaten-the-strait-of-hormuz-oil-markets |title=How US-Israel attacks on Iran threaten the Strait of Hormuz, oil markets |publisher=Al Jazeera |date=1 Marso 2026 |access-date=2 Marso 2026|language=en|trans-title=Paano nagbabanta ang mga pag-atake ng Estados Unidos-Israel sa Iran sa Kipot ng Hormuz at mga pamilihan ng langis}}</ref><ref>{{cite news |url=https://www.reuters.com/business/energy/oil-gas-majors-traders-suspend-shipments-via-hormuz-us-attacks-iran-sources-say-2026-02-28 |title=Oil and gas majors and traders suspend shipments via Hormuz, sources say |work=Reuters |date=28 Pebrero 2026 |access-date=2 Marso 2026|language=en|trans-title=Sinuspinde ng mga pangunahing kompanya at negosyante ng langis at gas ang mga kargamento sa pamamagitan ng Hormuz, ayon sa mga sanggunian}}</ref> Sa gitna ng pangamba sa matagalang kakulangan sa suplay, mas mabilis na tumaas ang presyo ng langis kaysa sa alinmang tunggalian sa kamakailang kasaysayan;<ref name="AC-03182026">{{Cite web |first1=Josh |last1=Lipsky |first2=Bart |last2=Piasecki |first3=Jessie |last3=Yin |title=The Iran oil shock may be diffrent from other price spikes |date=18 Marso 2026 |work=[[Atlantic Council]] |access-date=18 Marso 2026 |url=https://www.atlanticcouncil.org/blogs/econographics/the-iran-oil-shock-may-be-different-from-other-price-spikes/ |language=en|trans-title=Maaaring iba ang pagkabigla sa presyo ng langis sa Iran kumpara sa iba pang pagtaas ng presyo}}</ref> ang presyo ng krudong langis ng Brent ay lumampas sa US$100 kada bariles noong ika-8 ng Marso 2026 sa unang pagkakataon sa loob ng apat na taon, at umabot sa US$126 kada bariles sa rurok nito.<ref name="TheGuardian3.2.26" /><ref name="Reuters3.1.26">{{cite news |url=https://www.reuters.com/business/energy/oil-jumps-10-iran-conflict-could-spike-100-barrel-analysts-say-2026-03-01 |title=Oil jumps 10% on Iran conflict and could spike to $100 a barrel, analysts say |work=Reuters |date=1 Marso 2026 |access-date=2 Marso 2026|language=en|trans-title=Tumaas ng 10% ang presyo ng langis dahil sa tunggalian sa Iran at maaaring umabot sa $100 kada bariles, ayon sa mga analista}}</ref><ref name="surges">{{cite news |url=https://www.cnn.com/2026/03/01/business/oil-prices-us-attack-iran-vis |title=Oil surges and stock futures sink after war in Iran disrupts crude supply |publisher=CNN |date=1 Marso 2026 |access-date=2 Marso 2026 |archive-date=2 Marso 2026 |archive-url= https://web.archive.org/web/20260302025634/https://www.cnn.com/2026/03/01/business/oil-prices-us-attack-iran-vis |url-status=live |language=en|trans-title=Pagtaas ng presyo ng langis at pagbaba ng stock futures matapos maantala ng digmaan sa Iran ang suplay ng krudo}}</ref><ref name="CNBC-03082026">{{Cite web |last=Kimball |first=Spencer |title=Oil surges above $100 a barrel; Trump says 'small price to pay' for defeating Iran |date=8 Marso 2026 |access-date=8 Marso 2026 |work=CNBC |url=https://www.cnbc.com/2026/03/08/crude-oil-prices-today-iran-war.html |archive-date=8 Marso 2026 |archive-url= https://web.archive.org/web/20260308223907/https://www.cnbc.com/2026/03/08/crude-oil-prices-today-iran-war.html |url-status=live |language=en|trans-title=Tumaas ang presyo ng langis sa mahigit $100 kada bariles; sabi ni Trump, 'maliit na halaga' para matalo ang Iran}}</ref>Ang pagsasara ng kipot ay inilarawan bilang pinakamalaking pagkagambala sa suplay ng enerhiya simula noong krisis sa enerhiya noong dekada 1970,<ref name="Guardian-03112026">{{Cite web |last=Burke |first=Jason |title=Iran escalates attacks on infrastructure and transport networks across the Gulf |date=11 Marso 2026 |access-date=11 Marso 2026 |work=The Guardian |url=https://www.theguardian.com/world/2026/mar/11/iran-escalates-attacks-on-infrastructure-and-transport-networks-across-the-gulf |language=en|trans-title=Pinalala ng Iran ang mga pag-atake sa mga network ng imprastraktura at transportasyon sa buong Golpo}}</ref> at ito rin ang pinakamalaki sa kasaysayan ng pandaigdigang pamilihan ng langis.<ref name="Atlantic-13032026">{{Cite web |first=Rogé |last=Karma |title='We Would Be Entering a Completely Different World' |date=13 March 2026 |access-date=13 March 2026 |work=[[The Atlantic]] |url=https://www.theatlantic.com/economy/2026/03/oil-price-200-barrel/686354/ }}</ref> Ang iba pang mga pamilihan ng kalakal na naapektuhan ng pagtaas ng presyo dahil sa krisis ay kinabibilangan ng [[aluminyo]],<ref>{{Cite web |first=Mark |last=Burton |title=Bahrain starts output cuts at world's top aluminum smelter|work=[[Fortune (magazine)|Fortune]] |date=15 Marso 2026 |access-date=21 Marso 2026 |url=https://fortune.com/2026/03/15/bahrain-output-cuts-world-top-aluminum-smelter-alba-iran-war/ |language=en|trans-title=Sinimulan ng Bahrain ang pagbawas ng output sa nangungunang tunawan ng aluminyo sa mundo}}</ref> [[pataba]], at [[elyo]].<ref>{{Cite web |first=Naomi |last=Buchanan |title=It's not just oil: 3 critical supply chains being upended by the war in Iran |date=21 Marso 2026 |access-date=21 Marso 2026 |work=[[Business Insider]] |url=https://www.businessinsider.com/oil-prices-supply-chains-iran-war-ai-helium-food-inflation-2026-3 |language=en|trans-title=Hindi lang langis: 3 kritikal na daluyan ng suplay ang naapektuhan ng digmaan sa Iran}}</ref> == Sanligan == [[Talaksan:Strait of Hormuz daily average of LNG (2024).svg|thumb|Dayagram na nagpapakita ng pang-araw-araw na karaniwang dami ng LNG na dinaraan sa kipot noong 2024<ref>{{cite web |last1=Slav |first1=Irina |title=Asia’s LNG Lifeline Takes a Hit |url=https://oilprice.com/Energy/Crude-Oil/Asias-LNG-Lifeline-Takes-a-Hit.html |website=OilPrice.com |language=en |date=15 Marso 2026|trans-title=Naapektuhan ang Agapay ng LNG ng Asya}}</ref>]] Ang kipot ay may lapad na 21&nbsp;milya (34 km) sa pinakamakitid na punto nito at nagsisilbing daanang pandagat sa pagitan ng Iran at [[Oman]]. Pinadadali ng dalawang unidireksiyonal na rutang pandagat nito ang pagdaan ng humigit-kumulang 20 milyong bariles ng langis bawat araw, na kumakatawan sa humigit-kumulang 20% ng pandaigdigang kalakalang pandagat ng langis, pangunahin mula sa mga bansang prodyuser tulad ng [[Saudi Arabia]], [[Emiratos Arabes Unidos]], [[Iraq]], at [[Qatar]].<ref name=NYT2.28.26/><ref>{{cite news |url=https://www.theguardian.com/business/2026/mar/01/us-israel-strikes-iran-oil-price |title=What is the strait of Hormuz and why is it crucial for oil supplies? |work=The Guardian |date=1 Marso 2026 |access-date=2 Marso 2026|language=en|trans-title=Ano ang kipot ng Hormuz at bakit ito mahalaga para sa mga suplay ng langis?}}</ref> ==Mga sanggunian== {{Reflist}} [[Kategorya:Digmaan sa Iran noong 2026]] [[Kategorya:Krisis sa enerhiya]] a3coke3qrbmm6c3fkyqqiigm25h2gms 0 337530 2200689 2200512 2026-04-02T06:01:51Z LknFenix 125962 + Panimula 2200689 wikitext text/x-wiki [[Talaksan:Romanian_ration-card_for_bread,_1989.jpg|right|thumb|Kard ng rasyon mula sa [[Rumanya]], 1989]] Ang '''pagrarasyon''' ay ang kontroladong pamamahagi ng mga yaman, produkto, at serbisyo,<ref>{{Cite encyclopedia |year=1994 |title=Rationing |encyclopedia=The New Encyclopaedia Britannica |edition=15th |quote=isang patakaran ng pamahalaan na kinabibilangan ng planado at mahigpit na alokasyon ng mga limitadong yaman at mga produktong pangkonsumo, na karaniwang ipinatutupad sa panahon ng digmaan, taggutom, o iba pang pambansang emerhensiya. (Isinalin mula sa Ingles)|language=en|trans-title=Pagrarasyon}}</ref> lalo na kapag may kakulangan, o isang artipisyal na paghihigpit sa pangangailangan. Kinokontrol nito ang laki ng '''rasyon''', na siyang itinakdang bahagi ng mga mapagkukunang ipinamamahagi sa isang partikular na araw o oras. May iba’t ibang anyo ng pagrarasyon, bagaman ang pagrarasyon batay sa presyo ang pinakakaraniwan.<ref name="Cox2013">{{Cite book |last=Cox |first=Stan |url=https://books.google.com/books?id=J-YcAwAAQBAJ |title=Any Way You Slice It: The Past, Present, and Future of Rationing |date=7 Mayo 2013 |publisher=New Press |isbn=978-1-59558-884-5 |location=New York |format=Hardcover |access-date=3 Hulyo 2021|language=en|trans-title=Kahit Paano Mo Ito Tingnan: Ang Nakaraan, Kasalukuyan, at Hinaharap ng Pagrarasyon}}</ref>{{Rp|8–12}} Kadalasang isinasagawa ang pagrarasyon upang mapanatili ang presyo sa ibaba ng presyong ekwilibriyo ng pamilihan na tinutukoy ng ugnayan ng [[panustos at pangangailangan]] sa isang [[malayang pamilihan]]. Kaya naman, ang pagrarasyon ay maaaring maging komplementaryo sa mga kontrol sa presyo. Isang halimbawa ng pagrarasyon sa gitna ng pagtaas ng presyo ang naganap sa iba't ibang bansa kung saan ipinatupad ang pagrarasyon ng gasolina noong krisis sa enerhiya noong 1973.<ref>{{Cite magazine |date=1974-02-18 |title=Shortages: Gas Fever: Happiness Is a Full Tank |trans-title=Kakulangan: Krisis sa Gasolina: Kaligayahan ang May Punong Tangke |url=http://content.time.com/time/magazine/article/0,9171,942763,00.html |access-date=2019-09-22 |magazine=Time |language=en-US |issn=0040-781X}}</ref> ==Mga sanggunian== {{Reflist}} [[Kategorya:Ekonomika]] nhad6pj5ex0f6ggsrlz3r4j8i333yxy 2200694 2200689 2026-04-02T06:09:19Z LknFenix 125962 + Panimula 2200694 wikitext text/x-wiki [[Talaksan:Romanian_ration-card_for_bread,_1989.jpg|right|thumb|Kard ng rasyon mula sa [[Rumanya]], 1989]] Ang '''pagrarasyon''' ay ang kontroladong pamamahagi ng mga yaman, produkto, at serbisyo,<ref>{{Cite encyclopedia |year=1994 |title=Rationing |encyclopedia=The New Encyclopaedia Britannica |edition=15th |quote=isang patakaran ng pamahalaan na kinabibilangan ng planado at mahigpit na alokasyon ng mga limitadong yaman at mga produktong pangkonsumo, na karaniwang ipinatutupad sa panahon ng digmaan, taggutom, o iba pang pambansang emerhensiya. (Isinalin mula sa Ingles)|language=en|trans-title=Pagrarasyon}}</ref> lalo na kapag may kakulangan, o isang artipisyal na paghihigpit sa pangangailangan. Kinokontrol nito ang laki ng '''rasyon''', na siyang itinakdang bahagi ng mga mapagkukunang ipinamamahagi sa isang partikular na araw o oras. May iba’t ibang anyo ng pagrarasyon, bagaman ang pagrarasyon batay sa presyo ang pinakakaraniwan.<ref name="Cox2013">{{Cite book |last=Cox |first=Stan |url=https://books.google.com/books?id=J-YcAwAAQBAJ |title=Any Way You Slice It: The Past, Present, and Future of Rationing |date=7 Mayo 2013 |publisher=New Press |isbn=978-1-59558-884-5 |location=New York |format=Hardcover |access-date=3 Hulyo 2021|language=en|trans-title=Kahit Paano Mo Ito Tingnan: Ang Nakaraan, Kasalukuyan, at Hinaharap ng Pagrarasyon}}</ref>{{Rp|8–12}} Kadalasang isinasagawa ang pagrarasyon upang mapanatili ang presyo sa ibaba ng presyong ekwilibriyo ng pamilihan na tinutukoy ng ugnayan ng [[panustos at pangangailangan]] sa isang [[malayang pamilihan]]. Kaya naman, ang pagrarasyon ay maaaring maging komplementaryo sa mga kontrol sa presyo. Isang halimbawa ng pagrarasyon sa gitna ng pagtaas ng presyo ang naganap sa iba't ibang bansa kung saan ipinatupad ang pagrarasyon ng gasolina noong krisis sa enerhiya noong 1973.<ref>{{Cite magazine |date=1974-02-18 |title=Shortages: Gas Fever: Happiness Is a Full Tank |trans-title=Kakulangan: Krisis sa Gasolina: Kaligayahan ang May Punong Tangke |url=http://content.time.com/time/magazine/article/0,9171,942763,00.html |access-date=2019-09-22 |magazine=Time |language=en-US |issn=0040-781X}}</ref> Ang mga awtoridad na nagpapatupad ng pagrarasyon ay kadalasang kailangang harapin ang mga produktong saklaw ng pagrarasyon na ilegal na ipinagbibili sa [[pamilihang itim]]. Bagaman ang mga sistema ng pagrarasyon ay minsan kinakailangan bilang tanging mabisang opsyon para sa mga lipunang nahaharap sa matinding kakulangan ng mga produktong pangkonsumo, karaniwan itong lubhang hindi popular sa pangkalahatang publiko, dahil nagpapataw ito ng mga limitasyon sa indibidwal na pagkonsumo.<ref>{{Cite web|url=https://sos.oregon.gov/archives/exhibits/ww2/Pages/services-rationing.aspx|title=Life on the Home Front; Rationing: A Necessary But Hated Sacrifice|website=Oregon Secretary of State|access-date=2019-09-22|language=en|trans-title=Buhay sa Sarili; Pagrarasyon: Isang Kinakailangan Ngunit Kinasusuklaman na Sakripisyo}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://museumcrush.org/how-the-ministry-of-food-managed-food-rationing-in-world-war-two/|title=How the Ministry of Food managed food rationing in World War Two|last=Charman|first=Terry|website=Museum Crush|date=22 Marso 2018|access-date=3 Hulyo 2021|language=en|trans-title=Paano pinamahalaan ng Ministri ng Pagkain ang pagrarasyon ng pagkain noong Ikalawang Digmaang Pandaigdig}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.theguardian.com/commentisfree/2013/dec/24/food-rationing-crises-public-health-problem-obesity-hunger-big-government|title=Could rationing hold the key to today's food crises?|last=Williams|first=Zoe|date=2013-12-24|work=The Guardian|access-date=2019-09-22|issn=0261-3077|language=en|trans-title=Maaari bang ang pagrarasyon ang susi sa krisis sa pagkain ngayon?}}</ref> ==Mga sanggunian== {{Reflist}} [[Kategorya:Ekonomika]] 33ns525vghczy45439idx7qk8z2qwi1 0 337544 2200631 2200430 2026-04-02T00:42:23Z TentingZones1 122212 2200631 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | official_name = Nzérékoré | other_name = Nzerekore | native_name = {{lang|nqo|ߒߛߙߍߜߘߺߍ߬}} , {{lang|ff|𞤟𞤫𞤪𞤫𞤳𞤮𞤪𞤫}} | nickname = | motto = | image_skyline = N'Zérékoré.jpg | imagesize = 300px | image_caption = | image_flag = | flag_size = | image_seal = | seal_size = | image_shield = | shield_size = | image_blank_emblem = | blank_emblem_size = | image_map = | mapsize = | map_caption = Lokasyon ng Nzérékoré | pushpin_map = Guinea | pushpin_label_position = | pushpin_mapsize = 300 | subdivision_type = Bansa | subdivision_name = {{GUI}} | subdivision_type1 = [[Mga Rehiyon sa Guinea|Rehiyon]] | subdivision_name1 = [[Rehiyon ng Nzérékoré|Nzérékoré]] | subdivision_type2 = [[Prefectures of Guinea|Prepektura]] | subdivision_name2 = [[Prepektura ng Nzérékoré|Nzérékoré]] | government_type = | leader_title = | leader_name = | leader_title1 = | leader_name1 = | established_title = | established_date = | established_title2 = <!-- Incorporated (town) --> | established_date2 = | established_title3 = | established_date3 = | area_magnitude = | unit_pref = <!--Enter: Imperial, if Imperial (metric) is desired--> | area_footnotes = | area_total_km2 = | area_land_km2 = | area_water_km2 = | area_total_sq_mi = | area_land_sq_mi = | area_water_sq_mi = | area_water_percent = | area_urban_km2 = | area_urban_sq_mi = | area_metro_km2 = | area_metro_sq_mi = | population_as_of = 2014 | population_footnotes = | population_note = | settlement_type = Lungsod<!--For Town or Village (Leave blank for the default City)--> | population_total = 195027 | population_density_km2 = | population_density_sq_mi = | population_metro = | population_density_metro_km2 = | population_density_metro_sq_mi = | population_urban = | population_density_urban_km2 = | population_density_urban_mi2 = | timezone = | utc_offset = | timezone_DST = | utc_offset_DST = | coordinates = {{Coord|07|45|8|N|08|49|18|W|region:GN_type:city|format=dms|display=inline,title}} | elevation_footnotes = | elevation_m = 560 | elevation_ft = | postal_code_type = | postal_code = | area_code = | website = }} Ang '''Nzérékoré''' ay ang pangatlong pinakamalaking lungsod sa [[Guinea]] ayon sa populasyon pagkatapos ng kabisera, ang [[Conakry]] at [[Kankan]], at ang pinakamalaking lungsod sa rehiyon ng [[Guinée forestière]] sa timog-silangang Guinea. Ang lungsod ay ang kabisera ng [[Prepektura ng Nzérékoré]]. Ang Nzérékoré ay isang sentro ng komersyo at ekonomiya at matatagpuan humigit-kumulang 354 mi (570 km) timog-silangan ng Conakry.<ref>{{Cite web |url=http://www.worldcities.us/Nzerekore/ |title=Encyclopedia of World Populations: Nzérékoré |access-date=2024-12-06 |archive-date=2021-05-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210513040619/https://www.worldcities.us/Nzerekore/ |url-status=live }}</ref> Ito ang sentro ng isang pag-aalsa laban sa pamamahala ng Pransya noong 1911 at ngayon ay kilala bilang isang [[bayan ng pamilihan]] at dahil sa mga [[panday-pilak]] nito. Ang bilang ng populasyon ay nasa pagitan ng ~110,000 at ~290,000 noong 1996<ref>{{Cite web |title=Nzérékoré (Prefecture, Guinea) - Population Statistics, Charts, Map and Location |url=https://www.citypopulation.de/en/guinea/admin/85__nz%C3%A9r%C3%A9kor%C3%A9/ |access-date=2024-12-07 |website=www.citypopulation.de}}</ref> batay sa Senso, at lumalaki nang malaki simula nang magsimula ang mga digmaang sibil sa kalapit na [[Liberia]], [[Sierra Leone]], at [[Ivory Coast]] na nagdulot ng papasok na migrasyon, kung saan ang kasalukuyang bilang ng populasyon ay nasa pagitan ng ~230,000 at ~400,000.<ref>{{Cite web |title=Population of Nzérékoré 2024 {{!}} Nzérékoré population - statistics |url=https://population-hub.com/en/gn/population-of-nzerekore-8157.html |access-date=2024-12-07 |website=Population HUB |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Nzérékoré (Prefecture, Guinea) - Population Statistics, Charts, Map and Location |url=https://www.citypopulation.de/en/guinea/admin/85__nz%C3%A9r%C3%A9kor%C3%A9/ |access-date=2024-12-07 |website=www.citypopulation.de}}</ref><ref>{{Cite web |title=Nzerekore in Guinea {{!}} Facts and Information about Nzerekore - Places-in-the-World.com |url=https://places-in-the-world.com/guinea/nzerekore/2416969 |access-date=2024-12-07 |website=places-in-the-world.com}}</ref> ==Kasaysayan== Ang Nzérékoré ay sentro ng isang pag-aalsa laban sa pamamahala ng Pransya noong 1911. Mula 1911–1912, ang karamihan sa Rehiyon ng Nzérékoré ay isinailalim sa direktang pamamahala ng militar. [[2013 Guinea clashes|May tatlong araw na labanang etno-relihiyoso sa Nzérékoré noong Hulyo 2013]].<ref>{{Cite web |url=https://www.reuters.com/article/us-guinea-violence-idUSBRE96G00820130717 |title="Guinea's Conde appeals for calm after 11 killed in ethnic clashes", Reuters, July 16, 2013. |website=[[Reuters]] |access-date=December 6, 2024 |archive-date=October 6, 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141006190639/http://www.reuters.com/article/2013/07/17/us-guinea-violence-idUSBRE96G00820130717 |url-status=live }}</ref><ref name="BBC">{{Cite news |url=https://www.bbc.com/news/world-africa-23335719 |title="Guinean troops deployed after deadly ethnic clashes", BBC Africa, 17 July 2013. |work=BBC News |date=16 July 2013 |access-date=6 December 2024 |archive-date=17 October 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141017234847/http://www.bbc.com/news/world-africa-23335719 |url-status=live }}</ref> Ang labanan sa pagitan ng etnikong [[Kpelle|Guerzé (Kpelle)]], na Kristiyano o animista, at etnikong Konianke, na mga Muslim at malapit sa mas malaking grupong etniko ng [[Malinké]], ay nag-iwan ng hindi bababa sa 54 na patay.<ref name="BBC" /> Kabilang sa mga namatay ang mga taong pinatay gamit ang mga itak at sinunog nang buhay.<ref name="BBC" /> Natapos ang karahasan matapos magpatupad ng curfew ang militar ng Guinea, at si Pangulong [[Alpha Condé]] ay nanawagan para sa katahimikan sa telebisyon.<ref name="BBC" /> Noong Disyembre 1, 2024, ang istadyum ng football ng Nzérékoré ay naging pinangyarihan ng marahas na mga sagupaan at [[2024 Nzérékoré stampede|isang stampede]] na nagdulot ng hindi bababa sa 56 na pagkamatay. Matapos ang isang pinagtatalunang desisyon ng referee, nagsimulang magbato ang mga tagahanga, na nagdulot ng takot, at pagkatapos ay sumali ang pulisya, na nagpaputok ng tear gas. Sa kasunod na pagmamadali at pag-aagawan para sa nag-iisang labasan sa istadyum, mga tao ang natumba sa lupa at marami, kabilang ang mga bata, ang natapakan ng paa.<ref>[https://www.reuters.com/world/africa/dozens-reported-killed-guinea-soccer-stadium-crush-2024-12-02/ Guinea stadium crush kills 56 people after disputed refereeing decision], Reuters, 2 December 2024. Accessed on 2 December 2024.</ref> ==Heograpiya== Ang Nzérékoré ay matatagpuan sa pagitan ng 7°32 at 8°22 Hilagang latitud at 9°04 Kanlurang longhitud at sumasaklaw sa lawak na 47.3 km2. Ang distansya sa mga kalapit na prefecture ay 39 km para sa Nzérékoré-Lola, 62 km para sa Nzérékoré-Yomou, 125 km para sa Nzérékoré-Beyla, at 135 km para sa Nzérékoré-Macenta. ===Tipograpiya=== Ang Nzérékoré ay nasa taas na 480 m at ang lupain nito ay mabatong. Ang talampas ay pinangungunahan ng mga burol na minsan ay gneissic (Gonia) at minsan ay quartz (Gboyéba). Ang bayan ay may tatlong mahahalagang burol: Götö (450 m), Hononye at Kwéléyé (350 m). ==Klima== Ang Nzérékoré ay may klimang [[tropikal na savanna]] ([[klasipikasyon ng klima ng Köppen]] na Aw). Ang lungsod ay mayroong mahabang [[tag-ulan]] na sumasaklaw sa mga buwan ng Marso hanggang Nobyembre, habang ang natitirang tatlong buwan ay bumubuo sa [[tag-init]] ng lungsod. Bagama't ang karaniwang pang-araw-araw na temperatura ay nananatiling medyo pare-pareho sa buong taon, ang Nzérékoré ay may mas mataas na pagkakaiba-iba ng temperatura sa araw sa panahon ng tag-init nito na may karaniwang pinakamataas na temperatura sa paligid ng 33 °C o 91.4 °F at karaniwang pinakamababa mula 10 hanggang 13 °C o 50.0 hanggang 55.4 °F. Ang lungsod ay may katamtamang presipitasyon na humigit-kumulang 1,800 mm o 70 pulgada taun-taon. {{Weather box | width = auto | metric first = yes | single line = yes | location = Nzérékoré (1991–2020) | Jan high C = 32.1 | Feb high C = 33.3 | Mar high C = 32.6 | Apr high C = 31.4 | May high C = 30.7 | Jun high C = 29.3 | Jul high C = 27.8 | Aug high C = 27.8 | Sep high C = 29.0 | Oct high C = 29.8 | Nov high C = 30.5 | Dec high C = 31.1 | year high C = 30.4 | Jan mean C = 24.7 | Feb mean C = 26.5 | Mar mean C = 26.9 | Apr mean C = 26.6 | May mean C = 26.2 | Jun mean C = 25.3 | Jul mean C = 24.4 | Aug mean C = 24.4 | Sep mean C = 25.0 | Oct mean C = 25.2 | Nov mean C = 25.5 | Dec mean C = 24.8 | year mean C = 25.5 | Jan low C = 17.3 | Feb low C = 19.7 | Mar low C = 21.3 | Apr low C = 21.7 | May low C = 21.7 | Jun low C = 21.3 | Jul low C = 21.0 | Aug low C = 21.0 | Sep low C = 21.1 | Oct low C = 20.7 | Nov low C = 20.5 | Dec low C = 18.4 | year low C = 20.5 | precipitation colour = green | Jan precipitation mm = 14.2 | Feb precipitation mm = 51.4 | Mar precipitation mm = 120.7 | Apr precipitation mm = 147.3 | May precipitation mm = 187.0 | Jun precipitation mm = 214.9 | Jul precipitation mm = 235.5 | Aug precipitation mm = 321.9 | Sep precipitation mm = 316.8 | Oct precipitation mm = 194.5 | Nov precipitation mm = 73.0 | Dec precipitation mm = 18.8 | year precipitation mm = 1896.0 | unit precipitation days = 1.0 mm | Jan precipitation days = 1.3 | Feb precipitation days = 3.8 | Mar precipitation days = 9.2 | Apr precipitation days = 11.0 | May precipitation days = 14.5 | Jun precipitation days = 14.9 | Jul precipitation days = 17.1 | Aug precipitation days = 22.1 | Sep precipitation days = 21.6 | Oct precipitation days = 16.5 | Nov precipitation days = 7.7 | Dec precipitation days = 1.7 | year precipitation days = 141.4 |Jan humidity = 65 |Feb humidity = 68 |Mar humidity = 72 |Apr humidity = 76 |May humidity = 79 |Jun humidity = 81 |Jul humidity = 84 |Aug humidity = 85 |Sep humidity = 82 |Oct humidity = 80 |Nov humidity = 79 |Dec humidity = 73 |year humidity = 77 | source = [[National Oceanic and Atmospheric Administration|NOAA]] (humidity 1961–1990)<ref name="WMONormals">{{cite web |url=https://www.nodc.noaa.gov/archive/arc0216/0253808/2.2/data/0-data/Region-1-WMO-Normals-9120/Guinea/CSV/NZEREKORE_61849.csv |title=World Meteorological Organization Climate Normals for 1991-2020 — Nzérékoré |publisher=National Oceanic and Atmospheric Administration |access-date=4 January 2024 |archive-date=5 January 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240105045715/https://www.nodc.noaa.gov/archive/arc0216/0253808/2.2/data/0-data/Region-1-WMO-Normals-9120/Guinea/CSV/NZEREKORE_61849.csv |url-status=live }}</ref> }} ==Sitwasyon sa paaralan== Mga pampublikong paaralang elementarya: 94 na gusali para sa 23 paaralan, 199 na silid-aralan para sa 15,916 na mag-aaral, kabilang ang 6,773 na babae. Mayroong 273 guro, kabilang ang 153 babae. Mga pribadong paaralang elementarya: 17 gusali para sa 9 na paaralan, 60 silid-aralan para sa 2,107 na mag-aaral, kabilang ang 315 na babae. Mga paaralang sekundarya: 14 na paaralan, kabilang ang 6 na pribado at 3 paaralang bokasyonal, na may 134 na silid-aralan para sa 8,884 na mag-aaral, kabilang ang 2,104 na babae. Mayroong 83 guro, kabilang ang 6 na babae. ==Ekonomiya== ===Agrikultura=== Iba-iba ang uri ng agrikultura: mga pananim na pagkain (palay, mais), mga tubers (kamoteng kahoy, kamote, gabi), mga pananim na pang-eksport (kape, kakaw, kola, langis ng palma), mga pananim sa pamilihan (letsugas, kamatis, okra, pipino, talong). ===Mga sakahan ng hayop=== Bagama't ang mga tupa, kambing, at baboy ay inaalagaan sa lungsod, ang mga baka naman ay inaangkat mula sa mga kalapit na prefecture na direktang nakalaan para sa katayin. ===Pangingisda=== May mga sistema ng pagsasaka ng isda na embryonic. ===SME=== Maraming SME (''petites et moyennes entreprises'' at maliliit at katamtamang laki ng mga negosyo) pangunahin na sa pananahi, pag-aayos ng buhok, karpinterya, pagtitina, gawaing raffia, mekaniko, pagbe-bake, pagkatay, tapiserya, atbp. Mayroon ding tatlong pamilihan: ang sentral na pamilihan, ang pamilihan ng Dorota, at ang pamilihan ng Mohomou sa Boma. Ang lingguhang araw ng pamilihan ay Miyerkules. ==Transportasyon== Ang N1 highway ang nag-uugnay sa lungsod sa Kankan sa hilaga. Ang lungsod ay pinaglilingkuran din ng [[Paliparan ng Nzérékoré]]. ==Mga lugar ng pagsamba== * [[Cathédrale du Cœur Immaculé de Marie de Nzérékoré]] ==Mga Ospital== * Hôpital régional de Nzérékoré * Poste de Santé de Nyen 2 ==Tingnan din== * [[Talaan ng mga lungsod sa Guinea]] ==Mga sanggunian== {{reflist}} [[Kategorya:Nzérékoré]] [[Kategorya:Guinea]] tirpgy8t3wiwmaudt9p466l5amqi71p 0 337545 2200593 2200435 2026-04-01T12:56:30Z TentingZones1 122212 /* Paggamit ng lupa */ 2200593 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement |name = Rozières-sur-Mouzon |settlement_type = Bayan |image_skyline = Rozières-sur-Mouzon, Mairie.jpg |image_caption = Ang bulwagan ng bayan sa Rozières-sur-Mouzon |image_shield = Blason ville fr Rozières-sur-Mouzon (Vosges).svg |pushpin_map = France |map_caption = Lokasyon ng Rozières-sur-Mouzon |subdivision_type = Bansa |subdivision_name = {{Flag|France}} |subdivision_type1 = [[Mga Rehiyon ng Pransiya|Rehiyon]] |subdivision_name1 = [[Grand Est]] |subdivision_type2 = [[Mga Departamento ng Pransiya|Departamento]] |subdivision_name2 = [[Vosges]] |subdivision_type3 = Arrondissement |subdivision_name3 = [[Arrondissement of Neufchâteau, Vosges|Neufchâteau]] |subdivision_type4 = |subdivision_name4 = |leader_title = Alkade (2020–2026) |leader_name = Serge Andelot |area_total_km2 = 4.78 |population_as_of = 2023 |population_total = 69 |population_density_km2 = auto |website = |coordinates = {{coord|48.1208|5.7067|format=dms|display=inline,title}} |population_demonym = Roziéroises, Roziérois |elevation_m = 333 |elevation_min_m = 330 |elevation_max_m = 406 }} Ang '''Rozières-sur-Mouzon''' ay isang komyun sa [[Pransiya]] na matatagpuan sa departamento ng [[Vosges]] sa rehiyon ng [[Grand Est]]. ==Heograpiya== Ang bayan ay 2.3 km mula sa [[Tollaincourt]], 6.6 km mula sa [[Damblain]] at 9.6 km mula sa [[Lamarche]]. ==Pagpaplano ng lungsod== ===Tipolohiya=== Noong Enero 1, 2024, ang Rozières-sur-Mouzon ay ikinategorya bilang isang munisipalidad sa kanayunan na may kalat-kalat na pabahay, ayon sa bagong pitong-antas na iskala ng densidad ng munisipyo na tinukoy ng INSEE noong 2022. Ito ay matatagpuan sa labas ng isang urban area. Bukod pa rito, ang munisipalidad ay bahagi ng Vittel-Contrexéville catchment area, kung saan ito ay isang peripheral municipality. ===Paggamit ng lupa=== Ang paggamit ng lupa sa munisipalidad, gaya ng ipinapakita sa European biophysical land cover database na Corine Land Cover (CLC), ay nailalarawan sa pamamagitan ng malaking dami ng lupang pang-agrikultura (61.3% noong 2018), isang proporsyon na kapareho ng noong 1990 (61.3%). Ang detalyadong pagkasira noong 2018 ay ang mga sumusunod: mga damuhan (61.3%), mga kagubatan (37.9%), at mga lugar na may mga palumpong at/o mala-damo na halaman (0.7%). [[File:88404-Rozières-sur-Mouzon-Sols.png|thumb|center|alt=Carte en couleurs présentant l'occupation des sols.|Mapa ng imprastraktura at paggamit ng lupa sa munisipalidad noong 2018 (CLC).]] ==Pangalan== Ang pangalan ng lokalidad ay pinatutunayan sa mga anyong ''Molendinum de Roseriis'' (1198); ''Rosieres'' (1242); ''Roseres'' (1253); ''Roseires'' (1271); ''Rozieres'' (1311); ''Rouzieres'' (1334); ''De Roseriis prope Marchiam'' (1402); ''Rozierez'' (1413); ''Rosierez'' (1452); ''Roisieres'' (1488); ''Rouzieres'' (1514); ''Rozier'' (1684); ''Rozierre'' (1698); ''Rozieres sur Mouzon'' (1703); ''Roseriæ supra Mosunam'' (1768).<ref>Paul Marichal, ''Dictionnaire topographique de la France : Dictionnaire topographique du département des Vosges'', Paris, Impr. nationale, 1941, p. 375.</ref> Ito ay isang toponym na tumutukoy sa isang lugar kung saan tumutubo ang mga tambo. Ayon sa toponymistang si [[Ernest Nègre]], ang pangalan ng lugar na ''Rosières'' ay maaaring hango sa pangmaramihan ng salitang Occitan na ''rousièro'' o ''rousièiro'', na tumutukoy sa isang ''rosière'', ibig sabihin, isang batang babae na kinoronahan ng mga rosas, ngunit sa pangkalahatan, isang lugar na tinamnan ng mga [[rosas]], tulad ng Lumang salitang Pranses na ''rosière''. Ang [[Mouzon]] ay isang ilog Pranses sa rehiyon ng [[Grand Est]], na dumadaloy sa mga departamento ng [[Vosges]] at [[Haute-Marne]]. ==Kasaysayan== Ang Rozières-sur-Mouzon ay kabilang sa balwarte ng Lamarche. Ang simbahan nito—na inialay sa Kapanganakan ng Birhen—ay kabilang sa diyosesis ng Toul, dekano ng Bourmont.<ref>[https://archives.vosges.fr/Portals/8/xNews/uploads/2017/5/2/Rozieres-sur-Mouzon.pdf Archives communales de Rozières-sur-Mouzon]</ref> Naganap ang paghahanap ng karbon sa komyun sa pagitan ng 1842 at 1847, at isang konsesyon ang ipinagkaloob, ngunit walang operasyon sa pagmimina ang isinagawa. <gallery mode="packed" caption="Mga labi ng hukay ng eksplorasyon noong 1845."> 2019-01 - Puits de 1845 (concession de Rozières-sur-Mouzon) - 05.jpg|L’entonnoir formé par le puits. 2019-01 - Puits de 1845 (concession de Rozières-sur-Mouzon) - 15.jpg|Le terril. </gallery> ==Ekonomiya== ===Mga negosyo at tindahan=== ====Agrikultura==== * Panggugubat at iba pang mga aktibidad sa panggugubat. * Pagtotroso. * Pagsasaka ng gatas. * Pag-aalaga ng iba pang mga hayop. ====Turismo==== * Accommodation at catering sa Doncourt-sur-Meuse, Bulgnéville, Contrexéville, Bourbonne-les-Bains. ====Mga Tindahan==== * Mga lokal na tindahan at serbisyo. * Dating pabrika ng Cambon.<ref>[https://www.image-est.fr/fiche-documentaire-usine-cambon-rozieres-sur-mouzon-1442-3379-2-0.html Ancienne usine Cambon] en 1915 environ</ref> ==Mga lugar at monumento== <gallery mode="packed"> Image:Carte postale, Rozières-sur-Mouzon, L'Église.jpg|Carte postale représentant l'église entre 1880 et 1945. Image:Église de Rozières-sur-Mouzon, Fête de Jeanne d'Arc (28 mai 1911) CP 3674 PR.jpg|Carte postale représentant l'intérieur de l'église lors de la fête de Jeanne d'Arc le 28 mai 1911. Image:Carte postale, Rozières-sur-Mouzon, Intérieur de L'Église.jpg|Carte postale représentant l'intérieur de l'église entre 1880 et 1945. Image:Rozières-sur-Mouzon, Chapelle Notre-Dame-de-Varouse.jpg|Vue de la [[chapelle Notre-Dame de Varouse|chapelle Notre-Dame de Valrose]]. </gallery> Ang bayan ay may dalawang simbahang Katoliko: * Ang Simbahan ng Notre-Dame, sa gitna ng nayon, na ang pinagmulan ay mula pa noong ika-12 siglo, ay nakalista sa karagdagang imbentaryo ng mga makasaysayang monumento noong 1926; ang kanlurang portal noong ika-15 siglo ay inuri noong 1994. Bagama't malaki ang pagbabago sa kalaunan, ang maliit na simbahang parokya ay mahalagang nagmula pa noong panahon ng Romanesque. Ito ay isang magandang gusaling gawa sa sandstone, maingat na itinayo. Orihinal na Romanesque, binubuo ito ng isang nabe na walang mga pasilyo sa gilid, isang chancel bay sa ilalim ng bell tower, at isang apse. Noong ika-14 na siglo, ang simbahan ay malawakang binago: idinagdag ang mga ribbed vault sa nabe, apat na Gothic window ang inilagay sa bawat dingding sa gilid ng nabe, ang apse ay itinayo sa istilong Rayonnant Gothic, at isang maliit na bilog na tore ang idinagdag malapit sa harapan upang magbigay ng daanan sa itaas ng nabe. Noong ika-14 o ika-15 siglo, ang mga tukod na may malalaking nakausling bahagi ay idinagdag sa mga dingding sa gilid, lalo na sa mga sulok ng harapan, na lumilikha ng medyo hindi magandang tingnan mula sa labas. Ang chancel bay sa ilalim ng bell tower, na bahagyang mas makitid kaysa sa nave, ay may barrel vault. Ang bell tower ay sinusuportahan ng matibay na kalahating bilog na mga arko. Ito ay halos parisukat at bahagyang tumataas sa itaas ng tagaytay ng bubong. Ito ay natatakpan ng gabled roof. Ang panlabas na tympanum ng pintuan ay nagpapakita ng isang krus na napapalibutan ng mga kakaibang geometric pattern. Ang pagtatayo ng simbahang ito ay pinaniniwalaang mula pa noong ikalawang kalahati ng ika-12 siglo. Ang detalyadong paglalarawan at mga larawan ay matatagpuan sa aklat na ''Églises romanes des Vosges''. * Ang kapilya ng Notre-Dame de Varouse, na matatagpuan bahagyang hilaga ng nayon, ay naglalaman ng dalawang nakalistang makasaysayang monumento: ::Isang tansong kampana na hinulma noong 1660, na nakalista bilang isang makasaysayang monumento noong 1922. ::Isang estatwang kahoy ng Birhen at Bata noong ika-18 siglo, 120 cm ang taas, na nakalista bilang isang makasaysayang monumento noong 1965. ::Ang bukal sa kapilya ng Valrose. * Ang pamanang arkitektura sa kanayunan ay nakalista ng rehiyonal na departamento ng Pangkalahatang Imbentaryo ng Pamanang Kultura. * Alaala ng digmaan. ==Eskudo de armas== [[File:Blason ville fr Rozières-sur-Mouzon (Vosges).svg|thumb|Rozières-sur-Mouzon]] '''Tiercé en pairle renversé: au 1er de gueules à la rose des jardins d'argent, tigée et feuillé de sinople, au 2e d'or au sapin de sinople fûté de tenné, au 3e d'argent à trois fasces ondées d'azur et à quatre roseaux fleuris au naturel, tigés de sinople, ordonnés en éventail, ceux des flancs feuillés du même.'''<ref>[https://armorialdefrance.fr/page_blason.php?ville=21138 Eskudo de armas ng Rozières-sur-Mouzon (sa wikang Pranses)]</ref> ''Magkahanay-kahanay sa baligtad na pares: unang kulay ay isang pilak na rosas sa hardin, may tangkay at dahon na bertikal, pangalawa ay isang berdeng puno ng fir na may tangkay na tenné, pangatlo ay matingkad na tatlong kulot na asul na dahon at apat na namumulaklak na tambo mismo, may tangkay na bertikal, nakaayos na parang pamaypay, ang mga nasa tagiliran ay kapirasong dahon.'' ==Tingnan din== ==Mga sanggunian== {{reflist}} [[Kategorya:Rozières-sur-Mouzon]] [[Kategorya:Mga pamayanan sa Pransiya]] 30rg358261vn3iu7ju22ntkbvl9c6fe 0 337549 2200591 2200452 2026-04-01T12:42:21Z TentingZones1 122212 2200591 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement |name = Sainte-Colombe-sur-l'Hers |native_name = Santa Colomba d'Ers |settlement_type = Bayan |image_skyline = Town Hall Sainte Colombe sur l'Hers.jpg |image_caption = Bulwagan ng bayan sa Sainte-Colombe-sur-l'Hers |image_shield = Blason ville fr Sainte-Colombe-sur-l'Hers (Aude).svg |pushpin_map = France |map_caption = Lokasyon sa Pransiya |subdivision_type = Bansa |subdivision_name = {{Flag|France}} |subdivision_type1 = [[Mga Rehiyon ng Pransiya|Rehiyon]] |subdivision_name1 = [[Occitanie]] |subdivision_type2 = [[Mga Departamento ng Pransiya|Departamento]] |subdivision_name2 = [[Aude]] |subdivision_type3 = Arrondissement |subdivision_name3 = [[Arrondissement of Limoux|Limu]] |subdivision_type4 = |subdivision_name4 = |leader_title = Alkade (2020–2026) |leader_name = Thierry Couteau |area_total_km2 = 10.61 |population_as_of = 2023 |population_total = 441 |population_density_km2 = auto |website = https://www.saintecolombesurlhers.e-monsite.com/ |coordinates = {{coord|42.9533|1.9669|format=dms|display=inline,title}} |elevation_min_m = 389 |elevation_max_m = 764 |elevation_m = 400 }} Ang '''Sainte-Colombe-sur-l'Hers''' ay isang komyun sa [[Pransiya]], na matatagpuan sa timog-kanluran ng departamento ng [[Aude]] sa rehiyon ng [[Occitanie]]. Ang mga naninirahan dito ay tinatawag na Sainte-Colombiens. Sa kasaysayan at kultura, ang komyun ay bahagi ng [[Razès]], isang malawak na rehiyon sa kasaysayan na ngayon ay sumasaklaw lamang sa mga burol ng Malepère at sa ibabang bahagi ng Razès sa gitna at timog, na napapaligiran ng [[Pays de Sault]]. Dahil nalantad sa isang binagong klima ng karagatan, ito ay pinaaagusan ng ilog [[Hers-Vif]] at ilang iba pang maliliit na batis. Ipinagmamalaki ng komyun ang isang kahanga-hangang likas na pamana: isang lugar na [[Natura 2000]] ("Garonne, Ariège, Hers, Salat, Pique at Neste") at anim na likas na lugar na may interes sa ekolohiya, fauna, at bulaklak. Ang Sainte-Colombe-sur-l'Hers ay isang komyun sa kanayunan na may populasyon na 441 noong 2023, na umabot sa pinakamataas na bilang na 1,467 na naninirahan noong 1836. Ang mga naninirahan dito ay tinatawag na Sainte-Colombiens (lalaki) o Sainte-Colombiennes (babae). ==Heograpiya== Matatagpuan sa gitnang lambak ng [[Hers-Vif]], napakalapit sa [[Lawa ng Montbel]], ang komyun ay nasa hangganan ng departamento ng [[Ariège]]. Ito ay nasa silangang dulo ng mga tupi ng apog ng [[Plantaurel massif]]. Ang mga kalapit na komunidad ay [[Lesparrou]], [[Montbel]], [[Le Peyrat]] at [[Rivel]]. ==Kasaysayan== Mula Agosto 25, 1903, ang bayan ay nagkaroon ng [[Ligne de Moulin-Neuf à Lavelanet|istasyon ng tren sa linya ng Moulin-Neuf patungong Lavelanet]]. Ang serbisyo ng pasahero ay isinara noong Abril 18, 1939. Ang serbisyo ng pasahero ay pansamantalang muling binuksan mula Mayo 5, 1941, hanggang Mayo 6, 1946; ang kakulangan ng transportasyon sa kalsada ay humantong sa pagdaragdag ng isang karwahe sa natitirang tren ng kargamento. Ang serbisyo ng kargamento ay isinara noong Disyembre 16, 1973, kasabay ng linya, na mula noon ay ginawang isang greenway. ==Mga lugar at monumento== * Simbahan ng Saint Colombe sa Sainte-Colombe-sur-l'Hers. * Wallace Fountain. * Kapilya ng Sainte-Colombe-sur-l'Hers. ==Eskudo de armas== [[File:Blason ville fr Sainte-Colombe-sur-l'Hers (Aude).svg|thumb|Sainte-Colombe-Sur-l'Hers]] '''Tiercé en pairle renversé: au 1er de sinople au chêne coupé d'or, au 2e de gueules à la croix cléchée, vidée et pommetée de douze pièces d'or, au 3e d'azur à la colombe en vol d'argent accompagnée en pointe d'une burelle ondée du même.'''<ref>[https://armorialdefrance.fr/page_blason.php?ville=21139 Eskudo de armas ng Sainte-Colombe-sur-l'Hers]</ref> ''Naka-tier sa baligtad na pares: una ay naka-vert isang pinutol na oak o, pangalawa ay may krus na clechée, may butas at pommée na may labindalawang piraso o, pangatlo ay asul na isang kalapating lumilipad na may kasamang kulot na bar na katulad nito sa base.'' ==Tingnan din== ==Mga sanggunian== {{reflist}} [[Kategorya:Mga pamayanan sa Pransiya]] gf07enajycgsxe511cwn59vo9ro6mui 0 337552 2200590 2200492 2026-04-01T12:41:39Z TentingZones1 122212 2200590 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement |name = Payrignac |native_name = Pairinhac |settlement_type = Bayan |image_skyline = Payrignac - Village.jpg |image_caption = Mga bahay sa nayon |image_shield = Blason de la ville de Payrignac (Lot).svg |pushpin_map = France |map_caption = Lokasyon ng Payrignac sa Pransiya |subdivision_type = Bansa |subdivision_name = {{Flag|France}} |subdivision_type1 = [[Mga Rehiyon ng Pransiya|Rehiyon]] |subdivision_name1 = [[Occitanie]] |subdivision_type2 = [[Mga Departamento ng Pransiya|Departamento]] |subdivision_name2 = [[Lot]] |subdivision_type3 = Arrondissement |subdivision_name3 = [[Arrondissement of Gourdon|Gourdon]] |subdivision_type4 = |subdivision_name4 = |leader_title = Alkade (2020–2026) |leader_name = Jérôme Maleville |area_total_km2 = 21.64 |population_as_of = 2023 |population_total = 651 |population_density_km2 = auto |website = https://www.payrignac.fr |coordinates = {{coord|44.7567|1.3511|format=dms|display=inline,title}} |elevation_min_m = 95 |elevation_max_m = 232 }} Ang '''Payrignac''' (''Pairinhac'') ay isang komyun ng [[Pransya]], na matatagpuan sa hilagang-kanluran ng departamento ng [[Lot]] sa rehiyon ng [[Occitanie]]. Ito rin ay nasa [[Bouriane]], isang natural na mabuhangin at maburol na rehiyon na natatakpan ng [[kagubatan]], na ang pangunahing uri ay mga puno ng [[kastanyas]]. Dahil nalantad sa isang nabagong [[klima ng karagatan]], ito ay pinadadalhan ng Melve, Marcillande, at ilang iba pang maliliit na batis. Matatagpuan sa loob ng [[basin ng Ilog Dordogne]], ipinagmamalaki ng bayan ang isang kahanga-hangang likas na pamana, kabilang ang isang protektadong natural na lugar na may interes sa ekolohiya, fauna, at bulaklak. Ang Payrignac ay isang bayan sa kanayunan na may populasyon na 651 noong 2023, na umabot sa pinakamataas na bilang ng mga naninirahan na 1,204 noong 1806. Ito ay bahagi ng urban area ng Gourdon at nasa loob ng [[catchment area ng Gourdon]]. Ang mga naninirahan dito ay tinatawag na Payrignacois (panlalaki) o Payrignacoises (pambabae). ==Heograpiya== Ang Payrignac ay nasa hangganan ng anim na iba pang munisipalidad, kabilang ang isa sa departamento ng [[Dordogne]]. ==Pangalan== Ang bayan ay pinangalanang '''Pairinhac''' sa [[Wikang Oksitano|Occitan]]. ==Kasaysayan== Noong Hunyo 8, 1944, ang komyun ay dumanas ng panunupil mula sa ika-1 batalyon ng [[ika-4 na SS regiment na "Der Führer"]] ng [[ika-2 armored division na "Das Reich"]], patungo sa [[Normandiya]], at dalawang tao ang napatay sa Payrignac. ==Palakasan at paglilibang== Sa larangan ng palakasan, ipinagmamalaki ng bayan ang isang tennis club, isang football club, at isang asosasyon ng himnastiko. Mayroon ding lokal na asosasyon ng pangangaso at isang komite sa pagdiriwang ang bayan. Ang taunang pagdiriwang ng nayon ay inorganisa tuwing Linggo kasunod ng Agosto 15 ng komite sa pagdiriwang ng nayon. Nauuna ang mga pagtatanghal ng musika sa taunang kaganapang ito. ==Mga lugar at monumento== [[File:Payrignac - Église Saint-Agapit - 9.jpg|thumb|L'église Saint-Agapit.]] * Simbahan ng Saint-Agapit. Ang simbahan ay inialay kay Saint Agapit. Ang gusali ay nakalista sa database ng Mérimée at sa Pangkalahatang Imbentaryo ng rehiyon ng Occitanie. Ilang bagay ang nakalista sa database ng Palissy. * Kapilya ng Nadaillac. * Mga Kuweba ng Cougnac * Roc de Combe ==Eskudo de armas== [[File:Blason de la ville de Payrignac (Lot).svg|thumb|Payrignac]] O, isang kambing ang huminto at bumaling sa malas na sable; mga gule na may mantel na may anim na tungkod o. ==Tingnan din== ==Mga sanggunian== {{reflist}} [[Kategorya:Mga pamayanan sa Pransiya]] [[Kategorya:Mga komuna sa Lot]] nf3vyvf377kijiwqnw35pbr848npu0e 0 337559 2200701 2200530 2026-04-02T07:30:36Z Changfackyer 150341 /* Mga concert tour */ 2200701 wikitext text/x-wiki {{Infobox Chinese-language singer and actor <!------See WikiProject Chinese-language entertainment-------> | name = S.H.E | image = S.H.E 2013.jpg | caption = | tradchinesename = | simpchinesename = | pinyinchinesename = | jyutpingchinesename = | birth_name = | origin = [[Taiwan]] | birth_date = {{Birth date and age|2001|9|11|df=yes}} | birth_place = [[Taiwan]] | othername = | occupation = [[Singer|Mangaawit]], [[actress|artista]], [[Presenter|host]] | genre = [[Mandopop]] | instrument = | voicetype = | label = [[HIM International Music]] (2000-2018) | yearsactive = 2001-2018 | currentmembers = Selina Ren, Hebe Tian, [[Ella Chen]] | pastmembers = | associatedact = | website = [http://www.him.com.tw/artistscon2.php?tid=9 S.H.E HIM Official Site] | goldenmelodyawards = {{unbulleted list'''[[Best Ensemble Combination Award]]''' sa '''[[14th Annual Golden Melody Award]]'''}} | awards = | }} Ang '''S.H.E''' ay isang grupong pop ng kababaihan mula sa Taiwan na binuo noong 2001. Sila ay lubos na tanyag sa [[Taiwan]], [[China]], [[Singapore]], [[Malaysia]], [[Hong Kong]], [[Indonesia]], [[Pilipinas]], [[Japan]], at iba pang bahagi ng Asya, pati na rin sa mga komunidad ng mga Tsino sa buong mundo. Ang trio ay binubuo nina Selina (Ren Jiaxuan), Hebe (Tian Fuzhen), at [[Ella Chen|Ella]] (Chen Jiahua). Mula nang ilabas ang kanilang unang album na "Girls' Dorm" noong 2001, ang S.H.E ay nakapagtala na ng 13 album at paulit-ulit na bumasag ng mga rekord sa benta ng tiket sa kanilang dalawang world tour. Bilang isang Mandopop girl group na nagkamit ng malaking tagumpay sa komersiyo noong dekada 2000, nanatili silang aktibo sa mundo ng musika sa loob ng mahigit sampung taon. ==Diskograpiya== {| class="wikitable" ! Klase ! Pangalan ng Album ! Petsa ! Mga Sanggunian |- | rowspan="11" |Studio Album | ''Girls' Dorm'' | Setyembre 11, 2001 | <ref>{{zh icon}}[https://web.archive.org/web/20240922031728/https://k.sina.cn/article_5708958487_15447cb17001001kti.html SHE，还好有你在]. [[SINA]]. Hunyo 26, 2016</ref> |- | ''Youth Society'' | Enero 29, 2002 | <ref name="Genesis">{{zh icon}}[https://web.archive.org/web/20071224181244/http://big5.cctv.com/music/special/C14464/20050801/101617.shtml Genesis]. [[CCTV]]. Agosto 1, 2005</ref> |- | ''Genesis'' | Agosto 5, 2002 | <ref name="Genesis"/> |- | ''Super Star'' | Agosto 22, 2003 | <ref name="SHE销量最高的6张专辑，这样的女子天团，乐坛可能找不到第二个">{{zh icon}}[https://k.sina.cn/article_6879132403_19a073af300100e3rs.html SHE销量最高的6张专辑，这样的女子天团，乐坛可能找不到第二个]. Enero 24, 2019</ref> |- | ''Magical Journey'' | Pebrero 6, 2004 | <ref name="SHE销量最高的6张专辑，这样的女子天团，乐坛可能找不到第二个"/> |- | ''Encore'' | Nobyembre 12, 2004 | <ref name="SHE销量最高的6张专辑，这样的女子天团，乐坛可能找不到第二个"/> |- | ''Once Upon a Time'' | Nobyembre 25, 2005 | <ref name="SHE销量最高的6张专辑，这样的女子天团，乐坛可能找不到第二个"/> |- | ''Play'' | Mayo 11, 2007 | <ref>{{zh icon}}[https://web.archive.org/web/20080514074539/http://ent.enorth.com.cn/system/2007/06/05/001699320.shtml Ella对射手男有暧昧感觉 被Hebe取笑“猴急”]. Hunyo 5, 2007</ref> |- | ''FM S.H.E'' | Setyembre 23, 2008 | |- | ''Shero'' | Marso 26, 2010 | <ref>{{zh icon}}[https://web.archive.org/web/20101212121343/http://tw.nextmedia.com/applenews/article/art_id/33025619/IssueID/20101210 年度唱片銷量 小豬15.5萬張 首度踹下雙J 登基唱銷王]. Apple Daily. Disyembre 10, 2010</ref> |- | ''Blossomy'' | Nobyembre 16, 2012 | |- | rowspan="2" |Greatest Hits Album | ''Together'' | Enero 23, 2003 | <ref name="SHE销量最高的6张专辑，这样的女子天团，乐坛可能找不到第二个"/> |- | ''Forever'' | Hulyo 21, 2006 | |- | rowspan="1" |Extended plays | ''Irreplaceable'' | Agosto 26, 2016 | |- |} ==Mga concert tour== {| class="wikitable sortable plainrowheaders" style="text-align:center;" width="100%" ! scope="col" |Pamagat ! scope="col" |Petsa ! scope="col" |Kontinente ! scope="col" |Palabas ! scope="col" |Gross ! scope="col" |Bilang ng dadalo ! scope="col" class="unsortable" |{{Abbr|Ref.|Reference}} |- ! scope="row" |''Fantasy Land World Tour'' |Setyembre 4, 2004 – Enero 7, 2006 | Asya<br/>Hilagang Amerika |9 | rowspan="1" {{N/A}} | 240,000 |<ref name="强力吸金2亿票房 20万人缔造S.H.E演唱会神话">{{Cite web |date=2006-11-03 |title=强力吸金2亿票房 20万人缔造S.H.E演唱会神话 |url=https://ent.sina.com.cn/y/2006-11-03/16511312792.html |access-date=2025-05-25 |website=ent.sina.com.cn |language=zh}}</ref> |- ! scope="row" |''Perfect 3 World Tour'' |Hulyo 8, 2006 – Hunyo 20, 2009 | Asya | 12 | Higit sa NT$200 milyon | Higit sa 200,000 tao |<ref name="强力吸金2亿票房 20万人缔造S.H.E演唱会神话"/> |- ! scope="row" |''S.H.E is the One World Tour'' |Oktubre 16, 2009 – Setyembre 17, 2010 | Asya<br/>Oceania | 12 | rowspan="1" {{N/A}} | rowspan="2" {{N/A}} |- ! scope="row" |''2gether 4ever World Tour'' |Hunyo 22, 2013 – Agosto 23, 2014 | Asya |22 |[[New Taiwan dollar|NT$]]660 million |<ref>{{Cite web |date=2014-08-11 |title=S.H.E攻蛋Selina忙作媒 Hebe黃腔逗尤秋興 |url=https://ent.ltn.com.tw/news/paper/803459 |access-date=2025-05-25 |website=Liberty Times Net |language=zh}}</ref> |- |} ==Mga sanggunian== {{Reflist}} {{stub|mang-aawit|Taiwan}} {{Authority control}} [[Kategorya:Mga banda]] [[Kategorya:Mga musiko mula sa Taiwan]] 6odsictixdgqupz7kltrmfm51q8cgte 0 337560 2200681 2200531 2026-04-02T05:55:25Z Jojit fb 38 2200681 wikitext text/x-wiki Si '''Maria Isabelita Reigo de Dios''' ay isang relihiyosong madre, leksikograpo, may-akda, [[akademiko]], [[mananaliksik]], at [[Lingguwistika|lingguwista]] mula sa [[Pilipinas]]. Kasapi siya sa relihiyosong kapatiran na ''Congregation of the Religious of the Virgin Mary'' (RVM) o Kongregasyon ng mga Relihiyoso ng [[Birheng Maria]]. Bilang kasapi ng kongregasyon, ang kanyang titulo ay Madre (o ''Sister'' sa Ingles). Kilala si Reigo de Dios sa kanya malaking ambag sa pagpapayabong ng [[leksikograpiya]] ng [[wikang Chavacano]], isang wikang Kriyolang [[Wikang Kastila|Kastila]] na karamihan sinasalita sa Pilipinas (partikular sa [[Kabite]] at [[Mindanao]]), at may halos isang milyong mananalita. == Karera == === Bilang lingguwista, leksikograpo at mananaliksik === Ayon sa mga arkibo noong mga taon sa pagitan ng 1972 at 1978 sa [[Unibersidad ng Hawaii, Manoa|Unibersidad ng Hawai'i sa Mānoa]], naging katuwang at tagapayo si Maria Isabelita O. Riego de Dios ng lingguwistang si John E. Reinecke sa pamamagitan ng pakikipag-ugnayan sa mga [[liham]]. Sa kanyang pag-aaral noong 1978 na pinamagatang ''A pilot study on the dialects of Philippine Creole Spanish'', nagbigay ang may-akdang si Riego de Dios ng isang pundasyonal na pagsusuri sa iba't ibang [[Diyalekto|diyalektong]] kriyola na batay sa Kastila sa Pilipinas, na kolektibong kilala bilang Chabacano. Hinati ng pag-aaral ang mga diyalektong ito sa dalawang malinaw na pangkat ayon sa lokasyon: ang mga uri sa paligid ng [[Look ng Maynila]] (Ternateño, Caviteño, at Ermiteño), na may malakas na impluwensyang estruktural mula sa [[Wikang Tagalog|Tagalog]], at ang mga uri sa Timog Pilipinas o [[Mindanao]] (Zamboangueño, Cotabateño, at Davaoeño). Sa pamamagitan ng pagsusuri sa mga pagkakatulad sa wika, pinag-ugatang kasaysayan, at huwaran ng migrasyon ng mga nagsasalita nito, tulad ng epekto ng paglipat ng mga Zamboangueño sa diyalekto ng Cotabato, matagumpay na nailatag ni Riego de Dios ang ugnayang sosyo-historikal at distribusyon ng mga natatanging wikang kriyolang ito. Ang kanyang [[talahuluganan]] na pinamagatang ''A composite dictionary of Philippine Creole Spanish (PCS)'' ay naglalaman ng mga 6,500 salita na may natatanging atensyon sa diyalektong Cotabato ng wikang Chavacano. Bagaman, nilalagay nito ang konteksto sa mga baryanteng Ternate, Cavite at Zamboanga. Nailimbag ang talahuluganan noong 1989 at nailathala ng Linguistic Society of the Philippines (literal na Linggguwistikong Lipunan ng Pilipinas). === Bilang relihiyoso === Bukod sa kanyang akademikong gawa, gumanap si Madre Isabelita ng isang opisyal na papel sa kasaysayan ng kanilang kongregasyon nang siya ay manumpa bilang kinatawan ng ''Archdiocesan Tribunal'' o Tribunal ng Arkidiyosesis noong Oktubre 1986 sa ilalim ni [[Jaime Cardinal Sin]]. Bilang isa sa mga opisyal na tagasuri, naatasan siyang magtipon at magpatunay ng mga dokumento at testimonya tungkol sa buhay at kabanalan ni Benerable [[Ignacia del Espiritu Santo]], ang nagtatag ng RVM. Naglayon ang Tribunal ng Arkidiyosesis na isulong ang [[beatipikasyon]] ni Madre Ignacia. Noong [[dekada 1990]], nagpatuloy si Reigo de Dios sa paghingi ng tulong para isulong pa rin ang beatipikasyon. k53o6nf3m6s3zzvclr36o9gm54f0p0r 2200682 2200681 2026-04-02T05:56:15Z Jojit fb 38 added [[Category:Mga madre]] using [[WP:HC|HotCat]] 2200682 wikitext text/x-wiki Si '''Maria Isabelita Reigo de Dios''' ay isang relihiyosong madre, leksikograpo, may-akda, [[akademiko]], [[mananaliksik]], at [[Lingguwistika|lingguwista]] mula sa [[Pilipinas]]. Kasapi siya sa relihiyosong kapatiran na ''Congregation of the Religious of the Virgin Mary'' (RVM) o Kongregasyon ng mga Relihiyoso ng [[Birheng Maria]]. Bilang kasapi ng kongregasyon, ang kanyang titulo ay Madre (o ''Sister'' sa Ingles). Kilala si Reigo de Dios sa kanya malaking ambag sa pagpapayabong ng [[leksikograpiya]] ng [[wikang Chavacano]], isang wikang Kriyolang [[Wikang Kastila|Kastila]] na karamihan sinasalita sa Pilipinas (partikular sa [[Kabite]] at [[Mindanao]]), at may halos isang milyong mananalita. == Karera == === Bilang lingguwista, leksikograpo at mananaliksik === Ayon sa mga arkibo noong mga taon sa pagitan ng 1972 at 1978 sa [[Unibersidad ng Hawaii, Manoa|Unibersidad ng Hawai'i sa Mānoa]], naging katuwang at tagapayo si Maria Isabelita O. Riego de Dios ng lingguwistang si John E. Reinecke sa pamamagitan ng pakikipag-ugnayan sa mga [[liham]]. Sa kanyang pag-aaral noong 1978 na pinamagatang ''A pilot study on the dialects of Philippine Creole Spanish'', nagbigay ang may-akdang si Riego de Dios ng isang pundasyonal na pagsusuri sa iba't ibang [[Diyalekto|diyalektong]] kriyola na batay sa Kastila sa Pilipinas, na kolektibong kilala bilang Chabacano. Hinati ng pag-aaral ang mga diyalektong ito sa dalawang malinaw na pangkat ayon sa lokasyon: ang mga uri sa paligid ng [[Look ng Maynila]] (Ternateño, Caviteño, at Ermiteño), na may malakas na impluwensyang estruktural mula sa [[Wikang Tagalog|Tagalog]], at ang mga uri sa Timog Pilipinas o [[Mindanao]] (Zamboangueño, Cotabateño, at Davaoeño). Sa pamamagitan ng pagsusuri sa mga pagkakatulad sa wika, pinag-ugatang kasaysayan, at huwaran ng migrasyon ng mga nagsasalita nito, tulad ng epekto ng paglipat ng mga Zamboangueño sa diyalekto ng Cotabato, matagumpay na nailatag ni Riego de Dios ang ugnayang sosyo-historikal at distribusyon ng mga natatanging wikang kriyolang ito. Ang kanyang [[talahuluganan]] na pinamagatang ''A composite dictionary of Philippine Creole Spanish (PCS)'' ay naglalaman ng mga 6,500 salita na may natatanging atensyon sa diyalektong Cotabato ng wikang Chavacano. Bagaman, nilalagay nito ang konteksto sa mga baryanteng Ternate, Cavite at Zamboanga. Nailimbag ang talahuluganan noong 1989 at nailathala ng Linguistic Society of the Philippines (literal na Linggguwistikong Lipunan ng Pilipinas). === Bilang relihiyoso === Bukod sa kanyang akademikong gawa, gumanap si Madre Isabelita ng isang opisyal na papel sa kasaysayan ng kanilang kongregasyon nang siya ay manumpa bilang kinatawan ng ''Archdiocesan Tribunal'' o Tribunal ng Arkidiyosesis noong Oktubre 1986 sa ilalim ni [[Jaime Cardinal Sin]]. Bilang isa sa mga opisyal na tagasuri, naatasan siyang magtipon at magpatunay ng mga dokumento at testimonya tungkol sa buhay at kabanalan ni Benerable [[Ignacia del Espiritu Santo]], ang nagtatag ng RVM. Naglayon ang Tribunal ng Arkidiyosesis na isulong ang [[beatipikasyon]] ni Madre Ignacia. Noong [[dekada 1990]], nagpatuloy si Reigo de Dios sa paghingi ng tulong para isulong pa rin ang beatipikasyon. [[Kategorya:Mga madre]] odgssbu03cv013haxasa6eoigo09tj0 2200683 2200682 2026-04-02T05:56:40Z Jojit fb 38 added [[Category:Mga Pilipino]] using [[WP:HC|HotCat]] 2200683 wikitext text/x-wiki Si '''Maria Isabelita Reigo de Dios''' ay isang relihiyosong madre, leksikograpo, may-akda, [[akademiko]], [[mananaliksik]], at [[Lingguwistika|lingguwista]] mula sa [[Pilipinas]]. Kasapi siya sa relihiyosong kapatiran na ''Congregation of the Religious of the Virgin Mary'' (RVM) o Kongregasyon ng mga Relihiyoso ng [[Birheng Maria]]. Bilang kasapi ng kongregasyon, ang kanyang titulo ay Madre (o ''Sister'' sa Ingles). Kilala si Reigo de Dios sa kanya malaking ambag sa pagpapayabong ng [[leksikograpiya]] ng [[wikang Chavacano]], isang wikang Kriyolang [[Wikang Kastila|Kastila]] na karamihan sinasalita sa Pilipinas (partikular sa [[Kabite]] at [[Mindanao]]), at may halos isang milyong mananalita. == Karera == === Bilang lingguwista, leksikograpo at mananaliksik === Ayon sa mga arkibo noong mga taon sa pagitan ng 1972 at 1978 sa [[Unibersidad ng Hawaii, Manoa|Unibersidad ng Hawai'i sa Mānoa]], naging katuwang at tagapayo si Maria Isabelita O. Riego de Dios ng lingguwistang si John E. Reinecke sa pamamagitan ng pakikipag-ugnayan sa mga [[liham]]. Sa kanyang pag-aaral noong 1978 na pinamagatang ''A pilot study on the dialects of Philippine Creole Spanish'', nagbigay ang may-akdang si Riego de Dios ng isang pundasyonal na pagsusuri sa iba't ibang [[Diyalekto|diyalektong]] kriyola na batay sa Kastila sa Pilipinas, na kolektibong kilala bilang Chabacano. Hinati ng pag-aaral ang mga diyalektong ito sa dalawang malinaw na pangkat ayon sa lokasyon: ang mga uri sa paligid ng [[Look ng Maynila]] (Ternateño, Caviteño, at Ermiteño), na may malakas na impluwensyang estruktural mula sa [[Wikang Tagalog|Tagalog]], at ang mga uri sa Timog Pilipinas o [[Mindanao]] (Zamboangueño, Cotabateño, at Davaoeño). Sa pamamagitan ng pagsusuri sa mga pagkakatulad sa wika, pinag-ugatang kasaysayan, at huwaran ng migrasyon ng mga nagsasalita nito, tulad ng epekto ng paglipat ng mga Zamboangueño sa diyalekto ng Cotabato, matagumpay na nailatag ni Riego de Dios ang ugnayang sosyo-historikal at distribusyon ng mga natatanging wikang kriyolang ito. Ang kanyang [[talahuluganan]] na pinamagatang ''A composite dictionary of Philippine Creole Spanish (PCS)'' ay naglalaman ng mga 6,500 salita na may natatanging atensyon sa diyalektong Cotabato ng wikang Chavacano. Bagaman, nilalagay nito ang konteksto sa mga baryanteng Ternate, Cavite at Zamboanga. Nailimbag ang talahuluganan noong 1989 at nailathala ng Linguistic Society of the Philippines (literal na Linggguwistikong Lipunan ng Pilipinas). === Bilang relihiyoso === Bukod sa kanyang akademikong gawa, gumanap si Madre Isabelita ng isang opisyal na papel sa kasaysayan ng kanilang kongregasyon nang siya ay manumpa bilang kinatawan ng ''Archdiocesan Tribunal'' o Tribunal ng Arkidiyosesis noong Oktubre 1986 sa ilalim ni [[Jaime Cardinal Sin]]. Bilang isa sa mga opisyal na tagasuri, naatasan siyang magtipon at magpatunay ng mga dokumento at testimonya tungkol sa buhay at kabanalan ni Benerable [[Ignacia del Espiritu Santo]], ang nagtatag ng RVM. Naglayon ang Tribunal ng Arkidiyosesis na isulong ang [[beatipikasyon]] ni Madre Ignacia. Noong [[dekada 1990]], nagpatuloy si Reigo de Dios sa paghingi ng tulong para isulong pa rin ang beatipikasyon. [[Kategorya:Mga madre]] [[Kategorya:Mga Pilipino]] 6g77m57gwdryan3xnu19po0ty0k09lf 2200684 2200683 2026-04-02T05:56:59Z Jojit fb 38 2200684 wikitext text/x-wiki Si '''Maria Isabelita Reigo de Dios''' ay isang relihiyosong madre, leksikograpo, may-akda, [[akademiko]], [[mananaliksik]], at [[Lingguwistika|lingguwista]] mula sa [[Pilipinas]]. Kasapi siya sa relihiyosong kapatiran na ''Congregation of the Religious of the Virgin Mary'' (RVM) o Kongregasyon ng mga Relihiyoso ng [[Birheng Maria]]. Bilang kasapi ng kongregasyon, ang kanyang titulo ay Madre (o ''Sister'' sa Ingles). Kilala si Reigo de Dios sa kanya malaking ambag sa pagpapayabong ng [[leksikograpiya]] ng [[wikang Chavacano]], isang wikang Kriyolang [[Wikang Kastila|Kastila]] na karamihan sinasalita sa Pilipinas (partikular sa [[Kabite]] at [[Mindanao]]), at may halos isang milyong mananalita. == Karera == === Bilang lingguwista, leksikograpo at mananaliksik === Ayon sa mga arkibo noong mga taon sa pagitan ng 1972 at 1978 sa [[Unibersidad ng Hawaii, Manoa|Unibersidad ng Hawai'i sa Mānoa]], naging katuwang at tagapayo si Maria Isabelita O. Riego de Dios ng lingguwistang si John E. Reinecke sa pamamagitan ng pakikipag-ugnayan sa mga [[liham]]. Sa kanyang pag-aaral noong 1978 na pinamagatang ''A pilot study on the dialects of Philippine Creole Spanish'', nagbigay ang may-akdang si Riego de Dios ng isang pundasyonal na pagsusuri sa iba't ibang [[Diyalekto|diyalektong]] kriyola na batay sa Kastila sa Pilipinas, na kolektibong kilala bilang Chabacano. Hinati ng pag-aaral ang mga diyalektong ito sa dalawang malinaw na pangkat ayon sa lokasyon: ang mga uri sa paligid ng [[Look ng Maynila]] (Ternateño, Caviteño, at Ermiteño), na may malakas na impluwensyang estruktural mula sa [[Wikang Tagalog|Tagalog]], at ang mga uri sa Timog Pilipinas o [[Mindanao]] (Zamboangueño, Cotabateño, at Davaoeño). Sa pamamagitan ng pagsusuri sa mga pagkakatulad sa wika, pinag-ugatang kasaysayan, at huwaran ng migrasyon ng mga nagsasalita nito, tulad ng epekto ng paglipat ng mga Zamboangueño sa diyalekto ng Cotabato, matagumpay na nailatag ni Riego de Dios ang ugnayang sosyo-historikal at distribusyon ng mga natatanging wikang kriyolang ito. Ang kanyang [[talahuluganan]] na pinamagatang ''A composite dictionary of Philippine Creole Spanish (PCS)'' ay naglalaman ng mga 6,500 salita na may natatanging atensyon sa diyalektong Cotabato ng wikang Chavacano. Bagaman, nilalagay nito ang konteksto sa mga baryanteng Ternate, Cavite at Zamboanga. Nailimbag ang talahuluganan noong 1989 at nailathala ng Linguistic Society of the Philippines (literal na Linggguwistikong Lipunan ng Pilipinas). === Bilang relihiyoso === Bukod sa kanyang akademikong gawa, gumanap si Madre Isabelita ng isang opisyal na papel sa kasaysayan ng kanilang kongregasyon nang siya ay manumpa bilang kinatawan ng ''Archdiocesan Tribunal'' o Tribunal ng Arkidiyosesis noong Oktubre 1986 sa ilalim ni [[Jaime Cardinal Sin]]. Bilang isa sa mga opisyal na tagasuri, naatasan siyang magtipon at magpatunay ng mga dokumento at testimonya tungkol sa buhay at kabanalan ni Benerable [[Ignacia del Espiritu Santo]], ang nagtatag ng RVM. Naglayon ang Tribunal ng Arkidiyosesis na isulong ang [[beatipikasyon]] ni Madre Ignacia. Noong [[dekada 1990]], nagpatuloy si Reigo de Dios sa paghingi ng tulong para isulong pa rin ang beatipikasyon. ==Mga sanggunian== {{reflist}} [[Kategorya:Mga madre]] [[Kategorya:Mga Pilipino]] hhlcbbeox4dwhcyztorf0e9i58pebrx 2200685 2200684 2026-04-02T05:57:44Z Jojit fb 38 /* Bilang relihiyoso */ 2200685 wikitext text/x-wiki Si '''Maria Isabelita Reigo de Dios''' ay isang relihiyosong madre, leksikograpo, may-akda, [[akademiko]], [[mananaliksik]], at [[Lingguwistika|lingguwista]] mula sa [[Pilipinas]]. Kasapi siya sa relihiyosong kapatiran na ''Congregation of the Religious of the Virgin Mary'' (RVM) o Kongregasyon ng mga Relihiyoso ng [[Birheng Maria]]. Bilang kasapi ng kongregasyon, ang kanyang titulo ay Madre (o ''Sister'' sa Ingles). Kilala si Reigo de Dios sa kanya malaking ambag sa pagpapayabong ng [[leksikograpiya]] ng [[wikang Chavacano]], isang wikang Kriyolang [[Wikang Kastila|Kastila]] na karamihan sinasalita sa Pilipinas (partikular sa [[Kabite]] at [[Mindanao]]), at may halos isang milyong mananalita. == Karera == === Bilang lingguwista, leksikograpo at mananaliksik === Ayon sa mga arkibo noong mga taon sa pagitan ng 1972 at 1978 sa [[Unibersidad ng Hawaii, Manoa|Unibersidad ng Hawai'i sa Mānoa]], naging katuwang at tagapayo si Maria Isabelita O. Riego de Dios ng lingguwistang si John E. Reinecke sa pamamagitan ng pakikipag-ugnayan sa mga [[liham]]. Sa kanyang pag-aaral noong 1978 na pinamagatang ''A pilot study on the dialects of Philippine Creole Spanish'', nagbigay ang may-akdang si Riego de Dios ng isang pundasyonal na pagsusuri sa iba't ibang [[Diyalekto|diyalektong]] kriyola na batay sa Kastila sa Pilipinas, na kolektibong kilala bilang Chabacano. Hinati ng pag-aaral ang mga diyalektong ito sa dalawang malinaw na pangkat ayon sa lokasyon: ang mga uri sa paligid ng [[Look ng Maynila]] (Ternateño, Caviteño, at Ermiteño), na may malakas na impluwensyang estruktural mula sa [[Wikang Tagalog|Tagalog]], at ang mga uri sa Timog Pilipinas o [[Mindanao]] (Zamboangueño, Cotabateño, at Davaoeño). Sa pamamagitan ng pagsusuri sa mga pagkakatulad sa wika, pinag-ugatang kasaysayan, at huwaran ng migrasyon ng mga nagsasalita nito, tulad ng epekto ng paglipat ng mga Zamboangueño sa diyalekto ng Cotabato, matagumpay na nailatag ni Riego de Dios ang ugnayang sosyo-historikal at distribusyon ng mga natatanging wikang kriyolang ito. Ang kanyang [[talahuluganan]] na pinamagatang ''A composite dictionary of Philippine Creole Spanish (PCS)'' ay naglalaman ng mga 6,500 salita na may natatanging atensyon sa diyalektong Cotabato ng wikang Chavacano. Bagaman, nilalagay nito ang konteksto sa mga baryanteng Ternate, Cavite at Zamboanga. Nailimbag ang talahuluganan noong 1989 at nailathala ng Linguistic Society of the Philippines (literal na Linggguwistikong Lipunan ng Pilipinas). === Bilang relihiyoso === Bukod sa kanyang akademikong gawa, gumanap si Madre Isabelita ng isang opisyal na papel sa kasaysayan ng kanilang kongregasyon nang siya ay manumpa bilang kinatawan ng ''Archdiocesan Tribunal'' o Tribunal ng Arkidiyosesis noong Oktubre 1986 sa ilalim ni [[Jaime Cardinal Sin]]. Bilang isa sa mga opisyal na tagasuri, naatasan siyang magtipon at magpatunay ng mga dokumento at testimonya tungkol sa buhay at kabanalan ni Benerable [[Ignacia del Espiritu Santo]], ang nagtatag ng RVM. Naglayon ang Tribunal ng Arkidiyosesis na isulong ang [[beatipikasyon]] ni Madre Ignacia. Noong [[dekada 1990]], nagpatuloy si Reigo de Dios sa paghingi ng tulong para isulong pa rin ang beatipikasyon.<ref>{{Cite web |date=2014-06-14 |title=Reflect on Mary’s pondering heart: Venerable Ignacia del Espiritu Santo (Foundress of the Congregation of the Religious of the Virgin Mary) |url=https://www.sunstar.com.ph/more-articles/reflect-on-marys-pondering-heart-venerable-ignacia-del-espiritu-santo-foundress-of-the-congregation-of-the-religious-of-the-virgin-mary |access-date=2026-04-02 |website=SunStar Publishing Inc. |language=en}}</ref> ==Mga sanggunian== {{reflist}} [[Kategorya:Mga madre]] [[Kategorya:Mga Pilipino]] acxrtg3ynqfkfhopqydef48u7gr3ese 2200686 2200685 2026-04-02T05:58:45Z Jojit fb 38 /* Bilang lingguwista, leksikograpo at mananaliksik */ 2200686 wikitext text/x-wiki Si '''Maria Isabelita Reigo de Dios''' ay isang relihiyosong madre, leksikograpo, may-akda, [[akademiko]], [[mananaliksik]], at [[Lingguwistika|lingguwista]] mula sa [[Pilipinas]]. Kasapi siya sa relihiyosong kapatiran na ''Congregation of the Religious of the Virgin Mary'' (RVM) o Kongregasyon ng mga Relihiyoso ng [[Birheng Maria]]. Bilang kasapi ng kongregasyon, ang kanyang titulo ay Madre (o ''Sister'' sa Ingles). Kilala si Reigo de Dios sa kanya malaking ambag sa pagpapayabong ng [[leksikograpiya]] ng [[wikang Chavacano]], isang wikang Kriyolang [[Wikang Kastila|Kastila]] na karamihan sinasalita sa Pilipinas (partikular sa [[Kabite]] at [[Mindanao]]), at may halos isang milyong mananalita. == Karera == === Bilang lingguwista, leksikograpo at mananaliksik === Ayon sa mga arkibo noong mga taon sa pagitan ng 1972 at 1978 sa [[Unibersidad ng Hawaii, Manoa|Unibersidad ng Hawai'i sa Mānoa]], naging katuwang at tagapayo si Maria Isabelita O. Riego de Dios ng lingguwistang si John E. Reinecke sa pamamagitan ng pakikipag-ugnayan sa mga [[liham]]. Sa kanyang pag-aaral noong 1978 na pinamagatang ''A pilot study on the dialects of Philippine Creole Spanish'', nagbigay ang may-akdang si Riego de Dios ng isang pundasyonal na pagsusuri sa iba't ibang [[Diyalekto|diyalektong]] kriyola na batay sa Kastila sa Pilipinas, na kolektibong kilala bilang Chabacano. Hinati ng pag-aaral ang mga diyalektong ito sa dalawang malinaw na pangkat ayon sa lokasyon: ang mga uri sa paligid ng [[Look ng Maynila]] (Ternateño, Caviteño, at Ermiteño), na may malakas na impluwensyang estruktural mula sa [[Wikang Tagalog|Tagalog]], at ang mga uri sa Timog Pilipinas o [[Mindanao]] (Zamboangueño, Cotabateño, at Davaoeño). Sa pamamagitan ng pagsusuri sa mga pagkakatulad sa wika, pinag-ugatang kasaysayan, at huwaran ng migrasyon ng mga nagsasalita nito, tulad ng epekto ng paglipat ng mga Zamboangueño sa diyalekto ng Cotabato, matagumpay na nailatag ni Riego de Dios ang ugnayang sosyo-historikal at distribusyon ng mga natatanging wikang kriyolang ito. Ang kanyang [[talahuluganan]] na pinamagatang ''A composite dictionary of Philippine Creole Spanish (PCS)'' ay naglalaman ng mga 6,500 salita na may natatanging atensyon sa diyalektong Cotabato ng wikang Chavacano.<ref name=":0">{{Cite web |title=SEAlang Library Chavacano Lexicography |url=http://sealang.net/chavacano/dictionary.htm#:~:text=About%20the%20SEAlang%20Library%20Chavacano,Ternate,%20Cavite,%20and%20Zamboanga.&text=--%20allowed%20search%20via%20any%20(or%20all)%20dialects. |access-date=2026-04-02 |website=sealang.net}}</ref> Bagaman, nilalagay nito ang konteksto sa mga baryanteng Ternate, Cavite at Zamboanga. Nailimbag ang talahuluganan noong 1989 at nailathala ng Linguistic Society of the Philippines (literal na Linggguwistikong Lipunan ng Pilipinas).<ref name=":0" /> === Bilang relihiyoso === Bukod sa kanyang akademikong gawa, gumanap si Madre Isabelita ng isang opisyal na papel sa kasaysayan ng kanilang kongregasyon nang siya ay manumpa bilang kinatawan ng ''Archdiocesan Tribunal'' o Tribunal ng Arkidiyosesis noong Oktubre 1986 sa ilalim ni [[Jaime Cardinal Sin]]. Bilang isa sa mga opisyal na tagasuri, naatasan siyang magtipon at magpatunay ng mga dokumento at testimonya tungkol sa buhay at kabanalan ni Benerable [[Ignacia del Espiritu Santo]], ang nagtatag ng RVM. Naglayon ang Tribunal ng Arkidiyosesis na isulong ang [[beatipikasyon]] ni Madre Ignacia. Noong [[dekada 1990]], nagpatuloy si Reigo de Dios sa paghingi ng tulong para isulong pa rin ang beatipikasyon.<ref>{{Cite web |date=2014-06-14 |title=Reflect on Mary’s pondering heart: Venerable Ignacia del Espiritu Santo (Foundress of the Congregation of the Religious of the Virgin Mary) |url=https://www.sunstar.com.ph/more-articles/reflect-on-marys-pondering-heart-venerable-ignacia-del-espiritu-santo-foundress-of-the-congregation-of-the-religious-of-the-virgin-mary |access-date=2026-04-02 |website=SunStar Publishing Inc. |language=en}}</ref> ==Mga sanggunian== {{reflist}} [[Kategorya:Mga madre]] [[Kategorya:Mga Pilipino]] lqsch991uu8njv3nztm3pmw939wjbvq 2200687 2200686 2026-04-02T06:00:32Z Jojit fb 38 /* Bilang lingguwista, leksikograpo at mananaliksik */ 2200687 wikitext text/x-wiki Si '''Maria Isabelita Reigo de Dios''' ay isang relihiyosong madre, leksikograpo, may-akda, [[akademiko]], [[mananaliksik]], at [[Lingguwistika|lingguwista]] mula sa [[Pilipinas]]. Kasapi siya sa relihiyosong kapatiran na ''Congregation of the Religious of the Virgin Mary'' (RVM) o Kongregasyon ng mga Relihiyoso ng [[Birheng Maria]]. Bilang kasapi ng kongregasyon, ang kanyang titulo ay Madre (o ''Sister'' sa Ingles). Kilala si Reigo de Dios sa kanya malaking ambag sa pagpapayabong ng [[leksikograpiya]] ng [[wikang Chavacano]], isang wikang Kriyolang [[Wikang Kastila|Kastila]] na karamihan sinasalita sa Pilipinas (partikular sa [[Kabite]] at [[Mindanao]]), at may halos isang milyong mananalita. == Karera == === Bilang lingguwista, leksikograpo at mananaliksik === Ayon sa mga arkibo noong mga taon sa pagitan ng 1972 at 1978 sa [[Unibersidad ng Hawaii, Manoa|Unibersidad ng Hawai'i sa Mānoa]], naging katuwang at tagapayo si Maria Isabelita O. Riego de Dios ng lingguwistang si John E. Reinecke sa pamamagitan ng pakikipag-ugnayan sa mga [[liham]].<ref>Riego de Dios, Maria Isabelita O., 1972-12-25 - 1978-09-28, UA00077, Box: 2, Folder: 29. John E. [https://archivesspace.library.manoa.hawaii.edu/repositories/4/archival_objects/99778 Reinecke Papers, UA00077]. University of Hawaii at Manoa Libraries. (sa Ingles)</ref> Sa kanyang pag-aaral noong 1978 na pinamagatang ''A pilot study on the dialects of Philippine Creole Spanish'', nagbigay ang may-akdang si Riego de Dios ng isang pundasyonal na pagsusuri sa iba't ibang [[Diyalekto|diyalektong]] kriyola na batay sa Kastila sa Pilipinas, na kolektibong kilala bilang Chabacano. Hinati ng pag-aaral ang mga diyalektong ito sa dalawang malinaw na pangkat ayon sa lokasyon: ang mga uri sa paligid ng [[Look ng Maynila]] (Ternateño, Caviteño, at Ermiteño), na may malakas na impluwensyang estruktural mula sa [[Wikang Tagalog|Tagalog]], at ang mga uri sa Timog Pilipinas o [[Mindanao]] (Zamboangueño, Cotabateño, at Davaoeño). Sa pamamagitan ng pagsusuri sa mga pagkakatulad sa wika, pinag-ugatang kasaysayan, at huwaran ng migrasyon ng mga nagsasalita nito, tulad ng epekto ng paglipat ng mga Zamboangueño sa diyalekto ng Cotabato, matagumpay na nailatag ni Riego de Dios ang ugnayang sosyo-historikal at distribusyon ng mga natatanging wikang kriyolang ito. Ang kanyang [[talahuluganan]] na pinamagatang ''A composite dictionary of Philippine Creole Spanish (PCS)'' ay naglalaman ng mga 6,500 salita na may natatanging atensyon sa diyalektong Cotabato ng wikang Chavacano.<ref name=":0">{{Cite web |title=SEAlang Library Chavacano Lexicography |url=http://sealang.net/chavacano/dictionary.htm#:~:text=About%20the%20SEAlang%20Library%20Chavacano,Ternate,%20Cavite,%20and%20Zamboanga.&text=--%20allowed%20search%20via%20any%20(or%20all)%20dialects. |access-date=2026-04-02 |website=sealang.net}}</ref> Bagaman, nilalagay nito ang konteksto sa mga baryanteng Ternate, Cavite at Zamboanga. Nailimbag ang talahuluganan noong 1989 at nailathala ng Linguistic Society of the Philippines (literal na Linggguwistikong Lipunan ng Pilipinas).<ref name=":0" /> === Bilang relihiyoso === Bukod sa kanyang akademikong gawa, gumanap si Madre Isabelita ng isang opisyal na papel sa kasaysayan ng kanilang kongregasyon nang siya ay manumpa bilang kinatawan ng ''Archdiocesan Tribunal'' o Tribunal ng Arkidiyosesis noong Oktubre 1986 sa ilalim ni [[Jaime Cardinal Sin]]. Bilang isa sa mga opisyal na tagasuri, naatasan siyang magtipon at magpatunay ng mga dokumento at testimonya tungkol sa buhay at kabanalan ni Benerable [[Ignacia del Espiritu Santo]], ang nagtatag ng RVM. Naglayon ang Tribunal ng Arkidiyosesis na isulong ang [[beatipikasyon]] ni Madre Ignacia. Noong [[dekada 1990]], nagpatuloy si Reigo de Dios sa paghingi ng tulong para isulong pa rin ang beatipikasyon.<ref>{{Cite web |date=2014-06-14 |title=Reflect on Mary’s pondering heart: Venerable Ignacia del Espiritu Santo (Foundress of the Congregation of the Religious of the Virgin Mary) |url=https://www.sunstar.com.ph/more-articles/reflect-on-marys-pondering-heart-venerable-ignacia-del-espiritu-santo-foundress-of-the-congregation-of-the-religious-of-the-virgin-mary |access-date=2026-04-02 |website=SunStar Publishing Inc. |language=en}}</ref> ==Mga sanggunian== {{reflist}} [[Kategorya:Mga madre]] [[Kategorya:Mga Pilipino]] p9n1twjfqa9ecuilz5b9d8avoce4f8j 2200688 2200687 2026-04-02T06:00:50Z Jojit fb 38 /* Bilang lingguwista, leksikograpo at mananaliksik */ 2200688 wikitext text/x-wiki Si '''Maria Isabelita Reigo de Dios''' ay isang relihiyosong madre, leksikograpo, may-akda, [[akademiko]], [[mananaliksik]], at [[Lingguwistika|lingguwista]] mula sa [[Pilipinas]]. Kasapi siya sa relihiyosong kapatiran na ''Congregation of the Religious of the Virgin Mary'' (RVM) o Kongregasyon ng mga Relihiyoso ng [[Birheng Maria]]. Bilang kasapi ng kongregasyon, ang kanyang titulo ay Madre (o ''Sister'' sa Ingles). Kilala si Reigo de Dios sa kanya malaking ambag sa pagpapayabong ng [[leksikograpiya]] ng [[wikang Chavacano]], isang wikang Kriyolang [[Wikang Kastila|Kastila]] na karamihan sinasalita sa Pilipinas (partikular sa [[Kabite]] at [[Mindanao]]), at may halos isang milyong mananalita. == Karera == === Bilang lingguwista, leksikograpo at mananaliksik === Ayon sa mga arkibo noong mga taon sa pagitan ng 1972 at 1978 sa [[Unibersidad ng Hawaii, Manoa|Unibersidad ng Hawai'i sa Mānoa]], naging katuwang at tagapayo si Maria Isabelita O. Riego de Dios ng lingguwistang si John E. Reinecke sa pamamagitan ng pakikipag-ugnayan sa mga [[liham]].<ref>Riego de Dios, Maria Isabelita O., 1972-12-25 - 1978-09-28, UA00077, Box: 2, Folder: 29. John E. [https://archivesspace.library.manoa.hawaii.edu/repositories/4/archival_objects/99778 Reinecke Papers, UA00077]. University of Hawaii at Manoa Libraries. (sa Ingles)</ref> Sa kanyang pag-aaral noong 1978 na pinamagatang ''A pilot study on the dialects of Philippine Creole Spanish'', nagbigay ang may-akdang si Riego de Dios ng isang pundasyonal na pagsusuri sa iba't ibang [[Diyalekto|diyalektong]] kriyola na batay sa Kastila sa Pilipinas, na kolektibong kilala bilang Chabacano. Hinati ng pag-aaral ang mga diyalektong ito sa dalawang malinaw na pangkat ayon sa lokasyon: ang mga uri sa paligid ng [[Look ng Maynila]] (Ternateño, Caviteño, at Ermiteño), na may malakas na impluwensyang estruktural mula sa [[Wikang Tagalog|Tagalog]], at ang mga uri sa Timog Pilipinas o [[Mindanao]] (Zamboangueño, Cotabateño, at Davaoeño). Sa pamamagitan ng pagsusuri sa mga pagkakatulad sa wika, pinag-ugatang kasaysayan, at huwaran ng migrasyon ng mga nagsasalita nito, tulad ng epekto ng paglipat ng mga Zamboangueño sa diyalekto ng Cotabato, matagumpay na nailatag ni Riego de Dios ang ugnayang sosyo-historikal at distribusyon ng mga natatanging wikang kriyolang ito. Ang kanyang [[talahuluganan]] na pinamagatang ''A composite dictionary of Philippine Creole Spanish (PCS)'' ay naglalaman ng mga 6,500 salita na may natatanging atensyon sa diyalektong Cotabato ng wikang Chavacano.<ref name=":0">{{Cite web |title=SEAlang Library Chavacano Lexicography |url=http://sealang.net/chavacano/dictionary.htm#:~:text=About%20the%20SEAlang%20Library%20Chavacano,Ternate,%20Cavite,%20and%20Zamboanga.&text=--%20allowed%20search%20via%20any%20(or%20all)%20dialects. |access-date=2026-04-02 |website=sealang.net|language=en}}</ref> Bagaman, nilalagay nito ang konteksto sa mga baryanteng Ternate, Cavite at Zamboanga. Nailimbag ang talahuluganan noong 1989 at nailathala ng Linguistic Society of the Philippines (literal na Linggguwistikong Lipunan ng Pilipinas).<ref name=":0" /> === Bilang relihiyoso === Bukod sa kanyang akademikong gawa, gumanap si Madre Isabelita ng isang opisyal na papel sa kasaysayan ng kanilang kongregasyon nang siya ay manumpa bilang kinatawan ng ''Archdiocesan Tribunal'' o Tribunal ng Arkidiyosesis noong Oktubre 1986 sa ilalim ni [[Jaime Cardinal Sin]]. Bilang isa sa mga opisyal na tagasuri, naatasan siyang magtipon at magpatunay ng mga dokumento at testimonya tungkol sa buhay at kabanalan ni Benerable [[Ignacia del Espiritu Santo]], ang nagtatag ng RVM. Naglayon ang Tribunal ng Arkidiyosesis na isulong ang [[beatipikasyon]] ni Madre Ignacia. Noong [[dekada 1990]], nagpatuloy si Reigo de Dios sa paghingi ng tulong para isulong pa rin ang beatipikasyon.<ref>{{Cite web |date=2014-06-14 |title=Reflect on Mary’s pondering heart: Venerable Ignacia del Espiritu Santo (Foundress of the Congregation of the Religious of the Virgin Mary) |url=https://www.sunstar.com.ph/more-articles/reflect-on-marys-pondering-heart-venerable-ignacia-del-espiritu-santo-foundress-of-the-congregation-of-the-religious-of-the-virgin-mary |access-date=2026-04-02 |website=SunStar Publishing Inc. |language=en}}</ref> ==Mga sanggunian== {{reflist}} [[Kategorya:Mga madre]] [[Kategorya:Mga Pilipino]] p3t4m926u9m7ty82oeu4i3ykdo899hf 2200690 2200688 2026-04-02T06:02:55Z Jojit fb 38 /* Bilang relihiyoso */ 2200690 wikitext text/x-wiki Si '''Maria Isabelita Reigo de Dios''' ay isang relihiyosong madre, leksikograpo, may-akda, [[akademiko]], [[mananaliksik]], at [[Lingguwistika|lingguwista]] mula sa [[Pilipinas]]. Kasapi siya sa relihiyosong kapatiran na ''Congregation of the Religious of the Virgin Mary'' (RVM) o Kongregasyon ng mga Relihiyoso ng [[Birheng Maria]]. Bilang kasapi ng kongregasyon, ang kanyang titulo ay Madre (o ''Sister'' sa Ingles). Kilala si Reigo de Dios sa kanya malaking ambag sa pagpapayabong ng [[leksikograpiya]] ng [[wikang Chavacano]], isang wikang Kriyolang [[Wikang Kastila|Kastila]] na karamihan sinasalita sa Pilipinas (partikular sa [[Kabite]] at [[Mindanao]]), at may halos isang milyong mananalita. == Karera == === Bilang lingguwista, leksikograpo at mananaliksik === Ayon sa mga arkibo noong mga taon sa pagitan ng 1972 at 1978 sa [[Unibersidad ng Hawaii, Manoa|Unibersidad ng Hawai'i sa Mānoa]], naging katuwang at tagapayo si Maria Isabelita O. Riego de Dios ng lingguwistang si John E. Reinecke sa pamamagitan ng pakikipag-ugnayan sa mga [[liham]].<ref>Riego de Dios, Maria Isabelita O., 1972-12-25 - 1978-09-28, UA00077, Box: 2, Folder: 29. John E. [https://archivesspace.library.manoa.hawaii.edu/repositories/4/archival_objects/99778 Reinecke Papers, UA00077]. University of Hawaii at Manoa Libraries. (sa Ingles)</ref> Sa kanyang pag-aaral noong 1978 na pinamagatang ''A pilot study on the dialects of Philippine Creole Spanish'', nagbigay ang may-akdang si Riego de Dios ng isang pundasyonal na pagsusuri sa iba't ibang [[Diyalekto|diyalektong]] kriyola na batay sa Kastila sa Pilipinas, na kolektibong kilala bilang Chabacano. Hinati ng pag-aaral ang mga diyalektong ito sa dalawang malinaw na pangkat ayon sa lokasyon: ang mga uri sa paligid ng [[Look ng Maynila]] (Ternateño, Caviteño, at Ermiteño), na may malakas na impluwensyang estruktural mula sa [[Wikang Tagalog|Tagalog]], at ang mga uri sa Timog Pilipinas o [[Mindanao]] (Zamboangueño, Cotabateño, at Davaoeño). Sa pamamagitan ng pagsusuri sa mga pagkakatulad sa wika, pinag-ugatang kasaysayan, at huwaran ng migrasyon ng mga nagsasalita nito, tulad ng epekto ng paglipat ng mga Zamboangueño sa diyalekto ng Cotabato, matagumpay na nailatag ni Riego de Dios ang ugnayang sosyo-historikal at distribusyon ng mga natatanging wikang kriyolang ito. Ang kanyang [[talahuluganan]] na pinamagatang ''A composite dictionary of Philippine Creole Spanish (PCS)'' ay naglalaman ng mga 6,500 salita na may natatanging atensyon sa diyalektong Cotabato ng wikang Chavacano.<ref name=":0">{{Cite web |title=SEAlang Library Chavacano Lexicography |url=http://sealang.net/chavacano/dictionary.htm#:~:text=About%20the%20SEAlang%20Library%20Chavacano,Ternate,%20Cavite,%20and%20Zamboanga.&text=--%20allowed%20search%20via%20any%20(or%20all)%20dialects. |access-date=2026-04-02 |website=sealang.net|language=en}}</ref> Bagaman, nilalagay nito ang konteksto sa mga baryanteng Ternate, Cavite at Zamboanga. Nailimbag ang talahuluganan noong 1989 at nailathala ng Linguistic Society of the Philippines (literal na Linggguwistikong Lipunan ng Pilipinas).<ref name=":0" /> === Bilang relihiyoso === Bukod sa kanyang akademikong gawa, gumanap si Madre Isabelita ng isang opisyal na papel sa kasaysayan ng kanilang kongregasyon nang siya ay manumpa bilang kinatawan ng ''Archdiocesan Tribunal'' o Tribunal ng Arkidiyosesis noong Oktubre 1986 sa ilalim ni [[Jaime Cardinal Sin]]. Bilang isa sa mga opisyal na tagasuri, naatasan siyang magtipon at magpatunay ng mga dokumento at testimonya tungkol sa buhay at kabanalan ni Benerable [[Ignacia del Espiritu Santo]], ang nagtatag ng RVM. Naglayon ang Tribunal ng Arkidiyosesis na isulong ang [[beatipikasyon]] ni Madre Ignacia. Noong [[dekada 1990]], nagpatuloy si Reigo de Dios sa paghingi ng tulong para isulong pa rin ang beatipikasyon.<ref>{{Cite web |date=2014-06-14 |title=Reflect on Mary’s pondering heart: Venerable Ignacia del Espiritu Santo (Foundress of the Congregation of the Religious of the Virgin Mary) |url=https://www.sunstar.com.ph/more-articles/reflect-on-marys-pondering-heart-venerable-ignacia-del-espiritu-santo-foundress-of-the-congregation-of-the-religious-of-the-virgin-mary |access-date=2026-04-02 |website=SunStar Publishing Inc. |language=en}}</ref> Nagbigay din siya ng panayam tungkol sa kanya.<ref>{{Cite web |title=Mother Ignacia Official Website - Mother Ignacia Club |url=https://www.motherignacia.info/organizations/mother-ignacia-club |access-date=2026-04-02 |website=www.motherignacia.info |language=en}}</ref> ==Mga sanggunian== {{reflist}} [[Kategorya:Mga madre]] [[Kategorya:Mga Pilipino]] nlm7idw227zuehrtv09qmypv81mohyr 2200691 2200690 2026-04-02T06:04:55Z Jojit fb 38 /* Bilang relihiyoso */ 2200691 wikitext text/x-wiki Si '''Maria Isabelita Reigo de Dios''' ay isang relihiyosong madre, leksikograpo, may-akda, [[akademiko]], [[mananaliksik]], at [[Lingguwistika|lingguwista]] mula sa [[Pilipinas]]. Kasapi siya sa relihiyosong kapatiran na ''Congregation of the Religious of the Virgin Mary'' (RVM) o Kongregasyon ng mga Relihiyoso ng [[Birheng Maria]]. Bilang kasapi ng kongregasyon, ang kanyang titulo ay Madre (o ''Sister'' sa Ingles). Kilala si Reigo de Dios sa kanya malaking ambag sa pagpapayabong ng [[leksikograpiya]] ng [[wikang Chavacano]], isang wikang Kriyolang [[Wikang Kastila|Kastila]] na karamihan sinasalita sa Pilipinas (partikular sa [[Kabite]] at [[Mindanao]]), at may halos isang milyong mananalita. == Karera == === Bilang lingguwista, leksikograpo at mananaliksik === Ayon sa mga arkibo noong mga taon sa pagitan ng 1972 at 1978 sa [[Unibersidad ng Hawaii, Manoa|Unibersidad ng Hawai'i sa Mānoa]], naging katuwang at tagapayo si Maria Isabelita O. Riego de Dios ng lingguwistang si John E. Reinecke sa pamamagitan ng pakikipag-ugnayan sa mga [[liham]].<ref>Riego de Dios, Maria Isabelita O., 1972-12-25 - 1978-09-28, UA00077, Box: 2, Folder: 29. John E. [https://archivesspace.library.manoa.hawaii.edu/repositories/4/archival_objects/99778 Reinecke Papers, UA00077]. University of Hawaii at Manoa Libraries. (sa Ingles)</ref> Sa kanyang pag-aaral noong 1978 na pinamagatang ''A pilot study on the dialects of Philippine Creole Spanish'', nagbigay ang may-akdang si Riego de Dios ng isang pundasyonal na pagsusuri sa iba't ibang [[Diyalekto|diyalektong]] kriyola na batay sa Kastila sa Pilipinas, na kolektibong kilala bilang Chabacano. Hinati ng pag-aaral ang mga diyalektong ito sa dalawang malinaw na pangkat ayon sa lokasyon: ang mga uri sa paligid ng [[Look ng Maynila]] (Ternateño, Caviteño, at Ermiteño), na may malakas na impluwensyang estruktural mula sa [[Wikang Tagalog|Tagalog]], at ang mga uri sa Timog Pilipinas o [[Mindanao]] (Zamboangueño, Cotabateño, at Davaoeño). Sa pamamagitan ng pagsusuri sa mga pagkakatulad sa wika, pinag-ugatang kasaysayan, at huwaran ng migrasyon ng mga nagsasalita nito, tulad ng epekto ng paglipat ng mga Zamboangueño sa diyalekto ng Cotabato, matagumpay na nailatag ni Riego de Dios ang ugnayang sosyo-historikal at distribusyon ng mga natatanging wikang kriyolang ito. Ang kanyang [[talahuluganan]] na pinamagatang ''A composite dictionary of Philippine Creole Spanish (PCS)'' ay naglalaman ng mga 6,500 salita na may natatanging atensyon sa diyalektong Cotabato ng wikang Chavacano.<ref name=":0">{{Cite web |title=SEAlang Library Chavacano Lexicography |url=http://sealang.net/chavacano/dictionary.htm#:~:text=About%20the%20SEAlang%20Library%20Chavacano,Ternate,%20Cavite,%20and%20Zamboanga.&text=--%20allowed%20search%20via%20any%20(or%20all)%20dialects. |access-date=2026-04-02 |website=sealang.net|language=en}}</ref> Bagaman, nilalagay nito ang konteksto sa mga baryanteng Ternate, Cavite at Zamboanga. Nailimbag ang talahuluganan noong 1989 at nailathala ng Linguistic Society of the Philippines (literal na Linggguwistikong Lipunan ng Pilipinas).<ref name=":0" /> === Bilang relihiyoso === Bukod sa kanyang akademikong gawa, gumanap si Madre Isabelita ng isang opisyal na papel sa kasaysayan ng kanilang kongregasyon nang siya ay manumpa bilang kinatawan ng ''Archdiocesan Tribunal'' o Tribunal ng Arkidiyosesis noong Oktubre 1986 sa ilalim ni [[Jaime Cardinal Sin]].<ref name=":1">{{Cite web |title=Mother Ignacia Official Website - The Lights Behind the Shadows |url=https://www.motherignacia.info/beatification-process/the-lights-behind-the-shadows |access-date=2026-04-02 |website=www.motherignacia.info |language=en}}</ref> Bilang isa sa mga opisyal na tagasuri, naatasan siyang magtipon at magpatunay ng mga dokumento at testimonya tungkol sa buhay at kabanalan ni Benerable [[Ignacia del Espiritu Santo]], ang nagtatag ng RVM.<ref name=":1" /> Naglayon ang Tribunal ng Arkidiyosesis na isulong ang [[beatipikasyon]] ni Madre Ignacia.<ref name=":1" /> Noong [[dekada 1990]], nagpatuloy si Reigo de Dios sa paghingi ng tulong para isulong pa rin ang beatipikasyon.<ref>{{Cite web |date=2014-06-14 |title=Reflect on Mary’s pondering heart: Venerable Ignacia del Espiritu Santo (Foundress of the Congregation of the Religious of the Virgin Mary) |url=https://www.sunstar.com.ph/more-articles/reflect-on-marys-pondering-heart-venerable-ignacia-del-espiritu-santo-foundress-of-the-congregation-of-the-religious-of-the-virgin-mary |access-date=2026-04-02 |website=SunStar Publishing Inc. |language=en}}</ref> Nagbigay din siya ng panayam tungkol sa kanya.<ref>{{Cite web |title=Mother Ignacia Official Website - Mother Ignacia Club |url=https://www.motherignacia.info/organizations/mother-ignacia-club |access-date=2026-04-02 |website=www.motherignacia.info |language=en}}</ref> ==Mga sanggunian== {{reflist}} [[Kategorya:Mga madre]] [[Kategorya:Mga Pilipino]] 1905v961vew7x35zapakm0c32igqa2d 2200693 2200691 2026-04-02T06:09:12Z Jojit fb 38 /* Bilang lingguwista, leksikograpo at mananaliksik */ 2200693 wikitext text/x-wiki Si '''Maria Isabelita Reigo de Dios''' ay isang relihiyosong madre, leksikograpo, may-akda, [[akademiko]], [[mananaliksik]], at [[Lingguwistika|lingguwista]] mula sa [[Pilipinas]]. Kasapi siya sa relihiyosong kapatiran na ''Congregation of the Religious of the Virgin Mary'' (RVM) o Kongregasyon ng mga Relihiyoso ng [[Birheng Maria]]. Bilang kasapi ng kongregasyon, ang kanyang titulo ay Madre (o ''Sister'' sa Ingles). Kilala si Reigo de Dios sa kanya malaking ambag sa pagpapayabong ng [[leksikograpiya]] ng [[wikang Chavacano]], isang wikang Kriyolang [[Wikang Kastila|Kastila]] na karamihan sinasalita sa Pilipinas (partikular sa [[Kabite]] at [[Mindanao]]), at may halos isang milyong mananalita. == Karera == === Bilang lingguwista, leksikograpo at mananaliksik === Ayon sa mga arkibo noong mga taon sa pagitan ng 1972 at 1978 sa [[Unibersidad ng Hawaii, Manoa|Unibersidad ng Hawai'i sa Mānoa]], naging katuwang at tagapayo si Maria Isabelita O. Riego de Dios ng lingguwistang si John E. Reinecke sa pamamagitan ng pakikipag-ugnayan sa mga [[liham]].<ref>Riego de Dios, Maria Isabelita O., 1972-12-25 - 1978-09-28, UA00077, Box: 2, Folder: 29. John E. [https://archivesspace.library.manoa.hawaii.edu/repositories/4/archival_objects/99778 Reinecke Papers, UA00077]. University of Hawaii at Manoa Libraries. (sa Ingles)</ref> Sa kanyang pag-aaral noong 1978 na pinamagatang ''A pilot study on the dialects of Philippine Creole Spanish'', nagbigay ang may-akdang si Riego de Dios ng isang pundasyonal na pagsusuri sa iba't ibang [[Diyalekto|diyalektong]] kriyola na batay sa Kastila sa Pilipinas, na kolektibong kilala bilang Chabacano.<ref>{{Cite journal |last=Riego de Dios |first=Maria Isabelita O. |date=1978 |title=A pilot study on the dialects of Philippine Creole Spanish |url=https://www.sil.org/resources/archives/48206 |journal=SIL |series=Studies in Philippine Linguistics |language=en}}</ref> Hinati ng pag-aaral ang mga diyalektong ito sa dalawang malinaw na pangkat ayon sa lokasyon: ang mga uri sa paligid ng [[Look ng Maynila]] (Ternateño, Caviteño, at Ermiteño), na may malakas na impluwensyang estruktural mula sa [[Wikang Tagalog|Tagalog]], at ang mga uri sa Timog Pilipinas o [[Mindanao]] (Zamboangueño, Cotabateño, at Davaoeño). Sa pamamagitan ng pagsusuri sa mga pagkakatulad sa wika, pinag-ugatang kasaysayan, at huwaran ng migrasyon ng mga nagsasalita nito, tulad ng epekto ng paglipat ng mga Zamboangueño sa diyalekto ng Cotabato, matagumpay na nailatag ni Riego de Dios ang ugnayang sosyo-historikal at distribusyon ng mga natatanging wikang kriyolang ito. Ang kanyang [[talahuluganan]] na pinamagatang ''A composite dictionary of Philippine Creole Spanish (PCS)'' ay naglalaman ng mga 6,500 salita na may natatanging atensyon sa diyalektong Cotabato ng wikang Chavacano.<ref name=":0">{{Cite web |title=SEAlang Library Chavacano Lexicography |url=http://sealang.net/chavacano/dictionary.htm#:~:text=About%20the%20SEAlang%20Library%20Chavacano,Ternate,%20Cavite,%20and%20Zamboanga.&text=--%20allowed%20search%20via%20any%20(or%20all)%20dialects. |access-date=2026-04-02 |website=sealang.net|language=en}}</ref> Bagaman, nilalagay nito ang konteksto sa mga baryanteng Ternate, Cavite at Zamboanga. Nailimbag ang talahuluganan noong 1989 at nailathala ng Linguistic Society of the Philippines (literal na Linggguwistikong Lipunan ng Pilipinas).<ref name=":0" /> === Bilang relihiyoso === Bukod sa kanyang akademikong gawa, gumanap si Madre Isabelita ng isang opisyal na papel sa kasaysayan ng kanilang kongregasyon nang siya ay manumpa bilang kinatawan ng ''Archdiocesan Tribunal'' o Tribunal ng Arkidiyosesis noong Oktubre 1986 sa ilalim ni [[Jaime Cardinal Sin]].<ref name=":1">{{Cite web |title=Mother Ignacia Official Website - The Lights Behind the Shadows |url=https://www.motherignacia.info/beatification-process/the-lights-behind-the-shadows |access-date=2026-04-02 |website=www.motherignacia.info |language=en}}</ref> Bilang isa sa mga opisyal na tagasuri, naatasan siyang magtipon at magpatunay ng mga dokumento at testimonya tungkol sa buhay at kabanalan ni Benerable [[Ignacia del Espiritu Santo]], ang nagtatag ng RVM.<ref name=":1" /> Naglayon ang Tribunal ng Arkidiyosesis na isulong ang [[beatipikasyon]] ni Madre Ignacia.<ref name=":1" /> Noong [[dekada 1990]], nagpatuloy si Reigo de Dios sa paghingi ng tulong para isulong pa rin ang beatipikasyon.<ref>{{Cite web |date=2014-06-14 |title=Reflect on Mary’s pondering heart: Venerable Ignacia del Espiritu Santo (Foundress of the Congregation of the Religious of the Virgin Mary) |url=https://www.sunstar.com.ph/more-articles/reflect-on-marys-pondering-heart-venerable-ignacia-del-espiritu-santo-foundress-of-the-congregation-of-the-religious-of-the-virgin-mary |access-date=2026-04-02 |website=SunStar Publishing Inc. |language=en}}</ref> Nagbigay din siya ng panayam tungkol sa kanya.<ref>{{Cite web |title=Mother Ignacia Official Website - Mother Ignacia Club |url=https://www.motherignacia.info/organizations/mother-ignacia-club |access-date=2026-04-02 |website=www.motherignacia.info |language=en}}</ref> ==Mga sanggunian== {{reflist}} [[Kategorya:Mga madre]] [[Kategorya:Mga Pilipino]] mu02pwe4dse13l4yjcg1y6tt3oqua2r 2200695 2200693 2026-04-02T06:09:53Z Jojit fb 38 /* Bilang lingguwista, leksikograpo at mananaliksik */ 2200695 wikitext text/x-wiki Si '''Maria Isabelita Reigo de Dios''' ay isang relihiyosong madre, leksikograpo, may-akda, [[akademiko]], [[mananaliksik]], at [[Lingguwistika|lingguwista]] mula sa [[Pilipinas]]. Kasapi siya sa relihiyosong kapatiran na ''Congregation of the Religious of the Virgin Mary'' (RVM) o Kongregasyon ng mga Relihiyoso ng [[Birheng Maria]]. Bilang kasapi ng kongregasyon, ang kanyang titulo ay Madre (o ''Sister'' sa Ingles). Kilala si Reigo de Dios sa kanya malaking ambag sa pagpapayabong ng [[leksikograpiya]] ng [[wikang Chavacano]], isang wikang Kriyolang [[Wikang Kastila|Kastila]] na karamihan sinasalita sa Pilipinas (partikular sa [[Kabite]] at [[Mindanao]]), at may halos isang milyong mananalita. == Karera == === Bilang lingguwista, leksikograpo at mananaliksik === Ayon sa mga arkibo noong mga taon sa pagitan ng 1972 at 1978 sa [[Unibersidad ng Hawaii, Manoa|Unibersidad ng Hawai'i sa Mānoa]], naging katuwang at tagapayo si Maria Isabelita O. Riego de Dios ng lingguwistang si John E. Reinecke sa pamamagitan ng pakikipag-ugnayan sa mga [[liham]].<ref>Riego de Dios, Maria Isabelita O., 1972-12-25 - 1978-09-28, UA00077, Box: 2, Folder: 29. John E. [https://archivesspace.library.manoa.hawaii.edu/repositories/4/archival_objects/99778 Reinecke Papers, UA00077]. University of Hawaii at Manoa Libraries. (sa Ingles)</ref> Sa kanyang pag-aaral noong 1978 na pinamagatang ''A pilot study on the dialects of Philippine Creole Spanish'', nagbigay ang may-akdang si Riego de Dios ng isang pundasyonal na pagsusuri sa iba't ibang [[Diyalekto|diyalektong]] kriyola na batay sa Kastila sa Pilipinas, na kolektibong kilala bilang Chabacano.<ref name=":2">{{Cite journal |last=Riego de Dios |first=Maria Isabelita O. |date=1978 |title=A pilot study on the dialects of Philippine Creole Spanish |url=https://www.sil.org/resources/archives/48206 |journal=SIL |series=Studies in Philippine Linguistics |language=en}}</ref> Hinati ng pag-aaral ang mga diyalektong ito sa dalawang malinaw na pangkat ayon sa lokasyon: ang mga uri sa paligid ng [[Look ng Maynila]] (Ternateño, Caviteño, at Ermiteño), na may malakas na impluwensyang estruktural mula sa [[Wikang Tagalog|Tagalog]], at ang mga uri sa Timog Pilipinas o [[Mindanao]] (Zamboangueño, Cotabateño, at Davaoeño).<ref name=":2" /> Sa pamamagitan ng pagsusuri sa mga pagkakatulad sa wika, pinag-ugatang kasaysayan, at huwaran ng migrasyon ng mga nagsasalita nito, tulad ng epekto ng paglipat ng mga Zamboangueño sa diyalekto ng Cotabato, matagumpay na nailatag ni Riego de Dios ang ugnayang sosyo-historikal at distribusyon ng mga natatanging wikang kriyolang ito.<ref name=":2" /> Ang kanyang [[talahuluganan]] na pinamagatang ''A composite dictionary of Philippine Creole Spanish (PCS)'' ay naglalaman ng mga 6,500 salita na may natatanging atensyon sa diyalektong Cotabato ng wikang Chavacano.<ref name=":0">{{Cite web |title=SEAlang Library Chavacano Lexicography |url=http://sealang.net/chavacano/dictionary.htm#:~:text=About%20the%20SEAlang%20Library%20Chavacano,Ternate,%20Cavite,%20and%20Zamboanga.&text=--%20allowed%20search%20via%20any%20(or%20all)%20dialects. |access-date=2026-04-02 |website=sealang.net|language=en}}</ref> Bagaman, nilalagay nito ang konteksto sa mga baryanteng Ternate, Cavite at Zamboanga. Nailimbag ang talahuluganan noong 1989 at nailathala ng Linguistic Society of the Philippines (literal na Linggguwistikong Lipunan ng Pilipinas).<ref name=":0" /> === Bilang relihiyoso === Bukod sa kanyang akademikong gawa, gumanap si Madre Isabelita ng isang opisyal na papel sa kasaysayan ng kanilang kongregasyon nang siya ay manumpa bilang kinatawan ng ''Archdiocesan Tribunal'' o Tribunal ng Arkidiyosesis noong Oktubre 1986 sa ilalim ni [[Jaime Cardinal Sin]].<ref name=":1">{{Cite web |title=Mother Ignacia Official Website - The Lights Behind the Shadows |url=https://www.motherignacia.info/beatification-process/the-lights-behind-the-shadows |access-date=2026-04-02 |website=www.motherignacia.info |language=en}}</ref> Bilang isa sa mga opisyal na tagasuri, naatasan siyang magtipon at magpatunay ng mga dokumento at testimonya tungkol sa buhay at kabanalan ni Benerable [[Ignacia del Espiritu Santo]], ang nagtatag ng RVM.<ref name=":1" /> Naglayon ang Tribunal ng Arkidiyosesis na isulong ang [[beatipikasyon]] ni Madre Ignacia.<ref name=":1" /> Noong [[dekada 1990]], nagpatuloy si Reigo de Dios sa paghingi ng tulong para isulong pa rin ang beatipikasyon.<ref>{{Cite web |date=2014-06-14 |title=Reflect on Mary’s pondering heart: Venerable Ignacia del Espiritu Santo (Foundress of the Congregation of the Religious of the Virgin Mary) |url=https://www.sunstar.com.ph/more-articles/reflect-on-marys-pondering-heart-venerable-ignacia-del-espiritu-santo-foundress-of-the-congregation-of-the-religious-of-the-virgin-mary |access-date=2026-04-02 |website=SunStar Publishing Inc. |language=en}}</ref> Nagbigay din siya ng panayam tungkol sa kanya.<ref>{{Cite web |title=Mother Ignacia Official Website - Mother Ignacia Club |url=https://www.motherignacia.info/organizations/mother-ignacia-club |access-date=2026-04-02 |website=www.motherignacia.info |language=en}}</ref> ==Mga sanggunian== {{reflist}} [[Kategorya:Mga madre]] [[Kategorya:Mga Pilipino]] g0aafvsrs3xqwyjz0mhivbb8nyn1101 2200696 2200695 2026-04-02T06:12:36Z Jojit fb 38 2200696 wikitext text/x-wiki {{Infobox person|name=Maria Isabelita O. Reigo de Dios|known for=pagyabong ng leksigrapiya ng wikang Chavacano at pagsusulong ng beatipikasyon ni Madre Ignacia}} Si '''Maria Isabelita O. Reigo de Dios''' ay isang relihiyosong madre, leksikograpo, may-akda, [[akademiko]], [[mananaliksik]], at [[Lingguwistika|lingguwista]] mula sa [[Pilipinas]]. Kasapi siya sa relihiyosong kapatiran na ''Congregation of the Religious of the Virgin Mary'' (RVM) o Kongregasyon ng mga Relihiyoso ng [[Birheng Maria]]. Bilang kasapi ng kongregasyon, ang kanyang titulo ay Madre (o ''Sister'' sa Ingles). Kilala si Reigo de Dios sa kanya malaking ambag sa pagpapayabong ng [[leksikograpiya]] ng [[wikang Chavacano]], isang wikang Kriyolang [[Wikang Kastila|Kastila]] na karamihan sinasalita sa Pilipinas (partikular sa [[Kabite]] at [[Mindanao]]), at may halos isang milyong mananalita. == Karera == === Bilang lingguwista, leksikograpo at mananaliksik === Ayon sa mga arkibo noong mga taon sa pagitan ng 1972 at 1978 sa [[Unibersidad ng Hawaii, Manoa|Unibersidad ng Hawai'i sa Mānoa]], naging katuwang at tagapayo si Maria Isabelita O. Riego de Dios ng lingguwistang si John E. Reinecke sa pamamagitan ng pakikipag-ugnayan sa mga [[liham]].<ref>Riego de Dios, Maria Isabelita O., 1972-12-25 - 1978-09-28, UA00077, Box: 2, Folder: 29. John E. [https://archivesspace.library.manoa.hawaii.edu/repositories/4/archival_objects/99778 Reinecke Papers, UA00077]. University of Hawaii at Manoa Libraries. (sa Ingles)</ref> Sa kanyang pag-aaral noong 1978 na pinamagatang ''A pilot study on the dialects of Philippine Creole Spanish'', nagbigay ang may-akdang si Riego de Dios ng isang pundasyonal na pagsusuri sa iba't ibang [[Diyalekto|diyalektong]] kriyola na batay sa Kastila sa Pilipinas, na kolektibong kilala bilang Chabacano.<ref name=":2">{{Cite journal |last=Riego de Dios |first=Maria Isabelita O. |date=1978 |title=A pilot study on the dialects of Philippine Creole Spanish |url=https://www.sil.org/resources/archives/48206 |journal=SIL |series=Studies in Philippine Linguistics |language=en}}</ref> Hinati ng pag-aaral ang mga diyalektong ito sa dalawang malinaw na pangkat ayon sa lokasyon: ang mga uri sa paligid ng [[Look ng Maynila]] (Ternateño, Caviteño, at Ermiteño), na may malakas na impluwensyang estruktural mula sa [[Wikang Tagalog|Tagalog]], at ang mga uri sa Timog Pilipinas o [[Mindanao]] (Zamboangueño, Cotabateño, at Davaoeño).<ref name=":2" /> Sa pamamagitan ng pagsusuri sa mga pagkakatulad sa wika, pinag-ugatang kasaysayan, at huwaran ng migrasyon ng mga nagsasalita nito, tulad ng epekto ng paglipat ng mga Zamboangueño sa diyalekto ng Cotabato, matagumpay na nailatag ni Riego de Dios ang ugnayang sosyo-historikal at distribusyon ng mga natatanging wikang kriyolang ito.<ref name=":2" /> Ang kanyang [[talahuluganan]] na pinamagatang ''A composite dictionary of Philippine Creole Spanish (PCS)'' ay naglalaman ng mga 6,500 salita na may natatanging atensyon sa diyalektong Cotabato ng wikang Chavacano.<ref name=":0">{{Cite web |title=SEAlang Library Chavacano Lexicography |url=http://sealang.net/chavacano/dictionary.htm#:~:text=About%20the%20SEAlang%20Library%20Chavacano,Ternate,%20Cavite,%20and%20Zamboanga.&text=--%20allowed%20search%20via%20any%20(or%20all)%20dialects. |access-date=2026-04-02 |website=sealang.net|language=en}}</ref> Bagaman, nilalagay nito ang konteksto sa mga baryanteng Ternate, Cavite at Zamboanga. Nailimbag ang talahuluganan noong 1989 at nailathala ng Linguistic Society of the Philippines (literal na Linggguwistikong Lipunan ng Pilipinas).<ref name=":0" /> === Bilang relihiyoso === Bukod sa kanyang akademikong gawa, gumanap si Madre Isabelita ng isang opisyal na papel sa kasaysayan ng kanilang kongregasyon nang siya ay manumpa bilang kinatawan ng ''Archdiocesan Tribunal'' o Tribunal ng Arkidiyosesis noong Oktubre 1986 sa ilalim ni [[Jaime Cardinal Sin]].<ref name=":1">{{Cite web |title=Mother Ignacia Official Website - The Lights Behind the Shadows |url=https://www.motherignacia.info/beatification-process/the-lights-behind-the-shadows |access-date=2026-04-02 |website=www.motherignacia.info |language=en}}</ref> Bilang isa sa mga opisyal na tagasuri, naatasan siyang magtipon at magpatunay ng mga dokumento at testimonya tungkol sa buhay at kabanalan ni Benerable [[Ignacia del Espiritu Santo]], ang nagtatag ng RVM.<ref name=":1" /> Naglayon ang Tribunal ng Arkidiyosesis na isulong ang [[beatipikasyon]] ni Madre Ignacia.<ref name=":1" /> Noong [[dekada 1990]], nagpatuloy si Reigo de Dios sa paghingi ng tulong para isulong pa rin ang beatipikasyon.<ref>{{Cite web |date=2014-06-14 |title=Reflect on Mary’s pondering heart: Venerable Ignacia del Espiritu Santo (Foundress of the Congregation of the Religious of the Virgin Mary) |url=https://www.sunstar.com.ph/more-articles/reflect-on-marys-pondering-heart-venerable-ignacia-del-espiritu-santo-foundress-of-the-congregation-of-the-religious-of-the-virgin-mary |access-date=2026-04-02 |website=SunStar Publishing Inc. |language=en}}</ref> Nagbigay din siya ng panayam tungkol sa kanya.<ref>{{Cite web |title=Mother Ignacia Official Website - Mother Ignacia Club |url=https://www.motherignacia.info/organizations/mother-ignacia-club |access-date=2026-04-02 |website=www.motherignacia.info |language=en}}</ref> ==Mga sanggunian== {{reflist}} [[Kategorya:Mga madre]] [[Kategorya:Mga Pilipino]] dz5lafnufy6d6w5qg6op6kopjlssrjq 2200697 2200696 2026-04-02T06:15:07Z Jojit fb 38 2200697 wikitext text/x-wiki {{Infobox person|name=Maria Isabelita O. Reigo de Dios|known for=pagyabong ng leksigrapiya ng wikang Chavacano at pagsusulong ng beatipikasyon ni Madre Ignacia|citizenship=Pilipino|works=A pilot study on the dialects of Philippine Creole Spanish<br>A composite dictionary of Philippine Creole Spanish (PCS)|occupation=Relihiyosong madre, may-akda, leksigrapo, mananaliksik}} Si '''Maria Isabelita O. Reigo de Dios''' ay isang relihiyosong madre, leksikograpo, may-akda, [[akademiko]], [[mananaliksik]], at [[Lingguwistika|lingguwista]] mula sa [[Pilipinas]]. Kasapi siya sa relihiyosong kapatiran na ''Congregation of the Religious of the Virgin Mary'' (RVM) o Kongregasyon ng mga Relihiyoso ng [[Birheng Maria]]. Bilang kasapi ng kongregasyon, ang kanyang titulo ay Madre (o ''Sister'' sa Ingles). Kilala si Reigo de Dios sa kanya malaking ambag sa pagpapayabong ng [[leksikograpiya]] ng [[wikang Chavacano]], isang wikang Kriyolang [[Wikang Kastila|Kastila]] na karamihan sinasalita sa Pilipinas (partikular sa [[Kabite]] at [[Mindanao]]), at may halos isang milyong mananalita. == Karera == === Bilang lingguwista, leksikograpo at mananaliksik === Ayon sa mga arkibo noong mga taon sa pagitan ng 1972 at 1978 sa [[Unibersidad ng Hawaii, Manoa|Unibersidad ng Hawai'i sa Mānoa]], naging katuwang at tagapayo si Maria Isabelita O. Riego de Dios ng lingguwistang si John E. Reinecke sa pamamagitan ng pakikipag-ugnayan sa mga [[liham]].<ref>Riego de Dios, Maria Isabelita O., 1972-12-25 - 1978-09-28, UA00077, Box: 2, Folder: 29. John E. [https://archivesspace.library.manoa.hawaii.edu/repositories/4/archival_objects/99778 Reinecke Papers, UA00077]. University of Hawaii at Manoa Libraries. (sa Ingles)</ref> Sa kanyang pag-aaral noong 1978 na pinamagatang ''A pilot study on the dialects of Philippine Creole Spanish'', nagbigay ang may-akdang si Riego de Dios ng isang pundasyonal na pagsusuri sa iba't ibang [[Diyalekto|diyalektong]] kriyola na batay sa Kastila sa Pilipinas, na kolektibong kilala bilang Chabacano.<ref name=":2">{{Cite journal |last=Riego de Dios |first=Maria Isabelita O. |date=1978 |title=A pilot study on the dialects of Philippine Creole Spanish |url=https://www.sil.org/resources/archives/48206 |journal=SIL |series=Studies in Philippine Linguistics |language=en}}</ref> Hinati ng pag-aaral ang mga diyalektong ito sa dalawang malinaw na pangkat ayon sa lokasyon: ang mga uri sa paligid ng [[Look ng Maynila]] (Ternateño, Caviteño, at Ermiteño), na may malakas na impluwensyang estruktural mula sa [[Wikang Tagalog|Tagalog]], at ang mga uri sa Timog Pilipinas o [[Mindanao]] (Zamboangueño, Cotabateño, at Davaoeño).<ref name=":2" /> Sa pamamagitan ng pagsusuri sa mga pagkakatulad sa wika, pinag-ugatang kasaysayan, at huwaran ng migrasyon ng mga nagsasalita nito, tulad ng epekto ng paglipat ng mga Zamboangueño sa diyalekto ng Cotabato, matagumpay na nailatag ni Riego de Dios ang ugnayang sosyo-historikal at distribusyon ng mga natatanging wikang kriyolang ito.<ref name=":2" /> Ang kanyang [[talahuluganan]] na pinamagatang ''A composite dictionary of Philippine Creole Spanish (PCS)'' ay naglalaman ng mga 6,500 salita na may natatanging atensyon sa diyalektong Cotabato ng wikang Chavacano.<ref name=":0">{{Cite web |title=SEAlang Library Chavacano Lexicography |url=http://sealang.net/chavacano/dictionary.htm#:~:text=About%20the%20SEAlang%20Library%20Chavacano,Ternate,%20Cavite,%20and%20Zamboanga.&text=--%20allowed%20search%20via%20any%20(or%20all)%20dialects. |access-date=2026-04-02 |website=sealang.net|language=en}}</ref> Bagaman, nilalagay nito ang konteksto sa mga baryanteng Ternate, Cavite at Zamboanga. Nailimbag ang talahuluganan noong 1989 at nailathala ng Linguistic Society of the Philippines (literal na Linggguwistikong Lipunan ng Pilipinas).<ref name=":0" /> === Bilang relihiyoso === Bukod sa kanyang akademikong gawa, gumanap si Madre Isabelita ng isang opisyal na papel sa kasaysayan ng kanilang kongregasyon nang siya ay manumpa bilang kinatawan ng ''Archdiocesan Tribunal'' o Tribunal ng Arkidiyosesis noong Oktubre 1986 sa ilalim ni [[Jaime Cardinal Sin]].<ref name=":1">{{Cite web |title=Mother Ignacia Official Website - The Lights Behind the Shadows |url=https://www.motherignacia.info/beatification-process/the-lights-behind-the-shadows |access-date=2026-04-02 |website=www.motherignacia.info |language=en}}</ref> Bilang isa sa mga opisyal na tagasuri, naatasan siyang magtipon at magpatunay ng mga dokumento at testimonya tungkol sa buhay at kabanalan ni Benerable [[Ignacia del Espiritu Santo]], ang nagtatag ng RVM.<ref name=":1" /> Naglayon ang Tribunal ng Arkidiyosesis na isulong ang [[beatipikasyon]] ni Madre Ignacia.<ref name=":1" /> Noong [[dekada 1990]], nagpatuloy si Reigo de Dios sa paghingi ng tulong para isulong pa rin ang beatipikasyon.<ref>{{Cite web |date=2014-06-14 |title=Reflect on Mary’s pondering heart: Venerable Ignacia del Espiritu Santo (Foundress of the Congregation of the Religious of the Virgin Mary) |url=https://www.sunstar.com.ph/more-articles/reflect-on-marys-pondering-heart-venerable-ignacia-del-espiritu-santo-foundress-of-the-congregation-of-the-religious-of-the-virgin-mary |access-date=2026-04-02 |website=SunStar Publishing Inc. |language=en}}</ref> Nagbigay din siya ng panayam tungkol sa kanya.<ref>{{Cite web |title=Mother Ignacia Official Website - Mother Ignacia Club |url=https://www.motherignacia.info/organizations/mother-ignacia-club |access-date=2026-04-02 |website=www.motherignacia.info |language=en}}</ref> ==Mga sanggunian== {{reflist}} [[Kategorya:Mga madre]] [[Kategorya:Mga Pilipino]] tixd14pihdt1cgtyut4u092ar3bgd55 0 337563 2200588 2026-04-01T12:35:54Z TentingZones1 122212 Bagong pahina: {{Infobox settlement |name = Huisnes-sur-Mer |settlement_type = Bayan |image_skyline = Huisnes-sur-Mer - Vue sur le bourg.jpg |image_caption = Tanawin ng nayon. |image_shield = Blason ville fr Huisnes-sur-Mer (Manche).svg |pushpin_map = France |map_caption = Lokasyon sa Pransiya |subdivision_type = Bansa |subdivision_name = {{Flag|France}} |subdivision_type1 = [[Mga Rehiyon ng Pransiya|Rehiyon]] |subdivision_name1 = [[Normandie]] |subdivision_type2... 2200588 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement |name = Huisnes-sur-Mer |settlement_type = Bayan |image_skyline = Huisnes-sur-Mer - Vue sur le bourg.jpg |image_caption = Tanawin ng nayon. |image_shield = Blason ville fr Huisnes-sur-Mer (Manche).svg |pushpin_map = France |map_caption = Lokasyon sa Pransiya |subdivision_type = Bansa |subdivision_name = {{Flag|France}} |subdivision_type1 = [[Mga Rehiyon ng Pransiya|Rehiyon]] |subdivision_name1 = [[Normandie]] |subdivision_type2 = [[Mga Departamento ng Pransiya|Departamento]] |subdivision_name2 = [[Manche]] |subdivision_type3 = Arrondissement |subdivision_name3 = [[Arrondissement of Avranches|Avranches]] |subdivision_type4 = |subdivision_name4 = |leader_title = Alkade (2020–2026) |leader_name = Yann Rabasté |area_total_km2 = 6.75 |population_as_of = 2023 |population_total = 169 |population_density_km2 = auto |website = |coordinates = {{coord|48.6092|-1.4492|format=dms|display=inline,title}} |elevation_m = 33 |elevation_min_m = 6 |elevation_max_m = 38 }} Ang '''Huisnes-sur-Mer''' ay isang komyun ng [[Pransya]], na matatagpuan sa [[departamento]] ng [[Manche]] sa rehiyon ng [[Normandie]], na may populasyon na 169 na naninirahan. ==Heograpiya== Ang komyun na tinatanaw ang [[look ng Mont-Saint-Michel]], Huisnes-sur-Mer ay napapalibutan ng mga komyun ng: [[Courtils]], [[Servon]], [[Tanis]] at [[Pontorson]]. ==Pangalan== Ang pangalan ng lokalidad ay pinatutunayan sa mga anyong Husnis sa pagitan ng 1120 at 1133, Winnes noong 1179, at Huynes noong 1364. Ang Huisnes ay ibinatay sa salitang Gaulish na ''uxina'', na nangangahulugang "mataas." Ang anyong pambabae na ''ux(s)ama(s'' / ''ux(s)isama(s)'', < ''uxs-sama(s)'' / ''ux(s)i-sama(s)'', na nangangahulugang "napakataas" o simpleng "taas(mga)," ay karaniwang tinatanggap ngayon. Ito ang pinagmulan ng mga pangalan na may parehong etimolohiya na matatagpuan sa Pransiya, tulad ng [[Exmes]], [[Huismes]], Humes, [[atbp]]. Noong 1939, ang Huisnes ay naging Huisnes-sur-Mer. Ang demonym ay ''Huisnais''. ==Kasaysayan== Sa panahon ng pagsulong sa Avranches, inilunsad ni Heneral Patton ang ika-79 na Dibisyon ng Infantry patungong Mont Saint-Michel. Pinalaya ng dibisyong ito ang Huisnes noong Agosto 1, 1944. ==Mga lugar at monumento== * Simbahan ng Saint-Pierre (ika-17–ika-19 na siglo). Naglalaman ito ng mga upuan (ika-18 siglo), isang kumpisal (ika-18 siglo), isang upuan ng tagapagdiwang (ika-16 na siglo), isang bautismuhan (ika-16 na siglo), at tatlong estatwa: ang Birhen ng Awa (ika-15 siglo), isang estatwa ng isang obispo (ika-16 na siglo), at ang Birhen at ang Bata, na lahat ay nakalista bilang mga makasaysayang monumento. * Krus sa sementeryo at krus sa tabi ng daan (ika-19 na siglo). * Mausoleum ng Mont d'Huisnes: isang ossuary ng Aleman na itinayo sa lugar ng isang dating windmill, sa isang burol na tinatanaw ang look ng Mont Saint-Michel. Ang isang pabilog na gallery ng 68 crypt sa dalawang palapag ay naglalaman ng mga labi ng 11,956 na namatay sa digmaan ng Aleman, na karamihan ay mga sundalo. * Dating presbiteryo na ginawang munisipal na gîte (bahay-bakasyunan). * Mga dalampasigan at latian ng asin, na may tanawin ng Mont Saint-Michel. * Tipikal na nayon ng Montitier. <gallery> Huisnes-sur-Mer (50) Église.jpg|L'église paroissiale Saint-Pierre. MontDeHuisnes.jpg|Cimetière militaire allemand du mont d'Huisnes. </gallery> ==Eskudo de armas== [[File:Blason ville fr Huisnes-sur-Mer (Manche).svg|thumb|Huisnes-sur-Mer]] Grupo: 1) Mga Gule, dalawang leopardo O, armado at matamlay na Asul, ang isa ay nasa ibabaw ng isa; 2) Argente, dalawang susi na Sable na nakapako sa kulay asin at pinagdugtong ng isang kadenang katulad nito; lahat ay nasa ibabaw ng isang alon-alon na pinunong Asul na may dalang Kalbaryo ng limang krus na may palamuti at walang butas O, nasa gilid ng dalawang tupang nagpapastol na nasasamahan ng galit na Argente. ==Tingnan din== ==Mga sanggunian== {{reflist}} [[Kategorya:Mga pamayanan sa Pransiya]] 0cwmthfp33myxl0ycypg9vjttumiqx0 2200589 2200588 2026-04-01T12:37:47Z TentingZones1 122212 2200589 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement |name = Huisnes-sur-Mer |settlement_type = Bayan |image_skyline = Huisnes-sur-Mer - Vue sur le bourg.jpg |image_caption = Tanawin ng nayon. |image_shield = Blason ville fr Huisnes-sur-Mer (Manche).svg |pushpin_map = France |map_caption = Lokasyon sa Pransiya |subdivision_type = Bansa |subdivision_name = {{Flag|France}} |subdivision_type1 = [[Mga Rehiyon ng Pransiya|Rehiyon]] |subdivision_name1 = [[Normandie]] |subdivision_type2 = [[Mga Departamento ng Pransiya|Departamento]] |subdivision_name2 = [[Manche]] |subdivision_type3 = Arrondissement |subdivision_name3 = [[Arrondissement of Avranches|Avranches]] |subdivision_type4 = |subdivision_name4 = |leader_title = Alkade (2020–2026) |leader_name = Yann Rabasté |area_total_km2 = 6.75 |population_as_of = 2023 |population_total = 169 |population_density_km2 = auto |website = |coordinates = {{coord|48.6092|-1.4492|format=dms|display=inline,title}} |elevation_m = 33 |elevation_min_m = 6 |elevation_max_m = 38 }} Ang '''Huisnes-sur-Mer''' ay isang komyun ng [[Pransya]], na matatagpuan sa [[departamento]] ng [[Manche]] sa rehiyon ng [[Normandie]], na may populasyon na 169 na naninirahan. ==Heograpiya== Ang komyun na tinatanaw ang [[look ng Mont-Saint-Michel]], Huisnes-sur-Mer ay napapalibutan ng mga komyun ng: [[Courtils]], [[Servon]], [[Tanis]] at [[Pontorson]]. ==Pangalan== Ang pangalan ng lokalidad ay pinatutunayan sa mga anyong Husnis sa pagitan ng 1120 at 1133, Winnes noong 1179, at Huynes noong 1364. Ang Huisnes ay ibinatay sa salitang Gaulish na ''uxina'', na nangangahulugang "mataas." Ang anyong pambabae na ''ux(s)ama(s'' / ''ux(s)isama(s)'', < ''uxs-sama(s)'' / ''ux(s)i-sama(s)'', na nangangahulugang "napakataas" o simpleng "taas(mga)," ay karaniwang tinatanggap ngayon. Ito ang pinagmulan ng mga pangalan na may parehong etimolohiya na matatagpuan sa Pransiya, tulad ng [[Exmes]], [[Huismes]], Humes, [[atbp]]. Noong 1939, ang Huisnes ay naging Huisnes-sur-Mer. Ang demonym ay ''Huisnais''. ==Kasaysayan== Sa panahon ng pagsulong sa Avranches, inilunsad ni Heneral Patton ang ika-79 na Dibisyon ng Infantry patungong Mont Saint-Michel. Pinalaya ng dibisyong ito ang Huisnes noong Agosto 1, 1944. ==Mga lugar at monumento== * Simbahan ng Saint-Pierre (ika-17–ika-19 na siglo). Naglalaman ito ng mga upuan (ika-18 siglo), isang kumpisal (ika-18 siglo), isang upuan ng tagapagdiwang (ika-16 na siglo), isang bautismuhan (ika-16 na siglo), at tatlong estatwa: ang Birhen ng Awa (ika-15 siglo), isang estatwa ng isang obispo (ika-16 na siglo), at ang Birhen at ang Bata, na lahat ay nakalista bilang mga makasaysayang monumento. * Krus sa sementeryo at krus sa tabi ng daan (ika-19 na siglo). * Mausoleum ng Mont d'Huisnes: isang ossuary ng Aleman na itinayo sa lugar ng isang dating windmill, sa isang burol na tinatanaw ang look ng Mont Saint-Michel. Ang isang pabilog na gallery ng 68 crypt sa dalawang palapag ay naglalaman ng mga labi ng 11,956 na namatay sa digmaan ng Aleman, na karamihan ay mga sundalo. * Dating presbiteryo na ginawang munisipal na gîte (bahay-bakasyunan). * Mga dalampasigan at latian ng asin, na may tanawin ng Mont Saint-Michel. * Tipikal na nayon ng Montitier. <gallery> Huisnes-sur-Mer (50) Église.jpg|L'église paroissiale Saint-Pierre. MontDeHuisnes.jpg|Cimetière militaire allemand du mont d'Huisnes. </gallery> ==Eskudo de armas== [[File:Blason ville fr Huisnes-sur-Mer (Manche).svg|thumb|Huisnes-sur-Mer]] Grupo: 1) Mga Gule, dalawang leopardo O, armado at matamlay na Asul, ang isa ay nasa ibabaw ng isa; 2) Argente, dalawang susi na Sable na nakapako sa kulay asin at pinagdugtong ng isang kadenang katulad nito; lahat ay nasa ibabaw ng isang alon-alon na pinunong Asul na may dalang Kalbaryo ng limang krus na may palamuti at walang butas O, nasa gilid ng dalawang tupang nagpapastol na nasasamahan ng galit na Argente.<ref>[https://armorialdefrance.fr/page_blason.php?ville=20056 Eskudo de armas ng Huisnes-sur-Mer]</ref> ==Tingnan din== ==Mga sanggunian== {{reflist}} [[Kategorya:Mga pamayanan sa Pransiya]] flp8a4a3rjm1rktqjeldoj0zlpejgbc 2200738 2200589 2026-04-02T09:51:24Z TentingZones1 122212 2200738 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement |name = Huisnes-sur-Mer |settlement_type = Bayan |image_skyline = Huisnes-sur-Mer - Vue sur le bourg.jpg |image_caption = Tanawin ng nayon. |image_shield = Blason ville fr Huisnes-sur-Mer (Manche).svg |pushpin_map = France |map_caption = Lokasyon sa Pransiya |subdivision_type = Bansa |subdivision_name = {{Flag|France}} |subdivision_type1 = [[Mga Rehiyon ng Pransiya|Rehiyon]] |subdivision_name1 = [[Normandie]] |subdivision_type2 = [[Mga Departamento ng Pransiya|Departamento]] |subdivision_name2 = [[Manche]] |subdivision_type3 = Arrondissement |subdivision_name3 = [[Arrondissement of Avranches|Avranches]] |subdivision_type4 = |subdivision_name4 = |leader_title = Alkade (2020–2026) |leader_name = Yann Rabasté |area_total_km2 = 6.75 |population_as_of = 2023 |population_total = 169 |population_density_km2 = auto |website = |coordinates = {{coord|48.6092|-1.4492|format=dms|display=inline,title}} |elevation_m = 33 |elevation_min_m = 6 |elevation_max_m = 38 }} Ang '''Huisnes-sur-Mer''' ay isang komyun ng [[Pransiya]], na matatagpuan sa [[departamento]] ng [[Manche]] sa rehiyon ng [[Normandie]], na may populasyon na 169 na naninirahan. ==Heograpiya== Ang komyun na tinatanaw ang [[look ng Mont-Saint-Michel]], Huisnes-sur-Mer ay napapalibutan ng mga komyun ng: [[Courtils]], [[Servon]], [[Tanis]] at [[Pontorson]]. ==Pangalan== Ang pangalan ng lokalidad ay pinatutunayan sa mga anyong Husnis sa pagitan ng 1120 at 1133, Winnes noong 1179, at Huynes noong 1364. Ang Huisnes ay ibinatay sa salitang Gaulish na ''uxina'', na nangangahulugang "mataas." Ang anyong pambabae na ''ux(s)ama(s'' / ''ux(s)isama(s)'', < ''uxs-sama(s)'' / ''ux(s)i-sama(s)'', na nangangahulugang "napakataas" o simpleng "taas(mga)," ay karaniwang tinatanggap ngayon. Ito ang pinagmulan ng mga pangalan na may parehong etimolohiya na matatagpuan sa Pransiya, tulad ng [[Exmes]], [[Huismes]], Humes, [[atbp]]. Noong 1939, ang Huisnes ay naging Huisnes-sur-Mer. Ang demonym ay ''Huisnais''. ==Kasaysayan== Sa panahon ng pagsulong sa Avranches, inilunsad ni Heneral Patton ang ika-79 na Dibisyon ng Infantry patungong Mont Saint-Michel. Pinalaya ng dibisyong ito ang Huisnes noong Agosto 1, 1944. ==Mga lugar at monumento== * Simbahan ng Saint-Pierre (ika-17–ika-19 na siglo). Naglalaman ito ng mga upuan (ika-18 siglo), isang kumpisal (ika-18 siglo), isang upuan ng tagapagdiwang (ika-16 na siglo), isang bautismuhan (ika-16 na siglo), at tatlong estatwa: ang Birhen ng Awa (ika-15 siglo), isang estatwa ng isang obispo (ika-16 na siglo), at ang Birhen at ang Bata, na lahat ay nakalista bilang mga makasaysayang monumento. * Krus sa sementeryo at krus sa tabi ng daan (ika-19 na siglo). * Mausoleum ng Mont d'Huisnes: isang ossuary ng Aleman na itinayo sa lugar ng isang dating windmill, sa isang burol na tinatanaw ang look ng Mont Saint-Michel. Ang isang pabilog na gallery ng 68 crypt sa dalawang palapag ay naglalaman ng mga labi ng 11,956 na namatay sa digmaan ng Aleman, na karamihan ay mga sundalo. * Dating presbiteryo na ginawang munisipal na gîte (bahay-bakasyunan). * Mga dalampasigan at latian ng asin, na may tanawin ng Mont Saint-Michel. * Tipikal na nayon ng Montitier. <gallery> Huisnes-sur-Mer (50) Église.jpg|L'église paroissiale Saint-Pierre. MontDeHuisnes.jpg|Cimetière militaire allemand du mont d'Huisnes. </gallery> ==Eskudo de armas== [[File:Blason ville fr Huisnes-sur-Mer (Manche).svg|thumb|Huisnes-sur-Mer]] Grupo: 1) Mga Gule, dalawang leopardo O, armado at matamlay na Asul, ang isa ay nasa ibabaw ng isa; 2) Argente, dalawang susi na Sable na nakapako sa kulay asin at pinagdugtong ng isang kadenang katulad nito; lahat ay nasa ibabaw ng isang alon-alon na pinunong Asul na may dalang Kalbaryo ng limang krus na may palamuti at walang butas O, nasa gilid ng dalawang tupang nagpapastol na nasasamahan ng galit na Argente.<ref>[https://armorialdefrance.fr/page_blason.php?ville=20056 Eskudo de armas ng Huisnes-sur-Mer]</ref> ==Tingnan din== ==Mga sanggunian== {{reflist}} [[Kategorya:Mga pamayanan sa Pransiya]] 5nl4rvfknq3nlgxdv9nwq815gh9d3aw 0 337564 2200603 2026-04-01T14:39:51Z Jojit fb 38 Inilipat ni Jojit fb ang pahinang [[Panlahing paghihiwalay]] sa [[Segregasyong panlahi]] 2200603 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Segregasyong panlahi]] nn92lkcqqlbt9n1wcjqcmdktm8ptr0u 2 337565 2200630 2026-04-02T00:31:14Z Wilson Palacpac III 152256 Bagong pahina: [[Talaksan:Official portrait of Wikipedian Salvador Palacpac III.png|thumb|Opisyal na larawan, 2026]] Ako po si Wilson Palacpac III, ako po ay isang Filipino sa wikipedya. 2200630 wikitext text/x-wiki [[Talaksan:Official portrait of Wikipedian Salvador Palacpac III.png|thumb|Opisyal na larawan, 2026]] Ako po si Wilson Palacpac III, ako po ay isang Filipino sa wikipedya. pjgkly3rpgrjy9am8uoi7i4g2arp60k 2200671 2200630 2026-04-02T02:10:18Z Borhan 123764 ([[c:GR|GR]]) [[c:COM:FR|File renamed]]: [[File:Official portrait of Wikipedian Salvador Palacpac III.png]] → [[File:Official portrait of Wikipedian Wilson Palacpac III.png]] [[c:COM:FR#FR1|Criterion 1]] (original uploader’s request) 2200671 wikitext text/x-wiki [[Talaksan:Official portrait of Wikipedian Wilson Palacpac III.png|thumb|Opisyal na larawan, 2026]] Ako po si Wilson Palacpac III, ako po ay isang Filipino sa wikipedya. oiaqlcg966zbugp3u0uysnispo37x5e 0 337566 2200635 2026-04-02T01:27:02Z JWilz12345 77302 unang mga salin mula sa enWiki 2200635 wikitext text/x-wiki [[Talaksan:Petro Gazz Cutcot Pulilan priceboard 20260318jwilz.jpg|thumb|Pisarang pampresyo sa isang [[gasolinahan]] sa [[Pulilan]], na nagpapakita ng pagtaas ng presyo ng gasolina dulot ng [[digmaan sa Iran noong 2026]].]] Simula noong huling bahagi ng Pebrero 2026, may naganap na [[krisis sa enerhiya]] sa Pilipinas dulot ng [[Digmaan sa Iran noong 2026|digmaan sa Iran]]. Naantala ang 20% ng pandaigdigang suplay ng langis nang [[Krisis sa Kipot ng Hormuz noong 2026|isinara]] ang [[Kipot ng Hormuz]]. Nalagay sa panganib ang [[Enerhiya sa Pilipinas|suplay ng enerhiya sa Pilipinas]], sapagkat 98% ng langis sa bansa ay inaangkat sa [[Gitnang Silangan]] at lubos na umaasa sa langis ang suplay ng enerhiya ng bansa.<ref name="BBC">{{cite web |url=https://www.bbc.com/news/articles/c3ex8ez3717o |title=Marcos promises 'flow of oil' as Philippines declares energy emergency |work=BBC News |last1=Tewari |first1=Suranjana |last2=Guinto |first2=Joel |last3=Rawnsley |first3=Jessica |date=Marso 25, 2026 |access-date=Marso 25, 2026 }}</ref> Noong ika-24 ng Marso 2026, idineklara ni Pangulong [[Bongbong Marcos]] ang katayuan ng pambansang emerhensiya sa enerhiya. Winika niyang sapat ang suplay ng krudong langis sa Pilipinas hanggang sa ika-30 ng Hunyo.<ref>{{cite news |last1=Cabato |first1=Luisa |title=Marcos: PH has enough crude oil supply until June 30 |url=https://newsinfo.inquirer.net/2202216/marcos-on-crude-oil |access-date=Marso 27, 2026 |work=Inquirer.net |date=Marso 27, 2026}}</ref> Kauna-unahang bansa ang Pilipinas sa mundo na nagdeklara ng emerhensiya sa enerhiya.<ref name="BBC" /> Unang {{cn span|ipinagwalang-bahala ng [[Tanggapan ng Pangulo ng Pilipinas|Palasyo]] ang sitwasyon|date=Marso 2026}}. Noong ika-23 ng Marso 2026, sinabi ng Tagapagpahayag ng Palasyo na si [[Claire Castro]] na nahaharap ang Pilipinas sa "pagkagambala sa presyo" dulot ng kaguluhan sa Gitnang Silangan at wala pang krisis. Sinang-ayunan ni Kalihim [[Sharon Garin]] ng [[Kagawaran ng Enerhiya (Pilipinas)|Kagawaran ng Enerhiya]] ang pahayag na ito.<ref>{{cite web |url=https://newsinfo.inquirer.net/2199812/palace-ph-facing-price-disruption-not-yet-an-oil-crisis |title=Palace: PH facing 'price disruption,' not yet an oil crisis |work=Inquirer.net |last1=Cabato |first1=Luisa |date=Marso 23, 2026 |access-date=Marso 26, 2026 }}</ref> Kalaunan, ipinag-utos ni Pangulong Marcos ang paglikha ng isang lupon sa krisis upang matiyak ang katatagan sa ekonomiya at matatag na suplay ng langis.<ref>{{cite web |url=https://www.pna.gov.ph/articles/1271525 |title=Marcos orders creation of crisis committee amid Middle East conflict |work=Philippine News Agency |last1=Esguerra |first1=Darryl John |date=Marso 23, 2026 |access-date=Marso 26, 2026 }}</ref> ==Deklarasyon== {{Infobox legislation |short_title = Kautusang Tagapagpaganap Blg. 110 |long_title = Pagdedeklara ng katayuan ng pambansang emerhensiya sa enerhiya at pagpapatibay ng pinag-isang ''package'' para sa kabuhayan, industriya, pagkain, at transportasyon |image = |imagealt = |citation = [https://www.officialgazette.gov.ph/downloads/2026/03mar/20260324-EO-110-FRM.pdf Kautusang Tagapagpaganap Blg. 110, serye ng 2026] |territorial_extent = [[Pilipinas]] |signed_by = [[Bongbong Marcos]] |date_enacted = |date_assented = |date_signed = Marso 24, 2026 |date_commenced = Marso 24, 2026 |bill = |bill_citation = |bill_date = |introduced_by = |1st_reading = |2nd_reading = |3rd_reading = |white_paper = |committee_report = |amendments = |repeals = |related = |summary = |keywords = |status = ipinatutupad }} Nilagdaan ni Pangulong [[Bongbong Marcos]] ang Kautusang Tagapagpaganap Blg. 110 na inilalagay ang bansa sa katayuan ng pambansang emerhensiya sa enerhiya dahil sa [[digmaan sa Iran noong 2026]]. Lubhang naapektuhan ng [[Krisis sa Kipot ng Hormuz noong 2026|pagsasara]] ng [[Kipot ng Hormuz]] ang Pilipinas dahil 98% ng inangkat na langis nito ay nagmumula sa [[Gitnang Silangan]].<ref name="BBC" /> ==Tingnan din== *[[Krisis sa enerhiya noong dekada-1970]] *[[Enerhiya sa Pilipinas]] ==Mga sanggunian== {{reflist}} [[Kategorya:2026 sa Pilipinas]] [[Kategorya:Kasaysayan ng ekonomiya ng Pilipinas]] [[Kategorya:Enerhiya sa Pilipinas]] [[Kategorya:Bongbong Marcos]] [[Kategorya:Digmaan sa Iran noong 2026]] [[Kategorya:Krisis sa enerhiya]] 6pwikw8ah44znrcyjvv6p7bv6lqq2i2 2200636 2200635 2026-04-02T01:27:27Z JWilz12345 77302 Inilipat ni JWilz12345 ang pahinang [[Krisis sa enerhiya ng Pilipinas noong 2026]] sa [[Krisis sa enerhiya sa Pilipinas noong 2026]] 2200635 wikitext text/x-wiki [[Talaksan:Petro Gazz Cutcot Pulilan priceboard 20260318jwilz.jpg|thumb|Pisarang pampresyo sa isang [[gasolinahan]] sa [[Pulilan]], na nagpapakita ng pagtaas ng presyo ng gasolina dulot ng [[digmaan sa Iran noong 2026]].]] Simula noong huling bahagi ng Pebrero 2026, may naganap na [[krisis sa enerhiya]] sa Pilipinas dulot ng [[Digmaan sa Iran noong 2026|digmaan sa Iran]]. Naantala ang 20% ng pandaigdigang suplay ng langis nang [[Krisis sa Kipot ng Hormuz noong 2026|isinara]] ang [[Kipot ng Hormuz]]. Nalagay sa panganib ang [[Enerhiya sa Pilipinas|suplay ng enerhiya sa Pilipinas]], sapagkat 98% ng langis sa bansa ay inaangkat sa [[Gitnang Silangan]] at lubos na umaasa sa langis ang suplay ng enerhiya ng bansa.<ref name="BBC">{{cite web |url=https://www.bbc.com/news/articles/c3ex8ez3717o |title=Marcos promises 'flow of oil' as Philippines declares energy emergency |work=BBC News |last1=Tewari |first1=Suranjana |last2=Guinto |first2=Joel |last3=Rawnsley |first3=Jessica |date=Marso 25, 2026 |access-date=Marso 25, 2026 }}</ref> Noong ika-24 ng Marso 2026, idineklara ni Pangulong [[Bongbong Marcos]] ang katayuan ng pambansang emerhensiya sa enerhiya. Winika niyang sapat ang suplay ng krudong langis sa Pilipinas hanggang sa ika-30 ng Hunyo.<ref>{{cite news |last1=Cabato |first1=Luisa |title=Marcos: PH has enough crude oil supply until June 30 |url=https://newsinfo.inquirer.net/2202216/marcos-on-crude-oil |access-date=Marso 27, 2026 |work=Inquirer.net |date=Marso 27, 2026}}</ref> Kauna-unahang bansa ang Pilipinas sa mundo na nagdeklara ng emerhensiya sa enerhiya.<ref name="BBC" /> Unang {{cn span|ipinagwalang-bahala ng [[Tanggapan ng Pangulo ng Pilipinas|Palasyo]] ang sitwasyon|date=Marso 2026}}. Noong ika-23 ng Marso 2026, sinabi ng Tagapagpahayag ng Palasyo na si [[Claire Castro]] na nahaharap ang Pilipinas sa "pagkagambala sa presyo" dulot ng kaguluhan sa Gitnang Silangan at wala pang krisis. Sinang-ayunan ni Kalihim [[Sharon Garin]] ng [[Kagawaran ng Enerhiya (Pilipinas)|Kagawaran ng Enerhiya]] ang pahayag na ito.<ref>{{cite web |url=https://newsinfo.inquirer.net/2199812/palace-ph-facing-price-disruption-not-yet-an-oil-crisis |title=Palace: PH facing 'price disruption,' not yet an oil crisis |work=Inquirer.net |last1=Cabato |first1=Luisa |date=Marso 23, 2026 |access-date=Marso 26, 2026 }}</ref> Kalaunan, ipinag-utos ni Pangulong Marcos ang paglikha ng isang lupon sa krisis upang matiyak ang katatagan sa ekonomiya at matatag na suplay ng langis.<ref>{{cite web |url=https://www.pna.gov.ph/articles/1271525 |title=Marcos orders creation of crisis committee amid Middle East conflict |work=Philippine News Agency |last1=Esguerra |first1=Darryl John |date=Marso 23, 2026 |access-date=Marso 26, 2026 }}</ref> ==Deklarasyon== {{Infobox legislation |short_title = Kautusang Tagapagpaganap Blg. 110 |long_title = Pagdedeklara ng katayuan ng pambansang emerhensiya sa enerhiya at pagpapatibay ng pinag-isang ''package'' para sa kabuhayan, industriya, pagkain, at transportasyon |image = |imagealt = |citation = [https://www.officialgazette.gov.ph/downloads/2026/03mar/20260324-EO-110-FRM.pdf Kautusang Tagapagpaganap Blg. 110, serye ng 2026] |territorial_extent = [[Pilipinas]] |signed_by = [[Bongbong Marcos]] |date_enacted = |date_assented = |date_signed = Marso 24, 2026 |date_commenced = Marso 24, 2026 |bill = |bill_citation = |bill_date = |introduced_by = |1st_reading = |2nd_reading = |3rd_reading = |white_paper = |committee_report = |amendments = |repeals = |related = |summary = |keywords = |status = ipinatutupad }} Nilagdaan ni Pangulong [[Bongbong Marcos]] ang Kautusang Tagapagpaganap Blg. 110 na inilalagay ang bansa sa katayuan ng pambansang emerhensiya sa enerhiya dahil sa [[digmaan sa Iran noong 2026]]. Lubhang naapektuhan ng [[Krisis sa Kipot ng Hormuz noong 2026|pagsasara]] ng [[Kipot ng Hormuz]] ang Pilipinas dahil 98% ng inangkat na langis nito ay nagmumula sa [[Gitnang Silangan]].<ref name="BBC" /> ==Tingnan din== *[[Krisis sa enerhiya noong dekada-1970]] *[[Enerhiya sa Pilipinas]] ==Mga sanggunian== {{reflist}} [[Kategorya:2026 sa Pilipinas]] [[Kategorya:Kasaysayan ng ekonomiya ng Pilipinas]] [[Kategorya:Enerhiya sa Pilipinas]] [[Kategorya:Bongbong Marcos]] [[Kategorya:Digmaan sa Iran noong 2026]] [[Kategorya:Krisis sa enerhiya]] 6pwikw8ah44znrcyjvv6p7bv6lqq2i2 2200669 2200636 2026-04-02T02:05:33Z JWilz12345 77302 2200669 wikitext text/x-wiki [[Talaksan:Petro Gazz Cutcot Pulilan priceboard 20260318jwilz.jpg|thumb|Pisarang pampresyo sa isang [[gasolinahan]] sa [[Pulilan]], na nagpapakita ng pagtaas ng presyo ng gasolina dulot ng [[digmaan sa Iran noong 2026]].]] Simula noong huling bahagi ng Pebrero 2026, may naganap na [[krisis sa enerhiya]] sa Pilipinas dulot ng [[Digmaan sa Iran noong 2026|digmaan sa Iran]]. Naantala ang 20% ng pandaigdigang suplay ng langis nang [[Krisis sa Kipot ng Hormuz noong 2026|isinara]] ang [[Kipot ng Hormuz]]. Nalagay sa panganib ang [[Enerhiya sa Pilipinas|suplay ng enerhiya sa Pilipinas]], sapagkat 98% ng langis sa bansa ay inaangkat sa [[Gitnang Silangan]] at lubos na umaasa sa langis ang suplay ng enerhiya ng bansa.<ref name="BBC">{{cite web |url=https://www.bbc.com/news/articles/c3ex8ez3717o |title=Marcos promises 'flow of oil' as Philippines declares energy emergency |work=BBC News |last1=Tewari |first1=Suranjana |last2=Guinto |first2=Joel |last3=Rawnsley |first3=Jessica |date=Marso 25, 2026 |access-date=Marso 25, 2026 }}</ref> Noong ika-24 ng Marso 2026, idineklara ni Pangulong [[Bongbong Marcos]] ang katayuan ng pambansang emerhensiya sa enerhiya. Winika niyang sapat ang suplay ng krudong langis sa Pilipinas hanggang sa ika-30 ng Hunyo.<ref>{{cite news |last1=Cabato |first1=Luisa |title=Marcos: PH has enough crude oil supply until June 30 |url=https://newsinfo.inquirer.net/2202216/marcos-on-crude-oil |access-date=Marso 27, 2026 |work=Inquirer.net |date=Marso 27, 2026}}</ref> Kauna-unahang bansa ang Pilipinas sa mundo na nagdeklara ng emerhensiya sa enerhiya.<ref name="BBC" /> Unang {{cn span|ipinagwalang-bahala ng [[Tanggapan ng Pangulo ng Pilipinas|Palasyo]] ang sitwasyon|date=Marso 2026}}. Noong ika-23 ng Marso 2026, sinabi ng Tagapagpahayag ng Palasyo na si [[Claire Castro]] na nahaharap ang Pilipinas sa "pagkagambala sa presyo" dulot ng kaguluhan sa Gitnang Silangan at wala pang krisis. Sinang-ayunan ni Kalihim [[Sharon Garin]] ng [[Kagawaran ng Enerhiya (Pilipinas)|Kagawaran ng Enerhiya]] ang pahayag na ito.<ref>{{cite web |url=https://newsinfo.inquirer.net/2199812/palace-ph-facing-price-disruption-not-yet-an-oil-crisis |title=Palace: PH facing 'price disruption,' not yet an oil crisis |work=Inquirer.net |last1=Cabato |first1=Luisa |date=Marso 23, 2026 |access-date=Marso 26, 2026 }}</ref> Kalaunan, ipinag-utos ni Pangulong Marcos ang paglikha ng isang lupon sa krisis upang matiyak ang katatagan sa ekonomiya at matatag na suplay ng langis.<ref>{{cite web |url=https://www.pna.gov.ph/articles/1271525 |title=Marcos orders creation of crisis committee amid Middle East conflict |work=Philippine News Agency |last1=Esguerra |first1=Darryl John |date=Marso 23, 2026 |access-date=Marso 26, 2026 }}</ref> ==Deklarasyon== {{Infobox legislation |short_title = Kautusang Tagapagpaganap Blg. 110 |long_title = Pagdedeklara ng katayuan ng pambansang emerhensiya sa enerhiya at pagpapatibay ng pinag-isang ''package'' para sa kabuhayan, industriya, pagkain, at transportasyon |image = |imagealt = |citation = [https://www.officialgazette.gov.ph/downloads/2026/03mar/20260324-EO-110-FRM.pdf Kautusang Tagapagpaganap Blg. 110, serye ng 2026] |territorial_extent = [[Pilipinas]] |signed_by = [[Bongbong Marcos]] |date_enacted = |date_assented = |date_signed = Marso 24, 2026 |date_commenced = Marso 24, 2026 |bill = |bill_citation = |bill_date = |introduced_by = |1st_reading = |2nd_reading = |3rd_reading = |white_paper = |committee_report = |amendments = |repeals = |related = |summary = |keywords = |status = in force }} Nilagdaan ni Pangulong [[Bongbong Marcos]] ang Kautusang Tagapagpaganap Blg. 110 na inilalagay ang bansa sa katayuan ng pambansang emerhensiya sa enerhiya dahil sa [[digmaan sa Iran noong 2026]]. Lubhang naapektuhan ng [[Krisis sa Kipot ng Hormuz noong 2026|pagsasara]] ng [[Kipot ng Hormuz]] ang Pilipinas dahil 98% ng inangkat na langis nito ay nagmumula sa [[Gitnang Silangan]].<ref name="BBC" /> ==Tingnan din== *[[Krisis sa enerhiya noong dekada-1970]] *[[Enerhiya sa Pilipinas]] ==Mga sanggunian== {{reflist}} [[Kategorya:2026 sa Pilipinas]] [[Kategorya:Kasaysayan ng ekonomiya ng Pilipinas]] [[Kategorya:Enerhiya sa Pilipinas]] [[Kategorya:Bongbong Marcos]] [[Kategorya:Digmaan sa Iran noong 2026]] [[Kategorya:Krisis sa enerhiya]] bqpxd8a12dfm8c4f5r3vmfo5r1hf6o2 2200670 2200669 2026-04-02T02:05:58Z JWilz12345 77302 Kinansela ang pagbabagong 2200669 ni [[Special:Contributions/JWilz12345|JWilz12345]] ([[User talk:JWilz12345|Usapan]]) itetesting 2200670 wikitext text/x-wiki [[Talaksan:Petro Gazz Cutcot Pulilan priceboard 20260318jwilz.jpg|thumb|Pisarang pampresyo sa isang [[gasolinahan]] sa [[Pulilan]], na nagpapakita ng pagtaas ng presyo ng gasolina dulot ng [[digmaan sa Iran noong 2026]].]] Simula noong huling bahagi ng Pebrero 2026, may naganap na [[krisis sa enerhiya]] sa Pilipinas dulot ng [[Digmaan sa Iran noong 2026|digmaan sa Iran]]. Naantala ang 20% ng pandaigdigang suplay ng langis nang [[Krisis sa Kipot ng Hormuz noong 2026|isinara]] ang [[Kipot ng Hormuz]]. Nalagay sa panganib ang [[Enerhiya sa Pilipinas|suplay ng enerhiya sa Pilipinas]], sapagkat 98% ng langis sa bansa ay inaangkat sa [[Gitnang Silangan]] at lubos na umaasa sa langis ang suplay ng enerhiya ng bansa.<ref name="BBC">{{cite web |url=https://www.bbc.com/news/articles/c3ex8ez3717o |title=Marcos promises 'flow of oil' as Philippines declares energy emergency |work=BBC News |last1=Tewari |first1=Suranjana |last2=Guinto |first2=Joel |last3=Rawnsley |first3=Jessica |date=Marso 25, 2026 |access-date=Marso 25, 2026 }}</ref> Noong ika-24 ng Marso 2026, idineklara ni Pangulong [[Bongbong Marcos]] ang katayuan ng pambansang emerhensiya sa enerhiya. Winika niyang sapat ang suplay ng krudong langis sa Pilipinas hanggang sa ika-30 ng Hunyo.<ref>{{cite news |last1=Cabato |first1=Luisa |title=Marcos: PH has enough crude oil supply until June 30 |url=https://newsinfo.inquirer.net/2202216/marcos-on-crude-oil |access-date=Marso 27, 2026 |work=Inquirer.net |date=Marso 27, 2026}}</ref> Kauna-unahang bansa ang Pilipinas sa mundo na nagdeklara ng emerhensiya sa enerhiya.<ref name="BBC" /> Unang {{cn span|ipinagwalang-bahala ng [[Tanggapan ng Pangulo ng Pilipinas|Palasyo]] ang sitwasyon|date=Marso 2026}}. Noong ika-23 ng Marso 2026, sinabi ng Tagapagpahayag ng Palasyo na si [[Claire Castro]] na nahaharap ang Pilipinas sa "pagkagambala sa presyo" dulot ng kaguluhan sa Gitnang Silangan at wala pang krisis. Sinang-ayunan ni Kalihim [[Sharon Garin]] ng [[Kagawaran ng Enerhiya (Pilipinas)|Kagawaran ng Enerhiya]] ang pahayag na ito.<ref>{{cite web |url=https://newsinfo.inquirer.net/2199812/palace-ph-facing-price-disruption-not-yet-an-oil-crisis |title=Palace: PH facing 'price disruption,' not yet an oil crisis |work=Inquirer.net |last1=Cabato |first1=Luisa |date=Marso 23, 2026 |access-date=Marso 26, 2026 }}</ref> Kalaunan, ipinag-utos ni Pangulong Marcos ang paglikha ng isang lupon sa krisis upang matiyak ang katatagan sa ekonomiya at matatag na suplay ng langis.<ref>{{cite web |url=https://www.pna.gov.ph/articles/1271525 |title=Marcos orders creation of crisis committee amid Middle East conflict |work=Philippine News Agency |last1=Esguerra |first1=Darryl John |date=Marso 23, 2026 |access-date=Marso 26, 2026 }}</ref> ==Deklarasyon== {{Infobox legislation |short_title = Kautusang Tagapagpaganap Blg. 110 |long_title = Pagdedeklara ng katayuan ng pambansang emerhensiya sa enerhiya at pagpapatibay ng pinag-isang ''package'' para sa kabuhayan, industriya, pagkain, at transportasyon |image = |imagealt = |citation = [https://www.officialgazette.gov.ph/downloads/2026/03mar/20260324-EO-110-FRM.pdf Kautusang Tagapagpaganap Blg. 110, serye ng 2026] |territorial_extent = [[Pilipinas]] |signed_by = [[Bongbong Marcos]] |date_enacted = |date_assented = |date_signed = Marso 24, 2026 |date_commenced = Marso 24, 2026 |bill = |bill_citation = |bill_date = |introduced_by = |1st_reading = |2nd_reading = |3rd_reading = |white_paper = |committee_report = |amendments = |repeals = |related = |summary = |keywords = |status = ipinatutupad }} Nilagdaan ni Pangulong [[Bongbong Marcos]] ang Kautusang Tagapagpaganap Blg. 110 na inilalagay ang bansa sa katayuan ng pambansang emerhensiya sa enerhiya dahil sa [[digmaan sa Iran noong 2026]]. Lubhang naapektuhan ng [[Krisis sa Kipot ng Hormuz noong 2026|pagsasara]] ng [[Kipot ng Hormuz]] ang Pilipinas dahil 98% ng inangkat na langis nito ay nagmumula sa [[Gitnang Silangan]].<ref name="BBC" /> ==Tingnan din== *[[Krisis sa enerhiya noong dekada-1970]] *[[Enerhiya sa Pilipinas]] ==Mga sanggunian== {{reflist}} [[Kategorya:2026 sa Pilipinas]] [[Kategorya:Kasaysayan ng ekonomiya ng Pilipinas]] [[Kategorya:Enerhiya sa Pilipinas]] [[Kategorya:Bongbong Marcos]] [[Kategorya:Digmaan sa Iran noong 2026]] [[Kategorya:Krisis sa enerhiya]] 6pwikw8ah44znrcyjvv6p7bv6lqq2i2 2200676 2200670 2026-04-02T03:31:47Z JWilz12345 77302 sinalin ang parte mula sa enWiki 2200676 wikitext text/x-wiki [[Talaksan:Petro Gazz Cutcot Pulilan priceboard 20260318jwilz.jpg|thumb|Pisarang pampresyo sa isang [[gasolinahan]] sa [[Pulilan]], na nagpapakita ng pagtaas ng presyo ng gasolina dulot ng [[digmaan sa Iran noong 2026]].]] Simula noong huling bahagi ng Pebrero 2026, may naganap na [[krisis sa enerhiya]] sa Pilipinas dulot ng [[Digmaan sa Iran noong 2026|digmaan sa Iran]]. Naantala ang 20% ng pandaigdigang suplay ng langis nang [[Krisis sa Kipot ng Hormuz noong 2026|isinara]] ang [[Kipot ng Hormuz]]. Nalagay sa panganib ang [[Enerhiya sa Pilipinas|suplay ng enerhiya sa Pilipinas]], sapagkat 98% ng langis sa bansa ay inaangkat sa [[Gitnang Silangan]] at lubos na umaasa sa langis ang suplay ng enerhiya ng bansa.<ref name="BBC">{{cite web |url=https://www.bbc.com/news/articles/c3ex8ez3717o |title=Marcos promises 'flow of oil' as Philippines declares energy emergency |work=BBC News |last1=Tewari |first1=Suranjana |last2=Guinto |first2=Joel |last3=Rawnsley |first3=Jessica |date=Marso 25, 2026 |access-date=Marso 25, 2026 }}</ref> Noong ika-24 ng Marso 2026, idineklara ni Pangulong [[Bongbong Marcos]] ang katayuan ng pambansang emerhensiya sa enerhiya. Winika niyang sapat ang suplay ng krudong langis sa Pilipinas hanggang sa ika-30 ng Hunyo.<ref>{{cite news |last1=Cabato |first1=Luisa |title=Marcos: PH has enough crude oil supply until June 30 |url=https://newsinfo.inquirer.net/2202216/marcos-on-crude-oil |access-date=Marso 27, 2026 |work=Inquirer.net |date=Marso 27, 2026}}</ref> Kauna-unahang bansa ang Pilipinas sa mundo na nagdeklara ng emerhensiya sa enerhiya.<ref name="BBC" /> Unang {{cn span|ipinagwalang-bahala ng [[Tanggapan ng Pangulo ng Pilipinas|Palasyo]] ang sitwasyon|date=Marso 2026}}. Noong ika-23 ng Marso 2026, sinabi ng Tagapagpahayag ng Palasyo na si [[Claire Castro]] na nahaharap ang Pilipinas sa "pagkagambala sa presyo" dulot ng kaguluhan sa Gitnang Silangan at wala pang krisis. Sinang-ayunan ni Kalihim [[Sharon Garin]] ng [[Kagawaran ng Enerhiya (Pilipinas)|Kagawaran ng Enerhiya]] ang pahayag na ito.<ref>{{cite web |url=https://newsinfo.inquirer.net/2199812/palace-ph-facing-price-disruption-not-yet-an-oil-crisis |title=Palace: PH facing 'price disruption,' not yet an oil crisis |work=Inquirer.net |last1=Cabato |first1=Luisa |date=Marso 23, 2026 |access-date=Marso 26, 2026 }}</ref> Kalaunan, ipinag-utos ni Pangulong Marcos ang paglikha ng isang lupon sa krisis upang matiyak ang katatagan sa ekonomiya at matatag na suplay ng langis.<ref>{{cite web |url=https://www.pna.gov.ph/articles/1271525 |title=Marcos orders creation of crisis committee amid Middle East conflict |work=Philippine News Agency |last1=Esguerra |first1=Darryl John |date=Marso 23, 2026 |access-date=Marso 26, 2026 }}</ref> == Deklarasyon == {{Infobox legislation |short_title = Kautusang Tagapagpaganap Blg. 110 |long_title = Pagdedeklara ng katayuan ng pambansang emerhensiya sa enerhiya at pagpapatibay ng pinag-isang ''package'' para sa kabuhayan, industriya, pagkain, at transportasyon |image = |imagealt = |citation = [https://www.officialgazette.gov.ph/downloads/2026/03mar/20260324-EO-110-FRM.pdf Kautusang Tagapagpaganap Blg. 110, serye ng 2026] |territorial_extent = [[Pilipinas]] |signed_by = [[Bongbong Marcos]] |date_enacted = |date_assented = |date_signed = Marso 24, 2026 |date_commenced = Marso 24, 2026 |bill = |bill_citation = |bill_date = |introduced_by = |1st_reading = |2nd_reading = |3rd_reading = |white_paper = |committee_report = |amendments = |repeals = |related = |summary = |keywords = |status = ipinatutupad }} Nilagdaan ni Pangulong [[Bongbong Marcos]] ang Kautusang Tagapagpaganap Blg. 110 na inilalagay ang bansa sa katayuan ng pambansang emerhensiya sa enerhiya dahil sa [[digmaan sa Iran noong 2026]]. Lubhang naapektuhan ng [[Krisis sa Kipot ng Hormuz noong 2026|pagsasara]] ng [[Kipot ng Hormuz]] ang Pilipinas dahil 98% ng inangkat na langis nito ay nagmumula sa [[Gitnang Silangan]].<ref name="BBC" /> == Epekto == Patuloy na nababawasan ang pambansang suplay ng langis habang lubhang mataas ang implasyon.<ref>{{cite web |url=https://www.rappler.com/newsbreak/explainers/things-to-know-marcos-national-energy-emergency-uplift/ |title=What is UPLIFT and what does a ‘national energy emergency’ mean? |work=Rappler |last1=Cupin |first1=Bea |date=Marso 25, 2026 |access-date=Marso 25, 2026 }}</ref> Magmula noong ika-20 ng Marso 2026, mayroong humigit-kumulang na 45 araw na suplay ng langis ang Pilipinas ayon sa [[Kagawaran ng Enerhiya (Pilipinas)|Kagawaran ng Enerhiya]] (DOE), mula sa dating 55 hanggang 57 araw na suplay noong nagsimula ang digmaan.<ref>{{cite web |url=https://www.rappler.com/business/philippines-average-fuel-supply-march-20-2026/ |title=DOE's Garin says PH has average 45 days of fuel supply, down by 10 days since war began |work=Rappler |last1=De Castro Jr. |first1=Isagani |date=Marso 24, 2026 |access-date=Marso 27, 2026 }}</ref> Pagsapit ng ika-24 ng Marso, tinatayang tataas nang husto ang mga presyo ng petrolyo dulot ng patuloy na mga labanan sa Gitnang Silangan, tulad ng diesel na lumampas sa [[Piso ng Pilipinas|₱]]130 kada litro at gasolina na lumampas sa ₱100 kada litro. Ipinakikita ng datos mula sa DOE ang malakihang pagsipa ng presyo sa samo't saring mga uri ng petrolyo, habang nagpatupad ang mga kompanya ng langis ng mga pagbabago. Iniukol ng mga opisyal ang mga pagtaas sa mga presyur sa pandaigdigang merkado sa kabila ng bahagyang pagbagal ng pagtaas ng presyo sa bawat bariles.<ref>{{cite news |last1=Cordero |first1=Ted |title=Diesel to go up as high as P134.30/liter, gasoline at P112.40/liter this week |url=https://www.gmanetwork.com/news/money/companies/981131/oil-price-hike-march-24-to-30-2026/story/ |access-date=Marso 27, 2026 |work=GMA News |date=Marso 24, 2026}}</ref> Sinuspende ng [[Cebu Pacific]] at [[Philippine Airlines]] ang ilang panloob at pandaigdigang mga ruta sa kabila ng pandaigdigang pagtaaas ng presyo ng krudo at para na ring makapagtipid ng sariling mga reserba ng langis.<ref>{{cite web |url=https://www.abs-cbn.com/news/business/2026/3/23/cebu-pacific-suspends-routes-cancels-flights-amid-global-fuel-price-surge-1810 |title=Cebu Pacific suspends routes, cancels flights amid global fuel price surge |work=ABS-CBN News |last1=Balaoing |first1=Benise |date=Marso 23, 2026 |access-date=Marso 25, 2026 }}</ref><ref>{{cite news |last1=Casucian |first1=Jiselle Anne C. |title=PAL cancels some April–May flights amid fuel crisis |url=https://www.gmanetwork.com/news/serbisyopubliko/transportation/981476/pal-cancels-april-may-flights-amid-fuel-crisis/story/ |access-date=Marso 27, 2026 |work=GMA News |date=Marso 26, 2026}}</ref> Magmula noong ika-27 ng Marso 2026, nagsara ang 425 sa 14,485 mga gasolinahan sa buong bansa na minamasid ng [[Pambansang Pulisya ng Pilipinas]].<ref name="PNP Monitoring">{{cite news |last1=Joviland |first1=Rita |title=Closed gas stations due to fuel price hikes now 425 |url=https://www.gmanetwork.com/news/topstories/nation/981609/closed-gas-stations-due-to-fuel-price-hikes-now-425/story/ |access-date=Marso 27, 2026 |work=GMA News |date=Marso 27, 2026}}</ref> Binawasan ng ilang ''shopping malls'' sa bansa ang kanilang mga oras ng pagbukas bilang tugon sa krisis sa enerhiya.<ref>{{cite web |url=https://www.abs-cbn.com/news/business/2026/3/26/sm-supermalls-to-shorten-operating-hours-due-to-energy-state-of-emergency-1920 |title=Shopping malls cut operating hours due to energy state of emergency |work=ABS-CBN News |last1=Gasgonia |first1=Dennis |date=Marso 26, 2026 |access-date=Marso 27, 2026 }}</ref> == Tingnan din == *[[Krisis sa enerhiya noong dekada-1970]] *[[Enerhiya sa Pilipinas]] == Mga sanggunian == {{reflist}} [[Kategorya:2026 sa Pilipinas]] [[Kategorya:Kasaysayan ng ekonomiya ng Pilipinas]] [[Kategorya:Enerhiya sa Pilipinas]] [[Kategorya:Bongbong Marcos]] [[Kategorya:Digmaan sa Iran noong 2026]] [[Kategorya:Krisis sa enerhiya]] nnsfw5jg67mvat2hxko1s1ptbnbbhyr 2200677 2200676 2026-04-02T04:43:19Z JWilz12345 77302 sinalin ang parte mula sa enWiki 2200677 wikitext text/x-wiki [[Talaksan:Petro Gazz Cutcot Pulilan priceboard 20260318jwilz.jpg|thumb|Pisarang pampresyo sa isang [[gasolinahan]] sa [[Pulilan]], na nagpapakita ng pagtaas ng presyo ng gasolina dulot ng [[digmaan sa Iran noong 2026]].]] Simula noong huling bahagi ng Pebrero 2026, may naganap na [[krisis sa enerhiya]] sa Pilipinas dulot ng [[Digmaan sa Iran noong 2026|digmaan sa Iran]]. Naantala ang 20% ng pandaigdigang suplay ng langis nang [[Krisis sa Kipot ng Hormuz noong 2026|isinara]] ang [[Kipot ng Hormuz]]. Nalagay sa panganib ang [[Enerhiya sa Pilipinas|suplay ng enerhiya sa Pilipinas]], sapagkat 98% ng langis sa bansa ay inaangkat sa [[Gitnang Silangan]] at lubos na umaasa sa langis ang suplay ng enerhiya ng bansa.<ref name="BBC">{{cite web |url=https://www.bbc.com/news/articles/c3ex8ez3717o |title=Marcos promises 'flow of oil' as Philippines declares energy emergency |work=BBC News |last1=Tewari |first1=Suranjana |last2=Guinto |first2=Joel |last3=Rawnsley |first3=Jessica |date=Marso 25, 2026 |access-date=Marso 25, 2026 }}</ref> Noong ika-24 ng Marso 2026, idineklara ni Pangulong [[Bongbong Marcos]] ang katayuan ng pambansang emerhensiya sa enerhiya. Winika niyang sapat ang suplay ng krudong langis sa Pilipinas hanggang sa ika-30 ng Hunyo.<ref>{{cite news |last1=Cabato |first1=Luisa |title=Marcos: PH has enough crude oil supply until June 30 |url=https://newsinfo.inquirer.net/2202216/marcos-on-crude-oil |access-date=Marso 27, 2026 |work=Inquirer.net |date=Marso 27, 2026}}</ref> Kauna-unahang bansa ang Pilipinas sa mundo na nagdeklara ng emerhensiya sa enerhiya.<ref name="BBC" /> Unang {{cn span|ipinagwalang-bahala ng [[Tanggapan ng Pangulo ng Pilipinas|Palasyo]] ang sitwasyon|date=Marso 2026}}. Noong ika-23 ng Marso 2026, sinabi ng Tagapagpahayag ng Palasyo na si [[Claire Castro]] na nahaharap ang Pilipinas sa "pagkagambala sa presyo" dulot ng kaguluhan sa Gitnang Silangan at wala pang krisis. Sinang-ayunan ni Kalihim [[Sharon Garin]] ng [[Kagawaran ng Enerhiya (Pilipinas)|Kagawaran ng Enerhiya]] ang pahayag na ito.<ref>{{cite web |url=https://newsinfo.inquirer.net/2199812/palace-ph-facing-price-disruption-not-yet-an-oil-crisis |title=Palace: PH facing 'price disruption,' not yet an oil crisis |work=Inquirer.net |last1=Cabato |first1=Luisa |date=Marso 23, 2026 |access-date=Marso 26, 2026 }}</ref> Kalaunan, ipinag-utos ni Pangulong Marcos ang paglikha ng isang lupon sa krisis upang matiyak ang katatagan sa ekonomiya at matatag na suplay ng langis.<ref>{{cite web |url=https://www.pna.gov.ph/articles/1271525 |title=Marcos orders creation of crisis committee amid Middle East conflict |work=Philippine News Agency |last1=Esguerra |first1=Darryl John |date=Marso 23, 2026 |access-date=Marso 26, 2026 }}</ref> == Deklarasyon == {{Infobox legislation |short_title = Kautusang Tagapagpaganap Blg. 110 |long_title = Pagdedeklara ng katayuan ng pambansang emerhensiya sa enerhiya at pagpapatibay ng pinag-isang ''package'' para sa kabuhayan, industriya, pagkain, at transportasyon |image = |imagealt = |citation = [https://www.officialgazette.gov.ph/downloads/2026/03mar/20260324-EO-110-FRM.pdf Kautusang Tagapagpaganap Blg. 110, serye ng 2026] |territorial_extent = [[Pilipinas]] |signed_by = [[Bongbong Marcos]] |date_enacted = |date_assented = |date_signed = Marso 24, 2026 |date_commenced = Marso 24, 2026 |bill = |bill_citation = |bill_date = |introduced_by = |1st_reading = |2nd_reading = |3rd_reading = |white_paper = |committee_report = |amendments = |repeals = |related = |summary = |keywords = |status = ipinatutupad }} Nilagdaan ni Pangulong [[Bongbong Marcos]] ang Kautusang Tagapagpaganap Blg. 110 na inilalagay ang bansa sa katayuan ng pambansang emerhensiya sa enerhiya dahil sa [[digmaan sa Iran noong 2026]]. Lubhang naapektuhan ng [[Krisis sa Kipot ng Hormuz noong 2026|pagsasara]] ng [[Kipot ng Hormuz]] ang Pilipinas dahil 98% ng inangkat na langis nito ay nagmumula sa [[Gitnang Silangan]].<ref name="BBC" /> == Epekto == Patuloy na nababawasan ang pambansang suplay ng langis habang lubhang mataas ang implasyon.<ref>{{cite web |url=https://www.rappler.com/newsbreak/explainers/things-to-know-marcos-national-energy-emergency-uplift/ |title=What is UPLIFT and what does a ‘national energy emergency’ mean? |work=Rappler |last1=Cupin |first1=Bea |date=Marso 25, 2026 |access-date=Marso 25, 2026 }}</ref> Magmula noong ika-20 ng Marso 2026, mayroong humigit-kumulang na 45 araw na suplay ng langis ang Pilipinas ayon sa [[Kagawaran ng Enerhiya (Pilipinas)|Kagawaran ng Enerhiya]] (DOE), mula sa dating 55 hanggang 57 araw na suplay noong nagsimula ang digmaan.<ref>{{cite web |url=https://www.rappler.com/business/philippines-average-fuel-supply-march-20-2026/ |title=DOE's Garin says PH has average 45 days of fuel supply, down by 10 days since war began |work=Rappler |last1=De Castro Jr. |first1=Isagani |date=Marso 24, 2026 |access-date=Marso 27, 2026 }}</ref> Pagsapit ng ika-24 ng Marso, tinatayang tataas nang husto ang mga presyo ng petrolyo dulot ng patuloy na mga labanan sa Gitnang Silangan, tulad ng diesel na lumampas sa [[Piso ng Pilipinas|₱]]130 kada litro at gasolina na lumampas sa ₱100 kada litro. Ipinakikita ng datos mula sa DOE ang malakihang pagsipa ng presyo sa samot-saring mga uri ng petrolyo, habang nagpatupad ang mga kompanya ng langis ng mga pagbabago. Iniukol ng mga opisyal ang mga pagtaas sa mga presyur sa pandaigdigang merkado sa kabila ng bahagyang pagbagal ng pagtaas ng presyo sa bawat bariles.<ref>{{cite news |last1=Cordero |first1=Ted |title=Diesel to go up as high as P134.30/liter, gasoline at P112.40/liter this week |url=https://www.gmanetwork.com/news/money/companies/981131/oil-price-hike-march-24-to-30-2026/story/ |access-date=Marso 27, 2026 |work=GMA News |date=Marso 24, 2026}}</ref> Sinuspende ng [[Cebu Pacific]] at [[Philippine Airlines]] ang ilang panloob at pandaigdigang mga ruta sa kabila ng pandaigdigang pagtaaas ng presyo ng krudo at para na ring makapagtipid ng sariling mga reserba ng langis.<ref>{{cite web |url=https://www.abs-cbn.com/news/business/2026/3/23/cebu-pacific-suspends-routes-cancels-flights-amid-global-fuel-price-surge-1810 |title=Cebu Pacific suspends routes, cancels flights amid global fuel price surge |work=ABS-CBN News |last1=Balaoing |first1=Benise |date=Marso 23, 2026 |access-date=Marso 25, 2026 }}</ref><ref>{{cite news |last1=Casucian |first1=Jiselle Anne C. |title=PAL cancels some April–May flights amid fuel crisis |url=https://www.gmanetwork.com/news/serbisyopubliko/transportation/981476/pal-cancels-april-may-flights-amid-fuel-crisis/story/ |access-date=Marso 27, 2026 |work=GMA News |date=Marso 26, 2026}}</ref> Magmula noong ika-27 ng Marso 2026, nagsara ang 425 sa 14,485 mga gasolinahan sa buong bansa na minamasid ng [[Pambansang Pulisya ng Pilipinas]].<ref name="PNP Monitoring">{{cite news |last1=Joviland |first1=Rita |title=Closed gas stations due to fuel price hikes now 425 |url=https://www.gmanetwork.com/news/topstories/nation/981609/closed-gas-stations-due-to-fuel-price-hikes-now-425/story/ |access-date=Marso 27, 2026 |work=GMA News |date=Marso 27, 2026}}</ref> Binawasan ng ilang ''shopping malls'' sa bansa ang kanilang mga oras ng pagbukas bilang tugon sa krisis sa enerhiya.<ref>{{cite web |url=https://www.abs-cbn.com/news/business/2026/3/26/sm-supermalls-to-shorten-operating-hours-due-to-energy-state-of-emergency-1920 |title=Shopping malls cut operating hours due to energy state of emergency |work=ABS-CBN News |last1=Gasgonia |first1=Dennis |date=Marso 26, 2026 |access-date=Marso 27, 2026 }}</ref> == Mga tugon == Inihayag ng pamahalaan ng Pilipinas na naghahanap sila ng mapagpipiliang mga suplayer ng langis at nagdaraos ng mga pag-uusap sa di-tradisyonal na mga pinagkukunan, tulad ng India, Rusya, at Tsina,<ref name="Villamiel-2026">{{cite news |last1=Villamiel |first1=Vonn Andrei E. |title=Emergency declaration unlocks P1B in DA contingency funds |url=https://www.bworldonline.com/economy/2026/03/26/739022/emergency-declaration-unlocks-p1b-in-da-contingency-funds/ |access-date=Marso 27, 2026 |work=BusinessWorld |date=Marso 26, 2026}}</ref> upang makatulong sa pagpapanatili ng matatag na suplay ng langis sa kabila ng kawalan ng katiyakan sa pandaigdigang merkado at pabago-bagong presyuhan.<ref>{{cite news |last1=Gajitos |first1=Tricia |title=Philippines explores alternative oil suppliers amid global market uncertainty |url=https://gulfnews.com/business/energy/philippines-explores-alternative-oil-suppliers-amid-global-market-uncertainty-1.500471847 |access-date=Marso 27, 2026 |work=Gulf News |date=Marso 12, 2026}}</ref> Noong ika-25 ng Marso 2026, inaprobahan ng [[Kagawaran ng Badyet at Pamamahala (Pilipinas)|Kagawaran ng Badyet at Pamamahala]] (DBM) ang pagpapalabas ng ₱20 bilyon mula sa ''Malampaya gas fund'' sa DOE upang makatiyak sa suplay ng langis at patatagin ang mapagkukuhanan sa kabila ng pandaigdigang kaguluhan. Inilaan ang mga pondo para makabili ng langis at suportahan ang pangkagipitang mga hakbang sa enerhiya. Pinasimulan ng ''PNOC Exploration Corporation'' ng ''[[Philippine National Oil Company]]'' ang pagbili upang maiwasan ang mga kakapusan at panatilihin ang nararapat na mga serbisyo.<ref>{{cite news |last1=Rosal |first1=Derco |title=DBM releases ₱20 billion to secure fuel supply amid oil supply crunch risk |url=https://mb.com.ph/2026/03/25/dbm-releases-20-billion-to-secure-fuel-supply-amid-oil-supply-crunch-risk |access-date=Marso 27, 2026 |work=Manila Bulletin |date=Marso 25, 2026}}</ref> Nakabili ang [[Petron Corporation]] ng 700,000 bariles ng langis mula Rusya. Sinamantala nila ang tatlumpung araw na waiver ng Estados Unidos sa mga bansang bumibili ng [[Embargo of Russian oil during the Russo-Ukrainian war|mga produktong petrolyo ng Rusya na pinatawan ng mga sanction ng Amerika]] ngunit naglalayag na sa karagatan. Ipinataw ng Amerika ang mga sanction dulot ng [[Digmaang Ruso-Ukrainian (2022–kasalukuyan)|paglusob ng Rusya sa Ukraine]].<ref>{{cite web |url=https://globalnation.inquirer.net/315602/russian-oil-arrives-as-philippines-battles-energy-emergency |title=Russian oil arrives as Philippines battles 'energy emergency' |work=Inquirer.net |date=Marso 26, 2026 |access-date=Marso 27, 2026 }}</ref><ref>{{cite news |title=US issues 30-day sanctions waiver for purchase of Russian oil at sea |url=https://www.reuters.com/business/energy/us-issues-new-russia-related-general-license-oil-treasury-website-2026-03-12/ |access-date=Marso 27, 2026 |agency=Reuters |date=Marso 13, 2026}}</ref><ref>{{cite news |last1=Calonzo |first1=Andreo |last2=Venzon |first2=Cliff |title=Philippines Receives Russian Oil After US Sanctions Waiver |url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2026-03-26/philippines-receives-russian-oil-after-us-sanctions-waiver |access-date=Marso 27, 2026 |work=Bloomberg |date=Marso 26, 2026}}</ref> Sinabi ng pamahalaan ng Pilipinas na nagsusumikap sila para makakuha ng katulad na mga waiver mula sa ibang mga bansang pinatawan ng sanction ng Amerika.<ref>{{cite news |title=PH says it's working with Washington to obtain oil from US-sanctioned countries |url=https://www.rappler.com/philippines/ph-working-with-us-to-obtain-oil-us-sanctioned-countries/ |access-date=Marso 27, 2026 |work=Rappler |date=Marso 25, 2026}}</ref> Inilabas ng [[Kagawaran ng Agrikultura]] ang ₱1 bilyon mula sa kanilang pangmabilisang-tugon na pondo kasunod ng pagdeklara ng pambansang emerhensiya sa enerhiya. Inilaan ang ₱500 milyon para sa subsidyo ng langis sa mga mangingisda, habang inilaan naman ang isa pang ₱500 milyon para sa pagbili ng pataba na inaasahang ilalabas sa Mayo pagkaraan ng palatuntunang ''Presidential Assistance for Farmers and Fisherfolk''.<ref name="Villamiel-2026"/> Minamasid ng [[Pambansang Pulisya ng Pilipinas]] (PNP) ang mga gasolinahan, bodega ng suplay, at iba pang mga impraestrukturang mahalaga sa enerhiya upang mapigilan ang mga gawaing ilegal at matiyak ang patuloy na akses sa esensiyal na mga serbisyo.<ref name="PNP Monitoring" /> === Pampook na mga tugon === Noong ika-27 ng Marso 2026, idineklara ng [[Sangguniang Panlalawigan ng Sorsogon]] ang [[katayuan ng kalamidad]] sa [[Sorsogon|kanilang lalawigan]] dahil sa nagmamahal na presyo ng langis na nakaaapekto sa pampook na ekonomiya. Pinahihintulutan ng resolusyon ang paggamit ng mga pondong pansakuna para sa pagtulong at iniutos ang mga yunit ng lokal na pamahalaan na tumugon sa pagpapabawas ng epekto ng mga pagmahal ng langis habang pinapanatili ang pampublikong mga serbisyo.<ref>{{cite news |last1=Serquiña |first1=Mariel Celine |title=Sorsogon placed under state of calamity amid rising oil prices |url=https://www.gmanetwork.com/news/topstories/regions/981534/sorsogon-state-of-calamity-oil-price-hike/story/ |access-date=Marso 27, 2026 |work=GMA News |date=Marso 26, 2026}}</ref> == Mga reaksiyon == May mga welga na isinagawa ng iba-ibang mga pangkat sa samot-saring mga bahagi ng bansa.<ref>{{cite web |url=https://www.abs-cbn.com/news/nation/2026/3/25/various-groups-to-join-2-day-nationwide-transport-strike-over-fuel-price-surge-1710 |title=Various groups to join 2-day nationwide transport strike over fuel price surge |work=ABS-CBN |last1=Datu |first1=Dennis |date=Marso 25, 2026 |access-date=Marso 25, 2026 }}</ref> Upang mapanatili ang kapayapaan at kaayusan, hinigpitan ng Pambansang Pulisya ng Pilipinas ang seguridad sa pangunahing mga pasilidad sa enerhiya.<ref>{{cite web |url=https://www.pna.gov.ph/articles/1271712 |title=PNP tightens security in energy facilities |work=Philippine News Agency |last1=Caliwan |first1=Christopher Lloyd |last2=Nepomuceno |first2=Priam |date=Marso 25, 2026 |access-date=Marso 25, 2026}}</ref> == Tingnan din == *[[Krisis sa enerhiya noong dekada-1970]] *[[Enerhiya sa Pilipinas]] == Mga sanggunian == {{reflist}} [[Kategorya:2026 sa Pilipinas]] [[Kategorya:Kasaysayan ng ekonomiya ng Pilipinas]] [[Kategorya:Enerhiya sa Pilipinas]] [[Kategorya:Bongbong Marcos]] [[Kategorya:Digmaan sa Iran noong 2026]] [[Kategorya:Krisis sa enerhiya]] 9wk999avu53053txo1ur6bawogxzs6w 2200678 2200677 2026-04-02T04:45:12Z JWilz12345 77302 2200678 wikitext text/x-wiki [[Talaksan:Petro Gazz Cutcot Pulilan priceboard 20260318jwilz.jpg|thumb|Pisarang pampresyo sa isang [[gasolinahan]] sa [[Pulilan]], na nagpapakita ng pagtaas ng presyo ng gasolina dulot ng [[digmaan sa Iran noong 2026]].]] Simula noong huling bahagi ng Pebrero 2026, may naganap na [[krisis sa enerhiya]] sa Pilipinas dulot ng [[Digmaan sa Iran noong 2026|digmaan sa Iran]]. Naantala ang 20% ng pandaigdigang suplay ng langis nang [[Krisis sa Kipot ng Hormuz noong 2026|isinara]] ang [[Kipot ng Hormuz]]. Nalagay sa panganib ang [[Enerhiya sa Pilipinas|suplay ng enerhiya sa Pilipinas]], sapagkat 98% ng langis sa bansa ay inaangkat sa [[Gitnang Silangan]] at lubos na umaasa sa langis ang suplay ng enerhiya ng bansa.<ref name="BBC">{{cite web |url=https://www.bbc.com/news/articles/c3ex8ez3717o |title=Marcos promises 'flow of oil' as Philippines declares energy emergency |work=BBC News |last1=Tewari |first1=Suranjana |last2=Guinto |first2=Joel |last3=Rawnsley |first3=Jessica |date=Marso 25, 2026 |access-date=Marso 25, 2026 }}</ref> Noong ika-24 ng Marso 2026, idineklara ni Pangulong [[Bongbong Marcos]] ang katayuan ng pambansang emerhensiya sa enerhiya. Winika niyang sapat ang suplay ng krudong langis sa Pilipinas hanggang sa ika-30 ng Hunyo.<ref>{{cite news |last1=Cabato |first1=Luisa |title=Marcos: PH has enough crude oil supply until June 30 |url=https://newsinfo.inquirer.net/2202216/marcos-on-crude-oil |access-date=Marso 27, 2026 |work=Inquirer.net |date=Marso 27, 2026}}</ref> Kauna-unahang bansa ang Pilipinas sa mundo na nagdeklara ng emerhensiya sa enerhiya.<ref name="BBC" /> Unang {{cn span|ipinagwalang-bahala ng [[Tanggapan ng Pangulo ng Pilipinas|Palasyo]] ang sitwasyon|date=Marso 2026}}. Noong ika-23 ng Marso 2026, sinabi ng Tagapagpahayag ng Palasyo na si [[Claire Castro]] na nahaharap ang Pilipinas sa "pagkagambala sa presyo" dulot ng kaguluhan sa Gitnang Silangan at wala pang krisis. Sinang-ayunan ni Kalihim [[Sharon Garin]] ng [[Kagawaran ng Enerhiya (Pilipinas)|Kagawaran ng Enerhiya]] ang pahayag na ito.<ref>{{cite web |url=https://newsinfo.inquirer.net/2199812/palace-ph-facing-price-disruption-not-yet-an-oil-crisis |title=Palace: PH facing 'price disruption,' not yet an oil crisis |work=Inquirer.net |last1=Cabato |first1=Luisa |date=Marso 23, 2026 |access-date=Marso 26, 2026 }}</ref> Kalaunan, ipinag-utos ni Pangulong Marcos ang paglikha ng isang lupon sa krisis upang matiyak ang katatagan sa ekonomiya at matatag na suplay ng langis.<ref>{{cite web |url=https://www.pna.gov.ph/articles/1271525 |title=Marcos orders creation of crisis committee amid Middle East conflict |work=Philippine News Agency |last1=Esguerra |first1=Darryl John |date=Marso 23, 2026 |access-date=Marso 26, 2026 }}</ref> == Deklarasyon == {{Infobox legislation |short_title = Kautusang Tagapagpaganap Blg. 110 |long_title = Pagdedeklara ng katayuan ng pambansang emerhensiya sa enerhiya at pagpapatibay ng pinag-isang ''package'' para sa kabuhayan, industriya, pagkain, at transportasyon |image = |imagealt = |citation = [https://www.officialgazette.gov.ph/downloads/2026/03mar/20260324-EO-110-FRM.pdf Kautusang Tagapagpaganap Blg. 110, serye ng 2026] |territorial_extent = [[Pilipinas]] |signed_by = [[Bongbong Marcos]] |date_enacted = |date_assented = |date_signed = Marso 24, 2026 |date_commenced = Marso 24, 2026 |bill = |bill_citation = |bill_date = |introduced_by = |1st_reading = |2nd_reading = |3rd_reading = |white_paper = |committee_report = |amendments = |repeals = |related = |summary = |keywords = |status = ipinatutupad }} Nilagdaan ni Pangulong [[Bongbong Marcos]] ang Kautusang Tagapagpaganap Blg. 110 na inilalagay ang bansa sa katayuan ng pambansang emerhensiya sa enerhiya dahil sa [[digmaan sa Iran noong 2026]]. Lubhang naapektuhan ng [[Krisis sa Kipot ng Hormuz noong 2026|pagsasara]] ng [[Kipot ng Hormuz]] ang Pilipinas dahil 98% ng inangkat na langis nito ay nagmumula sa [[Gitnang Silangan]].<ref name="BBC" /> == Epekto == Patuloy na nababawasan ang pambansang suplay ng langis habang lubhang mataas ang implasyon.<ref>{{cite web |url=https://www.rappler.com/newsbreak/explainers/things-to-know-marcos-national-energy-emergency-uplift/ |title=What is UPLIFT and what does a ‘national energy emergency’ mean? |work=Rappler |last1=Cupin |first1=Bea |date=Marso 25, 2026 |access-date=Marso 25, 2026 }}</ref> Magmula noong ika-20 ng Marso 2026, mayroong humigit-kumulang na 45 araw na suplay ng langis ang Pilipinas ayon sa [[Kagawaran ng Enerhiya (Pilipinas)|Kagawaran ng Enerhiya]] (DOE), mula sa dating 55 hanggang 57 araw na suplay noong nagsimula ang digmaan.<ref>{{cite web |url=https://www.rappler.com/business/philippines-average-fuel-supply-march-20-2026/ |title=DOE's Garin says PH has average 45 days of fuel supply, down by 10 days since war began |work=Rappler |last1=De Castro Jr. |first1=Isagani |date=Marso 24, 2026 |access-date=Marso 27, 2026 }}</ref> Pagsapit ng ika-24 ng Marso, tinatayang tataas nang husto ang mga presyo ng petrolyo dulot ng patuloy na mga labanan sa Gitnang Silangan, tulad ng diesel na lumampas sa [[Piso ng Pilipinas|₱]]130 kada litro at gasolina na lumampas sa ₱100 kada litro. Ipinakikita ng datos mula sa DOE ang malakihang pagsipa ng presyo sa samot-saring mga uri ng petrolyo, habang nagpatupad ang mga kompanya ng langis ng mga pagbabago. Iniukol ng mga opisyal ang mga pagtaas sa mga presyur sa pandaigdigang merkado sa kabila ng bahagyang pagbagal ng pagtaas ng presyo sa bawat bariles.<ref>{{cite news |last1=Cordero |first1=Ted |title=Diesel to go up as high as P134.30/liter, gasoline at P112.40/liter this week |url=https://www.gmanetwork.com/news/money/companies/981131/oil-price-hike-march-24-to-30-2026/story/ |access-date=Marso 27, 2026 |work=GMA News |date=Marso 24, 2026}}</ref> Sinuspende ng [[Cebu Pacific]] at [[Philippine Airlines]] ang ilang panloob at pandaigdigang mga ruta sa kabila ng pandaigdigang pagtaaas ng presyo ng krudo at para na ring makapagtipid ng sariling mga reserba ng langis.<ref>{{cite web |url=https://www.abs-cbn.com/news/business/2026/3/23/cebu-pacific-suspends-routes-cancels-flights-amid-global-fuel-price-surge-1810 |title=Cebu Pacific suspends routes, cancels flights amid global fuel price surge |work=ABS-CBN News |last1=Balaoing |first1=Benise |date=Marso 23, 2026 |access-date=Marso 25, 2026 }}</ref><ref>{{cite news |last1=Casucian |first1=Jiselle Anne C. |title=PAL cancels some April–May flights amid fuel crisis |url=https://www.gmanetwork.com/news/serbisyopubliko/transportation/981476/pal-cancels-april-may-flights-amid-fuel-crisis/story/ |access-date=Marso 27, 2026 |work=GMA News |date=Marso 26, 2026}}</ref> Magmula noong ika-27 ng Marso 2026, nagsara ang 425 sa 14,485 mga gasolinahan sa buong bansa na minamasid ng [[Pambansang Pulisya ng Pilipinas]].<ref name="PNP Monitoring">{{cite news |last1=Joviland |first1=Rita |title=Closed gas stations due to fuel price hikes now 425 |url=https://www.gmanetwork.com/news/topstories/nation/981609/closed-gas-stations-due-to-fuel-price-hikes-now-425/story/ |access-date=Marso 27, 2026 |work=GMA News |date=Marso 27, 2026}}</ref> Binawasan ng ilang ''shopping malls'' sa bansa ang kanilang mga oras ng pagbukas bilang tugon sa krisis sa enerhiya.<ref>{{cite web |url=https://www.abs-cbn.com/news/business/2026/3/26/sm-supermalls-to-shorten-operating-hours-due-to-energy-state-of-emergency-1920 |title=Shopping malls cut operating hours due to energy state of emergency |work=ABS-CBN News |last1=Gasgonia |first1=Dennis |date=Marso 26, 2026 |access-date=Marso 27, 2026 }}</ref> == Pagtugon == Inihayag ng pamahalaan ng Pilipinas na naghahanap sila ng mapagpipiliang mga suplayer ng langis at nagdaraos ng mga pag-uusap sa di-tradisyonal na mga pinagkukunan, tulad ng India, Rusya, at Tsina,<ref name="Villamiel-2026">{{cite news |last1=Villamiel |first1=Vonn Andrei E. |title=Emergency declaration unlocks P1B in DA contingency funds |url=https://www.bworldonline.com/economy/2026/03/26/739022/emergency-declaration-unlocks-p1b-in-da-contingency-funds/ |access-date=Marso 27, 2026 |work=BusinessWorld |date=Marso 26, 2026}}</ref> upang makatulong sa pagpapanatili ng matatag na suplay ng langis sa kabila ng kawalan ng katiyakan sa pandaigdigang merkado at pabago-bagong presyuhan.<ref>{{cite news |last1=Gajitos |first1=Tricia |title=Philippines explores alternative oil suppliers amid global market uncertainty |url=https://gulfnews.com/business/energy/philippines-explores-alternative-oil-suppliers-amid-global-market-uncertainty-1.500471847 |access-date=Marso 27, 2026 |work=Gulf News |date=Marso 12, 2026}}</ref> Noong ika-25 ng Marso 2026, inaprobahan ng [[Kagawaran ng Badyet at Pamamahala (Pilipinas)|Kagawaran ng Badyet at Pamamahala]] (DBM) ang pagpapalabas ng ₱20 bilyon mula sa ''Malampaya gas fund'' sa DOE upang makatiyak sa suplay ng langis at patatagin ang mapagkukuhanan sa kabila ng pandaigdigang kaguluhan. Inilaan ang mga pondo para makabili ng langis at suportahan ang pangkagipitang mga hakbang sa enerhiya. Pinasimulan ng ''PNOC Exploration Corporation'' ng ''[[Philippine National Oil Company]]'' ang pagbili upang maiwasan ang mga kakapusan at panatilihin ang nararapat na mga serbisyo.<ref>{{cite news |last1=Rosal |first1=Derco |title=DBM releases ₱20 billion to secure fuel supply amid oil supply crunch risk |url=https://mb.com.ph/2026/03/25/dbm-releases-20-billion-to-secure-fuel-supply-amid-oil-supply-crunch-risk |access-date=Marso 27, 2026 |work=Manila Bulletin |date=Marso 25, 2026}}</ref> Nakabili ang [[Petron Corporation]] ng 700,000 bariles ng langis mula Rusya. Sinamantala nila ang tatlumpung araw na waiver ng Estados Unidos sa mga bansang bumibili ng [[Embargo of Russian oil during the Russo-Ukrainian war|mga produktong petrolyo ng Rusya na pinatawan ng mga sanction ng Amerika]] ngunit naglalayag na sa karagatan. Ipinataw ng Amerika ang mga sanction dulot ng [[Digmaang Ruso-Ukrainian (2022–kasalukuyan)|paglusob ng Rusya sa Ukraine]].<ref>{{cite web |url=https://globalnation.inquirer.net/315602/russian-oil-arrives-as-philippines-battles-energy-emergency |title=Russian oil arrives as Philippines battles 'energy emergency' |work=Inquirer.net |date=Marso 26, 2026 |access-date=Marso 27, 2026 }}</ref><ref>{{cite news |title=US issues 30-day sanctions waiver for purchase of Russian oil at sea |url=https://www.reuters.com/business/energy/us-issues-new-russia-related-general-license-oil-treasury-website-2026-03-12/ |access-date=Marso 27, 2026 |agency=Reuters |date=Marso 13, 2026}}</ref><ref>{{cite news |last1=Calonzo |first1=Andreo |last2=Venzon |first2=Cliff |title=Philippines Receives Russian Oil After US Sanctions Waiver |url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2026-03-26/philippines-receives-russian-oil-after-us-sanctions-waiver |access-date=Marso 27, 2026 |work=Bloomberg |date=Marso 26, 2026}}</ref> Sinabi ng pamahalaan ng Pilipinas na nagsusumikap sila para makakuha ng katulad na mga waiver mula sa ibang mga bansang pinatawan ng sanction ng Amerika.<ref>{{cite news |title=PH says it's working with Washington to obtain oil from US-sanctioned countries |url=https://www.rappler.com/philippines/ph-working-with-us-to-obtain-oil-us-sanctioned-countries/ |access-date=Marso 27, 2026 |work=Rappler |date=Marso 25, 2026}}</ref> Inilabas ng [[Kagawaran ng Agrikultura]] ang ₱1 bilyon mula sa kanilang pangmabilisang-tugon na pondo kasunod ng pagdeklara ng pambansang emerhensiya sa enerhiya. Inilaan ang ₱500 milyon para sa subsidyo ng langis sa mga mangingisda, habang inilaan naman ang isa pang ₱500 milyon para sa pagbili ng pataba na inaasahang ilalabas sa Mayo pagkaraan ng palatuntunang ''Presidential Assistance for Farmers and Fisherfolk''.<ref name="Villamiel-2026"/> Minamasid ng [[Pambansang Pulisya ng Pilipinas]] (PNP) ang mga gasolinahan, bodega ng suplay, at iba pang mga impraestrukturang mahalaga sa enerhiya upang mapigilan ang mga gawaing ilegal at matiyak ang patuloy na akses sa esensiyal na mga serbisyo.<ref name="PNP Monitoring" /> === Pampook na mga tugon === Noong ika-27 ng Marso 2026, idineklara ng [[Sangguniang Panlalawigan ng Sorsogon]] ang [[katayuan ng kalamidad]] sa [[Sorsogon|kanilang lalawigan]] dahil sa nagmamahal na presyo ng langis na nakaaapekto sa pampook na ekonomiya. Pinahihintulutan ng resolusyon ang paggamit ng mga pondong pansakuna para sa pagtulong at iniutos ang mga yunit ng lokal na pamahalaan na tumugon sa pagpapabawas ng epekto ng mga pagmahal ng langis habang pinapanatili ang pampublikong mga serbisyo.<ref>{{cite news |last1=Serquiña |first1=Mariel Celine |title=Sorsogon placed under state of calamity amid rising oil prices |url=https://www.gmanetwork.com/news/topstories/regions/981534/sorsogon-state-of-calamity-oil-price-hike/story/ |access-date=Marso 27, 2026 |work=GMA News |date=Marso 26, 2026}}</ref> == Mga reaksiyon == May mga welga na isinagawa ng iba-ibang mga pangkat sa samot-saring mga bahagi ng bansa.<ref>{{cite web |url=https://www.abs-cbn.com/news/nation/2026/3/25/various-groups-to-join-2-day-nationwide-transport-strike-over-fuel-price-surge-1710 |title=Various groups to join 2-day nationwide transport strike over fuel price surge |work=ABS-CBN |last1=Datu |first1=Dennis |date=Marso 25, 2026 |access-date=Marso 25, 2026 }}</ref> Upang mapanatili ang kapayapaan at kaayusan, hinigpitan ng Pambansang Pulisya ng Pilipinas ang seguridad sa pangunahing mga pasilidad sa enerhiya.<ref>{{cite web |url=https://www.pna.gov.ph/articles/1271712 |title=PNP tightens security in energy facilities |work=Philippine News Agency |last1=Caliwan |first1=Christopher Lloyd |last2=Nepomuceno |first2=Priam |date=Marso 25, 2026 |access-date=Marso 25, 2026}}</ref> == Tingnan din == *[[Krisis sa enerhiya noong dekada-1970]] *[[Enerhiya sa Pilipinas]] == Mga sanggunian == {{reflist}} [[Kategorya:2026 sa Pilipinas]] [[Kategorya:Kasaysayan ng ekonomiya ng Pilipinas]] [[Kategorya:Enerhiya sa Pilipinas]] [[Kategorya:Bongbong Marcos]] [[Kategorya:Digmaan sa Iran noong 2026]] [[Kategorya:Krisis sa enerhiya]] f8l5yex0bbze4oazw5z8sfiw2m5kzyt 2200679 2200678 2026-04-02T04:49:39Z JWilz12345 77302 2200679 wikitext text/x-wiki [[Talaksan:Petro Gazz Cutcot Pulilan priceboard 20260318jwilz.jpg|thumb|Pisarang pampresyo sa isang [[gasolinahan]] sa [[Pulilan]], na nagpapakita ng pagtaas ng presyo ng gasolina dulot ng [[digmaan sa Iran noong 2026]].]] Simula noong huling bahagi ng Pebrero 2026, may naganap na [[krisis sa enerhiya]] sa Pilipinas dulot ng [[Digmaan sa Iran noong 2026|digmaan sa Iran]]. Naantala ang 20% ng pandaigdigang suplay ng langis nang [[Krisis sa Kipot ng Hormuz noong 2026|isinara]] ang [[Kipot ng Hormuz]]. Nalagay sa panganib ang [[Enerhiya sa Pilipinas|suplay ng enerhiya sa Pilipinas]], sapagkat 98% ng langis sa bansa ay inaangkat sa [[Gitnang Silangan]] at lubos na umaasa sa langis ang suplay ng enerhiya ng bansa.<ref name="BBC">{{cite web |url=https://www.bbc.com/news/articles/c3ex8ez3717o |title=Marcos promises 'flow of oil' as Philippines declares energy emergency |work=BBC News |last1=Tewari |first1=Suranjana |last2=Guinto |first2=Joel |last3=Rawnsley |first3=Jessica |date=Marso 25, 2026 |access-date=Marso 25, 2026 }}</ref> Noong ika-24 ng Marso 2026, idineklara ni Pangulong [[Bongbong Marcos]] ang katayuan ng pambansang emerhensiya sa enerhiya. Winika niyang sapat ang suplay ng krudong langis sa Pilipinas hanggang sa ika-30 ng Hunyo.<ref>{{cite news |last1=Cabato |first1=Luisa |title=Marcos: PH has enough crude oil supply until June 30 |url=https://newsinfo.inquirer.net/2202216/marcos-on-crude-oil |access-date=Marso 27, 2026 |work=Inquirer.net |date=Marso 27, 2026}}</ref> Kauna-unahang bansa ang Pilipinas sa mundo na nagdeklara ng emerhensiya sa enerhiya.<ref name="BBC" /> Unang {{cn span|ipinagwalang-bahala ng [[Tanggapan ng Pangulo ng Pilipinas|Palasyo]] ang sitwasyon|date=Marso 2026}}. Noong ika-23 ng Marso 2026, sinabi ng Tagapagpahayag ng Palasyo na si [[Claire Castro]] na nahaharap ang Pilipinas sa "pagkagambala sa presyo" dulot ng kaguluhan sa Gitnang Silangan at wala pang krisis. Sinang-ayunan ni Kalihim [[Sharon Garin]] ng [[Kagawaran ng Enerhiya (Pilipinas)|Kagawaran ng Enerhiya]] ang pahayag na ito.<ref>{{cite web |url=https://newsinfo.inquirer.net/2199812/palace-ph-facing-price-disruption-not-yet-an-oil-crisis |title=Palace: PH facing 'price disruption,' not yet an oil crisis |work=Inquirer.net |last1=Cabato |first1=Luisa |date=Marso 23, 2026 |access-date=Marso 26, 2026 }}</ref> Kalaunan, ipinag-utos ni Pangulong Marcos ang paglikha ng isang lupon sa krisis upang matiyak ang katatagan sa ekonomiya at matatag na suplay ng langis.<ref>{{cite web |url=https://www.pna.gov.ph/articles/1271525 |title=Marcos orders creation of crisis committee amid Middle East conflict |work=Philippine News Agency |last1=Esguerra |first1=Darryl John |date=Marso 23, 2026 |access-date=Marso 26, 2026 }}</ref> == Deklarasyon == {{Infobox legislation |short_title = Kautusang Tagapagpaganap Blg. 110 |long_title = Pagdedeklara ng katayuan ng pambansang emerhensiya sa enerhiya at pagpapatibay ng pinag-isang ''package'' para sa kabuhayan, industriya, pagkain, at transportasyon |image = |imagealt = |citation = [https://www.officialgazette.gov.ph/downloads/2026/03mar/20260324-EO-110-FRM.pdf Kautusang Tagapagpaganap Blg. 110, serye ng 2026] |territorial_extent = [[Pilipinas]] |signed_by = [[Bongbong Marcos]] |date_enacted = |date_assented = |date_signed = Marso 24, 2026 |date_commenced = Marso 24, 2026 |bill = |bill_citation = |bill_date = |introduced_by = |1st_reading = |2nd_reading = |3rd_reading = |white_paper = |committee_report = |amendments = |repeals = |related = |summary = |keywords = |status = ipinatutupad }} Nilagdaan ni Pangulong [[Bongbong Marcos]] ang Kautusang Tagapagpaganap Blg. 110 na inilalagay ang bansa sa katayuan ng pambansang emerhensiya sa enerhiya dahil sa [[digmaan sa Iran noong 2026]]. Lubhang naapektuhan ng [[Krisis sa Kipot ng Hormuz noong 2026|pagsasara]] ng [[Kipot ng Hormuz]] ang Pilipinas dahil 98% ng inangkat na langis nito ay nagmumula sa [[Gitnang Silangan]].<ref name="BBC" /> == Epekto == Patuloy na nababawasan ang pambansang suplay ng langis habang lubhang mataas ang implasyon.<ref>{{cite web |url=https://www.rappler.com/newsbreak/explainers/things-to-know-marcos-national-energy-emergency-uplift/ |title=What is UPLIFT and what does a ‘national energy emergency’ mean? |work=Rappler |last1=Cupin |first1=Bea |date=Marso 25, 2026 |access-date=Marso 25, 2026 }}</ref> Magmula noong ika-20 ng Marso 2026, mayroong humigit-kumulang na 45 araw na suplay ng langis ang Pilipinas ayon sa [[Kagawaran ng Enerhiya (Pilipinas)|Kagawaran ng Enerhiya]] (DOE), mula sa dating 55 hanggang 57 araw na suplay noong nagsimula ang digmaan.<ref>{{cite web |url=https://www.rappler.com/business/philippines-average-fuel-supply-march-20-2026/ |title=DOE's Garin says PH has average 45 days of fuel supply, down by 10 days since war began |work=Rappler |last1=De Castro Jr. |first1=Isagani |date=Marso 24, 2026 |access-date=Marso 27, 2026 }}</ref> Pagsapit ng ika-24 ng Marso, tinatayang tataas nang husto ang mga presyo ng petrolyo dulot ng patuloy na mga labanan sa Gitnang Silangan, tulad ng diesel na lumampas sa [[Piso ng Pilipinas|₱]]130 kada litro at gasolina na lumampas sa ₱100 kada litro. Ipinakikita ng datos mula sa DOE ang malakihang pagsipa ng presyo sa samot-saring mga uri ng petrolyo, habang nagpatupad ang mga kompanya ng langis ng mga pagbabago. Iniukol ng mga opisyal ang mga pagtaas sa mga presyur sa pandaigdigang merkado sa kabila ng bahagyang pagbagal ng pagtaas ng presyo sa bawat bariles.<ref>{{cite news |last1=Cordero |first1=Ted |title=Diesel to go up as high as P134.30/liter, gasoline at P112.40/liter this week |url=https://www.gmanetwork.com/news/money/companies/981131/oil-price-hike-march-24-to-30-2026/story/ |access-date=Marso 27, 2026 |work=GMA News |date=Marso 24, 2026}}</ref> Sinuspende ng [[Cebu Pacific]] at [[Philippine Airlines]] ang ilang panloob at pandaigdigang mga ruta sa kabila ng pandaigdigang pagtaaas ng presyo ng krudo at para na ring makapagtipid ng sariling mga reserba ng langis.<ref>{{cite web |url=https://www.abs-cbn.com/news/business/2026/3/23/cebu-pacific-suspends-routes-cancels-flights-amid-global-fuel-price-surge-1810 |title=Cebu Pacific suspends routes, cancels flights amid global fuel price surge |work=ABS-CBN News |last1=Balaoing |first1=Benise |date=Marso 23, 2026 |access-date=Marso 25, 2026 }}</ref><ref>{{cite news |last1=Casucian |first1=Jiselle Anne C. |title=PAL cancels some April–May flights amid fuel crisis |url=https://www.gmanetwork.com/news/serbisyopubliko/transportation/981476/pal-cancels-april-may-flights-amid-fuel-crisis/story/ |access-date=Marso 27, 2026 |work=GMA News |date=Marso 26, 2026}}</ref> Magmula noong ika-27 ng Marso 2026, nagsara ang 425 sa 14,485 mga gasolinahan sa buong bansa na minamasid ng [[Pambansang Pulisya ng Pilipinas]].<ref name="PNP Monitoring">{{cite news |last1=Joviland |first1=Rita |title=Closed gas stations due to fuel price hikes now 425 |url=https://www.gmanetwork.com/news/topstories/nation/981609/closed-gas-stations-due-to-fuel-price-hikes-now-425/story/ |access-date=Marso 27, 2026 |work=GMA News |date=Marso 27, 2026}}</ref> Binawasan ng ilang ''shopping malls'' sa bansa ang kanilang mga oras ng pagbukas bilang tugon sa krisis sa enerhiya.<ref>{{cite web |url=https://www.abs-cbn.com/news/business/2026/3/26/sm-supermalls-to-shorten-operating-hours-due-to-energy-state-of-emergency-1920 |title=Shopping malls cut operating hours due to energy state of emergency |work=ABS-CBN News |last1=Gasgonia |first1=Dennis |date=Marso 26, 2026 |access-date=Marso 27, 2026 }}</ref> == Pagtugon == Inihayag ng pamahalaan ng Pilipinas na naghahanap sila ng mapagpipiliang mga suplayer ng langis at nagdaraos ng mga pag-uusap sa di-tradisyonal na mga pinagkukunan, tulad ng India, Rusya, at Tsina,<ref name="Villamiel-2026">{{cite news |last1=Villamiel |first1=Vonn Andrei E. |title=Emergency declaration unlocks P1B in DA contingency funds |url=https://www.bworldonline.com/economy/2026/03/26/739022/emergency-declaration-unlocks-p1b-in-da-contingency-funds/ |access-date=Marso 27, 2026 |work=BusinessWorld |date=Marso 26, 2026}}</ref> upang makatulong sa pagpapanatili ng matatag na suplay ng langis sa kabila ng kawalan ng katiyakan sa pandaigdigang merkado at pabago-bagong presyuhan.<ref>{{cite news |last1=Gajitos |first1=Tricia |title=Philippines explores alternative oil suppliers amid global market uncertainty |url=https://gulfnews.com/business/energy/philippines-explores-alternative-oil-suppliers-amid-global-market-uncertainty-1.500471847 |access-date=Marso 27, 2026 |work=Gulf News |date=Marso 12, 2026}}</ref> Noong ika-25 ng Marso 2026, inaprobahan ng [[Kagawaran ng Badyet at Pamamahala (Pilipinas)|Kagawaran ng Badyet at Pamamahala]] (DBM) ang pagpapalabas ng ₱20 bilyon mula sa ''Malampaya gas fund'' sa DOE upang makatiyak sa suplay ng langis at patatagin ang mapagkukuhanan sa kabila ng pandaigdigang kaguluhan. Inilaan ang mga pondo para makabili ng langis at suportahan ang pangkagipitang mga hakbang sa enerhiya. Pinasimulan ng ''PNOC Exploration Corporation'' ng ''[[Philippine National Oil Company]]'' ang pagbili upang maiwasan ang mga kakapusan at panatilihin ang nararapat na mga serbisyo.<ref>{{cite news |last1=Rosal |first1=Derco |title=DBM releases ₱20 billion to secure fuel supply amid oil supply crunch risk |url=https://mb.com.ph/2026/03/25/dbm-releases-20-billion-to-secure-fuel-supply-amid-oil-supply-crunch-risk |access-date=Marso 27, 2026 |work=Manila Bulletin |date=Marso 25, 2026}}</ref> Nakabili ang [[Petron Corporation]] ng 700,000 bariles ng langis mula Rusya. Sinamantala nila ang tatlumpung araw na waiver ng Estados Unidos sa mga bansang bumibili ng [[Embargo ng langis ng Rusya noong digmaang Ruso-Ukrainian|mga produktong petrolyo ng Rusya na pinatawan ng mga sanction ng Amerika]] ngunit naglalayag na sa karagatan. Ipinataw ng Amerika ang mga sanction dulot ng [[Digmaang Ruso-Ukrainian (2022–kasalukuyan)|paglusob ng Rusya sa Ukraine]].<ref>{{cite web |url=https://globalnation.inquirer.net/315602/russian-oil-arrives-as-philippines-battles-energy-emergency |title=Russian oil arrives as Philippines battles 'energy emergency' |work=Inquirer.net |date=Marso 26, 2026 |access-date=Marso 27, 2026 }}</ref><ref>{{cite news |title=US issues 30-day sanctions waiver for purchase of Russian oil at sea |url=https://www.reuters.com/business/energy/us-issues-new-russia-related-general-license-oil-treasury-website-2026-03-12/ |access-date=Marso 27, 2026 |agency=Reuters |date=Marso 13, 2026}}</ref><ref>{{cite news |last1=Calonzo |first1=Andreo |last2=Venzon |first2=Cliff |title=Philippines Receives Russian Oil After US Sanctions Waiver |url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2026-03-26/philippines-receives-russian-oil-after-us-sanctions-waiver |access-date=Marso 27, 2026 |work=Bloomberg |date=Marso 26, 2026}}</ref> Sinabi ng pamahalaan ng Pilipinas na nagsusumikap sila para makakuha ng katulad na mga waiver mula sa ibang mga bansang pinatawan ng sanction ng Amerika.<ref>{{cite news |title=PH says it's working with Washington to obtain oil from US-sanctioned countries |url=https://www.rappler.com/philippines/ph-working-with-us-to-obtain-oil-us-sanctioned-countries/ |access-date=Marso 27, 2026 |work=Rappler |date=Marso 25, 2026}}</ref> Inilabas ng [[Kagawaran ng Agrikultura]] ang ₱1 bilyon mula sa kanilang pangmabilisang-tugon na pondo kasunod ng pagdeklara ng pambansang emerhensiya sa enerhiya. Inilaan ang ₱500 milyon para sa subsidyo ng langis sa mga mangingisda, habang inilaan naman ang isa pang ₱500 milyon para sa pagbili ng pataba na inaasahang ilalabas sa Mayo pagkaraan ng palatuntunang ''Presidential Assistance for Farmers and Fisherfolk''.<ref name="Villamiel-2026"/> Minamasid ng [[Pambansang Pulisya ng Pilipinas]] (PNP) ang mga gasolinahan, bodega ng suplay, at iba pang mga impraestrukturang mahalaga sa enerhiya upang mapigilan ang mga gawaing ilegal at matiyak ang patuloy na akses sa esensiyal na mga serbisyo.<ref name="PNP Monitoring" /> === Pampook na mga tugon === Noong ika-27 ng Marso 2026, idineklara ng [[Sangguniang Panlalawigan ng Sorsogon]] ang [[katayuan ng kalamidad]] sa [[Sorsogon|kanilang lalawigan]] dahil sa nagmamahal na presyo ng langis na nakaaapekto sa pampook na ekonomiya. Pinahihintulutan ng resolusyon ang paggamit ng mga pondong pansakuna para sa pagtulong at iniutos ang mga yunit ng lokal na pamahalaan na tumugon sa pagpapabawas ng epekto ng mga pagmahal ng langis habang pinapanatili ang pampublikong mga serbisyo.<ref>{{cite news |last1=Serquiña |first1=Mariel Celine |title=Sorsogon placed under state of calamity amid rising oil prices |url=https://www.gmanetwork.com/news/topstories/regions/981534/sorsogon-state-of-calamity-oil-price-hike/story/ |access-date=Marso 27, 2026 |work=GMA News |date=Marso 26, 2026}}</ref> == Mga reaksiyon == May mga welga na isinagawa ng iba-ibang mga pangkat sa samot-saring mga bahagi ng bansa.<ref>{{cite web |url=https://www.abs-cbn.com/news/nation/2026/3/25/various-groups-to-join-2-day-nationwide-transport-strike-over-fuel-price-surge-1710 |title=Various groups to join 2-day nationwide transport strike over fuel price surge |work=ABS-CBN |last1=Datu |first1=Dennis |date=Marso 25, 2026 |access-date=Marso 25, 2026 }}</ref> Upang mapanatili ang kapayapaan at kaayusan, hinigpitan ng Pambansang Pulisya ng Pilipinas ang seguridad sa pangunahing mga pasilidad sa enerhiya.<ref>{{cite web |url=https://www.pna.gov.ph/articles/1271712 |title=PNP tightens security in energy facilities |work=Philippine News Agency |last1=Caliwan |first1=Christopher Lloyd |last2=Nepomuceno |first2=Priam |date=Marso 25, 2026 |access-date=Marso 25, 2026}}</ref> == Tingnan din == *[[Krisis sa enerhiya noong dekada-1970]] *[[Enerhiya sa Pilipinas]] == Mga sanggunian == {{reflist}} [[Kategorya:2026 sa Pilipinas]] [[Kategorya:Kasaysayan ng ekonomiya ng Pilipinas]] [[Kategorya:Enerhiya sa Pilipinas]] [[Kategorya:Bongbong Marcos]] [[Kategorya:Digmaan sa Iran noong 2026]] [[Kategorya:Krisis sa enerhiya]] 5prrw6j25uwsn4gv16wpaah54usm67u 2200736 2200679 2026-04-02T09:34:51Z JWilz12345 77302 Ayon kay [[User:Hariboneagle927]]: "The legislation infobox is taking too much space. This isn't an act of congress where you can have dates for first reading, second reading, etc. This is about the energy crisis not the President EO. Moving it to external links as it could still be helpful." (https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=2026_Philippine_energy_crisis&diff=prev&oldid=1346678969) 2200736 wikitext text/x-wiki [[Talaksan:Petro Gazz Cutcot Pulilan priceboard 20260318jwilz.jpg|thumb|Pisarang pampresyo sa isang [[gasolinahan]] sa [[Pulilan]], na nagpapakita ng pagtaas ng presyo ng gasolina dulot ng [[digmaan sa Iran noong 2026]].]] Simula noong huling bahagi ng Pebrero 2026, may naganap na [[krisis sa enerhiya]] sa Pilipinas dulot ng [[Digmaan sa Iran noong 2026|digmaan sa Iran]]. Naantala ang 20% ng pandaigdigang suplay ng langis nang [[Krisis sa Kipot ng Hormuz noong 2026|isinara]] ang [[Kipot ng Hormuz]]. Nalagay sa panganib ang [[Enerhiya sa Pilipinas|suplay ng enerhiya sa Pilipinas]], sapagkat 98% ng langis sa bansa ay inaangkat sa [[Gitnang Silangan]] at lubos na umaasa sa langis ang suplay ng enerhiya ng bansa.<ref name="BBC">{{cite web |url=https://www.bbc.com/news/articles/c3ex8ez3717o |title=Marcos promises 'flow of oil' as Philippines declares energy emergency |work=BBC News |last1=Tewari |first1=Suranjana |last2=Guinto |first2=Joel |last3=Rawnsley |first3=Jessica |date=Marso 25, 2026 |access-date=Marso 25, 2026 }}</ref> Noong ika-24 ng Marso 2026, idineklara ni Pangulong [[Bongbong Marcos]] ang katayuan ng pambansang emerhensiya sa enerhiya. Winika niyang sapat ang suplay ng krudong langis sa Pilipinas hanggang sa ika-30 ng Hunyo.<ref>{{cite news |last1=Cabato |first1=Luisa |title=Marcos: PH has enough crude oil supply until June 30 |url=https://newsinfo.inquirer.net/2202216/marcos-on-crude-oil |access-date=Marso 27, 2026 |work=Inquirer.net |date=Marso 27, 2026}}</ref> Kauna-unahang bansa ang Pilipinas sa mundo na nagdeklara ng emerhensiya sa enerhiya.<ref name="BBC" /> Unang {{cn span|ipinagwalang-bahala ng [[Tanggapan ng Pangulo ng Pilipinas|Palasyo]] ang sitwasyon|date=Marso 2026}}. Noong ika-23 ng Marso 2026, sinabi ng Tagapagpahayag ng Palasyo na si [[Claire Castro]] na nahaharap ang Pilipinas sa "pagkagambala sa presyo" dulot ng kaguluhan sa Gitnang Silangan at wala pang krisis. Sinang-ayunan ni Kalihim [[Sharon Garin]] ng [[Kagawaran ng Enerhiya (Pilipinas)|Kagawaran ng Enerhiya]] ang pahayag na ito.<ref>{{cite web |url=https://newsinfo.inquirer.net/2199812/palace-ph-facing-price-disruption-not-yet-an-oil-crisis |title=Palace: PH facing 'price disruption,' not yet an oil crisis |work=Inquirer.net |last1=Cabato |first1=Luisa |date=Marso 23, 2026 |access-date=Marso 26, 2026 }}</ref> Kalaunan, ipinag-utos ni Pangulong Marcos ang paglikha ng isang lupon sa krisis upang matiyak ang katatagan sa ekonomiya at matatag na suplay ng langis.<ref>{{cite web |url=https://www.pna.gov.ph/articles/1271525 |title=Marcos orders creation of crisis committee amid Middle East conflict |work=Philippine News Agency |last1=Esguerra |first1=Darryl John |date=Marso 23, 2026 |access-date=Marso 26, 2026 }}</ref> == Deklarasyon == Nilagdaan ni Pangulong [[Bongbong Marcos]] ang Kautusang Tagapagpaganap Blg. 110 na inilalagay ang bansa sa katayuan ng pambansang emerhensiya sa enerhiya dahil sa [[digmaan sa Iran noong 2026]]. Lubhang naapektuhan ng [[Krisis sa Kipot ng Hormuz noong 2026|pagsasara]] ng [[Kipot ng Hormuz]] ang Pilipinas dahil 98% ng inangkat na langis nito ay nagmumula sa [[Gitnang Silangan]].<ref name="BBC" /> == Epekto == Patuloy na nababawasan ang pambansang suplay ng langis habang lubhang mataas ang implasyon.<ref>{{cite web |url=https://www.rappler.com/newsbreak/explainers/things-to-know-marcos-national-energy-emergency-uplift/ |title=What is UPLIFT and what does a ‘national energy emergency’ mean? |work=Rappler |last1=Cupin |first1=Bea |date=Marso 25, 2026 |access-date=Marso 25, 2026 }}</ref> Magmula noong ika-20 ng Marso 2026, mayroong humigit-kumulang na 45 araw na suplay ng langis ang Pilipinas ayon sa [[Kagawaran ng Enerhiya (Pilipinas)|Kagawaran ng Enerhiya]] (DOE), mula sa dating 55 hanggang 57 araw na suplay noong nagsimula ang digmaan.<ref>{{cite web |url=https://www.rappler.com/business/philippines-average-fuel-supply-march-20-2026/ |title=DOE's Garin says PH has average 45 days of fuel supply, down by 10 days since war began |work=Rappler |last1=De Castro Jr. |first1=Isagani |date=Marso 24, 2026 |access-date=Marso 27, 2026 }}</ref> Pagsapit ng ika-24 ng Marso, tinatayang tataas nang husto ang mga presyo ng petrolyo dulot ng patuloy na mga labanan sa Gitnang Silangan, tulad ng diesel na lumampas sa [[Piso ng Pilipinas|₱]]130 kada litro at gasolina na lumampas sa ₱100 kada litro. Ipinakikita ng datos mula sa DOE ang malakihang pagsipa ng presyo sa samot-saring mga uri ng petrolyo, habang nagpatupad ang mga kompanya ng langis ng mga pagbabago. Iniukol ng mga opisyal ang mga pagtaas sa mga presyur sa pandaigdigang merkado sa kabila ng bahagyang pagbagal ng pagtaas ng presyo sa bawat bariles.<ref>{{cite news |last1=Cordero |first1=Ted |title=Diesel to go up as high as P134.30/liter, gasoline at P112.40/liter this week |url=https://www.gmanetwork.com/news/money/companies/981131/oil-price-hike-march-24-to-30-2026/story/ |access-date=Marso 27, 2026 |work=GMA News |date=Marso 24, 2026}}</ref> Sinuspende ng [[Cebu Pacific]] at [[Philippine Airlines]] ang ilang panloob at pandaigdigang mga ruta sa kabila ng pandaigdigang pagtaaas ng presyo ng krudo at para na ring makapagtipid ng sariling mga reserba ng langis.<ref>{{cite web |url=https://www.abs-cbn.com/news/business/2026/3/23/cebu-pacific-suspends-routes-cancels-flights-amid-global-fuel-price-surge-1810 |title=Cebu Pacific suspends routes, cancels flights amid global fuel price surge |work=ABS-CBN News |last1=Balaoing |first1=Benise |date=Marso 23, 2026 |access-date=Marso 25, 2026 }}</ref><ref>{{cite news |last1=Casucian |first1=Jiselle Anne C. |title=PAL cancels some April–May flights amid fuel crisis |url=https://www.gmanetwork.com/news/serbisyopubliko/transportation/981476/pal-cancels-april-may-flights-amid-fuel-crisis/story/ |access-date=Marso 27, 2026 |work=GMA News |date=Marso 26, 2026}}</ref> Magmula noong ika-27 ng Marso 2026, nagsara ang 425 sa 14,485 mga gasolinahan sa buong bansa na minamasid ng [[Pambansang Pulisya ng Pilipinas]].<ref name="PNP Monitoring">{{cite news |last1=Joviland |first1=Rita |title=Closed gas stations due to fuel price hikes now 425 |url=https://www.gmanetwork.com/news/topstories/nation/981609/closed-gas-stations-due-to-fuel-price-hikes-now-425/story/ |access-date=Marso 27, 2026 |work=GMA News |date=Marso 27, 2026}}</ref> Binawasan ng ilang ''shopping malls'' sa bansa ang kanilang mga oras ng pagbukas bilang tugon sa krisis sa enerhiya.<ref>{{cite web |url=https://www.abs-cbn.com/news/business/2026/3/26/sm-supermalls-to-shorten-operating-hours-due-to-energy-state-of-emergency-1920 |title=Shopping malls cut operating hours due to energy state of emergency |work=ABS-CBN News |last1=Gasgonia |first1=Dennis |date=Marso 26, 2026 |access-date=Marso 27, 2026 }}</ref> == Pagtugon == Inihayag ng pamahalaan ng Pilipinas na naghahanap sila ng mapagpipiliang mga suplayer ng langis at nagdaraos ng mga pag-uusap sa di-tradisyonal na mga pinagkukunan, tulad ng India, Rusya, at Tsina,<ref name="Villamiel-2026">{{cite news |last1=Villamiel |first1=Vonn Andrei E. |title=Emergency declaration unlocks P1B in DA contingency funds |url=https://www.bworldonline.com/economy/2026/03/26/739022/emergency-declaration-unlocks-p1b-in-da-contingency-funds/ |access-date=Marso 27, 2026 |work=BusinessWorld |date=Marso 26, 2026}}</ref> upang makatulong sa pagpapanatili ng matatag na suplay ng langis sa kabila ng kawalan ng katiyakan sa pandaigdigang merkado at pabago-bagong presyuhan.<ref>{{cite news |last1=Gajitos |first1=Tricia |title=Philippines explores alternative oil suppliers amid global market uncertainty |url=https://gulfnews.com/business/energy/philippines-explores-alternative-oil-suppliers-amid-global-market-uncertainty-1.500471847 |access-date=Marso 27, 2026 |work=Gulf News |date=Marso 12, 2026}}</ref> Noong ika-25 ng Marso 2026, inaprobahan ng [[Kagawaran ng Badyet at Pamamahala (Pilipinas)|Kagawaran ng Badyet at Pamamahala]] (DBM) ang pagpapalabas ng ₱20 bilyon mula sa ''Malampaya gas fund'' sa DOE upang makatiyak sa suplay ng langis at patatagin ang mapagkukuhanan sa kabila ng pandaigdigang kaguluhan. Inilaan ang mga pondo para makabili ng langis at suportahan ang pangkagipitang mga hakbang sa enerhiya. Pinasimulan ng ''PNOC Exploration Corporation'' ng ''[[Philippine National Oil Company]]'' ang pagbili upang maiwasan ang mga kakapusan at panatilihin ang nararapat na mga serbisyo.<ref>{{cite news |last1=Rosal |first1=Derco |title=DBM releases ₱20 billion to secure fuel supply amid oil supply crunch risk |url=https://mb.com.ph/2026/03/25/dbm-releases-20-billion-to-secure-fuel-supply-amid-oil-supply-crunch-risk |access-date=Marso 27, 2026 |work=Manila Bulletin |date=Marso 25, 2026}}</ref> Nakabili ang [[Petron Corporation]] ng 700,000 bariles ng langis mula Rusya. Sinamantala nila ang tatlumpung araw na waiver ng Estados Unidos sa mga bansang bumibili ng [[Embargo ng langis ng Rusya noong digmaang Ruso-Ukrainian|mga produktong petrolyo ng Rusya na pinatawan ng mga sanction ng Amerika]] ngunit naglalayag na sa karagatan. Ipinataw ng Amerika ang mga sanction dulot ng [[Digmaang Ruso-Ukrainian (2022–kasalukuyan)|paglusob ng Rusya sa Ukraine]].<ref>{{cite web |url=https://globalnation.inquirer.net/315602/russian-oil-arrives-as-philippines-battles-energy-emergency |title=Russian oil arrives as Philippines battles 'energy emergency' |work=Inquirer.net |date=Marso 26, 2026 |access-date=Marso 27, 2026 }}</ref><ref>{{cite news |title=US issues 30-day sanctions waiver for purchase of Russian oil at sea |url=https://www.reuters.com/business/energy/us-issues-new-russia-related-general-license-oil-treasury-website-2026-03-12/ |access-date=Marso 27, 2026 |agency=Reuters |date=Marso 13, 2026}}</ref><ref>{{cite news |last1=Calonzo |first1=Andreo |last2=Venzon |first2=Cliff |title=Philippines Receives Russian Oil After US Sanctions Waiver |url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2026-03-26/philippines-receives-russian-oil-after-us-sanctions-waiver |access-date=Marso 27, 2026 |work=Bloomberg |date=Marso 26, 2026}}</ref> Sinabi ng pamahalaan ng Pilipinas na nagsusumikap sila para makakuha ng katulad na mga waiver mula sa ibang mga bansang pinatawan ng sanction ng Amerika.<ref>{{cite news |title=PH says it's working with Washington to obtain oil from US-sanctioned countries |url=https://www.rappler.com/philippines/ph-working-with-us-to-obtain-oil-us-sanctioned-countries/ |access-date=Marso 27, 2026 |work=Rappler |date=Marso 25, 2026}}</ref> Inilabas ng [[Kagawaran ng Agrikultura]] ang ₱1 bilyon mula sa kanilang pangmabilisang-tugon na pondo kasunod ng pagdeklara ng pambansang emerhensiya sa enerhiya. Inilaan ang ₱500 milyon para sa subsidyo ng langis sa mga mangingisda, habang inilaan naman ang isa pang ₱500 milyon para sa pagbili ng pataba na inaasahang ilalabas sa Mayo pagkaraan ng palatuntunang ''Presidential Assistance for Farmers and Fisherfolk''.<ref name="Villamiel-2026"/> Minamasid ng [[Pambansang Pulisya ng Pilipinas]] (PNP) ang mga gasolinahan, bodega ng suplay, at iba pang mga impraestrukturang mahalaga sa enerhiya upang mapigilan ang mga gawaing ilegal at matiyak ang patuloy na akses sa esensiyal na mga serbisyo.<ref name="PNP Monitoring" /> === Pampook na mga tugon === Noong ika-27 ng Marso 2026, idineklara ng [[Sangguniang Panlalawigan ng Sorsogon]] ang [[katayuan ng kalamidad]] sa [[Sorsogon|kanilang lalawigan]] dahil sa nagmamahal na presyo ng langis na nakaaapekto sa pampook na ekonomiya. Pinahihintulutan ng resolusyon ang paggamit ng mga pondong pansakuna para sa pagtulong at iniutos ang mga yunit ng lokal na pamahalaan na tumugon sa pagpapabawas ng epekto ng mga pagmahal ng langis habang pinapanatili ang pampublikong mga serbisyo.<ref>{{cite news |last1=Serquiña |first1=Mariel Celine |title=Sorsogon placed under state of calamity amid rising oil prices |url=https://www.gmanetwork.com/news/topstories/regions/981534/sorsogon-state-of-calamity-oil-price-hike/story/ |access-date=Marso 27, 2026 |work=GMA News |date=Marso 26, 2026}}</ref> == Mga reaksiyon == May mga welga na isinagawa ng iba-ibang mga pangkat sa samot-saring mga bahagi ng bansa.<ref>{{cite web |url=https://www.abs-cbn.com/news/nation/2026/3/25/various-groups-to-join-2-day-nationwide-transport-strike-over-fuel-price-surge-1710 |title=Various groups to join 2-day nationwide transport strike over fuel price surge |work=ABS-CBN |last1=Datu |first1=Dennis |date=Marso 25, 2026 |access-date=Marso 25, 2026 }}</ref> Upang mapanatili ang kapayapaan at kaayusan, hinigpitan ng Pambansang Pulisya ng Pilipinas ang seguridad sa pangunahing mga pasilidad sa enerhiya.<ref>{{cite web |url=https://www.pna.gov.ph/articles/1271712 |title=PNP tightens security in energy facilities |work=Philippine News Agency |last1=Caliwan |first1=Christopher Lloyd |last2=Nepomuceno |first2=Priam |date=Marso 25, 2026 |access-date=Marso 25, 2026}}</ref> == Tingnan din == *[[Krisis sa enerhiya noong dekada-1970]] *[[Enerhiya sa Pilipinas]] == Mga sanggunian == {{reflist}} == Mga kawing panlabas == *[https://www.officialgazette.gov.ph/downloads/2026/03mar/20260324-EO-110-FRM.pdf Kautusang Tagapagpaganap Blg. 110, serye ng 2026] – Pagdedeklara ng katayuan ng pambansang emerhensiya sa enerhiya at pagpapatibay ng pinag-isang ''package'' para sa kabuhayan, industriya, pagkain, at transportasyon [[Kategorya:2026 sa Pilipinas]] [[Kategorya:Kasaysayan ng ekonomiya ng Pilipinas]] [[Kategorya:Enerhiya sa Pilipinas]] [[Kategorya:Bongbong Marcos]] [[Kategorya:Digmaan sa Iran noong 2026]] [[Kategorya:Krisis sa enerhiya]] jx54kjpp1wy5zx4q8wudurpoywi9ra3 0 337567 2200637 2026-04-02T01:27:27Z JWilz12345 77302 Inilipat ni JWilz12345 ang pahinang [[Krisis sa enerhiya ng Pilipinas noong 2026]] sa [[Krisis sa enerhiya sa Pilipinas noong 2026]] 2200637 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Krisis sa enerhiya sa Pilipinas noong 2026]] j7k5c4w785jb1ik73b8txy07c64zqk4 1 337568 2200638 2026-04-02T01:28:04Z JWilz12345 77302 Bagong pahina: {{Translated page|en|2026 Philippine energy crisis}} 2200638 wikitext text/x-wiki {{Translated page|en|2026 Philippine energy crisis}} c9rfzcqgp5v0j23m1jgaqmqp3zr9vsj 14 337569 2200640 2026-04-02T01:29:28Z JWilz12345 77302 added [[Category:2026]] using [[WP:HC|HotCat]] 2200640 wikitext text/x-wiki [[Kategorya:2026]] c5qp0aynegha5wcod07kbwximusteqd 2200641 2200640 2026-04-02T01:29:59Z JWilz12345 77302 added [[Category:Digmaan]] using [[WP:HC|HotCat]] 2200641 wikitext text/x-wiki [[Kategorya:2026]] [[Kategorya:Digmaan]] lgg9jz2rsqnsxi3ujlo0opauc2bjwgv 14 337570 2200643 2026-04-02T01:32:42Z JWilz12345 77302 Bagong pahina: [[Kategorya:Krisis sa ekonomiya|Enerhiya]] [[Kategorya:Enerhiya]] 2200643 wikitext text/x-wiki [[Kategorya:Krisis sa ekonomiya|Enerhiya]] [[Kategorya:Enerhiya]] 3ex8x4kg4puhukojjhzuimb98oghgxj 0 337571 2200646 2026-04-02T01:48:11Z Arko Blangko 155328 Bagong pahina: {{Infobox book | italic title = force | name = Philippine Society and Revolution | image = File:Philippine_Society_and_Revolution.jpg | image_size = | border = | alt = | caption = | author = [[Jose Maria Sison|Amado Guerrero]] | audio_read_by = | title_orig = | orig_lang_code = | title_working = | translator = | illustrator = | cover_artist = | cou... 2200646 wikitext text/x-wiki {{Infobox book | italic title = force | name = Philippine Society and Revolution | image = File:Philippine_Society_and_Revolution.jpg | image_size = | border = | alt = | caption = | author = [[Jose Maria Sison|Amado Guerrero]] | audio_read_by = | title_orig = | orig_lang_code = | title_working = | translator = | illustrator = | cover_artist = | country = [[Philippines]] | language = [[English language|English]] | series = | release_number = | subject = | genre = | set_in = | publisher = Pulang Tala Publications | publisher2 = | pub_date = 1971 | english_pub_date = | published = | media_type = | pages = | awards = | isbn = | isbn_note = | oclc = | dewey = | congress = | preceded_by = | followed_by = | native_wikisource = | wikisource = | notes = | exclude_cover = | website = }} Ang '''Lipunan at Rebolusyong Pilipino''' ({{lang-en|Philippine Society and Revolution}}), dinadaglat na '''LRP''', ay isang pampolitikang na inakda ni [[Jose Maria Sison]], sa ilalim ng kanyang nom de guerre na Amado Guerrero. Itinuturing bilang isa sa mga pangunahing sanggunian ng PKP, [1] Naimpluwensyahan din ng PSR ang kilusang masa Pilipino mula noong unang publikasyon nito.[2] Inilapat nito ang pagsusuri ng Maoista sa kontemporaryong lipunang Pilipino, na naglalarawan sa makauring istruktura nito, sa mga pangunahing problema nito, at sa "makauring lohika ng rebolusyonaryong solusyon — na siyang demokratikong rebolusyon ng bayan."[3]: 12  Ang libro ay unang isinulat pagkatapos ng First Quarter Storm noong 1970 at ang muling pagtatatag ng Communist Party of the Philippines noong 1968. Una itong lumabas sa The Philippine Collegian sa ilalim ng pamagat na Philippine Crisis and Revolution.[1] Dito, inilapat ni Guerrero ang Marxist class analysis sa lipunang Pilipino, at inilarawan ang kasaysayan ng Pilipinas mula sa makasaysayang materyalistang lente. Binuod ni Guerrero ang "mga pangunahing problema ng mamamayang Pilipino" bilang imperyalismong US, pyudalismo, at burukrata kapitalismo. Sa huling bahagi, itinataguyod ni Guerrero ang isang yugto ng demokratikong rebolusyong bayan na may sosyalistang pananaw. Ang pambansa-demokratikong kilusang masa ay kumukuha ng mga pahiwatig mula sa tesis na inilatag ni Guerrero sa Lipunan at Rebolusyong Pilipino. Binanggit ng Partido Komunista ng Pilipinas ang PSR, kasabay ng iba pang mga dokumento ni Guerrero, Mga Espesyal na Katangian ng ating Digmaang Bayan at Ating Mga Kaagad na Gawain bilang mga gabay sa "paglalatag ng mga batayang prinsipyo ng dalawang yugtong rebolusyon sa Pilipinas batay sa pagsusuri sa mga kongkretong kondisyon ng malakolonyal at malapyudal na sistema." ==Pinagmulan== Noong 26 Disyembre 1968, muling itinatag nina Jose Maria Sison at ng iba pang ang Partido Komunista ng Pilipinas sa linyang Marxista–Leninista-Maoista. Si Sison ay miyembro ng lumang Partido Komunista ng Pilipinas-1930's Central Committee, ngunit ang mga paghihiwalay ng ideolohiya ay nagresulta sa kanyang pagpapatalsik noong 1967 at ang Unang Dakilang Kilusang Pagwawasto, na nagtapos sa pagbuo ng CPP. Sa itaas, si Sison ay kilala bilang tagapagtatag ng Kabataang Makabayan, isang nasyonalistang organisasyon ng kabataan na bahagyang naging inspirasyon ng mga nasyonalista tulad nina Claro M. Recto at Teodoro Agoncillo. Noong 1967, inilathala ang isang koleksyon ng mga talumpati at sanaysay ni Sison sa pamagat na Pakikibaka para sa Pambansang Demokrasya. Idinetalye ng SND ang marami sa mga nauugnay na punto kung ano ang magiging pambansang demokratikong kilusan. Si Sison mismo, sa ikatlong edisyon ng SND, ay tinawag ang aklat na "isang direktang pasimula sa Lipunan at Rebolusyong Pilipino." Bilang miyembro ng PKP, sumulat si Guerrero ng isang dokumento na nagdedetalye sa kasaysayan ng Partido Komunista, isang pagtatasa sa mga pagkakamali nito, at mga rekomendasyon. Ang dokumento ay magiging nucleus ng First Great Rectification Movement, dahil sa pagtanggi ng pamunuan ng PKP na talakayin ang dokumento. Di-nagtagal pagkatapos ng pundasyon ng CPP, ang dokumento ay ilalabas bilang Rectify Errors, Rebuild the Party! Parehong Struggle for National Democracy and Rectify Errors aNing naging batayan ng Philippine Society and Revolution. Ayon kay Sison, "Ang SND ay nagbigay daan para sa paglalahad ng mga batayang problema ng bayan at sa posibleng rebolusyonaryong solusyon sa legal at mapanghikayat na wika" habang ang RERP ay "naglatag kung ano ang dapat gawin upang maisakatuparan ang mga pangangailangan sa ideolohikal, pampulitika at organisasyon upang muling itayo ang rebolusyonaryong partido ng proletaryado, hukbong bayan at nagkakaisang prente at upang muling pasiglahin at isulong" ang rebolusyon. ==Nilalaman at Buod== Ibinabalangkas ang mga batayang konsepto ng aklat sa kartilyang ''Maikling Kurso sa Lipunan at Rebolusyong Pilipino'' (MKLRP) na madalas na ginagamit sa mga pambansa-demokratikong organisasyon upang payak na mailahad ang nilalaman ng LRP. Ipinapaliwanag nito ang lipunang Pilipino sa sa pamamagitan ng apat na pangunahing panukala. # Mayaman ang Pilipinas pero Naghihirap ang Sambayanang Pilipino # Ang Kasaysayan ng Pilipinas ay Kasaysayan ng Tunggalian sa pagitan ng Iilang Naghaharing Uri at ng Higit na Nakararaming Sambayanang Pilipinong Inaapi at Pinagsasamantalahan # Ang Imperyalismong US, Pyudalismo, at Burukratang Kapitalismo ang mga Ugat ng Kahirapan ng Sambayanang Pilipino # Demokratikong Rebolusyong Bayan ang Tanging Solusyon sa mga Pundamental na Problema ng Sambayanang Pilipino Ang Lipunan at Rebolusyong Pilipino ay nagsisimula sa isang paglalarawan ng mga heograpiko at demograpikong katangian ng Pilipinas. Ipinaliwanag ni Guerrero ang mga tao sa kapuluan ng Pilipinas sa pamamagitan ng paggamit ng wave migration theory ni H. Otley Beyer, na mula noon ay pinuna ng mga antropologo tulad ni William Henry Scott at hindi na tinatanggap ng siyentipikong komunidad.[5] Pagkatapos ay ipinakita ni Guerrero ang isang makasaysayang materyalistang pangkalahatang-ideya ng kasaysayan ng Pilipinas. Binigyang-diin niya ang pagkakamit ng lipunan ng iba't ibang estado sa kapuluan ng Pilipinas bago ang pagdating ng mga Espanyol, na tinawag itong isang halo ng mga primitive na lipunang komunal, semicommunal at semislave na lipunan, at pyudal na lipunan. humawak ng matatag na kontrol sa parehong materyal na base at superstructure[3]: 22 Ang Pilipinas sa ilalim ng kolonyal na pamumuno ng Espanya ay nakaranas ng mahigit 200 pag-aalsa, na lumikha ng isang "rebolusyonaryong tradisyon sa mga mamamayang Pilipino." Nagsimulang lumipat ang Pilipinas tungo sa isang malapyudal na ekonomiya.[3]: 24  Nagbunga ang mas malalaking oportunidad sa ekonomiya sa pag-usbong ng uri ng ilustrado ng mga intelektwal. Ang kawalang-kasiyahan sa kolonyal na rehimen ay nagresulta sa Kilusang Propaganda, na pinamumunuan ni Jose Rizal at iba pang mga ilustrado, ngunit sa huli ay nabigo upang makakuha ng mga reporma. ==Sanggunian== {{reflist}} gj3lqqsj87hmfbeynqau10cuuo1ultw 10 337572 2200668 2026-04-02T02:04:36Z JWilz12345 77302 Bagong pahina: <includeonly>{{#switch:{{{image|}}} <!--AUSTRALIA--> |[[Parliament of Australia]] = Coat of arms of the Commonwealth of Australia.svg |[[Australian Capital Territory Legislative Assembly]] |[[Australian Capital Territory Legislative Assembly|ACT Legislative Assembly]] = Coat of Arms of the Australian Capital Territory.svg |[[Parliament of New South Wales]] = Coat of Arms of New South Wales.svg |[[Northern Territory Parliament]] = Northern Territory Legislative Assembly.jpg |[... 2200668 wikitext text/x-wiki <includeonly>{{#switch:{{{image|}}} <!--AUSTRALIA--> |[[Parliament of Australia]] = Coat of arms of the Commonwealth of Australia.svg |[[Australian Capital Territory Legislative Assembly]] |[[Australian Capital Territory Legislative Assembly|ACT Legislative Assembly]] = Coat of Arms of the Australian Capital Territory.svg |[[Parliament of New South Wales]] = Coat of Arms of New South Wales.svg |[[Northern Territory Parliament]] = Northern Territory Legislative Assembly.jpg |[[Queensland Legislative Assembly]] = Coat of Arms of Queensland.svg |[[Parliament of Queensland]] = Coat of Arms of Queensland.svg |[[Parliament of South Australia]] = Adelaide parliament house.JPG |[[Parliament of Tasmania]] = Tasmania Coat of Arms.svg |[[Parliament of Victoria]] = Victoria Parliament House Melbourne.jpg |[[Parliament of Western Australia]] = Western Australian Coat of Arms.svg <!--AUSTRIA--> |[[Parliament of Austria]] = Austria Parlament Front-Ausschnitt.jpg |[[Austrian Parliament]] = Austria Parlament Front-Ausschnitt.jpg |[[Imperial Diet (Austria)]] = Imperial Coat of Arms of the Empire of Austria (1815).svg |[[Imperial Diet (Austria)|Imperial Diet]] = Imperial Coat of Arms of the Empire of Austria (1815).svg |[[Imperial Council (Austria)]] = Wien Parlament um 1900.jpg |[[Imperial Council (Austria)|Imperial Council]] = Wien Parlament um 1900.jpg |[[Landtag of Burgenland]] = Burgenland Wappen.svg |[[Landtag of Carinthia]] = Kaernten CoA.svg |[[Landtag of Lower Austria]] = Niederösterreich CoA.svg |[[Landtag of Upper Austria]] = Oberoesterreich Wappen.svg |[[Landtag of Salzburg]] = Salzburg Wappen.svg |[[Landtag of Styria]] = Steiermark Wappen.svg |[[Landtag of Tyrol]] = AUT Tirol COA.svg |[[Landtag of Vorarlberg]] = Vorarlberg CoA.svg |[[Municipal Council and Landtag of Vienna]] = Vienna seal 1926.svg <!--BELARUS--> |[[Supreme Soviet of Belarus]] = House of Representatives of Belarus.jpg |[[National Assembly of Belarus]] = House of Representatives of Belarus.jpg <!--BELGIUM--> |[[Belgian Federal Parliament]] = Palais de la Nation (DSC01812).jpg |[[Parliament of the Brussels-Capital Region]] = Parliament of the Brussels-Capital Region logo.svg |[[Parliament of Brussels]] = Parliament of the Brussels-Capital Region logo.svg |[[Brussels Regional Parliament]] = Parliament of the Brussels-Capital Region logo.svg |[[Flemish Parliament]] = Flemish Parliament Brussels.jpg |[[Parliament of Wallonia]] = Walloon Parliament main entrance.jpg |[[Walloon Parliament]] = Walloon Parliament main entrance.jpg |[[Parliament of the French Community]] = Hôtel de Ligne 01.JPG |[[Parliament of the German-speaking Community]] = Parlament der Deutschsprachigen Gemeinschaft Oktober 2013.JPG <!--BERMUDA--> |[[Parliament of Bermuda]] = Coat of arms of Bermuda.svg <!--BRAZIL--> |[[National Congress of Brazil]] = Fachada do Congresso Nacional (48079594148).jpg <!--BULGARIA--> |[[National Assembly (Bulgaria)]] = Сградата на Народно събрание.jpg |[[National Assembly of Bulgaria]] = Сградата на Народно събрание.jpg <!--CROATIA--> |[[Croatian Parliament]] = Edifice du Parlement croate.jpg |[[Parliament of Croatia]] = Edifice du Parlement croate.jpg |[[Croatian Sabor]] = Edifice du Parlement croate.jpg |[[Hrvatski Sabor]] = Edifice du Parlement croate.jpg <!--CANADA--> |[[Parliament of Canada]] = Parliament-Ottawa.jpg |[[Legislative Assembly of Alberta]] = 2011 Alberta Legislature Building 03.jpg |[[Legislative Assembly of British Columbia]] = BC Legislature Buildings.jpg |[[Legislative Assembly of Manitoba]] = Parliamentwinnipeg manitoba.jpg |[[Legislative Assembly of New Brunswick]] = New Brunswick Legislature.png |[[Newfoundland and Labrador House of Assembly]] = Colonialbuilding.jpg |[[Legislative Assembly of the Northwest Territories]] = Coat of arms of Northwest Territories.svg |[[Nova Scotia House of Assembly]] = Coat of arms of Nova Scotia.svg |[[Legislative Assembly of Nunavut]] = Leg Building Iqaluit 2000-08-27.jpg |[[Legislative Assembly of Ontario]] = Coat of Arms of Ontario.svg |[[Legislative Assembly of Prince Edward Island]] = 282 - Birthplace of Canada Charlottetown PEI.JPG |[[National Assembly of Quebec]] |[[National Assembly of Quebec|L'Assemblée Nationale du Québec]] = Armoiries du Québec.svg |[[Legislative Assembly of Saskatchewan]] = Sask Legislative Bldg.jpg |[[Yukon Legislative Assembly]] = Coat of arms of Yukon.svg <!--CYPRUS--> |[[House of Representatives (Cyprus)]] = Cyprus House of Representantives Nicosia Republic of Cyprus.jpg |[[House of Representatives of Cyprus]] = Cyprus House of Representantives Nicosia Republic of Cyprus.jpg |[[Parliament of Cyprus]] = Cyprus House of Representantives Nicosia Republic of Cyprus.jpg |[[Legislative Council of Cyprus]] = Badge of Cyprus (1905–1960).svg <!--CZECHOSLOVAKIA--> |[[National Assembly (Czechoslovakia)]] = Praha Rudolfinum front.jpg |[[National Assembly (Czechoslovakia)|National Assembly]] = Praha Rudolfinum front.jpg |[[National Assembly (Czechoslovakia)|National Assembly of Czechoslovakia]] = Praha Rudolfinum front.jpg |[[National Assembly (Czechoslovakia)|National Assembly of the Czechoslovak Republic]] = Praha Rudolfinum front.jpg |[[National Assembly (Communist Czechoslovakia)]] = Budova Pražské burzy s před 48.jpg |[[National Assembly (Communist Czechoslovakia)|National Assembly]] = Budova Pražské burzy s před 48.jpg |[[National Assembly (Communist Czechoslovakia)|National Assembly of Czechoslovakia]] = Budova Pražské burzy s před 48.jpg |[[National Assembly (Communist Czechoslovakia)|National Assembly of the Czechoslovak Republic]] = Budova Pražské burzy s před 48.jpg |[[National Assembly (Communist Czechoslovakia)|National Assembly of the Czechoslovak Socialist Republic]] = Budova Pražské burzy s před 48.jpg |[[Federal Assembly (Czechoslovakia)]] = Federální shromáždění, 2010.jpg |[[Federal Assembly of Czechoslovakia]] = Federální shromáždění, 2010.jpg |[[Federal Assembly (Czechoslovakia)|Federal Assembly]] = Federální shromáždění, 2010.jpg |[[Federal Assembly (Czechoslovakia)|Federal Assembly of Czechoslovakia]] = Federální shromáždění, 2010.jpg |[[Federal Assembly (Czechoslovakia)|Federal Assembly of the Czechoslovak Socialist Republic]] = Federální shromáždění, 2010.jpg |[[Federal Assembly (Czechoslovakia)|Federal Assembly of the Czechoslovak Federative Republic]] = Federální shromáždění, 2010.jpg |[[Federal Assembly (Czechoslovakia)|Federal Assembly of the Czech and Slovak Federative Republic]] = Federální shromáždění, 2010.jpg |[[Czech National Council]] = Zasedací sál Poslanecké sněmovny.jpg |[[Slovak National Council]] = Trinitárov Bratislava October 2006 002.jpg <!--CZECH REPUBLIC--> |[[Parliament of the Czech Republic]] = Zasedací sál Poslanecké sněmovny.jpg |[[Senate of the Czech Republic]] = Senat 2833.jpg |[[Senate (Czech Republic)]] = Senat 2833.jpg |[[Senate (Czech Republic)|Senate of the Czech Republic]] = Senat 2833.jpg <!--DENMARK--> |[[Folketing]] = Folketingssalen 2018a.jpg |[[Rigsdagen]] = Chrisianborg Palace, (Parliament House) Copenhagen LCCN2014712432.jpg <!--ESTONIA--> |[[Riigikogu]] = Estonian parliament building, 2005.jpg |[[Supreme Soviet of the Estonian SSR]] = Emblem of the Estonian SSR.svg |[[Estonian Constituent Assembly]] = EstConstAssmb.jpg <!--FINLAND--> |[[Parliament of Finland]] = Helsinki July 2013-21.jpg <!--FRANCE--> |[[French Parliament]] = Coat of arms of the French Republic.svg |[[Parliament of France]] = Coat of arms of the French Republic.svg |[[Parliament of France|Parliament]] of the [[French Fifth Republic]] = Coat of arms of the French Republic.svg |[[Congress of the French Parliament]] = Garden facade of the Palace of Versailles, April 2011 (11).jpg |[[President of France]] = Armoiries république française.svg |[[President of the French Republic]] = Armoiries république française.svg |[[Estates General (France)]] = Estatesgeneral.jpg |[[Estates-General of France]] = Estatesgeneral.jpg |[[Estates General of 1789]] = Estatesgeneral.jpg |[[National Assembly (French Revolution)]] = Emblem of the French national assembly (1789-1792).svg |[[National Assembly (French Revolution)|National Assembly of 1789]] = Emblem of the French national assembly (1789-1792).svg |[[National Constituent Assembly (France)]] = Emblem of the French national assembly (1789-1792).svg |[[French National Constituent Assembly]] = Emblem of the French national assembly (1789-1792).svg |[[National Constituent Assembly (France)|National Constituent Assembly]] = Emblem of the French national assembly (1789-1792).svg |[[National Constituent Assembly (France)|National Constituent Assembly of 1789]] = Emblem of the French national assembly (1789-1792).svg |[[Legislative Assembly (France)]] = Legislative Assembly Medal.png |[[Legislative Assembly of France]] = Legislative Assembly Medal.png |[[French Legislative Assembly]] = Legislative Assembly Medal.png |[[National Convention]] = Coat of arms of the French First Republic.svg |[[French National Convention]] = Coat of arms of the French First Republic.svg |[[National Convention of France]] = Coat of arms of the French First Republic.svg |Legislature of the [[French Directory]] = Coat of arms of the French First Republic.svg |Legislative Chambers of the [[French Directory]] = Coat of arms of the French First Republic.svg |Legislature of the [[French Consulate]] = Coat of arms of the French First Republic.svg |Legislative Chambers of the [[French Consulate]] = Coat of arms of the French First Republic.svg |Legislature of the [[First French Empire]] = Arms of the French Empire.svg |Legislative Chambers of the [[First French Empire]] = Arms of the French Empire.svg |Legislature of the [[Bourbon Restoration in France]] = Arms of the Kingdom of France (Moderne).svg |Legislative Chambers of the [[Bourbon Restoration in France]] = Arms of the Kingdom of France (Moderne).svg |Legislature of the [[Bourbon Restoration in France|Bourbon Restoration]] = Arms of the Kingdom of France (Moderne).svg |Legislative Chambers of the [[Bourbon Restoration in France|Bourbon Restoration]] = Arms of the Kingdom of France (Moderne).svg |Legislature of the [[Bourbon Restoration in France|Kingdom of France]] = Arms of the Kingdom of France (Moderne).svg |Legislative Chambers of the [[Bourbon Restoration in France|Kingdom of France]] = Arms of the Kingdom of France (Moderne).svg |Legislature of the [[July Monarchy]] = Arms of of the July Monarchy (1831-48).svg |Legislative Chambers of the [[July Monarchy]] = Arms of of the July Monarchy (1831-48).svg |Legislature of the [[July Monarchy|Kingdom of France]] = Arms of of the July Monarchy (1831-48).svg |Legislative Chambers of the [[July Monarchy|Kingdom of France]] = Arms of of the July Monarchy (1831-48).svg |[[National Assembly (French Second Republic)]] = Great Seal of France.svg |[[National Assembly (French Second Republic)|National Assembly]] of the [[French Second Republic]] = Great Seal of France.svg |Legislature of the [[Second French Empire]] = Arms of the French Empire.svg |Legislative Chambers of the [[Second French Empire]] = Arms of the French Empire.svg |[[National Assembly (French Third Republic)]] = Garden facade of the Palace of Versailles, April 2011 (11).jpg |[[National Assembly (French Third Republic)|National Assembly]] of the [[French Third Republic]] = Garden facade of the Palace of Versailles, April 2011 (11).jpg |Legislature of the [[French Third Republic]] = Middle coat of arms of the French Republic (1905–1953).svg |Legislative Chambers of the [[French Third Republic]] = Middle coat of arms of the French Republic (1905–1953).svg |[[Government of Vichy France]] = Le cartouche de l'État Français.svg |[[Government of Vichy France|Government of the French State]] = Le cartouche de l'État Français.svg |[[Provisional Government of the French Republic]] = Emblem of the Provisional Government of the French Republic.svg |[[National Constituent Assembly (France, 1945)|Constituent Assembly of 1945]] = Views of Paris - The Palais Bourbon - DPLA - 44443b33758aef7dbb74b834a9fabde7.jpg |[[National Constituent Assembly (France, 1945)|National Constituent Assembly of 1945]] = Views of Paris - The Palais Bourbon - DPLA - 44443b33758aef7dbb74b834a9fabde7.jpg |[[National Constituent Assembly (France, 1945)|National Constituent Assembly]] = Views of Paris - The Palais Bourbon - DPLA - 44443b33758aef7dbb74b834a9fabde7.jpg |[[June 1946 French legislative election|Constituent Assembly of 1946]] = Views of Paris - The Palais Bourbon - DPLA - 44443b33758aef7dbb74b834a9fabde7.jpg |[[June 1946 French legislative election|National Constituent Assembly of 1946]] = Views of Paris - The Palais Bourbon - DPLA - 44443b33758aef7dbb74b834a9fabde7.jpg |[[June 1946 French legislative election|National Constituent Assembly]] = Views of Paris - The Palais Bourbon - DPLA - 44443b33758aef7dbb74b834a9fabde7.jpg |[[Parliament of France|Parliament]] of the [[French Fourth Republic]] = Coat of arms of the French Republic.svg <!--GERMANY--> |[[Bundestag]] = {{#ifexpr:{{gsd|day={{#time:j|{{{date|}}}}}|month={{#time:n|{{{date|}}}}}|year={{#time:Y|{{{date|}}}}} }}<726743|Bonn Bundestag.jpg|Reichstag building Berlin view from west before sunset.jpg}} |[[German Bundestag]] = {{#ifexpr:{{gsd|day={{#time:j|{{{date|}}}}}|month={{#time:n|{{{date|}}}}}|year={{#time:Y|{{{date|}}}}} }}<726743|Bonn Bundestag.jpg|Reichstag building Berlin view from west before sunset.jpg}} |[[Bundestag of Germany]] = Reichstag building Berlin view from west before sunset.jpg |[[Reichstag of the Holy Roman Empire]] = Coat of Arms of the Holy Roman Emperor (c.1433-c.1450).svg |Diet of the [[Confederation of the Rhine]] = Commemorative Medal of the Rhine Confederation.svg |[[Federal Convention of the German Confederation]] = Wappen Deutscher Bund.svg |[[Frankfurt Parliament]] = Imperial Coat of arms of Germany (1848).svg |[[Frankfurt National Assembly]] = Imperial Coat of arms of Germany (1848).svg |[[Reichstag of the North German Confederation]] = Coat of arms of the North German Confederation.svg |[[President of the North German Confederation]] = Coat of arms of the North German Confederation.svg |[[Reichstag (German Empire)]] = Reichstag-1870 crop.jpg |[[Reichstag (German Empire)|Reichstag]] = Reichstag-1870 crop.jpg |[[Reichstag (German Empire)|German Reichstag]] = Reichstag-1870 crop.jpg |[[Reichstag of the German Empire]] = Reichstag-1870 crop.jpg |[[German Emperor]] = Wappen Deutsches Reich - Reichsadler 1889.svg |[[Weimar National Assembly]] = Bundesarchiv Bild 183-15436-0010, Weimar, Nationaltheater, Denkmal Goethe-Schiller.jpg |[[Weimar National Assembly|German National Constitutional Assembly]] = Bundesarchiv Bild 183-15436-0010, Weimar, Nationaltheater, Denkmal Goethe-Schiller.jpg |[[Reichstag (Weimar Republic)]] = Bundesarchiv Bild 102-03034, Berlin, Verfassungsfeier vor dem Reichstag.jpg |[[Reichstag (Weimar Republic)|Reichstag]] = Bundesarchiv Bild 102-03034, Berlin, Verfassungsfeier vor dem Reichstag.jpg |[[Reichstag (Weimar Republic)|German Reichstag]] = Bundesarchiv Bild 102-03034, Berlin, Verfassungsfeier vor dem Reichstag.jpg |[[Reichstag of the Weimar Republic]] = Bundesarchiv Bild 102-03034, Berlin, Verfassungsfeier vor dem Reichstag.jpg |[[President of the German Reich]] = Wappen Deutsches Reich (Weimarer Republik).svg |[[Reichstag (Nazi Germany)]] = Bundesarchiv Bild 102-09067, Berlin, Kroll-Oper.jpg |[[Reichstag (Nazi Germany)|Reichstag]] = Bundesarchiv Bild 102-09067, Berlin, Kroll-Oper.jpg |[[Reichstag (Nazi Germany)|German Reichstag]] = Bundesarchiv Bild 102-09067, Berlin, Kroll-Oper.jpg |[[Greater German Reichstag]] = Bundesarchiv Bild 102-09067, Berlin, Kroll-Oper.jpg |[[Führer and Reich Chancellor of the German People]] = Standarte Adolf Hitlers.svg |[[Allied Control Council]] = Berlin kammergericht.jpg |[[Parlamentishcer Rat]] = File:Bundesarchiv B 145 Bild-F010479-0006, Bonn, Bundeshaus mit Fahnen.jpg |[[Bundestag|West German Bundestag]] = Bonn Bundestag.jpg |[[Bundestag|Bundestag of West Germany]] = Bonn Bundestag.jpg |[[Volkskammer]] = Berlin, Palast der Republik -- um 1990 -- 2.jpg |[[Volkskammer of East Germany]] = Berlin, Palast der Republik -- um 1990 -- 2.jpg |[[Volkskammer of the German Democratic Republic]] = Berlin, Palast der Republik -- um 1990 -- 2.jpg |[[State Council of East Germany]] = 19860503460NR Berlin-Mitte Staatsratsgebäude.jpg |[[State Council of the German Democratic Republic]] = 19860503460NR Berlin-Mitte Staatsratsgebäude.jpg <!--GERMANY - STATE LEGISLATURES--> |[[Landtag of Baden-Württemberg]] = Landtag Baden-Württemberg 2017.jpeg |[[Landtag of Bavaria]] = 2023-10-08 Wahlabend Bayern by Sandro Halank–009.jpg |[[Berlin House of Representatives]] = Berlin, Mitte, Niederkirchnerstraße, Preußisches und Berliner Abgeordnetenhaus.jpg |[[Landtag of Brandenburg]] = Potsdam Stadtschloss 07-2017.jpg |[[Bürgerschaft of Bremen]] = Haus-der-Buergerschaft-01.jpg |[[Hamburg Parliament]] = Plenarsaal Hamburgische Bürgerschaft IMG 6403 6404 6405 edit.jpg |[[Landtag of Hesse]] = Wiesbaden Hessische Landtag.jpg |[[Landtag of Lower Saxony]] = Hannover -neuer Niedersächsischer Landtag- 2018 by-RaBoe 16.jpg |[[Landtag of Mecklenburg-Vorpommern]] = Hannover -neuer Niedersächsischer Landtag- 2018 by-RaBoe 16.jpg |[[Landtag of North Rhine-Westphalia]] = Plenarsaal Landtag NRW by Moritz Kosinsky3136.jpg |[[Landtag of Rhineland-Palatinate]] = Plenarsaal Landtag RLP.jpg |[[Landtag of Saarland]] = Landtag des Saarlandes.jpg |[[Landtag of Saxony]] = 13-10-25-landtag-sachsen-innen-by-RalfR-016.jpg |[[Landtag of Saxony-Anhalt]] = Landtagsprojekt Sachsen-Anhalt by-RaBoe 2012 009.jpg |[[Landtag of Schleswig-Holstein]] = 1489-1540 crop-4-Kiel, Landtag, Parlamentssaal, SH.jpg |[[Landtag of Thuringia]] = Landtagprojekt Thueringen Erfurt 2011 (RaBoe) 024.jpg <!--GIBRALTAR--> |[[Parliament of Gibraltar]] = Coat of arms of Gibraltar1.svg |[[Gibraltar Legislative Council]] = Coat of arms of Gibraltar1.svg <!--GREECE--> |[[Vouli]] = Ancien Palais Royal - Athènes (GRA1) - 2022-03-26 - 1.jpg |[[Parliament of Greece]] = Ancien Palais Royal - Athènes (GRA1) - 2022-03-26 - 1.jpg |[[Greek Parliament]] = Ancien Palais Royal - Athènes (GRA1) - 2022-03-26 - 1.jpg |[[Hellenic Parliament]] = Ancien Palais Royal - Athènes (GRA1) - 2022-03-26 - 1.jpg <!--HUNGARY--> |[[Orszaggyules]] = Parliament of Hungary November 2017.jpg |[[Országgyűlés]] = Parliament of Hungary November 2017.jpg |[[Parliament of Hungary]] = Parliament of Hungary November 2017.jpg |[[National Assembly of Hungary]] = Parliament of Hungary November 2017.jpg |[[National Assembly (Hungary)]] = Parliament of Hungary November 2017.jpg <!--INDIA--> |[[Parliament of India]] = Emblem of India.svg{{!}}class=skin-invert-image |[[Rajasthan Legislative Assembly]] = Emblem Rajasthan.png <!--IRELAND--> |[[Dáil Éireann (Irish Republic)]] = Dáil Éireann meeting in the Mansion House, August, 1921 (17068860698).jpg |[[Dáil Éireann (Irish Republic)|Dáil Éireann]] = Dáil Éireann meeting in the Mansion House, August, 1921 (17068860698).jpg |[[Dáil Éireann (Irish Republic)|Revolutionary Dáil Éireann]] = Dáil Éireann meeting in the Mansion House, August, 1921 (17068860698).jpg |[[Oireachtas (Irish Free State)]] = Seal of the Irish Free State.png |[[Oireachtas]] = Coat of arms of Ireland.svg <!--ISRAEL--> |[[Knesset]] = Israel Museum, Jerusalem P1110159 (5888320710).jpg <!--ITALY--> |[[Parliament of Italy]] = Emblem of Italy.svg |[[Italian Parliament]] = Emblem of Italy.svg |[[Senate of the Republic (Italy)]] = Palazzo Madama - Roma.jpg |[[Chamber of Deputies (Italy)]] = Montecitorio - panoramio.jpg |[[Parliament of the Kingdom of Italy]] = Lesser coat of arms of the Kingdom of Italy (1890).svg <!--JAPAN--> |[[National Diet]] = Diet of Japan Kokkai 2009.jpg <!--KOREA--> |[[National Assembly of South Korea]] = {{#ifexpr:{{gsd|day={{#time:j|{{{date|}}}}}|month={{#time:n|{{{date|}}}}}|year={{#time:Y|{{{date|}}}}} }}<721233|Seoul Metropolitan Council1.JPG|National Assembly Building of the Republic of Korea.png}} |[[National Assembly (South Korea)]] = {{#ifexpr:{{gsd|day={{#time:j|{{{date|}}}}}|month={{#time:n|{{{date|}}}}}|year={{#time:Y|{{{date|}}}}} }}<721233|Seoul Metropolitan Council1.JPG|National Assembly Building of the Republic of Korea.png}} |[[National Assembly (South Korea)|National Assembly]] = {{#ifexpr:{{gsd|day={{#time:j|{{{date|}}}}}|month={{#time:n|{{{date|}}}}}|year={{#time:Y|{{{date|}}}}} }}<721233|Seoul Metropolitan Council1.JPG|National Assembly Building of the Republic of Korea.png}} <!--LITHUANIA--> |[[Seimas#Interwar period|Seimas]] = 1921Kauno teatras.jpg |[[Seimas]] = Baltijas Asamblejas 31.sesija Viļņā (8169464170).jpg <!--MALAYSIA--> |[[Parliament of Malaysia]] = Coat of arms of Malaysia.svg |[[Johor State Legislative Assembly]] = Sultan Ismail Building.JPG |[[Kedah State Legislative Assembly]] = Coat of arms of Kedah.svg |[[Kelantan State Legislative Assembly]] = Coat of arms of Kelantan.svg |[[Malacca State Legislative Assembly]] = Seri Negeri Blok Laksamana.JPG |[[Negeri Sembilan State Legislative Assembly]] = Coat of arms of Negeri Sembilan.svg |[[Pahang State Legislative Assembly]] = Coat of arms of Pahang.svg |[[Penang State Legislative Assembly]] = Dewan Undangan Negeri Penang Dec 2006 003.jpg |[[Perak State Legislative Assembly]] = Coat of arms of Perak.svg |[[Perlis State Legislative Assembly]] = Coat of arms of Perlis.svg |[[Sabah State Legislative Assembly]] = KotaKinabalu Sabah DewanUndanganNegeriSabah-01.jpg |[[Sarawak State Legislative Assembly]] = Sarawak state assembly building.jpg |[[Selangor State Legislative Assembly]] = Sultan Salahuddin Abdul Aziz Shah building.jpg |[[Terengganu State Legislative Assembly]] = Coat of arms of Terengganu.svg <!--NETHERLANDS--> |[[States-General of the Netherlands]] = Coat of arms of the Staten Generaal.svg |[[States General of the Netherlands]] = Coat of arms of the Staten Generaal.svg <!--NEW ZEALAND--> |[[New Zealand Parliament]] |[[Parliament of New Zealand]] = Coat of arms of New Zealand.svg <!--PHILIPPINES--> |[[Kapulungang Pambansa ng Pilipinas]] = Coat of arms of the Commonwealth of the Philippines.svg |[[Lehislatura ng Pilipinas]] = Coat of Arms Philippine Islands (1905–1936).svg |[[Unang Kongreso ng Komonwelt ng Pilipinas]] = Coat of arms of the Philippines (1935–1940, 1941–1946).svg |[[Batasang Pambansa]] = |[[Kongreso ng Pilipinas]] = Coat of arms of the Philippines.svg |[[Pangulo ng Pilipinas]] = Seal of the President of the Philippines.svg <!--POLAND--> |[[Parliament of Poland]] = Zgromadzenie Narodowe 4 czerwca 2014 Kancelaria Senatu 03.JPG <!--SINGAPORE--> |[[Parliament of Singapore]] = {{#ifexpr:{{gsd|day={{#time:j|{{{date|}}}}}|month={{#time:n|{{{date|}}}}}|year={{#time:Y|{{{date|}}}}} }}<730003|Old Parliament House 4, Singapore, Jan 06.JPG|Parliament House Singapore.jpg}} <!--SLOVAKIA--> |[[National Council (Slovakia)]] = National Council of the Slovak Republic, Bratislava, Slovakia.jpg |[[National Council (Slovakia)|National Council of Slovakia]] = National Council of the Slovak Republic, Bratislava, Slovakia.jpg |[[National Council (Slovakia)|National Council of the Slovak Republic]] = National Council of the Slovak Republic, Bratislava, Slovakia.jpg <!--SOUTH AFRICA--> |[[Parliament of South Africa]] = Coat of arms of South Africa (heraldic).svg |[[South African Parliament]] = Coat of arms of South Africa (heraldic).svg |[[Parliament of South Africa|Parliament&nbsp;of&nbsp;South&nbsp;Africa]] = Coat of arms of South Africa (heraldic).svg |[[Volksraad]] = Coat of Arms of the South African Republic.png |[[Eastern Cape Provincial Legislature]] = <!-- None --> |[[KwaZulu-Natal Legislature]] = KwaZulu-Natal Parliament building, Pietermaritzburg, South Africa.jpg |[[Western Cape Provincial Legislature]] |[[Western Cape Provincial Parliament]] = Western Cape provincial building.jpg <!--SOUTH AFRICA VARIANTS--> |[[Volksraad|Transvaal Volksraad]] = Coat of Arms of the South African Republic.png |[[Parliament of South Africa#1910|Parliament of South Africa]] = Coat of arms of South Africa (1910–1930).svg |[[Parliament of South Africa#1930|Parliament of South Africa]] = Coat of arms of South Africa (1930–1932).svg |[[Parliament of South Africa#1932|Parliament of South Africa]] = Coat of arms of South Africa (1932–2000).svg |[[Parliament of South Africa#1961|Parliament of South Africa]] = Coat of arms of South Africa (1932–2000).svg |[[Parliament of South Africa#1984|Parliament of South Africa]] = Coat of arms of South Africa (1932–2000).svg |[[Parliament of South Africa#1910|Parliament&nbsp;of&nbsp;South&nbsp;Africa]] = Coat of arms of South Africa (1910–1930).svg |[[Parliament of South Africa#1930|Parliament&nbsp;of&nbsp;South&nbsp;Africa]] = Coat of arms of South Africa (1930–1932).svg |[[Parliament of South Africa#1932|Parliament&nbsp;of&nbsp;South&nbsp;Africa]] = Coat of arms of South Africa (1932–2000).svg |[[Parliament of South Africa#1961|Parliament&nbsp;of&nbsp;South&nbsp;Africa]] = Coat of arms of South Africa (1932–2000).svg |[[Parliament of South Africa#1984|Parliament&nbsp;of&nbsp;South&nbsp;Africa]] = Coat of arms of South Africa (1932–2000).svg |[[South African Parliament#1910|South African Parliament]] = Coat of arms of South Africa (1910–1930).svg |[[South African Parliament#1930|South African Parliament]] = Coat of arms of South Africa (1930–1932).svg |[[South African Parliament#1932|South African Parliament]] = Coat of arms of South Africa (1932–2000).svg |[[South African Parliament#1961|South African Parliament]] = Coat of arms of South Africa (1932–2000).svg |[[South African Parliament#1984|South African Parliament]] = Coat of arms of South Africa (1932–2000).svg <!--STRAITS SETTLEMENTS--> |[[List of British Governors of the Straits Settlements|Governor of the Straits Settlements]] with the advice and consent of the [[Legislative Council of the Straits Settlements|Legislative Council]] = Coat of arms of the Straits Settlements.svg <!--SPAIN--> |[[Cortes Generales]] = Coat of Arms of the Cortes Generales.svg |[[Senate of Spain]] = Coat of Arms of the Senate of Spain.svg |[[Congress of Deputies]] = Coat of Arms of the Congress of Spain.svg <!--SWEDEN--> |[[Riksdag]] = Coat of arms of Sweden.svg |[[Riksdag of the Estates]] = Coat of arms of Sweden.svg <!--SWITZERLAND--> |[[Federal Assembly (Switzerland)]] = Bundeshaus Bern 2009, Flooffy.jpg |[[Federal Assembly (Switzerland)|Federal Assembly]] = Bundeshaus Bern 2009, Flooffy.jpg |[[Federal Assembly of Switzerland]] = Bundeshaus Bern 2009, Flooffy.jpg <!--TURKEY--> |[[Grand National Assembly of Turkey]] = Seal of the Turkish Parliament (Türkiye Büyük Millet Meclisi).svg <!--UKRAINE--> |[[Verkhovna Rada]] = Будівля по вулиці Грушевського, 5.jpg |[[Verkhovna Rada of Ukraine]] = Будівля по вулиці Грушевського, 5.jpg |[[Verkhovna Rada|Verkhovna Rada of Ukraine]] = Будівля по вулиці Грушевського, 5.jpg |[[Verkhovna Rada of Crimea]] = Верховный Совет Крыма.jpg <!--UNITED KINGDOM--> |[[Parliament of the United Kingdom]] = Royal Coat of Arms of the United Kingdom (HM Government).svg |[[Northern Ireland Assembly]] = Coat of Arms of Northern Ireland.svg |[[Parliament of Northern Ireland]] = Coat of Arms of Northern Ireland.svg |[[Scottish Parliament]] = Coat of arms of the United Kingdom in Scotland (2022).svg |[[National Assembly for Wales]] = Royal Badge of Wales (2008).svg |[[Senedd]] = Royal Badge of Wales (2008).svg |[[Senedd Cymru]] = Royal Badge of Wales (2008).svg <!--USA--> |[[Pamahalaan ng Estados Unidos]] = Great Seal of the United States (obverse).svg |[[Kongreso ng Estados Unidos]] = Great Seal of the United States (obverse).svg |[[Lehislatura ng Alabama]] = Seal of Alabama.svg |[[Lehislatura ng Alaska]] = Seal of the State of Alaska.svg |[[Lehislatura ng Arizona]] = Arizonastateseal.jpg |[[Pangkalahatang Kapulungan ng Arkansas]] = Seal of Arkansas.svg |[[Lehislatura ng Estado ng California]] = Seal of California.svg |[[Pangkalahatang Kapulungan ng Colorado]] = Seal of Colorado.svg |[[Pangkalahatang Kapulungan ng Connecticut]] = Connecticut State Capitol, Hartford.jpg |[[Lehislatura ng Michigan]] = Seal of Michigan.svg |[[Lehislatura ng Estado ng Utah]] = Seal of Utah.svg <!--DEFAULT--> |#default = <!-- None --> }}</includeonly><noinclude>{{Documentation}}</noinclude> ryo2qq3txhyluf06j0x3dogi13dsl83 10 337573 2200673 2026-04-02T02:16:13Z JWilz12345 77302 Ikinakarga sa [[Padron:Citation needed span]] 2200673 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Padron:Citation needed span]] cr2koroipe2iuyt5dyoh8w59owndour 0 337574 2200692 2026-04-02T06:06:58Z LknFenix 125962 Ikinakarga sa [[Itim na pamilihan]] 2200692 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Itim na pamilihan]] maxgg84x4u2kdyj9n8aqva3b83949l8 4 337575 2200709 2026-04-02T08:00:52Z Jojit fb 38 archiving Alam ba ninyo? 2025 2200709 wikitext text/x-wiki {{archive|Wikipedia:Mga huling dinagdag}} === Disyembre 2025 === *...na kabilang ang mga pinakabagong dagdag na '''[[Domus de Janas]]''' at '''[[Daang Apia]]''', ang bansang [[Italya]] ang may pinakamaraming '''[[Talaan ng mga Pandaigdigang Pamanang Pook sa Italya|Pandaigdigang Pamanang Pook]]''' sa buong daigdig na kasalukuyang nasa 61? === Nobyembre 2025 === *...na ikalawang pinakamalaking sistema ng [[Talaan ng mga ilog ng Pilipinas|ilog sa Pilipinas]] ang '''[[Ilog Mindanao]]''' na tinatawag ding Rio Grande de Mindanao? === Agosto 2025 === *...na isinama ng magasin na ''[[Time]]'' noong 2011 ang mga '''[[tao-tauhang sundalo]]''' sa kanilang talaan ng 100 pinakasikat na laruan sa lahat ng panahon? === Hulyo 2025 === *...na ang mga sinaunang '''[[megalito|megalitong]]''' '''[[nuraga]]''' o ''nuraghe'' ang simbolo ng '''[[Kabihasnang Nurahiko]]''' ng [[Cerdeña]]? === Enero 2025 === *...na sa [[Cebu]], kilala ang "'''[[litsong baboy|litson]]'''" bilang ''[[Inihaw|inasal]]'' sa [[Mga wikang Bisaya|Bisaya]] hanggang napalitan ito ng impluwensyang Tagalog na "lechon" noong dekada 2000? e1fdun8engs4hjlqga9jxzbyy4fgql0 100 337576 2200713 2026-04-02T08:15:47Z Jojit fb 38 Bagong pahina: '''Armadong labanan at atake''' * Krisis sa Gitnang Silangan ** Digmaan ng Iran, 2026 *** Mga negosasyon ng Iran at Estados Unidos (2025–2026) **** Naglabas ng liham sa sambayanang Amerikano ang pangulo ng [[Iran]] na si [[Masoud Pezeshkian]] at iminungkahi na posible ang diplomatikong pakikipag-ugnayan. [https://www.nytimes.com/2026/04/01/world/middleeast/iran-president-pezeshkian-letter-diplomacy.html (''The New York Times'')] **** Ang [[pangulo ng Estados Unidos]] na si... 2200713 wikitext text/x-wiki '''Armadong labanan at atake''' * Krisis sa Gitnang Silangan ** Digmaan ng Iran, 2026 *** Mga negosasyon ng Iran at Estados Unidos (2025–2026) **** Naglabas ng liham sa sambayanang Amerikano ang pangulo ng [[Iran]] na si [[Masoud Pezeshkian]] at iminungkahi na posible ang diplomatikong pakikipag-ugnayan. [https://www.nytimes.com/2026/04/01/world/middleeast/iran-president-pezeshkian-letter-diplomacy.html (''The New York Times'')] **** Ang [[pangulo ng Estados Unidos]] na si [[Donald Trump]], sa kaniyang pangunahing [[talumpati]] mula nang magsimula ang [[digmaan]], ay nagsabing malapit nang "tapusin ng mga puwersang [[Estados Unidos]] ang gawain" at na ang mga layunin ay "malapit nang makamit". Gayunpaman, sinabi rin niya na "lubhang matinding" aatake ang Estados Unidos sa loob ng susunod na 2–3 linggo kung hindi mararating ang isang kasunduan upang wakasan ang digmaan. [https://www.thedailystar.net/news/world/us-israel-war-iran/news/trump-tells-americans-iran-war-ending-popularity-dips-4141521 (AFP via ''The Daily Star'')] [https://apnews.com/article/iran-us-israel-trump-lebanon-april-1-2026-19cf516c2d2c614eb182dbad7a6592ef (AP)] [[Kategorya:2026 ayon sa araw]] t61q30rtx447k1m5h6isldv25psr9i2 2200714 2200713 2026-04-02T08:16:04Z Jojit fb 38 2200714 wikitext text/x-wiki '''Armadong labanan at atake''' * Krisis sa [[Gitnang Silangan]] ** Digmaan ng Iran, 2026 *** Mga negosasyon ng Iran at Estados Unidos (2025–2026) **** Naglabas ng liham sa sambayanang Amerikano ang pangulo ng [[Iran]] na si [[Masoud Pezeshkian]] at iminungkahi na posible ang diplomatikong pakikipag-ugnayan. [https://www.nytimes.com/2026/04/01/world/middleeast/iran-president-pezeshkian-letter-diplomacy.html (''The New York Times'')] **** Ang [[pangulo ng Estados Unidos]] na si [[Donald Trump]], sa kaniyang pangunahing [[talumpati]] mula nang magsimula ang [[digmaan]], ay nagsabing malapit nang "tapusin ng mga puwersang [[Estados Unidos]] ang gawain" at na ang mga layunin ay "malapit nang makamit". Gayunpaman, sinabi rin niya na "lubhang matinding" aatake ang Estados Unidos sa loob ng susunod na 2–3 linggo kung hindi mararating ang isang kasunduan upang wakasan ang digmaan. [https://www.thedailystar.net/news/world/us-israel-war-iran/news/trump-tells-americans-iran-war-ending-popularity-dips-4141521 (AFP via ''The Daily Star'')] [https://apnews.com/article/iran-us-israel-trump-lebanon-april-1-2026-19cf516c2d2c614eb182dbad7a6592ef (AP)] [[Kategorya:2026 ayon sa araw]] 50nrbklsrblfbn4mrjgha2oax8bni3i 2200715 2200714 2026-04-02T08:18:38Z Jojit fb 38 2200715 wikitext text/x-wiki '''Armadong labanan at atake''' * Krisis sa [[Gitnang Silangan]] ** Digmaan ng Iran, 2026 *** Mga negosasyon ng Iran at Estados Unidos (2025–2026) **** Naglabas ng liham sa sambayanang Amerikano ang pangulo ng [[Iran]] na si [[Masoud Pezeshkian]] at iminungkahi na posible ang diplomatikong pakikipag-ugnayan. [https://www.nytimes.com/2026/04/01/world/middleeast/iran-president-pezeshkian-letter-diplomacy.html (''The New York Times'')] **** Ang [[pangulo ng Estados Unidos]] na si [[Donald Trump]], sa kaniyang pangunahing [[talumpati]] mula nang magsimula ang [[digmaan]], ay nagsabing malapit nang "tapusin ng mga puwersang [[Estados Unidos]] ang gawain" at na ang mga layunin ay "malapit nang makamit". Gayunpaman, sinabi rin niya na "lubhang matinding" aatake ang Estados Unidos sa loob ng susunod na 2–3 linggo kung hindi mararating ang isang kasunduan upang wakasan ang digmaan. [https://www.thedailystar.net/news/world/us-israel-war-iran/news/trump-tells-americans-iran-war-ending-popularity-dips-4141521 (AFP via ''The Daily Star'')] [https://apnews.com/article/iran-us-israel-trump-lebanon-april-1-2026-19cf516c2d2c614eb182dbad7a6592ef (AP)] '''Ugnayang pandaigdig''' * Ugnayan ng Estados Unidos at Benesuwela ** Inalis ng Estados Unidos ang mga parusa (''sanctions'') laban sa pansamantalang pangulo ng [[Benesuwela]] na si [[Delcy Rodríguez]]. [[Kategorya:2026 ayon sa araw]] 7t2zdxepow8lqy1gpi66fztg2jghqyb 2200716 2200715 2026-04-02T08:19:15Z Jojit fb 38 2200716 wikitext text/x-wiki '''Armadong labanan at atake''' * Krisis sa [[Gitnang Silangan]] ** Digmaan ng Iran, 2026 *** Mga negosasyon ng Iran at Estados Unidos (2025–2026) **** Naglabas ng liham sa sambayanang Amerikano ang pangulo ng [[Iran]] na si [[Masoud Pezeshkian]] at iminungkahi na posible ang diplomatikong pakikipag-ugnayan. [https://www.nytimes.com/2026/04/01/world/middleeast/iran-president-pezeshkian-letter-diplomacy.html (''The New York Times'')] **** Ang [[pangulo ng Estados Unidos]] na si [[Donald Trump]], sa kaniyang pangunahing [[talumpati]] mula nang magsimula ang [[digmaan]], ay nagsabing malapit nang "tapusin ng mga puwersang [[Estados Unidos]] ang gawain" at na ang mga layunin ay "malapit nang makamit". Gayunpaman, sinabi rin niya na "lubhang matinding" aatake ang Estados Unidos sa loob ng susunod na 2–3 linggo kung hindi mararating ang isang kasunduan upang wakasan ang digmaan. [https://www.thedailystar.net/news/world/us-israel-war-iran/news/trump-tells-americans-iran-war-ending-popularity-dips-4141521 (AFP via ''The Daily Star'')] [https://apnews.com/article/iran-us-israel-trump-lebanon-april-1-2026-19cf516c2d2c614eb182dbad7a6592ef (AP)] '''Ugnayang pandaigdig''' * Ugnayan ng Estados Unidos at Benesuwela ** Inalis ng Estados Unidos ang mga parusa (''sanctions'') laban sa pansamantalang pangulo ng [[Benesuwela]] na si Delcy Rodríguez. [https://apnews.com/article/venezuela-delcy-rodriguez-sanctions-maduro-d819e64fcdefa132c5b06c3ce0a81f88 (AP)] [[Kategorya:2026 ayon sa araw]] ap71pqf1emuug1r6yjuxdkglf3s5oqb 2200717 2200716 2026-04-02T08:24:01Z Jojit fb 38 2200717 wikitext text/x-wiki '''Armadong labanan at atake''' * Krisis sa [[Gitnang Silangan]] ** Digmaan ng Iran, 2026 *** Mga negosasyon ng Iran at Estados Unidos (2025–2026) **** Naglabas ng liham sa sambayanang Amerikano ang pangulo ng [[Iran]] na si [[Masoud Pezeshkian]] at iminungkahi na posible ang diplomatikong pakikipag-ugnayan. [https://www.nytimes.com/2026/04/01/world/middleeast/iran-president-pezeshkian-letter-diplomacy.html (''The New York Times'')] **** Ang [[pangulo ng Estados Unidos]] na si [[Donald Trump]], sa kaniyang pangunahing [[talumpati]] mula nang magsimula ang [[digmaan]], ay nagsabing malapit nang "tapusin ng mga puwersang [[Estados Unidos]] ang gawain" at na ang mga layunin ay "malapit nang makamit". Gayunpaman, sinabi rin niya na "lubhang matinding" aatake ang Estados Unidos sa loob ng susunod na 2–3 linggo kung hindi mararating ang isang kasunduan upang wakasan ang digmaan. [https://www.thedailystar.net/news/world/us-israel-war-iran/news/trump-tells-americans-iran-war-ending-popularity-dips-4141521 (AFP via ''The Daily Star'')] [https://apnews.com/article/iran-us-israel-trump-lebanon-april-1-2026-19cf516c2d2c614eb182dbad7a6592ef (AP)] '''Ugnayang pandaigdig''' * Ugnayan ng Estados Unidos at Benesuwela ** Inalis ng Estados Unidos ang mga parusa (''sanctions'') laban sa pansamantalang pangulo ng [[Benesuwela]] na si Delcy Rodríguez. [https://apnews.com/article/venezuela-delcy-rodriguez-sanctions-maduro-d819e64fcdefa132c5b06c3ce0a81f88 (AP)] '''Agham at teknolohiya''' * Programang Artemis ** Inilunsad ng [[NASA]] ang Artemis II mula sa Sentrong Pangkalawakan ng Kennedy sa [[Florida]], Estados Unidos, na sakay ang mga astronaut na sina Reid Wiseman, [[Victor J. Glover|Victor Glover]], at Christina Koch, kasama ang Canadian na astronaut na si Jeremy Hansen, para sa isang pag-ikot (''flyby'') sa [[Buwan (astronomiya)|Buwan]]. [[Kategorya:2026 ayon sa araw]] rinse3zpnw2mdw9l8i67eyngupvk9ug 2200718 2200717 2026-04-02T08:25:52Z Jojit fb 38 2200718 wikitext text/x-wiki '''Armadong labanan at atake''' * Krisis sa [[Gitnang Silangan]] ** Digmaan ng Iran, 2026 *** Mga negosasyon ng Iran at Estados Unidos (2025–2026) **** Naglabas ng liham sa sambayanang Amerikano ang pangulo ng [[Iran]] na si [[Masoud Pezeshkian]] at iminungkahi na posible ang diplomatikong pakikipag-ugnayan. [https://www.nytimes.com/2026/04/01/world/middleeast/iran-president-pezeshkian-letter-diplomacy.html (''The New York Times'')] **** Ang [[pangulo ng Estados Unidos]] na si [[Donald Trump]], sa kaniyang pangunahing [[talumpati]] mula nang magsimula ang [[digmaan]], ay nagsabing malapit nang "tapusin ng mga puwersang [[Estados Unidos]] ang gawain" at na ang mga layunin ay "malapit nang makamit". Gayunpaman, sinabi rin niya na "lubhang matinding" aatake ang Estados Unidos sa loob ng susunod na 2–3 linggo kung hindi mararating ang isang kasunduan upang wakasan ang digmaan. [https://www.thedailystar.net/news/world/us-israel-war-iran/news/trump-tells-americans-iran-war-ending-popularity-dips-4141521 (AFP via ''The Daily Star'')] [https://apnews.com/article/iran-us-israel-trump-lebanon-april-1-2026-19cf516c2d2c614eb182dbad7a6592ef (AP)] '''Ugnayang pandaigdig''' * Ugnayan ng Estados Unidos at Benesuwela ** Inalis ng Estados Unidos ang mga parusa (''sanctions'') laban sa pansamantalang pangulo ng [[Benesuwela]] na si Delcy Rodríguez. [https://apnews.com/article/venezuela-delcy-rodriguez-sanctions-maduro-d819e64fcdefa132c5b06c3ce0a81f88 (AP)] '''Agham at teknolohiya''' * Programang Artemis ** Inilunsad ng [[NASA]] ang Artemis II mula sa Sentrong Pangkalawakan ng Kennedy sa [[Florida]], Estados Unidos, na sakay ang mga astronaut na sina Reid Wiseman, [[Victor J. Glover|Victor Glover]], at Christina Koch, kasama ang Canadian na astronaut na si Jeremy Hansen, para sa isang pag-ikot (''flyby'') sa [[Buwan (astronomiya)|Buwan]]. [https://www.bbc.co.uk/news/live/c4g4ygw0r02t (BBC News)] [https://www.space.com/space-exploration/artemis/nasa-launches-4-astronauts-to-the-moon-on-historic-artemis-2-voyage-a-lunar-leap-for-the-21st-century (Space.com)] [[Kategorya:2026 ayon sa araw]] qy1wmedfsyt4iouklypn7cz2gv0bgy5 2200723 2200718 2026-04-02T08:41:02Z Jojit fb 38 2200723 wikitext text/x-wiki '''Armadong labanan at atake''' * Krisis sa [[Gitnang Silangan]] ** Digmaan ng Iran, 2026 *** Mga negosasyon ng Iran at Estados Unidos (2025–2026) **** Naglabas ng liham sa sambayanang Amerikano ang pangulo ng [[Iran]] na si [[Masoud Pezeshkian]] at iminungkahi na posible ang diplomatikong pakikipag-ugnayan. [https://www.nytimes.com/2026/04/01/world/middleeast/iran-president-pezeshkian-letter-diplomacy.html (''The New York Times'')] **** Ang [[pangulo ng Estados Unidos]] na si [[Donald Trump]], sa kaniyang pangunahing [[talumpati]] mula nang magsimula ang [[digmaan]], ay nagsabing malapit nang "tapusin ng mga puwersang [[Estados Unidos]] ang gawain" at na ang mga layunin ay "malapit nang makamit". Gayunpaman, sinabi rin niya na "lubhang matinding" aatake ang Estados Unidos sa loob ng susunod na 2–3 linggo kung hindi mararating ang isang kasunduan upang wakasan ang digmaan. [https://www.thedailystar.net/news/world/us-israel-war-iran/news/trump-tells-americans-iran-war-ending-popularity-dips-4141521 (AFP via ''The Daily Star'')] [https://apnews.com/article/iran-us-israel-trump-lebanon-april-1-2026-19cf516c2d2c614eb182dbad7a6592ef (AP)] '''Ugnayang pandaigdig''' * Ugnayan ng Estados Unidos at Benesuwela ** Inalis ng Estados Unidos ang mga parusa (''sanctions'') laban sa pansamantalang pangulo ng [[Benesuwela]] na si Delcy Rodríguez. [https://apnews.com/article/venezuela-delcy-rodriguez-sanctions-maduro-d819e64fcdefa132c5b06c3ce0a81f88 (AP)] '''Negosyo at ekonomiya''' * Krisis sa pandaigdigang langis, 2026 ** Iminungkahi sa paunang ulat ng [[Senado ng Pilipinas]] na pag-aralan ang pagpapatupad ng pansamantalang takdang pinakamataas na presyo sa langis at posibleng rasyon sa gasolina upang harapin ang tumataas na presyo at bantang kakulangan sa panustos dulot ng krisis sa pandaigdigang [[langis]]. [https://newsinfo.inquirer.net/2204908/fwd-possible-fuel-price-cap-rationing-raised-in-senates-initial-report (Philippine Daily Inquirer)] '''Agham at teknolohiya''' * Programang Artemis ** Inilunsad ng [[NASA]] ang Artemis II mula sa Sentrong Pangkalawakan ng Kennedy sa [[Florida]], Estados Unidos, na sakay ang mga astronaut na sina Reid Wiseman, [[Victor J. Glover|Victor Glover]], at Christina Koch, kasama ang Canadian na astronaut na si Jeremy Hansen, para sa isang pag-ikot (''flyby'') sa [[Buwan (astronomiya)|Buwan]]. [https://www.bbc.co.uk/news/live/c4g4ygw0r02t (BBC News)] [https://www.space.com/space-exploration/artemis/nasa-launches-4-astronauts-to-the-moon-on-historic-artemis-2-voyage-a-lunar-leap-for-the-21st-century (Space.com)] [[Kategorya:2026 ayon sa araw]] 3hv8o2dr7h1023jgj9ehxoz889drx7e 2200724 2200723 2026-04-02T08:44:12Z Jojit fb 38 2200724 wikitext text/x-wiki '''Armadong labanan at atake''' * Krisis sa [[Gitnang Silangan]] ** [[Digmaan sa Iran noong 2026|Digmaan ng Iran, 2026]] *** Mga negosasyon ng Iran at Estados Unidos (2025–2026) **** Naglabas ng liham sa sambayanang Amerikano ang pangulo ng [[Iran]] na si [[Masoud Pezeshkian]] at iminungkahi na posible ang diplomatikong pakikipag-ugnayan. [https://www.nytimes.com/2026/04/01/world/middleeast/iran-president-pezeshkian-letter-diplomacy.html (''The New York Times'')] **** Ang [[pangulo ng Estados Unidos]] na si [[Donald Trump]], sa kaniyang pangunahing [[talumpati]] mula nang magsimula ang [[digmaan]], ay nagsabing malapit nang "tapusin ng mga puwersang [[Estados Unidos]] ang gawain" at na ang mga layunin ay "malapit nang makamit". Gayunpaman, sinabi rin niya na "lubhang matinding" aatake ang Estados Unidos sa loob ng susunod na 2–3 linggo kung hindi mararating ang isang kasunduan upang wakasan ang digmaan. [https://www.thedailystar.net/news/world/us-israel-war-iran/news/trump-tells-americans-iran-war-ending-popularity-dips-4141521 (AFP via ''The Daily Star'')] [https://apnews.com/article/iran-us-israel-trump-lebanon-april-1-2026-19cf516c2d2c614eb182dbad7a6592ef (AP)] '''Ugnayang pandaigdig''' * Ugnayan ng Estados Unidos at Benesuwela ** Inalis ng Estados Unidos ang mga parusa (''sanctions'') laban sa pansamantalang pangulo ng [[Benesuwela]] na si Delcy Rodríguez. [https://apnews.com/article/venezuela-delcy-rodriguez-sanctions-maduro-d819e64fcdefa132c5b06c3ce0a81f88 (AP)] '''Negosyo at ekonomiya''' * Krisis sa pandaigdigang langis, 2026 ** Iminungkahi sa paunang ulat ng [[Senado ng Pilipinas]] na pag-aralan ang pagpapatupad ng pansamantalang takdang pinakamataas na presyo sa langis at posibleng rasyon sa gasolina upang harapin ang tumataas na presyo at bantang kakulangan sa panustos dulot ng krisis sa pandaigdigang [[langis]]. [https://newsinfo.inquirer.net/2204908/fwd-possible-fuel-price-cap-rationing-raised-in-senates-initial-report (Philippine Daily Inquirer)] '''Agham at teknolohiya''' * Programang Artemis ** Inilunsad ng [[NASA]] ang Artemis II mula sa Sentrong Pangkalawakan ng Kennedy sa [[Florida]], Estados Unidos, na sakay ang mga astronaut na sina Reid Wiseman, [[Victor J. Glover|Victor Glover]], at Christina Koch, kasama ang Canadian na astronaut na si Jeremy Hansen, para sa isang pag-ikot (''flyby'') sa [[Buwan (astronomiya)|Buwan]]. [https://www.bbc.co.uk/news/live/c4g4ygw0r02t (BBC News)] [https://www.space.com/space-exploration/artemis/nasa-launches-4-astronauts-to-the-moon-on-historic-artemis-2-voyage-a-lunar-leap-for-the-21st-century (Space.com)] [[Kategorya:2026 ayon sa araw]] 5puzvigp8m1w8ojkugezn0rtv0essol 4 337577 2200732 2026-04-02T09:12:02Z Jojit fb 38 Bagong pahina: {{PTP menu}} {| class="wikitable" width="100%" !Ranggo !Pangalan ng tagagamit !Tinanggap na artikulo |- | rowspan=3|1 |[[Tagagamit:Jojit fb|Jojit fb]] |align=center|20 |- |[[Tagagamit:Billie bb|Billie bb]] |align=center|8 |- |[[Tagagamit:LknFenix|LknFenix]] |align=center|3 |- ! colspan="2" | Kabuuang tinanggap na artikulo !! 31 |- ! colspan="2" | Pinakamahusay na artikulo !! [[T'nalak]] ni LknFenix |} 2200732 wikitext text/x-wiki {{PTP menu}} {| class="wikitable" width="100%" !Ranggo !Pangalan ng tagagamit !Tinanggap na artikulo |- | rowspan=3|1 |[[Tagagamit:Jojit fb|Jojit fb]] |align=center|20 |- |[[Tagagamit:Billie bb|Billie bb]] |align=center|8 |- |[[Tagagamit:LknFenix|LknFenix]] |align=center|3 |- ! colspan="2" | Kabuuang tinanggap na artikulo !! 31 |- ! colspan="2" | Pinakamahusay na artikulo !! [[T'nalak]] ni LknFenix |} ch1kmr6sb87kvonhdqbtad4yhn2olnt 0 337578 2200737 2026-04-02T09:41:14Z TentingZones1 122212 Bagong pahina: {{Infobox settlement |name = Is-en-Bassigny |settlement_type = Bayan |image_skyline = Eglise Is en Bassigny.jpg |image_caption = Simbahang parokya ng Is-en-Bassigny |image_shield = Blason ville fr Is-en-Bassigny (Haute-Marne).svg |pushpin_map = France |map_caption = Lokasyon ng Is-en-Bassigny |subdivision_type = Bansa |subdivision_name = {{Flag|France}} |subdivision_type1 = [[Mga Rehiyon ng Pransiya|Rehiyon]] |subdivision_name1 = [[Grand Est]] |subdivis... 2200737 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement |name = Is-en-Bassigny |settlement_type = Bayan |image_skyline = Eglise Is en Bassigny.jpg |image_caption = Simbahang parokya ng Is-en-Bassigny |image_shield = Blason ville fr Is-en-Bassigny (Haute-Marne).svg |pushpin_map = France |map_caption = Lokasyon ng Is-en-Bassigny |subdivision_type = Bansa |subdivision_name = {{Flag|France}} |subdivision_type1 = [[Mga Rehiyon ng Pransiya|Rehiyon]] |subdivision_name1 = [[Grand Est]] |subdivision_type2 = [[Mga Departamento ng Pransiya|Departamento]] |subdivision_name2 = [[Haute-Marne]] |subdivision_type3 = Arrondissement |subdivision_name3 = [[Arrondissement of Chaumont|Chaumont]] |subdivision_type4 = |subdivision_name4 = |leader_title = Alkade (2020–2026) |leader_name = Charles Martin |area_total_km2 = 19.37 |population_as_of = 2023 |population_total = 530 |population_density_km2 = auto |website = |coordinates = {{coord|48.0328|5.4478|format=dms|display=inline,title}} |elevation_m = 401 |population_demonym = Issois, Issoises }} Ang '''Is-en-Bassigny''' ay isang komyun sa [[Pransiya]] na matatagpuan sa departamento ng [[Haute-Marne]], sa rehiyon ng [[Grand Est]]. ==Heograpiya== Ang komyun ay matatagpuan sa isang terasa ng Middle Lias (Lower Jurassic) sa pagitan ng mga terasa ng limestone noong Jurassic sa kanluran at ng mga terasa ng marly at pagkatapos ay sandstone ng Lower Jurassic sa silangan. Ito ang dahilan kung bakit isinulat ni L. Gallois, sa ''Annales de Géographie'' noong 1901, na ang Is-en-Bassigny ay matatagpuan sa gilid ng rehiyon ng Bassigny. Samakatuwid, ang nayon ay matatagpuan sa pagitan ng Bassigny at Montagne. Ang [[Ilog Rognon]], na umaagos sa loob ng komyun, ay dumadaloy dito. Isang batis na tinatawag na "la Gironde" ang dumadaloy din dito. Lawak: 19.4 km². Karaniwang taas: 416 m. Pinakamataas na taas: 467 m. [[File:Is-en-Bassigny ( 52 ) Entrée du village.jpg|thumb|Pasukan sa nayon.]] ==Pangalan== Ang pangalan ng lokalidad ay pinatutunayan sa mga anyong ''Hyz'' (1219); ''Iche'' (1249-1252); ''Iz'' (1252); ''Ycium'', ''Yz'' (1252); ''Ycum in Bassigneyo'' (1270); ''Ys-en-Bassigny'' (1392); ''Iz-en-Bassigny'' (1406); ''Ylz'', ''Ilz'' (1407); ''Hys-en-Bassigny'' (1515); ''Ys'' (1539); ''His'' (1553); ''Issia'', ''Is'' (1732); ''Is-en-Bassigny'' (1770). Ang [[Bassigny]] ay isang natural na micro-region na sumasaklaw sa hilagang-silangan ng [[arrondissement ng Langres]] at isang malaking bahagi ng silangan ng [[arrondissement ng Chaumont]], na sama-samang bumubuo sa katimugang bahagi ng departamento ng [[Haute-Marne]] sa rehiyon ng [[Grand Est]].<br> Ang Is-en-Bassigny ay wala sa Bassigny, ito ay nasa hangganan lamang, ngunit dating nasa [[Kondado ng Bassigny]]. ==Kasaysayan== Ang nayon ang pangunahing bayan ng isa sa dalawang dekanoriya ng arkdikonriya ng Bassigny — ang isa pa ay ang [[Pierrefaites]] — sa diyosesis ng Langres. ==Populasyon at lipunan== [[File:Is-en-Bassigny ( 52 ) La mairie.jpg|thumb|Ang munisipyo]] Ang mga naninirahan sa Is-en-Bassigny ay tinatawag na Issois. Ang pagdiriwang ng nayon ay ginaganap tuwing unang Linggo ng Oktubre. Ito ay minarkahan ng isang perya sa sentro ng nayon. ==Mga lugar at monumento== * Sa Simbahan ng Saint-Rémy, isang altar mula sa unang quarter ng ika-18 siglo ang gumugunita sa binyag ni Clovis ni Saint Remi, at isang tabernakulo na may inukit na mga hagdan na gawa sa kahoy ang nakalista bilang isang makasaysayang monumento. * Ang hardin ng Champ Maz. * Pag-install ng isang POWEO wind farm: 6 na wind turbine na may kabuuang kapasidad na 2 MW. * Ang weighbridge na ginamit sa pagtimbang ng mga trak, mga sasakyang pang-agrikultura, at mga hayop. <gallery widths="180" heights="180"> Is en Bassigny 52 ( L' Église coté Ouest ).jpg|L'église Saint-Rémy ( coté Ouest ) Is-en-Bassigny ( 52 ) Le pont-bascule.jpg|Le pont-bascule Is-en-Bassigny ( 52 ) Le Monument aux Morts.jpg|Le Monument aux Morts Eoliennes d'Is-en-Bassigny.jpg|Eoliennes implantées sur la commune. </gallery> ==Eskudo de armas== [[File:Blason ville fr Is-en-Bassigny (Haute-Marne).svg|thumb|Is-en-Bassigny]] Grupo: Una, isang mala-alon na asul na kulay abo; Pangalawa, isang kalapating Argente na lumilipad na hawak sa tuka nito ang Banal na Ampulla; lahat ay natatabunan ng isang punong Argente na may karga ng isang maputlang Argente na nababalutan ng dalawang baras na makapangyarihan at kontra-makapangyarihan sa loob. ==Tingnan din== [[Kategorya:Mga pamayanan sa Pransiya]] 4gt79ed22c9re5c535kxn0w1obqagxb 0 337579 2200741 2026-04-02T10:09:05Z TentingZones1 122212 Bagong pahina: {{Infobox settlement |name = Malabat |settlement_type = [[Talaan ng mga komyun sa departamento ng Gers|Bayan]] |image_skyline = St John the Baptist church in Malabat (6).jpg |image_caption = Ang Simbahan ni San Juan Bautista sa Malabat |image_shield = |pushpin_map = France |map_caption = Lokasyon sa Pransiya |subdivision_type = Bansa |subdivision_name = {{Flag|France}} |subdivision_type1 = [[Mga Rehiyon ng Pransiya|Rehiyon]] |subdivision_name1 = Occi... 2200741 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement |name = Malabat |settlement_type = [[Talaan ng mga komyun sa departamento ng Gers|Bayan]] |image_skyline = St John the Baptist church in Malabat (6).jpg |image_caption = Ang Simbahan ni San Juan Bautista sa Malabat |image_shield = |pushpin_map = France |map_caption = Lokasyon sa Pransiya |subdivision_type = Bansa |subdivision_name = {{Flag|France}} |subdivision_type1 = [[Mga Rehiyon ng Pransiya|Rehiyon]] |subdivision_name1 = [[Occitanie]] |subdivision_type2 = [[Mga Departamento ng Pransiya|Departamento]] |subdivision_name2 = [[Gers]] |subdivision_type3 = Arrondissement |subdivision_name3 = [[Arrondissement of Mirande|Mirande]] |subdivision_type4 = |subdivision_name4 = |leader_title = Alkade (2020–2026) |leader_name = Céline Salles |area_total_km2 = 5.4 |population_as_of = 2023 |population_total = 100 |population_density_km2 = auto |website = |coordinates = {{coord|43.4342|0.1864|format=dms|display=inline,title}} |elevation_m = 200 |elevation_min_m = 162 |elevation_max_m = 296 }} Ang '''Malabat''' ay isang komyun ng Pransya na matatagpuan sa timog-kanluran ng departamento ng [[Gers]] sa rehiyon ng [[Occitanie]]. Sa kasaysayan at kultura, ang komyun ay nasa rehiyon ng [[Astarac]], isang napakaburol na teritoryo sa timog ng Gers, na may lupang luwad, na nasa hangganan ng [[talampas ng Lannemezan]]. Dahil nakalantad sa isang nabagong klima ng karagatan, ito ay dinadaluyan ng [[Ilog Arros]] at ilang iba pang maliliit na sapa. Ipinagmamalaki ng munisipalidad ang isang kahanga-hangang likas na pamana na binubuo ng dalawang protektadong natural na lugar na may interes sa ekolohiya, fauna, at bulaklak. Ang Malabat ay isang munisipalidad sa kanayunan na may populasyon na 100 noong 2023, na umabot sa pinakamataas na bilang ng mga naninirahan na 313 noong 1821. ==Heograpiya== [[File:Malabat - Entrée.jpg|thumb|Isang pasukan papunta sa nayon]] Ang Malabat ay isang komyun sa [[Gascony]] na matatagpuan sa tabi ng [[ilog Arros]]. Ang mga kalapit na munisipalidad ay [[Beccas]], [[Betplan]], [[Blousson-Sérian]], [[Cazaux-Villecomtal]], [[Haget]] at [[Troncens]]. ==Pagpaplano ng lungsod== ===Tipolohiya=== Noong Enero 1, 2024, ang Malabat ay ikinategorya bilang isang munisipalidad sa kanayunan na may kalat-kalat na pabahay, ayon sa bagong pitong-antas na munisipal na densidad ng grid na tinukoy ng INSEE noong 2022. Ito ay matatagpuan sa labas ng mga yunit ng urbano at sa labas ng impluwensya ng mga lungsod. ===Paggamit ng lupa=== Ang paggamit ng lupa sa munisipalidad, gaya ng ipinapakita sa European biophysical land cover database na Corine Land Cover (CLC), ay nailalarawan sa pamamagitan ng malaking dami ng lupang pang-agrikultura (71.1% noong 2018), isang proporsyon na kapareho ng noong 1990 (71.1%). Ang detalyadong pagkasira noong 2018 ay ang mga sumusunod: damuhan (32.7%), kagubatan (28.9%), lupang maaaring sakahin (27.2%), at magkakaibang mga lugar na pang-agrikultura (11.3%). [[File:32225-Malabat-Sols.png|thumb|center|alt=Carte en couleurs présentant l'occupation des sols.|Mapa ng imprastraktura at paggamit ng lupa sa munisipalidad noong 2018 (CLC).]] ==Pangalan== Ang Malabat ay nabuo mula sa ''mala'', "maishanta" at ''vath''. ==Mga lugar at monumento== Ang Simbahan ni San Juan Bautista ang pinakabago sa kanton ng Miélan. Marangya ang dekorasyon nito, itinayo sa istilong neo-Gothic noong 1912. Kasama rin sa maliit na nayon sa probinsya na ito ang isang sementeryo, isang munisipyo, at isang dating paaralan. ==Tingnan din== [[Kategorya:Mga pamayanan sa Pransiya]] h2wk1f4xx0for7kafo93d66x6cgwm0w 3 337580 2200744 2026-04-02T10:38:46Z JWilz12345 77302 mabuhay! 2200744 wikitext text/x-wiki '''Mabuhay!''' Magandang araw, Mcrst.sean, at [[Wikipedia:Maligayang_pagdating!|maligayang pagdating]] sa Wikipedia! Salamat sa iyong mga [[Special:Contributions/Mcrst.sean|ambag]]. Sana ay magustuhan mo at manatili ka sa websayt na ito. Ito ay isang talaan ng mga pahina na sa tingin ko ay makatutulong sa iyo: {|style="float:right;" |{{Pamayanan}} |} *[[Wikipedia:Patungkol|Tungkol sa Wikipedia]] *[[Wikipedia:Mga patakaran at panuntunan|Mga patakaran at panuntunan]] *[[Wikipedia:Paano baguhin ang isang pahina|Paano baguhin ang isang pahina]] *[[Wikipedia:Paano magsimula ng pahina|Paano magsimula ng pahina]] *[[Wikipedia:Mga kombensyon sa pagsusulat ng mga artikulo|Mga kombensyon sa pagsusulat ng mga artikulo]] *[[Wikipedia:Mga malimit itanong|Mga Karaniwang Tinatanong (FAQ)]] *[[Wikipedia:Tulong|Pahinang nagbibigay ng tulong]] *[[Wikipedia:Paanyayang nalilimbag|Pang-anyaya para sa iba pang ibig maging Wikipedista]] *'''For non-Tagalog speakers:''' ''you may leave messages and seek assistance at our'' [[Wikipedia:Help for Non-Tagalog Speakers]]. Sana ay malibang ka sa pagbabago ng mga artikulo at pagiging isang [[Wikipedia:Mga Wikipedista|Wikipedista]]! Maaari ninyo pong ilagda ang inyong pangalan sa pamamagitan ng paglalagay ng apat na tildes (<nowiki>~~~~</nowiki>); ito ay automatikong maglalagay ng pangalan at petsa. Kung kailangan mo ng tulong, maaari kang pumunta sa [[Wikipedia:Konsultasyon]], tanungin mo ako sa aking pahinang pang-usapan, o ilagay ang <code><nowiki>{{</nowiki>[[Template:Saklolo|saklolo]]<nowiki>}}</nowiki></code> sa iyong pahinang pang-usapan at isang Wikipedista ang madaling lalabas upang sagutin ang iyong mga tanong. Huwag rin ninyo pong makalimutang [[Wikipedia:Talaang pampanauhin para sa mga bagong tagagamit|lumagda sa ating talaang pampanauhin (''guestbook'')]]. Muli, mabuhay!{{#if:|<br><br><br>{{#ifeq:|di-kilala|Kami ay totoong nagpapasalamat nang higit dahil sa iyong mga naiiambag. Ngunit mariing hinihikayat ka naming [[Special:Userlogin/signup|gumawa ng isang panagutan]] upang: #madali ka naming makilala at hindi mapagkamalang ibang Wikipedista. #makapili ng sariling pangalan o palayaw at lagda. #mabago mo ang mga pahinang medyong sinanggalang. #kilalanin ang mga boto. #maitago ang iyong direksyong IP, at mapanatili ang iyong paglilihim. Muli, salamat, at mariin ka pa rin naming hinihikayat na [[Special:Userlogin/signup|gumawa ng isang panagutang pampatnugot]] para sa kabutihan ng Wikipedia, ng sarili mo, at ng lahat.}}{{#ifeq:|bandalo|Ang iyong mga pagbabago sa mga pahina namin ay hindi nakakabuti sa kalidad nito. Sa kabaliktaran, sinisira nito ang ganda ng mga artikulo, ang misyon ng Wikipedia, at ang wikang Tagalog.<br><br>Kami, ang Wikipedia, ay naglalayong tulungan ang buong mundo at ang wikang Tagalog sa pagpapalaganap ng malayang Tagalog na kaalaman sa buong mundo, ngunit nagmumungkang pinipigilan mo ang aming dalisay na layunin. Binabalaan ka ng pamayanan, at hinihikayat na magbago ng iyong sarili, at ng mga artikulo para sa kabutihan ng lahat. Upang makapagbigay ng malayang daan sa kaalaman sa buong mundo, sana tulungan mo kami sa aming huwad na layunin.<br><br><span style="color: #0000FF; font-weight: bold;">Kung magpapatuloy pa rin ang iyong mga pagbabagong nakaaapekto sa kalidad ng mga artikulo, maaaring mapilitan kaming pigilan ka, na maaaring humantong sa pagharang sa iyo. Maaari kaming tumulong sa iyo upang maging ganap kang katanggap-tanggap na Wikipedista kung susundin mo ang aming payo. Salamat sa iyong pagdinig sa aming kahilingan.</span>}}{{#ifeq:|bandalo-di-kilala|Ang iyong mga pagbabago sa mga pahina namin ay hindi nakakabuti sa kalidad nito. Sa kabaliktaran, sinisira nito ang ganda ng mga artikulo, ang misyon ng Wikipedia, at ang wikang Tagalog.<br><br>Kami, ang Wikipedia, ay naglalayong tulungan ang buong mundo at ang wikang Tagalog sa pagpapalaganap ng malayang Tagalog na kaalaman sa buong mundo, ngunit nagmumungkang pinipigilan mo ang aming dalisay na layunin. Binabalaan ka ng pamayanan, at hinihikayat na magbago ng iyong sarili, at ng mga artikulo para sa kabutihan ng lahat. Upang makapagbigay ng malayang daan sa kaalaman sa buong mundo, sana tulungan mo kami sa aming huwad na layunin. Kapagka handa ka nang tumulong sa totoong makakapagpabuting layunin ng Wikipedia, hinihikayat ka naming tumala upang [[Special:Userlogin/signup|makagawa ng isang panagutan pampatnugot]] upang: #madali ka naming makilala at hindi mapagkamalang ibang Wikipedista. #makapili ng sariling pangalan o palayaw at lagda. #mabago mo ang mga pahinang medyong sinanggalang. #kilalanin ang mga boto. #maitago ang iyong direksyong IP, at mapanatili ang iyong paglilihim. Muli, mariin naming hinihingi ang iyong pagtulong at pagtala sa Wikipedia.<br><br><span style="color: #0000FF; font-weight: bold;">Kung magpapatuloy pa rin ang iyong mga pagbabagong nakaaapekto sa kalidad ng mga artikulo, maaaring mapilitan kaming pigilan ka, na maaaring humantong sa pagharang sa iyo. Maaari kaming tumulong sa iyo upang maging ganap kang katanggap-tanggap na Wikipedista kung susundin mo ang aming payo. Salamat sa iyong pagdinig sa aming kahilingan.</span>}}}} ---- {{hlist|[[Image:Crystal_Clear_app_email.png|25px]] [[Wikipedia:Embahada|Ambasada]]|[[Wikipedia:Embahada|Ambasciata]]|[[Wikipedia:Embahada|Ambassad]]|[[Wikipedia:Embahada|Ambassade]]| [[Wikipedia:Embahada|Botschaft]]|[[Wikipedia:Embahada|Embaixada]]|[[Wikipedia:Embahada|Embajada]]|[[Wikipedia:Embahada|Embassy]]|[[Wikipedia:Embahada|大使館]]|style=font-size:85%; font-weight: bold; font-style: italic; text-align: center;}} <span style="color:#4169e1; font-family:Footlight MT">[[Tagagamit:JWilz12345|JWilz12345]]</span> <span style="color:#202734; font-family:Palatino">([[Usapang tagagamit:JWilz12345|''Kausapin'']]|[[Natatangi:Mga ambag/JWilz12345|''Mga ambag ko'']])</span> 10:38, 2 Abril 2026 (UTC) cf51s9k7d649uddb76lkgqa6qvzkoch