Wikipedia tlwiki https://tl.wikipedia.org/wiki/Unang_Pahina MediaWiki 1.46.0-wmf.22 first-letter Midya Natatangi Usapan Tagagamit Usapang tagagamit Wikipedia Usapang Wikipedia Talaksan Usapang talaksan MediaWiki Usapang MediaWiki Padron Usapang padron Tulong Usapang tulong Kategorya Usapang kategorya Portada Usapang Portada TimedText TimedText talk Module Module talk Event Event talk 0 2320 2201289 2159910 2026-04-04T21:40:38Z Allyriana000 119761 Dinagdag ang Sinaunang panahon sa Kasaysayan ng Apganistan 2201289 wikitext text/x-wiki {{Infobox country | conventional_long_name = Islamikong Emirato ng Apganistan | common_name = Apganistan | native_name = {{unbulleted list|{{native name|ps|د افغانستان اسلامي امارت|italic=no}}<br />{{small|{{transl|ps|Də Afġānistān Islāmī Imārat}}}}|{{native name|prs|امارت اسلامی افغانستان|italic=no}}<br />{{small|{{transl|prs|Imārat-i Islāmī-yi Afghānistān}}}}}} | image_flag = Flag of Taliban.svg | flag_caption = Watawat | image_coat =Arms of the Islamic Emirate of Afghanistan.svg | symbol_type = Eskudo | national_motto = {{nowrap|{{big|{{lang|ar|لا إله إلا الله، محمد رسول الله}}}}}}<br />[[Shahada|{{transl|ar|Lā ʾilāha ʾillā llāh, Muhammadun rasūlu llāh}}]]<br />"Walang diyos kundi si [[Allah]], at si [[Muhammad]] ang sugo ni [[Allah]]." | national_anthem = {{lang|ps|دا د باتورانو کور}}<br>{{transl|ps|[[Da de batorano kor|Dā də bātorāno kor]]}}<br />{{center|"Ito ang Tahanan ng Magiting"}}<div style="display:inline-block; margin-top:0.4em">{{center|}}</div> | image_map = Afghanistan (orthographic projection).svg | map_caption = Lokasyon ng Apganistan. | capital = [[Kabul]] | coordinates = {{Coord|34|31|N|69|11|E|region:AF_source:geonames|display=inline,title}} | largest_city = Kabul | languages_type = Pangunahing wika | languages = {{hlist|[[Wikang Pastun|Pastun]]|[[Persa|Dari]]}} | ethnic_groups = {{unbulleted list | 42% [[Pastun]] | 27% [[Taong Tayiko|Tayiko]] | 9% [[Taong Hasara|Hasara]] | 9% [[Taong Usbeko|Usbeko]] | 4% [[Taong Aimak|Aimak]] | 3% [[Taong Turkmen|Turkmen]] | 2% [[Taong Baluki|Baluki]] | 4% Iba pa }} | ethnic_groups_ref = | ethnic_groups_year = 2019 tantiyang hindi opisyal | religion = {{unbulleted list | 99.7% [[Islam]] ([[Pampamahalaang relihiyon|opisyal]]) | 0.3% Iba pa }} | demonym = Apgano | government_type = [[Unitaryong estado|Unitaryong]] [[awtokrasya|awtokratikong]] [[pansamantalang pamahalaan|pansamantalang]] [[Islam|Islamikong]] [[teokrasya]] | leader_title1 = [[Pinuno ng Islamikong Emirato ng Apganistan|Pinuno]] | leader_name1 = {{nowrap|[[Hibatullah Akhundzada]]}} | leader_title2 = [[Punong Ministro ng Apganistan|Punong Ministro]] | leader_name2 = {{#statements:P6}} | leader_title3 = [[Punong Mahistrado ng Apganistan|Punong Mahistrado]] | leader_name3 = [[Abdul Hakim Ishaqzai]] | legislature = <!--TBA--> | sovereignty_type = [[Kasaysayan ng Apganistan|Pagkakabuo]] | established_event1 = [[Dinastiyang Lodi|Imperyong Apgano]] | established_date1 = 1451–1526 | established_event2 = [[Dinastiyang Hotak|Imperyong Hotak]] | established_date2 = 1709–1738 | established_event3 = {{nowrap|[[Imperyong Durrani]]}} | established_date3 = 1747–1823 | established_event4 = [[Emirato ng Apganistan|Emirato]] | established_date4 = 1823–1839 | established_event5 = [[Imperyong Durrani|Pagpapanumbalik ng Imperyong Durrani]] | established_date5 = 1839–1842 | established_event6 = [[Emirato ng Apganistan|Pagpapanumbalik ng Emirato]] | established_date6 = 1842–1926 | established_event7 = [[Protektorado|Protektadong Estado]] ng [[Reyno Unido ng Dakilang Britanya at Irlanda|Reyno Unido]] | established_date7 = 26 Mayo 1879 | established_event8 = [[Kasarinlan]] | established_date8 = 19 Agosto 1919 | established_event9 = [[Kaharian ng Apganistan|Kaharian]] | established_date9 = 9 Hunyo 1926 | established_event10 = [[Republika ng Apganistan (1973—1978)|Republika]] | established_date10 = 17 Hulyo 1973 | established_event11 = [[Demokratikong Republika ng Apganistan|Demokratikong Republika]] | established_date11 = 27–28 Abril 1978 | established_event12 = [[Islamikong Estado ng Apganistan|Islamikong Estado]] | established_date12 = 28 Abril 1992 | established_event13 = [[Islamikong Emirato ng Apganistan (1996–2001)|Islamikong Emirato]] | established_date13 = 7 Setyembre 1996 | established_event14 = {{nowrap|[[Islamikong Republika ng Apganistan|Islamikong Republika]]}} | established_date14 = 26 Enero 2004 | established_event15 = [[Pagbagsak ng Kabul (2021)|Pagpapanumbalik]] ng [[Islamikong Emirato ng Apganistan (1996–2001)|Islamikong Emirato]] | established_date15 = 15 Agosto 2021 | area_km2 = 652,864 | area_rank = ika-40 | area_sq_mi = 252,072 | percent_water = bale-wala | population_estimate = 40,218,234 | population_estimate_year = 2021 | population_estimate_rank = ika-37 | population_density_km2 = 48.08 | population_density_sq_mi = 119 | population_density_rank = ika-174 | GDP_PPP = $72.911 bilyon | GDP_PPP_year = 2018 | GDP_PPP_rank = ika-96 | GDP_PPP_per_capita = $2,024 | GDP_PPP_per_capita_rank = ika-169 | GDP_nominal = $21.657&nbsp;bilyon | GDP_nominal_year = 2018 | GDP_nominal_rank = ika-111 | GDP_nominal_per_capita = $493 | GDP_nominal_per_capita_rank = ika-177 | HDI = 0.511<!-- number only --> | HDI_year = 2019<!-- Please use the year to which the data refers, not the publication year --> | HDI_change = increase<!-- increase/decrease/steady --> | HDI_ref = | HDI_rank = ika-169 | currency = [[Afghan afghani|Apgani]] (افغانی) | currency_code = AFN | time_zone = D† | utc_offset = +4:30<br />[[Kalendaryong Solar Hijri|Kalendaryong Solar]] | drives_on = kanan | calling_code = [[Telephone numbers in Afghanistan|+93]] | cctld = [[.af]]<br />[[افغانستان.]] | status = [[Mga kasaping estado ng Nasyones Unidas|Kasaping estado ng NU]] sa ilalim ng isang [[Taliban|hindi kinikilalang pamahalaan]] | today = }} Ang '''Apganistan''' ([[wikang Pastun|Pastun]]: ''{{lang|ps|افغانستان}}'' ; [[wikang Dari|Dari]]: ''{{lang|prs|افغانستان}}''), opisyal na '''Islamikong Emirato ng Apganistan''' ([[wikang Pastun|Pastun]]: ''{{lang|ps|د افغانستان اسلامي امارت}}'' ; [[wikang Dari|Dari]]: ''{{lang|prs|امارت اسلامی افغانستان}}''), ay isang bansang nasasagitna ng lupa na nasa sangang-daan ng [[Gitnang Asya]] at [[Silangang Asya]]. Kilala bilang ang "Puso ng Asya", hinahangganan ito ng [[Turkmenistan]] at [[Uzbekistan|Usbekistan]] sa hilaga, [[Tayikistan]] at [[Tsina]] sa hilagang-silangan, [[Iran]] sa kanluran, at [[Pakistan]] sa silangan at timog.<ref>{{Cite web |last=Ahmadzai |first=Aziz Amin |date=2 Disyembre 2015 |title=Securing Stability in Afghanistan, the 'Heart of Asia' |url=https://thediplomat.com/2015/11/securing-stability-in-afghanistan-the-heart-of-asia/ |access-date=12 Marso 2023 |website=The Diplomat |language=en-US}}</ref> Ang [[Kabul]] ay ang kabisera at ang pinakamalaking lungsod ng bansa. Nagsimulang mahirahan ang mga tao sa Apganistan noong [[Gitnang Paleolitiko]], at ang estratehikong kinaroroonan ng bansa sa makasaysayang [[Daan ng Sutla]] ay nag-ugnay dito sa mga kalinangan ng ibang bahagi ng [[Asya]] at [[Europa]], na nag-iwan ng mosaiko ng mga etnolinggwistiko at relihiyosong grupo na nakaimpluwensya sa modernong bansang Apgano.<ref>{{Cite book|chapter-url=https://link.springer.com/chapter/10.1007/978-1-349-17443-0_1|doi=10.1007/978-1-349-17443-0_1|chapter=The Land and the People in History|title=Afghanistan Under Soviet Domination, 1964–83|year=1984|last1=Hyman|first1=Anthony|pages=3–22|isbn=978-0-333-36353-9}}</ref> Naging tahanan ang lupain ng iba't-ibang tao at dumaan ng maraming pananakop, kabilang ang pagsakop ni [[Alejandrong Dakila]], [[Imperyong Maurya]], ng mga Arabong Muslim, Monggol, [[Digmaang Anglo-Apgano|Britaniko]], [[Digmaang Sobyetika-Apgano|Sobyetika]], at ang pinakabagong koalisyon na [[Digmaan sa Apganistan (2001-2021)|pinamunuan ng mga Amerikano]].<ref>{{Cite web |last=Pillalamarri |first=Akhilesh |date=30 Hunyo 2017 |title=Why Is Afghanistan the ‘Graveyard of Empires’? |url=https://thediplomat.com/2017/06/why-is-afghanistan-the-graveyard-of-empires/ |access-date=5 Marso 2023 |website=The Diplomat |language=en-US}}</ref> Nagsilbing pinagmulan din ang Apganistan kung saan bumangon ang mga [[Kahariang Grekobaktriyano|Grekobaktriyano]] at [[Imperyong Mughal|Mughal]], bukod sa iba pa, upang bumuo ng mga malalaking imperyo.<ref name="Galvin-PreIslamic">{{cite web |last=Griffin |first=Luke |date=14 Enero 2002 |title=The Pre-Islamic Period |url=http://www.gl.iit.edu/govdocs/afghanistan/PreIslamic.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20011103002246/http://www.gl.iit.edu/govdocs/afghanistan/PreIslamic.html |archive-date=3 Nobyembre 2001 |access-date=5 Marso 2023 |work=Afghanistan Country Study |publisher=Illinois Institute of Technology |language=en}}</ref> Ang iba't-ibang pananakop at kapanahunan sa mga kalipunang pangkalinangang Indiyano at Persa ay gumawa sa lugar na isang sentro para sa [[Budismo]], [[Zoroastrianismo]], [[Hinduismo]], at sa kalaunan ay [[Islam]]. Noong 2021, ang populasyon nito ay 40.2 milyon, ang karamihan ay binubuo ng mga etnikong [[Pastun]], [[Mga Tayiko|Tayiko]], [[Mga Hasara|Hasara]], at [[Mga Usbeko|Usbeko]].<ref>{{Cite news |date=23 Agosto 2021 |title=Afghanistan's ethnic mosaic |language=en |work=The Times of India |url=https://timesofindia.indiatimes.com/world/south-asia/afghanistans-ethnic-mosaic/articleshow/85552093.cms |access-date=5 Marso 2023 |issn=0971-8257}}</ref> Ang modernong estado ng Apganistan ay nagsimula sa [[Imperyong Durrani|dinastiyang Durrani]] noong [[ika-18 dantaon]], ang imperyo sa tuktok nito ay namumuno ng lugar mula sa silangang [[Iran]] hanggang hilagang [[Indiya]]. Kasunod ng paghina nito at pagkamatay ng [[Timur Shah]], nahati ito sa mas maliliit na nagsasariling kaharian ng Herat, Kandahar at Kabul, bago muling pinagsama noong ika-19 na dantaon pagkatapos ng mga digmaan para sa pagkakaisa na pinamunuan ni [[Dost Mohammad Khan]]. Sa panahong ito, naging [[estadong tapon]] ang Apganistan sa "[[Dakilang Laro]]" sa pagitan ng [[Britanikong Raj]] at [[Imperyong Ruso]]. Tinangka ng mga Britaniko sa Indiya na sakupin ang bansa ngunit naitaboy sa [[Unang Digmaang Anglo-Apgano]]. Sa [[Ikalawang Digmaang Anglo-Apgano|ikalawang digmaan]] ay matagumpay na naitatag ang isang Britanikong protektadong estado sa Apganistan, ngunit kasunod ng [[Ikatlong Digmaang Anglo-Apgano|ikatlong digmaan]] noong 1919 ay napalaya ang bansa mula sa dayuhang dominasyon, at sa kalaunan ay lumitaw ito bilang ang malayang [[Kaharian ng Apganistan]] noong Hunyo 1926 sa ilalim ni [[Amanullah Khan]]. Ang kahariang ito ay tumagal ng halos 50 taon, hanggang sa mapatalsik si [[Zahir Shah]] noong 1973, kasunod nito ay naitatag ang isang [[Republika ng Apganistan|republika]], na siya'y hinalili ng isang [[Demokratikong Republika ng Apganistan|demokratikong republika]] pagkatapos ng [[Himagsikang Saur]]. Pagkatapos ng pagbagsak ng komunistang pamahalaan ay pinalitan ito ng isang [[Islamikong Estado ng Apganistan|Islamikong estado]]. Ang kasaysayan ng Apganistan mula noong huling bahagi ng dekadang 1970 ay sumaklaw ng mga kudeta, himagsikan, pagsalakay, insurhensiya, at digmaang pambayan. Ang bansa ay kasalukuyang nasa ilalim ng kontrol ng [[Taliban]], na bumalik sa kapangyarihan at muling itinatag ang [[Islamikong Emirato ng Apganistan (1996–2001)|Islamikong emirato]] pagkatapos maipatalsik ang [[Islamikong Republika ng Apganistan]] sa pagtatapos ng matagalang [[Digmaan sa Apganistan (2001-2021)|20-taong digmaan]] sa bansa. Sa kasalukuyan, ang bansa ay mayroong mataas na antas ng [[terorismo]], [[kahirapan]], at [[malnutrisyon]] sa mga kabataan. Ang [[ekonomiya]] ng Apganistan ay ang ika-96 na pinakamalaki sa mundo, na may [[kabuuang domestikong produkto]] na $72.9 bilyon sa pamamagitan ng [[pagkakatulad ng kapangyarihang bumili]]. Mas malala ang kalagayan ng bansa pagdating sa bawat-kapitang KDP, na niranggong ika-169 sa 186 na bansa noong 2018. == Pangalan == Iminumungkahi ng ilang mga iskolar na ang pinagmulang pangalang ''[[Afghān]]'' ay nagmula sa salitang Sanskrit na ''[[Aśvaka|Aśvakan]]'' na siyang pangalang ginamit para sa mga sinaunang taong naninirahan sa [[Hindu Kush]].<ref name=":0">{{cite book|title=Ancient India|first=Ramesh Chandra|last=Majumdar|publisher=Motilal Banarsidass|year=1977|orig-year=1952|isbn=978-8-12080-436-4|page=99|url=https://books.google.com/books?id=XNxiN5tzKOgC&pg=PA99}}</ref> Ang ''Aśvakan'' ay literal na nangangahulugang "mga mangangabayo" (mula sa salitang ''aśva'', ang salitang Sanskrit at Avestan para sa "kabayo").<ref name=":0" /> Gayunpaman, ang iba tulad ni Ibrahim Khan ay nanindigan na ang salitang ''Afghan'' ay nagmula sa wikang [[Bactrian]].<ref>{{Cite journal |last=Khan |first=Ibrahim |date=3 Mayo 2022 |title=په افغان ټکي کښې پټه کيسه |url=http://khyber.org/pacademy/journal3/index.php/path/article/view/265 |journal=Pashto |language=en |volume=51 |issue=663 |issn=2789-8342 |access-date=12 Marso 2023 |archive-date=6 Hunyo 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220606020051/http://khyber.org/pacademy/journal3/index.php/path/article/view/265 |url-status=dead }}</ref> == Kasaysayan == === Sinaunang panahon === Iminumungkahi ng mga paghuhukay sa mga sinaunang lugar na nagsimulang manirahan ang mga tao sa kasalukuyang Apganistan nang hindi bababa sa 50,000 taon na ang nakalilipas, at ang mga pamayanan ng pagsasaka sa lugar ay kabilang sa mga pinakauna sa mundo. Isang mahalagang lugar ng mga maagang makasaysayang gawain, marami ang naniniwala na naihahambing ang Apganistan sa Ehipto sa makasaysayang halaga ng mga arkeolohikong lugar nito.<ref name="JFS">{{cite encyclopedia |title=Afghanistan&nbsp;– John Ford Shroder, University of Nebraska |publisher=Encarta |url=http://encarta.msn.com/text_761569370___42/Afghanistan.html |access-date=7 Mayo 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20040717092902/http://encarta.msn.com/text_761569370___42/Afghanistan.html |archive-date=17 Hulyo 2004 |url-status=dead}}</ref><ref>{{cite news |date=26 Pebrero 2009 |title=Afghanistan: A Treasure Trove for Archaeologists |language=en |magazine=Time |url=http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,1881896-1,00.html |url-status=dead |access-date=7 Mayo 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130726153721/http://www.time.com/time/magazine/article/0%2C9171%2C1881896-1%2C00.html |archive-date=26 Hulyo 2013}}</ref> Ang mga kalimitang artepakto mula sa [[Paleolitiko|P]]<nowiki/>aleolitiko, [[Mesolitiko|M]]<nowiki/>esolitiko, [[Neolitiko|N]]<nowiki/>eolitiko, [[Panahong Bronse]], at [[Panahong Bakal|Bakal]] ay natagpuan sa Apganistan. Pinaniniwalaang nagsimula noong 3000 BCE ang kabihasnang urbano, at ang unang lungsod ng Mundigak (malapit sa Kandahar sa timog ng bansa) ay isang sentro ng kulturang Helmand. Higit pang itinatag ng mga kamakailang natuklasan na ang [[Kabihasnan ng Lambak ng Indo]] ay umabot hanggang sa kasalukuyang Apganistan. Isang lugar ng Lambak ng Indo ang natagpuan sa Ilog Oxus sa Shortugai sa hilagang Apganistan.<ref>{{cite book |author=Wright |first=Rita |url=https://books.google.com/books?id=gAgFPQAACAAJ |title=The Ancient Indus: Urbanism, Economy, and Society |date=2009 |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-0-521-57652-9 |page=1 |access-date=5 Abril 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160628065355/https://books.google.com/books?id=gAgFPQAACAAJ |archive-date=28 Hunyo 2016 |url-status=live}}</ref><ref>{{cite book |author=Louis Depree |url=https://books.google.com/books?id=-xjGtwAACAAJ |title=Notes on Shortugai: An Harappan Site in Northern Afghanistan |publisher=Centre for the Study of the Civilization of Central Asia |year=1981}}</ref> Pagkatapos ng 2000 BCE, nagsimulang lumipat patimog sa Apganistang ang sunud-sunod na mga alon ng mga taong pagala-gala mula sa Gitnang Asya; kasama sa kanila ay maraming mgaIndo-Iranian na nagsasalita ng Indo-Europeo. Nang maglaon, ang mga tribong ito ay lumipat sa Timog Asya, Kanlurang Asya, at patungo sa Europa sa pamamagitan ng lugar sa hilaga ng [[Dagat Kaspiyo|Dagat]] [[Dagat Kaspiyo|Kaspiyo]]. Tinukoy ang rehiyon noong panahong iyon bilang Ariana.<ref name="JFS" /><ref>Bryant, Edwin F. (2001) ''The quest for the origins of Vedic culture: the Indo-Aryan migration debate'' [[Oxford University Press]], {{ISBN|978-0-19-513777-4}}.</ref> Sa kalagitnaan ng ika-6 na siglo BCE, pinabagsak ng mga Achaemenid ang Medes at isinama ang Arachosia, Aria, at Bactria sa loob ng silangang hangganan nito. Binanggit ng isang inskripsiyon sa lapida ni [[Dario I ng Persiya|Dario I ng Persya]] ang Lambak ng Kabul sa listahan ng dalawampu't-siyam na bansang nasakop niya.<ref>{{cite web |date=15 Pebrero 1989 |title=Chronological History of Afghanistan&nbsp;– the cradle of Gandharan civilisation |url=http://www.gandhara.com.au/afghan_table.html |url-status=usurped |archive-url=https://web.archive.org/web/20121026002053/http://www.gandhara.com.au/afghan_table.html |archive-date=26 Oktubre 2012 |access-date=5 Abril 2026 |website=Gandhara.com.au}}</ref> Ang rehiyon ng Arachosia, sa paligid ng [[Kandahar]] sa kasalukuyang katimugang Afpganistan, ay dating pangunahing Zoroastrian at gumaganap ng mahalagang papel sa paglipat ng Avesta sa Persya at sa gayon ay itinuturing ng ilan bilang ang "pangalawang tinubuang-bayan ng [[Zoroastrianismo]]".<ref name="Gnoli-1989">{{Cite book |last=Gnoli |first=Gherado |title=The Idea of Iran, an Essay on its Origin |publisher=Istituto italiano per il Medio ed Estremo Oriente |year=1989 |page=133 |quote=... he would have drawn inspiration from a ireligious policy which intended to counteract the Median Magi's influence and transfer the 'Avesta-Schule' from Arachosia to Persia: thus the Avesta would have arrived in Persia through Arachosia in the 6th century B.C. [...] Although ... Arachosia would have been only a second fatherland for Zoroastrianism, a significant role should still be attributed to this south-eastern region in the history of the Zoroastrian tradition.}}</ref><ref name="Gnoli-1989a">{{Cite book |last=Gnoli |first=Gherado |title=The Idea of Iran, an essay on its Origin |publisher=Istituto italiano per il Medio ed Estremo Oriente |year=1989 |page=133 |quote=linguistic data [...] prove the presence of the Zoroastrian tradition in Arachosia both in the Achaemenian age, in the last quarter of the 6th century, and in the Seleucid age.}}</ref><ref name="ARACHOSIA – Encyclopaedia Iranica">{{Cite web |title=ARACHOSIA – Encyclopaedia Iranica |url=https://iranicaonline.org/articles/arachosia |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210523120936/https://iranicaonline.org/articles/arachosia |archive-date=23 Mayo 2021 |access-date=5 Abril 2026 |website=Iranica Online}}</ref> [[File:ScythianBelt.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:ScythianBelt.jpg|thumb|Isang "gintong Bactrian" na sinturong Eskito belt na naglalarawan kay [[Dionysus]], mula sa Tillya Tepe sa sinaunang rehiyon ng Bactria]] Dumating sa Apganistan noong 330 BCE si [[Alejandrong Dakila]] at ang kanyiang mga puwersang Macedonio matapos talunin si Dario III ng Persya isang taon bago sa naunang Labanan sa Gaugamela. Kasunod ng maikling pananakop ni Alejandro, pinamahalaan ng kahaliling estado na Imperyo ng Seleucid ang rehiyon hanggang 305 BCE, nang ibigay nila ang karamihan nito sa Imperyo ng Maurya bilang bahagi ng isang kasunduan sa alyansa. Pinamahalaan ng mga Mauryan ang lugar sa timog ng [[Hindu Kush]] hanggang sa sila ay napabagsak noong mga 185 BCE. Nagsimula ang kanilang paghina 60 taon matapos ang pamumuno ni Ashoka, na humantong sa muling pananakop na Helenistiko ng mga Greco-Bactrian. Hindi nagtagal, humiwalay ang karamihan sa mga ito at naging bahagi ng Kahariang Indo-Griyego. Sila ay natalo at pinatalsik ng mga Indo-Scythian noong huling bahagi ng ika-2 siglo BCE.<ref>{{cite web |date=Agosto 2008 |title=Country Profile: Afghanistan |url=http://lcweb2.loc.gov/frd/cs/profiles/Afghanistan.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20140408085103/http://lcweb2.loc.gov/frd/cs/profiles/Afghanistan.pdf |archive-date=8 Abril 2014 |access-date=5 Abril 2026 |publisher=Library of Congress Country Studies on Afghanistan}}</ref> Lumitaw ang [[Daang Seda]] noong unang siglo BCE, at umunlad sa kalakalan ang Apganistan, na may mga ruta sa Tsina, Indiya, Persya, at hilaga sa mga lungsod ng Bukhara, [[Samarqand|Samarkand]], at Khiva sa kasalukuyang Usbekistan.<ref>{{Cite web |date=8 Marso 2010 |title='Afghanistan and the Silk Road: The land at the heart of world trade' by Bijan Omrani |url=https://unama.unmissions.org/afghanistan-and-silk-road-land-heart-world-trade-bijan-omrani |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210816022140/https://unama.unmissions.org/afghanistan-and-silk-road-land-heart-world-trade-bijan-omrani |archive-date=16 Agosto 2021 |access-date=5 Abril 2026 |website=UNAMA}}</ref> Ipinagpapalit ang mga kalakal at ideya sa gitnang puntong ito, tulad ng sedang Tsino, Persyanong pilak at Romanong ginto, habang nagmimina at nangangalakal ang rehiyon ng kasalukuyang Apganistan ng mga batong lapis lazuli pangunahin mula sa rehiyon ng Badakhshan.<ref>{{Cite web |title=Afghanistan – Silk Roads Programme |url=https://en.unesco.org/silkroad/countries-alongside-silk-road-routes/afghanistan |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210618032829/https://en.unesco.org/silkroad/countries-alongside-silk-road-routes/afghanistan |archive-date=18 Hunyo 2021 |access-date=5 Abril 2026 |website=[[UNESCO]] |language=en}}</ref> Noong unang siglo BCE, nasakop ng Imperyo ng Parthian ang rehiyon ngunit nawala ito sa kanilang mga basalyong Indo-Parthian. Sa kalagitnaan hanggang sa huling bahagi ng unang siglo CE, ang malawak na Imperyo ng Kushan, na nakasentro sa Apganistan, ay naging mahusay na mga patron ng kulturang Budista, na naging dahilan upang umunlad ang Budismo sa buong rehiyon. Pinatalsik ang mga Kushan ng mga Sassanid noong ika-3 siglo CE, bagaman ang mga Indo-Sassanid ay patuloy na namuno sa mga bahagi ng rehiyon. Sinundan sila ng mga Kidarites na pinalitan naman ng mga Hephthalite. Pinalitan sila ng Turk Shahi noong ika-7 siglo. Ang Budistang Turk na si Shahi ng Kabul ay pinalitan ng isang dinastiyang Hindu bago nasakop ng mga Saffarid ang lugar noong 870; ang dinastiyang Hindu na ito ay tinawag na Hindu Shahi.<ref>{{cite book |last=Wink |first=André |url=https://books.google.com/books?id=g2m7_R5P2oAC&pg=PA125 |title=Al-Hind, the Making of the Indo-Islamic World: Early Medieval India and the Expansion of Islam 7Th-11th Centuries |publisher=BRILL |year=2002 |isbn=0-391-04173-8 |page=125 |access-date=5 Abril 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191201142728/https://books.google.com/books?id=g2m7_R5P2oAC&pg=PA125 |archive-date=1 Disyembre 2019 |url-status=live}}</ref> Karamihan sa hilagang-silangan at timog na mga lugar ng bansa ay nanatiling pinangungunahan ng kulturang Budista.<ref>{{cite web |year=1969 |title=Afghan and Afghanistan |url=http://www.alamahabibi.com/English%20Articles/Afghan_and_Afghanistan.htm |archive-url=https://web.archive.org/web/20081023100306/http://www.alamahabibi.com/English%20Articles/Afghan_and_Afghanistan.htm |archive-date=23 Oktubre 2008 |access-date=5 Abril 2026 |work=Abdul Hai Habibi}}</ref><ref>{{cite book |author=Charles Higham |url=https://books.google.com/books?id=H1c1UIEVH9gC&pg=PA141 |title=Encyclopedia of Ancient Asian Civilizations |publisher=Infobase Publishing |year=2014 |isbn=978-1-4381-0996-1 |page=141}}</ref> == Pamamahala == ===Mga paghahating pang-administratibo=== [[File:Afghanistan provinces numbered.png|thumb|350px|left|Nahahati ang Afghanistan sa [[mga lalawigan ng Afghanistan|34 na lalawigan]], at ang bawat lalawigan ay nahahati pa sa mga [[Mga distrito ng Afghanistan|distrito]]]] {{Main|Mga lalawigan ng Afghanistan|Mga distrito ng Afghanistan}} Ang mga sumusnod ay ang talaan ng lahat ng 34 na lalawigan # [[Lalawigan ng Badakhshan|Badakhshan]] # [[Lalawigan ng Badghis|Badghis]] # [[Lalawigan ng Baghlan|Baghlan]] # [[Lalawigan ng Balkh|Balkh]] # [[Lalawigan ng Bamyan|Bamyan]] # [[Lalawigan ng Daykundi|Daykundi]] # [[Lalawigan ng Farah|Farah]] # [[Lalawigan ng Faryab|Faryab]] # [[Lalawigan ng Ghazni|Ghazni]] # [[Lalawigan ng Ghōr|Ghōr]] # [[Lalawigan ng Helmand|Helmand]] # [[Lalawigan ng Herat|Herat]] # [[Lalawigan ng Jowzjan|Jowzjan]] # [[Lalawigan ng Kabul|Kabul]] # [[Lalawigan ng Kandahar|Kandahar]] # [[Lalawigan ng Kapisa|Kapisa]] # [[Lalawigan ng Khost|Khost]] # [[Lalawigan ng Kunar|Kunar]] # [[Lalawigan ng Kunduz|Kunduz]] # [[Lalawigan ng Laghman|Laghman]] # [[Lalawigan ng Logar|Logar]] # [[Lalawigan ng Nangarhar|Nangarhar]] # [[Lalawigan ng Nimruz|Nimruz]] # [[Lalawigan ng Nurestan|Nurestan]] # [[Lalawigan ng Oruzgan|Oruzgan]] # [[Lalawigan ng Paktia|Paktia]] # [[Lalawigan ng Paktika|Paktika]] # [[Lalawigan ng Panjshir|Panjshir]] # [[Lalawigan ng Parvan|Parvan]] # [[Lalawigan ng Samangan|Samangan]] # [[Lalawigan ng Sare Pol|Sare Pol]] # [[Lalawigan ng Takhar|Takhar]] # [[Lalawigan ng Vardak|Wardak]] # [[Lalawigan ng Zabul|Zabul]] == Tingnan din == * [[Mga taong Pashtun]] == Mga sanggunian == {{reflist}} {{Asya}} [[Kategorya:Afghanistan|*]] [[Kategorya:Mga bansa sa Asya]] {{stub|Afghanistan|Heograpiya}} t8ofojfdzc0twh1cfpors14w5k3ohrt 2201293 2201289 2026-04-04T23:57:43Z Allyriana000 119761 2201293 wikitext text/x-wiki {{Infobox country | conventional_long_name = Islamikong Emirato ng Apganistan | common_name = Apganistan | native_name = {{unbulleted list|{{native name|ps|د افغانستان اسلامي امارت|italic=no}}<br />{{small|{{transl|ps|Də Afġānistān Islāmī Imārat}}}}|{{native name|prs|امارت اسلامی افغانستان|italic=no}}<br />{{small|{{transl|prs|Imārat-i Islāmī-yi Afghānistān}}}}}} | image_flag = Flag of Taliban.svg | flag_caption = Watawat | image_coat =Arms of the Islamic Emirate of Afghanistan.svg | symbol_type = Eskudo | national_motto = {{nowrap|{{big|{{lang|ar|لا إله إلا الله، محمد رسول الله}}}}}}<br />[[Shahada|{{transl|ar|Lā ʾilāha ʾillā llāh, Muhammadun rasūlu llāh}}]]<br />"Walang diyos kundi si [[Allah]], at si [[Muhammad]] ang sugo ni [[Allah]]." | national_anthem = {{lang|ps|دا د باتورانو کور}}<br>{{transl|ps|[[Da de batorano kor|Dā də bātorāno kor]]}}<br />{{center|"Ito ang Tahanan ng Magiting"}}<div style="display:inline-block; margin-top:0.4em">{{center|}}</div> | image_map = Afghanistan (orthographic projection).svg | map_caption = Lokasyon ng Apganistan. | capital = [[Kabul]] | coordinates = {{Coord|34|31|N|69|11|E|region:AF_source:geonames|display=inline,title}} | largest_city = Kabul | languages_type = Pangunahing wika | languages = {{hlist|[[Wikang Pastun|Pastun]]|[[Persa|Dari]]}} | ethnic_groups = {{unbulleted list | 42% [[Pastun]] | 27% [[Taong Tayiko|Tayiko]] | 9% [[Taong Hasara|Hasara]] | 9% [[Taong Usbeko|Usbeko]] | 4% [[Taong Aimak|Aimak]] | 3% [[Taong Turkmen|Turkmen]] | 2% [[Taong Baluki|Baluki]] | 4% Iba pa }} | ethnic_groups_ref = | ethnic_groups_year = 2019 tantiyang hindi opisyal | religion = {{unbulleted list | 99.7% [[Islam]] ([[Pampamahalaang relihiyon|opisyal]]) | 0.3% Iba pa }} | demonym = Apgano | government_type = [[Unitaryong estado|Unitaryong]] [[awtokrasya|awtokratikong]] [[pansamantalang pamahalaan|pansamantalang]] [[Islam|Islamikong]] [[teokrasya]] | leader_title1 = [[Pinuno ng Islamikong Emirato ng Apganistan|Pinuno]] | leader_name1 = {{nowrap|[[Hibatullah Akhundzada]]}} | leader_title2 = [[Punong Ministro ng Apganistan|Punong Ministro]] | leader_name2 = {{#statements:P6}} | leader_title3 = [[Punong Mahistrado ng Apganistan|Punong Mahistrado]] | leader_name3 = [[Abdul Hakim Ishaqzai]] | legislature = <!--TBA--> | sovereignty_type = [[Kasaysayan ng Apganistan|Pagkakabuo]] | established_event1 = [[Dinastiyang Lodi|Imperyong Apgano]] | established_date1 = 1451–1526 | established_event2 = [[Dinastiyang Hotak|Imperyong Hotak]] | established_date2 = 1709–1738 | established_event3 = {{nowrap|[[Imperyong Durrani]]}} | established_date3 = 1747–1823 | established_event4 = [[Emirato ng Apganistan|Emirato]] | established_date4 = 1823–1839 | established_event5 = [[Imperyong Durrani|Pagpapanumbalik ng Imperyong Durrani]] | established_date5 = 1839–1842 | established_event6 = [[Emirato ng Apganistan|Pagpapanumbalik ng Emirato]] | established_date6 = 1842–1926 | established_event7 = [[Protektorado|Protektadong Estado]] ng [[Reyno Unido ng Dakilang Britanya at Irlanda|Reyno Unido]] | established_date7 = 26 Mayo 1879 | established_event8 = [[Kasarinlan]] | established_date8 = 19 Agosto 1919 | established_event9 = [[Kaharian ng Apganistan|Kaharian]] | established_date9 = 9 Hunyo 1926 | established_event10 = [[Republika ng Apganistan (1973—1978)|Republika]] | established_date10 = 17 Hulyo 1973 | established_event11 = [[Demokratikong Republika ng Apganistan|Demokratikong Republika]] | established_date11 = 27–28 Abril 1978 | established_event12 = [[Islamikong Estado ng Apganistan|Islamikong Estado]] | established_date12 = 28 Abril 1992 | established_event13 = [[Islamikong Emirato ng Apganistan (1996–2001)|Islamikong Emirato]] | established_date13 = 7 Setyembre 1996 | established_event14 = {{nowrap|[[Islamikong Republika ng Apganistan|Islamikong Republika]]}} | established_date14 = 26 Enero 2004 | established_event15 = [[Pagbagsak ng Kabul (2021)|Pagpapanumbalik]] ng [[Islamikong Emirato ng Apganistan (1996–2001)|Islamikong Emirato]] | established_date15 = 15 Agosto 2021 | area_km2 = 652,864 | area_rank = ika-40 | area_sq_mi = 252,072 | percent_water = bale-wala | population_estimate = 40,218,234 | population_estimate_year = 2021 | population_estimate_rank = ika-37 | population_density_km2 = 48.08 | population_density_sq_mi = 119 | population_density_rank = ika-174 | GDP_PPP = $72.911 bilyon | GDP_PPP_year = 2018 | GDP_PPP_rank = ika-96 | GDP_PPP_per_capita = $2,024 | GDP_PPP_per_capita_rank = ika-169 | GDP_nominal = $21.657&nbsp;bilyon | GDP_nominal_year = 2018 | GDP_nominal_rank = ika-111 | GDP_nominal_per_capita = $493 | GDP_nominal_per_capita_rank = ika-177 | HDI = 0.511<!-- number only --> | HDI_year = 2019<!-- Please use the year to which the data refers, not the publication year --> | HDI_change = increase<!-- increase/decrease/steady --> | HDI_ref = | HDI_rank = ika-169 | currency = [[Afghan afghani|Apgani]] (افغانی) | currency_code = AFN | time_zone = D† | utc_offset = +4:30<br />[[Kalendaryong Solar Hijri|Kalendaryong Solar]] | drives_on = kanan | calling_code = [[Telephone numbers in Afghanistan|+93]] | cctld = [[.af]]<br />[[افغانستان.]] | status = [[Mga kasaping estado ng Nasyones Unidas|Kasaping estado ng NU]] sa ilalim ng isang [[Taliban|hindi kinikilalang pamahalaan]] | today = }} Ang '''Apganistan''' ([[wikang Pastun|Pastun]]: ''{{lang|ps|افغانستان}}'' ; [[wikang Dari|Dari]]: ''{{lang|prs|افغانستان}}''), opisyal na '''Islamikong Emirato ng Apganistan''' ([[wikang Pastun|Pastun]]: ''{{lang|ps|د افغانستان اسلامي امارت}}'' ; [[wikang Dari|Dari]]: ''{{lang|prs|امارت اسلامی افغانستان}}''), ay isang bansang nasasagitna ng lupa na nasa sangang-daan ng [[Gitnang Asya]] at [[Silangang Asya]]. Kilala bilang ang "Puso ng Asya", hinahangganan ito ng [[Turkmenistan]] at [[Uzbekistan|Usbekistan]] sa hilaga, [[Tayikistan]] at [[Tsina]] sa hilagang-silangan, [[Iran]] sa kanluran, at [[Pakistan]] sa silangan at timog.<ref>{{Cite web |last=Ahmadzai |first=Aziz Amin |date=2 Disyembre 2015 |title=Securing Stability in Afghanistan, the 'Heart of Asia' |url=https://thediplomat.com/2015/11/securing-stability-in-afghanistan-the-heart-of-asia/ |access-date=12 Marso 2023 |website=The Diplomat |language=en-US}}</ref> Ang [[Kabul]] ay ang kabisera at ang pinakamalaking lungsod ng bansa. Nagsimulang mahirahan ang mga tao sa Apganistan noong [[Gitnang Paleolitiko]], at ang estratehikong kinaroroonan ng bansa sa makasaysayang [[Daan ng Sutla]] ay nag-ugnay dito sa mga kalinangan ng ibang bahagi ng [[Asya]] at [[Europa]], na nag-iwan ng mosaiko ng mga etnolinggwistiko at relihiyosong grupo na nakaimpluwensya sa modernong bansang Apgano.<ref>{{Cite book|chapter-url=https://link.springer.com/chapter/10.1007/978-1-349-17443-0_1|doi=10.1007/978-1-349-17443-0_1|chapter=The Land and the People in History|title=Afghanistan Under Soviet Domination, 1964–83|year=1984|last1=Hyman|first1=Anthony|pages=3–22|isbn=978-0-333-36353-9}}</ref> Naging tahanan ang lupain ng iba't-ibang tao at dumaan ng maraming pananakop, kabilang ang pagsakop ni [[Alejandrong Dakila]], [[Imperyong Maurya]], ng mga Arabong Muslim, Monggol, [[Digmaang Anglo-Apgano|Britaniko]], [[Digmaang Sobyetika-Apgano|Sobyetika]], at ang pinakabagong koalisyon na [[Digmaan sa Apganistan (2001-2021)|pinamunuan ng mga Amerikano]].<ref>{{Cite web |last=Pillalamarri |first=Akhilesh |date=30 Hunyo 2017 |title=Why Is Afghanistan the ‘Graveyard of Empires’? |url=https://thediplomat.com/2017/06/why-is-afghanistan-the-graveyard-of-empires/ |access-date=5 Marso 2023 |website=The Diplomat |language=en-US}}</ref> Nagsilbing pinagmulan din ang Apganistan kung saan bumangon ang mga [[Kahariang Grekobaktriyano|Grekobaktriyano]] at [[Imperyong Mughal|Mughal]], bukod sa iba pa, upang bumuo ng mga malalaking imperyo.<ref name="Galvin-PreIslamic">{{cite web |last=Griffin |first=Luke |date=14 Enero 2002 |title=The Pre-Islamic Period |url=http://www.gl.iit.edu/govdocs/afghanistan/PreIslamic.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20011103002246/http://www.gl.iit.edu/govdocs/afghanistan/PreIslamic.html |archive-date=3 Nobyembre 2001 |access-date=5 Marso 2023 |work=Afghanistan Country Study |publisher=Illinois Institute of Technology |language=en}}</ref> Ang iba't-ibang pananakop at kapanahunan sa mga kalipunang pangkalinangang Indiyano at Persa ay gumawa sa lugar na isang sentro para sa [[Budismo]], [[Zoroastrianismo]], [[Hinduismo]], at sa kalaunan ay [[Islam]]. Noong 2021, ang populasyon nito ay 40.2 milyon, ang karamihan ay binubuo ng mga etnikong [[Pastun]], [[Mga Tayiko|Tayiko]], [[Mga Hasara|Hasara]], at [[Mga Usbeko|Usbeko]].<ref>{{Cite news |date=23 Agosto 2021 |title=Afghanistan's ethnic mosaic |language=en |work=The Times of India |url=https://timesofindia.indiatimes.com/world/south-asia/afghanistans-ethnic-mosaic/articleshow/85552093.cms |access-date=5 Marso 2023 |issn=0971-8257}}</ref> Ang modernong estado ng Apganistan ay nagsimula sa [[Imperyong Durrani|dinastiyang Durrani]] noong [[ika-18 dantaon]], ang imperyo sa tuktok nito ay namumuno ng lugar mula sa silangang [[Iran]] hanggang hilagang [[Indiya]]. Kasunod ng paghina nito at pagkamatay ng [[Timur Shah]], nahati ito sa mas maliliit na nagsasariling kaharian ng Herat, Kandahar at Kabul, bago muling pinagsama noong ika-19 na dantaon pagkatapos ng mga digmaan para sa pagkakaisa na pinamunuan ni [[Dost Mohammad Khan]]. Sa panahong ito, naging [[estadong tapon]] ang Apganistan sa "[[Dakilang Laro]]" sa pagitan ng [[Britanikong Raj]] at [[Imperyong Ruso]]. Tinangka ng mga Britaniko sa Indiya na sakupin ang bansa ngunit naitaboy sa [[Unang Digmaang Anglo-Apgano]]. Sa [[Ikalawang Digmaang Anglo-Apgano|ikalawang digmaan]] ay matagumpay na naitatag ang isang Britanikong protektadong estado sa Apganistan, ngunit kasunod ng [[Ikatlong Digmaang Anglo-Apgano|ikatlong digmaan]] noong 1919 ay napalaya ang bansa mula sa dayuhang dominasyon, at sa kalaunan ay lumitaw ito bilang ang malayang [[Kaharian ng Apganistan]] noong Hunyo 1926 sa ilalim ni [[Amanullah Khan]]. Ang kahariang ito ay tumagal ng halos 50 taon, hanggang sa mapatalsik si [[Zahir Shah]] noong 1973, kasunod nito ay naitatag ang isang [[Republika ng Apganistan|republika]], na siya'y hinalili ng isang [[Demokratikong Republika ng Apganistan|demokratikong republika]] pagkatapos ng [[Himagsikang Saur]]. Pagkatapos ng pagbagsak ng komunistang pamahalaan ay pinalitan ito ng isang [[Islamikong Estado ng Apganistan|Islamikong estado]]. Ang kasaysayan ng Apganistan mula noong huling bahagi ng dekadang 1970 ay sumaklaw ng mga kudeta, himagsikan, pagsalakay, insurhensiya, at digmaang pambayan. Ang bansa ay kasalukuyang nasa ilalim ng kontrol ng [[Taliban]], na bumalik sa kapangyarihan at muling itinatag ang [[Islamikong Emirato ng Apganistan (1996–2001)|Islamikong emirato]] pagkatapos maipatalsik ang [[Islamikong Republika ng Apganistan]] sa pagtatapos ng matagalang [[Digmaan sa Apganistan (2001-2021)|20-taong digmaan]] sa bansa. Sa kasalukuyan, ang bansa ay mayroong mataas na antas ng [[terorismo]], [[kahirapan]], at [[malnutrisyon]] sa mga kabataan. Ang [[ekonomiya]] ng Apganistan ay ang ika-96 na pinakamalaki sa mundo, na may [[kabuuang domestikong produkto]] na $72.9 bilyon sa pamamagitan ng [[pagkakatulad ng kapangyarihang bumili]]. Mas malala ang kalagayan ng bansa pagdating sa bawat-kapitang KDP, na niranggong ika-169 sa 186 na bansa noong 2018. == Pangalan == Iminumungkahi ng ilang mga iskolar na ang pinagmulang pangalang ''[[Afghān]]'' ay nagmula sa salitang Sanskrit na ''[[Aśvaka|Aśvakan]]'' na siyang pangalang ginamit para sa mga sinaunang taong naninirahan sa [[Hindu Kush]].<ref name=":0">{{cite book|title=Ancient India|first=Ramesh Chandra|last=Majumdar|publisher=Motilal Banarsidass|year=1977|orig-year=1952|isbn=978-8-12080-436-4|page=99|url=https://books.google.com/books?id=XNxiN5tzKOgC&pg=PA99}}</ref> Ang ''Aśvakan'' ay literal na nangangahulugang "mga mangangabayo" (mula sa salitang ''aśva'', ang salitang Sanskrit at Avestan para sa "kabayo").<ref name=":0" /> Gayunpaman, ang iba tulad ni Ibrahim Khan ay nanindigan na ang salitang ''Afghan'' ay nagmula sa wikang [[Bactrian]].<ref>{{Cite journal |last=Khan |first=Ibrahim |date=3 Mayo 2022 |title=په افغان ټکي کښې پټه کيسه |url=http://khyber.org/pacademy/journal3/index.php/path/article/view/265 |journal=Pashto |language=en |volume=51 |issue=663 |issn=2789-8342 |access-date=12 Marso 2023 |archive-date=6 Hunyo 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220606020051/http://khyber.org/pacademy/journal3/index.php/path/article/view/265 |url-status=dead }}</ref> == Kasaysayan == === Sinaunang panahon === Iminumungkahi ng mga paghuhukay sa mga sinaunang lugar na nagsimulang manirahan ang mga tao sa kasalukuyang Apganistan nang hindi bababa sa 50,000 taon na ang nakalilipas, at ang mga pamayanan ng pagsasaka sa lugar ay kabilang sa mga pinakauna sa mundo. Isang mahalagang lugar ng mga maagang makasaysayang gawain, marami ang naniniwala na naihahambing ang Apganistan sa Ehipto sa makasaysayang halaga ng mga arkeolohikong lugar nito.<ref name="JFS">{{cite encyclopedia |title=Afghanistan&nbsp;– John Ford Shroder, University of Nebraska |publisher=Encarta |url=http://encarta.msn.com/text_761569370___42/Afghanistan.html |access-date=7 Mayo 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20040717092902/http://encarta.msn.com/text_761569370___42/Afghanistan.html |archive-date=17 Hulyo 2004 |url-status=dead}}</ref><ref>{{cite news |date=26 Pebrero 2009 |title=Afghanistan: A Treasure Trove for Archaeologists |language=en |magazine=Time |url=http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,1881896-1,00.html |url-status=dead |access-date=7 Mayo 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130726153721/http://www.time.com/time/magazine/article/0%2C9171%2C1881896-1%2C00.html |archive-date=26 Hulyo 2013}}</ref> Ang mga kalimitang artepakto mula sa [[Paleolitiko|P]]<nowiki/>aleolitiko, [[Mesolitiko|M]]<nowiki/>esolitiko, [[Neolitiko|N]]<nowiki/>eolitiko, [[Panahong Bronse]], at [[Panahong Bakal|Bakal]] ay natagpuan sa Apganistan. Pinaniniwalaang nagsimula noong 3000 BCE ang kabihasnang urbano, at ang unang lungsod ng Mundigak (malapit sa Kandahar sa timog ng bansa) ay isang sentro ng kulturang Helmand. Higit pang itinatag ng mga kamakailang natuklasan na ang [[Kabihasnan ng Lambak ng Indo]] ay umabot hanggang sa kasalukuyang Apganistan. Isang lugar ng Lambak ng Indo ang natagpuan sa Ilog Oxus sa Shortugai sa hilagang Apganistan.<ref>{{cite book |author=Wright |first=Rita |url=https://books.google.com/books?id=gAgFPQAACAAJ |title=The Ancient Indus: Urbanism, Economy, and Society |date=2009 |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-0-521-57652-9 |page=1 |access-date=5 Abril 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160628065355/https://books.google.com/books?id=gAgFPQAACAAJ |archive-date=28 Hunyo 2016 |url-status=live}}</ref><ref>{{cite book |author=Louis Depree |url=https://books.google.com/books?id=-xjGtwAACAAJ |title=Notes on Shortugai: An Harappan Site in Northern Afghanistan |publisher=Centre for the Study of the Civilization of Central Asia |year=1981}}</ref> Pagkatapos ng 2000 BCE, nagsimulang lumipat patimog sa Apganistang ang sunud-sunod na mga alon ng mga taong pagala-gala mula sa Gitnang Asya; kasama sa kanila ay maraming mgaIndo-Iranian na nagsasalita ng Indo-Europeo. Nang maglaon, ang mga tribong ito ay lumipat sa Timog Asya, Kanlurang Asya, at patungo sa Europa sa pamamagitan ng lugar sa hilaga ng [[Dagat Kaspiyo|Dagat]] [[Dagat Kaspiyo|Kaspiyo]]. Tinukoy ang rehiyon noong panahong iyon bilang Ariana.<ref name="JFS" /><ref>Bryant, Edwin F. (2001) ''The quest for the origins of Vedic culture: the Indo-Aryan migration debate'' [[Oxford University Press]], {{ISBN|978-0-19-513777-4}}.</ref> Sa kalagitnaan ng ika-6 na siglo BCE, pinabagsak ng mga Achaemenid ang Medes at isinama ang Arachosia, Aria, at Bactria sa loob ng silangang hangganan nito. Binanggit ng isang inskripsiyon sa lapida ni [[Dario I ng Persiya|Dario I ng Persya]] ang Lambak ng Kabul sa listahan ng dalawampu't-siyam na bansang nasakop niya.<ref>{{cite web |date=15 Pebrero 1989 |title=Chronological History of Afghanistan&nbsp;– the cradle of Gandharan civilisation |url=http://www.gandhara.com.au/afghan_table.html |url-status=usurped |archive-url=https://web.archive.org/web/20121026002053/http://www.gandhara.com.au/afghan_table.html |archive-date=26 Oktubre 2012 |access-date=5 Abril 2026 |website=Gandhara.com.au}}</ref> Ang rehiyon ng Arachosia, sa paligid ng [[Kandahar]] sa kasalukuyang katimugang Afpganistan, ay dating pangunahing Zoroastrian at gumaganap ng mahalagang papel sa paglipat ng Avesta sa Persya at sa gayon ay itinuturing ng ilan bilang ang "pangalawang tinubuang-bayan ng [[Zoroastrianismo]]".<ref name="Gnoli-1989">{{Cite book |last=Gnoli |first=Gherado |title=The Idea of Iran, an Essay on its Origin |publisher=Istituto italiano per il Medio ed Estremo Oriente |year=1989 |page=133 |quote=... he would have drawn inspiration from a ireligious policy which intended to counteract the Median Magi's influence and transfer the 'Avesta-Schule' from Arachosia to Persia: thus the Avesta would have arrived in Persia through Arachosia in the 6th century B.C. [...] Although ... Arachosia would have been only a second fatherland for Zoroastrianism, a significant role should still be attributed to this south-eastern region in the history of the Zoroastrian tradition.}}</ref><ref name="Gnoli-1989a">{{Cite book |last=Gnoli |first=Gherado |title=The Idea of Iran, an essay on its Origin |publisher=Istituto italiano per il Medio ed Estremo Oriente |year=1989 |page=133 |quote=linguistic data [...] prove the presence of the Zoroastrian tradition in Arachosia both in the Achaemenian age, in the last quarter of the 6th century, and in the Seleucid age.}}</ref><ref name="ARACHOSIA – Encyclopaedia Iranica">{{Cite web |title=ARACHOSIA – Encyclopaedia Iranica |url=https://iranicaonline.org/articles/arachosia |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210523120936/https://iranicaonline.org/articles/arachosia |archive-date=23 Mayo 2021 |access-date=5 Abril 2026 |website=Iranica Online}}</ref> [[File:ScythianBelt.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:ScythianBelt.jpg|thumb|Isang "gintong Bactrian" na sinturong Eskito belt na naglalarawan kay [[Dionysus]], mula sa Tillya Tepe sa sinaunang rehiyon ng Bactria]] Dumating sa Apganistan noong 330 BCE si [[Alejandrong Dakila]] at ang kanyiang mga puwersang Macedonio matapos talunin si Dario III ng Persya isang taon bago sa naunang Labanan sa Gaugamela. Kasunod ng maikling pananakop ni Alejandro, pinamahalaan ng kahaliling estado na Imperyo ng Seleucid ang rehiyon hanggang 305 BCE, nang ibigay nila ang karamihan nito sa Imperyo ng Maurya bilang bahagi ng isang kasunduan sa alyansa. Pinamahalaan ng mga Mauryan ang lugar sa timog ng [[Hindu Kush]] hanggang sa sila ay napabagsak noong mga 185 BCE. Nagsimula ang kanilang paghina 60 taon matapos ang pamumuno ni Ashoka, na humantong sa muling pananakop na Helenistiko ng mga Greco-Bactrian. Hindi nagtagal, humiwalay ang karamihan sa mga ito at naging bahagi ng Kahariang Indo-Griyego. Sila ay natalo at pinatalsik ng mga Indo-Scythian noong huling bahagi ng ika-2 siglo BCE.<ref>{{cite web |date=Agosto 2008 |title=Country Profile: Afghanistan |url=http://lcweb2.loc.gov/frd/cs/profiles/Afghanistan.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20140408085103/http://lcweb2.loc.gov/frd/cs/profiles/Afghanistan.pdf |archive-date=8 Abril 2014 |access-date=5 Abril 2026 |publisher=Library of Congress Country Studies on Afghanistan}}</ref> Lumitaw ang [[Daang Seda]] noong unang siglo BCE, at umunlad sa kalakalan ang Apganistan, na may mga ruta sa Tsina, Indiya, Persya, at hilaga sa mga lungsod ng Bukhara, [[Samarqand|Samarkand]], at Khiva sa kasalukuyang Usbekistan.<ref>{{Cite web |date=8 Marso 2010 |title='Afghanistan and the Silk Road: The land at the heart of world trade' by Bijan Omrani |url=https://unama.unmissions.org/afghanistan-and-silk-road-land-heart-world-trade-bijan-omrani |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210816022140/https://unama.unmissions.org/afghanistan-and-silk-road-land-heart-world-trade-bijan-omrani |archive-date=16 Agosto 2021 |access-date=5 Abril 2026 |website=UNAMA}}</ref> Ipinagpapalit ang mga kalakal at ideya sa gitnang puntong ito, tulad ng sedang Tsino, Persyanong pilak at Romanong ginto, habang nagmimina at nangangalakal ang rehiyon ng kasalukuyang Apganistan ng mga batong lapis lazuli pangunahin mula sa rehiyon ng Badakhshan.<ref>{{Cite web |title=Afghanistan – Silk Roads Programme |url=https://en.unesco.org/silkroad/countries-alongside-silk-road-routes/afghanistan |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210618032829/https://en.unesco.org/silkroad/countries-alongside-silk-road-routes/afghanistan |archive-date=18 Hunyo 2021 |access-date=5 Abril 2026 |website=[[UNESCO]] |language=en}}</ref> Noong unang siglo BCE, nasakop ng Imperyo ng Parthian ang rehiyon ng unit nawala ito sa kanilang mga basalyong Indo-Parthian. Sa kalagitnaan hanggang sa huling bahagi ng unang siglo CE, ang malawak na Imperyo ng Kushan, na nakasentro sa Apganistan, ay naging mahusay na mga patron ng kulturang Budista, na naging dahilan upang umunlad ang Budismo sa buong rehiyon. Pinatalsik ang mga Kushan ng mga Sassanid noong ika-3 siglo CE, bagaman ang mga Indo-Sassanid ay patuloy na namuno sa mga bahagi ng rehiyon. Sinundan sila ng mga Kidarites na pinalitan naman ng mga Hephthalite. Pinalitan sila ng Turk Shahi noong ika-7 siglo. Ang Budistang Turk na si Shahi ng Kabul ay pinalitan ng isang dinastiyang Hindu bago nasakop ng mga Saffarid ang lugar noong 870; ang dinastiyang Hindu na ito ay tinawag na Hindu Shahi.<ref>{{cite book |last=Wink |first=André |url=https://books.google.com/books?id=g2m7_R5P2oAC&pg=PA125 |title=Al-Hind, the Making of the Indo-Islamic World: Early Medieval India and the Expansion of Islam 7Th-11th Centuries |publisher=BRILL |year=2002 |isbn=0-391-04173-8 |page=125 |access-date=5 Abril 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191201142728/https://books.google.com/books?id=g2m7_R5P2oAC&pg=PA125 |archive-date=1 Disyembre 2019 |url-status=live}}</ref> Karamihan sa hilagang-silangan at timog na mga lugar ng bansa ay nanatiling pinangungunahan ng kulturang Budista.<ref>{{cite web |year=1969 |title=Afghan and Afghanistan |url=http://www.alamahabibi.com/English%20Articles/Afghan_and_Afghanistan.htm |archive-url=https://web.archive.org/web/20081023100306/http://www.alamahabibi.com/English%20Articles/Afghan_and_Afghanistan.htm |archive-date=23 Oktubre 2008 |access-date=5 Abril 2026 |work=Abdul Hai Habibi}}</ref><ref>{{cite book |author=Charles Higham |url=https://books.google.com/books?id=H1c1UIEVH9gC&pg=PA141 |title=Encyclopedia of Ancient Asian Civilizations |publisher=Infobase Publishing |year=2014 |isbn=978-1-4381-0996-1 |page=141}}</ref> === Islamisasyon at kolonisasyon ng Mongol === Bago ang ika-19 na siglo, ang hilagang-kanlurang rehiyon ng Apganistan ay tinawag na Khorasan, na karaniwang ginagamit ng mga katutubo upang ilarawan ang kanilang bansa.<ref>{{Cite book |last=Hanifi |first=Shah Mahmoud |url=https://books.google.com/books?id=ziaeDwAAQBAJ&q=elphinstone+khorasan&pg=PA128 |title=Mountstuart Elphinstone in South Asia: Pioneer of British Colonial Rule |date=15 Hulyo 2019 |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-091440-0}}</ref><ref name=":1">{{cite book |last1=Battuta |first=Ibn |url=https://books.google.com/books?id=zKqn_CWTxYEC&pg=PA180 |title=Travels in Asia and Africa, 1325–1354 |publisher=Routledge |year=2004 |isbn=978-0-415-34473-9 |edition=reprint, illustrated |page=416 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170416132656/https://books.google.com/books?id=zKqn_CWTxYEC&pg=PA180 |archive-date=16 Abril 2017 |url-status=live}}</ref> Dalawa sa apat na kabisera ng Khorasan (Herat at Balkh) ay nasa Apganistan na ngayon, habang ang mga rehiyon ng Kandahar, Zabulistan, Ghazni, Kabulistan, at Apganistan ang naging hangganan sa pagitan ng Khorasan at Hindustan.<ref name=":1" /> == Pamamahala == ===Mga paghahating pang-administratibo=== [[File:Afghanistan provinces numbered.png|thumb|350px|left|Nahahati ang Afghanistan sa [[mga lalawigan ng Afghanistan|34 na lalawigan]], at ang bawat lalawigan ay nahahati pa sa mga [[Mga distrito ng Afghanistan|distrito]]]] {{Main|Mga lalawigan ng Afghanistan|Mga distrito ng Afghanistan}} Ang mga sumusnod ay ang talaan ng lahat ng 34 na lalawigan # [[Lalawigan ng Badakhshan|Badakhshan]] # [[Lalawigan ng Badghis|Badghis]] # [[Lalawigan ng Baghlan|Baghlan]] # [[Lalawigan ng Balkh|Balkh]] # [[Lalawigan ng Bamyan|Bamyan]] # [[Lalawigan ng Daykundi|Daykundi]] # [[Lalawigan ng Farah|Farah]] # [[Lalawigan ng Faryab|Faryab]] # [[Lalawigan ng Ghazni|Ghazni]] # [[Lalawigan ng Ghōr|Ghōr]] # [[Lalawigan ng Helmand|Helmand]] # [[Lalawigan ng Herat|Herat]] # [[Lalawigan ng Jowzjan|Jowzjan]] # [[Lalawigan ng Kabul|Kabul]] # [[Lalawigan ng Kandahar|Kandahar]] # [[Lalawigan ng Kapisa|Kapisa]] # [[Lalawigan ng Khost|Khost]] # [[Lalawigan ng Kunar|Kunar]] # [[Lalawigan ng Kunduz|Kunduz]] # [[Lalawigan ng Laghman|Laghman]] # [[Lalawigan ng Logar|Logar]] # [[Lalawigan ng Nangarhar|Nangarhar]] # [[Lalawigan ng Nimruz|Nimruz]] # [[Lalawigan ng Nurestan|Nurestan]] # [[Lalawigan ng Oruzgan|Oruzgan]] # [[Lalawigan ng Paktia|Paktia]] # [[Lalawigan ng Paktika|Paktika]] # [[Lalawigan ng Panjshir|Panjshir]] # [[Lalawigan ng Parvan|Parvan]] # [[Lalawigan ng Samangan|Samangan]] # [[Lalawigan ng Sare Pol|Sare Pol]] # [[Lalawigan ng Takhar|Takhar]] # [[Lalawigan ng Vardak|Wardak]] # [[Lalawigan ng Zabul|Zabul]] == Tingnan din == * [[Mga taong Pashtun]] == Mga sanggunian == {{reflist}} {{Asya}} [[Kategorya:Afghanistan|*]] [[Kategorya:Mga bansa sa Asya]] {{stub|Afghanistan|Heograpiya}} riqjva6wq5tnbzf9q765tybnk7vr1j8 0 2937 2201294 2129610 2026-04-05T00:42:34Z Dostojewskij 53020 /* Pangyayari */ [[Labanan sa Lawang Peipus]] 2201294 wikitext text/x-wiki {{Abríl}} Ang '''Abril 5''' ay ang ika-95 na [[araw]] sa [[kalendaryong Gregoryano]] (ika-96 kung [[bisyestong taon]]) na may natitira pang 272 na araw. == Pangyayari == *[[456]] - Bumalik si [[Patricio ng Irlanda|San Patricio]] sa [[Irlanda]] bilang isang obispong misyonaryo. * [[1242]] - [[Labanan sa Lawang Peipus]] == Kapanganakan == * [[1588]] - [[Thomas Hobbes]], Ingles na pilosopo at teoristang politikal<ref>{{Cite web |date=2024-04-01 |title=Thomas Hobbes {{!}} Biography, Philosophy, Beliefs, Leviathan, Legacy, & Facts {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/biography/Thomas-Hobbes |access-date=2024-04-04 |website=www.britannica.com |language=en}}</ref> * [[1912]] - [[Joseph Lister]], Britanyong [[Pagtistis|surihano]] at medikal na siyentipiko * [[1947]] - [[Gloria Macapagal-Arroyo]], Ika-14 [[Pangulo ng Pilipinas]] * [[1971]] - [[Dong Abay]], Pilipinong musikero == Kamatayan == * [[1964]] - [[Douglas MacArthur]], Amerikanong heneral<ref>{{Cite web |date=2024-04-01 |title=Douglas MacArthur {{!}} Biography, Command, & Facts {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/biography/Douglas-MacArthur |access-date=2024-04-04 |website=www.britannica.com |language=en}}</ref> * [[1975]] - [[Chiang Kai-shek]], Pinuno ng Nasyonalistang gobyerno ng [[Republika ng Tsina (1912–1949)|Republika ng Tsina]] mula 1928 hanggang 1949 * [[1994]] - [[Kurt Cobain]], Amerikanong musikero == Mga Kapistahan == [[San Vicente Ferrer]], Katolikong Santo, Anghel ng Huling Paghuhukom == Mga sanggunian == {{reflist}} == Kawing Panlabas == * [http://news.bbc.co.uk/onthisday/hi/dates/stories/april/5 BBC: On This Day] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070306211147/http://news.bbc.co.uk/onthisday/hi/dates/stories/april/5 |date=2007-03-06 }} {{Buwan}} {{stub|Araw}} [[Kaurian:Araw]] ctsjs0b6m5xlmtttbyefoljf7fy44m1 0 5033 2201350 2019880 2026-04-05T07:33:17Z Jojit fb 38 2201350 wikitext text/x-wiki Sa [[ekonomiks|ekonomika]], ang '''''public good''''' (o '''pablik gud''' sa baybay [[ponemiko]]) o '''produktong publiko''' ay isang ''good'' (o anuman na nagibibigay ng kapakanan o gamit<ref name=":1">[[Alan V. Deardorff]], 2006. ''Terms Of Trade: Glossary of International Economics'', World Scientific. Online version: Deardorffs' Glossary of International Economics, [http://www-personal.umich.edu/~alandear/glossary/g.html#good "good"] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130318101952/http://www-personal.umich.edu/~alandear/glossary/g.html|date=2013-03-18}} and [http://www-personal.umich.edu/~alandear/glossary/s.html#service "service".] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170701120458/http://www-personal.umich.edu/~alandear/glossary/s.html|date=2017-07-01}} (sa Ingles)</ref>) na mahirap o imposibleng makagawa ng pribadong [[kita]], dahil nabigong isaalang-alang ng [[merkado]] ang malaki nitong kapakipakinabang na mga eksternalidad. Sa kahulugan, may dalawang katangian ang isang ''public good'': * Di-nakikipaglaban (''non-rivalrous'') — bigong ipakita ng kanyang mga pakinabang ang pagiging kakaunti (''scarcity'') sa pagkonsumo nito; kapag nagawa na ito, makikinabang ang lahat na hindi mawawala ang kasiyahan ng bawat isa. * Di-nagtatangi (''non-excludable'') — kapag nagawa na ang ''public good'', lubos na mahirap hanggang sa imposible na iwasan ang pagkuha ng ''good''. Nasa dalisay na mga ''public good'' ang buong mga katangian nito. Dahil bihira lamang ang dalisay na mga ''public good'' (bagaman kabilang sa mga ito ang mga mahalagang mga kaso katulad ng depensang nasyonal at ang sistema ng karapatang pag-aari), kadalasang tinutukoy ng karaniwang idyoma ng mga ekomomista ang ''public good'' bilang ang di-purong mga ''public good'' o doon sa mga napapaloob sa isang partikular na lokalidad. Para sa buong lipunan (ang publiko) ang isang ''public good'' samantalang para sa isang bahagi ng lipunan ang ''collective good''. Salungat ng purong ''public good'' ang ''private good'', na ang isang good na maaaring madaliang hatiin sa maraming bahagi upang itinda sa pamilihan, dahil nagtatangi at nakikipaglaban. Halimbawa, isang ''private good'' ang isang tinapay na malaki: maaaring hindi ibilang ng may-ari ang iba na gamitin ito, at kapag nakonsumo na, di na ito maaaring gamitin pa. Sa [[malayang pamilihan]] (''free market''), lubos na walang katiyakan ang makagawa ng ginustong halaga ng kahit anong ''public good''. Magkakaroon ng kakulangan sa paggawa ng ganoong mga mahalagang ''good'' katulad ng depensang nasyonal dahil sa suliranin ng malayang sumasakay (''free rider problem''). Sa kasanayan, nalulutas ang ganitong suliranin sa pamamagitan ng pakikialam ng [[pamahalaan]] at mga probisyon ng estado sa mga ''public good''. Bagaman, hindi nawawalan ng mga kritiko ang mga ganitong mga solusyon, dahil ang katwiran ng iba na maaaring maging dahilan ito ng masyadong maraming yaman na itinakda para sa isang paggawa ng ''public good''. Sa kaso ng depensang nasyonal, ito ang mga diumano na suliranin ng ''military-industrial complex.'' At saka, hindi lamang ang sentralisadong pamahalaan ang panghalili sa mga merkado: sa teoriya, maaaring may gampanan ang tradisyon at desentralisadong [[demokrasya]]. Hindi dapat ipagkamali ang pang-ekonomiyang konsepto ng mga ''public good'' sa ekspresyon ''the public good'' (ang pampublikong kabutihan), na kadalasang aplikasyon ng isang kolektibong pakiwaring pang-[[etika]] na "ang kabutihan" sa pampolitika na paggawa ng pasya. == Mga sanggunian == {{Reflist}} [[Kategorya:Ekonomiya]] 9myjsgppnc47utc9uidu4n950xazzaw 2201351 2201350 2026-04-05T07:33:31Z Jojit fb 38 2201351 wikitext text/x-wiki Sa [[ekonomiks|ekonomika]], ang '''''public good''''' (o '''pablik gud''' sa baybay [[ponemiko]]) o '''produktong publiko''' ay isang ''good'' (o anuman na nagibibigay ng kapakanan o gamit<ref name=":1">Alan V. Deardorff, 2006. ''Terms Of Trade: Glossary of International Economics'', World Scientific. Online version: Deardorffs' Glossary of International Economics, [http://www-personal.umich.edu/~alandear/glossary/g.html#good "good"] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130318101952/http://www-personal.umich.edu/~alandear/glossary/g.html|date=2013-03-18}} and [http://www-personal.umich.edu/~alandear/glossary/s.html#service "service".] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170701120458/http://www-personal.umich.edu/~alandear/glossary/s.html|date=2017-07-01}} (sa Ingles)</ref>) na mahirap o imposibleng makagawa ng pribadong [[kita]], dahil nabigong isaalang-alang ng [[merkado]] ang malaki nitong kapakipakinabang na mga eksternalidad. Sa kahulugan, may dalawang katangian ang isang ''public good'': * Di-nakikipaglaban (''non-rivalrous'') — bigong ipakita ng kanyang mga pakinabang ang pagiging kakaunti (''scarcity'') sa pagkonsumo nito; kapag nagawa na ito, makikinabang ang lahat na hindi mawawala ang kasiyahan ng bawat isa. * Di-nagtatangi (''non-excludable'') — kapag nagawa na ang ''public good'', lubos na mahirap hanggang sa imposible na iwasan ang pagkuha ng ''good''. Nasa dalisay na mga ''public good'' ang buong mga katangian nito. Dahil bihira lamang ang dalisay na mga ''public good'' (bagaman kabilang sa mga ito ang mga mahalagang mga kaso katulad ng depensang nasyonal at ang sistema ng karapatang pag-aari), kadalasang tinutukoy ng karaniwang idyoma ng mga ekomomista ang ''public good'' bilang ang di-purong mga ''public good'' o doon sa mga napapaloob sa isang partikular na lokalidad. Para sa buong lipunan (ang publiko) ang isang ''public good'' samantalang para sa isang bahagi ng lipunan ang ''collective good''. Salungat ng purong ''public good'' ang ''private good'', na ang isang good na maaaring madaliang hatiin sa maraming bahagi upang itinda sa pamilihan, dahil nagtatangi at nakikipaglaban. Halimbawa, isang ''private good'' ang isang tinapay na malaki: maaaring hindi ibilang ng may-ari ang iba na gamitin ito, at kapag nakonsumo na, di na ito maaaring gamitin pa. Sa [[malayang pamilihan]] (''free market''), lubos na walang katiyakan ang makagawa ng ginustong halaga ng kahit anong ''public good''. Magkakaroon ng kakulangan sa paggawa ng ganoong mga mahalagang ''good'' katulad ng depensang nasyonal dahil sa suliranin ng malayang sumasakay (''free rider problem''). Sa kasanayan, nalulutas ang ganitong suliranin sa pamamagitan ng pakikialam ng [[pamahalaan]] at mga probisyon ng estado sa mga ''public good''. Bagaman, hindi nawawalan ng mga kritiko ang mga ganitong mga solusyon, dahil ang katwiran ng iba na maaaring maging dahilan ito ng masyadong maraming yaman na itinakda para sa isang paggawa ng ''public good''. Sa kaso ng depensang nasyonal, ito ang mga diumano na suliranin ng ''military-industrial complex.'' At saka, hindi lamang ang sentralisadong pamahalaan ang panghalili sa mga merkado: sa teoriya, maaaring may gampanan ang tradisyon at desentralisadong [[demokrasya]]. Hindi dapat ipagkamali ang pang-ekonomiyang konsepto ng mga ''public good'' sa ekspresyon ''the public good'' (ang pampublikong kabutihan), na kadalasang aplikasyon ng isang kolektibong pakiwaring pang-[[etika]] na "ang kabutihan" sa pampolitika na paggawa ng pasya. == Mga sanggunian == {{Reflist}} [[Kategorya:Ekonomiya]] eg8bhqvduaeda5ujtlzpgmd23qeoy5d 2201352 2201351 2026-04-05T07:33:57Z Jojit fb 38 2201352 wikitext text/x-wiki Sa [[ekonomiks|ekonomika]], ang '''''public good''''' (o '''pablik gud''' sa baybay [[ponemiko]]) o '''produktong publiko''' ay isang ''good'' (o anuman na nagibibigay ng kapakanan o gamit<ref name=":1">Alan V. Deardorff, 2006. ''Terms Of Trade: Glossary of International Economics'', World Scientific. Online version: Deardorffs' Glossary of International Economics, [http://www-personal.umich.edu/~alandear/glossary/g.html#good "good"] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130318101952/http://www-personal.umich.edu/~alandear/glossary/g.html|date=2013-03-18}} and [http://www-personal.umich.edu/~alandear/glossary/s.html#service "service".] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170701120458/http://www-personal.umich.edu/~alandear/glossary/s.html|date=2017-07-01}} (sa Ingles)</ref><ref>{{OEtymD|goods|2025-01-25}}</ref>) na mahirap o imposibleng makagawa ng pribadong [[kita]], dahil nabigong isaalang-alang ng [[merkado]] ang malaki nitong kapakipakinabang na mga eksternalidad. Sa kahulugan, may dalawang katangian ang isang ''public good'': * Di-nakikipaglaban (''non-rivalrous'') — bigong ipakita ng kanyang mga pakinabang ang pagiging kakaunti (''scarcity'') sa pagkonsumo nito; kapag nagawa na ito, makikinabang ang lahat na hindi mawawala ang kasiyahan ng bawat isa. * Di-nagtatangi (''non-excludable'') — kapag nagawa na ang ''public good'', lubos na mahirap hanggang sa imposible na iwasan ang pagkuha ng ''good''. Nasa dalisay na mga ''public good'' ang buong mga katangian nito. Dahil bihira lamang ang dalisay na mga ''public good'' (bagaman kabilang sa mga ito ang mga mahalagang mga kaso katulad ng depensang nasyonal at ang sistema ng karapatang pag-aari), kadalasang tinutukoy ng karaniwang idyoma ng mga ekomomista ang ''public good'' bilang ang di-purong mga ''public good'' o doon sa mga napapaloob sa isang partikular na lokalidad. Para sa buong lipunan (ang publiko) ang isang ''public good'' samantalang para sa isang bahagi ng lipunan ang ''collective good''. Salungat ng purong ''public good'' ang ''private good'', na ang isang good na maaaring madaliang hatiin sa maraming bahagi upang itinda sa pamilihan, dahil nagtatangi at nakikipaglaban. Halimbawa, isang ''private good'' ang isang tinapay na malaki: maaaring hindi ibilang ng may-ari ang iba na gamitin ito, at kapag nakonsumo na, di na ito maaaring gamitin pa. Sa [[malayang pamilihan]] (''free market''), lubos na walang katiyakan ang makagawa ng ginustong halaga ng kahit anong ''public good''. Magkakaroon ng kakulangan sa paggawa ng ganoong mga mahalagang ''good'' katulad ng depensang nasyonal dahil sa suliranin ng malayang sumasakay (''free rider problem''). Sa kasanayan, nalulutas ang ganitong suliranin sa pamamagitan ng pakikialam ng [[pamahalaan]] at mga probisyon ng estado sa mga ''public good''. Bagaman, hindi nawawalan ng mga kritiko ang mga ganitong mga solusyon, dahil ang katwiran ng iba na maaaring maging dahilan ito ng masyadong maraming yaman na itinakda para sa isang paggawa ng ''public good''. Sa kaso ng depensang nasyonal, ito ang mga diumano na suliranin ng ''military-industrial complex.'' At saka, hindi lamang ang sentralisadong pamahalaan ang panghalili sa mga merkado: sa teoriya, maaaring may gampanan ang tradisyon at desentralisadong [[demokrasya]]. Hindi dapat ipagkamali ang pang-ekonomiyang konsepto ng mga ''public good'' sa ekspresyon ''the public good'' (ang pampublikong kabutihan), na kadalasang aplikasyon ng isang kolektibong pakiwaring pang-[[etika]] na "ang kabutihan" sa pampolitika na paggawa ng pasya. == Mga sanggunian == {{Reflist}} [[Kategorya:Ekonomiya]] et198u1e9ln2846vgzjhzw8j5zawrn2 2201353 2201352 2026-04-05T07:36:52Z Jojit fb 38 2201353 wikitext text/x-wiki Sa [[ekonomiks|ekonomika]], ang '''''public good''''' (o '''pablik gud''' sa baybay [[ponemiko]], literal na '''kabutihang panmadla''') o '''produktong publiko'''<ref>{{Cite web |date=2023-11-23 |title=Paglalaan ng serbisyong medikal sa bansa – Pinoy Peryodiko |url=https://www.pinoyperyodiko.com/2023/11/23/opinyon/paglalaan-ng-serbisyong-medikal-sa-bansa/3517/ |access-date=2026-04-05 |website=www.pinoyperyodiko.com |language=tl}}</ref> ay isang ''good'' (o anuman na nagibibigay ng kapakanan o gamit<ref name=":1">Alan V. Deardorff, 2006. ''Terms Of Trade: Glossary of International Economics'', World Scientific. Online version: Deardorffs' Glossary of International Economics, [http://www-personal.umich.edu/~alandear/glossary/g.html#good "good"] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130318101952/http://www-personal.umich.edu/~alandear/glossary/g.html|date=2013-03-18}} and [http://www-personal.umich.edu/~alandear/glossary/s.html#service "service".] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170701120458/http://www-personal.umich.edu/~alandear/glossary/s.html|date=2017-07-01}} (sa Ingles)</ref><ref>{{OEtymD|goods|2025-01-25}}</ref>) na mahirap o imposibleng makagawa ng pribadong [[kita]], dahil nabigong isaalang-alang ng [[merkado]] ang malaki nitong kapakipakinabang na mga eksternalidad. Sa kahulugan, may dalawang katangian ang isang ''public good'': * Di-nakikipaglaban (''non-rivalrous'') — bigong ipakita ng kanyang mga pakinabang ang pagiging kakaunti (''scarcity'') sa pagkonsumo nito; kapag nagawa na ito, makikinabang ang lahat na hindi mawawala ang kasiyahan ng bawat isa. * Di-nagtatangi (''non-excludable'') — kapag nagawa na ang ''public good'', lubos na mahirap hanggang sa imposible na iwasan ang pagkuha ng ''good''. Nasa dalisay na mga ''public good'' ang buong mga katangian nito. Dahil bihira lamang ang dalisay na mga ''public good'' (bagaman kabilang sa mga ito ang mga mahalagang mga kaso katulad ng depensang nasyonal at ang sistema ng karapatang pag-aari), kadalasang tinutukoy ng karaniwang idyoma ng mga ekomomista ang ''public good'' bilang ang di-purong mga ''public good'' o doon sa mga napapaloob sa isang partikular na lokalidad. Para sa buong lipunan (ang publiko) ang isang ''public good'' samantalang para sa isang bahagi ng lipunan ang ''collective good''. Salungat ng purong ''public good'' ang ''private good'', na ang isang good na maaaring madaliang hatiin sa maraming bahagi upang itinda sa pamilihan, dahil nagtatangi at nakikipaglaban. Halimbawa, isang ''private good'' ang isang tinapay na malaki: maaaring hindi ibilang ng may-ari ang iba na gamitin ito, at kapag nakonsumo na, di na ito maaaring gamitin pa. Sa [[malayang pamilihan]] (''free market''), lubos na walang katiyakan ang makagawa ng ginustong halaga ng kahit anong ''public good''. Magkakaroon ng kakulangan sa paggawa ng ganoong mga mahalagang ''good'' katulad ng depensang nasyonal dahil sa suliranin ng malayang sumasakay (''free rider problem''). Sa kasanayan, nalulutas ang ganitong suliranin sa pamamagitan ng pakikialam ng [[pamahalaan]] at mga probisyon ng estado sa mga ''public good''. Bagaman, hindi nawawalan ng mga kritiko ang mga ganitong mga solusyon, dahil ang katwiran ng iba na maaaring maging dahilan ito ng masyadong maraming yaman na itinakda para sa isang paggawa ng ''public good''. Sa kaso ng depensang nasyonal, ito ang mga diumano na suliranin ng ''military-industrial complex.'' At saka, hindi lamang ang sentralisadong pamahalaan ang panghalili sa mga merkado: sa teoriya, maaaring may gampanan ang tradisyon at desentralisadong [[demokrasya]]. Hindi dapat ipagkamali ang pang-ekonomiyang konsepto ng mga ''public good'' sa ekspresyon ''the public good'' (ang pampublikong kabutihan), na kadalasang aplikasyon ng isang kolektibong pakiwaring pang-[[etika]] na "ang kabutihan" sa pampolitika na paggawa ng pasya. == Mga sanggunian == {{Reflist}} [[Kategorya:Ekonomiya]] qi36rcll6u87ogqoyg1wc3bpd4117z2 2201354 2201353 2026-04-05T07:42:33Z Jojit fb 38 2201354 wikitext text/x-wiki Sa [[ekonomiks|ekonomika]], ang '''''public good''''' (o '''pablik gud''' sa baybay [[ponemiko]], literal na '''kabutihang panmadla''') o '''produktong publiko'''<ref>{{Cite web |date=2023-11-23 |title=Paglalaan ng serbisyong medikal sa bansa – Pinoy Peryodiko |url=https://www.pinoyperyodiko.com/2023/11/23/opinyon/paglalaan-ng-serbisyong-medikal-sa-bansa/3517/ |access-date=2026-04-05 |website=www.pinoyperyodiko.com |language=tl}}</ref><ref>{{Cite web |title=Mas Mahal sa UP Kaysa DLSU: Isang Alternatibong Pagsusukat sa Gastos ng Edukasyon |url=https://animorepository.dlsu.edu.ph/cgi/viewcontent.cgi?article=1054&context=res_aki#:~:text=benepisyo%20at%20paglalaan%20ng%20mga%20produktong%20publiko.,panlipunang%20pagpapahalaga,%20literasidad,%20kaalaman,%20at%20iba%20pang |access-date=2026-04-05 |website=animorepository.dlsu.edu.ph}}</ref> ay isang ''good'' (o anuman na nagibibigay ng kapakanan o gamit<ref name=":1">Alan V. Deardorff, 2006. ''Terms Of Trade: Glossary of International Economics'', World Scientific. Online version: Deardorffs' Glossary of International Economics, [http://www-personal.umich.edu/~alandear/glossary/g.html#good "good"] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130318101952/http://www-personal.umich.edu/~alandear/glossary/g.html|date=2013-03-18}} and [http://www-personal.umich.edu/~alandear/glossary/s.html#service "service".] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170701120458/http://www-personal.umich.edu/~alandear/glossary/s.html|date=2017-07-01}} (sa Ingles)</ref><ref>{{OEtymD|goods|2025-01-25}}</ref>) na mahirap o imposibleng makagawa ng pribadong [[kita]], dahil nabigong isaalang-alang ng [[merkado]] ang malaki nitong kapakipakinabang na mga eksternalidad. Sa kahulugan, may dalawang katangian ang isang ''public good'': * Di-nakikipaglaban (''non-rivalrous'') — bigong ipakita ng kanyang mga pakinabang ang pagiging kakaunti (''scarcity'') sa pagkonsumo nito; kapag nagawa na ito, makikinabang ang lahat na hindi mawawala ang kasiyahan ng bawat isa. * Di-nagtatangi (''non-excludable'') — kapag nagawa na ang ''public good'', lubos na mahirap hanggang sa imposible na iwasan ang pagkuha ng ''good''. Nasa dalisay na mga ''public good'' ang buong mga katangian nito. Dahil bihira lamang ang dalisay na mga ''public good'' (bagaman kabilang sa mga ito ang mga mahalagang mga kaso katulad ng depensang nasyonal at ang sistema ng karapatang pag-aari), kadalasang tinutukoy ng karaniwang idyoma ng mga ekomomista ang ''public good'' bilang ang di-purong mga ''public good'' o doon sa mga napapaloob sa isang partikular na lokalidad. Para sa buong lipunan (ang publiko) ang isang ''public good'' samantalang para sa isang bahagi ng lipunan ang ''collective good''. Salungat ng purong ''public good'' ang ''private good'', na ang isang good na maaaring madaliang hatiin sa maraming bahagi upang itinda sa pamilihan, dahil nagtatangi at nakikipaglaban. Halimbawa, isang ''private good'' ang isang tinapay na malaki: maaaring hindi ibilang ng may-ari ang iba na gamitin ito, at kapag nakonsumo na, di na ito maaaring gamitin pa. Sa [[malayang pamilihan]] (''free market''), lubos na walang katiyakan ang makagawa ng ginustong halaga ng kahit anong ''public good''. Magkakaroon ng kakulangan sa paggawa ng ganoong mga mahalagang ''good'' katulad ng depensang nasyonal dahil sa suliranin ng malayang sumasakay (''free rider problem''). Sa kasanayan, nalulutas ang ganitong suliranin sa pamamagitan ng pakikialam ng [[pamahalaan]] at mga probisyon ng estado sa mga ''public good''. Bagaman, hindi nawawalan ng mga kritiko ang mga ganitong mga solusyon, dahil ang katwiran ng iba na maaaring maging dahilan ito ng masyadong maraming yaman na itinakda para sa isang paggawa ng ''public good''. Sa kaso ng depensang nasyonal, ito ang mga diumano na suliranin ng ''military-industrial complex.'' At saka, hindi lamang ang sentralisadong pamahalaan ang panghalili sa mga merkado: sa teoriya, maaaring may gampanan ang tradisyon at desentralisadong [[demokrasya]]. Hindi dapat ipagkamali ang pang-ekonomiyang konsepto ng mga ''public good'' sa ekspresyon ''the public good'' (ang pampublikong kabutihan), na kadalasang aplikasyon ng isang kolektibong pakiwaring pang-[[etika]] na "ang kabutihan" sa pampolitika na paggawa ng pasya. == Mga sanggunian == {{Reflist}} [[Kategorya:Ekonomiya]] dd5m1ua5g6ty9u1tx9veskzo8n4eeay 2201358 2201354 2026-04-05T09:03:36Z Jojit fb 38 2201358 wikitext text/x-wiki Sa [[ekonomiks|ekonomika]], ang '''''public good''''' (o '''pablik gud''' sa baybay [[ponemiko]], literal na '''kabutihang panmadla''') o '''produktong publiko'''<ref>{{Cite web |date=2023-11-23 |title=Paglalaan ng serbisyong medikal sa bansa – Pinoy Peryodiko |url=https://www.pinoyperyodiko.com/2023/11/23/opinyon/paglalaan-ng-serbisyong-medikal-sa-bansa/3517/ |access-date=2026-04-05 |website=www.pinoyperyodiko.com |language=tl}}</ref><ref>{{Cite web |title=Mas Mahal sa UP Kaysa DLSU: Isang Alternatibong Pagsusukat sa Gastos ng Edukasyon |url=https://animorepository.dlsu.edu.ph/cgi/viewcontent.cgi?article=1054&context=res_aki#:~:text=benepisyo%20at%20paglalaan%20ng%20mga%20produktong%20publiko.,panlipunang%20pagpapahalaga,%20literasidad,%20kaalaman,%20at%20iba%20pang |access-date=2026-04-05 |website=animorepository.dlsu.edu.ph}}</ref> ay isang ''good'' (o anuman na nagibibigay ng kapakanan o gamit<ref name=":1">Alan V. Deardorff, 2006. ''Terms Of Trade: Glossary of International Economics'', World Scientific. Online version: Deardorffs' Glossary of International Economics, [http://www-personal.umich.edu/~alandear/glossary/g.html#good "good"] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130318101952/http://www-personal.umich.edu/~alandear/glossary/g.html|date=2013-03-18}} and [http://www-personal.umich.edu/~alandear/glossary/s.html#service "service".] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170701120458/http://www-personal.umich.edu/~alandear/glossary/s.html|date=2017-07-01}} (sa Ingles)</ref><ref>{{OEtymD|goods|2025-01-25}}</ref>) na mahirap o imposibleng makagawa ng pribadong [[kita]], dahil nabigong isaalang-alang ng [[merkado]] ang malaki nitong kapakipakinabang na mga eksternalidad. Sa kahulugan, may dalawang katangian ang isang ''public good'': * Di-nakikipaglaban (''non-rivalrous'') — bigong ipakita ng kanyang mga pakinabang ang pagiging kakaunti (''scarcity'') sa pagkonsumo nito; kapag nagawa na ito, makikinabang ang lahat na hindi mawawala ang kasiyahan ng bawat isa. * Di-nagtatangi (''non-excludable'') — kapag nagawa na ang ''public good'', lubos na mahirap hanggang sa imposible na iwasan ang pagkuha ng ''good''. Nasa dalisay na mga ''public good'' ang buong mga katangian nito. Dahil bihira lamang ang dalisay na mga ''public good'' (bagaman kabilang sa mga ito ang mga mahalagang mga kaso katulad ng depensang nasyonal at ang sistema ng karapatang pag-aari), kadalasang tinutukoy ng karaniwang idyoma ng mga ekomomista ang ''public good'' bilang ang di-purong mga ''public good'' o doon sa mga napapaloob sa isang partikular na lokalidad. Para sa buong lipunan (ang publiko) ang isang ''public good'' samantalang para sa isang bahagi ng lipunan ang ''collective good''. Salungat ng purong ''public good'' ang ''private good'', na ang isang good na maaaring madaliang hatiin sa maraming bahagi upang itinda sa pamilihan, dahil nagtatangi at nakikipaglaban. Halimbawa, isang ''private good'' ang isang tinapay na malaki: maaaring hindi ibilang ng may-ari ang iba na gamitin ito, at kapag nakonsumo na, di na ito maaaring gamitin pa. Sa [[malayang pamilihan]], lubos na walang katiyakan ang makagawa ng ginustong halaga ng kahit anong ''public good''. Magkakaroon ng kakulangan sa paggawa ng ganoong mga mahalagang ''good'' katulad ng depensang nasyonal dahil sa suliranin ng malayang sumasakay (''free rider problem''). Sa kasanayan, nalulutas ang ganitong suliranin sa pamamagitan ng pakikialam ng [[pamahalaan]] at mga probisyon ng estado sa mga ''public good''. Bagaman, hindi nawawalan ng mga kritiko ang mga ganitong mga solusyon, dahil ang katwiran ng iba na maaaring maging dahilan ito ng masyadong maraming yaman na itinakda para sa isang paggawa ng ''public good''. Sa kaso ng depensang nasyonal, ito ang mga diumano na suliranin ng kompleks ng militar-industriya''.'' At saka, hindi lamang ang sentralisadong pamahalaan ang panghalili sa mga merkado: sa teoriya, maaaring may gampanan ang tradisyon at desentralisadong [[demokrasya]]. Hindi dapat ipagkamali ang pang-ekonomiyang konsepto ng mga ''public good'' sa ekspresyon ''the public good'' (ang pampublikong kabutihan), na kadalasang aplikasyon ng isang kolektibong pakiwaring pang-[[etika]] na "ang kabutihan" sa pampolitika na paggawa ng pasya. == Mga sanggunian == {{Reflist}} [[Kategorya:Ekonomiya]] dp9nbrols2ecjlh2162jgoxckp033na 2201360 2201358 2026-04-05T09:29:33Z Jojit fb 38 2201360 wikitext text/x-wiki Sa [[ekonomiks|ekonomika]], ang '''''public good''''' (o '''pablik gud''' sa baybay [[ponemiko]], literal na '''kabutihang panmadla''') o '''produktong publiko'''<ref>{{Cite web |date=2023-11-23 |title=Paglalaan ng serbisyong medikal sa bansa – Pinoy Peryodiko |url=https://www.pinoyperyodiko.com/2023/11/23/opinyon/paglalaan-ng-serbisyong-medikal-sa-bansa/3517/ |access-date=2026-04-05 |website=www.pinoyperyodiko.com |language=tl}}</ref><ref>{{Cite web |title=Mas Mahal sa UP Kaysa DLSU: Isang Alternatibong Pagsusukat sa Gastos ng Edukasyon |url=https://animorepository.dlsu.edu.ph/cgi/viewcontent.cgi?article=1054&context=res_aki#:~:text=benepisyo%20at%20paglalaan%20ng%20mga%20produktong%20publiko.,panlipunang%20pagpapahalaga,%20literasidad,%20kaalaman,%20at%20iba%20pang |access-date=2026-04-05 |website=animorepository.dlsu.edu.ph}}</ref> ay isang ''good'' (o anuman na nagibibigay ng kapakanan o gamit<ref name=":1">Alan V. Deardorff, 2006. ''Terms Of Trade: Glossary of International Economics'', World Scientific. Online version: Deardorffs' Glossary of International Economics, [http://www-personal.umich.edu/~alandear/glossary/g.html#good "good"] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130318101952/http://www-personal.umich.edu/~alandear/glossary/g.html|date=2013-03-18}} and [http://www-personal.umich.edu/~alandear/glossary/s.html#service "service".] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170701120458/http://www-personal.umich.edu/~alandear/glossary/s.html|date=2017-07-01}} (sa Ingles)</ref><ref>{{OEtymD|goods|2025-01-25}}</ref>) na mahirap o imposibleng makagawa ng pribadong [[kita]], dahil nabigong isaalang-alang ng [[merkado]] ang malaki nitong kapakipakinabang na mga eksternalidad. Sa kahulugan, may dalawang katangian ang isang ''public good'': * Di-nakikipaglaban (''non-rivalrous'') — bigong ipakita ng kanyang mga pakinabang ang pagiging kakaunti (''scarcity'') sa pagkonsumo nito; kapag nagawa na ito, makikinabang ang lahat na hindi mawawala ang kasiyahan ng bawat isa. * Di-nagtatangi (''non-excludable'') — kapag nagawa na ang ''public good'', lubos na mahirap hanggang sa imposible na iwasan ang pagkuha ng ''good''. Nasa dalisay na mga ''public good'' ang buong mga katangian nito. Dahil bihira lamang ang dalisay na mga ''public good'' (bagaman kabilang sa mga ito ang mga mahalagang mga kaso katulad ng depensang nasyonal at ang sistema ng karapatang pag-aari), kadalasang tinutukoy ng karaniwang idyoma ng mga ekomomista ang ''public good'' bilang ang di-purong mga ''public good'' o doon sa mga napapaloob sa isang partikular na lokalidad. Para sa buong lipunan (ang publiko) ang isang ''public good'' samantalang para sa isang bahagi ng lipunan ang ''collective good''. Salungat ng purong ''public good'' ang ''private good'', na ang isang good na maaaring madaliang hatiin sa maraming bahagi upang itinda sa pamilihan, dahil nagtatangi at nakikipaglaban. Halimbawa, isang ''private good'' ang isang tinapay na malaki: maaaring hindi ibilang ng may-ari ang iba na gamitin ito, at kapag nakonsumo na, di na ito maaaring gamitin pa. Sa [[malayang pamilihan]], lubos na walang katiyakan ang makagawa ng ginustong halaga ng kahit anong ''public good''. Magkakaroon ng kakulangan sa paggawa ng ganoong mga mahalagang ''good'' katulad ng depensang nasyonal dahil sa suliranin ng malayang sumasakay (''free rider problem''). Sa kasanayan, nalulutas ang ganitong suliranin sa pamamagitan ng pakikialam ng [[pamahalaan]] at mga probisyon ng estado sa mga ''public good''. Bagaman, hindi nawawalan ng mga kritiko ang mga ganitong mga solusyon, dahil ang katwiran ng iba na maaaring maging dahilan ito ng masyadong maraming yaman na itinakda para sa isang paggawa ng ''public good''. Sa kaso ng depensang nasyonal, ito ang mga diumano na suliranin ng kompleks ng militar-industriya''.'' At saka, hindi lamang ang sentralisadong pamahalaan ang panghalili sa mga merkado: sa teoriya, maaaring may gampanan ang tradisyon at desentralisadong [[demokrasya]]. Hindi dapat ipagkamali ang pang-ekonomiyang konsepto ng mga ''public good'' sa ekspresyon ''the public good'' (ang pampublikong kabutihan), na kadalasang aplikasyon ng isang kolektibong pakiwaring pang-[[etika]] na "ang [[kabutihan]]" sa pampolitika na paggawa ng pasya. == Mga sanggunian == {{Reflist}} [[Kategorya:Ekonomiya]] 65o4w5k5nez72j8r6q9u16ea745tkix 2201361 2201360 2026-04-05T09:40:38Z Jojit fb 38 2201361 wikitext text/x-wiki Sa [[ekonomiks|ekonomika]], ang '''''public good''''' (o '''pablik gud''' sa baybay [[ponemiko]], literal na '''kabutihang panmadla''') o '''produktong publiko'''<ref>{{Cite web |date=2023-11-23 |title=Paglalaan ng serbisyong medikal sa bansa – Pinoy Peryodiko |url=https://www.pinoyperyodiko.com/2023/11/23/opinyon/paglalaan-ng-serbisyong-medikal-sa-bansa/3517/ |access-date=2026-04-05 |website=www.pinoyperyodiko.com |language=tl}}</ref><ref>{{Cite web |title=Mas Mahal sa UP Kaysa DLSU: Isang Alternatibong Pagsusukat sa Gastos ng Edukasyon |url=https://animorepository.dlsu.edu.ph/cgi/viewcontent.cgi?article=1054&context=res_aki#:~:text=benepisyo%20at%20paglalaan%20ng%20mga%20produktong%20publiko.,panlipunang%20pagpapahalaga,%20literasidad,%20kaalaman,%20at%20iba%20pang |access-date=2026-04-05 |website=animorepository.dlsu.edu.ph}}</ref> ay isang ''good'' (o anuman na nagibibigay ng kapakanan o gamit<ref name=":1">Alan V. Deardorff, 2006. ''Terms Of Trade: Glossary of International Economics'', World Scientific. Online version: Deardorffs' Glossary of International Economics, [http://www-personal.umich.edu/~alandear/glossary/g.html#good "good"] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130318101952/http://www-personal.umich.edu/~alandear/glossary/g.html|date=2013-03-18}} and [http://www-personal.umich.edu/~alandear/glossary/s.html#service "service".] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170701120458/http://www-personal.umich.edu/~alandear/glossary/s.html|date=2017-07-01}} (sa Ingles)</ref><ref>{{OEtymD|goods|2025-01-25}}</ref>) na mahirap o imposibleng makagawa ng pribadong [[kita]], dahil nabigong isaalang-alang ng [[merkado]] ang malaki nitong kapakipakinabang na mga eksternalidad. Sa kahulugan, may dalawang katangian ang isang ''public good'': * Di-nakikipaglaban (''non-rivalrous'') — bigong ipakita ng kanyang mga pakinabang ang pagiging kakaunti (''scarcity'') sa pagkonsumo nito; kapag nagawa na ito, makikinabang ang lahat na hindi mawawala ang kasiyahan ng bawat isa. * Di-nagtatangi (''non-excludable'') — kapag nagawa na ang ''public good'', lubos na mahirap hanggang sa imposible na iwasan ang pagkuha ng ''good''. Nasa dalisay na mga ''public good'' ang buong mga katangian nito. Dahil bihira lamang ang dalisay na mga ''public good'' (bagaman kabilang sa mga ito ang mga mahalagang mga kaso katulad ng depensang nasyonal at ang sistema ng karapatang pag-aari), kadalasang tinutukoy ng karaniwang idyoma ng mga ekomomista ang ''public good'' bilang ang di-purong mga ''public good'' o doon sa mga napapaloob sa isang partikular na lokalidad. Para sa buong lipunan (ang publiko) ang isang ''public good'' samantalang para sa isang bahagi ng lipunan ang ''collective good''. Salungat ng purong ''public good'' ang ''private good'', na ang isang good na maaaring madaliang hatiin sa maraming bahagi upang itinda sa pamilihan, dahil nagtatangi at nakikipaglaban. Halimbawa, isang ''private good'' ang isang tinapay na malaki: maaaring hindi ibilang ng may-ari ang iba na gamitin ito, at kapag nakonsumo na, di na ito maaaring gamitin pa. Sa [[malayang pamilihan]], lubos na walang katiyakan ang makagawa ng ginustong halaga ng kahit anong ''public good''. Magkakaroon ng kakulangan sa paggawa ng ganoong mga mahalagang ''good'' katulad ng depensang nasyonal dahil sa suliranin ng malayang sumasakay (''free rider problem''). Sa kasanayan, nalulutas ang ganitong suliranin sa pamamagitan ng pakikialam ng [[pamahalaan]] at mga probisyon ng estado sa mga ''public good''. Bagaman, hindi nawawalan ng mga kritiko ang mga ganitong mga solusyon, dahil ang katwiran ng iba na maaaring maging dahilan ito ng masyadong maraming yaman na itinakda para sa isang paggawa ng ''public good''. Sa kaso ng depensang nasyonal, ito ang mga diumano na suliranin ng kompleks ng militar-industriya''.'' At saka, hindi lamang ang sentralisadong pamahalaan ang panghalili sa mga merkado: sa teoriya, maaaring may gampanan ang tradisyon at desentralisadong [[demokrasya]]. Hindi dapat ipagkamali ang pang-ekonomiyang konsepto ng mga ''public good'' sa ekspresyon ''the public good'' (ang pampublikong kabutihan), na kadalasang aplikasyon ng isang kolektibong pakiwaring pang-[[etika]] na "ang [[kabutihan]]" sa pampolitika na paggawa ng pasya. Ang mga ''public good'' ay kinabibilangan ng [[kaalaman]],<ref name="ReferenceA">[[Joseph E. Stiglitz]], "Knowledge as a Global Public Good" in ''Global Public Goods'', {{ISBN|978-0-19-513052-2}} (sa Ingles)</ref> opisyal na [[estadistika]], pambansang [[seguridad]], mga karaniwang [[wika]], pagpapatupad ng [[batas]], [[radyo]] sa himpapawid, mga sistema ng pagkontrol sa [[baha]], mga pantulong sa nabigasyon, at ilaw sa [[lansangan]]. Ang mga ''collective good'' na nakakalat sa buong daigdig ay maaaring tawaging mga ''global public goods''. == Mga sanggunian == {{Reflist}} [[Kategorya:Ekonomiya]] 29epddtipymfpx0fvt3par9l598nn1o 2201362 2201361 2026-04-05T09:40:53Z Jojit fb 38 2201362 wikitext text/x-wiki Sa [[ekonomiks|ekonomika]], ang '''''public good''''' (o '''pablik gud''' sa baybay [[ponemiko]], literal na '''kabutihang panmadla''') o '''produktong publiko'''<ref>{{Cite web |date=2023-11-23 |title=Paglalaan ng serbisyong medikal sa bansa – Pinoy Peryodiko |url=https://www.pinoyperyodiko.com/2023/11/23/opinyon/paglalaan-ng-serbisyong-medikal-sa-bansa/3517/ |access-date=2026-04-05 |website=www.pinoyperyodiko.com |language=tl}}</ref><ref>{{Cite web |title=Mas Mahal sa UP Kaysa DLSU: Isang Alternatibong Pagsusukat sa Gastos ng Edukasyon |url=https://animorepository.dlsu.edu.ph/cgi/viewcontent.cgi?article=1054&context=res_aki#:~:text=benepisyo%20at%20paglalaan%20ng%20mga%20produktong%20publiko.,panlipunang%20pagpapahalaga,%20literasidad,%20kaalaman,%20at%20iba%20pang |access-date=2026-04-05 |website=animorepository.dlsu.edu.ph}}</ref> ay isang ''good'' (o anuman na nagibibigay ng kapakanan o gamit<ref name=":1">Alan V. Deardorff, 2006. ''Terms Of Trade: Glossary of International Economics'', World Scientific. Online version: Deardorffs' Glossary of International Economics, [http://www-personal.umich.edu/~alandear/glossary/g.html#good "good"] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130318101952/http://www-personal.umich.edu/~alandear/glossary/g.html|date=2013-03-18}} and [http://www-personal.umich.edu/~alandear/glossary/s.html#service "service".] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170701120458/http://www-personal.umich.edu/~alandear/glossary/s.html|date=2017-07-01}} (sa Ingles)</ref><ref>{{OEtymD|goods|2025-01-25}}</ref>) na mahirap o imposibleng makagawa ng pribadong [[kita]], dahil nabigong isaalang-alang ng [[merkado]] ang malaki nitong kapakipakinabang na mga eksternalidad. Sa kahulugan, may dalawang katangian ang isang ''public good'': * Di-nakikipaglaban (''non-rivalrous'') — bigong ipakita ng kanyang mga pakinabang ang pagiging kakaunti (''scarcity'') sa pagkonsumo nito; kapag nagawa na ito, makikinabang ang lahat na hindi mawawala ang kasiyahan ng bawat isa. * Di-nagtatangi (''non-excludable'') — kapag nagawa na ang ''public good'', lubos na mahirap hanggang sa imposible na iwasan ang pagkuha ng ''good''. Nasa dalisay na mga ''public good'' ang buong mga katangian nito. Dahil bihira lamang ang dalisay na mga ''public good'' (bagaman kabilang sa mga ito ang mga mahalagang mga kaso katulad ng depensang nasyonal at ang sistema ng karapatang pag-aari), kadalasang tinutukoy ng karaniwang idyoma ng mga ekomomista ang ''public good'' bilang ang di-purong mga ''public good'' o doon sa mga napapaloob sa isang partikular na lokalidad. Para sa buong lipunan (ang publiko) ang isang ''public good'' samantalang para sa isang bahagi ng lipunan ang ''collective good''. Salungat ng purong ''public good'' ang ''private good'', na ang isang good na maaaring madaliang hatiin sa maraming bahagi upang itinda sa pamilihan, dahil nagtatangi at nakikipaglaban. Halimbawa, isang ''private good'' ang isang tinapay na malaki: maaaring hindi ibilang ng may-ari ang iba na gamitin ito, at kapag nakonsumo na, di na ito maaaring gamitin pa. Sa [[malayang pamilihan]], lubos na walang katiyakan ang makagawa ng ginustong halaga ng kahit anong ''public good''. Magkakaroon ng kakulangan sa paggawa ng ganoong mga mahalagang ''good'' katulad ng depensang nasyonal dahil sa suliranin ng malayang sumasakay (''free rider problem''). Sa kasanayan, nalulutas ang ganitong suliranin sa pamamagitan ng pakikialam ng [[pamahalaan]] at mga probisyon ng estado sa mga ''public good''. Bagaman, hindi nawawalan ng mga kritiko ang mga ganitong mga solusyon, dahil ang katwiran ng iba na maaaring maging dahilan ito ng masyadong maraming yaman na itinakda para sa isang paggawa ng ''public good''. Sa kaso ng depensang nasyonal, ito ang mga diumano na suliranin ng kompleks ng militar-industriya''.'' At saka, hindi lamang ang sentralisadong pamahalaan ang panghalili sa mga merkado: sa teoriya, maaaring may gampanan ang tradisyon at desentralisadong [[demokrasya]]. Hindi dapat ipagkamali ang pang-ekonomiyang konsepto ng mga ''public good'' sa ekspresyon ''the public good'' (ang pampublikong kabutihan), na kadalasang aplikasyon ng isang kolektibong pakiwaring pang-[[etika]] na "ang [[kabutihan]]" sa pampolitika na paggawa ng pasya. Ang mga ''public good'' ay kinabibilangan ng [[kaalaman]],<ref name="ReferenceA">Joseph E. Stiglitz, "Knowledge as a Global Public Good" in ''Global Public Goods'', {{ISBN|978-0-19-513052-2}} (sa Ingles)</ref> opisyal na [[estadistika]], pambansang [[seguridad]], mga karaniwang [[wika]], pagpapatupad ng [[batas]], [[radyo]] sa himpapawid, mga sistema ng pagkontrol sa [[baha]], mga pantulong sa nabigasyon, at ilaw sa [[lansangan]]. Ang mga ''collective good'' na nakakalat sa buong daigdig ay maaaring tawaging mga ''global public goods''. == Mga sanggunian == {{Reflist}} [[Kategorya:Ekonomiya]] a1emc33umpbp4i62umegs9g1jyx8mhn 2201363 2201362 2026-04-05T09:42:35Z Jojit fb 38 2201363 wikitext text/x-wiki Sa [[ekonomiks|ekonomika]], ang '''''public good''''' (o '''pablik gud''' sa baybay [[ponemiko]], literal na '''kabutihang panmadla''') o '''produktong publiko'''<ref>{{Cite web |date=2023-11-23 |title=Paglalaan ng serbisyong medikal sa bansa – Pinoy Peryodiko |url=https://www.pinoyperyodiko.com/2023/11/23/opinyon/paglalaan-ng-serbisyong-medikal-sa-bansa/3517/ |access-date=2026-04-05 |website=www.pinoyperyodiko.com |language=tl}}</ref><ref>{{Cite web |title=Mas Mahal sa UP Kaysa DLSU: Isang Alternatibong Pagsusukat sa Gastos ng Edukasyon |url=https://animorepository.dlsu.edu.ph/cgi/viewcontent.cgi?article=1054&context=res_aki#:~:text=benepisyo%20at%20paglalaan%20ng%20mga%20produktong%20publiko.,panlipunang%20pagpapahalaga,%20literasidad,%20kaalaman,%20at%20iba%20pang |access-date=2026-04-05 |website=animorepository.dlsu.edu.ph}}</ref> ay isang ''good'' (o anuman na nagibibigay ng kapakanan o gamit<ref name=":1">Alan V. Deardorff, 2006. ''Terms Of Trade: Glossary of International Economics'', World Scientific. Online version: Deardorffs' Glossary of International Economics, [http://www-personal.umich.edu/~alandear/glossary/g.html#good "good"] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130318101952/http://www-personal.umich.edu/~alandear/glossary/g.html|date=2013-03-18}} and [http://www-personal.umich.edu/~alandear/glossary/s.html#service "service".] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170701120458/http://www-personal.umich.edu/~alandear/glossary/s.html|date=2017-07-01}} (sa Ingles)</ref><ref>{{OEtymD|goods|2025-01-25}}</ref>) na mahirap o imposibleng makagawa ng pribadong [[kita]], dahil nabigong isaalang-alang ng [[merkado]] ang malaki nitong kapakipakinabang na mga eksternalidad. Sa kahulugan, may dalawang katangian ang isang ''public good'': * Di-nakikipaglaban (''non-rivalrous'') — bigong ipakita ng kanyang mga pakinabang ang pagiging kakaunti (''scarcity'') sa pagkonsumo nito; kapag nagawa na ito, makikinabang ang lahat na hindi mawawala ang kasiyahan ng bawat isa. * Di-nagtatangi (''non-excludable'') — kapag nagawa na ang ''public good'', lubos na mahirap hanggang sa imposible na iwasan ang pagkuha ng ''good''. Nasa dalisay na mga ''public good'' ang buong mga katangian nito. Dahil bihira lamang ang dalisay na mga ''public good'' (bagaman kabilang sa mga ito ang mga mahalagang mga kaso katulad ng depensang nasyonal at ang sistema ng karapatang pag-aari), kadalasang tinutukoy ng karaniwang idyoma ng mga ekomomista ang ''public good'' bilang ang di-purong mga ''public good'' o doon sa mga napapaloob sa isang partikular na lokalidad. Para sa buong lipunan (ang publiko) ang isang ''public good'' samantalang para sa isang bahagi ng lipunan ang ''collective good''. Salungat ng purong ''public good'' ang ''private good'', na ang isang good na maaaring madaliang hatiin sa maraming bahagi upang itinda sa pamilihan, dahil nagtatangi at nakikipaglaban. Halimbawa, isang ''private good'' ang isang tinapay na malaki: maaaring hindi ibilang ng may-ari ang iba na gamitin ito, at kapag nakonsumo na, di na ito maaaring gamitin pa. Sa [[malayang pamilihan]], lubos na walang katiyakan ang makagawa ng ginustong halaga ng kahit anong ''public good''. Magkakaroon ng kakulangan sa paggawa ng ganoong mga mahalagang ''good'' katulad ng depensang nasyonal dahil sa suliranin ng malayang sumasakay (''free rider problem''). Sa kasanayan, nalulutas ang ganitong suliranin sa pamamagitan ng pakikialam ng [[pamahalaan]] at mga probisyon ng estado sa mga ''public good''. Bagaman, hindi nawawalan ng mga kritiko ang mga ganitong mga solusyon, dahil ang katwiran ng iba na maaaring maging dahilan ito ng masyadong maraming yaman na itinakda para sa isang paggawa ng ''public good''. Sa kaso ng depensang nasyonal, ito ang mga diumano na suliranin ng kompleks ng militar-industriya''.'' At saka, hindi lamang ang sentralisadong pamahalaan ang panghalili sa mga merkado: sa teoriya, maaaring may gampanan ang tradisyon at desentralisadong [[demokrasya]]. Hindi dapat ipagkamali ang pang-ekonomiyang konsepto ng mga ''public good'' sa ekspresyon ''the public good'' (ang pampublikong kabutihan), na kadalasang aplikasyon ng isang kolektibong pakiwaring pang-[[etika]] na "ang [[kabutihan]]" sa pampolitika na paggawa ng pasya. Ang mga ''public good'' ay kinabibilangan ng [[kaalaman]],<ref name="ReferenceA">Joseph E. Stiglitz, "Knowledge as a Global Public Good" in ''Global Public Goods'', {{ISBN|978-0-19-513052-2}} (sa Ingles)</ref> opisyal na [[estadistika]], pambansang [[seguridad]], mga karaniwang [[wika]],<ref>{{cite book |last1=Leach |first1=John |url=https://books.google.com/books?id=gEI-pIkI4a8C&q=Public+goods+include+knowledge%7Clanguage |title=A Course in Public Economics |date=2004 |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-0-521-53567-0 |page=171 |language=en |quote=Knowledge is a pure public good: once something is known, that knowledge can be used by anyone, and its use by any one person docs not preclude its use by others. |access-date=23 Hulyo 2021}}</ref> pagpapatupad ng [[batas]], [[radyo]] sa himpapawid, mga sistema ng pagkontrol sa [[baha]], mga pantulong sa nabigasyon, at ilaw sa [[lansangan]]. Ang mga ''collective good'' na nakakalat sa buong daigdig ay maaaring tawaging mga ''global public good''. == Mga sanggunian == {{Reflist}} [[Kategorya:Ekonomiya]] ggyd6987zc1njxxig1d9ynpu59wlsjm 2201364 2201363 2026-04-05T09:43:36Z Jojit fb 38 2201364 wikitext text/x-wiki Sa [[ekonomiks|ekonomika]], ang '''''public good''''' (o '''pablik gud''' sa baybay [[ponemiko]], literal na '''kabutihang panmadla''') o '''produktong publiko'''<ref>{{Cite web |date=2023-11-23 |title=Paglalaan ng serbisyong medikal sa bansa – Pinoy Peryodiko |url=https://www.pinoyperyodiko.com/2023/11/23/opinyon/paglalaan-ng-serbisyong-medikal-sa-bansa/3517/ |access-date=2026-04-05 |website=www.pinoyperyodiko.com |language=tl}}</ref><ref>{{Cite web |title=Mas Mahal sa UP Kaysa DLSU: Isang Alternatibong Pagsusukat sa Gastos ng Edukasyon |url=https://animorepository.dlsu.edu.ph/cgi/viewcontent.cgi?article=1054&context=res_aki#:~:text=benepisyo%20at%20paglalaan%20ng%20mga%20produktong%20publiko.,panlipunang%20pagpapahalaga,%20literasidad,%20kaalaman,%20at%20iba%20pang |access-date=2026-04-05 |website=animorepository.dlsu.edu.ph}}</ref> ay isang ''good'' (o anuman na nagibibigay ng kapakanan o gamit<ref name=":1">Alan V. Deardorff, 2006. ''Terms Of Trade: Glossary of International Economics'', World Scientific. Online version: Deardorffs' Glossary of International Economics, [http://www-personal.umich.edu/~alandear/glossary/g.html#good "good"] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130318101952/http://www-personal.umich.edu/~alandear/glossary/g.html|date=2013-03-18}} and [http://www-personal.umich.edu/~alandear/glossary/s.html#service "service".] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170701120458/http://www-personal.umich.edu/~alandear/glossary/s.html|date=2017-07-01}} (sa Ingles)</ref><ref>{{OEtymD|goods|2025-01-25}}</ref>) na mahirap o imposibleng makagawa ng pribadong [[kita]], dahil nabigong isaalang-alang ng [[merkado]] ang malaki nitong kapakipakinabang na mga eksternalidad. Sa kahulugan, may dalawang katangian ang isang ''public good'': * Di-nakikipaglaban (''non-rivalrous'') — bigong ipakita ng kanyang mga pakinabang ang pagiging kakaunti (''scarcity'') sa pagkonsumo nito; kapag nagawa na ito, makikinabang ang lahat na hindi mawawala ang kasiyahan ng bawat isa. * Di-nagtatangi (''non-excludable'') — kapag nagawa na ang ''public good'', lubos na mahirap hanggang sa imposible na iwasan ang pagkuha ng ''good''. Nasa dalisay na mga ''public good'' ang buong mga katangian nito. Dahil bihira lamang ang dalisay na mga ''public good'' (bagaman kabilang sa mga ito ang mga mahalagang mga kaso katulad ng depensang nasyonal at ang sistema ng karapatang pag-aari), kadalasang tinutukoy ng karaniwang idyoma ng mga ekomomista ang ''public good'' bilang ang di-purong mga ''public good'' o doon sa mga napapaloob sa isang partikular na lokalidad. Para sa buong lipunan (ang publiko) ang isang ''public good'' samantalang para sa isang bahagi ng lipunan ang ''collective good''. Salungat ng purong ''public good'' ang ''private good'', na ang isang good na maaaring madaliang hatiin sa maraming bahagi upang itinda sa pamilihan, dahil nagtatangi at nakikipaglaban. Halimbawa, isang ''private good'' ang isang tinapay na malaki: maaaring hindi ibilang ng may-ari ang iba na gamitin ito, at kapag nakonsumo na, di na ito maaaring gamitin pa. Sa [[malayang pamilihan]], lubos na walang katiyakan ang makagawa ng ginustong halaga ng kahit anong ''public good''. Magkakaroon ng kakulangan sa paggawa ng ganoong mga mahalagang ''good'' katulad ng depensang nasyonal dahil sa suliranin ng malayang sumasakay (''free rider problem''). Sa kasanayan, nalulutas ang ganitong suliranin sa pamamagitan ng pakikialam ng [[pamahalaan]] at mga probisyon ng estado sa mga ''public good''. Bagaman, hindi nawawalan ng mga kritiko ang mga ganitong mga solusyon, dahil ang katwiran ng iba na maaaring maging dahilan ito ng masyadong maraming yaman na itinakda para sa isang paggawa ng ''public good''. Sa kaso ng depensang nasyonal, ito ang mga diumano na suliranin ng kompleks ng militar-industriya''.'' At saka, hindi lamang ang sentralisadong pamahalaan ang panghalili sa mga merkado: sa teoriya, maaaring may gampanan ang tradisyon at desentralisadong [[demokrasya]]. Hindi dapat ipagkamali ang pang-ekonomiyang konsepto ng mga ''public good'' sa ekspresyon ''the public good'' (ang pampublikong kabutihan), na kadalasang aplikasyon ng isang kolektibong pakiwaring pang-[[etika]] na "ang [[kabutihan]]" sa pampolitika na paggawa ng pasya. Ang mga ''public good'' ay kinabibilangan ng [[kaalaman]],<ref name="ReferenceA">Joseph E. Stiglitz, "Knowledge as a Global Public Good" in ''Global Public Goods'', {{ISBN|978-0-19-513052-2}} (sa Ingles)</ref> opisyal na [[estadistika]], pambansang [[seguridad]], mga karaniwang [[wika]],<ref>{{cite book |last1=Leach |first1=John |url=https://books.google.com/books?id=gEI-pIkI4a8C&q=Public+goods+include+knowledge%7Clanguage |title=A Course in Public Economics |date=2004 |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-0-521-53567-0 |page=171 |language=en |quote=Knowledge is a pure public good: once something is known, that knowledge can be used by anyone, and its use by any one person docs not preclude its use by others. |access-date=23 Hulyo 2021}}</ref> pagpapatupad ng [[batas]], [[radyo]] sa himpapawid,<ref>{{cite web |last1=Kumar |first1=V |title=Why Government is Needed to Supply Public Goods? |url=https://newsandsociety.expertscolumn.com/why-government-is-needed-to-supply-public-goods |access-date=4 Oktubre 2022 |website=newsandsociety.expertscolumn.com |language=en}}</ref> mga sistema ng pagkontrol sa [[baha]], mga pantulong sa nabigasyon, at ilaw sa [[lansangan]]. Ang mga ''collective good'' na nakakalat sa buong daigdig ay maaaring tawaging mga ''global public good''. == Mga sanggunian == {{Reflist}} [[Kategorya:Ekonomiya]] erc9vd7g13x4g6uoyg6pq3715w49qos 2201365 2201364 2026-04-05T09:45:30Z Jojit fb 38 2201365 wikitext text/x-wiki [[File:PhareDeLaVieille_DSC08079_PtrQs.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:PhareDeLaVieille_DSC08079_PtrQs.jpg|thumb|Ang mga pantulong sa nabigasyon tulad ng mga [[parola]] ay kadalasang ginagamit bilang halimbawa ng isang pampublikong kalakal, sapagkat napapakinabangan ang mga ito ng lahat ng gumagamit sa karagatan, subalit walang sinuman ang maaaring pagbawalang gumamit ng mga ito.]] Sa [[ekonomiks|ekonomika]], ang '''''public good''''' (o '''pablik gud''' sa baybay [[ponemiko]], literal na '''kabutihang panmadla''') o '''produktong publiko'''<ref>{{Cite web |date=2023-11-23 |title=Paglalaan ng serbisyong medikal sa bansa – Pinoy Peryodiko |url=https://www.pinoyperyodiko.com/2023/11/23/opinyon/paglalaan-ng-serbisyong-medikal-sa-bansa/3517/ |access-date=2026-04-05 |website=www.pinoyperyodiko.com |language=tl}}</ref><ref>{{Cite web |title=Mas Mahal sa UP Kaysa DLSU: Isang Alternatibong Pagsusukat sa Gastos ng Edukasyon |url=https://animorepository.dlsu.edu.ph/cgi/viewcontent.cgi?article=1054&context=res_aki#:~:text=benepisyo%20at%20paglalaan%20ng%20mga%20produktong%20publiko.,panlipunang%20pagpapahalaga,%20literasidad,%20kaalaman,%20at%20iba%20pang |access-date=2026-04-05 |website=animorepository.dlsu.edu.ph}}</ref> ay isang ''good'' (o anuman na nagibibigay ng kapakanan o gamit<ref name=":1">Alan V. Deardorff, 2006. ''Terms Of Trade: Glossary of International Economics'', World Scientific. Online version: Deardorffs' Glossary of International Economics, [http://www-personal.umich.edu/~alandear/glossary/g.html#good "good"] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130318101952/http://www-personal.umich.edu/~alandear/glossary/g.html|date=2013-03-18}} and [http://www-personal.umich.edu/~alandear/glossary/s.html#service "service".] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170701120458/http://www-personal.umich.edu/~alandear/glossary/s.html|date=2017-07-01}} (sa Ingles)</ref><ref>{{OEtymD|goods|2025-01-25}}</ref>) na mahirap o imposibleng makagawa ng pribadong [[kita]], dahil nabigong isaalang-alang ng [[merkado]] ang malaki nitong kapakipakinabang na mga eksternalidad. Sa kahulugan, may dalawang katangian ang isang ''public good'': * Di-nakikipaglaban (''non-rivalrous'') — bigong ipakita ng kanyang mga pakinabang ang pagiging kakaunti (''scarcity'') sa pagkonsumo nito; kapag nagawa na ito, makikinabang ang lahat na hindi mawawala ang kasiyahan ng bawat isa. * Di-nagtatangi (''non-excludable'') — kapag nagawa na ang ''public good'', lubos na mahirap hanggang sa imposible na iwasan ang pagkuha ng ''good''. Nasa dalisay na mga ''public good'' ang buong mga katangian nito. Dahil bihira lamang ang dalisay na mga ''public good'' (bagaman kabilang sa mga ito ang mga mahalagang mga kaso katulad ng depensang nasyonal at ang sistema ng karapatang pag-aari), kadalasang tinutukoy ng karaniwang idyoma ng mga ekomomista ang ''public good'' bilang ang di-purong mga ''public good'' o doon sa mga napapaloob sa isang partikular na lokalidad. Para sa buong lipunan (ang publiko) ang isang ''public good'' samantalang para sa isang bahagi ng lipunan ang ''collective good''. Salungat ng purong ''public good'' ang ''private good'', na ang isang good na maaaring madaliang hatiin sa maraming bahagi upang itinda sa pamilihan, dahil nagtatangi at nakikipaglaban. Halimbawa, isang ''private good'' ang isang tinapay na malaki: maaaring hindi ibilang ng may-ari ang iba na gamitin ito, at kapag nakonsumo na, di na ito maaaring gamitin pa. Sa [[malayang pamilihan]], lubos na walang katiyakan ang makagawa ng ginustong halaga ng kahit anong ''public good''. Magkakaroon ng kakulangan sa paggawa ng ganoong mga mahalagang ''good'' katulad ng depensang nasyonal dahil sa suliranin ng malayang sumasakay (''free rider problem''). Sa kasanayan, nalulutas ang ganitong suliranin sa pamamagitan ng pakikialam ng [[pamahalaan]] at mga probisyon ng estado sa mga ''public good''. Bagaman, hindi nawawalan ng mga kritiko ang mga ganitong mga solusyon, dahil ang katwiran ng iba na maaaring maging dahilan ito ng masyadong maraming yaman na itinakda para sa isang paggawa ng ''public good''. Sa kaso ng depensang nasyonal, ito ang mga diumano na suliranin ng kompleks ng militar-industriya''.'' At saka, hindi lamang ang sentralisadong pamahalaan ang panghalili sa mga merkado: sa teoriya, maaaring may gampanan ang tradisyon at desentralisadong [[demokrasya]]. Hindi dapat ipagkamali ang pang-ekonomiyang konsepto ng mga ''public good'' sa ekspresyon ''the public good'' (ang pampublikong kabutihan), na kadalasang aplikasyon ng isang kolektibong pakiwaring pang-[[etika]] na "ang [[kabutihan]]" sa pampolitika na paggawa ng pasya. Ang mga ''public good'' ay kinabibilangan ng [[kaalaman]],<ref name="ReferenceA">Joseph E. Stiglitz, "Knowledge as a Global Public Good" in ''Global Public Goods'', {{ISBN|978-0-19-513052-2}} (sa Ingles)</ref> opisyal na [[estadistika]], pambansang [[seguridad]], mga karaniwang [[wika]],<ref>{{cite book |last1=Leach |first1=John |url=https://books.google.com/books?id=gEI-pIkI4a8C&q=Public+goods+include+knowledge%7Clanguage |title=A Course in Public Economics |date=2004 |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-0-521-53567-0 |page=171 |language=en |quote=Knowledge is a pure public good: once something is known, that knowledge can be used by anyone, and its use by any one person docs not preclude its use by others. |access-date=23 Hulyo 2021}}</ref> pagpapatupad ng [[batas]], [[radyo]] sa himpapawid,<ref>{{cite web |last1=Kumar |first1=V |title=Why Government is Needed to Supply Public Goods? |url=https://newsandsociety.expertscolumn.com/why-government-is-needed-to-supply-public-goods |access-date=4 Oktubre 2022 |website=newsandsociety.expertscolumn.com |language=en}}</ref> mga sistema ng pagkontrol sa [[baha]], mga pantulong sa nabigasyon, at ilaw sa [[lansangan]]. Ang mga ''collective good'' na nakakalat sa buong daigdig ay maaaring tawaging mga ''global public good''. == Mga sanggunian == {{Reflist}} [[Kategorya:Ekonomiya]] ii9rp0lfzmqv6lrf4bogg3g07ppihog 0 7351 2201349 2197718 2026-04-05T06:51:57Z Simpfok 148711 Isinalin ang ilang mga salitang Ingles sa Tagalog. 2201349 wikitext text/x-wiki {{Distinguish|Suwisa}} {{Infobox country |native_name = ''Konungariket Sverige'' |conventional_long_name = Kaharian ng Suwesya |common_name = Suwesya |image_flag = Flag of Sweden.svg |image_coat = Great coat of arms of Sweden.svg |image_map = Location Sweden EU Europe.png |map_caption = {{map caption|location_color=luntiang maitim|region=[[Europa]]|region_color=maitim na gris|subregion= [[Unyong Europeo]]|subregion_color=luntiang maputi|legend=Location Sweden EU Europe.png}} |national_motto = <span style="line-height:1.33em;">[[Royal mottos of Swedish monarchs|(Makahari)]]&nbsp;{{lang|sv|"För Sverige i tiden"}}&nbsp;¹<br /><small>"Para sa Suwesya sa Lahat ng Oras"&nbsp;</small></span> |national_anthem = {{lang|sv|[[Du gamla, Du fria]]}}²<br /><small>''Siyang matanda, siyang malaya''</small> |royal_anthem = {{lang|sv|[[Kungssången]]}}<br /><small>''Ang Awit ng Hari''</small> |official_languages = [[Wikang Suweko|Suweko]]³ |demonym = [[Swedish people|Swedish]] or [[Swedes]]/[[Suweko]] |ethnic_groups = 82.1% [[Swedish people|Swedish]] <ref name="SCB Bef">{{cite web|url=http://www.scb.se/Pages/Product____25785.aspx?produktkod=BE0101&displaypressrelease=true&pressreleaseid=257212 |title=Befolkningsstatistik |publisher=www.scb.se |date= |accessdate=2009-06-16}}</ref><br />17.9% other (2008)<ref>{{cite web|url=http://www.scb.se/Pages/TableAndChart____26041.aspx |title=Summary of Population Statistics 1960 - 2008 (corrected version 2009-05-13) |publisher=www.scb.se |date=2009-05-13 |accessdate=2009-07-08}}</ref><ref>Note that [[Swedish-speaking Finns]] or other Swedish-speakers born outside Sweden might self-identify as ''Swedish'' despite being born abroad. Moreover, people born within Sweden may not be ethnic Swedes.</ref> |capital = [[Stockholm]] |largest_city = capital |government_type = [[Demokrasiyang parliyamentaryo]] at [[Monarkiyang konstitusyonal]] |leader_title1 = [[Monarka ng Suwesya]] |leader_name1 = [[Carl XVI Gustaf ng Suwesya|King Carl XVI Gustaf]] |leader_title2 = [[Punong Ministro ng Suwesya|Punong Ministro]] |leader_name2 = [[Ulf Kristersson]] |leader_title3 = [[Ispiker ng Riksdag|Ispiker ng<br />Riksdag]] |leader_name3 = [[Andreas Norlén]] |sovereignty_type = [[Konsolidasyon ng Suwesya|Konsolidasyon]] |sovereignty_note = |established_event1 = [[Pagkakaisang Kalmar|Pagkakaisang personal kasama ang Dinamarka at Noruega]] |established_date1 = 1397 |established_event2 = '''de facto'' kahariang malaya |established_date2 = June 6, 1523 |established_event3 = na-'''ratify''' ang katapusan ng pagkakaisang Escandinaviano |established_date3 = 1524 |established_event4 = [[Saligang-batas ng Suwesya|Kasalukuyang saligang-batas]] |established_date4 = 1974 | established_event5 = Sumapi sa [[Unyong Europeo]] | established_date5 = 1 January 1995 |area_rank = 55th |area_km2 = 449964 |area_sq_mi = 173732 |percent_water = 8.7 |population = |population_estimate_rank = ika-88 |population_census = 9,263,872<ref>{{cite web|url=http://www.scb.se/BE0101|title=Befolkningsstatistik|publisher=Statistiska centralbyrån|accessdate=2009-05-04}}</ref> |population_census_year = 2009 |population_density_km2 = 20.6 |population_density_sq_mi = 53.3 |population_density_rank = ika-192 |GDP_PPP = $341.869 billion<ref name=imf2>{{cite web|url=http://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2009/01/weodata/weorept.aspx?sy=2006&ey=2009&scsm=1&ssd=1&sort=country&ds=.&br=1&c=144&s=NGDPD%2CNGDPDPC%2CPPPGDP%2CPPPPC%2CLP&grp=0&a=&pr.x=47&pr.y=13 |title=Sweden|publisher=International Monetary Fund|accessdate=2009-04-22}}</ref> |GDP_PPP_rank = |GDP_PPP_year = 2008 |GDP_PPP_per_capita = $37,245<ref name=imf2/> |GDP_PPP_per_capita_rank = ika-17 |GDP_nominal = $484.550 billion<ref name=imf2/> |GDP_nominal_rank = |GDP_nominal_year = 2008 |GDP_nominal_per_capita = $52,789<ref name=imf2/> |GDP_nominal_per_capita_rank = ika-9 |Gini = 23 |Gini_year = 2005 |HDI = 0.958 | HDI_change = {{increase}} <!-- increase/decrease/steady --> | HDI_ref = <ref>[http://hdrstats.undp.org/2008/countries/country_fact_sheets/cty_fs_SWE.html HDI of Sweden] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090219143157/http://hdrstats.undp.org/2008/countries/country_fact_sheets/cty_fs_SWE.html |date=2009-02-19 }}. The United Nations. Retrieved 8 July 2009.</ref> |HDI_rank = ika-7 |HDI_year = 2006 |currency = Suwekong krona |currency_code = SEK |time_zone = [[Central European Time|CET]] |utc_offset = +1 |time_zone_DST = [[Central European Summer Time|CEST]] |utc_offset_DST = +2 |date_format = yyyy-mm-dd,<br />d/m yyyy,<br />dd-mm-yyyy,<br />dd-mm-yy |drives_on = kanan⁴ |cctld = [[.se]]⁵ |calling_code = 46 |footnote1 = Ang {{lang|sv|För Sverige - I tiden}} ay ginagamit ni Carl XVI Gustaf bilang kanyang bansag na personal. |footnote2 = Ang {{lang|sv|[[Du gamla, Du fria]]}} ay hindi pa nakikila bilang isang pambansang awit, ngunit ito na ang nakagawian. |footnote3 = Since July 1, 2009<ref name="Swedish">{{cite web|url=http://www.sprakforsvaret.se/sf/fileadmin/PDF/spraklagen_200509.pdf|title=Språklagen|date=2009-07-01|work=Språkförsvaret|language=Swedish|accessdate=2009-07-15|archive-date=2010-08-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20100819232243/http://www.sprakforsvaret.se/sf/fileadmin/PDF/spraklagen_200509.pdf|url-status=dead}}</ref><ref name="Swedish2">{{cite web|url=http://www.thelocal.se/20404/20090701/|title=Swedish becomes official 'main language'|last=Landes|first=David|date=2009-07-01|work=The Local|publisher=thelocal.se|accessdate=2009-07-15}}</ref> .<ref>{{cite web|url=http://www.sprakradet.se/servlet/GetDoc?meta_id=2119#item100400|title=Är svenskan också officiellt språk i Sverige?|publisher=Språkrådet (Language Council of Sweden)|date=2008-02-01|accessdate=2008-06-22|language=Swedish|archive-date=2014-02-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20140206102022/http://www.sprakradet.se/servlet/GetDoc?meta_id=2119#item100400|url-status=dead}}</ref> |footnote4 = Since 3 September 1967. |footnote5 = Ang '''domain''' na [[.eu]] ay ginagamit, at nahihiram din ng ibang kasaping-bansa sa [[Unyong Europeo]]. Ang domain na [[.nu]] ay ginagamit din (Nangangahulugang "ngayon" ang "nu" sa Suweko). }} Ang '''Suwesya''', o '''"Sverige"''',<ref name="Name">{{Cite web|title=UNGEGN World Geographical Names|url=http://unstats.un.org/unsd/geoinfo/geonames/|publisher=Unstats|date=1 August 2011|access-date=15 Agosto 2025|archive-date=1 Agosto 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110801231428/http://unstats.un.org/unsd/geoinfo/geonames/|url-status=dead}}</ref> ([[Wikang Ingles|Ingles]]: ''Sweden'') ibig sabihin ay opisyal na '''Kaharian ng Suwesya''' ([[Wikang Swedish|Swedish]]: ''Konungariket Sverige'') ay isang [[bansang Nordiko]] sa [[Scandinavia|Iskandinabiya]], sa Hilagang [[Europa]]. Ito ay napalilibutan ng [[Norway|Noruwega,]] sa kanluran, [[Finland|Pinlandiya]] sa hilagang silangan, ng [[Kipot ng Skagerrak]] at [[Kipot ng Kattegat]] sa timog kanluran at ng [[Dagat Baltic|Dagat Baltiko]] at look ng Botnia sa silangan. Ang Suwesya ay may mababang densidad ng populasyon sa lahat ng kaniyang mga metropolitanong area. == Pinagmulang ng Pangalan == Karaniwang itinuturing na ang pangalan ng Suwesya ay nagmula sa [[Wikang Proto-Indo-Europeo|Proto-Indo-Europeo]] na ugat na {{lang|ine-x-proto|[[wikt:Reconstruction:Proto-Indo-European/swé|s(w)e]]}}, na nangangahulugang 'sarili', na tumutukoy sa sariling tribo noong panahong tribo pa ang lipunan.<ref>[https://archive.org/details/Indogermanisches-Etymologisches-Woerterbuch ''Indogermanisches etymologisches Wörterbuch'' ni Julius Pokorny] (salin sa Ingles), p. 1493</ref><ref>{{cite book |last=Friesen (von) |first=O. |title=Verdandis småskrifter (Verdandis Pamphlets) blg. 200. |year=1915}}</ref><ref>{{cite book |last=Hellquist |first=Elof |title=Svensk etymologisk ordbok |url=https://archive.org/details/svensketymologis00hell |trans-title=Diksiyonaryong etimolohikal ng wikang Suweko |year=1922 |publisher=Gleerup |language=sv |page=[https://archive.org/details/svensketymologis00hell/page/915 915]}}</ref> Ang katutubong pangalang Suweko, {{Lang|sv|Sverige}} (isang tambalan ng mga salitang {{Lang|sv|Svea}} at {{Lang|sv|rike}}, na unang naitala sa kaugnay na anyo na {{Lang|ang|Swēorice}} sa ''[[Beowulf]]''),<ref>{{cite book |last=Hellquist |first=Elof |title=Svensk etymologisk ordbok |trans-title=Diksiyonaryong etimolohikal ng wikang Suweko |year=1922 |publisher=Gleerup |language=sv |page=917 |url=https://runeberg.org/svetym/1005.html |access-date=30 Agosto 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110828081321/http://runeberg.org/svetym/1005.html |archive-date=28 Agosto 2011 |url-status=live }}</ref> ay nangangahulugang "kaharian ng mga [[Swedes (tribe)|Swede]]", na hindi isinama ang mga [[Geats]] sa [[Götaland]]. Sa wikang Suweko, tinatawag ng mga taga-Sweden ang kanilang bansa na "Sverige" o "Sverge", ibig sabihin ay "kaharian ng mga Suweko." o "Kaharian ng Suwesya"<ref>{{cite book |last1=Elgan |first1=Elisabeth |last2=Scobbie |first2=Irene |date=2015 |title=Historical Dictionary of Sweden |url=https://books.google.com/books?id=8iJpCgAAQBAJ&dq=ruotsi+rus+russia+sweden&pg=PA287 |publisher=Rowman & Littlefield |page=287 |isbn=978-1-4422-5071-0 |access-date=9 Setyembre 2022 |archive-date=5 Oktubre 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231005113159/https://books.google.com/books?id=8iJpCgAAQBAJ&dq=ruotsi+rus+russia+sweden&pg=PA287#v=onepage&q=ruotsi%20rus%20russia%20sweden&f=false |url-status=live }}</ref><ref name="Name"/> Ang makabagong anyo nito sa Ingles ay hinango noong ika-17 siglo mula sa [[Middle Dutch]] at [[Gitang baba ng Alemanya]]. Noon pang 1287, may mga sangguniang makikita sa Middle Dutch na tumutukoy sa isang {{Lang|dum|lande van sweden}} ("lupain ng [mga] Swede"), na may {{Lang|dum|swede}} bilang anyong isahan.<ref>[https://gtb.ivdnt.org/iWDB/search?actie=article&wdb=VMNW&id=ID4508&lemmodern=Zweden Lemma: SWEDEN] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210420214552/https://gtb.ivdnt.org/iWDB/search?actie=article&wdb=VMNW&id=ID4508&lemmodern=Zweden|date=20 Abril 2021}}, ''[[Instituut voor de Nederlandse Taal]]''</ref> Sa [[Old English]], ang bansa ay kilala bilang {{Lang|ang|Swéoland}} o {{Lang|ang|Swíoríce}}, at sa [[Early Modern English]] bilang {{Lang|ang|Swedeland}}.<ref>{{OED|Sweden|ID=195631}}</ref> Ilang [[wikang Finnic]], tulad ng [[wikang Finnish|Finnish]] at [[wikang Estonian|Estonian]], ay gumagamit ng mga katawagang {{Lang|fi|Ruotsi}} at {{Lang|et|Rootsi}}; ang mga anyong ito ay tumutukoy sa mga [[Rus' people|Rus']] na nanirahan sa mga baybaying lugar ng [[Roslagen]] sa [[Uppland]] at nagbigay ng kanilang pangalan sa Russia.<ref>{{cite book |last1=Elgan |first1=Elisabeth |last2=Scobbie |first2=Irene |date=2015 |title=Historical Dictionary of Sweden |url=https://books.google.com/books?id=8iJpCgAAQBAJ&dq=ruotsi+rus+russia+sweden&pg=PA287 |publisher=Rowman & Littlefield |page=287 |isbn=978-1-4422-5071-0 |access-date=9 Setyembre 2022 |archive-date=5 Oktubre 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231005113159/https://books.google.com/books?id=8iJpCgAAQBAJ&dq=ruotsi+rus+russia+sweden&pg=PA287#v=onepage&q=ruotsi%20rus%20russia%20sweden&f=false |url-status=live }}</ref> ===Kaharian ng Suwesya=== [[File:Map of Sweden ca 1280.png|thumb|right|Isang magaspang na mapa ng saklaw ng pamumuno ng Sweden, {{circa|1280}}]] Ang aktuwal na edad ng kaharian ng Sweden o Suwesya ay hindi alam.<ref name="sh">{{cite book |last1=Hadenius |first1=Stig |last2=Nilsson |first2=Torbjörn |last3=Åselius |first3=Gunnar |title=Sveriges historia: vad varje svensk bör veta |trans-title=Kasaysayan ng Sweden: kung ano ang dapat malaman ng bawat Suweko |year=1996 |publisher=Bonnier Alba |language=sv |isbn=978-91-34-51784-4}}</ref> Ang pagtukoy sa edad nito ay nakadepende kung ituturing ang Sweden bilang isang bansa noong ang {{Lang|sv|[[Svear]]}} (mga Suweko) ay namuno sa Svealand o noong ang {{Lang|sv|Svear}} at ang {{Lang|sv|[[Götar]]}} (mga Geat) ng Götaland ay pinag-isa sa ilalim ng iisang pinuno. Sa unang kaso, unang nabanggit ang Svealand na may iisang pinuno noong taong 98 ni Tacitus, ngunit halos imposibleng malaman kung gaano na ito katagal noon. Inilalarawan ng epikong tulang ''Beowulf'' ang kalahating alamat ng [[Mga Digmaang Suweko-Geatiko|mga digmaang Suweko-Geatiko]] noong ika-6 na siglo. Gayunpaman, karaniwang sinisimulan ng mga historyador ang tala ng [[mga monarko ng Suwesya]] mula nang ang Svealand at Götaland ay napailalim sa parehong hari, na sina [[Erik the Victorious]] at ang kaniyang anak na si [[Olof Skötkonung]] noong ika-10 siglo. Madalas tawaging [[Konsolidasyon ng Suwesya|pagkakaisa ng Suwesya]] ang mga pangyayaring ito, kahit na maraming lugar ang nasakop at isinama kalaunan. Sa kontekstong ito, ang "Götaland" ay pangunahing tumutukoy sa mga lalawigan ng [[Östergötland]] at [[Västergötland]]. Ang [[Småland]] ay halos walang interes noon dahil sa malalalim nitong kagubatan ng pino, at tanging ang lungsod ng [[Kalmar]] at ang kastilyo nito ang may malaking kahalagahan. Mayroon ding mga pamayanang Suweko sa kahabaan ng timog na baybayin ng [[Norrland]], isa sa apat na [[lands of Sweden|lupaing rehiyon ng Sweden]].<ref>{{Cite book |last=Peterson |first=Gary Dean |title=Warrior Kings of Sweden: The Rise of an Empire in the Sixteenth and Seventeenth Centuries |date=2014 |publisher= McFarland|isbn=978-1-4766-0411-4 |language=en}}</ref> Si [[Ansgar|San Ansgar]] ay tradisyonal na kinikilala bilang nagpakilala ng Kristiyanismo sa Suwesya noong 829, ngunit hindi lubusang napalitan ang [[paganism|paganismo]] ng bagong relihiyon hanggang ika-12 siglo. Noong panahong iyon, dumaranas ang Suwesya ng tunggaliang dinastiko sa pagitan ng mga angkan ng [[House of Eric|Eric]] at [[House of Sverker|Sverker]]. Nagtapos ang tunggalian nang mag-asawa ang ikatlong angkan sa angkan ng Eric, na bumuo ng dinastiyang [[House of Bjälbo|Bjälbo]], na unti-unting nagpanday sa mas matatag na estado ng Suwesya. Ayon sa ''Alamat ni [[Saint Erik]]'' at sa ''[[Erik's Chronicle]]'', nagsagawa ang mga haring Suweko ng [[Swedish Crusades (disambiguation)|sunod-sunod na Krusada]] laban sa paganong Pinlandiya at nagsimula ng tunggalian sa [[Kievan Rus'|Rus']], na noon ay wala nang kaugnayan sa Suwesya.<ref>{{cite book |last=Bagge |first=Sverre |chapter=The Scandinavian Kingdoms |title=The New Cambridge Medieval History |editor-first=Rosamond |editor-last=McKitterick |publisher=Cambridge University Press |year=2005 |isbn=978-0-521-36289-4 |page=724 |quote=Ang pagpapalawak ng Sweden sa Finland ay nagdulot ng tunggalian sa Rus', na pansamantalang natapos sa pamamagitan ng isang kasunduan sa kapayapaan noong 1323, na naghati sa Karelian peninsula at mga hilagang lugar sa pagitan ng dalawang bansa.}}</ref> Bunga ng mga Krusada, lalo na ng Ikalawang Krusadang Suweko na pinamunuan ni [[Birger Jarl]]<ref>{{Cite book|title=Ruotsin itämaa|last=Tarkiainen|first=Kari|publisher=Svenska litteratursällskapet i Finland |year=2010 |isbn=978-951-583-212-2 |location=Helsinki|pages=104–147}}</ref> unti-unting napabilang ang Pinlandiya sa kaharian ng Suwesya at sa saklaw ng impluwensya ng [[Catholic Church|Simbahang Katolika]].<ref>{{Cite book|title=Ruotsin itämaa|last=Tarkiainen|first=Kari|publisher=Svenska litteratursällskapet i Finland |year=2010 |isbn=978-951-583-212-2 |location=Porvoo |pages=167–170}}</ref> Nagtayo ang mga Suweko ng mga kuta sa [[Häme|Tavastland]] at [[Åbo]], habang nagtayo ng konsehong maharlika ang hari, bumuo ng estrukturang administratibo at sistema ng buwis, at isinulat ang mga kodigo ng batas sa panahon ng paghahari nina [[Magnus Ladulås]] (1275–1290) at [[Magnus Eriksson]] (1319–1364).<ref>{{cite book |last1=Kirby |first1=David |title=A Concise History of Finland |date=13 July 2006 |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-0-521-83225-0 |url=https://books.google.com/books?id=hF-e7dTr_xYC |language=en}}</ref> Dahil dito, ganap na naisama ang mga lupaing Suomi o Pinlandiya sa kaharian ng Suwesya.<ref>Kirby, p.9</ref> ===Emperyong Suweko=== [[File:Gustave Adolphe at Breitenfeld-Johann Walter-f3706497.jpg|thumb|[[Gustavus Adolphus ng Sweden|Gustavus Adolphus]] sa [[Labanan sa Breitenfeld (1631)|Labanan sa Breitenfeld]] noong 1631]] [[File:Swedish Empire.svg|thumb|Ang [[Emperyong Suweko]] mula 1560 hanggang 1815; rurok nito ay noong 1658–1660]] Emperyo ng Suwesya (The Empire of Sweden) ay umangat ang Suwesya bilang makapangyarihang bansa sa kontinente noong pamumuno ni haring [[Gustavus Adolphus ng Sweden|Gustavus Adolphus]], nang makuha nito ang mga teritoryo mula sa [[Tsarato ng Rusya|Rusya]] at [[Komonwelt ng Polonya-Litwanya]] sa iba’t ibang digmaan.{{sfn|Frost|2000|p=102}} Sa Panahong Tatlumpung Taon ng Digmaan, nasakop ng Sweden ang halos kalahati ng mga estado ng Banal na Imperyo Romano at natalo ang hukbo ng Imperyo sa [[Labanan sa Breitenfeld (1631)|Labanan sa Breitenfeld]] noong 1631.{{sfn|Frost|2000|p=103}} Plano ni Gustavus Adolphus na maging bagong [[Banal na Emperador Romano]], na mamumuno sa isang nagkakaisang Scandinavia at mga estado ng Banal na Imperyo, ngunit siya’y napatay sa [[Labanan sa Lützen (1632)|Labanan sa Lützen]] noong 1632. Pagkatapos ng [[Labanan sa Nördlingen (1634)|Labanan sa Nördlingen]] noong 1634, ang tanging malaking pagkatalo ng Suwsya sa digmaan, humina ang simpatya ng mga Aleman para sa Suewsya.{{sfn|Frost|2000|p=103}} Unti-unting humiwalay ang mga lalawigang Aleman mula sa kapangyarihan ng Suwsya, iniwan lamang ito ng ilang hilagang teritoryo gaya ng [[Swedish Pomerania|Suwekong Pomerania]], [[Bremen-Verden]] at [[Wismar]]. Mula 1643 hanggang 1645, nakipagdigma ang Sweden sa [[Dinamarka-Noruwega]] sa [[Digmaang Torstenson]]. Ang kinalabasan ng labang ito at ang pagtatapos ng Tatlumpung Taon ng Digmaan ang nagpatibay sa Suwsya bilang makapangyarihang bansa sa Europa.{{sfn|Frost|2000|p=103}} Sa pamamagitan ng [[Kapayapaan sa Westphalia]] noong 1648, nakakuha ang Sweden ng mga teritoryo sa hilagang Alemanya. Noong kalagitnaan ng ika-17 siglo, ang Suwesya ang ikatlong pinakamalaking bansa sa Europa batay sa lawak ng lupa. Naabot nito ang pinakamalawak na teritoryo sa ilalim ng pamumuno ni [[Charles X ng Sweden|Charles X]] matapos ang [[kasunduan sa Roskilde]] noong 1658, matapos ang [[March Across the Belts|pagdaan niya sa mga Belt ng Dinamarka]].<ref name="HayesPSH">"A Political and Social History of Modern Europe V.1./Hayes..." Hayes, Carlton J. H. (1882–1964), ''Title: A Political and Social History of Modern Europe V.1.'', 2002-12-08, Project Gutenberg, webpage: [http://infomotions.com/etexts/gutenberg/dirs/etext04/7hsr110.htm Infomot-7hsr110]. {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20071117105207/http://infomotions.com/etexts/gutenberg/dirs/etext04/7hsr110.htm |date=17 November 2007}}</ref><ref>Gayunpaman, ang pinakamalawak na sakop ng Sweden ay mula 1319 hanggang 1343 sa ilalim ni [[Magnus IV ng Sweden|Magnus Eriksson]] na namuno sa lahat ng [[Lupain ng Sweden|tradisyonal na lupain ng Sweden]] at Norway.</ref> Ang pundasyon ng tagumpay ng Sweden noong panahong ito ay iniuugnay sa malalaking pagbabago sa [[Ekonomiya ng Suwsya|Ekonomiya ng Suwesya]] na pinasimulan ni Gustav I noong ika-16 siglo, at sa pagpapakilala niya ng [[Protestantismo]].<ref name="GusEB">"Gustav I Vasa – Britannica Concise" (biography), ''Britannica Concise'', 2007, webpage: [https://archive.today/20121206031538/http://concise.britannica.com/ebc/article-9366349/Gustav-I-Vasa EBConcise-Gustav-I-Vasa].</ref> Isang-katlo ng populasyon ng Finland ang namatay sa mapaminsalang [[Dakilang Taggutom ng 1695–1697]].<ref>{{cite web|url=http://countrystudies.us/finland/9.htm|title=Finland and the Swedish Empire|publisher=[[Library of Congress Country Studies]]|access-date=17 September 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20161226013534/http://countrystudies.us/finland/9.htm|archive-date=26 December 2016|url-status=live}}</ref> Tinamaan din ng taggutom ang Sweden, na pumatay sa humigit-kumulang 10% ng populasyon nito.<ref>{{cite book |first1=Elizabeth |last1=Ewan |first2=Janay |last2=Nugent |year=2008 |url=https://books.google.com/books?id=6oOCfHxQDtwC&pg=PA153 |title=Finding the family in medieval and early modern Scotland |publisher=Ashgate Publishing |page=153 |isbn=978-0-7546-6049-1 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150905194502/https://books.google.com/books?id=6oOCfHxQDtwC&pg=PA153 |archive-date=5 September 2015 |url-status=live}}</ref> Noong ika-17 siglo, sangkot ang Suwsya sa maraming digmaan, tulad ng laban sa Polonya-Litwanya , kung saan parehong nag-agawan sa mga teritoryo ng kasalukuyang [[Baltic states]]. Natapos ang Digmaang Polako–Suweko (1626–1629) sa isang tigil-putukan sa [[Stary Targ]] ([[Kasunduan sa Altmark]]) noong 26 Setyembre 1629 na pumabor sa mga Suweko, kung saan isinanib ng Poland ang malaking bahagi ng [[Livonia]] kasama ang mahalagang pantalan ng [[Riga]]. Nakakuha rin ng karapatan ang mga Suweko na buwisan ang kalakalan ng Polonya sa Baltiko (3.5% sa halaga ng mga kalakal), at napanatili ang kontrol sa maraming lungsod sa Royal at [[Dukal Prusya]] (kabilang ang Piława ([[Pillau]]), [[Klaipėda|Memel]] at [[Elbląg]] (Elbing)). Paglaon ay nagsagawa ang mga Suweko ng serye ng pananakop sa Polonya-Litwanya, na kilala bilang [[Deluge (kasaysayan)|Deluge]].{{sfn|Frost|2000|p=156}} Pagkatapos ng higit kalahating siglo ng halos tuloy-tuloy na digmaan, bumagsak ang ekonomiya ng Suwesya. Naging habambuhay na tungkulin ni anak ni Charles X, [[Charles XI ng Sweden|Charles XI]], na muling buuin ang ekonomiya at ihanda ang hukbo.{{sfn|Frost|2000|p=216}} Ang kanyang pamana sa anak na susunod na hari ng Suwsya, [[Charles XII ng Sweden|Charles XII]], ay isa sa pinakamahuhusay na arsenal sa buong mundo, isang malaking nakatayong hukbo at isang dakilang hukbong dagat.{{sfn|Frost|2000|p=222}} Ang Rusya, ang pinakamalaking banta sa Suwsya sa panahong ito, ay may mas malaking hukbo ngunit malayong nahuhuli sa kagamitan at pagsasanay.{{sfn|Frost|2000|p=232}} == Mga sanggunian == {{reflist}} {{EU countries and candidates}} {{Europa}} [[Kategorya:Scandinavia]] [[Kategorya:Mga bansang Nordik]] [[Kategorya:Mga bansa sa Europa]] [[Kategorya:Mga estadong-kasapi ng Unyong Europeo]] [[Kategorya:Mga monarkiya]] [[Kategorya:Suwesya|*]] {{stub|Suwesya|Bansa}} n6vn66my4lqyp5c1qev1rau48awqqi2 0 10166 2201283 2195879 2026-04-04T17:30:24Z ChickenAnnihilator 156352 added [[Category:1000]] using [[WP:HC|HotCat]] 2201283 wikitext text/x-wiki : ''Tungkol ang artikulong ito sa bilang '''isa'''. Para taong AD 1, tingnan [[1 AD|1]]. Para sa ibang gamit ng 1, tingnan ang [[1 (paglilinaw)]]'' {| width="250" border="1" style="float: right; background: #feffff; border-collapse: collapse; margin: 0.5em" |- | colspan="2" | {{numbers (digits)}} |- | [[Bilang na paulat|Paulat]] | 1 <br /> isa <br /> uno |- | [[Bilang na panunod|Panunuran]] | ika-1 <br /> ikaisa <br /> una |- | [[Sistemang pamilang]] | [[Sistemang pamilang na unary|unaryo]] |- | [[Pagbubungkagin]] (''Factorization'') | <math> 1 </math> |- | Mga [[pahati]] (''Divisor'') | 1 |- | [[Pamilang Romano]] | I |- | Represantasyong Unicode ng pamilang Romano | Ⅰ, ⅰ |- | [[Sistemang pamilang na Binary|Binaryo]] | 1 |- | [[Octal|Oktal]] | 1 |- | [[Duodecimal|Duodesimal]] | 1 |- | [[Hexadecimal|Heksadesimal]] | 1 |- | [[Wikang Hebreo|Hebreo]] || <font style="font-size:150%;">א</font> (Alef) |} [[Talaksan:Wikiversity-langues-niveau1.svg|left|80px]] Ang '''1''' ('''isa <ref name=JETE/> o uno <ref name=JETE> {{cite-JETE|Isa, uno}}, pahina 710.</ref>''') (mula sa Kastila) ay isang [[bilang]], [[pamilang]], at ang pangalan ng [[glipo]]ng sinasalarawan ng bilang na iyon. Ito ang [[likas na bilang]] na pagkatapos ng [[0 (bilang)|0]] at bago ng [[2 (bilang)|2]]. Ang [[Romanong pamilang]] ay '''I'''. Kinakatawan ang iisang entidad ang isa at isang positibong numero. Kadalasang tinutukoy ang isa bilang '''[[pagkakaisa]]''', at '''[[yunit]]''' at kadalasang ginagamit na pang-uri sa ganitong kaisipan. == Sa kasaysayan == [[Talaksan:Javanese number 1.png|left|thumb|246x246px|Bilang 1 sa Javanese]] May mga ilang [[Lumang Gresya|Lumang Griyego]] ang hindi tinuturing ang isa bilang isang bilang: tinuturing nila ito bilang ''yunit'', ang [[2 (bilang)|dalawa]] ang unang tumpak na bilang habang kinakatawan ang isang multiplisidad. == Sa matematika == Sa [[matematika]], ito ay kumakatawan sa: :* Unang bilang sa pagbibilang (ngunit kung minsan, [[0]] (sero/zero/wala) ang ginagamit bilang unang numero sa pagbibilang). :* Isang likas na bilang pagkatapos ng 0 at bago ang [[2]]. :* Isang katauhang pamparami o multiplikatibong pagkakakilanlan (sa Ingles, ''multiplicative identity''). Ibig sabihin, ang kahit anong bilang na iminumultiplay sa 1 ay nagreresulta pa rin sa bilang na iyon. :* == Tingnan din == * [[1 (bilang)|1]] * [[100 (bilang)|100]] * [[1000 (bilang)|1000]] * [[10000 (bilang)|10000]] * [[100000 (bilang)|100000]] * [[1000000 (bilang)|1000000]] * [[1000000000 (bilang)|1000000000]] * [[1000000000000 (bilang)|1000000000000]] {{stub|Bilang}} == Sanggunian == {{reflist}} [[Kategorya:Bilang]] [[Kategorya:1000]] tcupnsd2tsdgp3zghn42x1hzf971uug 0 12805 2201372 2186994 2026-04-05T11:33:33Z ~2026-21025-47 160664 Ayusin Mo? 2201372 wikitext text/x-wiki {{Infobox musical artist | name = Bayang Barrios | image = Bayang Barrios - Filipino Food Month Media Launch (March 21, 2025).jpg | caption = Si Bayang Barrios noong 2025 | image_size = <!-- Only for images narrower than 220 pixels --> | landscape = yes | background = solo_mang-aawit | birth_name = Junelie Otero Barrios | alias = Bayang Barrios | birth_date = {{birth date and age|1968|6|12}} | origin = [[Image:Flag of the Philippines.svg|25px]] [[Agusan del Sur]], [[Pilipinas]] | instrument = Boses | genre = [[Folk music|Folk]]<br/> | occupation = Mang-aawit at manunulat ng awit | years_active = 1988 – kasalukuyan | children = 1 | label = | associated_acts = Naliyagan | website = https://www.bayangbarrios.com/ }} Si '''Junelie Otero Barrios''' (ipinanganak noong Hunyo 12, 1968), mas kilala bilang '''Bayang Barrios''' ay isang [[Pilipino|Pilipina]]ng mang-aawit, nag-aakda ng mga awit, guro, artista sa teatro, taga-disenyo, at tagapagtaguyod ng kapayapaan.<ref name=":0">{{Cite web|title=BAYANG BARRIOS: Katutubong DIVA - Celebrating 35 years|url=https://culturalcenter.gov.ph/press-release/bayang-barrios-katutubong-diva-celebrating-35-years/|website=Cultural Center of the Philippines|date=2023-04-14|access-date=2025-11-29|language=en-US|first=Ace|last=Miel|url-status=live}}</ref> ==Personal na buhay== Isang [[Manobo]] si Junelie Otero Barrios o higit na kilala sa tawag na Bayang Barrios. Siya ay nagmula sa [[Agusan del Sur]].<ref name=":2">{{Cite web|title=Bayang Barrios on Embracing Her Identity Through Music|url=https://thebeat.asia/manila/vibe/artists/bayang-barrios-on-embracing-her-indigenous-identity-through-music|website=The Beat Manila|access-date=2025-11-29|language=en|first=Kathreena|last=Gabaldon|date=Hulyo 5, 2023|url-status=live}}</ref> Matagal nang nakagawian ng mga miyembro ng tribong Manobo na ibigay sa kanilang anak bilang palayaw ang unang salitang maririnig ng ina habang ito'y nanganganak. Dahil ipinanganak si Barrios noong ika-12 ng Hunyo 1968, ang kanyang naging palayaw na ''Bayang'' ay hango sa unang salita ng pambansang awit ng Pilipinas na "Lupang Hinirang."<ref name=":2" /><ref>{{Cite web |date= |title=Bayang Barrios on Apple Music |url=https://music.apple.com/us/artist/bayang-barrios/319678187 |url-status=live |access-date=2025-11-29 |website=Apple Music}}</ref> Minsang tinalikuran ni Barrios ang kanyang katutubong pinagmulan dahil sa trauma na dala ng diskriminasyon noong siya'y bata pa lamang. Bihira niyang banggitin ang kanyang pinagmulan. Nag-aral siyang mabuti at naging guro.<ref name=":0" /> Ikinasal si Bayang Barrios kay Mike Villegas na isa ring musikero at prodyuser.<ref name=":0" /> Nagkaroon sila ng anak na si Mayumi na may hilig din sa pagkanta.<ref name=":2" /> ==Alagad ng sining ng musika== Sumali si Barrios sa banda ni [[Joey Ayala]] na ''Ang Bagong Lumad'' at nilibot nila ang Pilipinas at mundo sa halos dalawampung taon upang ipakilala ang katutubong musika, instrumento, at sayaw.<ref name=":0" /> Nanalo si Barrios sa ''Metropop Music Festival'' para sa kanyang kantang "Malayo Man, Malapit Din" noong 2003. Natanggap din niya ang ''Lorenzo Ruiz Award for Music'' na iginawad ng ''Catholic Mass Media Awards'' noong 1997 para sa kanyang "Bayang Makulay", kung saan siya ay personal na ginawaran ng yumaong [[Jaime L. Sin|Cardinal Jaime Sin]].<ref name=":0" /> Ipinagdiwang ni Barrios ang kanyang ika-35 taon sa industriya ng musika sa pamamagitan ng kanyang unang ''solo'' na konsiyerto na may pamagat na "Bayang Barrios: Katutubong Diva" na ginanap noong Mayo 6, 2023 sa Tanghalang Ignacio Gimenez ng [[Sentrong Pangkultura ng Pilipinas]].<ref name=":0" /><ref name=":1">{{Cite web|title=Bayang Barrios showcases the beauty of Filipino indigenous music in her first ever solo concert|url=https://pop.inquirer.net/343982/bayang-barrios-showcases-the-beauty-of-filipino-and-indigenous-music-in-her-first-ever-solo-concert|website=POP!|date=2023-05-13|access-date=2025-11-29|language=en-US|last=BrandRoom|first=INQUIRER.net|url-status=live}}</ref> Naging popular ang kanyang mga kantang "Malayo Man, Malapit Din," "Pag Nananalo ang Ginebra," at ang temang awit sa palabas sa telebisyon na ''[[Encantadia]]''.<ref name=":1" /> Si Barrios ay mayroong banda na ang tawag ay ''Naliyagan''.<ref name=":0" /> Magkakasamang opisyal na binuo nina Barrios, [[Lolita Carbon]], at [[Cooky Chua]] ang ''Tres Marias'' noong 2012 na hindi iniiwan ang kanilang mga sari-sariling solo na karera.<ref>{{Cite web|title=Tres Marias a musical powerhouse|url=https://www.philstar.com/entertainment/2015/08/31/1494446/tres-marias-musical-powerhouse|website=Philstar.com|access-date=2025-11-29|first=Boy|last=Abunda|url-status=live}}</ref> ==Adbokasiya para sa mga katutubo== Nagsimula ang adbokasiya ni Barrios na ipagtanggol ang mga karapatan ng mga katutubo noong siya ay naging ''solo'' na mang-aawit.<ref name=":0" /> Sa papamagitan ng kanyang musika ay isinusulong ni Barrios ang pagkakakilanlan at pagrespeto sa kultura ng mga katutubo at sa pagkakakilanlan ng mga Pilipino sa pangkalahatan.<ref name=":2" /> ==Mga sanggunian== {{reflist}} ==Mga panlabas na link== * [https://www.bayangbarrios.com/ Websayt ni Bayang Barrios] * [https://www.youtube.com/c/BayangBarriosatAngNaliyagan/about Bayang Barrios at Ang Naliyagan sa YouTube] [[Kategorya:Mga musiko mula sa Pilipinas]] 4ba0dy5cmjojoo0f04ec3wvcrmu9frh 0 13075 2201262 2140238 2026-04-04T12:14:58Z Mayivobkal 160592 2201262 wikitext text/x-wiki {{BLP unsourced|date=Pebrero 2010}} {{Infobox person | name = John Estrada | image = John Estrada.jpg | alt = | caption = | birth_name = John Anthony Siason Estrada | birth_date = {{birth date and age|mf=yes|1973|6|13}} | birth_place = [[Lungsod Quezon]], [[Pilipinas]] | death_date = | death_place = | nationality = | other_names = | known_for = | occupation = [[Aktor]] | years_active = 1991-kasalukuyan | spouse = {{plainlist| * {{marriage|[[Janice de Belen]]|1992|2004|end=annulled}} * {{marriage|Priscilla Meirelles|2011}} }} | partner = | height = {{height|m=1.85}} | website = }} Si '''John Anthony Siason Estrada''' (ipinanganak [[Hunyo 13]], [[1973]]) ay isang Pilipinong aktor. Siya ang asawa ni [[Janice de Belen]] at nagkaanak ng apat. Naghiwalay sila noong taong [[2002]]. Noong Hulyo 2024, naospital si Estrada sa Asian Hospital and Medical Center dahil sa hindi natukoy na sakit.<ref>{{Cite web |last=Pasajol |first=Anne |date=2024-07-26 |title=Kaila, Moira Estrada visit hospitalized dad John Estrada |url=https://entertainment.inquirer.net/568220/kaila-moira-estrada-visit-hospitalized-dad-john-estrada |access-date=2026-04-04 |website=INQUIRER.net |language=en}}</ref> ==Telebisyon== *Palibhasa Lalake (ABS-CBN) *Richard Loves Lucy (ABS-CBN) *Familia Zaragoza (ABS-CBN) *Magandang Tanghali Bayan (ABS-CBN) *Masayang Tanghali Bayan (ABS-CBN) *Kay Tagal Kang Hinihintay (ABS-CBN) *Tanging Ina (ABS-CBN) *OK Fine Whatever (ABS-CBN) *OK Fine O Yes! (ABS-CBN) *OK Fine Ito Ang Gusto Ko! (ABS-CBN) *Vietnam Rose (ABS-CBN) *Hiram (ABS-CBN) *Maria Flordeluna (ABS-CBN) *Lastikman (ABS-CBN) *May Bukas Pa (ABS-CBN) *Everybodi Hapi (TV5) *Dahil May Isang Ikaw (ABS-CBN) *[[Agua Bendita]] (ABS-CBN) *Happy Yipee Yehey (ABS-CBN) *Minsan Lang Kita Iibigin (ABS-CBN) ==Mga kawing panlabas== *John Estrada on IMDB [https://www.imdb.com/name/nm0261824] {{DEFAULTSORT:Estrada, John}} [[Kategorya:Ipinanganak noong 1973]] [[Kategorya:Mga Pilipino]] [[Kategorya:Mga Tagalog]] [[Kategorya:Mga personalidad sa telebisyon]] [[Kategorya:Mga artista mula sa Pilipinas]] [[Kategorya:Mga lalaking modelo sa Pilipinas]] [[Kategorya:Mga taga-Kalakhang Maynila]] {{Pilipinas-artista-stub}} rxfpxwczkiec54ycyj8aox33v8uo7hv 0 13824 2201265 2148823 2026-04-04T12:19:26Z Mayivobkal 160592 2201265 wikitext text/x-wiki {{BLP unsourced|date=Pebrero 2010}} {{Infobox person | name = Cogie Domingo | image = | alt = | caption = | birth_name = Redmond Christopher Domingo | birth_date = {{birth date and age|1980|8|15}} | birth_place = | death_date = | death_place = | nationality = | other_names = | known_for = | occupation = | years_active = | height = {{height|m=1.70}} | spouse = | partner = | website = }} Si '''Cogie Domingo''' (ipinanganak noong Agosto 15, 1980 bilang Redmond Christopher Domingo) ay isang aktor at modelo. Sa edad na 10, siya ay sumali sa cast ng ''[[Cyberkada]]'' ng [[ABS-CBN]]. Ito ay sinundan ng pelikulang ''[[Sa Piling ng mga Aswang]]'' ng [[Regal Films]] kung saan nakasama niya si [[Maricel Soriano]]. Ang kanyang sumunod na proyekto ay ang ''[[Yakapin Mo ang Umaga]]'' kung saan siya ay gumanap na anak nina [[Christopher de Leon]] at [[Lorna Tolentino]]. Ang pinakakilalang papel na kanyang ginampananan ay ang batang preso sa pelikulang ''[[Deathrow]]'' noong [[2000]] kasama si Eddie Garcia. Si Cogie ay kasalukuyang nakakontrata bilang artista ng [[GMA Network]]. Noong Oktubre 27, 2017, naaresto ng PDEA si Domingo at dalawa pang katao dahil sa pagkakaroon ng ilegal na droga.<ref>{{Cite web |last=Ballaran |first=Jhoanna |date=2017-10-27 |title=Cogie Domingo, 2 others arrested in Parañaque drug bust |url=https://entertainment.inquirer.net/248006/pdea-nabs-cogie-domingo-anti-illegal-drug-ops-drug-bust-anti-ilelgal-drugs-pdea-actor-cogie |access-date=2026-04-04 |website=INQUIRER.net |language=en}}</ref> ==Pelikula== {| border="2" cellpadding="4" cellspacing="0" style="margin: 1em 1em 1em 0; background: #f9f9f9; border: 1px #aaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 95%;" |- bgcolor="#CCCCCC" align="center" | '''Taon'''|| '''Pamagat''' || '''Papel na Ginampanan''' |- | [[2006]] || '' [[Mourning Girls]]''|| Raffy |- | [[2004]] || '' [[So... Happy Together]] ''||Oliver |- | [[2004]] || ''[[Kuya]]'' || Noy |- | [[2003]] || ''[[Mano Po 2: My Home]] '' || Lean Tan |- | [[2003]] || ''[[Anghel sa Lupa]]'' || Benjo |- | [[2002]] || ''[[Mano po]]'' || Young Luis/Fong Muan |- | [[2002]] || '' [[Pakisabi Na Lang Mahal Ko Siya]]'' || Gonzo |- | [[2001]] || '' [[Cool Dudes]] '' || Pinky |- | [[2000]] || '' [[Deathrow]]'' || Sonny |- | [[2000]] || '' [[Yakapin mo ang Umaga]]'' || Adok |- | [[1999]] || '' [[Sa Piling ng mga Aswang]] '' ||Joshua |- |} ==Telebisyon== {| border="2" cellpadding="4" cellspacing="0" style="margin: 1em 1em 1em 0; background: #f9f9f9; border: 1px #aaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 95%;" |- bgcolor="#CCCCCC" align="center" | '''Taon''' || '''Pamagat''' || '''Papel na Ginampanan''' |- | [[2006]] || ''[[Love to Love (Season 12)]]'' || Rico |- | [[2006]] || ''[[Bakekang]]'' || Johnny |- | [[2006]] || ''[[Now and Forever: Ganti]]'' || Javier |- | [[2005]] || ''[[Darna (TV Series)|Darna]]'' ||Daniel |- | [[2004]] || ''[[Love to Love|Love To Love Season 3: Kissing Beauty]]'' || Joseph |- | [[2004]] || ''Joyride'' || Jason |- | [[2003]] || ''[[Love to Love|Love To Love Season 1: Maid For Each Other]]'' || Dodong |- | [[2004]] || '' Stage 1: LIVE!'' ||Himself-Host |- | [[2004]] || '' Kung Mawawala Ka'' ||Carlito Valiente |- | [[2004]] || '' Ikaw Lang Ang Mamahalin'' ||Jepoy |- | [[1999]] || ''Click'' || Gino |- | [[1995]] || ''Cyberkada'' || |- |} {{DEFAULTSORT:Domingo, Cogie}} [[Kategorya:Ipinanganak noong 1980]] [[Kategorya:Mga Pilipino]] [[Kategorya:Mga Tagalog]] [[Kategorya:Mga artista mula sa Kalakhang Maynila]] [[Kategorya:Mga artista mula sa Pilipinas]] [[Kategorya:Mga lalaking modelo sa Pilipinas]] [[Kategorya:Mga taga-Kalakhang Maynila]] 357ih3cg6twj3oyywxb2jtcuf4w5kfv 0 13834 2201263 2032939 2026-04-04T12:16:12Z Mayivobkal 160592 2201263 wikitext text/x-wiki {{BLP unsourced|date=Setyembre 2017}} {{Infobox person | name = Dingdong Dantes | image = Dingdong Dantes - 2014 (cropped).jpg | caption = | birthname = José Sixto Raphael González Dantes III | birth_date = {{birth date and age|mf=yes|1980|8|2}} | birth_place = [[Lungsod Quezon]], [[Pilipinas]] | other_names = Ding, Dong | occupation = [[Aktor]], punong-abala | yearsactive = 1987-kasalukuyan | spouse = [[Marian Rivera]] (m. 2014) | children = 2 | height = {{height|m=1.8}} | notable role = }} Si '''Jose Sixto G. Dantes III''', lalong kilala sa pinilakang-tabing bilang '''Dingdong Dantes''' ay isang artistang [[mga Pilipino|Pilipino]]. Siya ay unang kinontrata ng [[Viva Films]]. Nagpakasal siya kay Rivera noong 2014, at mayroon silang dalawang anak. ==Pilmograpiya== ==Pelikula== *''Seven Sundays'' (2017) *''The Unmarried Wife'' (2016) *''Segunda Mano'' (2011) *''Kimmy Dora'' (2009) *''Resiklo'' (2007) *''[[Mulawin|Mulawin: The Movie]]'' (2005) *''Bahay ni Lola 2'' (2005) *''Magkapatid'' (2002) *''Kiss Mo 'Ko'' (1999) *''Forward March'' (1987) ==Telebisyon== {| border="2" cellpadding="4" cellspacing="0" style="margin: 1em 1em 1em 0; background: #f9f9f9; border: 1px #aaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 95%;" |- bgcolor="#CCCCCC" align="center" | '''Taon''' || '''Pamagat''' || '''Ginampanan''' || '''Himpilan''' |- | 2009 || ''[[Stairway to Heaven (Philippine TV series)|Stairway To Heaven]]'' || Cholo|| GMA |- | 2009 || ''[[Ang Babaeng Hinugot Sa Aking Tadyang]]''|| Homer Alcaraz|| GMA |- | 2008 || ''[[Mars Ravelo's Dyesebel]]''|| Fredo Legaspi || GMA |- | 2007 || ''[[MariMar]]'' || Sergio Santibañez || GMA |- | 2006 || ''[[Atlantika]]'' || Aquano || GMA |- | 2006 || ''[[Encantadia: Pag-ibig Hanggang Wakas]]''|| Haring Ybrahim || GMA |- | 2005 || ''[[Etheria]]: Ang Ikalimang Kaharian ng Encantadia'' || Haring Ybrahim / Alexus || GMA |- | 2005 || ''[[Encantadia]]'' || Ybarro / Ybrahim || GMA |- | 2003 || ''[[Sharon]]'' <small>(Search for KC's Date)</small> || ''Panauhin'' || ABS-CBN |- | 2003 || ''[[Twin Hearts]]'' || Adrian || GMA |- | 2001 || ''[[Sana Ay Ikaw Na Nga]]'' || Carlos Miguel Altamonte || GMA |- | 2000-Present || ''[[SOP Rules]]'' || ''Kasamang Punong-Abala'' || GMA |- | 1996 || ''Anna Karenina'' || Brix || GMA |- | 1995 || ''[[T.G.I.S.]]'' || Iñaki || GMA |- |} [[Kategorya:Ipinanganak noong 1980]] [[Kategorya:Mga Pilipino]] [[Kategorya:Mga Tagalog]] [[Kategorya:Mga Ilonggo]] [[Kategorya:Mga artista mula sa Pilipinas]] [[Kategorya:Mga lalaking modelo sa Pilipinas]] [[Kategorya:Mga taga-Kalakhang Maynila]] {{Pilipinas-artista-stub}} 24jl9zxhtb9cut2077y14jlnrhnojqf 0 19067 2201295 2199389 2026-04-05T01:00:33Z Stephan1000000 98632 1156 2201295 wikitext text/x-wiki {{cleanup|date=Agosto 2011}} {{Infobox animanga/Header | title = One Piece | image = | caption = | ja_kanji = ONE PIECE（ワンピース） | ja_romaji = Wan Pīsu | genre = <!--Discuss in talk page before adding or removing genres, however, keep in mind [[WP:MOS-AM#Content]]. Thank you.-->[[Action (genre)|Action]], [[Adventure (genre)|Adventure]], [[Comedy-drama]]<!--Discuss in talk page before adding or removing genres, however, keep in mind [[WP:MOS-AM#Content]]. Thank you.--> }} {{Infobox animanga/Print | type = manga | author = [[Eiichiro Oda]] | publisher = [[Shueisha]] | publisher_en = [[Viz Media]] ({{abbr|USA|United States}}, {{abbr|CAN|Canada}}, {{abbr|GBR|United Kingdom}})<br />[[Gollancz Manga]] ({{abbr|GBR|United Kingdom}})<br />[[Madman Entertainment]] ({{abbr|AUS|Australia}}, {{abbr|NZL|New Zealand}}) | demographic = ''[[Shōnen manga|Shōnen]]'' | magazine = [[Weekly Shōnen Jump]] | magazine_en = [[Shonen Jump (magazine)|Shonen Jump]] ({{abbr|USA|United States}}, {{abbr|CAN|Canada}}) | first = 4 July 1997 | last = | volumes = 114 | volume_list = List of One Piece manga volumes }} {{Infobox animanga/Video | type = Serye | director = [[Kōnosuke Uda]] (1999–2006)<br/>Munehisa Sakai (2006–2008)<br />Hiroaki Miyamoto (2008–present) | producer = Yoshihiro Suzuki | writer = Hirohiko Uesaka<br/>Tatsuya Hamazaki | music = | studio = [[Toei Animation]] | licensor = [[Madman Entertainment]] ({{abbr|AUS|Australia}}, {{abbr|NZL|New Zealand}})<br />[[4Kids Entertainment]] ({{abbr|USA|United States}} , {{abbr|CAN|Canada}})(2004–2007)<br />[[Funimation Entertainment]] ({{abbr|USA|United States}}, {{abbr|CAN|Canada}})(2007–present) | network = [[Animax]], [[Fuji TV]] | network_en = [[Toonami (UK)|Toonami]] ({{abbr|GBR|United Kingdom}})<br/>[[CN Too]] ({{abbr|GBR|United Kingdom}})<br/>[[YTV (TV channel)|YTV]] ({{abbr|CAN|Canada}})<br/>[[Cartoon Network (United States)|Cartoon Network]] ({{abbr|USA|United States}}, 2005–2007)<br/>[[Toonami]] ({{abbr|USA|United States}}, 2005–2008)<br/>[[Fox Broadcasting Company]] ({{abbr|USA|United States}}, 2003–2005)<br/>[[Cartoon Network (Australia)|Cartoon Network]] ({{abbr|AUS|Australia}}, {{abbr|NZL|New Zealand}})<br />[[Network Ten]] ({{abbr|AUS|Australia}}, {{abbr|NZL|New Zealand}}) | first = 20 Oktubre 1999 | last = | episodes = 1156 | episode_list = List of One Piece episodes }} {{Infobox animanga/Other | title = Related works | content = * [[List of One Piece films|''One Piece'' films]] * [[List of One Piece video games|''One Piece'' video games]] }} {{Infobox animanga/Footer}} Ang '''One Piece''' ay isang seryeng '''Japanese Shonen Manga''' at '''Anime''' na nilikha ng Hapon na si '''Eichiro Oda''' na naging seryal na sa '''Weekly Shonen Jump''' mula pa noong 4 July 1997. Ang bawat kabanata ay inilalathala sa '''takobon''' volumes ni '''Shueisha''', sa una nitong release noong 24 Disyembre 1997, at ang ika-60 bolyum ay noong Nobyembre 2010. Pagdaan ng 2010, inanunsiyo ng '''Shueisha''' na naipagbili na nila ang mahigit sa 200 milyong bolyum ng '''One Piece''' sa ngayon; ang ika-60 na volume ay nakapagtala ng bagong record para sa pinakamataas na initial print run sa lahat ng aklat sa Japan sa kasaysayan na may 3.4 milyong kopya. Ito rin ang unang aklat na naibenta ng mahigit 2 milyong kopya sa Opening Week ng '''Oricon Book Ranking''' ng Japan. Hango ang One Piece sa paglalakbay ni '''Monkey D. Luffy''', isang 17 taong gulang na lalaki na nakakain ng sinumpaang prutas (Hapon: 悪魔の実, ''Akuma no Mi'', [[Wikang Ingles|Ingles]]: ''Devil Fruit'') na tinatawag na '''Gomu Gomu no Mi''' (Sa Pilipinas: Sinumpaang Prutas ng Goma Goma) na naging daan upang ang katawan niya ay humaba at ma-deform na parang Goma, at ang kanyang itinatag na grupo, ang '''Straw Hat Pirates'''. Nilakbay ni Luffy ang karagatan upang mahanap ang pinakatago-tagong at ang pinakamalaking kayamanan na tinawag na '''One Piece''' at upang hirangin siya bilang ang susunod na '''Hari ng mga Pirata'''. Sinimulan ang pagpapalabas ng One Piece sa Pilipinas noong 2003&nbsp;ng '''GMA Network 7'''. Nakailan na rin itong pag-uulit ng mga episodes dahil sa pagbaba ng ratings nito sa kalabang Network na '''ABS-CBN'''. Ang kasalukuyang episode nito sa Pilipinas ay sa pakikipagsapalaran sa '''Enies Lobby''' at sa '''CP9'''. At sa kabila ng maraming udlot sa telebisyon, unti-unting tumataas ang ratings ito sa 17% kumpara sa kabilang estasyon na 12-15%. == Buod == Ang kuwento ay hango sa 17 taong gulang na si [[:en:Monkey D. Luffy|Monkey D. Luffy]] na pinukaw ng kanyang idolo noong bata pa sya na si [[:en:List of One Piece characters#Shanks|Red Haired Shanks]] na naglalakbay upang hanapin ang '''One Piece'''. Sa paglalakbay ni Luffy, bumuo siya ng isang samahang pirata na tinawag niyang '''Straw Hat Pirates'''. Ang grupo ay binubuo nila: *Pirate Hunter [[:en:List of One Piece characters#Roronoa Zoro|Roronoa Zoro]] *Cat Thief [[:en:List of One Piece characters#Nami|Nami]] (Ang Tagapaglayag) *Sharpshooter Sogeking [[:en:List of One Piece characters#Usopp|Usopp]] (Ang Sniper) *Black Leg [[:en:List of One Piece characters#Sanji|Sanji]] (Ang Tagapagluto) *Cotton Candy Lover [[:en:List of One Piece characters#Tony Tony Chopper|Chopper]] (Ang Manggagamot) *[[:en:List of One Piece characters#Nico Robin|Nico Robin]] (Ang Arkeyolohista) *Cyborg [[:en:List of One Piece characters#Franky|Franky]] (Ang Shipwright) *Humming [[:en:List of One Piece characters#Brook|Brook]] (Ang Musikero). *Jinbei (Ang Helmsman) Humarap din sila sa maraming pagsubok sa lahat ng sulok ng mundo. Ang pinakamalaki nilang kalaban ay ang mga [[:en:List of One Piece characters#Marines|Marino]] na hawak ng [[:en:List of One Piece characters#World Government|Pamahalaang Pandaigdig]] na naghahanap ng hustisya upang tuldukan ang [[:en:Golden Age of Piracy|Ginintuang Yugto ng mga Pirata]]. Marami ring ibang istorya ang hango sa paglalaban ng Gobyerno ,Pitong Warlord at ng Apat na Emperador, ang apat na pinakamalakas na pirata sa buong mundo. Matapos ang pagkamatay nila [[:en:List of One Piece characters#Portgas D. Ace|Portgas D. Ace]] (Ang kapatid ni Luffy na hindi niya kadugo) at ni [[:en:List of One Piece characters#Whitebeard|Whitebeard]], ang bawat miyembro ng Strawhats ay sumailalim sa matinding pagsasanay. Matapos ang dalawang taon, nabuo ulit sila sa '''Sabaody Archipelago''' at tinuloy ang paglalakbay sa Bagong Daigdig ('''New World'''). [[Kategorya:Shōnen manga]] h7agjh0g0ys0y003g58s0hnufsqt2ii 0 22221 2201264 2001966 2026-04-04T12:16:55Z ChickenAnnihilator 156352 Inayos ko ang griefing 2201264 wikitext text/x-wiki {{ Infobox Philippine municipality 2 | | infoboxtitle = Bayan ng Murcia | sealfile = | caption = Mapa ng [[Negros Occidental]] na nagpapakita sa lokasyon ng Murcia. | locatormapfile = {{PH wikidata|image_map}} | region = {{PH wikidata|region}} | province = {{PH wikidata|province}} | districts = | founded = | barangays = 23 | class = Ika-2 Klase | website = | mayor = | coordinates_wikidata = yes | population_as_of = 2000 | population_total = 74623 | population_density_km2 = }} Ang '''Bayan ng Murcia''' ay isang ika-2 Klaseng [[mga bayan ng Pilipinas|bayan]] sa [[mga lalawigan ng Pilipinas|lalawigan]] ng [[Negros Occidental]], [[Pilipinas]]. Ayon sa {{PH wikidata|population_as_of}}, ito ay may populasyon na {{PH wikidata|population_total}} sa may {{PH wikidata|household}} na kabahayan. ==Mga Barangay== Ang bayan ng Murcia ay nahahati sa 23 [[barangay]]. <table border=0><tr> <td valign=top> * Abo-abo * Alegria * Amayco * Zone I (Pob.) * Zone II (Pob.) * Zone III (Pob.) * Zone IV (Pob.) * Zone V (Pob.) * Blumentritt * Buenavista * Caliban * Canlandog * Cansilayan * Damsite * Iglau-an * Lopez Jaena * Minoyan * Pandanon * San Miguel * Santa Cruz * Santa Rosa * Salvacion * Talotog </td></tr></table> == Kambal na Lungsod == *{{flagicon2|Spain}} [[Murcia]], [[Espanya]] ==Demograpiko== {{Populasyon}} == Mga sanggunian == {{Reflist}} ==Mga Kawing Panlabas== *[http://www.nscb.gov.ph/activestats/psgc/default.asp Philippine Standard Geographic Code] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120413163013/http://www.nscb.gov.ph/activestats/psgc/default.asp |date=2012-04-13 }} {{Negros Occidental}} [[Kategorya:Mga bayan at lungsod sa Pilipinas]] {{stub}} nzxf40lfq2pxe6brtmmy46if5e19f6m 0 23478 2201318 2050982 2026-04-05T03:47:21Z Jojit fb 38 2201318 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = {{PH wikidata|name}} | image_skyline = Our Lady of Sorrows Church in Pinabacdao, Samar province.jpg | image_caption = Loob ng Simbahang Paroykal ng Ina ng Pitong Hapis | image_seal = Seal of Pinabacdao, Samar.jpg | seal_size = 100x80px | image_map = {{PH wikidata|image_map}} | map_caption = {{PH wikidata|map_caption}} | image_map1 = {{Infobox mapframe|id={{#invoke:Wikibase|id}}}} | pushpin_map = Philippines | pushpin_label_position = left | pushpin_map_caption = Kinaroroonan sa {{PH wikidata|country}} | coordinates = {{PH wikidata|coordinates}} | settlement_type = {{PH wikidata|settlement_type}} | subdivision_type = [[Talaan ng mga bansa|Bansa]] | subdivision_name = {{flag|Pilipinas}} | subdivision_type1 = [[Mga rehiyon ng Pilipinas|Rehiyon]] | subdivision_name1 = {{PH wikidata|region}} | subdivision_type2 = [[Mga lalawigan ng Pilipinas|Lalawigan]] | subdivision_name2 = {{PH wikidata|province}} | official_name = {{PH wikidata|official_name}} | etymology = <!--origin of name--> | named_for = <!--named after (if person or place)--> | native_name = | other_name = | nickname = ''"The Home of Mayaw-Mayaw Festival"'' | motto = "Small Town, Big Dreams" | anthem = | subdivision_type3 = [[Kapulungan ng mga Kinatawan ng Pilipinas#Representasyong pang-distrito|Distrito]] | subdivision_name3 = [[Mga distritong pambatas ng Samar|Ikalawang Distrito ng Samar]] | established_title = Unang itinatag | established_date = 1749 | established_title1 = Naging bayan | established_date1 = Hulyo 16, 1946 | parts_type = [[Barangay|Mga barangay]] | parts_style = para | p1 = 24 | leader_title = {{PH wikidata|leader_title}} <!--mayor--> | leader_name = Teodorico A. Mabag | leader_title1 = [[Pangalawang alkalde]] | leader_name1 = Rodrigo T. Eguia | leader_title2 = Kinatawan | leader_name2 = Sharee Ann T. Tan | leader_title3 = [[Sangguniang Panlalawigan|Kasapi ng Lupon ng SP]] | leader_name3 = | leader_title4 = Manghahalal | leader_name4 = {{PH wikidata|electorate}} botante ([[Pangkalahatang halalan ng Pilipinas, {{PH wikidata|electorate_point_in_time}}|{{PH wikidata|electorate_point_in_time}}]]) | government_type = {{PH wikidata|government_type}} | government_footnotes = {{thinsp}}<ref>{{DILG detail}}</ref> | elevation_footnotes = | elevation_m = | elevation_max_footnotes= | elevation_max_m = | area_rank = | area_footnotes = {{PSGC detail|area}} | area_total_km2 = {{PH wikidata|area}} | population_footnotes = {{PH census|current}} | population_total = {{PH wikidata|population_total}} | population_as_of = {{PH wikidata|population_as_of}} | population_density_km2 = auto | population_demonym = | population_rank = | population_note = | timezone = [[Pamantayang Oras ng Pilipinas|PST]] | utc_offset = +8 | postal_code_type = [[Talaan ng mga kodigong postal sa Pilipinas|Kodigong postal]] | postal_code = {{PH wikidata|postal_code}} | postal2_code_type = {{PSGCstyle}} | postal2_code = {{PSGC detail}} | area_code_type = {{areacodestyle}} | area_code = {{PH wikidata|area_code}} | website = {{PH wikidata|website}} | demographics_type1 = Ekonomiya | demographics1_title1 = {{PH wikidata|income_class_title}} | demographics1_info1 = {{PH wikidata|income_class}} | demographics1_title2 = [[Pagsukat ng kahirapan|Kalaganapan ng kahirapan]] | demographics1_info2 = 45.5% (2015)<ref>{{cite web |url=https://psa.gov.ph/sites/default/files/City%20and%20Municipal-level%20Small%20Area%20Poverty%20Estimates_%202009%2C%202012%20and%202015_0.xlsx|title=PSA releases the 2015 Municipal and City Level Poverty Estimates|location=Quezon City, Philippines |accessdate=12 October 2019}}</ref> | demographics1_title3 = Kita (₱) | demographics1_info3 = {{PH wikidata|revenue}} {{PH wikidata|revenue_point_in_time}} | demographics1_title4 = Ranggo sa kita | demographics1_info4 = | demographics1_title5 = Mga asset (₱) | demographics1_info5 = | demographics1_title6 = Ranggo sa asset | demographics1_info6 = | demographics1_title7 = Pananagutan/pagkakautang (₱) | demographics1_info7 = | demographics1_title8 = Ranggo sa pananagutang/pagkakautang | demographics1_info8 = | demographics1_title9 = Mga paggasta (₱) | demographics1_info9 = | demographics1_title10 = Ranggo sa paggasta | demographics1_info10 = | demographics_type2 = | demographics2_title1 = Kuryente | demographics2_info1 = | demographics2_title2 = Tubig | demographics2_info2 = | demographics2_title3 = Telekomunikasyon | demographics2_info3 = | demographics2_title4 = Cable TV | demographics2_info4 = | demographics2_title5 = | demographics2_info5 = | demographics2_title6 = | demographics2_info6 = | demographics2_title7 = | demographics2_info7 = | demographics2_title8 = | demographics2_info8 = | demographics2_title9 = | demographics2_info9 = | demographics2_title10 = | demographics2_info10 = | blank_name_sec1 = {{PH wikidata|climate_title}} | blank_info_sec1 = {{PH wikidata|climate_type}} | blank1_name_sec1 = Mga wikang pampook | blank1_info_sec1 = {{PH wikidata|language}} | blank2_name_sec1 = Mga kapatid na pamayanan | blank2_info_sec1 = | blank3_name_sec1 = | blank3_info_sec1 = | blank4_name_sec1 = | blank4_info_sec1 = | blank5_name_sec1 = | blank5_info_sec1 = | blank6_name_sec1 = | blank6_info_sec1 = | blank7_name_sec1 = | blank7_info_sec1 = | blank1_name_sec2 = Pangunahing mga relihiyon | blank1_info_sec2 = | blank2_name_sec2 = Petsa ng pista | blank2_info_sec2 = | blank3_name_sec2 = Diyosesis ng Katolika | blank3_info_sec2 = | blank4_name_sec2 = Patron na santo | blank4_info_sec2 = | blank5_name_sec2 = | blank5_info_sec2 = | blank6_name_sec2 = | blank6_info_sec2 = | blank7_name_sec2 = | blank7_info_sec2 = | short_description = | footnotes = }} Ang '''{{PH wikidata|name}}''', opisyal na kilala bilang '''Bayan ng Pinabacdao''', ay isang ikaapat na uring [[{{PH wikidata|settlement_text}} ng Pilipinas|{{PH wikidata|settlement_text}}]] sa [[Mga lalawigan ng Pilipinas|lalawigan]] ng {{PH wikidata|province}}, {{PH wikidata|country}}. Ayon sa {{PH wikidata|population_as_of}}, mayroon itong populasyon na {{PH wikidata|population_total}} katao.{{PH census|current}} Ito ay nasa gitnang bahagi ng timog-kanlurang baybay-dagat ng pulo ng [[Samar]] at dinaraanan ng [[Pan-Philippine Highway]]. Hinahangganan ito ng bayan ng [[Calbiga]] sa hilaga, lungsod ng [[Borongan]] sa silangan na kabisera ng lalawigan ng [[Silangang Samar]], bayan ng [[Villareal, Samar|Villareal]] at Look ng Villareal sa kanluran, at mga bayan ng [[Santa Rita, Samar|Santa Rita]] at [[Basey]] sa timog. Itinuturing ito na sentro ng produksiyon ng bigas sa lalawigan ng Samar. Ito ay tahanan din ng pista ng Mayaw-Mayaw, isang pistang etniko at sayawan na taunang idinaraos tuwing Mayo 10.<ref name="Mayaw-mayaw Festival">{{cite web |url=http://visitmyphilippines.com/index.php?title=CalendarofEvents&func=all&pid=2387&tbl=0 |title=Eastern Visayas Festivals and Events |publisher=Visit My Philippines |accessdate=29 Hunyo 2016 |archive-date=15 Agosto 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160815055644/http://www.visitmyphilippines.com/index.php?title=CalendarofEvents&func=all&pid=2387&tbl=0 |url-status=dead }}</ref> Nakamit ng Pista ng Mayaw-Mayaw ang ikalawang ''runner-up'' sa paligsahan ng sayaw ng kapistahan, at nanguna ito sa paligsahan ng disenyo ng ''float'' sa [[Pistang Aliwan]] ng 2015 na ginanap sa mga lungsod ng [[Maynila]] at [[Pasay]] noong Abril 23–25.<ref>{{cite web |url=http://www.aliwanfiesta.com.ph/aliwan2.5/index.php/component/content/article/mbc-articles/48 |title=Aliwan Fiesta 2015 |publisher=Aliwan Fiesta |accessdate=29 June 2016 |archive-date=4 Agosto 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160804204215/http://www.aliwanfiesta.com.ph/aliwan2.5/index.php/component/content/article/mbc-articles/48 |url-status=dead }}</ref> ==Kasaysayan== Unang itinatag ang Pinabacdao noong 1749, ngunit naging baryo ng Calbiga noong 1902. Naging isang ganap na bayan ito noong ika-16 ng Hulyo, taong 1946 sa bisa ng Kautusang Ehekutibo Blg. 2, seryeng 1946, na nilagdaan ni dating Pangulong [[Manuel A. Roxas]] noong ika-8 ng Hulyo sa taong iyon.<ref>{{cite web |url=https://www.officialgazette.gov.ph/1946/07/08/executive-order-no-2-s-1946/ |title=Executive Order No. 2, s. 1946 |accessdate=10 Enero 2015 |publisher=Official Gazette of the Republic of the Philippines |archive-date=9 Hunyo 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230609104733/https://www.officialgazette.gov.ph/1946/07/08/executive-order-no-2-s-1946/ |url-status=dead }}</ref> ==Klima== Ini-uri ang klima ng Pinabacdao bilang tropiko. May maraming pag-ulan ang bayan, kahit sa pinakatuyong buwan nito. Itinalaga ang Pinabacdao sa pag-uuring ''[[Köppen and Geiger]]'' bilang Af. Ang karaniwang taunang temperatura ay 27.1&nbsp;°C. Ang katamtamang dami ng pag-ulan taun-taon ay 2739&nbsp;milimetro.<ref>{{cite web |url=http://en.climate-data.org/location/21153/ |title=Pinabacdao Climate |publisher=Climate-Data Org. |accessdate=5 Hunyo 2015}}</ref> ==Mga barangay== Nahahati ang Pinabacdao sa 24 na mga [[barangay]]. Para sa mga layuning administratibo at estadistika, nakapangkat sa dalawang mga distrito ang mga barangay - ang mga ''upland barangay'' at mga ''pilot barangay''. Ang ''Upland district'' ay binubuo ng mga barangay na nasa malalayong lugar at karamihan ay nasa silangang bahagi ng bayan. Ang mga barangay na nasa kahabaan ng [[Pan-Philippine Highway]]/Daang Maharlika ay bumubo sa ''Pilot district'' na karamihan ay nasa mga baybaying-dagat at kapatagang pook sa kanlurang bahagi ng bayan. Walang anumang uri ng lokal na pamahalaan ang mga distritong ito. {| class="wikitable sortable" style="margin:auto;table-layout:fixed;text-align:left;background-color:#FDFDFD;font-size:90%;border-collapse:collapse;" ! scope="col" style="border-bottom:none;" class="unsortable" | Barangay{{ref label|AlsoKnownAs|A|none}} ! scope="col" style="border-bottom:none;" class="unsortable" | Distrito ! scope="col" style="border-bottom:none;" class="unsortable" colspan=3 | Populasyon ! scope="col" style="border-bottom:none;" class="unsortable" | {{PSGC rubric}} ! scope="col" style="border-bottom:none;" class="unsortable" | Pag-uuri ! scope="col" style="border-bottom:none;" class="unsortable" | PSGC<ref>{{cite web |url=http://www.nscb.gov.ph/activestats/psgc/municipality.asp?muncode=086013000&regcode=08&provcode=60 |title=PSGC Active Statistics |publisher=Philippine Statistics Authority |accessdate=30 Hunyo 2016 |archive-date=23 Marso 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160323052306/http://nscb.gov.ph/activestats/psgc/municipality.asp?muncode=086013000&regcode=08&provcode=60 |url-status=dead }}</ref> |- ! scope="col" style="border-top:none;" | ! scope="col" style="border-top:none;" | ! scope="col" style="border-style:hidden hidden solid solid;" colspan=2 | {{small|(2015)}}{{PH census|2015}} ! scope="col" style="border-style:hidden solid solid hidden;" | {{small|(2010)}} ! scope="col" style="border-top:none;" | ! scope="col" style="border-top:none;" | ! scope="col" style="border-top:none;" | |- |- ! scope="row" style="text-align:left;background-color:initial;" | Bangon | style="text-align:center;" | Pilot | {{percent and number|1,425|18,252|disp=table|1|pad=yes}} | 1,243 | {{PAGR|2015.5835|1425|2010.3315|1243}} | style="text-align:center;" | Rural | style="text-align:center;" | 086013001 |- ! scope="row" style="text-align:left;background-color:initial;" | Barangay 1, Poblacion | style="text-align:center;" | Pilot | {{percent and number|641|18,252|disp=table|1|pad=yes}} | 656 | {{PAGR|2015.5835|641|2010.3315|656}} | style="text-align:center;" | Urbano | style="text-align:center;" | 086013002 |- ! scope="row" style="text-align:left;background-color:initial;" | Barangay 2, Poblacion | style="text-align:center;" | Pilot | {{percent and number|895|18,252|disp=table|1|pad=yes}} | 766 | {{PAGR|2015.5835|895|2010.3315|766}} | style="text-align:center;" | Rural | style="text-align:center;" | 086013003 |- ! scope="row" style="text-align:left;background-color:initial;" | Botoc | style="text-align:center;" | Pilot | {{percent and number|750|18,252|disp=table|1|pad=yes}} | 697 | {{PAGR|2015.5835|750|2010.3315|697}} | style="text-align:center;" | Rural | style="text-align:center;" | 086013004 |- ! scope="row" style="text-align:left;background-color:initial;" | Bugho | style="text-align:center;" | Upland | {{percent and number|254|18,252|disp=table|1|pad=yes}} | 237 | {{PAGR|2015.5835|254|2010.3315|237}} | style="text-align:center;" | Rural | style="text-align:center;" | 086013005 |- ! scope="row" style="text-align:left;background-color:initial;" | Calampong | style="text-align:center;" | Pilot | {{percent and number|572|18,252|disp=table|1|pad=yes}} | 512 | {{PAGR|2015.5835|572|2010.3315|512}} | style="text-align:center;" | Rural | style="text-align:center;" | 086013006 |- ! scope="row" style="text-align:left;background-color:initial;" | Canlobo | style="text-align:center;" | Upland | {{percent and number|392|18,252|disp=table|1|pad=yes}} | 276 | {{PAGR|2015.5835|392|2010.3315|276}} | style="text-align:center;" | Rural | style="text-align:center;" | 086013007 |- ! scope="row" style="text-align:left;background-color:initial;" | Catigawan | style="text-align:center;" | Upland | {{percent and number|135|18,252|disp=table|1|pad=yes}} | 134 | {{PAGR|2015.5835|135|2010.3315|134}} | style="text-align:center;" | Rural | style="text-align:center;" | 086013008 |- ! scope="row" style="text-align:left;background-color:initial;" | Dolores {{small|''(Kasang-an)''}} | style="text-align:center;" | Pilot | {{percent and number|742|18,252|disp=table|1|pad=yes}} | 670 | {{PAGR|2015.5835|742|2010.3315|670}} | style="text-align:center;" | Rural | style="text-align:center;" | 086013010 |- ! scope="row" style="text-align:left;background-color:initial;" | Lale | style="text-align:center;" | Pilot | {{percent and number|945|18,252|disp=table|1|pad=yes}} | 820 | {{PAGR|2015.5835|945|2010.3315|820}} | style="text-align:center;" | Rural | style="text-align:center;" | 086013011 |- ! scope="row" style="text-align:left;background-color:initial;" | Lawaan | style="text-align:center;" | Upland | {{percent and number|327|18,252|disp=table|1|pad=yes}} | 305 | {{PAGR|2015.5835|327|2010.3315|305}} | style="text-align:center;" | Rural | style="text-align:center;" | 086013012 |- ! scope="row" style="text-align:left;background-color:initial;" | Laygayon | style="text-align:center;" | Pilot | {{percent and number|994|18,252|disp=table|1|pad=yes}} | 816 | {{PAGR|2015.5835|1425|2010.3315|1243}} | style="text-align:center;" | Rural | style="text-align:center;" | 086013013 |- ! scope="row" style="text-align:left;background-color:initial;" | Layo | style="text-align:center;" | Upland | {{percent and number|260|18,252|disp=table|1|pad=yes}} | 219 | {{PAGR|2015.5835|260|2010.3315|219}} | style="text-align:center;" | Rural | style="text-align:center;" | 086013014 |- ! scope="row" style="text-align:left;background-color:initial;" | Loctob | style="text-align:center;" | Upland | {{percent and number|262|18,252|disp=table|1|pad=yes}} | 213 | {{PAGR|2015.5835|262|2010.3315|213}} | style="text-align:center;" | Rural | style="text-align:center;" | 086013015 |- ! scope="row" style="text-align:left;background-color:initial;" | Madalunot {{small|''(Antol)''}} | style="text-align:center;" | Pilot | {{percent and number|914|18,252|disp=table|1|pad=yes}} | 730 | {{PAGR|2015.5835|914|2010.3315|730}} | style="text-align:center;" | Rural | style="text-align:center;" | 086013016 |- ! scope="row" style="text-align:left;background-color:initial;" | Magdawat | style="text-align:center;" | Upland | {{percent and number|459|18,252|disp=table|1|pad=yes}} | 468 | {{PAGR|2015.5835|459|2010.3315|468}} | style="text-align:center;" | Rural | style="text-align:center;" | 086013017 |- ! scope="row" style="text-align:left;background-color:initial;" | Mambog | style="text-align:center;" | Pilot | {{percent and number|1412|18,252|disp=table|1|pad=yes}} | 1,368 | {{PAGR|2015.5835|1412|2010.3315|1368}} | style="text-align:center;" | Rural | style="text-align:center;" | 086013018 |- ! scope="row" style="text-align:left;background-color:initial;" | Manaing | style="text-align:center;" | Upland | {{percent and number|312|18,252|disp=table|1|pad=yes}} | 233 | {{PAGR|2015.5835|312|2010.3315|233}} | style="text-align:center;" | Rural | style="text-align:center;" | 086013019 |- ! scope="row" style="text-align:left;background-color:initial;" | Nabong | style="text-align:center;" | Pilot | {{percent and number|1323|18,252|disp=table|1|pad=yes}} | 1,084 | {{PAGR|2015.5835|1323|2010.3315|1084}} | style="text-align:center;" | Rural | style="text-align:center;" | 086013026 |- ! scope="row" style="text-align:left;background-color:initial;" | Obayan | style="text-align:center;" | Pilot | {{percent and number|1,234|18,252|disp=table|1|pad=yes}} | 1,105 | {{PAGR|2015.5835|1234|2010.3315|1105}} | style="text-align:center;" | Rural | style="text-align:center;" | 086013020 |- ! scope="row" style="text-align:left;background-color:initial;" | Pahug | style="text-align:center;" | Pilot | {{percent and number|921|18,252|disp=table|1|pad=yes}} | 830 | {{PAGR|2015.5835|921|2010.3315|830}} | style="text-align:center;" | Rural | style="text-align:center;" | 086013021 |- ! scope="row" style="text-align:left;background-color:initial;" | Parasanon | style="text-align:center;" | Pilot | {{percent and number|1,902|18,252|disp=table|1|pad=yes}} | 1,736 | {{PAGR|2015.5835|1902|2010.3315|1736}} | style="text-align:center;" | Rural | style="text-align:center;" | 086013022 |- ! scope="row" style="text-align:left;background-color:initial;" | Pelaon | style="text-align:center;" | Upland | {{percent and number|829|18,252|disp=table|1|pad=yes}} | 754 | {{PAGR|2015.5835|829|2010.3315|754}} | style="text-align:center;" | Rural | style="text-align:center;" | 086013023 |- ! scope="row" style="text-align:left;background-color:initial;" | San Isidro | style="text-align:center;" | Pilot | {{percent and number|352|18,252|disp=table|1|pad=yes}} | 336 | {{PAGR|2015.5835|352|2010.3315|336}} | style="text-align:center;" | Rural | style="text-align:center;" | 086013025 |-class="sortbottom" ! scope="row" colspan=3 style="text-align:left;" | Kabuoan ! scope="col" style="text-align:right;" | 18,252 ! scope="col" style="text-align:right;" | 16,208 ! scope="col" style="text-align:right;" | {{PAGR|2015.5835|18252|2010.3315|16208}} ! scope="col" style="text-align:right;" | ! scope="col" | |-class="sortbottom" style="background-color:#F2F2F2;border-top:double grey;line-height:1.3em;" | colspan="13" | {{Ordered list | list_style_type=upper-alpha | {{note label|AlsoKnownAs|A|none}}Ang ibang mga pangalan na kilala sa pook ay ''nakapahilis''. }} |} ===Calampong=== [[Talaksan:Calampong.jpg|thumb|Barangay Calampong noong 2008.]] Ang '''Calampong''' ay isa sa dalawang mga baybaying-dagat na barangay ng Pinabacdao. Hinahangganan ito ng Calbiga, sa hilaga at kanluran at [[Look ng Maqueda]] sa kanluran at timog. Karamihan sa mga mamamayan nito ay kumukuha ng kabuhayan sa pangingisda at pagsasaka. ==Demograpiko== {{Populasyon}} ==Mga Paaralan== Mababang Paaralan * Mababang Paaralan ng Bangon * Mababang Paaralan ng Botoc * Mababang Paaralan ng Calampong * Mababang Paaralan ng Lale * Mababang Paaralan ng Laygayon * Mababang Paaralan ng Madalunot * Mababang Paaralan ng Mambog * Mababang Paaralan ng Nabong * Mababang Paaralan ng Obayan * Mababang Paaralan ng Pahug * Mababang Paaralan ng Parasanon * Mababang Paaralan Sentral ng Pinabacdao Mataas na Paaralan * Paaralang Agrikultural ng Quintin Quijano, Sr. (dating Mataas na Paaralang Agrikultural ng West Coast) * Mataas na Paaralang Pambansa ng Pinabacdao-Punong Paaralan * Mataas na Paaralang Pambansa ng Pinabacdao-Paaralang Parasanon Sentro ng Pagsasanay/Kolehiyo/Pamantasan * Pinabacdao One-Stop Training Center * Pamantasan ng Silangang Pilipinas-Kolehiyo ng Pinabacdao == Mga sanggunian == {{Reflist}} ==Mga Kawing Panlabas== {{Commons category|Pinabacdao}} *[http://www.nscb.gov.ph/activestats/psgc/municipality.asp?muncode=086013000&regcode=08&provcode=60 Philippine Standard Geographic Code] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160323052306/http://nscb.gov.ph/activestats/psgc/municipality.asp?muncode=086013000&regcode=08&provcode=60 |date=2016-03-23 }} * [https://web.archive.org/web/20131004104825/http://census.gov.ph/ Philippine Census Information] * [http://www.blgs.gov.ph/lgpmsv2/cmshome/index.php?pageID=23&frmIdDcfCode=7&fLguType=CM&frmIdRegion=11&frmIdProvince=65&frmIdLgu=1301 Local Governance Performance Management System]{{Dead link|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} *[http://www.freewebs.com/postc_eom/ freewebs.com/postc_eom/] {{Geographic location | Centre = Pinabacdao | North = [[Calbiga, Samar|Calbiga]] | East = [[Borongan]] | South = [[Basey, Samar|Basey]] | Southwest = [[Santa Rita, Samar|Santa Rita]] | West = [[Villareal, Samar|Villareal]] | Northwest = [[Zumarraga, Samar|Zumarraga]] / ''Look ng Villareal'' }} {{Samar}} [[Kategorya:Mga bayan at lungsod sa Pilipinas]] 0xpgkxx9mo3lkc6vtx6rhbz7dy338ad 2201319 2201318 2026-04-05T03:47:57Z Jojit fb 38 2201319 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = {{PH wikidata|name}} | image_skyline = Our Lady of Sorrows Church in Pinabacdao, Samar province.jpg | image_caption = Loob ng Simbahang Paroykal ng Ina ng Pitong Hapis | image_seal = Seal of Pinabacdao, Samar.jpg | seal_size = 100x80px | image_map = {{PH wikidata|image_map}} | map_caption = {{PH wikidata|map_caption}} | image_map1 = {{Infobox mapframe|id={{#invoke:Wikibase|id}}}} | pushpin_map = Philippines | pushpin_label_position = left | pushpin_map_caption = Kinaroroonan sa {{PH wikidata|country}} | coordinates = {{PH wikidata|coordinates}} | settlement_type = {{PH wikidata|settlement_type}} | subdivision_type = [[Talaan ng mga bansa|Bansa]] | subdivision_name = {{flag|Pilipinas}} | subdivision_type1 = [[Mga rehiyon ng Pilipinas|Rehiyon]] | subdivision_name1 = {{PH wikidata|region}} | subdivision_type2 = [[Mga lalawigan ng Pilipinas|Lalawigan]] | subdivision_name2 = {{PH wikidata|province}} | official_name = Bayan ng Pinabacdao | etymology = <!--origin of name--> | named_for = <!--named after (if person or place)--> | native_name = | other_name = | nickname = ''"The Home of Mayaw-Mayaw Festival"'' | motto = "Small Town, Big Dreams" | anthem = | subdivision_type3 = [[Kapulungan ng mga Kinatawan ng Pilipinas#Representasyong pang-distrito|Distrito]] | subdivision_name3 = [[Mga distritong pambatas ng Samar|Ikalawang Distrito ng Samar]] | established_title = Unang itinatag | established_date = 1749 | established_title1 = Naging bayan | established_date1 = Hulyo 16, 1946 | parts_type = [[Barangay|Mga barangay]] | parts_style = para | p1 = 24 | leader_title = {{PH wikidata|leader_title}} <!--mayor--> | leader_name = Teodorico A. Mabag | leader_title1 = [[Pangalawang alkalde]] | leader_name1 = Rodrigo T. Eguia | leader_title2 = Kinatawan | leader_name2 = Sharee Ann T. Tan | leader_title3 = [[Sangguniang Panlalawigan|Kasapi ng Lupon ng SP]] | leader_name3 = | leader_title4 = Manghahalal | leader_name4 = {{PH wikidata|electorate}} botante ([[Pangkalahatang halalan ng Pilipinas, {{PH wikidata|electorate_point_in_time}}|{{PH wikidata|electorate_point_in_time}}]]) | government_type = {{PH wikidata|government_type}} | government_footnotes = {{thinsp}}<ref>{{DILG detail}}</ref> | elevation_footnotes = | elevation_m = | elevation_max_footnotes= | elevation_max_m = | area_rank = | area_footnotes = {{PSGC detail|area}} | area_total_km2 = {{PH wikidata|area}} | population_footnotes = {{PH census|current}} | population_total = {{PH wikidata|population_total}} | population_as_of = {{PH wikidata|population_as_of}} | population_density_km2 = auto | population_demonym = | population_rank = | population_note = | timezone = [[Pamantayang Oras ng Pilipinas|PST]] | utc_offset = +8 | postal_code_type = [[Talaan ng mga kodigong postal sa Pilipinas|Kodigong postal]] | postal_code = {{PH wikidata|postal_code}} | postal2_code_type = {{PSGCstyle}} | postal2_code = {{PSGC detail}} | area_code_type = {{areacodestyle}} | area_code = {{PH wikidata|area_code}} | website = {{PH wikidata|website}} | demographics_type1 = Ekonomiya | demographics1_title1 = {{PH wikidata|income_class_title}} | demographics1_info1 = {{PH wikidata|income_class}} | demographics1_title2 = [[Pagsukat ng kahirapan|Kalaganapan ng kahirapan]] | demographics1_info2 = 45.5% (2015)<ref>{{cite web |url=https://psa.gov.ph/sites/default/files/City%20and%20Municipal-level%20Small%20Area%20Poverty%20Estimates_%202009%2C%202012%20and%202015_0.xlsx|title=PSA releases the 2015 Municipal and City Level Poverty Estimates|location=Quezon City, Philippines |accessdate=12 October 2019}}</ref> | demographics1_title3 = Kita (₱) | demographics1_info3 = {{PH wikidata|revenue}} {{PH wikidata|revenue_point_in_time}} | demographics1_title4 = Ranggo sa kita | demographics1_info4 = | demographics1_title5 = Mga asset (₱) | demographics1_info5 = | demographics1_title6 = Ranggo sa asset | demographics1_info6 = | demographics1_title7 = Pananagutan/pagkakautang (₱) | demographics1_info7 = | demographics1_title8 = Ranggo sa pananagutang/pagkakautang | demographics1_info8 = | demographics1_title9 = Mga paggasta (₱) | demographics1_info9 = | demographics1_title10 = Ranggo sa paggasta | demographics1_info10 = | demographics_type2 = | demographics2_title1 = Kuryente | demographics2_info1 = | demographics2_title2 = Tubig | demographics2_info2 = | demographics2_title3 = Telekomunikasyon | demographics2_info3 = | demographics2_title4 = Cable TV | demographics2_info4 = | demographics2_title5 = | demographics2_info5 = | demographics2_title6 = | demographics2_info6 = | demographics2_title7 = | demographics2_info7 = | demographics2_title8 = | demographics2_info8 = | demographics2_title9 = | demographics2_info9 = | demographics2_title10 = | demographics2_info10 = | blank_name_sec1 = {{PH wikidata|climate_title}} | blank_info_sec1 = {{PH wikidata|climate_type}} | blank1_name_sec1 = Mga wikang pampook | blank1_info_sec1 = {{PH wikidata|language}} | blank2_name_sec1 = Mga kapatid na pamayanan | blank2_info_sec1 = | blank3_name_sec1 = | blank3_info_sec1 = | blank4_name_sec1 = | blank4_info_sec1 = | blank5_name_sec1 = | blank5_info_sec1 = | blank6_name_sec1 = | blank6_info_sec1 = | blank7_name_sec1 = | blank7_info_sec1 = | blank1_name_sec2 = Pangunahing mga relihiyon | blank1_info_sec2 = | blank2_name_sec2 = Petsa ng pista | blank2_info_sec2 = | blank3_name_sec2 = Diyosesis ng Katolika | blank3_info_sec2 = | blank4_name_sec2 = Patron na santo | blank4_info_sec2 = | blank5_name_sec2 = | blank5_info_sec2 = | blank6_name_sec2 = | blank6_info_sec2 = | blank7_name_sec2 = | blank7_info_sec2 = | short_description = | footnotes = }} Ang '''{{PH wikidata|name}}''', opisyal na kilala bilang '''Bayan ng Pinabacdao''', ay isang ikaapat na uring [[{{PH wikidata|settlement_text}} ng Pilipinas|{{PH wikidata|settlement_text}}]] sa [[Mga lalawigan ng Pilipinas|lalawigan]] ng {{PH wikidata|province}}, {{PH wikidata|country}}. Ayon sa {{PH wikidata|population_as_of}}, mayroon itong populasyon na {{PH wikidata|population_total}} katao.{{PH census|current}} Ito ay nasa gitnang bahagi ng timog-kanlurang baybay-dagat ng pulo ng [[Samar]] at dinaraanan ng [[Pan-Philippine Highway]]. Hinahangganan ito ng bayan ng [[Calbiga]] sa hilaga, lungsod ng [[Borongan]] sa silangan na kabisera ng lalawigan ng [[Silangang Samar]], bayan ng [[Villareal, Samar|Villareal]] at Look ng Villareal sa kanluran, at mga bayan ng [[Santa Rita, Samar|Santa Rita]] at [[Basey]] sa timog. Itinuturing ito na sentro ng produksiyon ng bigas sa lalawigan ng Samar. Ito ay tahanan din ng pista ng Mayaw-Mayaw, isang pistang etniko at sayawan na taunang idinaraos tuwing Mayo 10.<ref name="Mayaw-mayaw Festival">{{cite web |url=http://visitmyphilippines.com/index.php?title=CalendarofEvents&func=all&pid=2387&tbl=0 |title=Eastern Visayas Festivals and Events |publisher=Visit My Philippines |accessdate=29 Hunyo 2016 |archive-date=15 Agosto 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160815055644/http://www.visitmyphilippines.com/index.php?title=CalendarofEvents&func=all&pid=2387&tbl=0 |url-status=dead }}</ref> Nakamit ng Pista ng Mayaw-Mayaw ang ikalawang ''runner-up'' sa paligsahan ng sayaw ng kapistahan, at nanguna ito sa paligsahan ng disenyo ng ''float'' sa [[Pistang Aliwan]] ng 2015 na ginanap sa mga lungsod ng [[Maynila]] at [[Pasay]] noong Abril 23–25.<ref>{{cite web |url=http://www.aliwanfiesta.com.ph/aliwan2.5/index.php/component/content/article/mbc-articles/48 |title=Aliwan Fiesta 2015 |publisher=Aliwan Fiesta |accessdate=29 June 2016 |archive-date=4 Agosto 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160804204215/http://www.aliwanfiesta.com.ph/aliwan2.5/index.php/component/content/article/mbc-articles/48 |url-status=dead }}</ref> ==Kasaysayan== Unang itinatag ang Pinabacdao noong 1749, ngunit naging baryo ng Calbiga noong 1902. Naging isang ganap na bayan ito noong ika-16 ng Hulyo, taong 1946 sa bisa ng Kautusang Ehekutibo Blg. 2, seryeng 1946, na nilagdaan ni dating Pangulong [[Manuel A. Roxas]] noong ika-8 ng Hulyo sa taong iyon.<ref>{{cite web |url=https://www.officialgazette.gov.ph/1946/07/08/executive-order-no-2-s-1946/ |title=Executive Order No. 2, s. 1946 |accessdate=10 Enero 2015 |publisher=Official Gazette of the Republic of the Philippines |archive-date=9 Hunyo 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230609104733/https://www.officialgazette.gov.ph/1946/07/08/executive-order-no-2-s-1946/ |url-status=dead }}</ref> ==Klima== Ini-uri ang klima ng Pinabacdao bilang tropiko. May maraming pag-ulan ang bayan, kahit sa pinakatuyong buwan nito. Itinalaga ang Pinabacdao sa pag-uuring ''[[Köppen and Geiger]]'' bilang Af. Ang karaniwang taunang temperatura ay 27.1&nbsp;°C. Ang katamtamang dami ng pag-ulan taun-taon ay 2739&nbsp;milimetro.<ref>{{cite web |url=http://en.climate-data.org/location/21153/ |title=Pinabacdao Climate |publisher=Climate-Data Org. |accessdate=5 Hunyo 2015}}</ref> ==Mga barangay== Nahahati ang Pinabacdao sa 24 na mga [[barangay]]. Para sa mga layuning administratibo at estadistika, nakapangkat sa dalawang mga distrito ang mga barangay - ang mga ''upland barangay'' at mga ''pilot barangay''. Ang ''Upland district'' ay binubuo ng mga barangay na nasa malalayong lugar at karamihan ay nasa silangang bahagi ng bayan. Ang mga barangay na nasa kahabaan ng [[Pan-Philippine Highway]]/Daang Maharlika ay bumubo sa ''Pilot district'' na karamihan ay nasa mga baybaying-dagat at kapatagang pook sa kanlurang bahagi ng bayan. Walang anumang uri ng lokal na pamahalaan ang mga distritong ito. {| class="wikitable sortable" style="margin:auto;table-layout:fixed;text-align:left;background-color:#FDFDFD;font-size:90%;border-collapse:collapse;" ! scope="col" style="border-bottom:none;" class="unsortable" | Barangay{{ref label|AlsoKnownAs|A|none}} ! scope="col" style="border-bottom:none;" class="unsortable" | Distrito ! scope="col" style="border-bottom:none;" class="unsortable" colspan=3 | Populasyon ! scope="col" style="border-bottom:none;" class="unsortable" | {{PSGC rubric}} ! scope="col" style="border-bottom:none;" class="unsortable" | Pag-uuri ! scope="col" style="border-bottom:none;" class="unsortable" | PSGC<ref>{{cite web |url=http://www.nscb.gov.ph/activestats/psgc/municipality.asp?muncode=086013000&regcode=08&provcode=60 |title=PSGC Active Statistics |publisher=Philippine Statistics Authority |accessdate=30 Hunyo 2016 |archive-date=23 Marso 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160323052306/http://nscb.gov.ph/activestats/psgc/municipality.asp?muncode=086013000&regcode=08&provcode=60 |url-status=dead }}</ref> |- ! scope="col" style="border-top:none;" | ! scope="col" style="border-top:none;" | ! scope="col" style="border-style:hidden hidden solid solid;" colspan=2 | {{small|(2015)}}{{PH census|2015}} ! scope="col" style="border-style:hidden solid solid hidden;" | {{small|(2010)}} ! scope="col" style="border-top:none;" | ! scope="col" style="border-top:none;" | ! scope="col" style="border-top:none;" | |- |- ! scope="row" style="text-align:left;background-color:initial;" | Bangon | style="text-align:center;" | Pilot | {{percent and number|1,425|18,252|disp=table|1|pad=yes}} | 1,243 | {{PAGR|2015.5835|1425|2010.3315|1243}} | style="text-align:center;" | Rural | style="text-align:center;" | 086013001 |- ! scope="row" style="text-align:left;background-color:initial;" | Barangay 1, Poblacion | style="text-align:center;" | Pilot | {{percent and number|641|18,252|disp=table|1|pad=yes}} | 656 | {{PAGR|2015.5835|641|2010.3315|656}} | style="text-align:center;" | Urbano | style="text-align:center;" | 086013002 |- ! scope="row" style="text-align:left;background-color:initial;" | Barangay 2, Poblacion | style="text-align:center;" | Pilot | {{percent and number|895|18,252|disp=table|1|pad=yes}} | 766 | {{PAGR|2015.5835|895|2010.3315|766}} | style="text-align:center;" | Rural | style="text-align:center;" | 086013003 |- ! scope="row" style="text-align:left;background-color:initial;" | Botoc | style="text-align:center;" | Pilot | {{percent and number|750|18,252|disp=table|1|pad=yes}} | 697 | {{PAGR|2015.5835|750|2010.3315|697}} | style="text-align:center;" | Rural | style="text-align:center;" | 086013004 |- ! scope="row" style="text-align:left;background-color:initial;" | Bugho | style="text-align:center;" | Upland | {{percent and number|254|18,252|disp=table|1|pad=yes}} | 237 | {{PAGR|2015.5835|254|2010.3315|237}} | style="text-align:center;" | Rural | style="text-align:center;" | 086013005 |- ! scope="row" style="text-align:left;background-color:initial;" | Calampong | style="text-align:center;" | Pilot | {{percent and number|572|18,252|disp=table|1|pad=yes}} | 512 | {{PAGR|2015.5835|572|2010.3315|512}} | style="text-align:center;" | Rural | style="text-align:center;" | 086013006 |- ! scope="row" style="text-align:left;background-color:initial;" | Canlobo | style="text-align:center;" | Upland | {{percent and number|392|18,252|disp=table|1|pad=yes}} | 276 | {{PAGR|2015.5835|392|2010.3315|276}} | style="text-align:center;" | Rural | style="text-align:center;" | 086013007 |- ! scope="row" style="text-align:left;background-color:initial;" | Catigawan | style="text-align:center;" | Upland | {{percent and number|135|18,252|disp=table|1|pad=yes}} | 134 | {{PAGR|2015.5835|135|2010.3315|134}} | style="text-align:center;" | Rural | style="text-align:center;" | 086013008 |- ! scope="row" style="text-align:left;background-color:initial;" | Dolores {{small|''(Kasang-an)''}} | style="text-align:center;" | Pilot | {{percent and number|742|18,252|disp=table|1|pad=yes}} | 670 | {{PAGR|2015.5835|742|2010.3315|670}} | style="text-align:center;" | Rural | style="text-align:center;" | 086013010 |- ! scope="row" style="text-align:left;background-color:initial;" | Lale | style="text-align:center;" | Pilot | {{percent and number|945|18,252|disp=table|1|pad=yes}} | 820 | {{PAGR|2015.5835|945|2010.3315|820}} | style="text-align:center;" | Rural | style="text-align:center;" | 086013011 |- ! scope="row" style="text-align:left;background-color:initial;" | Lawaan | style="text-align:center;" | Upland | {{percent and number|327|18,252|disp=table|1|pad=yes}} | 305 | {{PAGR|2015.5835|327|2010.3315|305}} | style="text-align:center;" | Rural | style="text-align:center;" | 086013012 |- ! scope="row" style="text-align:left;background-color:initial;" | Laygayon | style="text-align:center;" | Pilot | {{percent and number|994|18,252|disp=table|1|pad=yes}} | 816 | {{PAGR|2015.5835|1425|2010.3315|1243}} | style="text-align:center;" | Rural | style="text-align:center;" | 086013013 |- ! scope="row" style="text-align:left;background-color:initial;" | Layo | style="text-align:center;" | Upland | {{percent and number|260|18,252|disp=table|1|pad=yes}} | 219 | {{PAGR|2015.5835|260|2010.3315|219}} | style="text-align:center;" | Rural | style="text-align:center;" | 086013014 |- ! scope="row" style="text-align:left;background-color:initial;" | Loctob | style="text-align:center;" | Upland | {{percent and number|262|18,252|disp=table|1|pad=yes}} | 213 | {{PAGR|2015.5835|262|2010.3315|213}} | style="text-align:center;" | Rural | style="text-align:center;" | 086013015 |- ! scope="row" style="text-align:left;background-color:initial;" | Madalunot {{small|''(Antol)''}} | style="text-align:center;" | Pilot | {{percent and number|914|18,252|disp=table|1|pad=yes}} | 730 | {{PAGR|2015.5835|914|2010.3315|730}} | style="text-align:center;" | Rural | style="text-align:center;" | 086013016 |- ! scope="row" style="text-align:left;background-color:initial;" | Magdawat | style="text-align:center;" | Upland | {{percent and number|459|18,252|disp=table|1|pad=yes}} | 468 | {{PAGR|2015.5835|459|2010.3315|468}} | style="text-align:center;" | Rural | style="text-align:center;" | 086013017 |- ! scope="row" style="text-align:left;background-color:initial;" | Mambog | style="text-align:center;" | Pilot | {{percent and number|1412|18,252|disp=table|1|pad=yes}} | 1,368 | {{PAGR|2015.5835|1412|2010.3315|1368}} | style="text-align:center;" | Rural | style="text-align:center;" | 086013018 |- ! scope="row" style="text-align:left;background-color:initial;" | Manaing | style="text-align:center;" | Upland | {{percent and number|312|18,252|disp=table|1|pad=yes}} | 233 | {{PAGR|2015.5835|312|2010.3315|233}} | style="text-align:center;" | Rural | style="text-align:center;" | 086013019 |- ! scope="row" style="text-align:left;background-color:initial;" | Nabong | style="text-align:center;" | Pilot | {{percent and number|1323|18,252|disp=table|1|pad=yes}} | 1,084 | {{PAGR|2015.5835|1323|2010.3315|1084}} | style="text-align:center;" | Rural | style="text-align:center;" | 086013026 |- ! scope="row" style="text-align:left;background-color:initial;" | Obayan | style="text-align:center;" | Pilot | {{percent and number|1,234|18,252|disp=table|1|pad=yes}} | 1,105 | {{PAGR|2015.5835|1234|2010.3315|1105}} | style="text-align:center;" | Rural | style="text-align:center;" | 086013020 |- ! scope="row" style="text-align:left;background-color:initial;" | Pahug | style="text-align:center;" | Pilot | {{percent and number|921|18,252|disp=table|1|pad=yes}} | 830 | {{PAGR|2015.5835|921|2010.3315|830}} | style="text-align:center;" | Rural | style="text-align:center;" | 086013021 |- ! scope="row" style="text-align:left;background-color:initial;" | Parasanon | style="text-align:center;" | Pilot | {{percent and number|1,902|18,252|disp=table|1|pad=yes}} | 1,736 | {{PAGR|2015.5835|1902|2010.3315|1736}} | style="text-align:center;" | Rural | style="text-align:center;" | 086013022 |- ! scope="row" style="text-align:left;background-color:initial;" | Pelaon | style="text-align:center;" | Upland | {{percent and number|829|18,252|disp=table|1|pad=yes}} | 754 | {{PAGR|2015.5835|829|2010.3315|754}} | style="text-align:center;" | Rural | style="text-align:center;" | 086013023 |- ! scope="row" style="text-align:left;background-color:initial;" | San Isidro | style="text-align:center;" | Pilot | {{percent and number|352|18,252|disp=table|1|pad=yes}} | 336 | {{PAGR|2015.5835|352|2010.3315|336}} | style="text-align:center;" | Rural | style="text-align:center;" | 086013025 |-class="sortbottom" ! scope="row" colspan=3 style="text-align:left;" | Kabuoan ! scope="col" style="text-align:right;" | 18,252 ! scope="col" style="text-align:right;" | 16,208 ! scope="col" style="text-align:right;" | {{PAGR|2015.5835|18252|2010.3315|16208}} ! scope="col" style="text-align:right;" | ! scope="col" | |-class="sortbottom" style="background-color:#F2F2F2;border-top:double grey;line-height:1.3em;" | colspan="13" | {{Ordered list | list_style_type=upper-alpha | {{note label|AlsoKnownAs|A|none}}Ang ibang mga pangalan na kilala sa pook ay ''nakapahilis''. }} |} ===Calampong=== [[Talaksan:Calampong.jpg|thumb|Barangay Calampong noong 2008.]] Ang '''Calampong''' ay isa sa dalawang mga baybaying-dagat na barangay ng Pinabacdao. Hinahangganan ito ng Calbiga, sa hilaga at kanluran at [[Look ng Maqueda]] sa kanluran at timog. Karamihan sa mga mamamayan nito ay kumukuha ng kabuhayan sa pangingisda at pagsasaka. ==Demograpiko== {{Populasyon}} ==Mga Paaralan== Mababang Paaralan * Mababang Paaralan ng Bangon * Mababang Paaralan ng Botoc * Mababang Paaralan ng Calampong * Mababang Paaralan ng Lale * Mababang Paaralan ng Laygayon * Mababang Paaralan ng Madalunot * Mababang Paaralan ng Mambog * Mababang Paaralan ng Nabong * Mababang Paaralan ng Obayan * Mababang Paaralan ng Pahug * Mababang Paaralan ng Parasanon * Mababang Paaralan Sentral ng Pinabacdao Mataas na Paaralan * Paaralang Agrikultural ng Quintin Quijano, Sr. (dating Mataas na Paaralang Agrikultural ng West Coast) * Mataas na Paaralang Pambansa ng Pinabacdao-Punong Paaralan * Mataas na Paaralang Pambansa ng Pinabacdao-Paaralang Parasanon Sentro ng Pagsasanay/Kolehiyo/Pamantasan * Pinabacdao One-Stop Training Center * Pamantasan ng Silangang Pilipinas-Kolehiyo ng Pinabacdao == Mga sanggunian == {{Reflist}} ==Mga Kawing Panlabas== {{Commons category|Pinabacdao}} *[http://www.nscb.gov.ph/activestats/psgc/municipality.asp?muncode=086013000&regcode=08&provcode=60 Philippine Standard Geographic Code] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160323052306/http://nscb.gov.ph/activestats/psgc/municipality.asp?muncode=086013000&regcode=08&provcode=60 |date=2016-03-23 }} * [https://web.archive.org/web/20131004104825/http://census.gov.ph/ Philippine Census Information] * [http://www.blgs.gov.ph/lgpmsv2/cmshome/index.php?pageID=23&frmIdDcfCode=7&fLguType=CM&frmIdRegion=11&frmIdProvince=65&frmIdLgu=1301 Local Governance Performance Management System]{{Dead link|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} *[http://www.freewebs.com/postc_eom/ freewebs.com/postc_eom/] {{Geographic location | Centre = Pinabacdao | North = [[Calbiga, Samar|Calbiga]] | East = [[Borongan]] | South = [[Basey, Samar|Basey]] | Southwest = [[Santa Rita, Samar|Santa Rita]] | West = [[Villareal, Samar|Villareal]] | Northwest = [[Zumarraga, Samar|Zumarraga]] / ''Look ng Villareal'' }} {{Samar}} [[Kategorya:Mga bayan at lungsod sa Pilipinas]] 6ff4avssxm60rnok9i82j0smoxj020q 2201322 2201319 2026-04-05T03:48:44Z Jojit fb 38 /* Mga Kawing Panlabas */ 2201322 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = {{PH wikidata|name}} | image_skyline = Our Lady of Sorrows Church in Pinabacdao, Samar province.jpg | image_caption = Loob ng Simbahang Paroykal ng Ina ng Pitong Hapis | image_seal = Seal of Pinabacdao, Samar.jpg | seal_size = 100x80px | image_map = {{PH wikidata|image_map}} | map_caption = {{PH wikidata|map_caption}} | image_map1 = {{Infobox mapframe|id={{#invoke:Wikibase|id}}}} | pushpin_map = Philippines | pushpin_label_position = left | pushpin_map_caption = Kinaroroonan sa {{PH wikidata|country}} | coordinates = {{PH wikidata|coordinates}} | settlement_type = {{PH wikidata|settlement_type}} | subdivision_type = [[Talaan ng mga bansa|Bansa]] | subdivision_name = {{flag|Pilipinas}} | subdivision_type1 = [[Mga rehiyon ng Pilipinas|Rehiyon]] | subdivision_name1 = {{PH wikidata|region}} | subdivision_type2 = [[Mga lalawigan ng Pilipinas|Lalawigan]] | subdivision_name2 = {{PH wikidata|province}} | official_name = Bayan ng Pinabacdao | etymology = <!--origin of name--> | named_for = <!--named after (if person or place)--> | native_name = | other_name = | nickname = ''"The Home of Mayaw-Mayaw Festival"'' | motto = "Small Town, Big Dreams" | anthem = | subdivision_type3 = [[Kapulungan ng mga Kinatawan ng Pilipinas#Representasyong pang-distrito|Distrito]] | subdivision_name3 = [[Mga distritong pambatas ng Samar|Ikalawang Distrito ng Samar]] | established_title = Unang itinatag | established_date = 1749 | established_title1 = Naging bayan | established_date1 = Hulyo 16, 1946 | parts_type = [[Barangay|Mga barangay]] | parts_style = para | p1 = 24 | leader_title = {{PH wikidata|leader_title}} <!--mayor--> | leader_name = Teodorico A. Mabag | leader_title1 = [[Pangalawang alkalde]] | leader_name1 = Rodrigo T. Eguia | leader_title2 = Kinatawan | leader_name2 = Sharee Ann T. Tan | leader_title3 = [[Sangguniang Panlalawigan|Kasapi ng Lupon ng SP]] | leader_name3 = | leader_title4 = Manghahalal | leader_name4 = {{PH wikidata|electorate}} botante ([[Pangkalahatang halalan ng Pilipinas, {{PH wikidata|electorate_point_in_time}}|{{PH wikidata|electorate_point_in_time}}]]) | government_type = {{PH wikidata|government_type}} | government_footnotes = {{thinsp}}<ref>{{DILG detail}}</ref> | elevation_footnotes = | elevation_m = | elevation_max_footnotes= | elevation_max_m = | area_rank = | area_footnotes = {{PSGC detail|area}} | area_total_km2 = {{PH wikidata|area}} | population_footnotes = {{PH census|current}} | population_total = {{PH wikidata|population_total}} | population_as_of = {{PH wikidata|population_as_of}} | population_density_km2 = auto | population_demonym = | population_rank = | population_note = | timezone = [[Pamantayang Oras ng Pilipinas|PST]] | utc_offset = +8 | postal_code_type = [[Talaan ng mga kodigong postal sa Pilipinas|Kodigong postal]] | postal_code = {{PH wikidata|postal_code}} | postal2_code_type = {{PSGCstyle}} | postal2_code = {{PSGC detail}} | area_code_type = {{areacodestyle}} | area_code = {{PH wikidata|area_code}} | website = {{PH wikidata|website}} | demographics_type1 = Ekonomiya | demographics1_title1 = {{PH wikidata|income_class_title}} | demographics1_info1 = {{PH wikidata|income_class}} | demographics1_title2 = [[Pagsukat ng kahirapan|Kalaganapan ng kahirapan]] | demographics1_info2 = 45.5% (2015)<ref>{{cite web |url=https://psa.gov.ph/sites/default/files/City%20and%20Municipal-level%20Small%20Area%20Poverty%20Estimates_%202009%2C%202012%20and%202015_0.xlsx|title=PSA releases the 2015 Municipal and City Level Poverty Estimates|location=Quezon City, Philippines |accessdate=12 October 2019}}</ref> | demographics1_title3 = Kita (₱) | demographics1_info3 = {{PH wikidata|revenue}} {{PH wikidata|revenue_point_in_time}} | demographics1_title4 = Ranggo sa kita | demographics1_info4 = | demographics1_title5 = Mga asset (₱) | demographics1_info5 = | demographics1_title6 = Ranggo sa asset | demographics1_info6 = | demographics1_title7 = Pananagutan/pagkakautang (₱) | demographics1_info7 = | demographics1_title8 = Ranggo sa pananagutang/pagkakautang | demographics1_info8 = | demographics1_title9 = Mga paggasta (₱) | demographics1_info9 = | demographics1_title10 = Ranggo sa paggasta | demographics1_info10 = | demographics_type2 = | demographics2_title1 = Kuryente | demographics2_info1 = | demographics2_title2 = Tubig | demographics2_info2 = | demographics2_title3 = Telekomunikasyon | demographics2_info3 = | demographics2_title4 = Cable TV | demographics2_info4 = | demographics2_title5 = | demographics2_info5 = | demographics2_title6 = | demographics2_info6 = | demographics2_title7 = | demographics2_info7 = | demographics2_title8 = | demographics2_info8 = | demographics2_title9 = | demographics2_info9 = | demographics2_title10 = | demographics2_info10 = | blank_name_sec1 = {{PH wikidata|climate_title}} | blank_info_sec1 = {{PH wikidata|climate_type}} | blank1_name_sec1 = Mga wikang pampook | blank1_info_sec1 = {{PH wikidata|language}} | blank2_name_sec1 = Mga kapatid na pamayanan | blank2_info_sec1 = | blank3_name_sec1 = | blank3_info_sec1 = | blank4_name_sec1 = | blank4_info_sec1 = | blank5_name_sec1 = | blank5_info_sec1 = | blank6_name_sec1 = | blank6_info_sec1 = | blank7_name_sec1 = | blank7_info_sec1 = | blank1_name_sec2 = Pangunahing mga relihiyon | blank1_info_sec2 = | blank2_name_sec2 = Petsa ng pista | blank2_info_sec2 = | blank3_name_sec2 = Diyosesis ng Katolika | blank3_info_sec2 = | blank4_name_sec2 = Patron na santo | blank4_info_sec2 = | blank5_name_sec2 = | blank5_info_sec2 = | blank6_name_sec2 = | blank6_info_sec2 = | blank7_name_sec2 = | blank7_info_sec2 = | short_description = | footnotes = }} Ang '''{{PH wikidata|name}}''', opisyal na kilala bilang '''Bayan ng Pinabacdao''', ay isang ikaapat na uring [[{{PH wikidata|settlement_text}} ng Pilipinas|{{PH wikidata|settlement_text}}]] sa [[Mga lalawigan ng Pilipinas|lalawigan]] ng {{PH wikidata|province}}, {{PH wikidata|country}}. Ayon sa {{PH wikidata|population_as_of}}, mayroon itong populasyon na {{PH wikidata|population_total}} katao.{{PH census|current}} Ito ay nasa gitnang bahagi ng timog-kanlurang baybay-dagat ng pulo ng [[Samar]] at dinaraanan ng [[Pan-Philippine Highway]]. Hinahangganan ito ng bayan ng [[Calbiga]] sa hilaga, lungsod ng [[Borongan]] sa silangan na kabisera ng lalawigan ng [[Silangang Samar]], bayan ng [[Villareal, Samar|Villareal]] at Look ng Villareal sa kanluran, at mga bayan ng [[Santa Rita, Samar|Santa Rita]] at [[Basey]] sa timog. Itinuturing ito na sentro ng produksiyon ng bigas sa lalawigan ng Samar. Ito ay tahanan din ng pista ng Mayaw-Mayaw, isang pistang etniko at sayawan na taunang idinaraos tuwing Mayo 10.<ref name="Mayaw-mayaw Festival">{{cite web |url=http://visitmyphilippines.com/index.php?title=CalendarofEvents&func=all&pid=2387&tbl=0 |title=Eastern Visayas Festivals and Events |publisher=Visit My Philippines |accessdate=29 Hunyo 2016 |archive-date=15 Agosto 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160815055644/http://www.visitmyphilippines.com/index.php?title=CalendarofEvents&func=all&pid=2387&tbl=0 |url-status=dead }}</ref> Nakamit ng Pista ng Mayaw-Mayaw ang ikalawang ''runner-up'' sa paligsahan ng sayaw ng kapistahan, at nanguna ito sa paligsahan ng disenyo ng ''float'' sa [[Pistang Aliwan]] ng 2015 na ginanap sa mga lungsod ng [[Maynila]] at [[Pasay]] noong Abril 23–25.<ref>{{cite web |url=http://www.aliwanfiesta.com.ph/aliwan2.5/index.php/component/content/article/mbc-articles/48 |title=Aliwan Fiesta 2015 |publisher=Aliwan Fiesta |accessdate=29 June 2016 |archive-date=4 Agosto 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160804204215/http://www.aliwanfiesta.com.ph/aliwan2.5/index.php/component/content/article/mbc-articles/48 |url-status=dead }}</ref> ==Kasaysayan== Unang itinatag ang Pinabacdao noong 1749, ngunit naging baryo ng Calbiga noong 1902. Naging isang ganap na bayan ito noong ika-16 ng Hulyo, taong 1946 sa bisa ng Kautusang Ehekutibo Blg. 2, seryeng 1946, na nilagdaan ni dating Pangulong [[Manuel A. Roxas]] noong ika-8 ng Hulyo sa taong iyon.<ref>{{cite web |url=https://www.officialgazette.gov.ph/1946/07/08/executive-order-no-2-s-1946/ |title=Executive Order No. 2, s. 1946 |accessdate=10 Enero 2015 |publisher=Official Gazette of the Republic of the Philippines |archive-date=9 Hunyo 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230609104733/https://www.officialgazette.gov.ph/1946/07/08/executive-order-no-2-s-1946/ |url-status=dead }}</ref> ==Klima== Ini-uri ang klima ng Pinabacdao bilang tropiko. May maraming pag-ulan ang bayan, kahit sa pinakatuyong buwan nito. Itinalaga ang Pinabacdao sa pag-uuring ''[[Köppen and Geiger]]'' bilang Af. Ang karaniwang taunang temperatura ay 27.1&nbsp;°C. Ang katamtamang dami ng pag-ulan taun-taon ay 2739&nbsp;milimetro.<ref>{{cite web |url=http://en.climate-data.org/location/21153/ |title=Pinabacdao Climate |publisher=Climate-Data Org. |accessdate=5 Hunyo 2015}}</ref> ==Mga barangay== Nahahati ang Pinabacdao sa 24 na mga [[barangay]]. Para sa mga layuning administratibo at estadistika, nakapangkat sa dalawang mga distrito ang mga barangay - ang mga ''upland barangay'' at mga ''pilot barangay''. Ang ''Upland district'' ay binubuo ng mga barangay na nasa malalayong lugar at karamihan ay nasa silangang bahagi ng bayan. Ang mga barangay na nasa kahabaan ng [[Pan-Philippine Highway]]/Daang Maharlika ay bumubo sa ''Pilot district'' na karamihan ay nasa mga baybaying-dagat at kapatagang pook sa kanlurang bahagi ng bayan. Walang anumang uri ng lokal na pamahalaan ang mga distritong ito. {| class="wikitable sortable" style="margin:auto;table-layout:fixed;text-align:left;background-color:#FDFDFD;font-size:90%;border-collapse:collapse;" ! scope="col" style="border-bottom:none;" class="unsortable" | Barangay{{ref label|AlsoKnownAs|A|none}} ! scope="col" style="border-bottom:none;" class="unsortable" | Distrito ! scope="col" style="border-bottom:none;" class="unsortable" colspan=3 | Populasyon ! scope="col" style="border-bottom:none;" class="unsortable" | {{PSGC rubric}} ! scope="col" style="border-bottom:none;" class="unsortable" | Pag-uuri ! scope="col" style="border-bottom:none;" class="unsortable" | PSGC<ref>{{cite web |url=http://www.nscb.gov.ph/activestats/psgc/municipality.asp?muncode=086013000&regcode=08&provcode=60 |title=PSGC Active Statistics |publisher=Philippine Statistics Authority |accessdate=30 Hunyo 2016 |archive-date=23 Marso 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160323052306/http://nscb.gov.ph/activestats/psgc/municipality.asp?muncode=086013000&regcode=08&provcode=60 |url-status=dead }}</ref> |- ! scope="col" style="border-top:none;" | ! scope="col" style="border-top:none;" | ! scope="col" style="border-style:hidden hidden solid solid;" colspan=2 | {{small|(2015)}}{{PH census|2015}} ! scope="col" style="border-style:hidden solid solid hidden;" | {{small|(2010)}} ! scope="col" style="border-top:none;" | ! scope="col" style="border-top:none;" | ! scope="col" style="border-top:none;" | |- |- ! scope="row" style="text-align:left;background-color:initial;" | Bangon | style="text-align:center;" | Pilot | {{percent and number|1,425|18,252|disp=table|1|pad=yes}} | 1,243 | {{PAGR|2015.5835|1425|2010.3315|1243}} | style="text-align:center;" | Rural | style="text-align:center;" | 086013001 |- ! scope="row" style="text-align:left;background-color:initial;" | Barangay 1, Poblacion | style="text-align:center;" | Pilot | {{percent and number|641|18,252|disp=table|1|pad=yes}} | 656 | {{PAGR|2015.5835|641|2010.3315|656}} | style="text-align:center;" | Urbano | style="text-align:center;" | 086013002 |- ! scope="row" style="text-align:left;background-color:initial;" | Barangay 2, Poblacion | style="text-align:center;" | Pilot | {{percent and number|895|18,252|disp=table|1|pad=yes}} | 766 | {{PAGR|2015.5835|895|2010.3315|766}} | style="text-align:center;" | Rural | style="text-align:center;" | 086013003 |- ! scope="row" style="text-align:left;background-color:initial;" | Botoc | style="text-align:center;" | Pilot | {{percent and number|750|18,252|disp=table|1|pad=yes}} | 697 | {{PAGR|2015.5835|750|2010.3315|697}} | style="text-align:center;" | Rural | style="text-align:center;" | 086013004 |- ! scope="row" style="text-align:left;background-color:initial;" | Bugho | style="text-align:center;" | Upland | {{percent and number|254|18,252|disp=table|1|pad=yes}} | 237 | {{PAGR|2015.5835|254|2010.3315|237}} | style="text-align:center;" | Rural | style="text-align:center;" | 086013005 |- ! scope="row" style="text-align:left;background-color:initial;" | Calampong | style="text-align:center;" | Pilot | {{percent and number|572|18,252|disp=table|1|pad=yes}} | 512 | {{PAGR|2015.5835|572|2010.3315|512}} | style="text-align:center;" | Rural | style="text-align:center;" | 086013006 |- ! scope="row" style="text-align:left;background-color:initial;" | Canlobo | style="text-align:center;" | Upland | {{percent and number|392|18,252|disp=table|1|pad=yes}} | 276 | {{PAGR|2015.5835|392|2010.3315|276}} | style="text-align:center;" | Rural | style="text-align:center;" | 086013007 |- ! scope="row" style="text-align:left;background-color:initial;" | Catigawan | style="text-align:center;" | Upland | {{percent and number|135|18,252|disp=table|1|pad=yes}} | 134 | {{PAGR|2015.5835|135|2010.3315|134}} | style="text-align:center;" | Rural | style="text-align:center;" | 086013008 |- ! scope="row" style="text-align:left;background-color:initial;" | Dolores {{small|''(Kasang-an)''}} | style="text-align:center;" | Pilot | {{percent and number|742|18,252|disp=table|1|pad=yes}} | 670 | {{PAGR|2015.5835|742|2010.3315|670}} | style="text-align:center;" | Rural | style="text-align:center;" | 086013010 |- ! scope="row" style="text-align:left;background-color:initial;" | Lale | style="text-align:center;" | Pilot | {{percent and number|945|18,252|disp=table|1|pad=yes}} | 820 | {{PAGR|2015.5835|945|2010.3315|820}} | style="text-align:center;" | Rural | style="text-align:center;" | 086013011 |- ! scope="row" style="text-align:left;background-color:initial;" | Lawaan | style="text-align:center;" | Upland | {{percent and number|327|18,252|disp=table|1|pad=yes}} | 305 | {{PAGR|2015.5835|327|2010.3315|305}} | style="text-align:center;" | Rural | style="text-align:center;" | 086013012 |- ! scope="row" style="text-align:left;background-color:initial;" | Laygayon | style="text-align:center;" | Pilot | {{percent and number|994|18,252|disp=table|1|pad=yes}} | 816 | {{PAGR|2015.5835|1425|2010.3315|1243}} | style="text-align:center;" | Rural | style="text-align:center;" | 086013013 |- ! scope="row" style="text-align:left;background-color:initial;" | Layo | style="text-align:center;" | Upland | {{percent and number|260|18,252|disp=table|1|pad=yes}} | 219 | {{PAGR|2015.5835|260|2010.3315|219}} | style="text-align:center;" | Rural | style="text-align:center;" | 086013014 |- ! scope="row" style="text-align:left;background-color:initial;" | Loctob | style="text-align:center;" | Upland | {{percent and number|262|18,252|disp=table|1|pad=yes}} | 213 | {{PAGR|2015.5835|262|2010.3315|213}} | style="text-align:center;" | Rural | style="text-align:center;" | 086013015 |- ! scope="row" style="text-align:left;background-color:initial;" | Madalunot {{small|''(Antol)''}} | style="text-align:center;" | Pilot | {{percent and number|914|18,252|disp=table|1|pad=yes}} | 730 | {{PAGR|2015.5835|914|2010.3315|730}} | style="text-align:center;" | Rural | style="text-align:center;" | 086013016 |- ! scope="row" style="text-align:left;background-color:initial;" | Magdawat | style="text-align:center;" | Upland | {{percent and number|459|18,252|disp=table|1|pad=yes}} | 468 | {{PAGR|2015.5835|459|2010.3315|468}} | style="text-align:center;" | Rural | style="text-align:center;" | 086013017 |- ! scope="row" style="text-align:left;background-color:initial;" | Mambog | style="text-align:center;" | Pilot | {{percent and number|1412|18,252|disp=table|1|pad=yes}} | 1,368 | {{PAGR|2015.5835|1412|2010.3315|1368}} | style="text-align:center;" | Rural | style="text-align:center;" | 086013018 |- ! scope="row" style="text-align:left;background-color:initial;" | Manaing | style="text-align:center;" | Upland | {{percent and number|312|18,252|disp=table|1|pad=yes}} | 233 | {{PAGR|2015.5835|312|2010.3315|233}} | style="text-align:center;" | Rural | style="text-align:center;" | 086013019 |- ! scope="row" style="text-align:left;background-color:initial;" | Nabong | style="text-align:center;" | Pilot | {{percent and number|1323|18,252|disp=table|1|pad=yes}} | 1,084 | {{PAGR|2015.5835|1323|2010.3315|1084}} | style="text-align:center;" | Rural | style="text-align:center;" | 086013026 |- ! scope="row" style="text-align:left;background-color:initial;" | Obayan | style="text-align:center;" | Pilot | {{percent and number|1,234|18,252|disp=table|1|pad=yes}} | 1,105 | {{PAGR|2015.5835|1234|2010.3315|1105}} | style="text-align:center;" | Rural | style="text-align:center;" | 086013020 |- ! scope="row" style="text-align:left;background-color:initial;" | Pahug | style="text-align:center;" | Pilot | {{percent and number|921|18,252|disp=table|1|pad=yes}} | 830 | {{PAGR|2015.5835|921|2010.3315|830}} | style="text-align:center;" | Rural | style="text-align:center;" | 086013021 |- ! scope="row" style="text-align:left;background-color:initial;" | Parasanon | style="text-align:center;" | Pilot | {{percent and number|1,902|18,252|disp=table|1|pad=yes}} | 1,736 | {{PAGR|2015.5835|1902|2010.3315|1736}} | style="text-align:center;" | Rural | style="text-align:center;" | 086013022 |- ! scope="row" style="text-align:left;background-color:initial;" | Pelaon | style="text-align:center;" | Upland | {{percent and number|829|18,252|disp=table|1|pad=yes}} | 754 | {{PAGR|2015.5835|829|2010.3315|754}} | style="text-align:center;" | Rural | style="text-align:center;" | 086013023 |- ! scope="row" style="text-align:left;background-color:initial;" | San Isidro | style="text-align:center;" | Pilot | {{percent and number|352|18,252|disp=table|1|pad=yes}} | 336 | {{PAGR|2015.5835|352|2010.3315|336}} | style="text-align:center;" | Rural | style="text-align:center;" | 086013025 |-class="sortbottom" ! scope="row" colspan=3 style="text-align:left;" | Kabuoan ! scope="col" style="text-align:right;" | 18,252 ! scope="col" style="text-align:right;" | 16,208 ! scope="col" style="text-align:right;" | {{PAGR|2015.5835|18252|2010.3315|16208}} ! scope="col" style="text-align:right;" | ! scope="col" | |-class="sortbottom" style="background-color:#F2F2F2;border-top:double grey;line-height:1.3em;" | colspan="13" | {{Ordered list | list_style_type=upper-alpha | {{note label|AlsoKnownAs|A|none}}Ang ibang mga pangalan na kilala sa pook ay ''nakapahilis''. }} |} ===Calampong=== [[Talaksan:Calampong.jpg|thumb|Barangay Calampong noong 2008.]] Ang '''Calampong''' ay isa sa dalawang mga baybaying-dagat na barangay ng Pinabacdao. Hinahangganan ito ng Calbiga, sa hilaga at kanluran at [[Look ng Maqueda]] sa kanluran at timog. Karamihan sa mga mamamayan nito ay kumukuha ng kabuhayan sa pangingisda at pagsasaka. ==Demograpiko== {{Populasyon}} ==Mga Paaralan== Mababang Paaralan * Mababang Paaralan ng Bangon * Mababang Paaralan ng Botoc * Mababang Paaralan ng Calampong * Mababang Paaralan ng Lale * Mababang Paaralan ng Laygayon * Mababang Paaralan ng Madalunot * Mababang Paaralan ng Mambog * Mababang Paaralan ng Nabong * Mababang Paaralan ng Obayan * Mababang Paaralan ng Pahug * Mababang Paaralan ng Parasanon * Mababang Paaralan Sentral ng Pinabacdao Mataas na Paaralan * Paaralang Agrikultural ng Quintin Quijano, Sr. (dating Mataas na Paaralang Agrikultural ng West Coast) * Mataas na Paaralang Pambansa ng Pinabacdao-Punong Paaralan * Mataas na Paaralang Pambansa ng Pinabacdao-Paaralang Parasanon Sentro ng Pagsasanay/Kolehiyo/Pamantasan * Pinabacdao One-Stop Training Center * Pamantasan ng Silangang Pilipinas-Kolehiyo ng Pinabacdao == Mga sanggunian == {{Reflist}} ==Mga panlabas na link== {{Commons category|Pinabacdao}} *[http://www.nscb.gov.ph/activestats/psgc/municipality.asp?muncode=086013000&regcode=08&provcode=60 Philippine Standard Geographic Code] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160323052306/http://nscb.gov.ph/activestats/psgc/municipality.asp?muncode=086013000&regcode=08&provcode=60 |date=2016-03-23 }} * [https://web.archive.org/web/20131004104825/http://census.gov.ph/ Philippine Census Information] * [http://www.blgs.gov.ph/lgpmsv2/cmshome/index.php?pageID=23&frmIdDcfCode=7&fLguType=CM&frmIdRegion=11&frmIdProvince=65&frmIdLgu=1301 Local Governance Performance Management System]{{Dead link|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} *[http://www.freewebs.com/postc_eom/ freewebs.com/postc_eom/] {{Geographic location | Centre = Pinabacdao | North = [[Calbiga, Samar|Calbiga]] | East = [[Borongan]] | South = [[Basey, Samar|Basey]] | Southwest = [[Santa Rita, Samar|Santa Rita]] | West = [[Villareal, Samar|Villareal]] | Northwest = [[Zumarraga, Samar|Zumarraga]] / ''Look ng Villareal'' }} {{Samar}} [[Kategorya:Mga bayan at lungsod sa Pilipinas]] 0yaosxpv2fk1nxjlfy0qoyu5jpaq4al 1 24049 2201278 550715 2026-04-04T16:13:18Z ChickenAnnihilator 156352 /* Listahan ng mga hindi napapanahong lalawigan. */ bagong seksiyon 2201278 wikitext text/x-wiki Biyetnames po ba ang tamang baybay/salin ng salitang ''vietnamese'' sa tagalog? --[[User:Mananaliksik|Mananaliksik]] 11:00, 21 Hunyo 2007 (UTC) :Sa tingin ko ay tama naman ang pagbabaybay na ''Biyetnames''. -[[User:Nickrds09|<font color= "#0000FF"><b>Nickrds09</b></font>]] [[Usapang tagagamit:Nickrds09|<span style="color: green; font-weight: bold">^{<small>(Pahina ng Usapan)</small>}</span>]] 03:31, 6 Enero 2010 (UTC) == Listahan ng mga hindi napapanahong lalawigan. == Nung Hulyo 1, 2025, naging mas kaunti ang mga lalawigan ng Biyetnam. [[Tagagamit:ChickenAnnihilator|ChickenAnnihilator]] ([[Usapang tagagamit:ChickenAnnihilator|kausapin]]) 16:13, 4 Abril 2026 (UTC) owffcw3fsdz27mhehzylpy5bkgi3jln 0 31829 2201256 1872154 2026-04-04T12:07:37Z Mayivobkal 160592 2201256 wikitext text/x-wiki {{BLP unsourced|date=Pebrero 2010}} {{Infobox person | name = Will Devaughn | birth_name = William Devaughn Stumpf | birth_date = {{birth date and age|1982|2|27}} | birth_place = Budingen | nationality = Pilipino | occupation = [[Model (person)|commercial model]] and [[Actor]] | years_active = 2006-kasalukuyan | height = {{height|m=1.80}} | website = }} Si '''Will Devaughn''' ay isang artista at modelo sa Pilipinas. Na nadiskubre sa Star Magic. Si Devaughn ay ipinanganak sa Alemanya. Ang kanyang biyolohikal na ama ay may halong Filipino at African American na angkan habang ang kanyang ina ay may lahing German.<ref>{{Cite web |last=Lo |first=Ricky |title=Body Talk with Will Devaughn |url=https://www.philstar.com/entertainment/2008/11/29/419104/body-talk-will-devaughn |access-date=2026-04-04 |website=Philstar.com}}</ref> {{DEFAULTSORT:Devaughn, Will}} [[Kategorya:Ipinanganak noong 1982]] [[Kategorya:Mga artista mula sa Pilipinas]] [[Kategorya:Mga lalaking modelo sa Pilipinas]] {{Pilipinas-artista-stub}} bgbw5j6yvyq734zhu4xin0mstblmhnt 0 37769 2201281 1919960 2026-04-04T16:37:30Z ChickenAnnihilator 156352 Tinatanggal ang lahat ng nilalaman mula sa pahina 2201281 wikitext text/x-wiki phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1 2201305 2201281 2026-04-05T03:18:22Z Jojit fb 38 Ikinakarga sa [[Tsina]] 2201305 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Tsina]] teknphurs7asakiriqpfswb1e2mv9k7 0 40707 2201328 2095145 2026-04-05T03:56:09Z Jojit fb 38 ni-redirect na lamang sa kaugnay na artikulo dahil walang sapat na impornasyon sa matagal na panahon 2201328 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Isda]] 8rvviwo1qxlynvy1iqq4q70q2nr8x71 0 57426 2201280 2167845 2026-04-04T16:32:52Z ChickenAnnihilator 156352 2201280 wikitext text/x-wiki Ito ang '''talaan ng mga [[nasyonalidad]]''' o '''[[kabansaan]]''' na tumutukoy sa mga katawagan sa mga mamamayan ng mga bansa. Hindi ito nagpapahiwatig na ito nga ang opisyal na katawagan sa mga taong ito ng mga bansa, sa halip mga mungkahi lamang ang mga ito sapagkat wala pang sapat na mga sanggunian hinggil dito. Karamihan sa mga ito ang isina-Tagalog sa pamamagitan ng pagbatay sa gabay na maka-ortograpiyang nilahad ng [[Komisyon ng Wikang Filipino]] o hiniram ngunit Tinagalog na mga bersiyon batay sa anyong Ingles, Kastila, o mula sa paggamit sa mismong bansa. Isinasaad rito kung mayroong tuwirang ginagamit na sa Tagalog kasama ang sangguniang pinagkunan. Karaniwang tumutukoy rin o ginagamit din, bilang pandiwa, ang pangalan ng mga mamamayan sa anumang bagay na nagmumula sa bansang tinutukoy. Ibinibigay din sa talaang ito ang lahat ng mungkahing baybay at bersiyong katawagan para sa mga mamamayan ng bansa. Kung walang magagamit na tuwirang katawagang pang-nasyonalidad, nilagyan ang pangalan ng bansa ng ''taga-'' sa unahan nito, ngunit dapat lamang tandaang hindi lahat ng naninirahan sa isang bansa ay may nasyonalidad ng naturang bansa sapagkat maaaring doon lang sila nakatira ngunit kabilang pa rin sa ibang nasyonalidad. Sa pahinang ito, tumutukoy ang mga salitang may ''taga-'' para sa mga taong kabilang sa kabansaan ng isang nasyon. Hinggil sa mga artikulong pangnasyonalidad, maaaring tumuro ang katawagan sa bansang pinagmulan ng mamamayan o kaya sa mismong natatanging artikulo tungkol sa mismong mga mamamayan. Sumusunod sa gawing may pagtatapos na ''-nes'', ''-nesa'', ''-no'', at ''-na'', maliban na lamang kung may partikular na naiibang at natatanging baybay ang karamihan sa mga katawagang pangmamamayan ng bansa. Karaniwang ginagamit din ang katawagang panlalaki para sa magkakasama o magkakahalubilong mga lalaki at babae. Para sa mga tala ng mga bansa, tingnan ang [[talaan ng mga bansa]]. __TOC__ == Listahan == {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%;" |- |<center>'''[[Bansa]]'''</center> |<center>'''[[Kabansaan]]'''</center> |- |'''{{flagicon2|Abkhazia}} [[Abkasya]]''' |[[Abkasyano]], [[Abkasyanes]] (lalaki), [[Abkasyana]], [[Abkasyanesa]] (babae) |- |'''{{flagicon2|United Kingdom}} [[Akrotiri at Dhekelia|Akrotiri]]''' |Akrotirino (lalaki), Akrotirina (babae) |- |'''{{flagicon2|Åland}} [[Åland]]''' |[[Alando]], [[Alandes]], Alandano (lalaki), [[Alanda]], [[Alandesa]], Alandana (babae) |- |'''{{flagicon2|Albania}} [[Albanya]]''' |[[Albanes]] (lalaki; lalaki at babae), [[Albanyano]] (lalaki), [[Albanyana]], [[Albanesa]] (babae) |- |'''{{flagicon2|Germany}} [[Alemanya]]''' |[[Aleman]] (lalaki), [[Alemana]] (babae) |- |'''{{flagicon2|Algeria}} [[Alherya]]''' |[[Alheryano]], Alheryanes (lalaki), [[Alheryana]], Alheryanesa (babae) |- |'''{{flagicon2|Andorra}} [[Andora]]''' |[[Andorano]] (lalaki), [[Andorana]] (babae) |- |'''{{flagicon2|Angola}} [[Anggola]]''' |[[Anggolano]], [[Anggoles]] (lalaki), [[Anggolana]], [[Anggolesa]], [[Anggolyesa]] (babae) |- |'''{{flagicon2|Anguilla}} [[Anggilya]]''' |Anggilyano (lalaki), Anggilyana (babae) |- |'''{{flagicon2|Antigua and Barbuda}} [[Antigua at Barbuda]]''' |[[taga-Antigua at Barbuda]], [[Antigwano]] (lalaki), [[Antigwana]] (babae) |- |{{Noflag}}'''[[Apganistan]]''' |[[Apgani]] (lalaki at babae), [[Apgano]] (lalaki), [[Apgana]] (babae) |- |'''{{flagicon2|Saudi Arabia}} [[Arabyang Saudi]]''' |[[Arabo]] (lalaki; lalaki at babae), [[Arabyano]] (lalaki), [[Arabyana]] (babae) |- |'''{{flagicon2|Argentina}} [[Arhentina]]''' |[[Arhentino]] (lalaki), [[Arhentina]] (babae) |- |'''{{flagicon2|Armenia}} [[Armenya]]''' |[[Armenyano]] (lalaki), [[Armenyana]] (babae) |- |'''{{flagicon2|Aruba}} [[Aruba]]''' |[[Arubano]], [[Arubanes]], [[Arubyano]] (lalaki), [[Arubana]], [[Arubanesa]], [[Arubyana]] (babae) |- |'''{{flagicon2|Azerbaijan}} [[Aserbayan]]''' |[[Aserbayano]], [[Aserbayanes]] (lalaki), [[Aserbayana]], [[Aserbayanesa]] (babae) |- |'''{{flagicon2|Australia}} [[Australya]]''' |[[Australyano]] |- |'''{{flagicon2|Austria}} [[Austria|Austrya]]''' |[[Austriano]] (lalaki), [[Austriana]] (babae) |- |'''{{flagicon2|Bahamas}} [[Bahamas]]''' |[[taga-Bahamas]], [[Bahames]] (lalaki), [[Bahamesa]] (babae) |- |'''{{flagicon2|Bahrain}} [[Bahrain|Bahreyn]]''' |[[taga-Bahrain]], [[Bahraines]] (lalaki), [[Bahrainesa]] (babae) |- |'''{{flagicon2|Bangladesh}} [[Banglades]]''' |[[Bangladesi]], [[Bangladeshi]] (lalaki at babae), [[Banglades]] (lalaki), [[Bangladesa]] (babae) |- |'''{{flagicon2|Barbados}} [[Barbados]]''' |[[taga-Barbados]], [[Barbado]], [[Barbadoso]] (lalaki), [[Barbada]], [[Barbadosa]] (babae) |- |'''{{flagicon2|Côte d'Ivoire}} [[Baybaying Garing]]''' |[[taga-Baybaying Garing]], [[taga-Baybaying Marpil]] |- |'''{{flagicon2|Belarus}} [[Belarus]]''' |[[Belaruso]] (lalaki), [[Belarusa]] (babae) |- |'''{{flagicon|Belgium}}''' '''[[Belhika]]''' |[[Belgo]], [[Belhiko]], [[Belhiyako]], [[Belhikano]] (lalaki), [[Belga]]<ref name="Belgium">{{cite-JETE|Belga, Belhiko, Belhika}}</ref> (babae; lalaki at babae), [[Belhika]], [[Belhiyaka]], [[Belhikana]] (babae) |- |'''{{flagicon2|Belize}} [[Belis]]''' |[[Belisyano]] (lalaki), [[Belisyana]] (babae) |- |'''{{flagicon|Venezuela}} [[Beneswela]]''' |[[Beneswelano]], [[Benesolano]] (lalaki), [[Beneswelana]], [[Benesolana]] (babae) |- |'''{{flagicon2|Benin}} [[Benin]]''' |[[Beninyano|Beninyano,]] [[Benino]], [[Benines]] (lalaki), [[Beninyana]], [[Benina]], [[Beninesa]] (babae) |- |'''{{flagicon2|Bermuda}} [[Bermuda]]''' |[[Bermudo]], [[Bermudes]], [[Bermudano]], [[Bermudanes]], [[Bermudyano]]<ref name="Bermuda">Hinango sa ''Bermudian''</ref> (lalaki), [[Bermuda]], [[Bermudesa]], [[Bermudana]], [[Bermudanesa]], [[Bermudyana]]<ref name="Bermuda" /> (babae) |- |'''{{flagicon2|Vietnam}} [[Biyetnam]]''' |[[Biyetnames]] (lalaki; lalaki at babae), [[Biyetnamesa]] (babae) |- |'''{{flagicon2|Bolivia}} [[Bulibya]]''' |[[Bulibyano]] (lalaki), [[Bulibyana]] (babae) |- |'''{{flagicon2|Bhutan}} [[Butan]]''' |[[Bhutano]], [[Butano]], [[Bhutanes]], [[Butanes]] (lalaki), [[Bhutana]], [[Butana]], [[Bhutanesa]], [[Butanesa]] (babae) |- |'''{{flagicon2|Bosnia and Herzegovina}} [[Bosniya at Hersegobina]]''' |[[taga-Bosniya at Hersegobina]], [[Bosniyano]] (lalaki), [[Bosniyana]] (babae), [[Bosniyanes]] (lalaki), [[Bosniyanesa]] (babae) |- |'''{{flagicon2|Botswana}} [[Botswana]]''' |[[Botswano]] (lalaki), [[Botswana]] (babae), [[Botswanes]] (lalaki), [[Botswanesa]] (babae) |- |'''{{flagicon|Brazil}} [[Brasil]]''' |[[Brasilyero]] (lalaki), [[Brasilenyo]], (lalaki), [[Brasilyera]] (babae), [[Brasilenya]] (babae), [[Brasilyano]] (lalaki), [[Brasilyana]] (babae) |- |'''{{flagicon2|Brunei}} [[Brunay]]''' |[[taga-Brunay]], [[Brunayes]] (lalaki), [[Brunayesa]] (babae) |- |'''{{flagicon2|Bulgaria}} [[Bulgarya]]''' |[[Bulgaro]] (lalaki), [[Bulgaryano]] (lalaki), [[Bulgara]] (babae), [[Bulgaryana]] (babae) |- |'''{{flagicon2|Burkina Faso}} [[Burkina Faso]]''' |[[taga-Burkina Faso]], [[Burkina Fasyano]] (lalaki), [[Burkina Fasyana]] (babae) |- |'''{{flagicon2|Burundi}} [[Burundi]]''' |[[Burundino]] (lalaki), [[Burundina]] (babae), [[Burundes]] (lalaki), [[Burundesa]] (babae) |- |'''{{flagicon2|United Kingdom}} [[Akrotiri at Dhekelia|Dhekelia]]''' |[[taga-Akrotiri at Dhekelia]], [[Dekelyano]] (lalaki), [[Dekelyana]] (babae), [[Akrotires]] (lalaki), [[Akrotiresa]] (babae) |- |'''{{flagicon2|Denmark}} [[Dinamarka]]''' |[[Danes]]<ref name="Danes">{{cite-JETE|Danes, Danesa, ''Dane'', ''Danish''}}</ref> (lalaki o babae), [[Danesa]]<ref name="Danes" /> (babae) |- |'''{{flagicon2|Dominica}} [[Dominika]]''' |[[Dominikano]] (lalaki), [[Dominikana]] (babae) |- |'''{{flagicon|Egypt}} [[Ehipto]]<ref name="JETEEhipto">{{cite-JETE|Ehipto, Ehipsiyo, Ehipsiya}}</ref>''' |[[Ehipsiyo]]<ref name="JETEEhipto" /> (lalaki), [[Ehipsiya]]<ref name="JETEEhipto" /> (babae) |- |'''{{flagicon2|Ecuador}} [[Ekwador]]''' |[[Ekwadoryano]] (lalaki), [[Ekwadoryana]] (babae), [[Ekwadorenyo]] (lalaki), [[Ekwadorenya]] (babae) |- |'''{{flagicon2|El Salvador}} [[El Salbador]]''' |[[El-Salbadorenyo]] (lalaki), [[El-Salbadorenya]] (babae), [[Salbadorenyo]] (lalaki), [[Salbadorenya]] (babae) |- |'''{{flagicon2|Eritrea}} [[Eritrea]]''' |[[Eritreano]] (lalaki), [[Eritreana]] (babae) |- |'''{{flagicon2|Spain}} [[Espanya]]''' |[[Kastila]]<ref name="Spain">{{cite-JETE|Kastila, Kastelyano, Espanyol, Espanyola}}</ref> (lalaki o babae), [[Kastelyano]]<ref name="Spain" /> (lalaki), [[Kastelyana]]<ref name="Spain" /> (babae), [[Espanyol]]<ref name="Spain" /> (lalaki), [[Espanyola]]<ref name="Spain" /> (babae) |- |'''{{flagicon|USA}}''' '''[[Estados Unidos|Estados Unidos ng Amerika]]<ref name="JETEEstadosUnidos">{{cite-JETE|Estados Unidos, Amerika, Amerikano, Amerikana}}</ref>''' |[[Amerikano]]<ref name="JETEEstadosUnidos" /> (lalaki), [[Amerikana]]<ref name="JETEEstadosUnidos" /> (babae) |- |'''{{flagicon2|Estonia}} [[Estonya]]''' |[[Estonyano]] (lalaki), [[Estonyana]] (babae) |- |'''{{flagicon2|Swaziland}} [[Swaziland|Eswatini]]''' |[[Swazi]] (lalaki at babae) |- |'''{{flagicon2|Ethiopia}} [[Etiyopiya]]''' |[[Etiyopiyano]] (lalaki), [[Etiyopiyana]] (babae) |- |'''{{flagicon2|Gabon}} [[Gabon]]''' |[[Gabones]] (lalaki), [[Gabonesa]] (babae), [[Gabonyano]] (lalaki), [[Gabonyana]] (babae) |- |'''{{flagicon2|Gambia}} [[Gambia]]''' |[[Gambianes]] (lalaki), [[Gambianesa]] (babae) |- |'''{{flagicon2|Ghana}} [[Ghana|Gana]]''' |[[Ghanes]] (lalaki), [[Ghanesa]] (babae), [[Ghanano]] (lalaki), [[Ghanana]] (babae) |- |'''{{flagicon2|Equatorial Guinea}} [[Gineyang Ekwatoryal]]''' |[[taga-Gineyang Ekwatoryal]], [[Gineyanong Ekwatoryal]] (lalaki), [[Gineyanang Ekwatoryal]] (babae) |- |'''{{flagicon2|Grenada}} [[Grenada]]''' |[[Grenadano]] (lalaki), [[Grenado]] (lalaki), [[Grenades]] (lalaki), [[Grenadesa]] (babae), [[Grenadino]] (lalaki), [[Grenadina]] (babae) |- |'''{{flagicon2|Greece}} [[Gresya]]''' |[[Griyego]]<ref name="Griyega">{{cite-JETE|Griyego, Griyega, Greko, Griego, Griega, hango sa ''Greko'' ang ''Greka''}}</ref> (lalaki), [[Griyega]]<ref name="Griyega" /> (babae), [[Griego]]<ref name="Griyega" /> (lalaki), [[Griega]]<ref name="Griyega" /> (babae), [[Greko]]<ref name="Griyega" /> (lalaki), [[Greka]]<ref name="Griyega" /> (babae) |- |'''{{flagicon2|Guam}} [[Guam]]''' |[[Guames]] (lalaki), [[Guamesa]] (babae), [[Guameno]] (lalaki), [[Guamena]] (babae) |- |'''{{flagicon2|Guernsey}} [[Guernsey]]''' |[[Guernseyes]] (lalaki), [[Guernseyesa]] (babae). [[Guernseyo]] (lalaki), [[Guernseya]] (babae) |- |'''{{flagicon2|Guinea}} [[Guinea|Gineya]]''' |[[Gines]] (lalaki), [[Ginesa]] (babae), [[Gineyano]] (lalaki), [[Gineyana]] (babae), [[Gineyes]] (lalaki), [[Gineyesa]] (babae) |- |'''{{flagicon2|Guinea-Bissau}} [[Guinea-Bissau|Gineyang-Bisaw]]''' |[[taga-Gineyang Bisaw]], [[Gineyanong Bisaw]] (lalaki), [[Gineyanang Bisaw]] (babae) |- |'''{{flagicon2|Guatemala}} [[Guwatemala]]''' |[[Guwatemalteko]] (lalaki), [[Guwatemalteka]] (babae), [[Guwatemalo]] (lalaki), [[Guwatemala]] (babae) |- |'''{{flagicon2|Guyana}} [[Guyana]]''' |[[Guyano]] (lalaki), [[Guyana]] (babae), [[Guyanes]] (lalaki), [[Guyanesa]] (babae) |- |'''{{flagicon2|Jamaica}} [[Hamayka]]''' |[[Hamaykano]] (lalaki), [[Hamaykana]] (babae), [[Hamaykanes]] (lalaki), [[Hamaykanesa]] (babae) |- |'''{{flagicon2|Japan}} [[Hapon (bansa)|Hapon]]''' |[[Hapones]]<ref name="Japan">{{cite-JETE|Hapón, Haponés, Haponesa}}</ref> (lalaki), [[Hapon]]<ref name="Japan" /> (lalaki), [[Haponesa]]<ref name="Japan" /> (babae) |- |'''{{flagicon2|Haiti}} [[Hayti]]''' |[[Haytiyano]] (lalaki), [[Haytiyana]] (babae), [[Haytiano]] (lalaki), [[Haytiana]] (babae) |- |'''{{flagicon2|Georgia}} [[Georgia (bansa)|Heorhiya]]''' |[[Heoryano]] (lalaki), [[Heoryana]] (babae) |- |'''{{flagicon2|Djibouti}} [[Djibouti|Hiboti]]''' |[[Dyibutines]] (lalaki), [[Dyibutinesa]] (babae), [[Dyibutino]] (lalaki), [[Dyibutina]] (babae) |- |'''{{flagicon2|Gibraltar}} [[Hibraltar]]''' |[[Hibraltaranes]] (lalaki), [[Hibraltaranesa]] (babae), [[Hibraltarano]] (lalaki), [[Hibraltares]] (lalaki), [[Hibraltaresa]] (babae) |- |'''{{flagicon2|Northern Cyprus}} [[Turkong Republika ng Hilagang Tsipre|Hilagang Tsipre]]''' | |- |'''{{flagicon2|Northern Mariana Islands}} [[Hilagang Kapuluang Mariana]]''' | |- |'''{{flagicon2|Honduras}} [[Honduras]]''' |[[Hondurano]] (lalaki), [[Hondurana]] (babae), [[Hondurenyo]] (lalaki), [[Hondurenya]] (babae) |- |'''{{flagicon2|Hong Kong}} [[Hong Kong]]''' |[[Hongkonges]] (lalaki), [[Hongkongges]] (lalaki), [[Hongkongesa]] (babae), [[Hongkonggesa]] (babae) |- |'''{{flagicon2|Jordan}} [[Hordan (bansa)|Hordan]]''' |[[Hordano]] (lalaki), Hordana (babae), [[Hordanes]] (lalaki), [[Hordanesa]] (babae) |- |'''{{flagicon2|India}} [[India]]/[[Indiya]]''' |[[Indian]]<ref name="Indian">{{cite-JETE|Indiyan, Indian}}</ref> (lalaki o babae), [[Indiyan]]<ref name="Indian" /> (lalaki o babae), [[Bombay]]<ref name="Bombay">{{cite-Bansa|Bombay, ''Indian'' '' (native of India)''}}</ref> o [[Bumbay]] |- |'''{{flagicon2|Indonesia}} [[Indonesya]]''' |[[Indones]]<ref name="Indones">{{cite-JETE|Indones, Indonesa}}</ref> (lalaki), [[Indonesa]]<ref name="Indones" /> (babae) |- |'''{{flagicon2|Iraq}} [[Irak]]''' |[[Iraki]] (lalaki o babae), [[Irakes]] (lalaki), [[Irakesa]] (babae) |- |'''{{flagicon2|Iran}} [[Iran]]''' |[[Irani]] (lalaki o babae), [[Iranes]] (lalaki), [[Iranesa]] (babae), [[Iranyano]] (lalaki), [[Iranyana]] (babae) |- |'''{{flagicon2|Ireland}} [[Republika ng Irlanda|Irlanda]]''' |[[Irlandes]] (lalaki), [[Irlandesa]] (babae), ito rin ang tawag sa isang naninirahan sa [[pulo ng Irlanda]] |- |'''{{flagicon2|Israel}} [[Israel]]''' |[[Israeli]] (makabagong katawagan, lalaki o babae), [[Israelita]]<ref name="Biblia">{{cite-Biblia|Israelita}}</ref> (katawagan sa [[Bibliya]] para sa lalaki at babae; maaaring para sa babae lamang sa kasalukuyan) |- |'''{{flagicon|Italy}} [[Italya]]''' |[[Italyano]]<ref name="JETEItalya">{{cite-JETE|Italyano, Italyana}}</ref> (lalaki), [[Italyana]]<ref name="JETEItalya" /> (babae) |- |{{flagicon2|Jersey}} '''[[Jersey]]''' |[[Herseyo]] (lalaki), [[Herseya]] (babae), [[Herseyes]] (lalaki o babae), [[Herseyeso]] (lalaki), [[Herseyesa]] (babae) |- |'''{{flagicon2|Cape Verde}} [[Kabo Berde]]''' |[[taga-Kabo Berde]] ([[taga-Cape Verde]]), [[taga-Kapang Lunti]], [[Kabo Berdes]] (lalaki), [[Kabo Berdeso]] (lalaki), [[Kabo Berdesa]] (babae) |- |'''{{flagicon2|Cameroon}} [[Kamerun]]''' |[[taga-Kamerun]], [[Kamerunes]] (lalaki), [[Kamerunesa]] (babae) |- |'''{{flagicon2|Canada}} [[Kanada]]''' |[[Kanadyano]]<ref name="Canada">{{cite-JETE|Kanada, Kanadyano, Kanadyana, hinango ang Kanadiyense mula sa ''Canadiense''}}</ref> (lalaki), [[Kanadyana]]<ref name="Canada" /> (babae), [[Kanadiyense]]<ref name="Canada" /> (lalaki o babae) |- |'''{{flagicon2|British Virgin Islands}} [[Kapuluang Birheng Britaniko]]''' |taga-Kapuluang Birheng Britaniko |- |'''{{flagicon2|U.S. Virgin Islands}} [[US Virgin Islands|Kapuluang Birhen ng Estados Unidos]]''' |taga-Kapuluang Birhen ng Estados Unidos |- |'''{{flagicon2|Cocos (Keeling) Islands}} [[Kapuluang Cocos (Keeling)]]''' |[[taga-Pulong Kokos]] |- |'''{{flagicon2|Cook Islands}} [[Kapuluang Cook]]''' |[[taga-Kapuluang Cook]] |- |'''{{flagicon2|Falkland Islands}} [[Kapuluang Falkland]]''' |[[Palklandes]] (lalaki), [[Palklandesa]] (babae) |- |'''{{flagicon2|Cayman Islands}} [[Kapuluang Kayman]]''' |[[Kaymanes]] (lalaki), [[Kaymanesa]] (babae) |- |'''{{flagicon|Faroe Islands}} [[Kapuluang Paroe]]''' |[[Paroweno]] (lalaki), [[Parowena]] (babae), [[Parowes]] (lalaki), [[Parowesa]] (babae) |- |'''{{flagicon2|Pitcairn Islands}} [[Kapuluang Pitcairn]]''' |[[taga-Kapuluang Pitcairn]] |- |'''{{flagicon2|Solomon Islands}} [[Kapuluang Solomon]]''' | |- |'''{{flagicon2|Turks and Caicos Islands}} [[Kapuluang Turks at Caicos]]''' |taga-Kapuluang Turks at Caicos |- |'''{{flagicon2|Kazakhstan}} [[Kasakstan|Kasakistan]]''' |[[Kasakstano]] (lalaki), [[Kasakstana]] (babae), [[Kasakstanes]] (lalaki), [[Kasakstanesa]] (babae) |- |{{flagicon2|Qatar}} '''[[Katar]]''' |[[taga-Qatar]], [[taga-Katar]], [[Qatares]] (lalaki o babae), [[Qataresa]] (babae), [[Katares]] (lalaki), [[Kataresa]] (babae) |- |'''{{flagicon2|Kenya}} [[Kenya]]''' |[[Kenyanes]] (lalaki), [[Kenyanesa]] (babae), [[Kenyano]] (lalaki), [[Kenyana]] (babae) |- |'''{{flagicon2|Kyrgyzstan}} [[Kirgistan]]''' |[[Kirgistani]] (lalaki o babae), [[Kirgitano]] (lalaki), [[Kirgistana]] (babae), [[Kirgistanes]] (lalaki), [[Kirgistanesa]] (babae) |- |'''{{flagicon2|Kiribati}} [[Kiribati]]''' |[[Kiribates]] (lalaki), [[Kiribatesa]] (babae) |- |'''{{flagicon|Colombia}}''' '''[[Kolombiya|Kolombya]]''' |[[Kolombiyano]] (lalaki), [[Kolombiyana]] (babae) |- |'''{{flagicon2|Comoros}} [[Komoros]]''' |[[taga-Komoros]], [[Komores]] (lalaki), [[Komoresa]] (babae) |- |'''{{flagicon2|Democratic Republic of the Congo}} [[Konggo, Demokratikong Republika ng]]''' | rowspan="2" |[[Konggoles (Demokratikong Republika ng Konggo)|Konggoles]] (lalaki), [[Konggoles (Demokratikong Republika ng Konggo)|Konggolesa]] (babae) |- |'''{{flagicon2|Republic of the Congo}} [[Konggo, Republika ng]]''' |- |'''{{flagicon2|North Korea}} [[Hilagang Korea|Korea (Hilaga)]]''' |[[Hilagang Koreano|Hilagang-Koreano]]<ref name="CRI">Andrea (tagapagsalin). [http://filipino.cri.cn/104/2008/11/12/2s72302.htm "Korea," "Hilagang Korea," "Timog Korea," "Koreano,"] mga salitang ginamit sa balitang "H.Korea, puputulin ang daang panlupa nila ng T.Korea," China Radio International - Filipino, Filipino.CRI.cn</ref> (lalaki), [[Hilagang Koreana|Hilagang-Koreana]] (babae) |- |'''{{flagicon2|South Korea}} [[Timog Korea|Korea (Timog)]]''' |[[Timog Koreano|Timog-Koreano]]<ref name="CRI" /> (lalaki), [[Timog Koreana|Timog-Koreana]] (babae) |- |'''[[Image:Flag of Kosovo.svg|22px]] [[Kosobo]]''' |[[Kosobano]] (lalaki), [[Kosobana]] (babae) , [[Kosobones]] (lalaki), [[Kosabonesa]] (babae) |- |'''{{flagicon2|Costa Rica}} [[Kosta Rika]]''' |[[Kosta Rikano]] (lalaki), [[Kosta Rikana]] (babae), [[Kosta Rikenyo]] (lalaki), [[Kosta Rikenya]] (babae), [[Kostorikenyo]] (lalaki)<ref name="Kostorikenyo">"Kostorikenyo" at "Kostorikenya," Hinango mula sa kung paano binaybay ang ''Portorikenyo'' ni Amado V. Hernandez sa nobelang ''Mga Ibong Mandaragit''</ref>, [[Kostorikenya]]<ref name="Kostorikenyo" /> (babae), [[Kostarikenyo]]<ref name="Kostorikenyo" /> (lalaki), [[Kostarikenya]]<ref name="Kostorikenyo" /> (babae) |- |'''{{flagicon2|Croatia}} [[Krowasya]]''' |[[Krowasyano]] (lalaki), [[Krowasyana]] (babae), [[Kroato]] (lalaki), [[Kroata]] (babae) |- |'''{{flagicon2|Cuba}} [[Kuba]]''' |[[Kubano]] (lalaki), [[Kubana]] (babae) |- |'''{{flagicon2|Kuwait}} [[Kuwait]]''' |[[Kuwaiti]] (lalaki o babae), [[Kuwaites]] (lalaki), [[Kuwaitesa]] (babae) |- |'''{{flagicon2|Laos}} [[Laos]]''' |[[Laoes]] (lalaki), [[Laoesa]] (babae) |- |'''{{flagicon2|Latvia}} [[Latbiya]]''' |[[Latbiyano]] (lalaki), [[Latbiyana]] (babae), [[Latbiyanes]] (lalaki), [[Latbiyanesa]] (babae) |- |'''{{flagicon2|Lebanon}} [[Lebanon]]''' |[[Lebanes]] (lalaki), [[Lebanesa]] (babae), [[Libanes]] (lalaki), [[Libano]] (lalaki), [[Libanesa]] (babae) |- |'''{{flagicon2|Lesotho}} [[Lesoto]]''' |[[Lesotones]] (lalaki), [[Lesotonesa]] (babae) |- |'''{{flagicon2|Liberia}} [[Liberya]]''' |[[Liberyano]] (lalaki), [[Liberyana]] (babae) |- |'''{{flagicon2|Libya}} [[Libya]]''' |[[Libyano]] (lalaki), [[Libyana]] (babae) |- |'''{{flagicon2|Liechtenstein}} [[Liechtenstein]]''' |[[Liechtenstino]] (lalaki), [[Liechtenstina]] (babae) |- |'''{{flagicon2|Lithuania}} [[Litwaniya]]''' |[[Litwaniyano]] (lalaki), [[Litwaniyana]] (babae) |- |'''{{flagicon2|Luxembourg}} [[Luksemburgo]]''' |[[Luksemburges]] (lalaki), [[Luksemburgesa]] (babae) |- |'''{{flagicon2|Vatican City}} [[Lungsod ng Vatican]]''' |[[taga-Vatikan]], [[taga-Vatican]] |- |'''{{flagicon2|Greenland}} [[Lupanglunti]]''' |[[taga-Lupanglunti]], [[Grinlandero]] (lalaki), [[Grinlandera]] (babae), [[Grinlandes]] (lalaki), [[Grinlandesa]] (babae) |- |'''{{flagicon2|Iceland}} [[Iceland|Lupangyelo]]''' |[[taga-Lupangyelo]], [[Aislander]] (lalaki o babae), [[Aislandes]] (lalaki), [[Aislandesa]] (babae) |- |'''{{flagicon2|Madagascar}} [[Madagaskar]]''' |[[taga-Madagaskar]], [[Madagaskano]] (lalaki), [[Madagaskana]] (babae) |- |'''{{flagicon2|Macau}} [[Makaw]]''' |[[taga-Makaw]], [[Makawes]] (lalaki), [[Makawesa]] (babae), [[Makawenyo]] (lalaki), [[Makawenya]] (babae) |- |'''{{flagicon2|Malawi}} [[Malawi]]''' |[[Malawes]] (lalaki o babae), [[Malaweso]] (lalaki), [[Malawesa]] (babae), [[Malawenyo]] (lalaki), [[Malawenya]] (babae), [[Malawesyano]] (lalaki), [[Malawesyana]] (babae), [[Malawesyo]] (lalaki), [[Malawesya]] (babae) |- |'''{{flagicon2|Malaysia}} [[Malaysia]]''' |[[Malayo]] (lalaki), [[Malaya]] (babae) |- |'''{{flagicon2|Maldives}} [[Maldibes]]''' |[[Maldibenyo]] (lalaki), [[Maldibenya]] (babae) |- |'''{{flagicon2|Mali}} [[Mali]]''' |[[taga-Mali]], [[Males]] (lalaki), [[Malesa]] (babae) |- |'''{{flagicon2|Malta}} [[Malta]]''' |[[Maltes]] (lalaki), [[Maltesa]] (babae) |- |'''{{flagicon2|Macedonia}} [[Masedonya]]''' |[[Taga-Macedonya|Taga-Masedonya]], [[Masedoyano]] (lalaki), [[Masedonyana]] (babae) |- |'''{{flagicon2|Mauritania}}''' '''[[Mauritania|Mawritanya]]''' |[[Mauritano]] (lalaki), [[Mauritana]] (babae) |- |'''{{flagicon2|Mauritius}} [[Mauritius|Mawrisyo]]''' |[[Maurisyano]] (lalaki), [[Maurisyana]] (babae) |- |'''{{flagicon2|Mayotte}}''' '''[[Mayotte]]''' | |- |'''{{flagicon2|Mexico}} [[Mehiko]]''' |[[Mehikano]] (lalaki), [[Mehikana]] (babae) |- |'''{{flagicon2|Micronesia}}''' '''[[Micronesia|Mikronesya]]''' | |- |'''{{flagicon2|Moldova}} [[Moldova|Moldabya]]''' |[[Moldabo]] (lalaki), [[Moldaba]] (babae) |- |'''{{flagicon2|Monaco}}''' '''[[Monaco|Monako]]''' |[[Monokano]] (lalaki), [[Monokana]] (babae), [[Monegasko]] (lalaki), [[Monegaska]] (babae) |- |'''{{flagicon2|Mongolia}} [[Monggolya]]''' |[[taga-Monggolya]], [[Mongol]] (lalaki o babae) |- |'''{{flagicon2|Montenegro}} [[Montenegro]]''' |[[Montenegrino]] (lalaki), [[Montenegrina]] (babae) |- |'''{{flagicon2|Montserrat}} [[Montserrat]]''' |[[Montseratyano]] (lalaki), [[Montseratyana]] (babae) |- |'''{{flagicon2|Morocco}}''' '''[[Moroko]]''' |[[Morokano]] (lalaki), [[Morokana]] (babae) |- | | |- |'''{{flagicon2|Mozambique}} [[Mozambique|Mosambik]]''' |[[Mosambikenyo]] (lalaki), [[Mosambikenya]] (babae) |- |'''{{flagicon|Myanmar}}''' '''[[Myanmar]]''' |[[Myanmes]] (lalaki; magkasamang lalaki at babae), [[Myanmesa]] (babae), [[Myanmares]] (lalaki), [[Myanmaresa]] (babae) dating [[Burmes]] (lalaki; magkasamang lalaki at babae), [[Burmesa]] (babae) |- |'''{{flagicon2|Nagorno-Karabakh}} [[Nagorno-Karabakh]]''' | |- |'''{{flagicon2|Namibia}} [[Namibia]]''' |[[Namibyano]] (lalaki), [[Namibyana]] (babae) |- |'''{{flagicon2|Nauru}} [[Nauru]]''' | |- |'''{{flagicon2|Nepal}} [[Nepal]]''' |[[Nepales]] (lalaki), [[Nepalesa]] (babae) |- |'''{{flagicon2|New Caledonia}} [[New Caledonia]]''' | |- |'''{{flagicon2|New Zealand}} [[New Zealand]]''' |[[Neoselandes]] (lalaki at babae) |- |'''{{flagicon2|Nicaragua}} [[Nicaragua]]''' |[[taga-Nicaragua]], [[Nikaraguwense]] (lalaki at babae) |- |'''{{flagicon2|Niger}} [[Niger]]''' |[[Nigerino]] (lalaki), [[Nigerina]] (babae) |- |'''{{flagicon2|Nigeria}} [[Nigeria]]''' |[[Nigeryano]] (lalaki), [[Nigeryana]] (babae) |- |'''{{flagicon2|Niue}} [[Niue]]''' | |- |'''{{flagicon2|Norway}} [[Noruwega]]''' |[[Noruwego]] (lalaki), [[Noruwega]] (babae) |- |'''{{flagicon2|Netherlands}} [[Olanda]]''' |[[Olandes]]<ref name="Netherlands">{{cite-JETE|Olandes, Olandesa}}</ref> (lalaki), [[Olandesa]]<ref name="Netherlands" /> (babae) |- |'''{{flagicon2|Oman}} [[Oman]]''' |[[taga-Oman]], [[Omanes]] (lalaki o babae), [[Omanesa]] (babae), [[Omano]] (lalaki), [[Omana]] (babae). [[Omani]] (lalaki o babae) |- |'''{{flagicon2|Pakistan}} [[Pakistan]]''' |[[Pakistani]] (lalaki o babae), [[Pakistano]] (lalaki), [[Pakistana]] (babae) |- |'''{{flagicon2|Palestine}} [[Mga teritoryong Palestina|Palestina]]''' |[[Palestino]] (lalaki), [[Palestina]] (babae), [[Palestinesa]] (babae) |- |'''{{flagicon2|Panama}} [[Panama]]''' |[[Panamenyo]] (lalaki), [[Panamenya]] (babae) |- |'''{{flagicon2|Paraguay}} [[Paraguay]]''' |[[Paraguayano]] (lalaki), [[Paraguayana]] (babae) |- |'''{{flagicon2|Peru}} [[Peru]]''' |[[Peruano]] (lalaki), [[Peruana]] (babae) |- |'''{{flagicon2|Fiji}} [[Pidyi]]''' |[[Pidyano]] (lalaki), [[Pidyana]] (babae) |- |'''{{PHL}}''' |[[Pilipino]]<ref name="JETEPilipino">{{cite-JETE|Pilipino, Pilipina}}</ref> (lalaki; magkasamang lalaki at babae), [[Pilipina]]<ref name="JETEPilipino" /> (babae) |- |'''{{flagicon2|Finland}} [[Pinlandiya]]''' |[[Pinlandes]] (lalaki), [[Pinlandesa]] (babae) |- |'''{{flagicon2|French Polynesia}} [[Polinesya|Polinesyang Pranses]]''' |[[taga-Pranses na Polinesya]], [[Polinesyano]] (lalaki), [[Polinesyana]] (babae), [[Polinesyanong Pranses]] (lalaki), [[Polinesyanang Pransesa]] (babae) |- |'''{{flagicon2|Poland}} [[Polonya]]''' |[[Polako]] (lalaki), [[Polaka]] (babae), [[Polones]] (lalaki), [[Polonesa]] (babae) |- |'''{{flagicon|Puerto Rico}} [[Porto Riko]]''' |[[Portorikenyo]]<ref name="AseanMandaragit">[http://www.aseaninfonet.org/philippines/mga-ibong-mandaragit-nobelang-sosyo-politiko/?searchterm=None "Portorikenyo,"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080619041609/http://www.aseaninfonet.org/philippines/mga-ibong-mandaragit-nobelang-sosyo-politiko/?searchterm=None|date=2008-06-19}} "Portorikenya" ibinatay sa ''Portorikenyo'', [[Hernandez, Amado V.]] ''[[Mga Ibong Mandaragit]]'' (1969), kopyang PDF mula sa AseanInfoNet.org, nasa wikang Tagalog, Pambansang Aklatan, Sangay ng Filipiniana (panawag bilang FIL 899.2113 H43i 1982), at International Graphic Service, Lungsod ng Quezon, may 416 pahina ang aklat/may katumbas na 216 pahinang PDF, nakuha noong: 5 Marso 2008</ref> (lalaki; magkasamang lalaki at babae), [[Portorikenya]]<ref name="AseanMandaragit" />(babae) |- |'''{{flagicon2|Portugal}} [[Portugal]]''' |[[Portuges]] (lalaki), [[Portugesa]] (babae) |- |'''{{flagicon2|France}} [[Pransiya]]''' |[[Pranses]]<ref name="France">{{cite-JETE|Pranses (mula sa Pransés), Pransesa}}</ref> (lalaki), [[Pransesa]]<ref name="France" /> (babae) |- |'''{{flagicon2|Saint Helena}} [[Pulong Ascension|Pulong Asensiyon]]''' |[[taga-Pulong Asensiyon]], [[Asensiyano]] (lalaki), [[Asensiyana]] (babae) |- |'''{{flagicon2|Norfolk Island}} [[Pulong Norfolk]]''' | |- |'''{{flagicon2|Christmas Island}} [[Pulo ng Christmas|Pulong ng Christmas]]''' |[[taga-Pulong Pasko]] |- |'''{{flagicon2|Dominican Republic}} [[Republikang Dominikano]]''' |[[Dominikong Republikano]] (lalaki), [[Dominikang Republikana]] (babae) |- |'''{{flagicon2|Central African Republic}} [[Republikang Gitnang-Aprikano]]''' |[[Sentral-Aprikano]] (lalaki), [[Sentral-Aprikana]] (babae), [[Gitnang-Aprikano]] (lalaki), [[Gitnang-Aprikana]] (babae) |- |'''{{flagicon|UK}} [[United Kingdom|Reyno Unido]] / Nagkakaisang Kaharian''' |[[Ingles]]<ref name="Inglatera">{{cite-JETE|Inglatera, Ingles, Inglesa, Inggles, Ingglesa}}</ref> (lalaki), [[Inglesa]]<ref name="Inglatera" /> (babae), [[Inggles]]<ref name="Inglatera" />, [[Ingglesa]] (babae)<ref name="Inglatera" /> |- |'''{{flagicon2|Romania}} [[Rumanya]]''' |[[taga-Rumanya]], [[Rumani]] (lalaki o babae), [[Rumanyano]] (lalaki), [[Rumanyana]] (babae), [[Rumanes]] (lalaki), [[Rumanesa]] (babae) |- |'''{{flagicon2|Russia}} [[Rusya]]''' |[[Ruso]] (lalaki o babae), [[Rusa]] (babae) |- |'''{{flagicon2|Rwanda}} [[Rwanda]]''' |[[Rwandes]] (lalaki o babae), [[Rwandesa]] (babae), [[Rwandano]] (lalaki), [[Rwandana]] (babae) |- |'''{{flagicon2|Zambia}} [[Sambiya]]''' |[[Sambiyano]] (lalaki), [[Sambiyana]] (babae) |- |'''{{flagicon2|Samoa}} [[Samoa]]''' |[[Samoano]] (lalaki), [[Samoana]] (babae) |- |'''{{flagicon2|American Samoa}} [[Samoang Amerikano]]''' |[[Amerikanong Samowano]] (lalaki), [[Amerikanang Samowana]] (babae) |- |'''{{flagicon2|Saint Kitts and Nevis}} [[San Cristobal at Nieves]]''' |[[Nebisyano]] (lalaki), [[Nebisyana]] (babae) |- |'''{{flagicon2|Saint-Pierre and Miquelon}} [[San Pierre at Miquelon]]''' | |- |'''{{flagicon2|Saint Vincent and the Grenadines}} [[San Vicente at ang Granadinas]]''' | |- |'''{{flagicon2|Saint Helena}} [[Santa Helena]]''' |[[Helenyano]] (lalaki), [[Helenyano|Helenyana]] (babae) |- |'''{{flagicon2|Saint Lucia}} [[Santa Lucia (bansa)|Santa Lucia]]''' |[[Santo Lusyano]] (lalaki), [[Santa Lusyana]] (babae) |- |'''{{flagicon2|San Marino}} [[San Marino]]''' |[[Samarines]] (lalaki at babae) |- |'''{{flagicon2|São Tomé and Príncipe}} [[São Tomé at Príncipe]]''' |[[Santomeo]] (lalaki), [[Santomea]] (babae) |- |'''{{flagicon2|Senegal}} [[Senegal]]''' |[[Senegales]] (lalaki), [[Senegalesa]] (babae) |- |'''{{flagicon2|Serbia}} [[Serbia]]''' |[[Serbyano]] (lalaki), [[Serbyana]] (babae) |- |'''{{flagicon2|Seychelles}} [[Seychelles]]''' | |- |'''{{flagicon2|Sierra Leone}} [[Sierra Leone]]''' | |- |'''{{flagicon2|East Timor}} [[Silangang Timor]]''' |[[Silangang Timorense]] (lalaki at babae), [[Timorense]] (lalaki at babae) |- |'''{{flagicon2|Syria}} [[Sirya]]''' |[[Siryano]] (lalaki), [[Siryana]] (babae), [[Siryo]]<ref name="AbriolSiria">{{cite-Biblia|Batay at hango mula sa pagbaybay ng ''Asiria'' at ''Asirio''}}</ref> (lalaki), [[Sirya]]<ref name="Biblia" /> (babae), [[Sirio]]<ref name="Biblia" /> (lalaki), [[Siria]]<ref name="Biblia" /> (babae) |- |'''{{flagicon2|Singapore}} [[Singapore|Singapura]]''' |[[Singgapurense]] (lalaki at babae) |- |'''{{flagicon2|Slovakia}} [[Slovakia]]''' |[[Eslobako]] (lalaki), [[Eslobaka]] (babae) |- |'''{{flagicon2|Slovenia}} [[Slovenia]]''' |[[Eslobeno]] (lalaki), [[Eslobena]] (babae) |- |'''{{flagicon2|Somalia}} [[Somalia|Somalya]]''' |[[Somali]] (lalaki at babae) |- |'''{{flagicon2|Somaliland}} [[Somaliland]]''' |[[Somalander]] (lalaki at babae) |- |'''{{flagicon2|Sri Lanka}} [[Sri Lanka]]''' |[[taga-Sri Lanka]] (lalaki at babae) |- |'''{{flagicon2|Sudan}} [[Sudan]]''' |[[Sudanes]] (lalaki), [[Sudanesa]] (babae) |- |'''{{flagicon2|Suriname}} [[Suriname]]''' |[[Surinames]] (lalaki), [[Surinamesa]] (babae) |- |'''{{flagicon2|Norway}} [[Svalbard]]''' |[[Svalbardyano]] (lalaki), [[Svalbardyano|Svalbardyana]] (babae) |- |'''{{flagicon|Sweden}} [[Suwesya]]''' |[[Suweko]]<ref name="JETE1">{{cite-JETE|Suweko, ''Swedish''}}</ref> (lalaki), [[Suweka]] (babae) |- |'''{{flagicon|Switzerland}} [[Suwisa]]''' |[[Suwiso]] (lalaki), [[Suwisa]] (babae) |- |'''{{flagicon2|Tanzania}} [[Tanzania|Tansaniya]]''' |[[Tansanyano]] (lalaki), [[Tansanyana]] (babae) |- |'''{{flagicon2|Isle of Man}} [[Pulo ng Man|Tao, Pulo ng]] (''Isle of Man'')''' |[[taga-Pulo ng Tao]], [[Taga-Pulo ng Mann]] |- |'''{{flagicon2|Tajikistan}} [[Tayikistan]]''' |[[taga-Tajikikstan]] |- |'''{{flagicon2|Thailand}} [[Thailand|Taylandiya]]''' |[[Taylandes]] (lalaki), [[Taylandesa]] (babae) |- |'''{{flagicon2|Taiwan}} [[Republika ng Tsina|Taywan (ROC)]]''' |[[Taywanes]] (lalaki), [[Taywanesa]] (babae) |- |'''{{flagicon2|Tibet}} [[Tibet]]''' |[[Tibetano]] (lalaki), [[Tibetana]] (babae) |- |'''{{flagicon2|South Africa}} [[Timog Aprika]]''' |[[Timog Aprikano|Timog-Aprikano]] (lalaki), [[Timog Aprikana|Timog-Aprikana]] (babae) |- |'''{{flagicon2|South Ossetia}} [[Timog Ossetia|Timog Osetya]]''' |[[Timog-Osetyano]] (lalaki), [[Timog-Osetyana]] (babae) |- |'''{{flagicon2|Togo}} [[Togo]]''' |[[Togoles]] (lalaki), [[Togolesa]] (babae) |- |'''{{flagicon2|Tokelau}} [[Tokelau]]''' |[[Tokelaues]] (lalaki), [[Tokelauesa]] (babae) |- |'''{{flagicon2|Tonga}} [[Tonga]]''' |[[Tonganes]] (lalaki), [[Tonganesa]] (babae) |- |'''{{flagicon2|Transnistria}} [[Transnistria]]''' |[[Transnistrianes]] (lalaki), [[Transnistriano]] (lalaki), [[Transnistriana]] (babae), [[Transnistrianesa]] (babae) |- |'''{{flagicon2|Trinidad and Tobago}} [[Trinidad at Tobago]]''' |[[taga-Trinidad at Tobago]] |- |'''{{flagicon2|Chad}} [[Tsad]]''' |[[taga-Tsad]], [[Tsades]] (lalaki), [[Tsadesa]] (babae) |- |'''{{flagicon2|Czech Republic}} [[Republikang Tsek|Tsekia]] ([[Republikang Czech|Republikang Tseko]])''' |[[taga-Republikang Tsek]], [[taga-Republikang Czech]], [[Tseko]] (lalaki), [[Tseka]] (babae), [[Tsek]] (lalaki), [[Tsekes]] (lalaki), [[Tsekesa]] (babae) |- |'''[[Image:Flag of the Chechen Republic.svg|21px]] [[Tsetsniya]] ([[Chechnya]])''' |[[taga-Tsetsnya]], [[taga-Chechnya]], [[Tsetsnyanes]] (lalaki), [[Tsetsyanesa]] (babae) |- |'''{{flagicon2|Chile}} [[Tsile]]''' |[[Tsileno]] (lalaki; magkasamang lalaki at babae), [[Tsilena]] (babae) |- |'''{{flagicon|China}} [[Tsina]]''' |[[Tsino]] (lalaki at babae), [[Intsik]]<ref name="JETETsina">{{cite-JETE|Tsina, Tsinito, Tsinita, Intsik, Insik}}</ref> (lalaki at babae), [[Insik]]<ref name="JETETsina" /> (lalaki at babae), [[Tsina]]<ref name="JETETsina" /> (babae), [[Tsinito]]<ref name="JETETsina" /> (batang lalaki), [[Tsinita]]<ref name="JETETsina" /> (batang babae) |- |'''{{flagicon2|Cyprus}} [[Tsipre]]''' |[[taga-Tsipre]], [[Tsipres]] (lalaki), [[Tsipresa]] (babae), [[Tsipriyano]] (lalaki), [[Tsipriyana]] (babae) |- |'''{{flagicon2|Tuvalu}} [[Tuvalu|Tubalu]]''' |[[Tubales]] (lalaki), [[Tubalesa]] (babae) |- |'''{{flagicon2|Tunisia}} [[Tunisya]]''' |[[Tunes]] (lalaki), [[Tuneso]] (lalaki), [[Tunesa]] (babae) |- |'''{{flagicon|Turkey}} [[Turkiya]]''' |[[Turko]]<ref>[http://www.bansa.org/dictionaries/tgl/?dict_lang=tgl&type=search&data=turk ''Turk'', Turko] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160306042804/http://www.bansa.org/dictionaries/tgl/?dict_lang=tgl&type=search&data=turk|date=2016-03-06}}, Tagalog English Dictionary, Bansa.org</ref> (lalaki), [[Turkesa]] (babae) |- |'''{{flagicon2|Turkmenistan}} [[Turkmenistan]]''' |[[Turkmenistano]] (lalaki), [[Turkmenistana]] (babae), [[Turkmenistanes]] (lalaki), [[Turkmenistanesa]] (babae) |- |'''{{flagicon2|Hungary}} [[Hungary|Unggarya]]''' |[[Unggaro]] (lalaki), [[Unggaro|Unggara]] (babae) |- |'''{{flagicon2|Uzbekistan}} [[Uzbekistan|Usbekistan]]''' |[[Uzbek]] |- |'''{{flagicon2|Yemen}} [[Yemen]]''' |[[Yemeni]] (lalaki o babae), [[Yemenes]] (lalaki), [[Yemenesa]] (babae), [[Yemenito]] (lalaki), [[Yemenita]] (babae), [[Yemeno]] (lalaki), [[Yemena]] (babae) |} == Tingnan din == *[[Talaan ng mga bansa]] *[[Tala ng mga bansa ayon sa populasyon]] *[[Talaan ng mga bansa ayon sa kapal ng populasyon]] *[[Tala ng mga bansa ayon sa GDP (PPP) bawat kapita]] *[[Taong walang bansa]] ==Mga sanggunian== {{reflist}} [[Kategorya:Kabansaan]] [[Kategorya:Mga tao ayon sa kabansaan]] 97aqe86jru68w3pmo9ji3zef5z46s1n 0 120981 2201324 2177068 2026-04-05T03:52:14Z Delirium333 109995 wala sa talaan ng mga tsino ang lugar ng tondo, kundi ang "lusong" lamang. at malinaw sa kasaysayan na itoy tumutukoy sa maynila at hindi sa tondo lamang kung kayat mali na ihantulad ang tondo sa "imperyong lusung" 2201324 wikitext text/x-wiki {{Infobox Former Country |native_name =Tundun |conventional_long_name = Tondo <br/><small> ᜆᜓᜈᜇᜓ |common_name = Tondo | |continent = Asya |region = [[ASEAN|Timog-Silangang Asya]] |country = Pilipinas |era = [[Panahon ng Bakal]] <br> [[Gitnang Kapanahunan|Gitnang Panahon]] |status = Malayang estadong [[Barangay]] (ika-15 dantaon) |status_text = |government_type = "Bayan" na pinamumunuan ng isang [[Lakan]], binubuo ng mga [[Barangay]] na pinamumunuan ng isang [[Datu]] at maling tinukoy bilang isang [[Monarkiya]] ng mga dayuhan |p1 = Sinaunang barangay |flag_p1 = |p2 = Kasaysayan ng Pilipinas |flag_p2 = |s1 = Kaharian ng Maynila |flag_s1 = Old Flag of Brunei.svg |s2 = Bireynato ng Bagong Espanya |flag_s2 =Flag of New Spain.svg |s3 = Silangang Indiyas ng Espanya |flag_s3 = Flag of Spain (1785-1873 and 1875-1931).svg |year_start = bago ang taong 900 <!--before 900&nbsp;AD--> |year_end = 1589 |event_start = Itinatag ang bayan |event_end = Pagkatuklas ng [[sabwatan ng Tondo]], pagbuwag sa katutubong pamumuno at isinama na sa [[Silangang Indiyas ng Espanya]] |event1 = Diplomatikong ugnayan sa Kaharian ng Medang |date_event1 = {{circa}} 900 |event2 = Pakikipag-ugnayan sa [[Dinastiyang Ming]] |date_event2 = 1373 |event3 = Pagsakop ng Imperyong Brunei |date_event3 = 1500 |event4 = Labanan sa Kipot ng Bankusay |date_event4 = 1571 |flag_type = Watawat na ginamit ni Lakandula |image_map = Map of Tondo (1570).png |image_map_caption = Ang Bayan ng Tondo (kulay pula) noong 1570. |common_languages = [[Lumang Tagalog]] (opisyal), [[Wikang Kapampangan|Kapampangan]] <br><br>[[Wikang Malay|Malay]], [[Wikang Intsik|Intsik]] (mga wikang pangkalakalan) |religion = [[Hinduismo]], [[Budismo]], [[Islam]] at mga katutubong paniniwalang pampananampalataya ng mga [[Lahing Tagalog|Tagalog]] |title_leader = [[Lakan]] |leader1 = [[Jayadewa]] (una ayon sa [[Inskripsiyon sa Binatbat na Tanso ng Laguna]]) |year_leader1 = {{circa}} 900 |leader2 = [[Lakandula]] |year_leader2 = 1558–1571 |leader3 = [[Magat Salamat]] (bilang datu) |year_leader3 = 1575–1589 |leader4 = Agustin de Legazpi (huli) |year_leader4 = ?–1589 |capital = [[Tondo, Maynila|Tondo]] (isa na ngayong distrito ng [[Maynila]]) |currency = Piloncitos, Mga gintong singsing, at [[Palitan ng paninda|Barter]] |category = |today = {{flag|Pilipinas}} }} {{Pre-colonial history of the Philippines}} Ang '''Bayan ng Tondo''' ([[Baybayin]]: {{script|Tglg|ᜆᜓᜈᜇᜓ}}; [[Wikang Kapampangan|Kapampangan]]: ''Balen ning Tondo''), tinatawag ring '''Tundo''', '''Tundun''', '''Tundok''' o '''Sinaunang Tondo''', ay isang sinaunang sentro ng kalakalan sa Pilipinas na ang kabisera ay nasa [[look ng Maynila]], ang [[Tondo, Maynila|Tondo]] sa kapuluan ng [[Luzon]]. Ito ay ang isa sa mga kabihasnan sa Pilipinas na nabanggit sa [[Inskripsiyon sa Binatbat na Tanso ng Laguna]] noong taong 900. Ito ay kadalasang itinuturing ng mga dayo (partikular mga Tsino, Portuges at Kastila) bilang "'''Kaharian ng Tondo'''" (Baybayin: {{script|Tglg|ᜃᜑᜍᜒᜀᜈ᜔ ᜅ᜔ ᜆᜓᜈᜇᜓ}}) subalit ipinaliwanag na ito'y mali sa isa sa mga unang diksyunaryong Tagalog na ''[[Vocabulario de la lengua tagala]]'' ni Pedro de San Buenaventura noong 1613. Kasama ang [[Kaharian ng Maynila|Bayan ng Maynila]], ang bayan sa katimugang bahagi ng [[Ilog Pasig]], nagtatag ito ng kabahaging monopolyo sa kalakalan ng panindang Tsino patungo sa buong kapuluan ng Pilipinas, na siyang naging dahilan upang maging malakas ang Tondo sa pakikipagkalakalan sa buong [[Timog-silangang Asya]] at [[Silangang Asya]]. Kasunod ng pagdating ng [[Imperyong Kastila|mga Kastila]] noong 1570 at ang pagkatalo ng mga katutubong pinuno sa look ng Maynila noong 1571, ang Tondo ay pinamunuan mula sa [[Intramuros]] (isang tanggulang itinayo ng mga Kastila mula sa mga labi ng bayan ng Maynila). Ang tuluyang pagsakop ng Imperyong Kastila sa Tondo ay nagwakas sa katayuan nito bilang isang malayang estado. Kasalukuyan na lamang ito umiiral bilang isang [[Tondo, Maynila|distrito]] sa [[Maynila|lungsod ng Maynila]]. ==Tungkol sa Bayan ng Tondo== [[File:Boxer codex.jpg|thumb|206x206px|left|Ang mag-asawang [[Lahing Tagalog|Tagalog]] na nabibilang sa uri ng [[Maharlika]].]] Ito ay isang Indiyanisadong kaharian na naitatag noong ika-10 dantaon, naging pinakamatandang pook sa kapuluan na nagkaroon ng ugnayan sa [[Dinastiyang Ming]] sa [[Tsina]] at sa bansang [[Hapon]] sa [[Silangang Asya]], ito din ay may matatag na samahan sa [[Imperyong Brunei]] at mayroong mga malalakas na tanggulan at sandatahan sa hilagang Pilipinas, na pinamunuan ng mga makikisig na hari at pinagbuklod nito ang mga lalawigan sa Luzon, hanggang sa tuluyang pagbagsak ng Dinastiyang Tondo noong 1571 nang matalo ng pwersa ng [[Espanya]] ang sandatahan ni [[Lakandula]] na hari noon ng Tondo. Sa kasalukuyan, ang Tondo ay ang [[Tondo, Maynila|pinakamatandang pook sa Maynila]], dahil magpahanggang ngayon ay umiiral pa rin ang pangalan nito na isa ngayong distrito sa [[Maynila]]. ==Ayon sa mga Tala== ===Inskripsiyon sa Binatbat na Tanso ng Laguna=== [[Talaksan:Inskripsyon sa Binatbat na Tanso ng Laguna.jpg|thumb|left|Ang Inskripsiyon sa Binatbat na Tanso ng Laguna, ang pinakaunang talang binanggit ang Tondo noong c. 900.|149x149px]] Ayon sa binatbat na tanso na siyang pinakamatandang dokumento na nakita sa Pilipinas, dito naitala ang pangalang Tondo na "Tundun" ang sinaunang pangalan. Nabanggit dito ang mga katagang: "Sa pagkakataong ito, si Dayang Angkatan, at ang kanyang kapatid na lalaki na ang pangalan ay Bukah, at ang mga anak ni ang dakilang Namwaran, ay iginawad ng isang kasulatan ng buong kapatawaran mula sa Hari ng Tundun, kinakatawan ng Punong Ministro ng Pailah, Jayadewa." Dito ay isinulat ang kapatawaran ng hari ng Tondo kay [[Namwaran]] at [[Dayang Angkatan]] sa kanilang pagkakautang na nagkakahalaga ng 926.4 na gramo ng ginto,<ref name="morrow">{{cite web | last = Morrow | first = Paul | authorlink = Paul Morrow | title = The Laguna Copperplate Inscription | date = 2006-07-14 | url = http://www.mts.net/~pmorrow/lcieng.htm | doi = | accessdate = 2008-02-05 | archive-date = 2008-02-05 | archive-url = https://web.archive.org/web/20080205031106/http://www.mts.net/~pmorrow/lcieng.htm | url-status = dead }}</ref> na naisulat pa sa sulat na [[Kawi]], isang sinaunang sistemang panulat ng mga [[Malay]] at [[Indones]] na ginagamit din ng mga [[Mga Pilipino|Pilipino]] bago naimbento ang sulat na [[Baybayin]] noong ika-13 dantaon. ===Ayon sa tala ng mga Intsik=== Ang susunod na mga tala tungkol sa Kaharian ng Tondo ay matatagpuan sa mga salaysay ng [[Ming Shilu]] (明 实录]),<ref name="Ming Annals">[https://web.archive.org/web/20080411141247/http://www.yifan.net/yihe/novels/history/msqztyz/ms.html Ming Annals](Chinese {archived from [http://www.yifan.net/yihe/novels/history/msqztyz/ms.html the original] on 2008-04-11)</ref> na nakikipag-kalakalan na ang mga [[Tsino]] sa sinaunang [[Pilipinas]] na naisulat noong 1373,<ref name="Ming Annals" /> na ayon sa mga talata nito na ang mga Tsino ay nakakatungo at nakikipag-kalakalan na sa kabisera ng Kaharian ng Tondo kung saan naluluklok ang hari at ang kapangyarihan nito. ({{zh|t=[[wikt:東|東]][[wikt:都|都]]|p=dōngdū}})<ref>[http://www.lib.kobe-u.ac.jp/directory/sumita/5A-161/volume05.html Volume 5 of 東西洋考 (A study of the Eastern and Western Oceans) mentions that Luzon first sent tribute to Yongle Emperor in 1406] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171010145223/http://www.lib.kobe-u.ac.jp/directory/sumita/5A-161/volume05.html |date=2017-10-10 }}.</ref> ===Ayon sa tala ng mga Hapones=== [[File:Japanese Red Seal Ship Shuinsen 1634.png|thumb|155x155px|left|Isang pulang sagisag na barkong Hapones. Tokyo Naval Science Museum.]] [[File:Luzon Sukezaemon(bronze statue).jpg|thumb|139x139px|Bantayog ni [[Luzon Sukezaemon]] sa Sakai Citizens' Hall.]] Magagaling sila sa pakikipag-kalakalan sa mga dayo, at naitala din na nandarayuhan rin ang mga Hapones sa Luzon upang makipag-kalakalan, at may matibay din itong ugnayan sa bansang [[Hapon]].<ref>{{Cite web |title=Archive copy |url=http://www.seapots.com/home/index.php/production-centers-pottery-groups/philippines |access-date=2014-01-31 |archive-date=2011-07-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110716025132/http://www.seapots.com/home/index.php/production-centers-pottery-groups/philippines |url-status=dead }}</ref> Naging tanyag ang Tondo sa tinda nilang [[tisa]], [[ginto]], [[pilak]], [[perlas]], [[porselana]], [[pulot]] at mga kasuotang [[seda]] lalo na noong ika-16 na dantaon. Tinatawag ng mga Hapon ang Tondo sa katagang ''Luzong'' (呂宋) dahil tulad daw sila ng [[Dinastiyang Song]] sa galing sa kalakalan. Nagpadala ng Embahada at ambasador ang mga Hapones tulad nila [[Shimai Soushitsu]] ([[:ja: 島井宗室|島井宗室]]) at [[Kamiya Soutan]] ([[:ja: 神屋宗湛|神屋宗湛]]). Isang sikat na mangangalakal na Hapones na si [[Luzon Sukezaemon]] ay pinalitan ang kanyang sariling apelyido mula ''Naya'' (納屋) na naging ''Luzon'' (呂宋). === Diplomatikong Ugnayan sa Brunei (1500) === Noong 1500, nagkaroon ng diplomatikong ugnayan at alyansa ang Haring Tundun sa Sultan ng [[Brunei]] sa ilalim ni [[Sultan Bolkiah]] na ipinakasal ang anak nito kay Gat Lontok na naging Hari ng Namayan, ang pangalan ng Tondo sa [[Wikang Malay|Malay]] ay ''Kota Selurong'' na nagtayo ng engrandeng palasyo sa tapat ng [[Ilog Pasig]] kasama ang kanyang mga malalapit na mga kamag-anak. Dito nagmula ang dinastiya ni [[Raha Sulayman]] at iba pang mga huling hari. === Pagbagsak ng Tondo === Ang matagal na pag-iral ng Tondo ay unti-unting humina at bumagsak matapos ang pananakop at impluwensiya ng mga [[Espanyol]] sa ilalim ni [[Miguel López de Legazpi]] noong 1571, ang huling hari ng Dinastiyang Tondo ay si [[Lakan Dula]], na kalauna'y naging ''Carlos Lacandola'' sa pangalang [[Kastila]] nang maipakalat ang [[Kristyanismo]] sa Luzon. Bumagsak ang Tondo matapos ang [[Labanan sa Maynila]] noong 1571.<ref>{{cite web | last = Gardner | first = Robert | authorlink = | title = Manila&nbsp;– A History | work = Philippine Journeys | publisher = | date = 1995-04-20 | url = http://www.aenet.org/philip/manila.htm | doi = | accessdate = 2008-02-05 | archive-date = 2008-03-05 | archive-url = https://web.archive.org/web/20080305072436/http://www.aenet.org/philip/manila.htm | url-status = dead }}</ref> === Lakan bilang isa sa mga Titulo === Ang [[Lakan]] ay isang titulo na itinatawag sa mga namumuno sa Tondo, ito ay kasunod o isa pang katawagan ng salitang "[[Hari]]" (na katumbas ng ''Maharaja'' sa [[Sanskrit]]) na ang pinagmulan ay ang salitang [[Raha|Rajah]] (sa baybay ng Tagalog ay '''Raha'''), ang kahulugan naman ng titulong ''Lakan'' ay "[[Pinuno]]" na ang alternatibong salita naman ay "[[Panginoon]]". Ang halimbawa ng gumamit ng titulong ito ay si [[Lakan Dula]] na huling hari ng Tondo. Ang titulo o salitang Lakan ay nawala na sa bokabularyong Pilipino, ngunit ang mga salitang [[Hari]] at [[Panginoon]] ang siyang umiiral na mga katawagan sa mga pinuno ng Pilipinas hanggang sa ngayon. == Mga naging pinuno ng Tondo == {| width=90% class="wikitable" ! width=5%, | Pangalan ! width=18% | Titulo ! width=7% | Simula ng Pamumuno ! width=7% | Hanggang |- |'''Jayadewa''' ||''Admiral''||900?||? |- |'''Lontok'''|| Lakan Lontok||1430?||1450? |- | '''Kalangitan'''|| Dayang Kalangitan, Reyna ng Namayan at Tondo||1450? ||1515? |- | '''Salalila'''|| Raha Salalila o Raha Sulayman I||1515? ||1558? |- | '''[[Raha Matanda|Matanda]]'''|| Raha Matanda o Raha Ache, Hari ng Namayan at [[Kaharian ng Maynila|Maynila]]||1558? ||1571 |- | '''[[Lakan Dula]]'''||Banaw Lakandula, Hari ng Tondo at Sabag ||1558? ||1571 |- | '''[[Raha Sulayman|Sulayman]]'''|| Raha Sulayman, Hari ng Tondo, [[Kaharian ng Maynila|Maynila]], at Namayan||1571 ||1575 |- | '''[[Magat Salamat]]'''|| ||1575 ||1589 |- |} ==Tingnan rin== *[[Kaharian ng Maynila]] *[[Tondo, Maynila]] *[[Namayan]] *[[Lakandula]] *[[Labanan sa Kipot ng Bankusay]] *[[Inskripsiyon sa Binatbat na Tanso ng Laguna]] *[[Kasaysayan ng Pilipinas]] ==Mga sanggunian== {{Reflist}} ==Mga dagdag sa pagbabasa== *{{cite book | last = Joaquin | first = Nick | authorlink = Nick Joaquin title =Culture and History | publisher = Anvil Publishing, Inc. | year = 1988 | location = Pasig City | pages = 411 | volume = | edition = | url = | doi = | id = | isbn = 971-27-1300-8 }} *{{cite book | last = Jocano | first = F. Landa | authorlink = F. Landa Jocano title = Filipino Prehistory: Rediscovering Precolonial Heritage | publisher = Punlad Research House, Inc. | year = 2001 | location = Quezon City | pages = | volume = | edition = | url = | doi = | id = | isbn = 971-622-006-5 }} *{{cite book | last = Scott | first = William Henry | authorlink = William Henry Scott (historian) title = Looking for the Prehispanic Filipino | publisher = New Day Publishers | year = 1992 | location = Quezon City | pages = | volume = | edition = | url =https://archive.org/details/lookingforprehis0000scot | doi = | id = | isbn = 971-10-0524-7 }} *{{Citation | last=Ongpin Valdes | first=Cynthia | author-link=Cynthia Ongpin Valdes | date= | year= | contribution=Pila in Ancient Times | contribution-url= | editor-last= | editor-first= | title= Treasures of Pila | edition= | place= | publisher=Pila Historical Society Foundation Inc. | publication-date= | volume= | pages= | id= | url= | isbn=}} *{{Citation | last=Santiago | first=Luciano | author-link= Luciano Santiago, MD | date= | year= | contribution= Pila: The Noble Town | contribution-url= | editor-last= | editor-first= | title= Treasures of Pila | edition= | place= | publisher=Pila Historical Society Foundation Inc. | publication-date= | volume= | pages= | id= | url= | isbn=}} ===Dinastiyang Bolkiah=== *{{Citation | last = | first = | author-link = | title = National Day of Brunei Darussalam (Editorial) | newspaper = Manila Bulletin | pages = | year = 2005 | date = February 23, 2006 | url =http://www.mb.com.ph/issues/2006/02/23/OPED2006022356993.html }} *{{cite web | last = Laput | first = Ernesto | authorlink = Ernesto J. Laput title = The first invader was a neighbor: Ang Unang Conquistador | work = Pinas: Munting Kasaysayan ng Pira-pirasong Bayan | publisher = elaput.com | date = | url = http://www.elaput.org/portslam.htm | doi = | accessdate = February 5, 2008}} ===Panahon ng kastila=== *{{cite web | last= Alabastro | first= Tony | authorlink= Tony Alabastro | title= Soul of the Walled City (Brief History of Intramuros) | work= | publisher= | date= April 29, 2002 | url= http://www2.seasite.niu.edu/tagalogdiscuss/_disc2/000006b3.htm | doi= | accessdate= 5 February 2008 | archive-date= 6 September 2006 | archive-url= https://web.archive.org/web/20060906084511/http://www2.seasite.niu.edu/tagalogdiscuss/_disc2/000006b3.htm | url-status= dead }} *{{Citation | last = Flores | first = Wilson Lee | author-link = Wilson Lee Flores | title = Proud to be a Tondo Boy | newspaper = The Philippine Star | pages = | date = February 22, 2005 | url =http://www.manila-map.com/history.html }} *{{cite book | last = Joaquin | first = Nick | authorlink = Nick Joaquin | title = The Aquinos of Tarlac: An Essay on History as Three Generations | publisher = Solar Publishing Corporation | year = 1983 | location = Manila, Philippines | pages = | url = http://maxpages.com/tarlac | doi = | id = | isbn = | access-date = 2014-01-31 | archive-date = 2006-04-02 | archive-url = https://web.archive.org/web/20060402225644/http://maxpages.com/tarlac | url-status = dead }} {{Mga Dating Estado sa Pilipinas}} {{Asia in topic|History of}} [[Kategorya:Mga dating bansa sa kasaysayan ng Pilipinas]] [[Kategorya:Talaan ng mga Hari at pinuno sa Pilipinas]] [[Kategorya:Kasaysayan ng Maynila]] [[Kategorya:Kasaysayan ng Pilipinas (900–1565)]] 0c1hbzrqvfauz0x0p2g16x3xxtfcjoz 2201325 2201324 2026-04-05T03:52:55Z Delirium333 109995 /* Pagbagsak ng Tondo */ 2201325 wikitext text/x-wiki {{Infobox Former Country |native_name =Tundun |conventional_long_name = Tondo <br/><small> ᜆᜓᜈᜇᜓ |common_name = Tondo | |continent = Asya |region = [[ASEAN|Timog-Silangang Asya]] |country = Pilipinas |era = [[Panahon ng Bakal]] <br> [[Gitnang Kapanahunan|Gitnang Panahon]] |status = Malayang estadong [[Barangay]] (ika-15 dantaon) |status_text = |government_type = "Bayan" na pinamumunuan ng isang [[Lakan]], binubuo ng mga [[Barangay]] na pinamumunuan ng isang [[Datu]] at maling tinukoy bilang isang [[Monarkiya]] ng mga dayuhan |p1 = Sinaunang barangay |flag_p1 = |p2 = Kasaysayan ng Pilipinas |flag_p2 = |s1 = Kaharian ng Maynila |flag_s1 = Old Flag of Brunei.svg |s2 = Bireynato ng Bagong Espanya |flag_s2 =Flag of New Spain.svg |s3 = Silangang Indiyas ng Espanya |flag_s3 = Flag of Spain (1785-1873 and 1875-1931).svg |year_start = bago ang taong 900 <!--before 900&nbsp;AD--> |year_end = 1589 |event_start = Itinatag ang bayan |event_end = Pagkatuklas ng [[sabwatan ng Tondo]], pagbuwag sa katutubong pamumuno at isinama na sa [[Silangang Indiyas ng Espanya]] |event1 = Diplomatikong ugnayan sa Kaharian ng Medang |date_event1 = {{circa}} 900 |event2 = Pakikipag-ugnayan sa [[Dinastiyang Ming]] |date_event2 = 1373 |event3 = Pagsakop ng Imperyong Brunei |date_event3 = 1500 |event4 = Labanan sa Kipot ng Bankusay |date_event4 = 1571 |flag_type = Watawat na ginamit ni Lakandula |image_map = Map of Tondo (1570).png |image_map_caption = Ang Bayan ng Tondo (kulay pula) noong 1570. |common_languages = [[Lumang Tagalog]] (opisyal), [[Wikang Kapampangan|Kapampangan]] <br><br>[[Wikang Malay|Malay]], [[Wikang Intsik|Intsik]] (mga wikang pangkalakalan) |religion = [[Hinduismo]], [[Budismo]], [[Islam]] at mga katutubong paniniwalang pampananampalataya ng mga [[Lahing Tagalog|Tagalog]] |title_leader = [[Lakan]] |leader1 = [[Jayadewa]] (una ayon sa [[Inskripsiyon sa Binatbat na Tanso ng Laguna]]) |year_leader1 = {{circa}} 900 |leader2 = [[Lakandula]] |year_leader2 = 1558–1571 |leader3 = [[Magat Salamat]] (bilang datu) |year_leader3 = 1575–1589 |leader4 = Agustin de Legazpi (huli) |year_leader4 = ?–1589 |capital = [[Tondo, Maynila|Tondo]] (isa na ngayong distrito ng [[Maynila]]) |currency = Piloncitos, Mga gintong singsing, at [[Palitan ng paninda|Barter]] |category = |today = {{flag|Pilipinas}} }} {{Pre-colonial history of the Philippines}} Ang '''Bayan ng Tondo''' ([[Baybayin]]: {{script|Tglg|ᜆᜓᜈᜇᜓ}}; [[Wikang Kapampangan|Kapampangan]]: ''Balen ning Tondo''), tinatawag ring '''Tundo''', '''Tundun''', '''Tundok''' o '''Sinaunang Tondo''', ay isang sinaunang sentro ng kalakalan sa Pilipinas na ang kabisera ay nasa [[look ng Maynila]], ang [[Tondo, Maynila|Tondo]] sa kapuluan ng [[Luzon]]. Ito ay ang isa sa mga kabihasnan sa Pilipinas na nabanggit sa [[Inskripsiyon sa Binatbat na Tanso ng Laguna]] noong taong 900. Ito ay kadalasang itinuturing ng mga dayo (partikular mga Tsino, Portuges at Kastila) bilang "'''Kaharian ng Tondo'''" (Baybayin: {{script|Tglg|ᜃᜑᜍᜒᜀᜈ᜔ ᜅ᜔ ᜆᜓᜈᜇᜓ}}) subalit ipinaliwanag na ito'y mali sa isa sa mga unang diksyunaryong Tagalog na ''[[Vocabulario de la lengua tagala]]'' ni Pedro de San Buenaventura noong 1613. Kasama ang [[Kaharian ng Maynila|Bayan ng Maynila]], ang bayan sa katimugang bahagi ng [[Ilog Pasig]], nagtatag ito ng kabahaging monopolyo sa kalakalan ng panindang Tsino patungo sa buong kapuluan ng Pilipinas, na siyang naging dahilan upang maging malakas ang Tondo sa pakikipagkalakalan sa buong [[Timog-silangang Asya]] at [[Silangang Asya]]. Kasunod ng pagdating ng [[Imperyong Kastila|mga Kastila]] noong 1570 at ang pagkatalo ng mga katutubong pinuno sa look ng Maynila noong 1571, ang Tondo ay pinamunuan mula sa [[Intramuros]] (isang tanggulang itinayo ng mga Kastila mula sa mga labi ng bayan ng Maynila). Ang tuluyang pagsakop ng Imperyong Kastila sa Tondo ay nagwakas sa katayuan nito bilang isang malayang estado. Kasalukuyan na lamang ito umiiral bilang isang [[Tondo, Maynila|distrito]] sa [[Maynila|lungsod ng Maynila]]. ==Tungkol sa Bayan ng Tondo== [[File:Boxer codex.jpg|thumb|206x206px|left|Ang mag-asawang [[Lahing Tagalog|Tagalog]] na nabibilang sa uri ng [[Maharlika]].]] Ito ay isang Indiyanisadong kaharian na naitatag noong ika-10 dantaon, naging pinakamatandang pook sa kapuluan na nagkaroon ng ugnayan sa [[Dinastiyang Ming]] sa [[Tsina]] at sa bansang [[Hapon]] sa [[Silangang Asya]], ito din ay may matatag na samahan sa [[Imperyong Brunei]] at mayroong mga malalakas na tanggulan at sandatahan sa hilagang Pilipinas, na pinamunuan ng mga makikisig na hari at pinagbuklod nito ang mga lalawigan sa Luzon, hanggang sa tuluyang pagbagsak ng Dinastiyang Tondo noong 1571 nang matalo ng pwersa ng [[Espanya]] ang sandatahan ni [[Lakandula]] na hari noon ng Tondo. Sa kasalukuyan, ang Tondo ay ang [[Tondo, Maynila|pinakamatandang pook sa Maynila]], dahil magpahanggang ngayon ay umiiral pa rin ang pangalan nito na isa ngayong distrito sa [[Maynila]]. ==Ayon sa mga Tala== ===Inskripsiyon sa Binatbat na Tanso ng Laguna=== [[Talaksan:Inskripsyon sa Binatbat na Tanso ng Laguna.jpg|thumb|left|Ang Inskripsiyon sa Binatbat na Tanso ng Laguna, ang pinakaunang talang binanggit ang Tondo noong c. 900.|149x149px]] Ayon sa binatbat na tanso na siyang pinakamatandang dokumento na nakita sa Pilipinas, dito naitala ang pangalang Tondo na "Tundun" ang sinaunang pangalan. Nabanggit dito ang mga katagang: "Sa pagkakataong ito, si Dayang Angkatan, at ang kanyang kapatid na lalaki na ang pangalan ay Bukah, at ang mga anak ni ang dakilang Namwaran, ay iginawad ng isang kasulatan ng buong kapatawaran mula sa Hari ng Tundun, kinakatawan ng Punong Ministro ng Pailah, Jayadewa." Dito ay isinulat ang kapatawaran ng hari ng Tondo kay [[Namwaran]] at [[Dayang Angkatan]] sa kanilang pagkakautang na nagkakahalaga ng 926.4 na gramo ng ginto,<ref name="morrow">{{cite web | last = Morrow | first = Paul | authorlink = Paul Morrow | title = The Laguna Copperplate Inscription | date = 2006-07-14 | url = http://www.mts.net/~pmorrow/lcieng.htm | doi = | accessdate = 2008-02-05 | archive-date = 2008-02-05 | archive-url = https://web.archive.org/web/20080205031106/http://www.mts.net/~pmorrow/lcieng.htm | url-status = dead }}</ref> na naisulat pa sa sulat na [[Kawi]], isang sinaunang sistemang panulat ng mga [[Malay]] at [[Indones]] na ginagamit din ng mga [[Mga Pilipino|Pilipino]] bago naimbento ang sulat na [[Baybayin]] noong ika-13 dantaon. ===Ayon sa tala ng mga Intsik=== Ang susunod na mga tala tungkol sa Kaharian ng Tondo ay matatagpuan sa mga salaysay ng [[Ming Shilu]] (明 实录]),<ref name="Ming Annals">[https://web.archive.org/web/20080411141247/http://www.yifan.net/yihe/novels/history/msqztyz/ms.html Ming Annals](Chinese {archived from [http://www.yifan.net/yihe/novels/history/msqztyz/ms.html the original] on 2008-04-11)</ref> na nakikipag-kalakalan na ang mga [[Tsino]] sa sinaunang [[Pilipinas]] na naisulat noong 1373,<ref name="Ming Annals" /> na ayon sa mga talata nito na ang mga Tsino ay nakakatungo at nakikipag-kalakalan na sa kabisera ng Kaharian ng Tondo kung saan naluluklok ang hari at ang kapangyarihan nito. ({{zh|t=[[wikt:東|東]][[wikt:都|都]]|p=dōngdū}})<ref>[http://www.lib.kobe-u.ac.jp/directory/sumita/5A-161/volume05.html Volume 5 of 東西洋考 (A study of the Eastern and Western Oceans) mentions that Luzon first sent tribute to Yongle Emperor in 1406] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171010145223/http://www.lib.kobe-u.ac.jp/directory/sumita/5A-161/volume05.html |date=2017-10-10 }}.</ref> ===Ayon sa tala ng mga Hapones=== [[File:Japanese Red Seal Ship Shuinsen 1634.png|thumb|155x155px|left|Isang pulang sagisag na barkong Hapones. Tokyo Naval Science Museum.]] [[File:Luzon Sukezaemon(bronze statue).jpg|thumb|139x139px|Bantayog ni [[Luzon Sukezaemon]] sa Sakai Citizens' Hall.]] Magagaling sila sa pakikipag-kalakalan sa mga dayo, at naitala din na nandarayuhan rin ang mga Hapones sa Luzon upang makipag-kalakalan, at may matibay din itong ugnayan sa bansang [[Hapon]].<ref>{{Cite web |title=Archive copy |url=http://www.seapots.com/home/index.php/production-centers-pottery-groups/philippines |access-date=2014-01-31 |archive-date=2011-07-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110716025132/http://www.seapots.com/home/index.php/production-centers-pottery-groups/philippines |url-status=dead }}</ref> Naging tanyag ang Tondo sa tinda nilang [[tisa]], [[ginto]], [[pilak]], [[perlas]], [[porselana]], [[pulot]] at mga kasuotang [[seda]] lalo na noong ika-16 na dantaon. Tinatawag ng mga Hapon ang Tondo sa katagang ''Luzong'' (呂宋) dahil tulad daw sila ng [[Dinastiyang Song]] sa galing sa kalakalan. Nagpadala ng Embahada at ambasador ang mga Hapones tulad nila [[Shimai Soushitsu]] ([[:ja: 島井宗室|島井宗室]]) at [[Kamiya Soutan]] ([[:ja: 神屋宗湛|神屋宗湛]]). Isang sikat na mangangalakal na Hapones na si [[Luzon Sukezaemon]] ay pinalitan ang kanyang sariling apelyido mula ''Naya'' (納屋) na naging ''Luzon'' (呂宋). === Diplomatikong Ugnayan sa Brunei (1500) === Noong 1500, nagkaroon ng diplomatikong ugnayan at alyansa ang Haring Tundun sa Sultan ng [[Brunei]] sa ilalim ni [[Sultan Bolkiah]] na ipinakasal ang anak nito kay Gat Lontok na naging Hari ng Namayan, ang pangalan ng Tondo sa [[Wikang Malay|Malay]] ay ''Kota Selurong'' na nagtayo ng engrandeng palasyo sa tapat ng [[Ilog Pasig]] kasama ang kanyang mga malalapit na mga kamag-anak. Dito nagmula ang dinastiya ni [[Raha Sulayman]] at iba pang mga huling hari. === Pagbagsak ng Tondo === Ang matagal na pag-iral ng Tondo ay unti-unting humina at bumagsak matapos ang pananakop at impluwensiya ng mga [[Espanyol]] sa ilalim ni [[Miguel López de Legazpi]] noong 1571, ang huling hari ng Dinastiyang Tondo ay si [[Lakandula]], na kalauna'y naging ''Carlos Lacandola'' sa pangalang [[Kastila]] nang maipakalat ang [[Kristyanismo]] sa Luzon. Bumagsak ang Tondo matapos ang [[Labanan sa Maynila]] noong 1571.<ref>{{cite web | last = Gardner | first = Robert | authorlink = | title = Manila&nbsp;– A History | work = Philippine Journeys | publisher = | date = 1995-04-20 | url = http://www.aenet.org/philip/manila.htm | doi = | accessdate = 2008-02-05 | archive-date = 2008-03-05 | archive-url = https://web.archive.org/web/20080305072436/http://www.aenet.org/philip/manila.htm | url-status = dead }}</ref> === Lakan bilang isa sa mga Titulo === Ang [[Lakan]] ay isang titulo na itinatawag sa mga namumuno sa Tondo, ito ay kasunod o isa pang katawagan ng salitang "[[Hari]]" (na katumbas ng ''Maharaja'' sa [[Sanskrit]]) na ang pinagmulan ay ang salitang [[Raha|Rajah]] (sa baybay ng Tagalog ay '''Raha'''), ang kahulugan naman ng titulong ''Lakan'' ay "[[Pinuno]]" na ang alternatibong salita naman ay "[[Panginoon]]". Ang halimbawa ng gumamit ng titulong ito ay si [[Lakan Dula]] na huling hari ng Tondo. Ang titulo o salitang Lakan ay nawala na sa bokabularyong Pilipino, ngunit ang mga salitang [[Hari]] at [[Panginoon]] ang siyang umiiral na mga katawagan sa mga pinuno ng Pilipinas hanggang sa ngayon. == Mga naging pinuno ng Tondo == {| width=90% class="wikitable" ! width=5%, | Pangalan ! width=18% | Titulo ! width=7% | Simula ng Pamumuno ! width=7% | Hanggang |- |'''Jayadewa''' ||''Admiral''||900?||? |- |'''Lontok'''|| Lakan Lontok||1430?||1450? |- | '''Kalangitan'''|| Dayang Kalangitan, Reyna ng Namayan at Tondo||1450? ||1515? |- | '''Salalila'''|| Raha Salalila o Raha Sulayman I||1515? ||1558? |- | '''[[Raha Matanda|Matanda]]'''|| Raha Matanda o Raha Ache, Hari ng Namayan at [[Kaharian ng Maynila|Maynila]]||1558? ||1571 |- | '''[[Lakan Dula]]'''||Banaw Lakandula, Hari ng Tondo at Sabag ||1558? ||1571 |- | '''[[Raha Sulayman|Sulayman]]'''|| Raha Sulayman, Hari ng Tondo, [[Kaharian ng Maynila|Maynila]], at Namayan||1571 ||1575 |- | '''[[Magat Salamat]]'''|| ||1575 ||1589 |- |} ==Tingnan rin== *[[Kaharian ng Maynila]] *[[Tondo, Maynila]] *[[Namayan]] *[[Lakandula]] *[[Labanan sa Kipot ng Bankusay]] *[[Inskripsiyon sa Binatbat na Tanso ng Laguna]] *[[Kasaysayan ng Pilipinas]] ==Mga sanggunian== {{Reflist}} ==Mga dagdag sa pagbabasa== *{{cite book | last = Joaquin | first = Nick | authorlink = Nick Joaquin title =Culture and History | publisher = Anvil Publishing, Inc. | year = 1988 | location = Pasig City | pages = 411 | volume = | edition = | url = | doi = | id = | isbn = 971-27-1300-8 }} *{{cite book | last = Jocano | first = F. Landa | authorlink = F. Landa Jocano title = Filipino Prehistory: Rediscovering Precolonial Heritage | publisher = Punlad Research House, Inc. | year = 2001 | location = Quezon City | pages = | volume = | edition = | url = | doi = | id = | isbn = 971-622-006-5 }} *{{cite book | last = Scott | first = William Henry | authorlink = William Henry Scott (historian) title = Looking for the Prehispanic Filipino | publisher = New Day Publishers | year = 1992 | location = Quezon City | pages = | volume = | edition = | url =https://archive.org/details/lookingforprehis0000scot | doi = | id = | isbn = 971-10-0524-7 }} *{{Citation | last=Ongpin Valdes | first=Cynthia | author-link=Cynthia Ongpin Valdes | date= | year= | contribution=Pila in Ancient Times | contribution-url= | editor-last= | editor-first= | title= Treasures of Pila | edition= | place= | publisher=Pila Historical Society Foundation Inc. | publication-date= | volume= | pages= | id= | url= | isbn=}} *{{Citation | last=Santiago | first=Luciano | author-link= Luciano Santiago, MD | date= | year= | contribution= Pila: The Noble Town | contribution-url= | editor-last= | editor-first= | title= Treasures of Pila | edition= | place= | publisher=Pila Historical Society Foundation Inc. | publication-date= | volume= | pages= | id= | url= | isbn=}} ===Dinastiyang Bolkiah=== *{{Citation | last = | first = | author-link = | title = National Day of Brunei Darussalam (Editorial) | newspaper = Manila Bulletin | pages = | year = 2005 | date = February 23, 2006 | url =http://www.mb.com.ph/issues/2006/02/23/OPED2006022356993.html }} *{{cite web | last = Laput | first = Ernesto | authorlink = Ernesto J. Laput title = The first invader was a neighbor: Ang Unang Conquistador | work = Pinas: Munting Kasaysayan ng Pira-pirasong Bayan | publisher = elaput.com | date = | url = http://www.elaput.org/portslam.htm | doi = | accessdate = February 5, 2008}} ===Panahon ng kastila=== *{{cite web | last= Alabastro | first= Tony | authorlink= Tony Alabastro | title= Soul of the Walled City (Brief History of Intramuros) | work= | publisher= | date= April 29, 2002 | url= http://www2.seasite.niu.edu/tagalogdiscuss/_disc2/000006b3.htm | doi= | accessdate= 5 February 2008 | archive-date= 6 September 2006 | archive-url= https://web.archive.org/web/20060906084511/http://www2.seasite.niu.edu/tagalogdiscuss/_disc2/000006b3.htm | url-status= dead }} *{{Citation | last = Flores | first = Wilson Lee | author-link = Wilson Lee Flores | title = Proud to be a Tondo Boy | newspaper = The Philippine Star | pages = | date = February 22, 2005 | url =http://www.manila-map.com/history.html }} *{{cite book | last = Joaquin | first = Nick | authorlink = Nick Joaquin | title = The Aquinos of Tarlac: An Essay on History as Three Generations | publisher = Solar Publishing Corporation | year = 1983 | location = Manila, Philippines | pages = | url = http://maxpages.com/tarlac | doi = | id = | isbn = | access-date = 2014-01-31 | archive-date = 2006-04-02 | archive-url = https://web.archive.org/web/20060402225644/http://maxpages.com/tarlac | url-status = dead }} {{Mga Dating Estado sa Pilipinas}} {{Asia in topic|History of}} [[Kategorya:Mga dating bansa sa kasaysayan ng Pilipinas]] [[Kategorya:Talaan ng mga Hari at pinuno sa Pilipinas]] [[Kategorya:Kasaysayan ng Maynila]] [[Kategorya:Kasaysayan ng Pilipinas (900–1565)]] 9vdjzsyht80uvr1ctn676sgkd8b0rk9 0 121609 2201268 1759305 2026-04-04T13:55:22Z Jojit fb 38 ni-redirect na lamang sa kaugnay na artikulo dahil walang sapat na impornasyon sa matagal na panahon 2201268 wikitext text/x-wiki #REDIRCT [[Rusya]] 1l7puhx2zgvjaxctftlr0acd8cp7p0s 2201269 2201268 2026-04-04T13:55:40Z Jojit fb 38 Ikinakarga sa [[Rusya]] 2201269 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Rusya]] a3m0crzfai5efhsq798nwt77u7q9hv7 0 153045 2201342 749639 2026-04-05T05:44:58Z EmausBot 20162 Robot: Kinukumpuni ang nagkadalawang pagpapapunta sa [[Anime]] 2201342 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Anime]] 1f1ip9qrrj179joumx2jcvbpuvvii8u 0 159884 2201327 2004365 2026-04-05T03:54:16Z Jojit fb 38 ni-redirect na lamang sa kaugnay na artikulo dahil walang sapat na impornasyon sa matagal na panahon 2201327 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[lalawigan ng Catanzaro]] qt5dvflo6foml9pk3m9jwfdw9agtz4c 3 160584 2201309 2200528 2026-04-05T03:28:39Z Jojit fb 38 /* Links */ remove spam links 2201309 wikitext text/x-wiki '''Mabuhay!''' Magandang araw, Zernain villain, at [[Wikipedia:Maligayang_pagdating!|maligayang pagdating]] sa Wikipedia! Salamat sa iyong mga ambag. Sana ay magustuhan mo at manatili ka sa websayt na ito. Ito ay isang talaan ng mga pahina na sa tingin ko ay makatutulong sa iyo: {|align="right" |{{Pamayanan}} |} *[[Wikipedia:Patungkol|Tungkol sa Wikipedia]] *[[Wikipedia:Mga patakaran at panuntunan|Mga patakaran at panuntunan]] *[[Wikipedia:Paano baguhin ang isang pahina|Paano baguhin ang isang pahina]] *[[Wikipedia:Paano magsimula ng pahina|Paano magsimula ng pahina]] *[[Wikipedia:Mga kombensyon sa pagsusulat ng mga artikulo|Mga kombensyon sa pagsusulat ng mga artikulo]] *[[Wikipedia:Mga malimit itanong|Mga Karaniwang Tinatanong (FAQ)]] *[[Wikipedia:Tulong|Pahinang nagbibigay ng tulong]] *[[Wikipedia:Paanyayang nalilimbag|Pang-anyaya para sa iba pang ibig maging Wikipedista]] *'''For non-Tagalog speakers:''' ''you may leave messages and seek assistance at our'' [[Wikipedia:Help for Non-Tagalog Speakers]]. Sana ay malibang ka sa pagbabago ng mga artikulo at pagiging isang [[Wikipedia:Mga Wikipedista|Wikipedista]]! Maaari ninyo pong ilagda ang inyong pangalan sa pamamagitan ng paglalagay ng apat na tidles (<nowiki>~~~~</nowiki>); ito ay automatikong maglalagay ng pangalan at petsa. Kung kailangan mo ng tulong, maaari kang pumunta sa [[Wikipedia:Konsultasyon]], tanungin mo ako sa aking pahinang pang-usapan, o ilagay ang <code><nowiki>{{</nowiki>[[Template:Saklolo|saklolo]]<nowiki>}}</nowiki></code> sa iyong pahinang pang-usapan at isang Wikipedista ang madaling lalabas upang sagutin ang iyong mga tanong. Huwag rin ninyo pong makalimutang [[Wikipedia:Talaang pampanauhin para sa mga bagong tagagamit|lumagda sa ating talaang pampanauhin (''guestbook'')]]. Muli, mabuhay!{{#if:|<br></br><br>{{#ifeq:|di-kilala|Kami ay totoong nagpapasalamat nang higit dahil sa iyong mga naiiambag. Ngunit mariing hinihikayat ka naming [http://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Special:Userlogin&type=signup gumawa ng isang panagutan] upang: #madali ka naming makilala at hindi mapagkamalang ibang Wikipedista. #makapili ng sariling pangalan o palayaw at lagda. #mabago mo ang mga pahinang medyong sinanggalang. #kilalanin ang mga boto. #maitago ang iyong direksyong ip, at mapanatili ang iyong paglilihim. Muli, salamat, at mariin ka pa rin naming hinihikayat na [http://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Special:Userlogin&type=signup gumawa ng isang panagutang pampatnugot] para sa kabutihan ng Wikipedia, ng sarili mo, at ng lahat.}}{{#ifeq:|bandalo|Ang iyong mga pagbabago sa mga pahina mandin ay hindi nakakabuti sa kalidad nito. Sa kabaliktaran, sinisira nito ang ganda ng mga artikulo, ang misyon ng Wikipedia, at ang wikang Tagalog.<br><br>Kami, ang Wikipedia, ay naglalayong tulungan ang buong mundo at ang wikang Tagalog sa pagpapalaganap ng malayang Tagalog na kaalaman sa buong mundo, ngunit nagmumungkang pinipigilan mo ang aming dalisay na layunin. Binabalaan ka ng pamayanan, at hinihikayat na magbago ng iyong sarili, at ng mga artikulo para sa kabutihan ng lahat. Upang makapagbigay ng malayang daan sa kaalaman sa buong mundo, sana tulungan mo kami sa aming huwad na layunin.<br><br><b><font color="#0000FF">Kung magpapatuloy pa rin ang iyong mga pagbabagong nakaaapekto sa kalidad ng mga artikulo, maaaring mapilitan kaming pigilan ka, na maaaring humantong sa pagharang sa iyo. Maaari kaming tumulong sa iyo upang maging ganap kang katanggap-tanggap na Wikipedista kung susundin mo ang aming payo. Salamat sa iyong pagdinig sa aming kahilingan.</font></b>}}{{#ifeq:|bandalo-di-kilala|Ang iyong mga pagbabago sa mga pahina mandin ay hindi nakakabuti sa kalidad nito. Sa kabaliktaran, sinisira nito ang ganda ng mga artikulo, ang misyon ng Wikipedia, at ang wikang Tagalog.<br><br>Kami, ang Wikipedia, ay naglalayong tulungan ang buong mundo at ang wikang Tagalog sa pagpapalaganap ng malayang Tagalog na kaalaman sa buong mundo, ngunit nagmumungkang pinipigilan mo ang aming dalisay na layunin. Binabalaan ka ng pamayanan, at hinihikayat na magbago ng iyong sarili, at ng mga artikulo para sa kabutihan ng lahat. Upang makapagbigay ng malayang daan sa kaalaman sa buong mundo, sana tulungan mo kami sa aming huwad na layunin. Kapagka handa ka nang tumulong sa totoong makakapagpabuting layunin ng Wikipedia, hinihikayat ka naming tumala upang [http://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Special:Userlogin&type=signup makagawa ng isang panagutan pampatnugot] upang: #madali ka naming makilala at hindi mapagkamalang ibang Wikipedista. #makapili ng sariling pangalan o palayaw at lagda. #mabago mo ang mga pahinang medyong sinanggalang. #kilalanin ang mga boto. #maitago ang iyong direksyong ip, at mapanatili ang iyong paglilihim. Muli, mariin naming hinihingi ang iyong pagtulong at pagtala sa Wikipedia.<br><br><b><font color=#0000FF>Kung magpapatuloy pa rin ang iyong mga pagbabagong nakaaapekto sa kalidad ng mga artikulo, maaaring mapilitan kaming pigilan ka, na maaaring humantong sa pagharang sa iyo. Maaari kaming tumulong sa iyo upang maging ganap kang katanggap-tanggap na Wikipedista kung susundin mo ang aming payo. Salamat sa iyong pagdinig sa aming kahilingan.</font></b>}}}} ---- <center><b><i><small> [[Image:Crystal_Clear_app_email.png|25px]] [[Wikipedia:Embahada|Ambasada]] · [[Wikipedia:Embahada|Ambasciata]] · [[Wikipedia:Embahada|Ambassad]] · [[Wikipedia:Embahada|Ambassade]] · [[Wikipedia:Embahada|Botschaft]] · [[Wikipedia:Embahada|Embaixada]] · [[Wikipedia:Embahada|Embajada]] · [[Wikipedia:Embahada|Embassy]] · [[Wikipedia:Embahada|大使館]] </small></i></b></center> <br>--[[User:Sky Harbor|<font color="#0066ff" ><b>Sky Harbor</b></font>]] ^{([[User talk:Sky Harbor|<font color="#0066ff" ><b>usapan</b></font>]])} 05:30, 10 Marso 2011 (UTC) :maraming salamat sa mainit na pagbati --[[Tagagamit:Zernain villain|Zernain Villain]] 08:55, 10 Marso 2011 (UTC) *sinimulan ang paksang ''Punk'' at natapos ang seksyong "Etimolohiya" nito --[[Tagagamit:Zernain villain|Zernain Villain]] 08:36, 11 Marso 2011 (UTC) *idinagdag ang seksyong "Musika" sa ''Punk'' at tinapos ang "Garage rock at Mod" at "Proto-punk" --[[Tagagamit:Zernain villain|Zernain Villain]] 06:51, 18 Marso 2011 (UTC) 6q4h88m3n6u1h2u2x3hs2dgt4l4p4gk 0 182413 2201371 2200055 2026-04-05T10:21:46Z InternetArchiveBot 113521 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2201371 wikitext text/x-wiki {{Infobox radio station | name = Mellow BFM | callsign = DWLL | logo = | logo_size = | city = [[Mandaluyong]] | area = [[Kalakhang Maynila]] at mga karatig na lugar | branding = Mellow 94.7 BFM | affiliations = [[Bilyonaryo News Channel]] {{small|(para sa ''Agenda'' at ''Beautiful Day'')}} | airdate = {{Start date|1973|02|23}} | frequency = 94.7 MHz | format = [[:en:Soft adult contemporary|Soft adult contemporary]] | language = [[English language|English]] | licensing_authority = [[National Telecommunications Commission (Philippines)|NTC]] | power = 25,000 watts | erp = 72,620 watts | class = A/B/C | callsign_meaning = Luis at Leonida Vera (original owners) | owner = [[FBS Radio Network]] | operator = [[Prage Management Corporation]] | sister_stations = [[DWBL]]<br/>[[DWSS-AM|Abante Radyo]] | website = {{URL|www.mellow947.fm}} | webcast = [https://mytuner-radio.com/radio/mellow-947-fm-438917/ Listen Live] }} Ang '''DWLL''' (94.7 [[:en:FM broadcasting|FM]]), sumasahimpapawid bilang '''Mellow 94.7 BFM''', ay isang himpilan ng radyo na pagmamay-ari ng [[FBS Radio Network]] at pinamamahalaan ng [[Prage Management Corporation]]. Ang estudyo nito ay matatagpuan sa Unit 908, Paragon Plaza Building, [[Epifanio de los Santos Avenue|EDSA]], [[Mandaluyong]].<ref>{{cite web | title = Bill renewing FBS Radio franchise filed at House | last = Tadalan | first = Charmaine | url = https://www.bworldonline.com/bill-renewing-fbs-radio-franchise-filed-at-house/ | website = [[BusinessWorld]] | date = December 25, 2018 | access-date = August 18, 2020 }}</ref> ==History== ===1973–2006: Mellow Touch=== Itinatag ang himpilang ito noong 1973 bilang '''WLL 94.7''' o '''Mellow Touch 94.7'''. Ito ang kauna-unahang himpilan sa bansa na umeere ng [[:en:easy listening|easy listening]] na format. Nakatutok ito sa layunin na "more music, less talk", kung saan awotmatiko ang pagtakbo nito. Naging kilala sa kasaysayan ng radyo sa bansang ito ang top-of-the-hour ID ng Mellow Touch na binansagang "The Mellow Sound", lalo na sa lirikong "You are the minstrel and I'm your guitar".<ref>{{cite web|url=https://books.google.com/books?id=cbvjDwAAQBAJ|last=Glodove|first=Vinci|title=Batang 90s|date=2019|publisher=PSICOM Publishing|access-date=August 15, 2020|via=Google Books}}</ref><ref>{{cite web | title = The Mellow Sound | url = http://jinglesamplers.com/audio/TMMellowSoundDemo.mp3 | website = Jingle Samplers | access-date = February 2, 2021 }}</ref><ref name="mellow-history">{{cite web | title = Mellow 94.7 Is Taking Radio To A New Level | last = Team Orange | url = http://orangemagazine.ph/2017/mellow-94-7-taking-radio-new-level/ | publisher = Orange Magazine | date = November 6, 2017 | access-date = September 7, 2018 | archive-date = Mayo 1, 2023 | archive-url = https://web.archive.org/web/20230501075155/https://orangemagazine.ph/2017/mellow-94-7-taking-radio-new-level/ | url-status = dead }}</ref> Noong Nobyembre 1996, inilunsad nito ang sarili nitong mga personalidad. Kabilang dito ay sina Scott Free (Drew Domingo), Harry Maze (Harry Corro), Ted Bear (Renan Baluyut), at Riz Taylor (Ariz Peter Fuentez), pati si Ruth Cabal (formerly of GMA News and CNN Philippines and now for News5) bilang tagapagbalita.<ref name="mellow-history2">{{cite web | title = Sounds good | url = https://newsbits.mb.com.ph/2017/11/03/sounds-good/ | website = [[Manila Bulletin]] | date = November 3, 2017 | access-date = October 4, 2018 | archive-date = October 4, 2018 | archive-url = https://web.archive.org/web/20181004190053/https://newsbits.mb.com.ph/2017/11/03/sounds-good/ | url-status = dead }}</ref> Nasa Philippine Communications Center building (PHILCOMCEN) sa [[Pasig]] ang una nitong tahanan hanggang 1998, nung lumipat ito sa Paragon Plaza Building sa [[Mandaluyong]]. ===2006–kasalukuyan: Mellow 947=== Sa kalagitnaan ng 2006, naging '''Mellow 947''' ito na binansagang "Sounds Good". Bilang pantarget sa mas batang tagapagkinig, nagpalit ito ng format sa Adult Top 40, na nagpapatugtog ng musika mula sa dekada 2000 hanggang sa kasalukuyang araw.<ref name="mellow-history" /> Noong 2019, idinagdag sa playlist nito ang dekada 90. Nagdagdag din ito ng bansag na "All Hits". Noong 2021, bumalik ito sa easy listening na format. Makalipas ng isang taon, muling binalik ang "The Mellow Sound". Noong Agosto 1, 2024, kinuha ng Prage Management Corporation, ang may-ari ng [[Abante]] at [[Bilyonaryo News Channel]], ang mga operasyon ng himpilang ito at itinigil nito ng pansamantala ang paggamit sa ''Mellow''. Makalipas ng isang buwan, ibinalik ito bilang '''Mellow 94.7 BFM''' na binansagang "Best Friend Mo". Noong Nobyembre 18, 2024, nagsimula itong iriley ang ''Agenda'' ng [[Bilyonaryo News Channel]]. ==Mga sanggunian== {{reflist}} {{Metro Manila Radio}} [[Kategorya:Mga himpilang panradyo sa Kalakhang Maynila]] j9kfn90prlc1wsb7i480vadl9urp2bs 0 184674 2201341 1071231 2026-04-05T05:44:48Z EmausBot 20162 Robot: Kinukumpuni ang nagkadalawang pagpapapunta sa [[Anime]] 2201341 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Anime]] 1f1ip9qrrj179joumx2jcvbpuvvii8u 0 193387 2201345 2183053 2026-04-05T06:38:27Z Simpfok 148711 Nilipat ni Simpfok ang pahinang [[Vietnam]] sa [[Biyetnam]] mula sa redirect: Pagsasalin sa katutubong baybay-Tagalog batay sa ortograpoya at tradisyunal na anyo ng pangalan ng bansa. 2183053 wikitext text/x-wiki {{Infobox country | conventional_long_name = {{nowrap|Sosyalistang Republika ng Biyetnam}} | common_name = Vietnam | native_name = {{native name|vi|Cộng hòa Xã hội chủ nghĩa Việt&nbsp;Nam}} | image_flag = Flag of Vietnam.svg | image_coat = Emblem of Vietnam.svg | symbol_type = Emblema | motto = {{lang|vi|Độc lập – Tự do – Hạnh phúc}}<br/>"Kasarinlan – Kalayaan – Kaligayahan" | anthem = {{lang|vi|[[Tiến Quân Ca]]}}<br/>"Martsa ng Hukbo"{{parabr}}{{center|[[File:National Anthem of Vietnam.ogg]]}} | image_map = [[File:Location Vietnam ASEAN.svg|upright=1.15|frameless]] | capital = [[Hanoi]] | coordinates = {{coord|21|2|N|105|51|E|type:city}} | largest_city = [[Lungsod Ho Chi Minh]]<br/>{{coord|10|48|N|106|39|E|type:city}} | languages_type = Wikang opisyal<br />{{nobold|at pambansa}} | languages = [[Wikang Biyetnames|Biyetnames]] | demonym = [[#Demograpiya|Biyetnames]]<br>Viet (kolokyal) | government_type = [[Unitaryong]] [[Marxista–Leninistang]] [[unipartidistang]] [[sosyalistang]] [[republika]] | leader_title1 = [[Pangkalahatang Kalihim ng Partido Komunista ng Vietnam|Pangkalahatang Kalihim ng PKV]] | leader_name1 = [[Tô Lâm]] | leader_title2 = [[Pangulo ng Vietnam|Pangulo]] | leader_name2 = [[Lương Cường]] | leader_title3 = [[Pangalawang Pangulo ng Vietnam|Pangalawang Pangulo]] | leader_name3 = [[Võ Thị Ánh Xuân]] | leader_title4 = [[Punong Ministro ng Vietnam|Punong Ministro]] | leader_name4 = [[Phạm Minh Chính]] | legislature = [[Pambansang Asembleya ng Vietnam|Pambansang Asembleya]] | sovereignty_type = [[Kasaysayan ng Vietnam|Kasarinlan]] | sovereignty_note = mula sa {{flagicon|France}} [[Unyong Pranses|Pransiya]] | established_event1 = [[Pagpapahayag ng Kasarinlan ng Demokratikong Republika ng Vietnam|Deklarasyon]] | established_date1 = 2 Setyembre 1945 | established_event2 = Partisyon | established_date2 = 21 Hulyo 1954 | established_event3 = Reunipikasyon | established_date3 = 2 Hulyo 1976 | area_km2 = 331,344.82 | area_rank = ika-66 | area_sq_mi = 127,932.95 | percent_water = 6.38% | population_estimate = 100,300,000 | population_estimate_year = 2023 | population_estimate_rank = ika-15 | population_census = 96,208,984 | population_census_year = 2019 | population_density_km2 = 298.0 | population_density_sq_mi = 771.8 | population_density_rank = ika-49 | GDP_PPP = {{increase}} $1.559&nbsp;trilyon | GDP_PPP_year = 2024 | GDP_PPP_rank = ika-26 | GDP_PPP_per_capita = {{increase}} $15,470 | GDP_PPP_per_capita_rank = ika-106 | GDP_nominal = {{increase}} $465.814&nbsp;bilyon | GDP_nominal_year = 2024 | GDP_nominal_rank = ika-33 | GDP_nominal_per_capita = {{increase}} $4,623 | GDP_nominal_per_capita_rank = ika-119 | Gini = 36.8 | Gini_year = 2020 | Gini_change = negative&increase | Gini_rank = | HDI = 0.726 | HDI_year = 2022 | HDI_change = increase | HDI_rank = ika-117 | currency = [[Đồng ng Vietnam|Đồng]] (₫) | currency_code = VND | time_zone = VST | utc_offset = +07:00 | calling_code = +84 | cctld = .vn | today = }} Ang '''Biyetnam''' ({{lang-vi|Việt Nam}}), opisyal na '''Sosyalistang Republika ng Biyetnam''', ay isang bansang matatagpuan sa [[Tangway ng Indotsina]] sa [[Timog-Silangang Asya]]. Pinapaligiran ito ng [[Tsina]] sa hilaga, [[Laos]] sa hilagang-kanluran, [[Kambodya]] sa timog-kanluran, at [[Dagat Timog Tsina]] sa silangan. Sumasaklaw ito ng lawak na 331,344 km² at may populasyon na tinatayang 100 milyon. Ang kabisera nito ay [[Hanoi]] habang ang pinakamalaking lungsod nito ay [[Lungsod Ho Chi Minh]]. Tinahanan na ang Biyetnam mula pa sa [[panahong Paleolitiko]], simula sa mga estado ng Van Lang at Au Lac na itinatag noong unang milenyo BK sa rehiyon ng [[Ilog Pula (Asya)|Ilog Pula]]. Sa pananakop ng dinastiyang Trieu ay naipasailalim ang bansa sa higit sanlibong taon ng panlulupig ng Tsinang Imperyal mula 111 BK hanggang 938 AD. Naipanumbalik ang malayang monarkiya sa tagumpay ni [[Ngo Quyen]] sa [[Hilagang Han]] noong [[Labanan sa Bach Dang]]. Ganap itong winakasan sa [[pag-aalsang Lam Son]] kontra sa [[dinastiyang Ming]]. Inimpluwensiyahan pa rin ang Vietnam ng kulturang Tsino sa pamamagitan ng [[Confucianismo]] at [[Buddhismo]], ngunit natutulan na nito ang mga banta ng atake mula sa hilaga habang ginapi ang [[Champa]] at nagpalawak patimog hanggang [[Sabangang Mekong]]. Sa karamihan ng ika-17 at ika-18 siglo, epektibong nahati ang bansa sa dalawang dominyon ng Dang Trong at Dang Ngoai. Pinagkaisa ang dalawa ng huling [[dinastiyang Nguyen]] noong 1802, subalit pinagsama ang teritoryo sa [[Indotsinang Pranses]] noong 1887 bilang tatlong magkakahiwalay na rehiyon. Sa pagtatapos ng okupasyong Hapones noong [[Ikalawang Digmaang Pandaigdig]], inilunsad ng makabansang koalisyon na [[Viet Minh]] ang [[Himagsikang Agosto]] sa pangunguna ni [[Ho Chi Minh]], na nagdeklara ng kasarinlan noong 1945. Dumaan ang Vietnam sa matagalang pakikidigma noong ika-20 siglo. Bumalik ang Pransiya upang bawiin ang kolonyal na kapangyarihan nito sa [[Unang Digmaang Indotsina]], kung saan nagwagi ang Vietnam noong 1954. Dumulot ito sa pagganap ng [[Kumperensiya sa Ginebra (1954)|Kumperensiya sa Ginebra]] at sa paggawa ng dalawang sonang militar na nahati sa [[ika-17 hilera hilaga|ika-17 hilera]]. Humantong ang politikal na tensyon sa [[Digmaang Biyetnam]] sa pagitan ng komunistang [[Hilagang Vietnam|Hilaga]] at kapitalistang [[Timog Vietnam|Timog]]. Sa [[pagbagsak ng Saigon]] noong 1975, muling nagkaisa ang bansa bilang [[sosyalistang estado]] noong 1976. Nasangkot ito muli sa bakbakan laban sa [[Digmaang Kamboyano–Biyetnames|Kampuchea]] at [[Digmaang Sino–Biyetnames|Tsina]] bunga ng mga ideolohikal na pagkakaiba. Patuloy na humarap ng pagsubok ang Vietnam sa pagbagsak ng [[Unyong Sobyetiko]] at embargong pangkalakalan ng [[Estados Unidos]], kaya noong 1986 ay tinahak nito ang repormistang landas sa polisiyang [[Doi Moi]], na binago ang bansa sa isang [[ekonomiyang pamilihan]] na nakatuon sa sosyalismo. Pinadali nito ang muling pagsali ng Vietnam sa pandaigdigang larangan. Pinapamahalaan ang Biyetnam bilang [[unitaryong]] [[sosyalistang]] [[republika]] na pinamumunuan ng [[Partido Komunista ng Vietnam|Partido Komunista]]. Itinatagurian itong [[bansang umuunlad]], at ang ekonomiya nito'y itinala na isa sa mga pinakamabilis na lumalago sa mundo. Gayunpaman, humaharap ito ng mga suliraning panlipunan tulad ng mataas na antas ng katiwalian at mababang sukat ng mga kalayaang sibil. Bahagi ito ng mga intergubernamental at internasyonal na organisasyon kabilang ang [[ASEAN]], [[Ekonomikong Kooperasyon sa Asya-Pasipiko|EKAP]], [[KPKTPP]], [[OIF]], [[Pandaigdigang Organisasyon ng Pangangalakal|POP]], [[mga Nagkakaisang Bansa]] at [[Kilusang Di-Nakahanay]]. ==Etimolohiya== [[Talaksan:Tiến trình Nam tiến của người Việt.png|thumb|left|200px|Progreso ng paglipat ng bansang Biyetnames patimog.]] Maraming ginamit na pangalan upang tukuyin ang teritoryo ng Biyetnam, batay sa panahon ng kasaysayan. Tinawag itong Văn Lang noong dinastiyang Hồng Bàng, Âu Lạc noong dinastiyang Thục, Nam Việt noong dinastiyang Triệu, Vạn Xuân noong maagang dinastiyang Lý, Đại Cồ Việt noong mga dinastiyang Đinh at maagang Lê. Simula 1054 ay binansagan ang Biyetnam na Đại Việt. Panandalian itong tinawag na Đại Ngu noong dinastiyang Hồ. Ang kasalukuyang {{lang|vi|Việt Nam}} ay literal na isinasaling "Timog Viet" o "Viet ng Katimugan" na hango sa katawagan sa mga bayan ng timog Tsina.<ref name="Brindley2015">{{cite book|title=Ancient China and the Yue Perceptions and Identities on the Southern Frontier, c. 400 BCE–50 CE|url=https://www.cambridge.org/universitypress/subjects/history/east-asian-history/ancient-china-and-yue-perceptions-and-identities-southern-frontier-c400-bce50-ce|last=Brindley|first=Erica Fox|year=2015|publisher=Limbagan ng Pamantasang Cambridge|isbn=978-1-107-08478-0}}</ref>{{rp|27}} Isinulat ang salitang Việt ({{lang-zh|越}}, [[pinyin]]: {{transl|zh|Yuè}}) noong 1200 BK sa Maagang Gitnang Tsino gamit ang logograpong "{{lang|zh|戉}}" (kalauna'y "{{lang|zh|越}}") para sa isang palakol, at nilagay sa mga butong orakulo at inskripsyong tanso ng [[dinastiyang Shang]].<ref name="Norman&Mei1976">{{cite journal|title=The Austroasiatics in Ancient South China: Some Lexical Evidence|url=https://www.jstor.org/stable/40726203|last1=Norman|first1=Jerry|first2=Tsu-lin|last2=Mei|year=1976|journal=Monumenta Serica|volume=32|publisher=Taylor & Francis|location=Oxfordshire|isbn=978-04-1573-554-4}}</ref>{{rp|274–301}} Tinukoy nito ang isang grupo o pinunong katutubo sa hilagang-kanluran ng Shang. Noong unang bahagi ng ika-8 siglo BK, may binanggit na tribo sa gitnang [[Ilog Yangtze]] na pinangalanang Yangyue, na nagmarka ng simula ng paggamit nito para sa mga bayan sa katimugan. Sa pagitan ng ika-7 at ika-4 na siglo BK ay naging katawagan ang Yue o Việt para sa [[Estado ng Yue]] at mga tao nito sa ibabang bana ng Yangtze. Mula ika-3 siglo BK ay ginamit din ito sa mga di-Tsinong populasyon ng timog-kanlurang Tsina at hilagang Vietnam, partikular na sa mga pangkat-etnikong tulad ng Minyue, Ouyue, at Luoyue na kolektibong tinawag na Baiyue ({{lang-vi|Bách Việt}}; {{lang-zh|百越}}, [[pinyin]]: {{transl|zh|Bǎiyuè}}).<ref name="Meacham1996">{{cite journal|title=Defining the Hundred Yue|last=Meacham|first=William|year=1996|journal=Bulletin of the Indo-Pacific Prehistory Association|volume=15}}</ref>{{rp|93–100}} Unang lumabas ang Bǎiyuè o Bách Việt sa aklat na [[Lüshi Chunqiu]] na pinagsama-sama noong 239 BK.<ref name="Knoblock&Riegel2001">{{cite book|title=The Annals of Lü Buwei - Translated by John Knoblock and Jeffrey Riegel|url=https://www.sup.org/books/asian-studies/annals-lu-buwei|last1=Knoblock|first1=John|first2=Riegel|last2=Jeffrey|year=2001|publisher=Limbagan ng Pamantasang Stanford|isbn=9780804763981}}</ref>{{rp|501}} [[Talaksan:Đại Việt quốc quân thành chuyên.JPG|thumb|right|200px|Ika-10 siglong ladrilyong na may inskripsyong Chu Han: Ladrilyo para sa pagtayo ng dakilang estadong Biyet]] Noong 207 BK, itinayo ng dating heneral ng [[dinastiyang Qin]] na si [[Zhao Tuo]] ({{lang-vi|Triệu Đà}}) ang Nanyue o Nam Việt ("timog Yue o Việt"), kung saan ang kabisera nito'y naging Panyu (kasalukuyang [[Guangzhou]]). Itinagurian ang estadong ito na "timog" sa diwa na ito ay matatagpuan sa ibaba ng iba pang reynong Baiyue na natagpuan sa mga lugar na ngayo'y [[Fujian]] at [[Zhejiang]]. Sinunod ng mga humaliling dinastiyang Biyetnames ang nomenklaturang ito kahit marami nang bayan sa hilaga nila na pinagsama sa Tsina. Noong 968, itinatag ng pinunong Biyetnames na si [[Đinh Bộ Lĩnh]] ang malayang kaharian ng {{lang|vi|Đại Cồ Việt}}, maaaring nangangahulugang "Dakilang Viet ng [[Buddha|Gautama]]" dahil ang transpriksyong Chữ Hán ni Gautama (瞿曇) ay binasa na Cồ Đàm sa Sino-Biyetnames.<ref name="Trần2009">{{cite journal|title=Khảo về "Đại Cồ Việt" (nước Việt - nước Phật giáo)|url=https://www.jstor.org/stable/40726203|last=Trần|first1=Trọng Dương|year=2019|publisher=Surian ng mga Pag-aaral ng Hán-Nôm|location=Hanoi}}</ref> Noong 1054, pinaikli ni Emperador Lý Thánh Tông ang pangalan ng bansa sa Đại Việt ("Dakilang Biyet").<ref name="Lieberman2006">{{cite book|url=https://www.cambridge.org/core/books/strange-parallels/0C2FAED1DB111C4094B37054B65DF39C|last=Lieberman|first=Victor|title=Strange Parallels: Integration of the Mainland Southeast Asia in Global Context, c. 800–1830, Volume 1, Integration on the Mainland|year=2003|publisher=Limbagan ng Pamantasang Cambridge|isbn=9780511512087}}</ref>{{rp|353}} Gayunpaman, mas kinilala ang mga pangalang Giao Chỉ at An Nam ng mga dayuhan noong medyebal at maagang makabagong panahon. Makikita ito sa mga sumusunod na pre-modernong termino mula sa ibang wika: Caugigu sa [[wikang Italyano|Italyano]]; كوة ك (Kafjih-Guh) sa [[wikang Arabe|Arabe]]; Koci sa [[wikang Malay|Malay]]; Cauchy sa [[wikang Portuges|Portuges]]; Cochinchina sa [[wikang Ingles|Ingles]]; at Annam sa [[wikang Olandes|Olandes]], [[wikang Kastila|Espanyol]], at [[wikang Pranses|Pranses]]. Noong 1787, tinukoy ng politikong Amerikano na si [[Thomas Jefferson]] ang Biyetnam bilang Cochinchina para sa layunin ng pangangalakal sa bigas.<ref name="Miller1990">{{cite book|last=Miller|first=Robert|title=United States and Vietnam: 1787–1941|year=1990|publisher=Limbagan ng Unibersidad ng Tanggulang Pambansa|location=Washington, D.C.}}</ref>{{rp|9}} Unang naitala ang anyong Việt Nam ({{lang|zh|越南}}) ika-16 na siglong tulang orakular na [[Sấm Trạng Trình]], na iniuugnay sa opisyal at makatang [[Nguyễn Bỉnh Khiêm]]. Sa panahong ito, nahati ang bansa sa pagitan ng mga poong Trịnh ng Đông Kinh at poong Nguyễn ng Thừa Thiên. Sa pamamagitan ng pagsasama-sama ng ilang umiiral na mga pangalan: Nam Việt, Annam (Pasipikadong Timog), Đại Việt, at Nam quốc (Bansang Timog); lumikha ang may-akda ng bagong pangalan na tumutukoy sa isang mithing nagkakaisang estado. Ang salitang "Nam" ay hindi na nagpahiwatig ng Timog Việt, ngunit sa pagiging "Timog" ng Biyetnam sa kaibahan ng Tsina, ang "Hilaga".<ref name="Lan">Thành Lân, "[http://viet.vietnamembassy.us/tintuc/story.php?d=20030314121732 Ai đặt quốc hiệu Việt Nam đầu tiên?] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110727070325/http://viet.vietnamembassy.us/tintuc/story.php?d=20030314121732 |date=2011-07-27 }}", ''Báo Đại đoàn kết'', March 14, 2003.</ref> Ginamit ang Việt Nam bilang opisyal na pambansang pangalan ni Emperador [[Gia Long]], na humingi ng pahintulot sa dinastiyang Qing na baguhin ang pangalan ng kanilang bansa. Noong una, ninais ni Gia Long ang pangalan na Nam Việt at hiniling na kilalanin ang kanyang bansa bilang ganoon, ngunit tumanggi ang Emperador Jiaqing dahil may sinaunang estado na kapareho ang pangalan na namuno sa teritoryo na bahagi ng dinastiyang Qing; sa gayon, pinalitan ito sa pangalang Việt Nam noong 1804.<ref name="Woodside1971">{{cite book|author=Alexander Woodside|title=Vietnam and the Chinese Model: A Comparative Study of Vietnamese and Chinese Government in the First Half of the Nineteenth Century|url=https://books.google.com/books?id=0LgSI9UQNpwC&pg=PA120|year=1971|publisher=Sentrong Asya ng Pamantasang Harvard|isbn=978-0-674-93721-5}}</ref>{{rp|120}} Muling binuhay ang paggamit ng "Biyetnam" ng mga makabansang tulad ni [[Phan Bội Châu]] na nilimbag ang aklat na {{lang|vi|Việt Nam vong quốc sử}} (Kasaysayan ng Pagkawala ng Biyetnam) noong 1906. Itinatag din ni Chau ang {{lang|vi|Việt Nam Quang Phục Hộiration}} (Liga ng Restorasyon ng Biyetnam) sa parehong taon. Patuloy na ginamit ng publiko ang Annam hanggang sa Pag-aalsa sa Yên Bái noong 1930 na inilunsad ng {{lang|vi|Việt Nam Quốc Dân Đảng}} (Partido Nasyonalista ng Biyetnam). Mula noon ay lumaganap ang paggamit ng Việt Nam: lumitaw ito sa pangalan ng {{lang|vi|Việt Nam Độc lập Đồng minh Hội}} (Liga para sa Kasarinlan ng Biyetnam) ni Ho Chi Minh na itinatag noong 1941, at ginamit din ng gobernador ng Indotsinang Pranses noong 1942. Pinagtibay ito noong Hunyo 1945 ng imperyal na pamahalaan ni [[Bảo Đại]] sa [[Huế]], at noong Setyembre ng karibal na pamahalaang komunista ni Ho sa Hanoi.<ref name"Tønnesson&Antlöv1996">{{cite book|last1=Tønnesson|first1=Stein|last2=Antlöv|first2=Hans|title=Asian Forms of the Nation|date=1996 |publisher=Prensa Sikolohiya|location=Londres}}</ref>{{rp|117-126}} == Kasaysayan == === Bago ang panahon ng mga dinastiya === [[Talaksan:DrumFromSongDaVietnamDongSonIICultureMid1stMilleniumBCEBronze.jpg|thumb|right|Ang [[Tambol ng Dong Son]]]] Ang lupain na ngayon ay kilala bilang Biyetnam ay tinitirahan na simula pa noong panahong ng [[Paleolitiko]], at ilang mga pook arkeolohiko sa [[Lalawigan ng Thanh Hoa]] ay sinasabing nabuo mga ilang libong taong na ang nakalipas. Ang mga arkeolohista ay naidugtong ang simula ng kabihasnang Biyetnam noong huling bahagi ng panahong [[Neolitiko]], [[Panahon ng Tanso|Simulang Panahon ng Tanso]], kulturang Phung-nguyen, na nabuo sa [[Lalawigan ng Vinh Phuc]] noong 2000 [[Pangkaraniwang Panahon|BCE]] hanggang 1400 [[Pangkaraniwang Panahon|BCE]]. Noong 1200 [[Pangkaraniwang Panahon|BCE]] ang pagkatuklas sa pagtatanim ng palay at pagmimina ng tanso sa kapatagan ng paligid ng [[Ilog Ma]] at [[Ilog Pula (Vietnam)|Ilog Pula]] ang naging dahilan sa pagkabuo ng [[Kulturang Dong Son]], na tanyag sa marangyang tambol na taso nito. Ang mga armas na tanso, mga kagamitan, at ang mga tambol ng Dong Son sa mga pook nito ay nagpapakita ng mga impluwensiya sa teknolohiya ng pagkuha ng tanso mula sa Timog Silangang Asya. Ang ilang pagkakahalintulad sa pagitan ng kulturang Dong Son sa Timog Silangang Asya ay ang pagkakaroon ng mga kabaong na hugis bangka at ang paglilibing sa mga banga, at kinakitaan ng katunayan ng paggamit ng [[banga]]. === Panahon ng mga dinastiya === [[Talaksan:Emperor Khai Dinh in Hue (39543600561).jpg|thumb|left|Ang Libingan ng Emperador sa Hue]] Ang maalamat na [[Dinastiyang Hồng Bàng]] ng [[Hùng Vương|mga haring Hùng]] ay sinasabi ng maraming taga-Biyetnam na pinakaunang estadong Biyetnames, na kilala bilang Văn Lang. noong 257 BCE, Ang huling haring Hùng ay natalo ni Thục Phán, na sinama ang mga tribong [[Lạc Việt]] sa kanyang tribong [[Âu Việt]], upang mabuo ang [[Âu Lạc]] at inihayag niya ang kanyang sarili bilang [[An Dương Vương]]. Noong 207 BCE, isang heneral na Intsik na nagngangalang [[Zhao Tuo]] ang tumalo kay An Dương Vương at pinag-isa ang Âu Lạc sa [[Nanyue]]. Noong 111 BCE, ang [[Dinastiyang Han]] ay isinama ang Nanyue sa emperyo nito. Sa mga sumunod na mga libong taon, ang Biyetnam ay pinamunuan ng mga Tsino.<ref>{{Cite web |title=Kolonisasyong Tsino (200BC - 938AD) |url=http://asia.msu.edu/seasia/Vietnam/History/chinesecolonization.html |access-date=2009-02-07 |archive-date=2007-08-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070825192025/http://www.asia.msu.edu/seasia/Vietnam/History/chinesecolonization.html |url-status=dead }}</ref> Ang mga Sinaunang mga kilusang pangkalayaan gaya ng sa magkapatid na [[Magkapatid na Trung|Magkapatid na Trưng]] at kay [[Trieu Thi Trinh|Lady Triệu]] ay panandalian lamang ang naging tagumpay. Ito ay naging malaya at naging Vạn Xuân sa ilalim ng Dinastiyang Anterior Ly sa pagitan ng panahon ng 544 at 602. Sa simula ng ika-10 dantaon, natamasa ng Biyetnam ang pagsasarili, subalit hindi ang kalayaan, sa ilalim ng pamilyang Khúc. Noong 938 [[Pangkaraniwang Panahong|CE]], isang panginoong taga-Vietnam na nagngangalang [[Ngo Quyen|Ngô Quyền]] ang tumalo sa hukbong Intsik sa [[Labanan sa Ilog Bach Dang (938)|Ilog Bạch Đằng]] at natamasa ang kalayaan pagkatapos ng 10 dantaon pamumuno ng mga Tsino.<ref>[https://web.archive.org/web/20060428005830/http://vietnamnews.vnagency.com.vn/showarticle.php?num=04SUN220106 Spears offer insight into early military strategy], Viet Nam News</ref> Ang pangalan ay binago bilang Đại Việt, ang bansa ay naging maunlad noong panahon ng [[Dinastiyang Ly]] at ng [[Dinastiyang Trần]]. Noong panahon ng pamamahalang Tran, ang Đại Việt ay tatlong beses na lumaban sa pananakop ng mga Mongol sa Biyetnam.<ref>[http://countrystudies.us/vietnam/9.htm The Tran Dynasty and the Defeat of the Mongols]</ref> Ang [[Budhismo]] sa Vietnam ay lumaganap at naging relihiyon ng estado. Pagkatapos ng sandaling [[Dinastiyang Hồ]], panandaliang nahinto ang kalayaan ng Vietnam ng mga Tsino, subalit naibalik din ni [[Le Loi|Lê Lợi]], ang pinuno ng [[Dinastiyang Le]]. Naabot ng Biyetnam ang antas ng tugatog sa Dinastiyang Le noong ika-15 dantaon, lalo na nang mamuno si Emperador [[Le Thanh Tong|Lê Thánh Tông]] (1460–1497). Sa pagitan ng ika-11 at 18-dantaon, pinalawak ng mga taga-Biyetnam ang kanilang sakop patimog bilang {{lang|vi|nam tiến}} (''Patimog na pagkapapalawak'').<ref>[http://countrystudies.us/vietnam/11.htm The Le Dynasty and Southward Expansion]</ref> Doon ay nagapi nila ang Kaharian ng [[Champa]] at ilang bahagi ng [[Imperyong Khmer]].<ref>{{Cite web |url=http://www.ancientworlds.net/aw/Article/549713 |title=The Kingdom of Champa |access-date=2009-02-07 |archive-date=2011-05-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110511081540/http://www.ancientworlds.net/aw/Article/549713 |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |title=The Chams: Survivors of a Lost Civilisation |url=http://www.cpamedia.com/history/cham_survivors/ |access-date=2009-02-07 |archive-date=2010-01-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100110131508/http://www.cpamedia.com/history/cham_survivors/ |url-status=dead }}</ref> Hanggang sa huling bahagi ng Dinastiyang Lê, Ang mga kaguluhang sibil ay lumaganap sa kalakhang bahagi ng Biyetnam. Una, ang sinusuportan ng mga Tsinong [[Dinastiyang Mạc]] ay hinamon ang kapangyarihan ng Dinastiyang Lê, Pagkatapos matalo ng Dinastiyang Mạc, muling nanumbalik ang Dinastiyang Lê, subalit wala nang aktuwal na kapangyarihan. Ang kapangyarihan ay nahati sa pagitan ng mga [[Panginoong Trịnh]] na kasali sa [[Digmaang Trịnh-Nguyễn|digmaang sibil]] nang mahigit sa apat na dekada. Sa mga panahong ito, ang mga Nguyễn ay nagpalawak sa katimugang Vietnam hanggang sa [[Mekong Delta]], at isinama ang [[Champa]] sa gitnang kabundukan at mga lupain ng Khmer sa Mekong. Ang digmaang sibil ay nagwakas nang ang magkapatid na [[Tay Son|Tây Sơn]] ay magapi ang dalawang naglalaban partido at sila ay nagtayo ng kanilang bagong dinastiya. Subalit, ang kanilang pamumuno ay hindi nagtagal nang ganun kahaba nang sila ay matalo ng mga natitirang paksiyon ng mga Panginoong Nguyễn na pinamunuan ni [[Gia Long|Nguyen Anh]] sa tulong ng mga Pranses. Pinag-isa ni Nguyen Anh ang Vietnam, at nagtatag ng [[Dinastiyang Nguyễn]], na namuno sa pangalang Gia Long. === Panahon ng Kolonyang Kanluranin === [[Talaksan:Flag of French Indochina.svg|thumb|right|Ang watawat ng [[French Indochina]] ([[Emperyong Kolonyal na Pranses|Mga Kolonyang Pranses]])]] {{main|Digmaang Sino-Pranses|Pag-iisa ng Indochina|Emperyo ng Vietnam}} Ang kalayaan ng Biyetnam ay unti unting sinira ng mga Pranses sa mga sunod sunod na pagsakop ng mga sandatahan nito mula 1859 hanggang 1885 nang ang buong bansa ay naging bahagi ng [[Pranses na Indotsina]]. Ang administrasyong Pranses ay nagpatupad ng mga mahahalagang pagbabagong pampolitika at kultural sa lipunang Biyetnam. Isang sistemang kanluranin ng makabagong edukasyon ang binuo, at ang [[Kristiyanismo]] ay pinalawak sa lipunan. Sa pagbubuo ng [[ekonomiyang plantasyon]] upang mapalakas ang [[eksport]] ng [[tabako]], [[indigo]], [[tsaa]] at [[kape]], hindi gaano binigyang pansin ang mga panawagan ng mga lokal sa pagkakaroon ng sariling pamahalaan at sa mga karapatang pantao. Isang kilusang nasyunalistang pampolitika ang lumaong nabuo, na may mga pinunong gaya nina [[Phan Boi Chau]], [[Phan Chu Trinh]], [[Phan Dinh Phung]], Emperador [[Ham Nghi]] at [[Ho Chi Minh]] na nananawagan ng kanilang kalayaan. Subalit, pinanatili ng mga Pranses ang kanilang pamumuno sa kaniyang mga kolonya hanggang noong [[Ikalawang Digmaang Pandaigdig]], nang ang mga Hapones ay nagpasimula nang pananakop sa [[Pranses na Indotsina|Indotsinang Pranses]] noong 1941. Ang kaganapang ito ay sinundan ng pagkakabuo ng administrasyong [[Vichy France|Pransiyang Vichy]], isang estadong papet ng [[Alemanyang Nazi]] at alyado ng [[Emperyong Hapon]]. Ang mga likas na yaman ng Vietnam ay labis na naabuso para sa kapakanan ng kampanyang militar ng Emperyong Hapones sa mga kolonyang [[Briton na Indotsina]] na [[Burma]], ang [[Tangway ng Malay]] at ang [[India]]. Noong Hulyo 1945, nagpasya ang Kapangyarihang Alyados na hatiin ang Indochina sa ika-16 na ''parallel'' upang payagan si Chiang Kai-shek ng Republika ng Tsina na tanggapin ang pagsuko ng mga Hapones sa hilaga habang tinanggap ni Lord Louis Mountbatten ng Britanya ang kanilang pagsuko sa timog. Sumang-ayon ang Kapangyarihang Alyados na pagmamay-ari pa rin ng Pransiya ang Indotsina.<ref>{{cite book |last=Neville |first=Peter |title=Britain in Vietnam: Prelude to Disaster, 1945–46 |publisher=[[Routledge]] |year=2007 |isbn=978-1-134-24476-8}}</ref> ==Pamahalaan at Politika== ===Balangkas=== Isa ang Biyetnam sa limang natitirang estadong komunista ng mundo, at pinapatakbo bilang isang [[unitaryong]] [[republika]]. Bagama't opisyal na nakatuon ang Vietnam sa [[sosyalismo]], nananatiling kapitalista ang mga patakarang pang-ekonomiya nito. Epektibong [[unipartidista]] ang bansa sa pagiit ng konstitusyon sa nangungunang papel ng [[Partido Komunista ng Vietnam|Partido Komunista ng Biyetnam]], na may hawak sa lahat ng sangay ng politika at lipunan. Gumaganap ang pangkalahatang kalihim ng PKV ng maraming mahahalagang tungkuling administratibo, na kinokontrol ang pambansang organisasyon ng partido. Naglilingkod ang punong ministro bilang puno ng pamahalaan, na namumuno sa isang konseho ng mga ministro na binubuo ng limang diputadong punong ministro at mga pinuno ng 26 na ministeryo at komisyon. Tanging ang mga pampulitikang asosasyon na kaanib o ineendorso ng PKV ang pinahihintulutang lumaban sa mga halalan ng Biyetnam. Kabilang dito ang Hanay ng Amang Bayan ng Vietnam at ibang maliliit na lapiang manggagawa at unyonista. ng pangulo ay ang nahalal na pinuno ng estado at punong komandante ng militar, na nagsisilbing tagapangulo ng Konseho ng Kataas-taasang Tanggulan at Seguridad, at may hawak na pangalawang pinakamataas na katungkulan sa Vietnam gayundin ang pagsasagawa ng mga tungkuling ehekutibo at mga paghirang ng estado at patakaran sa pagtatakda. ===Pagkakahating Administratibo=== Ang kabisera ng Biyetnam ay [[Hanoi]] (na nagsilbi rin bilang kabisera ng ''French Indochina'' at ng [[Hilagang Vietnam|Hilagang Biyetnam]]), at ang pinakamalaking at pinakamataong lungsod ay ang [[Lungsod ng Ho Chi Minh]] (na dating kilala bilang Saigon). Ang Vietnamay nahahati sa [[mga lalawigan ng Vietnam|59 na mga lalawigan at limang lungsod na kasing-antas ng lalawigan]], na hinati pa sa mga distrito at mga [[munisipalidad]]. Ang pamahalaang panlalawigan ay nasa ilalim ng pamahalaang sentral. Kadalasan, ang pamahalaang Biyetnames ay pinapangkat ang mga lalawigan na ito sa walong mga rehiyon: ang Hilagang Kanluran, Hilagang Silangan, Delta ng Ilog Pula, Baybayin ng Gitnang Hilaga, Baybayin ng Gitnang Timog, Gitnang Kabundukan, Timog Silangan, at ang Delta ng Ilog Mekong. Ang mga rehiyon na ito ay hindi kadalasang ginagamit. {{Mapa ng mga Lalawigan ng Biyetnam|align=left}} {{col-break|gap=2em}} {{col-end}} {| class="wikitable" style="margin:auto;" | style="padding-right:1em; vertical-align:top;"| <div class="center">''' '''Hilagang Silangan''' ----7. Điện Biên 23. Hòa Bình 8. Lai Châu 9. Lào Cai 17. Sơn La 13. Yên Bái |'''Hilagang Silangan''' ----21. Bắc Giang 15. Bắc Kạn 11. Cao Bằng 10. Hà Giang 12. Lạng Sơn 18. Phú Thọ 22. Quảng Ninh 16. Thái Nguyên 14. Tuyên Quang | '''Delta ng Ilog Pula''' ----1. Hà Nội (munisipalidad) 3. Hải Phòng (munisipalidad) 20. Bắc Ninh 27. Hà Nam 25. Hải Dương 24. Hưng Yên 28. Nam Định 29. Ninh Bình 26. Thái Bình 19. Vĩnh Phúc |- |'''Baybayin ng Gitnang Hilaga''' ----6. Thừa Thiên Huế 32. Hà Tĩnh 31. Nghệ An 33. Quảng Bình 34. Quảng Trị 30. Thanh Hóa |'''Gitnang Kabundukan''' ----41. Đắk Lắk 42. Đắk Nông 38. Gia Lai 37. Kon Tum 44. Lâm Đồng |'''Baybayin ng Gitnang Timog''' ----4. Đà Nẵng (munisipalidad) 39. Bình Định 46. Bình Thuận 43. Khánh Hòa 45. Ninh Thuận 40. Phú Yên 35. Quảng Nam 36. Quảng Ngãi |- |'''Timog-Silangan''' ----2. Hồ Chí Minh City (munisipalidad) 51. Bà Rịa–Vũng Tàu 49. Bình Dương 47. Bình Phước 50. Đồng Nai 48. Tây Ninh |'''Delta ng Ilog Mekong''' ----5. Cần Thơ (munisipalidad) 56. An Giang 62. Bạc Liêu 55. Bến Tre 63. Cà Mau 53. Đồng Tháp 59. Hậu Giang 58. Kiên Giang 52. Long An 61. Sóc Trăng 54. Tiền Giang 60. Trà Vinh 57. Vĩnh Long |} == Transportasyon == Ang makabagong transportasyon sa Vietnam ay orihinal na binuo sa ilalim ng pamumunong Pranses upang makakuha ng mga materyales sa pag-aani, at inayos at ginawang makabago pagkatapos ng Digmaang Vietnam. Ang sistema ng kalsada ang pinakatanyag sa lahat ng uri ng transportasyon sa bansa. Ang sistema ng mga kalsada sa Vietnam ay kinabibilangang ng Pambansang daanan na pinamamahalaan ng Sentral na Pamahalaan; mga daang panlalawigan na pinamamahalaan ng panglalawigang pamahalaan; at ang mga daang pangdistrito na pinamamahalaan ng pangdistritong pamahahalaan; ang mga daang urban ay pinamamahalaan ng mga lungsod at mga bayan; ang mga daan sa mga barangay ay pinamamahalaan ng mga barangay. Ang [[bisikleta]] at mga motorsiklo ay nananatiling pinakasikat na uri ng transportasyon sa mga lungsod, bayan at mga barangay sa Vietnam. Ang mga pampublikong mga bus na pinapatakbo ng mga pribadong mga kompanya ay ang pangunahing transportasyong pangmalayuan ng mga tao. Ang labis na trapiko ay isang malalang suliranin sa [[Lungsod ng Hanoi|Hanoi]] at sa [[Lungsod ng Ho Chi Minh|Ho Chi Minh]] dahil na rin sa mabilis na paglaki ng bilang ng mga sasakyan sa mga daanan. Mayroon ding 17,000 kilometrong layong daang tubig, na isang mahalagang bahagi ng mga buhay sa mga nayon. == Mga Sanggunian == [[Kategorya:Mga estadong-kasapi ng ASEAN]] [[Kategorya:Mga bansa sa Asya]] <references />{{Southeast Asia}}{{ASEAN}} kdf6nh0o19rqcdaozfj2opexa8njhyw 0 228459 2201320 2165010 2026-04-05T03:48:00Z Delirium333 109995 2201320 wikitext text/x-wiki {{Infobox Former Country |native_name = Mai<br/>Ma'i<br/>Ma-yi<br/>Mai't<br/>Maidh |conventional_long_name = ''Bansa ng Mai<br/>''Kaharian ng Ma'yi'' <br/ ><br/>麻逸 |common_name = Estado ng Mai<br/>Kahariang Ma'yi | = 971 AD – 1339 AD |continent = Asya |region = [[ASEAN|Timog-Silangang Asya]] |country = Pilipinas |era = [[Gitnang Panahon]] |status = Dating kaharian |status_text = |empire = |government_type = [[Monarkiya]] |p1 = |flag_p1 = |s1 = |flag_s1 = [[File:Kangxi plate in bristol city museum arp.jpg|thumb|100px]] |s2 = Kahariang Tondo |year_start = c. 971 AD <!--before 900&nbsp;AD--> |year_end = 1339 |event_start = Itinatag |event_end = | |image_flag = |flag = |flag_caption = |image_map = |image_caption = |languages = [[Tagalog]] (opisyal), [[Wikang Intsik|Intsik]], [[Wikang Malay|Malay]], |religion = [[Shamanismo]], [[Hinduismo]], [[Islam]] at [[Confucianismo]] |title_leader = [[Hari]] ''(Huang)'' |leader1 = ? |year_leader1 = ? |leader2 = ? |year_leader2 = Haring Gatsalyan (1225-???) |leader3 = ? |year_leader3 = ? |capital = hindi tiyak (maaaring sa [[Malolos]], [[Bay, Laguna]], o [[Mindoro]]) |currency = [[Ginto]], [[Pilak]], [[Perlas]] |Today = [[Pilipinas]] }} {{Pre-colonial history of the Philippines}} Ang '''Bansa ng Ma-i''' ([[Baybayin]]: ᜋᜌᜒ; [[Wikang Tsino|Intsik]]:麻逸 ''Ma-yit'' ''(c'hao)''?) o '''Maidh''', maaari ding '''Ma'i''' , '''Ma'yi''' , '''Mai''' o '''Ma-yi''' at '''Mait''' ang pangalan nito, ay isang Dakilang Kaharian sa [[Luzon]] noong bago dumating ang mga [[Kastila]] sa Pilipinas, na kilala dahil sa ugnayan at pakikipag-kalakalan nito sa [[Brunay|Kahariang Brunay]], [[Dinastiyang Song]] at [[Dinastiyang Ming|Ming]], at sa impluwensyang Tsino (tinatawag ding Imperyo ng kabihasnang Luzon o ''Imperyong Luzon''). Ayon sa mga iskolar at mga dalubhasa, Ang Kahariang ma'yi ay nakahimlay sa lokasyon ng [[Mindoro]], Ngunit may ibang nagsasabi na ito ay nasa kinaroroonan na kinalalagyan ngayon ng [[Laguna]] (malapit ang kabisera sa [[lawa ng Laguna|lawa]]), at sa [[Tondo]], sa [[Maynila]] pati sa [[Bulacan]]. ==Ayon sa Mga Tala at Kasulatang Tsino== [[Talaksan:Kangxi plate in bristol city museum arp.jpg|thumb|left|Isang siramikong pinggan, mula sa Panahong Kangxi, na nahukay sa Mindoro (1662–1722): isang patunay ng pakikipagkalakalan nila sa ''Bansang Ma'yi'' noong unang panahon]]Sa mga matandang mga kasulatan ng Dinastiyang Song, na may pamagat na "Mga talaan ng bansang barbaro", noong 1225, Naitala ang pangalan ng sinaunang kaharian ng Luzon bilang ''Estado ng Ma'i'', ''Kahariang Ma-I'' at ''Bansang Mayi'' at tinatawag ding ''Mayi-Bangsa'' (sa wikang Malay), dito isinalarawan ng anyo ng mga [[Mga Pilipino|pamayanan sa Pilipinas]] noong unang panahon. ==Pamayanan== [[Talaksan:Naturales 3.png|thumb|left|Isang larawan ng isang mag-asawang mamayan sa uring [[Maharlika]].]] Sinasabing mahusay sa kalakalan ng [[Perlas]], bahay ng [[Pawikan]], [[Sopas]], [[Pulot]], [[Alahas]] maging ang [[Marpil|Garing]]?, huling hayop at mga kasangkapang bahay ang Ma-i. Ito ay nakasuot ng mga mahabang pang-itaas at pang-ibabang pantalong parang bahag, at ang mga kabahayan ay mga gawa sa naglalakihang haliging kahoy na malapit sa lawa, dagat at ilog, sa sistemang "nayon", na may plaza at pamilihan (na kung saan ginagawa ang mga pangangalakal). ===Mga nakatala sa rekord ng Tsina=== '''Wikang intsik''' ''对于野蛮商人来所有在人群中，并立即将商品转移到[筐和与它熄灭。如果一开始他们不能告诉他们是谁，他们逐渐才知道那些谁取本品所以最后没有什么实际损失。野蛮贸易商然后采取向周围其他岛屿的易货的商品，一般不会开始回来了，直到九月或十月偿还船的商人与他们已经得到了。事实上，也有一些谁不回来即使这样，所以附带麦交易是最后到达的家。圣旭，百龄溥日元，溥利禄，李彦彤，刘鑫，李娴等都是作为迈同一类的地方 当地的产品有蜂蜡，棉花，真正的珍珠，[[玳瑁材料|玳瑁]，药用槟榔]和''''雄太布。该商户使用诸如瓷器，贸易金，铁盆，铅，彩色玻璃珠和铁针的交流.'' ===Pag kakaliwat sa [[Wikang Filipino|Pilipino]]=== {{Cquote2|ay para sa taong-gubat mangangalakal na dumating lahat sa isang karamihan ng tao at agad na ilipat ang paninda sa [basket at pumunta off sa mga ito. Kung sa unang hindi nila masasabi kung sino sila, unti-unting dumating sila upang malaman ang mga taong alisin sa mga kalakal kaya sa dulo wala talagang mawawala. Ang mabagsik na tao negosyante pagkatapos ay dadalhin sa mga kalakal sa paligid upang ang iba pang mga isla para sa barter at sa pangkalahatan ay hindi simulan bumabalik hanggang Setyembre o Oktubre upang bayaran merchant ang barko na may kung ano ang mayroon sila. Sa katunayan, mayroong ilang mga na hindi bumalik kahit na pagkatapos, kaya barko Trading na may Mai ay ang huling upang maabot ang tahanan. San-Hsu, Pai-p'u-yen, P'u-li-Lu, Li-Yin-Tung, Liu-Hsin, Li-Han at iba pa ay ang lahat ng parehong mga uri ng mga lugar bilang Mai. Ang mga lokal na produkto ay pagkit, bulak, perlas, pagong, materyal shell, nakapagpapagaling hitso, mani at pantalon tela. Ang mga mangangalakal gamitin ang naturang bagay na tulad ng porselana, trade ginto, kaldero bakal, lead, may-kulay na kuwintas glass at karayom ​​bakal bilang kapalit. }} ==Teritoryo ng Kahariang Ma-i== Ang mga lokal na Tsino naiimpluwensyahan kaharian o'' Huangdom'' pinangalanang Mayi, isang beses ay nagkaroon ng isang pinuno na ginamit ng 30 mga tao bilang tao sakripisyo sa kanyang libing. Mula sa account na ito, ang subordinates ng Mayi ang naitala na maging Baipuyan (Babuyan Islands), Bagong (Busuanga), Li Yin at Lihan (kasalukuyang [[Malolos]]). Malolos ay isang bayan malapit sa baybayin at isa sa mga sinaunang-areglo sa paligid ng [[look ng Maynila]] malapit sa Tondo.<ref name="KansaiICIS">{{cite journal| author=Wang Zhenping| title=Reading Song-Ming Records on the Pre-colonial History of the Philippines| journal=Journal of East Asian Cultural Interaction Studies| year=2008| volume=1| pages=249–260| issn=1882-7756| url=http://www.icis.kansai-u.ac.jp/data/journal01-v1/journal01-19-wang.pdf| access-date=2014-01-26| archive-date=2013-03-13| archive-url=https://web.archive.org/web/20130313164616/http://www.icis.kansai-u.ac.jp/data/journal01-v1/journal01-19-wang.pdf| url-status=dead}}</ref><ref>Informe sobre el estado de las Islas Filipinas en 1842, Tomo 1, Madrid 1843, p. 139</ref> ==Mga Naging Pinuno ng Ma-i== {| width=90% class="wikitable" ! width=5%, | Pangalan ! width=18% | Pangalan sa [[Wikang Pilipino|Pilipino]] ! width=18% | Naging Titulo ! width=7% | Mula ! width=7% | Hanggang |- | '''Gat Sa li-yan'''||Gat-salyan||"王" [[wikt:王|Hari]] (''Huang'')||1225? ||? |} ==Mga sanggunian== {{Reflist|2}} {{DEFAULTSORT:Ma-I}} [[Kategorya:Mga dating bansa sa kasaysayan ng Pilipinas]] [[Kategorya:Kasaysayan ng Pilipinas (900–1565)]] [[Kategorya:Talaan ng mga Pinuno at Hari sa Pilipinas]] rtjh5xj77godq9puy4r5ahwzqrycdyg 2201321 2201320 2026-04-05T03:48:16Z Delirium333 109995 2201321 wikitext text/x-wiki {{Infobox Former Country |native_name = Mai<br/>Ma'i<br/>Ma-yi<br/>Mai't<br/>Maidh |conventional_long_name = ''Bansa ng Mai<br/>''Kaharian ng Ma'yi'' <br/ ><br/>麻逸 |common_name = Estado ng Mai<br/>Kahariang Ma'yi | = 971 AD – 1339 AD |continent = Asya |region = [[ASEAN|Timog-Silangang Asya]] |country = Pilipinas |era = [[Gitnang Panahon]] |status = Dating kaharian |status_text = |empire = |government_type = [[Monarkiya]] |p1 = |flag_p1 = |s1 = |flag_s1 = [[File:Kangxi plate in bristol city museum arp.jpg|thumb|100px]] |s2 = Kahariang Tondo |year_start = c. 971 AD <!--before 900&nbsp;AD--> |year_end = 1339 |event_start = Itinatag |event_end = | |image_flag = |flag = |flag_caption = |image_map = |image_caption = |languages = [[Tagalog]] (opisyal), [[Wikang Intsik|Intsik]], [[Wikang Malay|Malay]], |religion = [[Shamanismo]], [[Hinduismo]], [[Islam]] at [[Confucianismo]] |title_leader = [[Hari]] ''(Huang)'' |leader1 = ? |year_leader1 = ? |leader2 = ? |year_leader2 = Haring Gatsalyan (1225-???) |leader3 = ? |year_leader3 = ? |capital = hindi tiyak (maaaring sa [[Malolos]], [[Bay, Laguna]], o [[Mindoro]]) |currency = [[Ginto]], [[Pilak]], [[Perlas]] |Today = [[Pilipinas]] }} {{Pre-colonial history of the Philippines}} Ang '''Bansa ng Ma-i''' ([[Baybayin]]: ᜋᜌᜒ; [[Wikang Tsino|Intsik]]:麻逸 ''Ma-yit'') o '''Maidh''', maaari ding '''Ma'i''' , '''Ma'yi''' , '''Mai''' o '''Ma-yi''' at '''Mait''' ang pangalan nito, ay isang Dakilang Kaharian sa [[Luzon]] noong bago dumating ang mga [[Kastila]] sa Pilipinas, na kilala dahil sa ugnayan at pakikipag-kalakalan nito sa [[Brunay|Kahariang Brunay]], [[Dinastiyang Song]] at [[Dinastiyang Ming|Ming]], at sa impluwensyang Tsino (tinatawag ding Imperyo ng kabihasnang Luzon o ''Imperyong Luzon''). Ayon sa mga iskolar at mga dalubhasa, Ang Kahariang ma'yi ay nakahimlay sa lokasyon ng [[Mindoro]], Ngunit may ibang nagsasabi na ito ay nasa kinaroroonan na kinalalagyan ngayon ng [[Laguna]] (malapit ang kabisera sa [[lawa ng Laguna|lawa]]), at sa [[Tondo]], sa [[Maynila]] pati sa [[Bulacan]]. ==Ayon sa Mga Tala at Kasulatang Tsino== [[Talaksan:Kangxi plate in bristol city museum arp.jpg|thumb|left|Isang siramikong pinggan, mula sa Panahong Kangxi, na nahukay sa Mindoro (1662–1722): isang patunay ng pakikipagkalakalan nila sa ''Bansang Ma'yi'' noong unang panahon]]Sa mga matandang mga kasulatan ng Dinastiyang Song, na may pamagat na "Mga talaan ng bansang barbaro", noong 1225, Naitala ang pangalan ng sinaunang kaharian ng Luzon bilang ''Estado ng Ma'i'', ''Kahariang Ma-I'' at ''Bansang Mayi'' at tinatawag ding ''Mayi-Bangsa'' (sa wikang Malay), dito isinalarawan ng anyo ng mga [[Mga Pilipino|pamayanan sa Pilipinas]] noong unang panahon. ==Pamayanan== [[Talaksan:Naturales 3.png|thumb|left|Isang larawan ng isang mag-asawang mamayan sa uring [[Maharlika]].]] Sinasabing mahusay sa kalakalan ng [[Perlas]], bahay ng [[Pawikan]], [[Sopas]], [[Pulot]], [[Alahas]] maging ang [[Marpil|Garing]]?, huling hayop at mga kasangkapang bahay ang Ma-i. Ito ay nakasuot ng mga mahabang pang-itaas at pang-ibabang pantalong parang bahag, at ang mga kabahayan ay mga gawa sa naglalakihang haliging kahoy na malapit sa lawa, dagat at ilog, sa sistemang "nayon", na may plaza at pamilihan (na kung saan ginagawa ang mga pangangalakal). ===Mga nakatala sa rekord ng Tsina=== '''Wikang intsik''' ''对于野蛮商人来所有在人群中，并立即将商品转移到[筐和与它熄灭。如果一开始他们不能告诉他们是谁，他们逐渐才知道那些谁取本品所以最后没有什么实际损失。野蛮贸易商然后采取向周围其他岛屿的易货的商品，一般不会开始回来了，直到九月或十月偿还船的商人与他们已经得到了。事实上，也有一些谁不回来即使这样，所以附带麦交易是最后到达的家。圣旭，百龄溥日元，溥利禄，李彦彤，刘鑫，李娴等都是作为迈同一类的地方 当地的产品有蜂蜡，棉花，真正的珍珠，[[玳瑁材料|玳瑁]，药用槟榔]和''''雄太布。该商户使用诸如瓷器，贸易金，铁盆，铅，彩色玻璃珠和铁针的交流.'' ===Pag kakaliwat sa [[Wikang Filipino|Pilipino]]=== {{Cquote2|ay para sa taong-gubat mangangalakal na dumating lahat sa isang karamihan ng tao at agad na ilipat ang paninda sa [basket at pumunta off sa mga ito. Kung sa unang hindi nila masasabi kung sino sila, unti-unting dumating sila upang malaman ang mga taong alisin sa mga kalakal kaya sa dulo wala talagang mawawala. Ang mabagsik na tao negosyante pagkatapos ay dadalhin sa mga kalakal sa paligid upang ang iba pang mga isla para sa barter at sa pangkalahatan ay hindi simulan bumabalik hanggang Setyembre o Oktubre upang bayaran merchant ang barko na may kung ano ang mayroon sila. Sa katunayan, mayroong ilang mga na hindi bumalik kahit na pagkatapos, kaya barko Trading na may Mai ay ang huling upang maabot ang tahanan. San-Hsu, Pai-p'u-yen, P'u-li-Lu, Li-Yin-Tung, Liu-Hsin, Li-Han at iba pa ay ang lahat ng parehong mga uri ng mga lugar bilang Mai. Ang mga lokal na produkto ay pagkit, bulak, perlas, pagong, materyal shell, nakapagpapagaling hitso, mani at pantalon tela. Ang mga mangangalakal gamitin ang naturang bagay na tulad ng porselana, trade ginto, kaldero bakal, lead, may-kulay na kuwintas glass at karayom ​​bakal bilang kapalit. }} ==Teritoryo ng Kahariang Ma-i== Ang mga lokal na Tsino naiimpluwensyahan kaharian o'' Huangdom'' pinangalanang Mayi, isang beses ay nagkaroon ng isang pinuno na ginamit ng 30 mga tao bilang tao sakripisyo sa kanyang libing. Mula sa account na ito, ang subordinates ng Mayi ang naitala na maging Baipuyan (Babuyan Islands), Bagong (Busuanga), Li Yin at Lihan (kasalukuyang [[Malolos]]). Malolos ay isang bayan malapit sa baybayin at isa sa mga sinaunang-areglo sa paligid ng [[look ng Maynila]] malapit sa Tondo.<ref name="KansaiICIS">{{cite journal| author=Wang Zhenping| title=Reading Song-Ming Records on the Pre-colonial History of the Philippines| journal=Journal of East Asian Cultural Interaction Studies| year=2008| volume=1| pages=249–260| issn=1882-7756| url=http://www.icis.kansai-u.ac.jp/data/journal01-v1/journal01-19-wang.pdf| access-date=2014-01-26| archive-date=2013-03-13| archive-url=https://web.archive.org/web/20130313164616/http://www.icis.kansai-u.ac.jp/data/journal01-v1/journal01-19-wang.pdf| url-status=dead}}</ref><ref>Informe sobre el estado de las Islas Filipinas en 1842, Tomo 1, Madrid 1843, p. 139</ref> ==Mga Naging Pinuno ng Ma-i== {| width=90% class="wikitable" ! width=5%, | Pangalan ! width=18% | Pangalan sa [[Wikang Pilipino|Pilipino]] ! width=18% | Naging Titulo ! width=7% | Mula ! width=7% | Hanggang |- | '''Gat Sa li-yan'''||Gat-salyan||"王" [[wikt:王|Hari]] (''Huang'')||1225? ||? |} ==Mga sanggunian== {{Reflist|2}} {{DEFAULTSORT:Ma-I}} [[Kategorya:Mga dating bansa sa kasaysayan ng Pilipinas]] [[Kategorya:Kasaysayan ng Pilipinas (900–1565)]] [[Kategorya:Talaan ng mga Pinuno at Hari sa Pilipinas]] ttjb0xxfbez1ywa3b1mn5ndnn4eotx1 2201323 2201321 2026-04-05T03:49:34Z Delirium333 109995 /* Mga Naging Pinuno ng Ma-i */ walang pruwebang katanggap tanggap ang nagsasabi na may namunong gatsalyan sa ma-i. kung mayroon man ay dapat may sangguniang kalakip para dito 2201323 wikitext text/x-wiki {{Infobox Former Country |native_name = Mai<br/>Ma'i<br/>Ma-yi<br/>Mai't<br/>Maidh |conventional_long_name = ''Bansa ng Mai<br/>''Kaharian ng Ma'yi'' <br/ ><br/>麻逸 |common_name = Estado ng Mai<br/>Kahariang Ma'yi | = 971 AD – 1339 AD |continent = Asya |region = [[ASEAN|Timog-Silangang Asya]] |country = Pilipinas |era = [[Gitnang Panahon]] |status = Dating kaharian |status_text = |empire = |government_type = [[Monarkiya]] |p1 = |flag_p1 = |s1 = |flag_s1 = [[File:Kangxi plate in bristol city museum arp.jpg|thumb|100px]] |s2 = Kahariang Tondo |year_start = c. 971 AD <!--before 900&nbsp;AD--> |year_end = 1339 |event_start = Itinatag |event_end = | |image_flag = |flag = |flag_caption = |image_map = |image_caption = |languages = [[Tagalog]] (opisyal), [[Wikang Intsik|Intsik]], [[Wikang Malay|Malay]], |religion = [[Shamanismo]], [[Hinduismo]], [[Islam]] at [[Confucianismo]] |title_leader = [[Hari]] ''(Huang)'' |leader1 = ? |year_leader1 = ? |leader2 = ? |year_leader2 = Haring Gatsalyan (1225-???) |leader3 = ? |year_leader3 = ? |capital = hindi tiyak (maaaring sa [[Malolos]], [[Bay, Laguna]], o [[Mindoro]]) |currency = [[Ginto]], [[Pilak]], [[Perlas]] |Today = [[Pilipinas]] }} {{Pre-colonial history of the Philippines}} Ang '''Bansa ng Ma-i''' ([[Baybayin]]: ᜋᜌᜒ; [[Wikang Tsino|Intsik]]:麻逸 ''Ma-yit'') o '''Maidh''', maaari ding '''Ma'i''' , '''Ma'yi''' , '''Mai''' o '''Ma-yi''' at '''Mait''' ang pangalan nito, ay isang Dakilang Kaharian sa [[Luzon]] noong bago dumating ang mga [[Kastila]] sa Pilipinas, na kilala dahil sa ugnayan at pakikipag-kalakalan nito sa [[Brunay|Kahariang Brunay]], [[Dinastiyang Song]] at [[Dinastiyang Ming|Ming]], at sa impluwensyang Tsino (tinatawag ding Imperyo ng kabihasnang Luzon o ''Imperyong Luzon''). Ayon sa mga iskolar at mga dalubhasa, Ang Kahariang ma'yi ay nakahimlay sa lokasyon ng [[Mindoro]], Ngunit may ibang nagsasabi na ito ay nasa kinaroroonan na kinalalagyan ngayon ng [[Laguna]] (malapit ang kabisera sa [[lawa ng Laguna|lawa]]), at sa [[Tondo]], sa [[Maynila]] pati sa [[Bulacan]]. ==Ayon sa Mga Tala at Kasulatang Tsino== [[Talaksan:Kangxi plate in bristol city museum arp.jpg|thumb|left|Isang siramikong pinggan, mula sa Panahong Kangxi, na nahukay sa Mindoro (1662–1722): isang patunay ng pakikipagkalakalan nila sa ''Bansang Ma'yi'' noong unang panahon]]Sa mga matandang mga kasulatan ng Dinastiyang Song, na may pamagat na "Mga talaan ng bansang barbaro", noong 1225, Naitala ang pangalan ng sinaunang kaharian ng Luzon bilang ''Estado ng Ma'i'', ''Kahariang Ma-I'' at ''Bansang Mayi'' at tinatawag ding ''Mayi-Bangsa'' (sa wikang Malay), dito isinalarawan ng anyo ng mga [[Mga Pilipino|pamayanan sa Pilipinas]] noong unang panahon. ==Pamayanan== [[Talaksan:Naturales 3.png|thumb|left|Isang larawan ng isang mag-asawang mamayan sa uring [[Maharlika]].]] Sinasabing mahusay sa kalakalan ng [[Perlas]], bahay ng [[Pawikan]], [[Sopas]], [[Pulot]], [[Alahas]] maging ang [[Marpil|Garing]]?, huling hayop at mga kasangkapang bahay ang Ma-i. Ito ay nakasuot ng mga mahabang pang-itaas at pang-ibabang pantalong parang bahag, at ang mga kabahayan ay mga gawa sa naglalakihang haliging kahoy na malapit sa lawa, dagat at ilog, sa sistemang "nayon", na may plaza at pamilihan (na kung saan ginagawa ang mga pangangalakal). ===Mga nakatala sa rekord ng Tsina=== '''Wikang intsik''' ''对于野蛮商人来所有在人群中，并立即将商品转移到[筐和与它熄灭。如果一开始他们不能告诉他们是谁，他们逐渐才知道那些谁取本品所以最后没有什么实际损失。野蛮贸易商然后采取向周围其他岛屿的易货的商品，一般不会开始回来了，直到九月或十月偿还船的商人与他们已经得到了。事实上，也有一些谁不回来即使这样，所以附带麦交易是最后到达的家。圣旭，百龄溥日元，溥利禄，李彦彤，刘鑫，李娴等都是作为迈同一类的地方 当地的产品有蜂蜡，棉花，真正的珍珠，[[玳瑁材料|玳瑁]，药用槟榔]和''''雄太布。该商户使用诸如瓷器，贸易金，铁盆，铅，彩色玻璃珠和铁针的交流.'' ===Pag kakaliwat sa [[Wikang Filipino|Pilipino]]=== {{Cquote2|ay para sa taong-gubat mangangalakal na dumating lahat sa isang karamihan ng tao at agad na ilipat ang paninda sa [basket at pumunta off sa mga ito. Kung sa unang hindi nila masasabi kung sino sila, unti-unting dumating sila upang malaman ang mga taong alisin sa mga kalakal kaya sa dulo wala talagang mawawala. Ang mabagsik na tao negosyante pagkatapos ay dadalhin sa mga kalakal sa paligid upang ang iba pang mga isla para sa barter at sa pangkalahatan ay hindi simulan bumabalik hanggang Setyembre o Oktubre upang bayaran merchant ang barko na may kung ano ang mayroon sila. Sa katunayan, mayroong ilang mga na hindi bumalik kahit na pagkatapos, kaya barko Trading na may Mai ay ang huling upang maabot ang tahanan. San-Hsu, Pai-p'u-yen, P'u-li-Lu, Li-Yin-Tung, Liu-Hsin, Li-Han at iba pa ay ang lahat ng parehong mga uri ng mga lugar bilang Mai. Ang mga lokal na produkto ay pagkit, bulak, perlas, pagong, materyal shell, nakapagpapagaling hitso, mani at pantalon tela. Ang mga mangangalakal gamitin ang naturang bagay na tulad ng porselana, trade ginto, kaldero bakal, lead, may-kulay na kuwintas glass at karayom ​​bakal bilang kapalit. }} ==Teritoryo ng Kahariang Ma-i== Ang mga lokal na Tsino naiimpluwensyahan kaharian o'' Huangdom'' pinangalanang Mayi, isang beses ay nagkaroon ng isang pinuno na ginamit ng 30 mga tao bilang tao sakripisyo sa kanyang libing. Mula sa account na ito, ang subordinates ng Mayi ang naitala na maging Baipuyan (Babuyan Islands), Bagong (Busuanga), Li Yin at Lihan (kasalukuyang [[Malolos]]). Malolos ay isang bayan malapit sa baybayin at isa sa mga sinaunang-areglo sa paligid ng [[look ng Maynila]] malapit sa Tondo.<ref name="KansaiICIS">{{cite journal| author=Wang Zhenping| title=Reading Song-Ming Records on the Pre-colonial History of the Philippines| journal=Journal of East Asian Cultural Interaction Studies| year=2008| volume=1| pages=249–260| issn=1882-7756| url=http://www.icis.kansai-u.ac.jp/data/journal01-v1/journal01-19-wang.pdf| access-date=2014-01-26| archive-date=2013-03-13| archive-url=https://web.archive.org/web/20130313164616/http://www.icis.kansai-u.ac.jp/data/journal01-v1/journal01-19-wang.pdf| url-status=dead}}</ref><ref>Informe sobre el estado de las Islas Filipinas en 1842, Tomo 1, Madrid 1843, p. 139</ref> ==Mga sanggunian== {{Reflist|2}} {{DEFAULTSORT:Ma-I}} [[Kategorya:Mga dating bansa sa kasaysayan ng Pilipinas]] [[Kategorya:Kasaysayan ng Pilipinas (900–1565)]] [[Kategorya:Talaan ng mga Pinuno at Hari sa Pilipinas]] 67oxpmz8d9none169u6es00j36zggyk 0 228594 2201326 2177129 2026-04-05T03:54:00Z Delirium333 109995 /* Etimolohiya */ 2201326 wikitext text/x-wiki {{Infobox Former Country |native_name = ᜋᜌ᜔ᜈᜒᜎ <small><small>Maynila |conventional_long_name = Kaharian ng Maynila<br/>Kingdom of Manila |common_name = Maynila |era = |status = Karaja-an |status_text = |empire = |religion = [[Animismo]] at [[Islam]]<ref>{{citation|author=M. A. Khan|title=Islamic Jihad: A Legacy of Forced Conversion, Imperialism, and Slavery|url=http://books.google.com/books?id=uHNddAz5cfAC|year=2009|publisher=iUniverse|isbn=978-1-4401-1846-3|page=[http://books.google.com.ph/books?id=uHNddAz5cfAC&pg=PA138 138]}}</ref> |government_type = Karaja-an | |p1 = Brunay |s1 = Bireynato ng Bagong Espanya |flag_s1 = Flag of New Spain.svg |s2 = Silangang Indiyas ng Espanya |flag_s2 = Flag of Spain (1785-1873 and 1875-1931).svg |s3 = Manila (probinsya) |flag_s3 = |year_start = ika-16 dantaon |year_end = 1571 |event_start = Itinatag ng [[Sultanato ng Brunei]] sa ilalim ni [[Sultan Bolkiah]] |event_end = Pagsakop ng [[Espanya]] | |image_flag = |flag = |flag_type = | |image_coat = |symbol = |symbol_type = | |image_map =Map of Maynila (1570).png |image_map_caption =Mapa ng Maynila (kulay dilaw) noong taong 1570. | |capital = |common_languages = [[Wikang Malay|Malay]] at [[Wikang Tagalog|Tagalog]] |today = {{flag|Pilipinas}} | |flag_p1=Old Flag of Brunei.svg|image_map2=Lusong 1570.png|image_map2_caption=Mapa ng nasa impluwensiya ng Maynila o Lusong (kulay dilaw) noong taong 1570.}} {{Pre-colonial history of the Philippines}} Ang [[Mga Tagalog|Tagalog]] na [[bayan]] ("bansa" o "estadong lungsod")<ref name="PCDSPO2015">{{Cite web |date=June 23, 2015 |title=Pre-colonial Manila |url=http://malacanang.gov.ph/75832-pre-colonial-manila |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160309014757/http://malacanang.gov.ph/75832-pre-colonial-manila/ |archive-date=March 9, 2016 |access-date=April 27, 2017 |website=Malacañang Presidential Museum and Library |series=Malacañang Presidential Museum and Library Araw ng Maynila Briefers |publisher=Presidential Communications Development and Strategic Planning Office}}</ref> ng '''Maynila''' ([[Baybayin]]:ᜋᜌ᜔ᜈᜒᜎ (''Maynila'')) ay isa sa mga pinaka-kosmopolitang mga sinaunang bayan sa Kapuluang Pilipino.<ref name="Junker1998">{{cite journal |author=Junker, Laura Lee |year=1998 |title=Integrating History and Archaeology in the Study of Contact Period Philippine Chiefdoms |journal=International Journal of Historical Archaeology |volume=2 |issue=4 |pages=291–320 |doi=10.1023/A:1022611908759 |s2cid=141415414}}</ref> Pinatitibay ng palisadeng kahoy na alinsunod sa mga karaniwang pamamaraan sa labanan, ang Maynila ay matatagpuan sa timog ng [[Ilog Pasig]], kung saan ang distrito ng [[Intramuros]] sa Maynila ay kasalukuyang matatagpuan,<ref name="PCDSPO2015" /><ref name="Abinales2005">Abinales, Patricio N. and Donna J. Amoroso, State and Society in the Philippines. Maryland: Rowman and Littlefield, 2005.</ref> at sa kabila nito ay matatagpuan ang hiwalay na pinamumunuan ng [[Bayan ng Tondo]].<ref name="Junker1998" /> Ang Maynila ay pinamunuan ng mga nakatataas ng mga pinuno na gumamit ng pamagat hango salitang Malay na "[[Raha|Rajah]]", kung saan ito ay binabanggit bago ang kanilang pansariling pangalan.<ref name="PCDSPO2015" /> Sa tanyag na literatura at sa mga sulating pangkasaysayan noong mga naunang mga dekada matapos ang pagkalaya ng Pilipinas sa mga Kastila, ang sinaunang Maynila ay tinagurian bilang "'''Kaharian ng Maynila"''', at ang mga Rajah nito bilang mga "hari", kahit naman na hindi sila nagkaroon ng kapangyarihan sa pamamagitan ng paggamit ng dahas para makaroon ng monopolyo sa kalakalan sa Luzon at iba pang mga lugar.<ref name="Junker1998" /><ref name="Rafael2005">Rafael, Vicente L. (2005) The Promise of the Foreign: Nationalism and the Technics of Translation in the Spanish Philippines.</ref> Kundi, dahil sa kakaunting populasyon, sa kasaganahan ng lupa at sa mga palipat-lipat ng mga taniman ay nangangahulugan ito na ang kanilang kapangyarihan ay nakasalalay lamang sa mga pansariling istruktura ng katapatan at mga pampublikong tungkulin kaysa sa pagkakaroon ng isang malinaw at hindi nababagong teritoryo.<ref name="Junker1998" /><ref name="ScottSlavery">{{cite book |last1=Scott |first1=William Henry |title=Slavery in Spanish Philippines |publisher=De La Salle University Press |year=1991 |isbn=9789711181024}}</ref> Ang Maynila rin ay minsang tinaguriang '''"Kaharian ng Luzon"''', ngunit ayon sa ilang mga historyador ay maaring ito ay tumutukoy sa Look ng Maynila sa kabuuan, kung saan ito ay maaring mangahulugan na ang lawak ng kapangyarihan ng kaharian ng Maynila ay umaabot sa iba pang mga lupain na malapit sa look.<ref name="Alfonso2016">{{cite book |author=Alfonso, Ian Christopher B. |title=The Nameless Hero: Revisiting the Sources on the First Filipino Leader to Die for Freedom |publisher=Holy Angel University Press |year=2016 |isbn=9789710546527 |location=Angeles}}</ref> Ayon sa mga tradisyong pasalita, iminumungkahi na ang Maynila ay isang bayang itinatag ng mga Muslim noong mga ika-1250, kung saan maaring pinalitan nito ang mas nakatatandang bayang pagano. Ngunit ayon naman sa mga natuklasan ng mga arkeologo na mga kagamitan, ang pinaka-maagang petsa ng mga kagamitan ay pumapasaloob sa mga panahon ng 1480 hanggang 1500. Noong ika-16 dantaon, ang Maynila ay isa nang mahalagang sentro ng kalakalan, na may pangmalawakang ugnayang pampulitika sa mga mangangalakal na galing sa [[Dinastiyang Ming]].<ref name="Scott1984">{{Cite book |last1=Scott |first1=William Henry |title=Prehispanic Source Materials for the Study of Philippine History |url=https://archive.org/details/prehispanicsourc0000scot |date=1984 |publisher=New Day Publishers |isbn=978-9711002268 |location=Quezon City}}</ref> Kasama ang Tondo, ang bayan sa hilagang kanulurang dulo ng Ilog Pasig, pinangunahan ng mga bayang ito ang pangangalakal ng mga yari galing Tsina patungo sa iba't ibang mga lugar sa buong kapuluan sa Pilipinas. Upang mapataas ng mga hari ng Maynila ang kanilang antas sa politika ng rehiyon, ang mga pinuno ng Maynila ay nagtatag ng ugnayan sa pamilya ng sultan ng Brunei sa pamamagitan ng pagkakasal ng mga kani-kanilang mga kamag-anak sa isa't isa, ngunit ang kapangyarihan ng Brunei sa Maynila ay hindi maaring sabihin na dumako sa larangan ng militar o politika.<ref name="Junker1998" /> Ang pagkakasal ng mga kamag-anak sa ibang mga pamilya ay isang pangkaraniwang estratehiya para sa mga malalaking mga imperyong-pandagat tulad ng Brunei at Maynila upang mapalawig nila ang kanilang kapangyarihan. Noon ay hindi naging posible ang direktang paghawak ng mga malalayong lupain sa Timog Silangang Asya hanggang sa kasalukuyang panahon.<ref>{{Cite book |last=Kaplan |first=Robert D. |title=Asia's Cauldron: The South China Sea and the End of a Stable Pacific |url=https://archive.org/details/asiascauldronsou0000kapl |date=March 25, 2014 |publisher=Random House |isbn=9781452619194}}</ref> Pagsapit ng taong 1570, ang Maynila ay pinamumunuan ng dalawang pinuno, ang mas nakatatandang [[Raha Matanda|Rajah Matanda]], at ang mas nakababatang [[Raha Sulayman|Rajah Sulayman]], kung saan sila pareho ay may mga higit na nakababang mga datu na napasasailalim sa kanila.<ref name="PCDSPO2015" /> Ito ang kinatatayuan na nasalubong ni Martin de Goiti nang lusubin niya ang Maynila noong Mayo ng nasabing taon. Ang labanan sa Maynila ay natapos nang nasunog ang bayan ng Maynila, ngunit hindi malinaw kung ang apoy ay sinimulan nila Goiti, o ng mga Tagalog bilang isang taktika upang hindi magamit ng mga mananakop ang kanilang bayan o ang mga yaman sa loob nito, at ang taktikang ito ay madalas na ginagamit rin sa buong kapuluan. Muling naitayo ang Maynila ng sumunod na panahon, taong 1571, noong ang buong puwersa ng nakatataas kay Goiti, si [[Miguel López de Legazpi]], ay dumako sa bayan upang ito ay ipasailalaim sa [[Bireynato ng Bagong Espanya|Nueva Espanya]].<ref name="Abinales2005" /> Matapos ang pangmatagalang pag-uusap sa mga pinuno ng Maynila at mga karatig-bayan tulad ng Tondo, ang Maynila at itinatag bilang isang lungsod ng mga Kastila noong 24 Hunyo 1571. Dito natapos ang katayuan ng Maynila bilang isang malayang bayan.<ref name="Abinales2005" /> ==Pinanggalingan ng pangalan== [[Talaksan:Mangroves.jpg|thumb| sa halamang [[Bakawan|Nilad]] nakuha ng Kaharian ang pangalan nito.]] Nagmula nag ang pangalan ng kaharian sa salitang [[Nilad]], o ''Maraming Nila'' o ''May-Nilad'', o ''Lagus-Nilad'' na isang uri ng [[Bakawan]] dahil maraming bakawan sa Tabing dagat noon panahong iyon. na sa katagalan ay naging [[Maynila]] ang katawagan. Ngunit ayon sa mga historyador gaya ni [[Ambeth Ocampo]] at [[Carmen Guerrero Nakpil]]<ref name="ambeth">{{Citation |url=http://opinion.inquirer.net/inquireropinion/columns/view/20080625-144587/Pre-Spanish-Manila |title=Looking Back: Pre-Spanish Manila |author=Ambeth Ocampo |publisher=Philippine Daily Inquirer |date=June 25, 2008 |accessdate=2008-09-09 |archive-date=2014-08-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140826193215/http://opinion.inquirer.net/inquireropinion/columns/view/20080625-144587/Pre-Spanish-Manila |url-status=dead }}</ref> ay "wala daw maaring maging "d" sa Maynila".<ref>name="ambethfb">https://www.facebook.com/photo.php?fbid=10151126369857635&set=pb.47261762634.-2207520000.1353837119&type=3&src=https%3A%2F%2Ffbcdn-sphotos-h-a.akamaihd.net%2Fhphotos-ak-ash3%2F550156_10151126369857635_865424955_n.jpg&size=639%2C960 accessed 2012-11-25</ref> ==Pagkakatatag== ===Ayon sa mga tala=== Ayon sa mga tala, ang [[Maynila]] noon ay isang Kahariang may koneksyon sa [[Brunay]], na isa ring Bansa na may diplomatikong relasyon sa bansang [[Tsina]] at sa mga Imperyo ng [[Indya]] Tulad ng [[Kaharian ng Tondo]] at bansa ng [[Ma-i]] (na nauna dito). ==Pagbuwag sa Maynila== Nabuwag ang maynila noong panahong sakupin ng mga [[Kastila]] sa Pilipinas noong kalagitnaan ng ika-16 dantaon ay unti-unting humina ang kapangyarihan ng Hari ng Maynila hanggang sa tuluyang napasailalim ng [[Espanya]] ang Maynila..<ref name="JoaquinManila">{{cite book | last = Joaqiun | first = Nick | authorlink = Nick Joaqiun | title =Manila, My Manila: A History for the Young | publisher = Anvil Publishing, Inc. | year = 1990 | location = City of Manila | pages = | volume = | edition = | url = | doi = | id = | isbn = 978-971-569-313-4 }}</ref><ref name="ScottBarangay">{{cite book | last = Scott | first = William Henry | authorlink = William Henry Scott (historian) | title = Barangay: Sixteenth Century Philippine Culture and Society | publisher = Ateneo de Manila University Press | year = 1994 | location = Quezon City | pages = | volume = | edition = | url =https://archive.org/details/barangaysixteent0000scot | doi = | id = | isbn = 971-550-135-4 }}</ref><ref name="inarticulate">{{cite book | last = Dery | first = Luis Camara | authorlink = | title = A History of the Inarticulate | publisher = New Day Publishers | year = 2001 | location = Quezon City | pages = | volume = | edition = | url =https://archive.org/details/historyofinartic0000unse | doi = | id = | isbn = 971-10-1069-0 }}</ref> ==Tingnan din== *[[Ma-i]] *[[Bayan ng Tondo]] ==Mga Sanggunian== {{Reflist}} [[Kategorya:Mga dating bansa sa kasaysayan ng Pilipinas]] [[Kategorya:Talaan ng mga Hari at pinuno sa Pilipinas]] [[Kategorya:Kasysayan ng Pilipinas (bago ang 1500's)]] [[Kategorya:Kasaysayan ng Pilipinas (900–1565)]] [[Kategorya:Kasaysayan ng Maynila]] gbn1gawp9qjyolknizpcamqwda5bpxy 0 228605 2201317 2105366 2026-04-05T03:47:12Z Delirium333 109995 hindi ito kilala bilang sri visaya. isa itong teoryang kasalukuyang di tinatanggap ng mga akademiko 2201317 wikitext text/x-wiki {{Infobox Former Country |native_name = ᜋᜇ᜔ᜌ᜵ᜀᜐ᜔<br/>Madya-as<br/>Madja-as |common_name = Madja-as<br/>Sri-Bisaya |s1 = Bireynato ng Bagong Espanya |flag_s1 = Flag of New Spain.svg |s2 = Silangang Indiyas ng Espanya |flag_s2 = Flag of Spain (1785-1873 and 1875-1931).svg |event_start = Itinatag ng 10 [[Datu]] |year_start = {{circa}}1200 |event_end = Pagsakop ng Espanya at nakasama sa [[Imperyong Kastila]] |year_end = 1569 |common_languages = [[Mga wikang Bisaya]] (kasalukuyang [[Wikang Karay-a|Karay-a]], [[Wikang Aklanon|Aklanon]], [[Wikang Hiligaynon|Hiligaynon]], [[Wikang Sebwano|Sebwano]] sa [[Negros Oriental]]) |religion = [[Animismo]] at [[Shamanismo]] na may halong [[Budismo]] at [[Hinduismo]] |government_type = [[Kedatuan|Kadatuan]] |today = {{flag|Pilipinas}} |image_map=File:Confederation_of_Madjaas.png|map_caption=Mapa ng Kumpederasyon ng Madja-as ayon sa 'Maragtas' ni Pedro Monteclaro (1907) pati na rin ang makasaysayang tala mula sa mga munisipyo at probinsya.|capital=[[San Joaquin, Iloilo|Sinugbohan]]</br>[[Lungsod ng Iloilo|Irong-Irong]]</br>[[Hamtic|Malandog]]</br>[[Kalibo|Akean]]}} {{History of the Philippines}} Ang '''Kumpederasyon ng Madyaas''' ([[Baybayin]]: ᜋᜇ᜔ᜌ᜵ᜀᜐ᜔; ''Madya-as'') ay isang bansa sa [[Kabisayaan]]. Ito ay nabuo at natatag sa pagkakaisa ng siyam na [[Datu]] laban sa [[Brunay]] at naging isang dakilang estadong Bisaya<ref name="G. Nye Steiger 1929, p. 120">G. Nye Steiger, H. Otley Beyer, Conrado Benitez, ''A History of the Orient'', Oxford: 1929, Ginn and Company, p. 120.</ref> na ang mga tao at ang mga pinuno nito ay nanirahan sa mga pulo ng Kabisayaan matapos ang kanilang pag-aaklas, ito ay naging pangalawang makapangyarihang estado sa kapuluan ng [[Pilipinas]] kasama ang [[Bayan ng Tondo]], [[Kaharian ng Maynila|Estado ng Maynila]], [[Kasultanan ng Sulu]] at [[Kasultanan ng Maguindanao]].<ref name="G. Nye Steiger 1929, p. 120"/> Sinsasabi sa lokal na alamat na ang pangalan ng [[Raha]]ng taga-Borneo ay si Makatunao. ==Ayon sa mga Tala== [[Talaksan:Barter of Panay.jpg|thumb|500px|left|Lilok ng isang eksena ng kalakalan sa gimnasyum sa bayan ng San Joaquin, [[Iloilo]] ([[Panay]]), na dinaungan ng mga hari sa Borneo.]] Batay sa mga nakatala, ang Madyaas ay kilala sa pagiging mahusay sa paggawa ng mga malalaking bangka, na siyang ginamit nila noong sila ay nandarayuhan at kalauna'y tumira sa Borneo at may ugnayan sa kalinangan ng [[Srivijaya]]. Sinansabing sila ay mga taga-Borneo na mga ninuno ng mga kasalukuyang tao sa [[Kabisayaan]] (partikular na sa [[Cebu]] at kapuluan ng [[Panay]]. Pinamumunuan ang pagkakatatag ng Madyaas ng isang Datu na si Padojinog na may mahigpit na alitan sa [[Karahanan ng Butuan]] na may ugnayan sa [[Tsina]], at sila ay lumaban din sa mga piratang [[Intsik]] noong ika-15 dantaon, at nagpahayag ng digmaan laban sa [[Sultan]] ng [[Sultanato ng Sulu|Sulu]] maging sa [[Bayan ng Tondo]] at [[Kaharian ng Maynila]] noong karuruk-rurukan ng kapangyarihan ang Madyaas.<ref>Prehispanic Source Materials Page 74 by William Henry Scott (NEW DAY PUBLISHERS INC.)</ref> Sila din ay nakaraing sa [[Palawan]] na siyang nagpalayo sa mga [[Mga Negrito|Negrito]] na naninirahan sa pook na iyon. ==Pinagmulan== [[Talaksan:Barter of Panay Landmark.jpg|thumb|right|Isang makasaysayang palatandaan sa San Joaquin, Iloilo na ipinapahiwatig na ang pook ay kaugaliang tumutukoy bilang ang pook ng Barter ng Panay.]] Ang paglalayag ng pahilaga mula sa [[Borneo]] sa kahabaan ng baybayin ng [[Palawan]], ang sampung Datu mula sa Borneo tumawid sa mga pumapagitang mga dagat, at naabot sa isla ng [[Panay]]. Dumarating ang mga ito sa punto na kung saan ay malapit sa kasalukuyan bayan ng San Joaquin. Sila ay hindi naging magawang maabot nang direkta sa pook dahil ang kanilang maliit na kalipunan ng mga sasakyan ay piloted sa pamamagitan ng isang mandaragat na Tsino ay dati nabisita ang mga rehiyong ito sa isang barko ay nakikibahagi sa komersyo at kalakalan.<ref Name="G. Nye Steiger 1929, P. 120"/> Hindi nagtagal, pagkatapos ay nakalapag na ang paglalakbay-dagat, ang mga taga-Borneo ay dumating sa kontak na may mga katutubong tao ng pulo, sila ay tinawag na mga Ati. Ang ilang mga manunulat na kahulugan ang mga Ati bilang Negrito, sa ibang mga pinagmumulan kasalukuyan katibayan na sila ay hindi sa lahat ng dwarfed primitive tao '' '' Ita uri ng , ngunit hindi namin sa halip matangkad, maitim ang balat uri Indones. Ang mga katutubong Atis nanirahan sa mga nayon ng may kabutihan - itinayo bahay. May nagmamay ari nila ang drums at iba pang mga instrumentong pangmusika , pati na rin ng iba't-ibang mga armas at personal adornments, na kung saan ay mas superior sa mga kilalang kabilang sa mga '' Negritos ''.<ref>G. Nye Steiger, H. Otley Beyer, Conrado Benitez, ''A History of the Orient'', Oxford: 1929, Ginn and Company, pp. 120-121.</ref> Ang mga negosasyon ay isinasagawa sa pagitan ng mga bagong dating at sa mga katutubong mga Ati para sa pagkakaroon ng isang malawak na lugar ng lupa sa kahabaan ng baybayin, pagsasentro sa paligid ng lugar na tinatawag na'' Andona'', sa isang hindi kakaunti distansya mula sa orihinal na landing lugar. Ang ilan sa mga regalo ng mga Bisaya kapalit ng mga lupain ang sinasalita ng bilang, una, isang string ng mga gintong kuwintas kaya mahaba na hinawakan ito sa lupa kapag pagod at, pangalawa, isang [[salakot]], o saklaw ng mga nitibo na sumbrero sa ginto. Ang terminong (na makakaligtas sa kasalukuyan [[Wikang Hiligaynon|Hiligaynon]]) para sa kuwintas ay'' Manangyad'', mula sa salitang Hiligaynon na '' sangyad'', ang ibig sabihin "ng pagpindot sa lupa kapag pagod" na. Nagkaroon din ng iba't-ibang maraming mga kuwintas, Combs, pati na rin ang mga piraso ng tela para sa mga kababaihan at mga armas fancifully pinalamutian para sa mga kalalakihan. Pagbebenta ay bantog sa pamamagitan ng isang kapistahan ng pagkakaibigan sa pagitan ng mga bagong dating at ang natives, sumusunod na sa huli pormal na naka ibabaw pagkakaroon ng pag-areglo.<ref name="G. Nye Steiger 1929, p. 121"/> Afterwards a great religious ceremony and sacrifice was performed in honor of the settlers' ancient gods, by the priest whom they had brought with them from Borneo.<ref name="G. Nye Steiger 1929, p. 121"/> Kasunod ng seremonya sa relihiyon, na ipinapahiwatig ang pari na ito ay ang kalooban ng diyos na dapat silang manirahan hindi sa'' Andona'', ngunit sa halip sa isang lugar ng ilang distansya patungo sa silangan na tinatawag na'' Malandog'' (ngayon sa isang Barangay sa [[Hamtik]], [[Antique|Lalawigan ng Antique]], kung saan nagkaroon ng parehong magkano mayabong pang-agrikultura lupa at ng masaganang supply ng isda sa dagat Pagkatapos ng siyam na araw, ang buong grupo ng mga bagong dating ay ililipat sa'' Malandog''. Sa puntong ito, Datu Puti inihayag na dapat siya ngayon bumalik sa Borneo. Itinalaga niya si Datu Sumakwel, ang pinakamatanda, pinakamatalino at pinaka-edukado sa mga datu, bilang hepe ng Panayang areglo. Hindi lahat ng mga [[Datu]], ay nanatili sa Panay katulad ng dalawa sa mga ito, kasama ang kanilang mga angkan at mga tagasunod, itinakda na may Datu Puti at Ay naglayag pahilaga. Pagkatapos ng isang bilang ng mga pakikipagsapalaran, dumating sila sa baybayin ng Taal, na kung saan ay tinawag ding Lawa ng Bombon sa Luzon. Si Datu Puti ay nagbalik sa Borneo sa pamamagitan ng paraan ng [[Mindoro]] at [[Palawan]], habang ang natitirang nanirahan sa [[Lawa ng Taal]]. ==Mga Batas ng Digmaan== Sa Madyaas, isinulat ang mga makatwiran at makataong batas ng Digmaan na nasusulat sa tatlong bahagi: 1. Kapag ang isang tao ang papunta sa isa pang [[Barangay]] at doon patayin nang walang dahilan. 2. Kapag asawang babae ay ninakaw mula sa kanilang mga asawang lalaki. 3. Kapag tao pumunta sa maayos na paraan upang pangkalakal sa anumang nayon, at doon, sa ilalim ng hitsura ng pagkakaibigan, ay minaltrato at inaapi. ==Muling pananakop at pagtanggal sa orihinal na sinalakay na tinubuang lupa == Ayon kay Augustinian na prayle na si Rev. Fr. Santaren, si Datu Macatunao o Rajah Makatunao ay ang “sultan ng mga Moro,” at kamag-anak ni Datu Puti na umagaw ng mga ari-arian at kayamanan ng sampung datu. Kinilala ni Robert Nicholls, isang mananalaysay mula sa Brunei si Rajah Tugao, ang pinuno ng Kahariang Malano ng Sarawak, bilang ang Rajah Makatunao na tinutukoy sa Maragtas. Ang mga mandirigmang Borneo na sina Labaodungon at Paybare, matapos malaman ang kawalang-katarungang ito mula sa kanilang biyenang si Paiburong, ay naglayag patungong Odtojan sa Borneo kung saan namuno si Makatunaw. Gamit ang mga lokal na sundalo na kinuha mula sa Pilipinas pati na rin ang mga kapwa pioneer, sinamsam ng mga mandirigma ang lungsod, pinatay si Makatunaw at ang kanyang pamilya, nakuha ang mga ninakaw na ari-arian ng 10 datu, inalipin ang natitirang populasyon ng Odtojan, at naglayag pabalik sa Panay. Si Labaw Donggon at ang kanyang asawang si Ojaytanayon ay nanirahan sa isang lugar na tinatawag na Moroboro. Pagkatapos ay may mga paglalarawan ng iba't ibang bayan na itinatag ng mga datu sa Panay, Visayas, at timog Luzon.<ref name="Talaguit">[https://www.academia.edu/download/64637113/Maragtas%20Paper_Revised_No%20pics.pdf Mga Maragtas ng Panay]{{dead link|date=July 2022|bot=medic}}{{cbignore|bot=medic}}: Comparative Analysis of Documents about the Bornean Settlement Tradition By Talaguit Christian Jeo N.</ref> ==Mga Datu at pinuno ng Kumpederasyong Madjaas== {| width=50% class="wikitable" ! width=5%, | Mga Datu at Pinuno ! width=10% | Kabisera ! width=7% | Simula ng pamumuno ! width=7% | Hanggang |- |'''Datu Puti'''|| Hari sa [[Aklan]]||c.1080||? |- |'''Datu Sumakwel'''||datu Malandong ( Sa [[Antique]] )||c.1080||? |- |'''Datu Bangkaya'''||Hari sa Aklan||c.1080||? |- |'''Datu Paiburong'''||Irong-Irong||c.1080||? |- |'''Datu Balengkaka'''||Datu ng [[Aklan]]||?||? |- |'''Datu Padojinog '''||Hari sa ''Irong-Irong'' ([[Iloilo]] sa kasalukuyan)||c.1080||? |- |'''Datu Lubay'''||Hari sa San Joaquin||c.1080||? |- |'''Datu Manduyog'''||Batkcan||c.1400||? |- |'''Datu Kabnayag'''||Datu sa [[Kalibo]]||?||1565 |} ==Tingnan din== *[[Bansa ng Mai]] *[[Bayan ng Tondo]] *[[Kaharian ng Maynila]] ==Mga sanggunian== {{reflist|1}} [[Kategorya:Mga dating bansa sa kasaysayan ng Pilipinas]] [[Kategorya:Talaan ng mga Hari at pinuno sa Pilipinas]] [[Kategorya:Kabisayaan]] [[Kategorya:Kasaysayan ng Pilipinas (900–1565)]] 2q2kacmm9a5n2vc89rhwl93x47j9w06 0 242438 2201344 1493259 2026-04-05T05:45:18Z EmausBot 20162 Robot: Kinukumpuni ang nagkadalawang pagpapapunta sa [[Kagawaran ng Agham at Teknolohiya]] 2201344 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Kagawaran ng Agham at Teknolohiya]] a4f7mdfy1kvo0kv32ifi4whs5kdr9ch 0 251090 2201260 2161094 2026-04-04T12:13:12Z Mayivobkal 160592 2201260 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = Diego Loyzaga | image = | alt = | caption = | birth_name = Carlos Diego Loyzaga | birth_date = {{Birth date and age|1995|5|21}} | birth_place = [[San Juan, Metro Manila]] | nationality = [[Pilipino]] | other_names = Diego Loyzaga | occupation = [[aktor]], modelo, ''video jockey'' | known_for = | years_active = 2010–kasalukuyan | agent = [[Star Magic]] (2010–kasalukuyan) | parents = [[Cesar Montano]] (ama)<br>Teresa Loyzaga (ina) <br> Sunshine Cruz (inang pangaman) (2000-2013) | relatives = [[Carlos Loyzaga]] (lolo)<br>Joey Loyzaga (tiyo)<br>[[Chito Loyzaga]] (tiyo)<br>Bing Loyzaga (tiya) <br> | website = [http://www.diegoloyzaga.com www.diegoloyzaga.com]}} Si '''Carlos Diego Loyzaga''' (ipinanganak noong Mayo 21, 1995), higit na kilala bilang '''Diego Loyzaga''', ay isang Pilipinong [[artista|aktor]],<ref name = Sign>[http://www.abs-cbnnews.com/entertainment/03/12/11/cesar-loyzagas-son-signs-contract-abs-cbn "Cesar Montano's son signs contract with ABS-CBN"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150908073510/http://www.abs-cbnnews.com/entertainment/03/12/11/cesar-loyzagas-son-signs-contract-abs-cbn |date=2015-09-08 }}. ''ABS-CBN News Online''. 12 Marso 2011. Hinango noong 29 Disyembre 2016.</ref> modelo, at ''video jockey''.<ref name = NewVJ2015 >Tan, Threena (8 Enero 2015). [http://myxph.com/features/21379/here-are-your-new-myx-vjs/ "Here are Your New MYX VJs"]. ''myxph.com''. Hinango noong 29 Disyembre 2016.</ref> Kilala siya bilang isa sa mga miyembro ng ''Kapamilya Cuties''. Siya ay nanomina bilang Amazing Male Newcomer in ''[[Yahoo!]]'' Awards Philippines noong 2011.<ref>[https://ph.celebrity.yahoo.com/omgawards/amazingmalenewcomer/ "''Yahoo!'' OMG Awards"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150220105823/https://ph.celebrity.yahoo.com/omgawards/amazingmalenewcomer/ |date=2015-02-20 }}. ''ph.celebrity.yahoo.com''. 2011. Hinango noong 29 Disyembre 2016.</ref> Noong Mayo 27, 2024, sina Loyzaga at partner, yoga teacher Alexis Suapengco, ang binyag at ang unang "Star Wars" na may temang kaarawan ni Hailey Paige. == Mga sanggunian == [[Kategorya:Ipinanganak noong 1995]] [[Kategorya:Mga artista mula sa Pilipinas]] [[Kategorya:Mga personalidad sa telebisyon]] [[Kategorya:Mga lalaking modelo sa Pilipinas]] [[Kategorya:Mga taga-Kalakhang Maynila]] qc4c659uhxmj2vg2u9wbgpz06l1nome 0 253537 2201254 2099707 2026-04-04T12:04:57Z Mayivobkal 160592 2201254 wikitext text/x-wiki {{Infobox person/Wikidata}} Si '''Derrick Monasterio''' ay isang [[aktor]], ''[[singer]]'', at tagasayaw.<ref>[http://www.pep.ph/news/30533/Derrick-Monasterio-denies-rumor-that-his-father-is-a-politician:-Yung-tatay-ko-po-ano-e,-foreigner. Derrick Monasterio denies rumor that his father is a politician: "Yung tatay ko po ano e, foreigner."]{{Dead link|date=Pebrero 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Siya ay pinanganak noong 1 Agosto 1995.<ref>[http://www.igma.tv/profile/derrick-monasterio Profile at iGMA.tv]</ref> Siya ay anak ng dating Filipina actress na si Tina Monasterio. ==Discograpiya== ===Studio albums=== {|class="wikitable" style="font-size: 95%; nowrap;" |'''Taon''' |'''Pamagat''' |'''Label''' |'''Track Listing''' |- | rowspan="2" |2016 |Derrick Monasterio (self-titled) | rowspan="8" |[[GMA Records]] |!align="left" style="font-size: 85%; align:left;"| {{hidden|| # Kailangan Kita # Bato Balani # Give Me One More Chance # Kailangan Mo, Kailangan Ko # Paano Nga Ba # Reyna # Ang Aking Puso (with [[Julie Anne San Jose]])}} |- |One Heart (with Various Artists) | |- |2015 |Kailangan Kita (Single) | rowspan="6" | |- | rowspan="4" | 2012 || [[The Witness (2012 film)|The Witness]] soundtrack |- | [[My Kontrabida Girl]] soundtrack |- | One Love, One Heart, One Nation |- |Tween Academy: Class of 2012 (Original Motion Picture Soundtrack) |- | 2011 || [[Sinner or Saint (TV series)|Sinner or Saint]] soundtrack |- |} ==Pilmograpiya== ===Telebisyon=== {|class="wikitable" style="font-size: 102%;" ! Taon !! Pamagat !! Ginampanan !! Himpilan |- | 2022 || ''[[Return to Paradise]]'' || Red Ramos || rowspan="6" style="text-align:center;" | [[GMA Network]] |- | rowspan="2"|2021 || ''[[Legal Wives]]'' || Edgar Delos Reyes |- | ''[[Catch Me Out Philippines]]'' || Himself / Co-host |- | rowspan="2"|2020 || ''[[Wowowin]]'' || Special Guest / Performer |- | ''[[All-Out Sundays]]'' || Himself / Performer |- | rowspan="3"|2019 || ''[[Beautiful Justice]]'' || Lance Decena |- | ''SMAC Pinoy Ito!'' || Himself / Guest || <center> [[Intercontinental Broadcasting Corporation|IBC]]</center> |- | ''[[Dragon Lady]]'' || Charles Chua Jr. || rowspan=12 style="text-align:center;" | [[GMA Network]] |- | 2018 || ''[[Inday Will Always Love You]]'' || Patrick Melendez |- | rowspan=4| 2017 || ''[[Daig Kayo ng Lola Ko]]'' | Langgam, Prince Charming |- | ''[[All Star Videoke]]'' | Episode Player |- | ''[[Mulawin vs. Ravena]]'' | Almiro / Rodrigo Manalastas |- | ''[[Voltes V]]'' | Steve Armstrong (voice-over) |- | rowspan="6" |2016 | ''[[Magpakailanman|Magpakailanman: Kadugo, Kaaway, Kakampi]]'' | Randy |- | ''[[Tsuperhero]]'' | Noynoy / Tsuperhero |- | ''[[Karelasyon|Karelasyon: Biktima]]'' | PJ |- | ''[[Karelasyon|Karelasyon: Hiya]]'' | EJ |- | ''[[Hanggang Makita Kang Muli]]'' | Calvin Manahan |- | ''[[Magpakailanman|Magpakailanman: Tamang Pag-ibig sa Maling Panahon]]'' | Nestor |- | rowspan=8|2015 | ''[[Wagas | Wagas: Camille Prats and VJ Yambao Love Story]]'' | VJ Yambao | <center> [[GMA News TV]] <br /> (That is now on [[GTV (Philippine TV network)|GTV]]) </center> |- | ''[[Maynila (TV series)|Maynila: Moments In Time]]'' | Jimboy | rowspan=30 style="text-align:center;" | [[GMA Network]] |- | ''[[Maynila (TV series)|Maynila: Can You Read My Heart]]'' | Emil |- | ''[[Karelasyon|Karelasyon: Piano]]'' | Ato |- | ''[[Magpakailanman|Magpakailanman: Preggy Prosti]]'' | Jeff |- | ''[[Karelasyon|Karelasyon: Kambal]]'' | TJ |- | ''[[Magpakailanman|Magpakailanman: Apoy sa Pangarap]]'' | Jerome |- | ''[[Dangwa]]'' || Graham |- | rowspan=2|2014—2015 | ''[[The Half Sisters]]'' | Sebastian "Baste" Torres |- | ''[[Sunday All Stars]]'' | Himself / Performer |- | rowspan="5"| 2013 | ''[[Genesis (TV series)|Genesis]]'' | Andy Dimaano |- | ''[[Anna Karenina (2013 TV series)|Anna Karenina]]'' | Aldrin Monteclaro |- | ''[[Vampire ang Daddy Ko]]'' | Derry |- | ''[[Maynila|Maynila: Trust in Love]]'' | rowspan="2"| Paul |- | ''[[Maynila|Maynila: Wait For Love]]'' |- | 2012—2013 | ''[[Paroa: Ang Kuwento ni Mariposa]]'' | Iñigo Villamor |- | rowspan="6"| 2012 | ''[[Maynila| Maynila: Love Express]]'' | Ben |- | ''[[Magpakailanman|Magpakailaman: The Jaylord and John Edric Story]]'' | Jaylord Casiño |- | ''[[Extra Challenge]]'' | Himself / Contestant |- | ''[[Maynila|Maynila: Heart Spikes]]'' | Mike |- | ''[[Luna Blanca]]'' | Kiko |- | ''[[Alice Bungisngis and her Wonder Walis]]'' | Spade Fernandez |- | rowspan="6"| 2011 | ''[[Spooky Nights]]'' | Derrick |- | ''[[Maynila|Maynila: Young Love in Trouble]]'' | Ron |- | ''[[Maynila|Maynila: Tatay's Girl]]'' | Jay |- | ''[[Maynila|Maynila: No Matter What]]'' | Adrian |- | ''[[Sinner or Saint (TV series)|Sinner or Saint]]'' | Santi |- | ''[[Dwarfina]]'' | Darius |- | 2010—2013 | ''[[Party Pilipinas]]'' | Himself / Performer |- | 2010—2012 | ''[[Tween Hearts]]'' | Ricardo "Rick" Montano |} ===Pelikula=== {|class="wikitable" style="font-size: 102%;" ! '''Taon''' !! '''Pamagat''' !! '''Ginampanan''' !! '''Studyo''' |- | rowspan=3| 2011 || ''[[Tween Academy: Class of 2012]]'' || Maximo || rowspan=2| [[GMA Films]] |- | ''[[The Road (2011 film)|The Road]]'' || Brian |- | ''[[My House Husband: Ikaw Na!]]'' || Chad || OctoArts Films |- | 2012 || ''[[Si Agimat, Si Enteng at Ako]]'' || Himself || {{unbulleted list|[[GMA Films]]|[[APT Entertainment]]|OctoArts Films|M-Zet Productions|Imus Productions}} |- | 2013 || ''[[Boy Golden: Shoot to Kill, the Arturo Porcuna Story]]'' || Anton || [[VIVA Films]] |- | 2014 || ''Full Moon'' || Javier Dimaculangan || Lovely Neil Productions |- | 2018 || ''Wild and Free'' || ''Jake'' || Regal Multimedia Inc. |- | 2018 || ''Almost A Love Story'' || ''Iggy'' || Regal Multimedia Inc. |- | 2019 || ''[[Kiko en Lala]]'' || ''Rap Rap'' || GMA Pictures |} ==Accolades== ===Parangal at nominasyons=== {| class="wikitable sortable plainrowheaders" |- ! scope="col" | Parangal ! scope="col" | Taon{{efn|Indicates the year of ceremony. Each year is linked to the article about the awards held that year, wherever possible.}} ! scope="col" | Recipient(s) and nominee(s) ! scope="col" | Kategorya{{efn|Awards in certain categories do not have prior nominations and only winners are announced by the jury. For simplification and to avoid errors, each award in this list has been presumed to have had a prior nomination.}} ! scope="col" | Resulta ! scope="col" class="unsortable" | {{abbr|Ref.|Reference}} |- ! scope="row" | [[FAMAS Award]] |[[2012 FAMAS Awards|2012]] |Derrick Monasterio |German Moreno Youth Achievement Award |{{won}} | style="text-align:center;"|<ref>{{cite news |last1=Umbao |first1=Ed |title=FAMAS Awards 2012 List of Special Recognition Announced |url=https://philnews.ph/2012/09/26/famas-awards-2012-list-of-special-recognition-announced/ |access-date=July 27, 2020 |work=Philippine News |date=September 26, 2012}}</ref> |- ! scope="row" rowspan="2" | [[Golden Screen TV Awards]] |2011 |''[[Reel Love Presents Tween Hearts|Tween Hearts]]'' |Outstanding Breakthrough Performance by an Actor |{{nom}} | style="text-align:center;"|<ref>{{cite news |last1=Calderon |first1=Ricky |title=Golden Screen TV Awards nominees bared |url=https://www.pep.ph/news/local/31660/golden-screen-tv-awards-nominees-bared |access-date=July 27, 2020 |work=[[Philippine Entertainment Portal]] |date=October 29, 2011}}</ref> |- |2012 |''[[The Road (2011 film)|The Road]]'' |Breakthrough Performance by an Actor |{{nom}} | style="text-align:center;"|<ref>{{cite news |last1=Manago |first1=Lito |title=Cinemalaya 2011 entries dominate 9th Golden Screen Awards nominations |url=https://www.pep.ph/news/33238/cinemalaya-2011-entries-dominate-9th-golden-screen-awards-nominations |access-date=July 27, 2020 |work=[[Philippine Entertainment Portal]] |date=March 3, 2012 |archive-date=Hulyo 27, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200727071355/https://www.pep.ph/news/33238/cinemalaya-2011-entries-dominate-9th-golden-screen-awards-nominations |url-status=dead }}</ref> |- ! scope="row" rowspan="2" | PMPC Star Awards for Music |2012 |Derrick Monasterio |Best New Male Recording Artist of the Year |{{nom}} | style="text-align:center;"|<ref>{{cite news |title=4th Star Awards for Music will take place on September 9 |url=https://www.pep.ph/guide/music/10466/4th-star-awards-for-music-will-take-place-on-september-9 |access-date=July 27, 2020 |work=[[Philippine Entertainment Portal]] |date=June 27, 2012 |archive-date=Disyembre 20, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221220190206/https://www.pep.ph/guide/music/10466/4th-star-awards-for-music-will-take-place-on-september-9 |url-status=dead }}</ref> |- |[[8th PMPC Star Awards for Music|2016]] |Derrick Monasterio |Best New Male Recording Artist of the Year |{{won}} | style="text-align:center;"|<ref>{{cite news |title=LIST: Winners, PMPC Star Awards 2016 – music |url=https://rappler.com/entertainment/winners-pmpc-star-awards-music-2016 |access-date=July 27, 2020 |work=[[Rappler]] |date=October 24, 2016 |language=en |archive-date=Hulyo 27, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200727062217/https://rappler.com/entertainment/winners-pmpc-star-awards-music-2016 |url-status=dead }}</ref> |- ! scope="row" | [[PMPC Star Awards for Television]] |[[25th PMPC Star Awards for Television|2011]] |''[[Reel Love Presents Tween Hearts|Tween Hearts]]'' |Best Male New TV Personality |{{won}} | style="text-align:center;"|<ref>{{cite news |title=GMA Network bags honors at 25th Star Awards for TV |url=https://www.philstar.com/entertainment/2011/11/25/751428/gma-network-bags-honors-25th-star-awards-tv |access-date=July 27, 2020 |work=[[The Philippine Star]] |date=November 25, 2011}}</ref> |- |} {{notelist}} ==Mga sanggunian== {{reflist}} *{{IMDb name|4495826}} [[Kategorya:Ipinanganak noong 1995]] [[Kategorya:Mga Pilipino]] [[Kategorya:Mga Tagalog]] [[Kategorya:Mga artista mula sa Pilipinas]] [[Kategorya:Mga lalaking modelo sa Pilipinas]] [[Kategorya:Mga artista mula sa Kalakhang Maynila]] [[Kategorya:Mga personalidad sa telebisyon]] [[Kategorya:Mga taga-Kalakhang Maynila]] r4yte66dns26xlcjssx6zd9kvjp5fw0 0 259715 2201307 2149652 2026-04-05T03:26:31Z TentingZones1 122212 2201307 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement |name = Cenon |settlement_type = Bayan |image_skyline = Pamsitedelhoteldeville-recadre.jpg |image_caption = Ang Munisipalidad at ang sentro ng administrasyong munisipal |image_shield = Blason ville fr Cenon (Gironde).svg |pushpin_map = France |map_caption = Lokasyon ng Cenon |subdivision_type = Bansa |subdivision_name = {{Flag|France}} |subdivision_type1 = [[Mga Rehiyon ng Pransiya|Rehiyon]] |subdivision_name1 = [[Nouvelle-Aquitaine]] |subdivision_type2 = [[Mga Departamento ng Pransiya|Departamento]] |subdivision_name2 = [[Gironda]] |subdivision_type3 = Arrondissement |subdivision_name3 = [[Arrondissement of Bordeaux|Burdeos]] |subdivision_type4 = |subdivision_name4 = |leader_title = Alkade (2020–2026) |leader_name = Jean-François Egron |area_total_km2 = 5.52 |population_as_of = 2023 |population_total = 26834 |population_density_km2 = auto |website = https://www.ville-cenon.fr/ |coordinates = {{coord|44.8578|-0.5317|format=dms|display=inline,title}} |elevation_m = 123 |elevation_min_m = 3 |elevation_max_m = 75 |population_demonym = Cenonnais, Cenonnaises |postal_code = 33150 |postal_code_type = Postal code }} Ang '''Cenon''' ay isang [[Mga commune ng Pransiya|commune]] sa [[Mga departamento ng Pransiya|departamento]] ng [[Gironda]], rehiyon ng [[Nouvelle-Aquitaine]] sa timog-kanlurang [[Pransiya]]. Isa itong [[naik]] ng [[Burdeos]] at kasunod ito sa silangang gilid nito. Noong 2008, may populasyon ito na 22,483 katao. ==Populasyon== {{Historical populations |align=left | 1793|1395 | 1806|1329 | 1821|1437 | 1831|1805 | 1836|2033 | 1841|2607 | 1846|3281 | 1851|4022 | 1856|5686 | 1861|6817 | 1866|848 | 1872|970 | 1876|1080 | 1881|1264 | 1886|1767 | 1891|2199 | 1896|2587 | 1901|3556 | 1906|3817 | 1911|4806 | 1921|6650 | 1926|8153 | 1931|9700 | 1936|10087 | 1946|10051 | 1954|10747 | 1962|13821 | 1968|17713 | 1975|24769 | 1982|23520 | 1990|21363 | 1999|21283 | 2008|22483 }} {{clear}} ==Mga sanggunian== *[http://www.insee.fr/en/home/home_page.asp INSEE] {{reflist}} ==Mga kawing panlabas== {{commonscat|Cenon}} * [http://www.ville-cenon.fr/ Opisyal ng websayt] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110216220023/http://www.ville-cenon.fr/ |date=2011-02-16 }} (sa wikang Pranses) [[Kategorya:Mga komuna sa Pransiya]] 1nqd0bb7l2qv48y1qqv13ga3hxc6tcw 0 269300 2201259 1992892 2026-04-04T12:12:09Z Mayivobkal 160592 2201259 wikitext text/x-wiki {{Dead end|date=Setyembre 2017}} {{BLP unsourced|date=Setyembre 2017}} {{Infobox person/Wikidata}} Si '''Abel Estanislao''' (ipinanganak 19 Mayo 1995) ay isang artista sa Pilipinas. Tangkad 1.76 (5&nbsp;ft 8). Kilala siya sa Teen Gen bilang si Jose Vicente "JV" Cortez at isa sa tatlong miyembro ng 3Logy Band. Siya ay isang Argentine-Filipino. {{BD|1995||Estanislao, Abel}} [[Kategorya:Mga Pilipino]] [[Kategorya:Mga Tagalog]] [[Kategorya:Mga artista mula sa Kalakhang Maynila]] [[Kategorya:Mga artista mula sa Pilipinas]] [[Kategorya:Mga mang-aawit mula sa Pilipinas]] [[Kategorya:Mga lalaking modelo sa Pilipinas]] [[Kategorya:Mga taga-Kalakhang Maynila]] {{stub}} agusze8vhyxxoqsisdv6m8uwwbpezl6 0 280852 2201277 2126881 2026-04-04T15:21:43Z CommonsDelinker 1732 Replacing [[File:Fingerprint_(4045876833).jpg]] with [[File:Sultan_Kösen_Fingerprint_(4045876833).jpg]] (by [[c:User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] because: [[:c:COM:FR|File renamed]]: [[:c:COM:FR#FR2|Criterion 2]] (meaningless or ambiguous name) · Add 2201277 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = Sultan Kösen | image = Sultan Kösen Fingerprint (4045876833).jpg | caption = Kösen in 2009 | birth_date = {{Birth date and age|1982|12|10|df=yes}}<ref>''Guinness World Records 2009'' page 73</ref> | birth_place = [[Mardin]], [[Turkey]] | nationality = Turkish | occupation = [[Magsasaka]] | known_for = [[Talaan ng mga pinakamatangkad na tao|Pinakamatangkad na nabubuhay na lalaki]], [[Talaan ng mga pinakamatangkad na tao|ika-7 kilalang pinakamatangkad na tao sa kasaysayan]] | height = {{convert|2.51|m|ftin|abbr=on|sigfig=4}}<ref name="Guinness">{{cite web|title=Tallest man - Living|url=http://www.guinnessworldrecords.com/world-records/size/tallest-man-living|work=guinnessworldrecords.com|publisher=[[Guinness World Records]]|accessdate=10 October 2014}}</ref> | spouse = Merve Dibo (2013–kasalukuyan) | children = | parents = }} Si '''Sultan Kösen''' (ipinanganak noong Disyembre 10, 1982) ay isang Kurdong Turkish<ref name=ekurd>{{cite web|url=http://ekurd.net/mismas/articles/misc2013/10/turkey4815.htm|title=World's tallest man Sultan Kosen, an ethnic Kurd, marries in Turkey's Kurdistan|website=ekurd.net|accessdate=26 March 2018|archive-date=16 Marso 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180316084850/http://ekurd.net/mismas/articles/misc2013/10/turkey4815.htm|url-status=dead}}</ref> na magsasaka na nakakuha ng [[Guinness World Record]] para sa pinakamatangkad na lalaking nabubuhay na may habang {{convert|251|cm|ftin|sigfig=4}}.<ref name="Guinness"/> Ang kanyang paglaki ay nakaso ng [[acromegaly]], na nagiging epekto ng tumor sa kanyang [[pituitary gland]].<ref>{{cite web|url=https://www.livescience.com/19026-tallest-man-growth-stopped.html|title=Dangerous Growth Stopped for World's Tallest Man|publisher=|accessdate=26 March 2018}}</ref> ==Mga sanggunian== {{reflist}} [[Kategorya:Mga nabubuhay na tao]] [[Kategorya:Ipinanganak noong 1982]] 01adnl688mvw58cvnnyuscpf96uwout 15 280863 2201286 2199923 2026-04-04T19:27:43Z ListeriaBot 79921 Wikidata list updated [V2] 2201286 wikitext text/x-wiki == Wala pang artikulo sa wikang Tagalog == '''Ang sumusunod ay talaan ng mga mamamayan ng Pilipinas na mayroon nang artikulo sa ibang bersiyon ng Wikipedia ngunit hindi pa nagagawan ng artikulo sa Tagalog Wikipedia:''' {{Wikidata list|sparql= SELECT DISTINCT ?item ?article_en ?linkcount WHERE { ?item wdt:P31 wd:Q5. ?item wdt:P27 wd:Q928. ?item wikibase:sitelinks ?linkcount . ?article_en schema:about ?item . ?article_en schema:inLanguage "en" . ?article_en schema:isPartOf <https://en.wikipedia.org/> FILTER (?linkcount >= 1) . # only include items with 1 or more sitelinks FILTER NOT EXISTS { ?article schema:about ?item . ?article schema:inLanguage "tl" . ?article schema:isPartOf <https://tl.wikipedia.org/> } } GROUP BY ?item ?linkcount ?article_en ORDER BY DESC(?linkcount) LIMIT 100 |columns=P18,label:Article,P106,P793,P800,P39,?article_en |section= |min_section= |sort=?linkcount |links=red |thumb=128 |autolist= |references=all }} {| class='wikitable sortable' ! larawan ! Article ! hanapbuhay ! significant event ! magnum opus ! nahawakang pwesto ! ?article_en |- | [[Talaksan:Lav Diaz at 81st Venice International Film Festival.jpg|center|128px]] | [[Lav Diaz]] | [[Direktor sa pelikula|direktor ng pelikula]]<br/>[[editor ng pelikula]]<br/>[[prodyuser ng pelikula]]<br/>[[screenwriter]]<br/>[[artista]]<br/>[[direktor]]<ref name="ref_9dcd9960024412bee88cb9de0f5ddf9229d4c663ed2ba8b4910cc05c78097c3a">https://cs.isabart.org/person/122314</ref><br/>[[film screenwriter]]<ref name="ref_70c3bb41c04c4e74e29f145065397a2885b8cb7fefd98c8d87964095ff3cbd94">''[[:d:Q13550863|Národní autority České republiky]]''</ref><br/>[[musiko]]<ref name="ref_70c3bb41c04c4e74e29f145065397a2885b8cb7fefd98c8d87964095ff3cbd94">''[[:d:Q13550863|Národní autority České republiky]]''</ref> | | | | https://en.wikipedia.org/wiki/Lav_Diaz |- | [[Talaksan:Paul Mulders.jpg|center|128px]] | [[Paul Mulders]] | [[futbolista]] | | | | https://en.wikipedia.org/wiki/Paul_Mulders |- | [[Talaksan:1960 Neile Adams.jpg|center|128px]] | [[Neile Adams]] | [[artista]]<br/>[[mang-aawit]]<br/>[[artista sa telebisyon]]<br/>[[artista sa pelikula]]<br/>[[artista sa teatro]] | | | | https://en.wikipedia.org/wiki/Neile_Adams |- | [[Talaksan:Angel Guirado azkals 2011.jpg|center|128px]] | [[Ángel Guirado]] | [[futbolista]]<ref name="ref_29e115b4d8673aa55ed93f170246260cdb6ce2dbf55e09a234ed0993291e067f">''[[:d:Q5715639|BDFutbol]]''</ref> | | | | https://en.wikipedia.org/wiki/%C3%81ngel_Guirado |- | | [[Junrey Balawing]] | | | | | https://en.wikipedia.org/wiki/Junrey_Balawing |- | [[Talaksan:James Younghusband Oct 2013.jpg|center|128px]] | [[James Younghusband]] | [[futbolista]] | | | | https://en.wikipedia.org/wiki/James_Younghusband |- | [[Talaksan:Chris Greatwich.JPG|center|128px]] | [[Chris Greatwich]] | [[futbolista]]<br/>[[association football manager]] | | | | https://en.wikipedia.org/wiki/Chris_Greatwich |- | [[Talaksan:Adolfo Tito Yllana, September 2021 (GPOABF 0882) (cropped).jpg|center|128px]] | [[Adolfo Tito Yllana]] | [[paring Katoliko]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]] | | | [[titular archbishop]]<br/>[[Apostolic Nuncio to Papua New Guinea]]<br/>[[Apostolic Nuncio to the Solomon Islands]]<br/>[[Apostolic Nuncio to Pakistan]]<br/>[[Apostolic Nuncio to the Democratic Republic of the Congo]]<br/>[[apostolic nuncio to Israel]]<br/>[[Apostolic Delegate to Jerusalem and Palestine]]<br/>[[apostolic nuncio to Cyprus]]<br/>[[Apostolic Nuncio to Australia]] | https://en.wikipedia.org/wiki/Adolfo_Tito_Yllana |- | [[Talaksan:Donnie Nietes.png|center|128px]] | [[Donnie Nietes]] | [[boksingero]]<ref name="ref_883810bbc71539bca4145280e9d6a38794e10ac97d471507d9610482d8ea5733">''[[:d:Q895505|BoxRec]]''</ref> | | | | https://en.wikipedia.org/wiki/Donnie_Nietes |- | | [[Dioscoro S. Rabor]] | [[soologo]]<ref name="ref_c5b160c8d062942dc63fae4cd18b5000d2e4309511b37a3761c11480d808103a">''[[:d:Q56114183|In Memoriam: Dioscoro S. Rabor, 1911-1996]]''</ref><br/>[[scientific collector]]<ref name="ref_96103d1bdc4401a014da17bd3b27b7311f90c94b2d4009870bb4218001e27e27">''[[:d:Q64446405|Bionomia]]''</ref> | | | | https://en.wikipedia.org/wiki/Dioscoro_S._Rabor |- | [[Talaksan:Rachel Grant headshot.jpg|center|128px]] | [[Rachel Grant]] | [[artista]]<ref name="ref_829d37a31568b8478bf0c63a9a244a4d1f5285e71d8377ba0f75a6d875322f65">''[[:d:Q1204237|Deutsche Synchronkartei]]''</ref><br/>[[modelo]]<br/>[[artista sa pelikula]]<br/>[[scuba diver]]<br/>[[Direktor sa pelikula|direktor ng pelikula]] | | | | https://en.wikipedia.org/wiki/Rachel_Grant |- | [[Talaksan:Andray Blatche.jpg|center|128px]] | [[Andray Blatche]] | [[basketbolista]]<ref name="ref_b316776bfd4d19b22b05d403d20bf7aa69dcd18a806d586c89f9100926aeab05">''[[:d:Q7300810|RealGM]]''</ref> | | | | https://en.wikipedia.org/wiki/Andray_Blatche |- | | [[Oscar Cruz]] | [[paring Katoliko]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref> | | | [[Catholic archbishop]]<br/>[[titular bishop]]<br/>[[auxiliary bishop]]<br/>[[President of the Catholic Bishops' Conference of the Philippines]] | https://en.wikipedia.org/wiki/Oscar_Cruz |- | [[Talaksan:Angelo Reyes.jpg|center|128px]] | [[Angelo Reyes]] | [[politiko]]<br/>[[military personnel]] | | | [[Kalihim ng Tanggulang Pambansa]]<br/>[[Kalihim ng Kapaligiran at Likas na Yaman]]<br/>[[Kalihim ng Enerhiya]]<br/>[[Kalihim ng Interyor at Pamahalaang Lokal]] | https://en.wikipedia.org/wiki/Angelo_Reyes |- | [[Talaksan:Archbishop Angel Lagdameo.jpg|center|128px]] | [[Angel Lagdameo]] | [[paring Katoliko]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref> | | | [[archbishop of Jaro]]<br/>[[auxiliary bishop]]<br/>[[diocesan bishop]]<br/>[[titular bishop]]<br/>[[President of the Catholic Bishops' Conference of the Philippines]] | https://en.wikipedia.org/wiki/Angel_Lagdameo |- | [[Talaksan:JfAniceto0456Pacianofvf 06.JPG|center|128px]] | [[Paciano Aniceto]] | [[paring Katoliko]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Catholic archbishop]] | | | [[Catholic archbishop]]<br/>[[diocesan bishop]]<br/>[[titular bishop]]<br/>[[auxiliary bishop]] | https://en.wikipedia.org/wiki/Paciano_Aniceto |- | [[Talaksan:Cardinal Ricardo Vidal.jpg|center|128px]] | [[Ricardo Tito Jamin Vidal]] | [[paring Katoliko]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref> | | | [[Kardinal (Katolisismo)|Kardenal]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[titular bishop]]<br/>[[Catholic archbishop]]<br/>[[Archbishop of Cebu]]<br/>[[President of the Catholic Bishops' Conference of the Philippines]] | https://en.wikipedia.org/wiki/Ricardo_Vidal |- | [[Talaksan:Orlando Quevedo 2016.jpg|center|128px]] | [[Orlando Beltran Quevedo]] | [[manunulat]]<br/>[[paring Katoliko]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref> | | | [[Kardinal (Katolisismo)|Kardenal]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[diocesan bishop]]<br/>[[Roman Catholic Archbishop of Nueva Segovia]]<br/>[[Catholic archbishop]]<br/>[[President of the Catholic Bishops' Conference of the Philippines]] | https://en.wikipedia.org/wiki/Orlando_Quevedo |- | | [[Angelito Lampon]] | [[paring Katoliko]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref> | | | [[titular bishop]]<br/>[[Catholic archbishop]]<br/>[[vicar apostolic]]<br/>[[apostolic administrator]] | https://en.wikipedia.org/wiki/Angelito_Lampon |- | [[Talaksan:Romulo Valles Balangiga bell turnover (cropped).jpg|center|128px]] | [[Romulo Valles]] | [[paring Katoliko]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref> | | | [[diocesan bishop]]<br/>[[Catholic archbishop]]<br/>[[President of the Catholic Bishops' Conference of the Philippines]] | https://en.wikipedia.org/wiki/Romulo_Valles |- | | [[Antonio Ledesma]] | [[paring Katoliko]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]]<br/>[[teologo]] | | | [[Catholic archbishop]]<br/>[[coadjutor bishop]]<br/>[[bishop prelate]]<br/>[[apostolic administrator]] | https://en.wikipedia.org/wiki/Antonio_Ledesma |- | [[Talaksan:Albert del Rosario.jpg|center|128px]] | [[Albert del Rosario]] | [[diplomata]]<br/>[[politiko]]<br/>[[negosyante]] | | | [[Kalihim ng Ugnayang Panlabas]]<br/>[[ambassador of the Philippines to the United States]] | https://en.wikipedia.org/wiki/Albert_del_Rosario |- | [[Talaksan:Arnel Pineda by Phey Palma.jpg|center|128px]] | [[Arnel Pineda]] | [[mang-aawit]]<br/>[[manunulat ng awitin]] | | | | https://en.wikipedia.org/wiki/Arnel_Pineda |- | [[Talaksan:Chadhugo (300dpi).jpg|center|128px]] | [[Chad Hugo]] | [[record producer]]<br/>[[piyanista]]<br/>[[manunulat ng awitin]]<br/>[[gitarista]]<br/>[[saxophonist]] | | | | https://en.wikipedia.org/wiki/Chad_Hugo |- | [[Talaksan:Bishop.Arturo.Bastes.jpg|center|128px]] | [[Arturo M. Bastes]] | [[paring Katoliko]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref> | | | [[diocesan bishop]]<br/>[[coadjutor bishop]] | https://en.wikipedia.org/wiki/Arturo_Bastes |- | [[Talaksan:Ernie Chan at Super-Con 2009.JPG|center|128px]] | [[Ernie Chan]] | [[comics artist]]<br/>[[Prodyuser sa telebisyon|produser sa telebisyon]]<br/>[[ilustrador]]<ref name="ref_70c3bb41c04c4e74e29f145065397a2885b8cb7fefd98c8d87964095ff3cbd94">''[[:d:Q13550863|Národní autority České republiky]]''</ref><br/>[[graphic artist]]<ref name="ref_70c3bb41c04c4e74e29f145065397a2885b8cb7fefd98c8d87964095ff3cbd94">''[[:d:Q13550863|Národní autority České republiky]]''</ref><br/>[[disenyador]]<ref name="ref_70c3bb41c04c4e74e29f145065397a2885b8cb7fefd98c8d87964095ff3cbd94">''[[:d:Q13550863|Národní autority České republiky]]''</ref><br/>[[visual artist]]<ref name="ref_70c3bb41c04c4e74e29f145065397a2885b8cb7fefd98c8d87964095ff3cbd94">''[[:d:Q13550863|Národní autority České republiky]]''</ref> | | | | https://en.wikipedia.org/wiki/Ernie_Chan |- | [[Talaksan:Venus Raj.jpg|center|128px]] | [[Venus Raj]] | [[modelo]]<br/>[[kalahok sa patimapalak pangkagandahan]] | | | | https://en.wikipedia.org/wiki/Venus_Raj |- | [[Talaksan:Brian Yuzna (2007 crop).jpg|center|128px]] | [[Brian Yuzna]] | [[Direktor sa pelikula|direktor ng pelikula]]<br/>[[prodyuser ng pelikula]]<br/>[[screenwriter]]<br/>[[artista]] | | | | https://en.wikipedia.org/wiki/Brian_Yuzna |- | | [[Leonardo Legaspi]] | [[propesor ng unibersidad]]<br/>[[paring Katoliko]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref> | | | [[Roman Catholic Archbishop of Caceres]]<br/>[[titular bishop]]<br/>[[auxiliary bishop]]<br/>[[President of the Catholic Bishops' Conference of the Philippines]] | https://en.wikipedia.org/wiki/Leonardo_Legaspi |- | [[Talaksan:Brillante Mendoza at the 69th Venice International Film Festival, September 2012.jpg|center|128px]] | [[Brillante Mendoza]] | [[Direktor sa pelikula|direktor ng pelikula]]<br/>[[cinematographer]]<ref name="ref_833b0ecf39cfd9c634b88c55346640b8ff53e5ec78e177b604b7a78346be027c">http://asianwiki.com/Brillante_Mendoza</ref><br/>[[screenwriter]]<ref name="ref_89d32ec69eda3ae30901972a23ca4c45d7f2c401e64244cc1c33b72d8976e7fa">https://lilokpelikula.wordpress.com/2009/10/21/lola-brillante-mendoza-2009/</ref><ref name="ref_df976a5955ea21883692f260e6765daa529da60de09340ac0bd712c56bd8c1ba">http://www.timeout.com/london/film/captive-2012</ref><ref name="ref_2cd4517100d2a9b21c471d3cc0520af58e84f86743a8b0f423ac62d628a710c6">''[[:d:Q105584|Rotten Tomatoes]]''</ref><br/>[[prodyuser ng pelikula]]<ref name="ref_b2d7a45e5d3180f042276aa6e9408760514212ca319bc04a9eaae19b89f7c331">http://www.nytimes.com/movies/movie/457936/Kinatay/details</ref><ref name="ref_2cd4517100d2a9b21c471d3cc0520af58e84f86743a8b0f423ac62d628a710c6">''[[:d:Q105584|Rotten Tomatoes]]''</ref><br/>[[production designer]] | | | | https://en.wikipedia.org/wiki/Brillante_Mendoza |- | [[Talaksan:Pancho Villa BNF.jpeg|center|128px]] | [[Pancho Villa (Q918853)|Pancho Villa]] | [[boksingero]]<ref name="ref_883810bbc71539bca4145280e9d6a38794e10ac97d471507d9610482d8ea5733">''[[:d:Q895505|BoxRec]]''</ref> | | | | https://en.wikipedia.org/wiki/Pancho_Villa_(boxer) |- | [[Talaksan:Bishop Broderick Pabillo at the Manila Cathedral 2023-10-29.jpg|center|128px]] | [[Broderick Soncuaco Pabillo]] | [[teologo]]<br/>[[paring Katoliko]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref> | | | [[titular bishop]]<br/>[[auxiliary bishop]]<br/>[[apostolic administrator]] | https://en.wikipedia.org/wiki/Broderick_Pabillo |- | [[Talaksan:Simeon Toribio.jpg|center|128px]] | [[Simeón Toribio]] | [[politiko]]<br/>[[atleta]] | | | [[miyembro ng Kapulungan ng mga Kinatawan ng Pilipinas]] | https://en.wikipedia.org/wiki/Simeon_Toribio |- | [[Talaksan:Julio Rosales.jpg|center|128px]] | [[Julio Rosales]] | [[paring Katoliko]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref> | | | [[Kardinal (Katolisismo)|Kardenal]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Archbishop of Cebu]]<br/>[[diocesan bishop]]<br/>[[President of the Catholic Bishops' Conference of the Philippines]] | https://en.wikipedia.org/wiki/Julio_Rosales |- | [[Talaksan:Jerry Lucena.jpg|center|128px]] | [[Jerry Lucena]] | [[futbolista]]<br/>[[association football manager]] | | | | https://en.wikipedia.org/wiki/Jerry_Lucena |- | | [[David William Valencia Antonio]] | [[paring Katoliko]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref> | | | [[auxiliary bishop]]<br/>[[diocesan bishop]]<br/>[[titular bishop]]<br/>[[apostolic administrator]]<br/>[[Roman Catholic Archbishop of Nueva Segovia]] | https://en.wikipedia.org/wiki/David_William_Antonio |- | | [[Miguel White]] | [[atleta]] | | | | https://en.wikipedia.org/wiki/Miguel_White |- | [[Talaksan:Fernando Capalla.jpg|center|128px]] | [[Fernando Capalla]] | [[paring Katoliko]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref> | | | [[Catholic archbishop]]<br/>[[diocesan bishop]]<br/>[[titular bishop]]<br/>[[auxiliary bishop]]<br/>[[coadjutor archbishop]]<br/>[[territorial prelate]]<br/>[[President of the Catholic Bishops' Conference of the Philippines]] | https://en.wikipedia.org/wiki/Fernando_Capalla |- | [[Talaksan:Rolando Santos CM.jpg|center|128px]] | [[Rolando Crisostomo Santos]] | [[paring Katoliko]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref> | | | [[diocesan bishop]] | https://en.wikipedia.org/wiki/Rolando_Santos |- | [[Talaksan:Archbishop Gilbert Garcera 2024-06-29.jpg|center|128px]] | [[Gilbert Garcera]] | [[paring Katoliko]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref> | | | [[diocesan bishop]]<br/>[[Archbishop of Lipa]]<br/>[[President of the Catholic Bishops' Conference of the Philippines]] | https://en.wikipedia.org/wiki/Gilbert_Garcera |- | | [[Meiling Melançon]] | [[artista]]<br/>[[modelo]]<br/>[[artista sa pelikula]]<br/>[[Direktor sa pelikula|direktor ng pelikula]] | | | | https://en.wikipedia.org/wiki/Mei_Melan%C3%A7on |- | [[Talaksan:Archbishop John F. Du.png|center|128px]] | [[John F. Du]] | [[paring Katoliko]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref> | | | [[Archbishop of Palo]]<br/>[[auxiliary bishop]]<br/>[[diocesan bishop]]<br/>[[titular bishop]] | https://en.wikipedia.org/wiki/John_F._Du |- | [[Talaksan:Bishop Jose Romeo O. Lazo (2).jpg|center|128px]] | [[Jose Romeo Lazo]] | [[paring Katoliko]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref> | | | [[diocesan bishop]]<br/>[[Roman Catholic Bishop of San Jose de Antique]]<br/>[[archbishop of Jaro]] | https://en.wikipedia.org/wiki/Jose_Romeo_Lazo |- | | [[Jose S. Palma]] | [[paring Katoliko]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref> | | | [[Bishop of Calbayog]]<br/>[[titular bishop]]<br/>[[Archbishop of Cebu]]<br/>[[Archbishop of Palo]]<br/>[[auxiliary bishop]]<br/>[[President of the Catholic Bishops' Conference of the Philippines]] | https://en.wikipedia.org/wiki/Jos%C3%A9_S._Palma |- | | [[Mark Javier]] | [[archer]] | | | | https://en.wikipedia.org/wiki/Mark_Javier |- | [[Talaksan:D LIM.jpg|center|128px]] | [[Danilo Lim]] | [[politiko]]<br/>[[military personnel]] | | | | https://en.wikipedia.org/wiki/Danilo_Lim |- | | [[Osvaldo Padilla]] | [[paring Katoliko]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]] | | | [[Catholic archbishop]]<br/>[[titular archbishop]]<br/>[[apostolic nuncio to Panama]]<br/>[[apostolic nuncio to Sri Lanka]]<br/>[[apostolic nuncio to Nigeria]]<br/>[[Apostolic Nuncio to Costa Rica]]<br/>[[apostolic nuncio to South Korea]]<br/>[[apostolic nuncio to Mongolia]] | https://en.wikipedia.org/wiki/Osvaldo_Padilla |- | [[Talaksan:Pablo Virgilio David in 2014 (Retouched).jpg|center|128px]] | [[Pablo Virgilio Siongco David]] | [[paring Katoliko]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref> | | | [[auxiliary bishop]]<br/>[[diocesan bishop]]<br/>[[titular bishop]]<br/>[[President of the Catholic Bishops' Conference of the Philippines]]<br/>[[cardinal priest]] | https://en.wikipedia.org/wiki/Pablo_Virgilio_David |- | | [[Rodolfo Tan Cardoso]] | [[ahedresista]] | | | | https://en.wikipedia.org/wiki/Rodolfo_Tan_Cardoso |- | | [[Leopoldo Serantes]] | [[boksingero]] | | | | https://en.wikipedia.org/wiki/Leopoldo_Serantes |- | [[Talaksan:Archbishop Ramon Argüelles.jpg|center|128px]] | [[Ramon Arguelles]] | [[paring Katoliko]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref> | | | [[Archbishop of Lipa]]<br/>[[auxiliary bishop]]<br/>[[diocesan bishop]]<br/>[[titular bishop]] | https://en.wikipedia.org/wiki/Ramon_Arguelles |- | [[Talaksan:Bishop Reynaldo G. Evangelista.jpg|center|128px]] | [[Reynaldo Evangelista]] | [[paring Katoliko]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref> | | | [[diocesan bishop]]<br/>[[bishop of Imus]] | https://en.wikipedia.org/wiki/Reynaldo_Evangelista |- | [[Talaksan:Dr Honoria Acosta-Sison.jpg|center|128px]] | [[Honoria Acosta-Sison]] | [[gynecologist]]<ref name="ref_2e1dc5b7c6c2a86eb86a2122d9352ef1f3c7714a1143fe7c1b3fc067eab931f7">''[[:d:Q28721132|The Biographical Dictionary of Women in Science]]''</ref><br/>[[propesor ng unibersidad]]<ref name="ref_2e1dc5b7c6c2a86eb86a2122d9352ef1f3c7714a1143fe7c1b3fc067eab931f7">''[[:d:Q28721132|The Biographical Dictionary of Women in Science]]''</ref><br/>[[obstetrician]] | | | | https://en.wikipedia.org/wiki/Honoria_Acosta-Sison |- | | [[Sergio Utleg]] | [[paring Katoliko]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref> | | | [[Catholic archbishop]]<br/>[[diocesan bishop]] | https://en.wikipedia.org/wiki/Sergio_Utleg |- | [[Talaksan:Teófilo Yldefonso 1928.jpg|center|128px]] | [[Teófilo Yldefonso]] | [[manlalangoy]]<br/>[[military personnel]] | | | | https://en.wikipedia.org/wiki/Te%C3%B3filo_Yldefonso |- | | [[Gabriel Reyes]] | [[paring Katoliko]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]] | | | [[Catholic archbishop]]<br/>[[Arsobispo ng Maynila]]<br/>[[Archbishop of Cebu]]<br/>[[titular archbishop]]<br/>[[bishop of Cebu]]<br/>[[President of the Catholic Bishops' Conference of the Philippines]] | https://en.wikipedia.org/wiki/Gabriel_Reyes |- | | [[Wenceslao Selga Padilla]] | [[paring Katoliko]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref> | | | [[titular bishop]]<br/>[[apostolic prefect]] | https://en.wikipedia.org/wiki/Wenceslao_Padilla |- | [[Talaksan:Melissa de la Cruz at LA Time Festival of Books 2013-cropped.jpg|center|128px]] | [[Melissa de la Cruz]] | [[manunulat]]<br/>[[children's writer]]<br/>[[nobelista]] | | [[Blue Bloods]] | | https://en.wikipedia.org/wiki/Melissa_de_la_Cruz |- | [[Talaksan:Shamcey Supsup on September 18, 2011.jpg|center|128px]] | [[Shamcey Supsup]] | [[modelo]]<br/>[[arkitekto]]<br/>[[kalahok sa patimapalak pangkagandahan]] | | | | https://en.wikipedia.org/wiki/Shamcey_Supsup-Lee |- | [[Talaksan:Anthony Villanueva 2017 stamp of the Philippines.jpg|center|128px]] | [[Anthony Villanueva]] | [[boksingero]]<ref name="ref_883810bbc71539bca4145280e9d6a38794e10ac97d471507d9610482d8ea5733">''[[:d:Q895505|BoxRec]]''</ref><br/>[[artista]] | | | | https://en.wikipedia.org/wiki/Anthony_Villanueva |- | | [[Roel Velasco]] | [[boksingero]] | | | | https://en.wikipedia.org/wiki/Roel_Velasco |- | [[Talaksan:2013 AVN Awards - Mimi Miyagi (8396773441) (crop).jpg|center|128px]] | [[Mimi Miyagi]] | [[artistang pornograpiko]]<br/>[[modelo]]<br/>[[erotic photography model]]<br/>[[politiko]]<br/>[[Direktor sa pelikula|direktor ng pelikula]] | | | | https://en.wikipedia.org/wiki/Mimi_Miyagi |- | | [[José Villanueva]] | [[boksingero]] | | | | https://en.wikipedia.org/wiki/Jos%C3%A9_Villanueva_(boxer) |- | | [[Isnilon Hapilon]] | [[militant]]<ref name="ref_3a050fe4a1b5cdc123941a4d809de3e4cbdf86aca7a47d00e70fc73396c7692f">http://www.reuters.com/article/us-philippines-militants-idUSBRE93F09K20130416</ref><br/>[[military personnel]] | | | [[Emir]] | https://en.wikipedia.org/wiki/Isnilon_Hapilon |- | | [[Satoshi Otomo]] | [[futbolista]] | | | | https://en.wikipedia.org/wiki/Satoshi_%C5%8Ctomo |- | | [[Van Partible]] | [[animator]]<br/>[[screenwriter]]<br/>[[Prodyuser sa telebisyon|produser sa telebisyon]]<br/>[[Direktor sa pelikula|direktor ng pelikula]]<ref name="ref_dc94c0369b0c0704b1297c5e5d6c30196103b012e010ca8d43a5cc6a1cbde10b">''[[:d:Q37312|Internet Movie Database]]''</ref><br/>[[direktor sa telebisyon]]<ref name="ref_dc94c0369b0c0704b1297c5e5d6c30196103b012e010ca8d43a5cc6a1cbde10b">''[[:d:Q37312|Internet Movie Database]]''</ref><br/>[[film screenwriter]]<ref name="ref_dc94c0369b0c0704b1297c5e5d6c30196103b012e010ca8d43a5cc6a1cbde10b">''[[:d:Q37312|Internet Movie Database]]''</ref> | | | | https://en.wikipedia.org/wiki/Van_Partible |- | [[Talaksan:Satine Phoenix Porn Star Karaoke 2007-05-01 1.jpg|center|128px]] | [[Satine Phoenix]] | [[artista]]<br/>[[artistang pornograpiko]]<br/>[[pintor]]<br/>[[modelo]]<br/>[[online streamer]] | | | | https://en.wikipedia.org/wiki/Satine_Phoenix |- | | [[Rosalina Abejo]] | [[Konduktor ng musika|konduktor]]<br/>[[kompositor]]<ref name="ref_115bb190520bffe7d3b11a69f9df49b7ce90dc74fcae0be2a25876d6fbd480ac">http://www.musicsack.com/personfmt_itempk.cfm?itempk=7</ref><ref name="ref_78ef1b4c4bfd98c1b57835278aa68bfb7a82f895c16dd08902a7241396b8dd66">http://philippinemusicregistry.com.ph/main/artist/view/8</ref> | | | | https://en.wikipedia.org/wiki/Rosalina_Abejo |- | [[Talaksan:Carli de Murga 20191101 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Carlie de Murga]] | [[futbolista]] | | | | https://en.wikipedia.org/wiki/Carli_de_Murga |- | | [[Gurdev Khush]] | [[henetista]]<ref name="ref_fb1f64d34c5132f5694317071ca178ed1972feacbb7953a7f9690398b08c1731">''[[:d:Q13219454|Library of Congress Authorities]]''</ref><br/>[[magsasaka]]<ref name="ref_fb1f64d34c5132f5694317071ca178ed1972feacbb7953a7f9690398b08c1731">''[[:d:Q13219454|Library of Congress Authorities]]''</ref><br/>[[agronomo]]<ref name="ref_fb1f64d34c5132f5694317071ca178ed1972feacbb7953a7f9690398b08c1731">''[[:d:Q13219454|Library of Congress Authorities]]''</ref> | | | | https://en.wikipedia.org/wiki/Gurdev_Khush |- | [[Talaksan:Philippines Foreign Secretary Yasay Addresses Reporters at a News Conference (28502880421) (cropped).jpg|center|128px]] | [[Perfecto R. Yasay, Jr.]] | [[negosyante]]<br/>[[abogado]]<ref name="ref_5d9f0275a9a10a2540c3b54d54876fcc3ca330edb427fb3d32e3b7d6b2c4ce30">https://cairope.dfa.gov.ph/site-administrator/embassy-news/150-perfecto-r-yasay-jr-secretary-of-foreign-affairs</ref><br/>[[politiko]] | | | [[chairperson]]<ref name="ref_a95020c6c926990cc42cba9158f1ffa3651c92e7a72951390e120a8a21ca0969">https://news.mb.com.ph/2020/06/12/former-dfa-sec-yasay-dies-73/</ref><br/>[[Kalihim ng Ugnayang Panlabas]]<ref name="ref_7911ff1da716d452199d6d0b838df2f94f6168b660ff4836baf6ac4a4d662d24">https://newsinfo.inquirer.net/878680/ca-rejects-appointment-of-yasay</ref> | https://en.wikipedia.org/wiki/Perfecto_Yasay_Jr. |- | [[Talaksan:Ronnie del Carmen.jpg|center|128px]] | [[Ronnie del Carmen]] | [[animator]]<br/>[[screenwriter]]<br/>[[Direktor sa pelikula|direktor ng pelikula]]<br/>[[ilustrador]]<br/>[[comics artist]]<br/>[[artista]] | | | | https://en.wikipedia.org/wiki/Ronnie_del_Carmen |- | [[Talaksan:Álvaro Silva 20191101 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Álvaro Silva]] | [[futbolista]] | | | | https://en.wikipedia.org/wiki/%C3%81lvaro_Silva_(footballer) |- | [[Talaksan:Kevin Ray Mendoza 20120329.jpg|center|128px]] | [[Kevin Ray Mendoza Hansen]] | [[futbolista]] | | | | https://en.wikipedia.org/wiki/Kevin_Ray_Mendoza |- | | [[Natividad Almeda López]] | [[abogado]]<br/>[[hukom]] | | | | https://en.wikipedia.org/wiki/Natividad_Almeda-L%C3%B3pez |- | [[Talaksan:Geena Rocero for Chromat.jpg|center|128px]] | [[Geena Rocero]] | [[modelo]]<br/>[[LGBTQ rights activist]]<br/>[[Playmate]] | | | | https://en.wikipedia.org/wiki/Geena_Rocero |- | [[Talaksan:Vicky Tauli-Corpuz in Kuala-Lumpur.jpg|center|128px]] | [[Victoria Tauli-Corpuz]] | [[indigenous rights activist]] | | | [[United Nations Special Rapporteur]] | https://en.wikipedia.org/wiki/Victoria_Tauli-Corpuz |- | [[Talaksan:Kiyomi Watanabe PH.jpg|center|128px]] | [[Kiyomi Watanabe]] | [[judoka]] | | | | https://en.wikipedia.org/wiki/Kiyomi_Watanabe |- | [[Talaksan:Daisuke Sato.jpg|center|128px]] | [[Daisuke Sato]] | [[futbolista]] | | | | https://en.wikipedia.org/wiki/Daisuke_Sato_(footballer) |- | [[Talaksan:Cleveland Cavaliers vs. Brooklyn Nets (47112577701).jpg|center|128px]] | [[Jordan Clarkson]] | [[basketbolista]] | | | | https://en.wikipedia.org/wiki/Jordan_Clarkson |- | [[Talaksan:Bienvenido Marañón CER 3-0 DAV post-match interview May 23, 2018 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Bienvenido Marañón Morejón]] | [[futbolista]]<ref name="ref_29e115b4d8673aa55ed93f170246260cdb6ce2dbf55e09a234ed0993291e067f">''[[:d:Q5715639|BDFutbol]]''</ref> | | | | https://en.wikipedia.org/wiki/Bienvenido_Mara%C3%B1%C3%B3n |- | | [[Oscar Jaime Llaneta Florencio]] | [[paring Katoliko]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]] | | | [[auxiliary bishop]]<br/>[[diocesan bishop]]<br/>[[titular bishop]]<br/>[[apostolic administrator]] | https://en.wikipedia.org/wiki/Oscar_Jaime_Florencio |- | [[Talaksan:Rep. Geraldine Roman (19th Congress).jpg|center|128px]] | [[Geraldine Roman]] | [[mamamahayag]]<br/>[[estadista]]<br/>[[politiko]]<ref name="ref_70993855ad08fbce4b2a13f5728ccf26f2ab52af081a59aa31f17fdd9af2f41d">http://congress.gov.ph/members/search.php?id=roman-g</ref><ref name="ref_d01d114b0423af7fdb7cb4885737a659fb2b6409f8acd63e037ff3f1958646bb">http://www.congress.gov.ph/members/search.php?id=roman-g</ref> | | | [[miyembro ng Kapulungan ng mga Kinatawan ng Pilipinas]]<ref name="ref_d01d114b0423af7fdb7cb4885737a659fb2b6409f8acd63e037ff3f1958646bb">http://www.congress.gov.ph/members/search.php?id=roman-g</ref><br/>[[miyembro ng Kapulungan ng mga Kinatawan ng Pilipinas]]<ref name="ref_70993855ad08fbce4b2a13f5728ccf26f2ab52af081a59aa31f17fdd9af2f41d">http://congress.gov.ph/members/search.php?id=roman-g</ref><br/>[[miyembro ng Kapulungan ng mga Kinatawan ng Pilipinas]] | https://en.wikipedia.org/wiki/Geraldine_Roman |- | [[Talaksan:Kylie Verzosa 2022 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Kylie Verzosa]] | [[modelo]]<br/>[[kalahok sa patimapalak pangkagandahan]]<br/>[[artista]] | | | | https://en.wikipedia.org/wiki/Kylie_Verzosa |- | | [[Tabinas Jefferson]] | [[futbolista]] | | | | https://en.wikipedia.org/wiki/Jefferson_Tabinas |- | [[Talaksan:Eumir felix marcial KL 2017.jpg|center|128px]] | [[Eumir Marcial]] | [[boksingero]]<ref name="ref_883810bbc71539bca4145280e9d6a38794e10ac97d471507d9610482d8ea5733">''[[:d:Q895505|BoxRec]]''</ref> | | | | https://en.wikipedia.org/wiki/Eumir_Marcial |- | [[Talaksan:Manny Jacinto at the 2018 Comic-Con International (42913094245) (cropped).jpg|center|128px]] | [[Manny Jacinto]] | [[artista sa telebisyon]]<br/>[[mananayaw]] | | | | https://en.wikipedia.org/wiki/Manny_Jacinto |- | [[Talaksan:New Clark City Visit of Kayla Sanchez (cropped).jpg|center|128px]] | [[Kayla Sanchez]] | [[manlalangoy]]<ref name="ref_71088fd3015a897b4edb05c490dbd362f030de19fdf8997617b2579e42df444f">''[[:d:Q23439984|swimrankings.net]]''</ref> | | | | https://en.wikipedia.org/wiki/Kayla_Sanchez |- | [[Talaksan:Karen Ibasco in MisOr (2018).jpg|center|128px]] | [[Karen Ibasco]] | [[kalahok sa patimapalak pangkagandahan]]<br/>[[pisiko]] | | | | https://en.wikipedia.org/wiki/Karen_Ibasco |- | [[Talaksan:Sarina Bolden.png|center|128px]] | [[Sarina Bolden]] | [[futbolista]]<ref name="ref_a4daea7bcee446c1cbd0b6a142d0b95aeef218a10a1d147d8d274272a911d962">https://www.chicagotribune.com/sports/soccer/ct-world-cup-sarina-bolden-philippines-20230725-kihxntol2zb3nhmqhvhlgmqqci-story.html</ref> | | | | https://en.wikipedia.org/wiki/Sarina_Bolden |- | [[Talaksan:Margielyn Didal (cropped).jpg|center|128px]] | [[Margielyn Didal]] | [[skateboarder]] | | | | https://en.wikipedia.org/wiki/Margielyn_Didal |- | | [[Rex Andrew Clement Alarcon]] | [[paring Katoliko]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Catholic deacon]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]] | | | [[diocesan bishop]]<br/>[[Roman Catholic Archbishop of Caceres]] | https://en.wikipedia.org/wiki/Rex_Andrew_Alarcon |- | [[Talaksan:Louise Mabulo UN Young Champion of the Earth Award Ceremony Speech 3 (50750541351).jpg|center|128px]] | [[Louise Emmanuelle Mabulo]] | [[cook]]<br/>[[environmentalist]]<ref name="ref_ff80d94740b99d6f717b97d44e86b62139d1d5a7087ac7770ea96e91deb9b991">https://www.bbc.co.uk/news/resources/idt-02d9060e-15dc-426c-bfe0-86a6437e5234</ref><br/>[[magsasaka]]<ref name="ref_ff80d94740b99d6f717b97d44e86b62139d1d5a7087ac7770ea96e91deb9b991">https://www.bbc.co.uk/news/resources/idt-02d9060e-15dc-426c-bfe0-86a6437e5234</ref><br/>[[entrepreneur]]<ref name="ref_ff80d94740b99d6f717b97d44e86b62139d1d5a7087ac7770ea96e91deb9b991">https://www.bbc.co.uk/news/resources/idt-02d9060e-15dc-426c-bfe0-86a6437e5234</ref> | | | | https://en.wikipedia.org/wiki/Louise_Mabulo |- | [[Talaksan:The Declaration of St. Dominic Parish as Minor Basilica! 1-58 screenshot.jpg|center|128px]] | [[Gerard Francisco Timoner III]] | [[paring Katoliko]]<br/>[[friar]] | | | [[Master General of Order of Friars Preachers]] | https://en.wikipedia.org/wiki/Gerard_Francisco_Timoner_III |- | [[Talaksan:MitskiAPE180824 (13 of 116) (53941099308) (cropped 2).jpg|center|128px]] | [[Beabadoobee]] | [[mang-aawit-manunulat]]<ref name="ref_7f185c0ce88ceaf3e120d7aa46e91399685a365ee5391ffd639c3a94965f31df">https://www.theguardian.com/music/2024/nov/13/beabadoobee-review-02-academy-glasgow</ref><ref name="ref_bafb9b83290b96566f3ea036dee83e3d41462a1b08fd9520933aec511b33c32c">https://www.nme.com/news/music/beabadoobee-brits-interview-sabrina-carpenter-embracing-imperfection-3843092</ref> | | | | https://en.wikipedia.org/wiki/Beabadoobee |- | [[Talaksan:Ambassador Bernardita Catalla (cropped).jpg|center|128px]] | [[Bernardita Catalla]] | [[diplomata]]<ref name="ref_d52de4c9e9341ce796d8492efbbccf596ab8739b64f41ec585d261f18a88dee9">https://www.pna.gov.ph/articles/1098584</ref> | | | [[ambassador of the Philippines to Lebanon]] | https://en.wikipedia.org/wiki/Bernardita_Catalla |- | | [[Marinel Sumook Ubaldo]] | [[climate activist]] | | | | https://en.wikipedia.org/wiki/Marinel_Sumook_Ubaldo |- | [[Talaksan:Bianca Bustamante 2024.jpg|center|128px]] | [[Bianca Bustamante]] | [[racing driver]]<br/>[[racecar driver]] | | | | https://en.wikipedia.org/wiki/Bianca_Bustamante |- | [[Talaksan:Sophia Katseye.jpg|center|128px]] | [[Sophia Laforteza]] | [[mang-aawit]]<br/>[[artista]] | | | | https://en.wikipedia.org/wiki/Sophia_Laforteza |- | [[Talaksan:PIA Leyte - Aira Villegas interview (cropped).jpg|center|128px]] | [[Aira Villegas]] | [[boksingero]] | | | | https://en.wikipedia.org/wiki/Aira_Villegas |} {{Wikidata list end}} iopk7a8y3bfnt35e37umqxdbghhoe83 2201290 2201286 2026-04-04T22:25:20Z ListeriaBot 79921 Wikidata list updated [V2] 2201290 wikitext text/x-wiki == Wala pang artikulo sa wikang Tagalog == '''Ang sumusunod ay talaan ng mga mamamayan ng Pilipinas na mayroon nang artikulo sa ibang bersiyon ng Wikipedia ngunit hindi pa nagagawan ng artikulo sa Tagalog Wikipedia:''' {{Wikidata list|sparql= SELECT DISTINCT ?item ?article_en ?linkcount WHERE { ?item wdt:P31 wd:Q5. ?item wdt:P27 wd:Q928. ?item wikibase:sitelinks ?linkcount . ?article_en schema:about ?item . ?article_en schema:inLanguage "en" . ?article_en schema:isPartOf <https://en.wikipedia.org/> FILTER (?linkcount >= 1) . # only include items with 1 or more sitelinks FILTER NOT EXISTS { ?article schema:about ?item . ?article schema:inLanguage "tl" . ?article schema:isPartOf <https://tl.wikipedia.org/> } } GROUP BY ?item ?linkcount ?article_en ORDER BY DESC(?linkcount) LIMIT 100 |columns=P18,label:Article,P106,P793,P800,P39,?article_en |section= |min_section= |sort=?linkcount |links=red |thumb=128 |autolist= |references=all }} {| class='wikitable sortable' ! larawan ! Article ! hanapbuhay ! significant event ! magnum opus ! nahawakang pwesto ! ?article_en |- | [[Talaksan:Alodia Gosiengfiao 2013-07-04 (2) a.jpg|center|128px]] | [[Alodia Gosiengfiao]] | [[modelo]]<br/>[[cosplayer]] | | | | https://en.wikipedia.org/wiki/Alodia_Gosiengfiao |- | [[Talaksan:Lav Diaz at 81st Venice International Film Festival.jpg|center|128px]] | [[Lav Diaz]] | [[Direktor sa pelikula|direktor ng pelikula]]<br/>[[editor ng pelikula]]<br/>[[prodyuser ng pelikula]]<br/>[[screenwriter]]<br/>[[artista]]<br/>[[direktor]]<ref name="ref_9dcd9960024412bee88cb9de0f5ddf9229d4c663ed2ba8b4910cc05c78097c3a">https://cs.isabart.org/person/122314</ref><br/>[[film screenwriter]]<ref name="ref_70c3bb41c04c4e74e29f145065397a2885b8cb7fefd98c8d87964095ff3cbd94">''[[:d:Q13550863|Národní autority České republiky]]''</ref><br/>[[musiko]]<ref name="ref_70c3bb41c04c4e74e29f145065397a2885b8cb7fefd98c8d87964095ff3cbd94">''[[:d:Q13550863|Národní autority České republiky]]''</ref> | | | | https://en.wikipedia.org/wiki/Lav_Diaz |- | [[Talaksan:Paul Mulders.jpg|center|128px]] | [[Paul Mulders]] | [[futbolista]] | | | | https://en.wikipedia.org/wiki/Paul_Mulders |- | [[Talaksan:1960 Neile Adams.jpg|center|128px]] | [[Neile Adams]] | [[artista]]<br/>[[mang-aawit]]<br/>[[artista sa telebisyon]]<br/>[[artista sa pelikula]]<br/>[[artista sa teatro]] | | | | https://en.wikipedia.org/wiki/Neile_Adams |- | [[Talaksan:Angel Guirado azkals 2011.jpg|center|128px]] | [[Ángel Guirado]] | [[futbolista]]<ref name="ref_29e115b4d8673aa55ed93f170246260cdb6ce2dbf55e09a234ed0993291e067f">''[[:d:Q5715639|BDFutbol]]''</ref> | | | | https://en.wikipedia.org/wiki/%C3%81ngel_Guirado |- | | [[Junrey Balawing]] | | | | | https://en.wikipedia.org/wiki/Junrey_Balawing |- | [[Talaksan:James Younghusband Oct 2013.jpg|center|128px]] | [[James Younghusband]] | [[futbolista]] | | | | https://en.wikipedia.org/wiki/James_Younghusband |- | [[Talaksan:Chris Greatwich.JPG|center|128px]] | [[Chris Greatwich]] | [[futbolista]]<br/>[[association football manager]] | | | | https://en.wikipedia.org/wiki/Chris_Greatwich |- | [[Talaksan:Adolfo Tito Yllana, September 2021 (GPOABF 0882) (cropped).jpg|center|128px]] | [[Adolfo Tito Yllana]] | [[paring Katoliko]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]] | | | [[titular archbishop]]<br/>[[Apostolic Nuncio to Papua New Guinea]]<br/>[[Apostolic Nuncio to the Solomon Islands]]<br/>[[Apostolic Nuncio to Pakistan]]<br/>[[Apostolic Nuncio to the Democratic Republic of the Congo]]<br/>[[apostolic nuncio to Israel]]<br/>[[Apostolic Delegate to Jerusalem and Palestine]]<br/>[[apostolic nuncio to Cyprus]]<br/>[[Apostolic Nuncio to Australia]] | https://en.wikipedia.org/wiki/Adolfo_Tito_Yllana |- | [[Talaksan:Donnie Nietes.png|center|128px]] | [[Donnie Nietes]] | [[boksingero]]<ref name="ref_883810bbc71539bca4145280e9d6a38794e10ac97d471507d9610482d8ea5733">''[[:d:Q895505|BoxRec]]''</ref> | | | | https://en.wikipedia.org/wiki/Donnie_Nietes |- | | [[Dioscoro S. Rabor]] | [[soologo]]<ref name="ref_c5b160c8d062942dc63fae4cd18b5000d2e4309511b37a3761c11480d808103a">''[[:d:Q56114183|In Memoriam: Dioscoro S. Rabor, 1911-1996]]''</ref><br/>[[scientific collector]]<ref name="ref_96103d1bdc4401a014da17bd3b27b7311f90c94b2d4009870bb4218001e27e27">''[[:d:Q64446405|Bionomia]]''</ref> | | | | https://en.wikipedia.org/wiki/Dioscoro_S._Rabor |- | [[Talaksan:Rachel Grant headshot.jpg|center|128px]] | [[Rachel Grant]] | [[artista]]<ref name="ref_829d37a31568b8478bf0c63a9a244a4d1f5285e71d8377ba0f75a6d875322f65">''[[:d:Q1204237|Deutsche Synchronkartei]]''</ref><br/>[[modelo]]<br/>[[artista sa pelikula]]<br/>[[scuba diver]]<br/>[[Direktor sa pelikula|direktor ng pelikula]] | | | | https://en.wikipedia.org/wiki/Rachel_Grant |- | [[Talaksan:Andray Blatche.jpg|center|128px]] | [[Andray Blatche]] | [[basketbolista]]<ref name="ref_b316776bfd4d19b22b05d403d20bf7aa69dcd18a806d586c89f9100926aeab05">''[[:d:Q7300810|RealGM]]''</ref> | | | | https://en.wikipedia.org/wiki/Andray_Blatche |- | | [[Oscar Cruz]] | [[paring Katoliko]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref> | | | [[Catholic archbishop]]<br/>[[titular bishop]]<br/>[[auxiliary bishop]]<br/>[[President of the Catholic Bishops' Conference of the Philippines]] | https://en.wikipedia.org/wiki/Oscar_Cruz |- | [[Talaksan:Angelo Reyes.jpg|center|128px]] | [[Angelo Reyes]] | [[politiko]]<br/>[[military personnel]] | | | [[Kalihim ng Tanggulang Pambansa]]<br/>[[Kalihim ng Kapaligiran at Likas na Yaman]]<br/>[[Kalihim ng Enerhiya]]<br/>[[Kalihim ng Interyor at Pamahalaang Lokal]] | https://en.wikipedia.org/wiki/Angelo_Reyes |- | [[Talaksan:Archbishop Angel Lagdameo.jpg|center|128px]] | [[Angel Lagdameo]] | [[paring Katoliko]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref> | | | [[archbishop of Jaro]]<br/>[[auxiliary bishop]]<br/>[[diocesan bishop]]<br/>[[titular bishop]]<br/>[[President of the Catholic Bishops' Conference of the Philippines]] | https://en.wikipedia.org/wiki/Angel_Lagdameo |- | [[Talaksan:JfAniceto0456Pacianofvf 06.JPG|center|128px]] | [[Paciano Aniceto]] | [[paring Katoliko]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Catholic archbishop]] | | | [[Catholic archbishop]]<br/>[[diocesan bishop]]<br/>[[titular bishop]]<br/>[[auxiliary bishop]] | https://en.wikipedia.org/wiki/Paciano_Aniceto |- | [[Talaksan:Cardinal Ricardo Vidal.jpg|center|128px]] | [[Ricardo Tito Jamin Vidal]] | [[paring Katoliko]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref> | | | [[Kardinal (Katolisismo)|Kardenal]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[titular bishop]]<br/>[[Catholic archbishop]]<br/>[[Archbishop of Cebu]]<br/>[[President of the Catholic Bishops' Conference of the Philippines]] | https://en.wikipedia.org/wiki/Ricardo_Vidal |- | [[Talaksan:Orlando Quevedo 2016.jpg|center|128px]] | [[Orlando Beltran Quevedo]] | [[manunulat]]<br/>[[paring Katoliko]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref> | | | [[Kardinal (Katolisismo)|Kardenal]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[diocesan bishop]]<br/>[[Roman Catholic Archbishop of Nueva Segovia]]<br/>[[Catholic archbishop]]<br/>[[President of the Catholic Bishops' Conference of the Philippines]] | https://en.wikipedia.org/wiki/Orlando_Quevedo |- | | [[Angelito Lampon]] | [[paring Katoliko]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref> | | | [[titular bishop]]<br/>[[Catholic archbishop]]<br/>[[vicar apostolic]]<br/>[[apostolic administrator]] | https://en.wikipedia.org/wiki/Angelito_Lampon |- | [[Talaksan:Romulo Valles Balangiga bell turnover (cropped).jpg|center|128px]] | [[Romulo Valles]] | [[paring Katoliko]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref> | | | [[diocesan bishop]]<br/>[[Catholic archbishop]]<br/>[[President of the Catholic Bishops' Conference of the Philippines]] | https://en.wikipedia.org/wiki/Romulo_Valles |- | | [[Antonio Ledesma]] | [[paring Katoliko]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]]<br/>[[teologo]] | | | [[Catholic archbishop]]<br/>[[coadjutor bishop]]<br/>[[bishop prelate]]<br/>[[apostolic administrator]] | https://en.wikipedia.org/wiki/Antonio_Ledesma |- | [[Talaksan:Albert del Rosario.jpg|center|128px]] | [[Albert del Rosario]] | [[diplomata]]<br/>[[politiko]]<br/>[[negosyante]] | | | [[Kalihim ng Ugnayang Panlabas]]<br/>[[ambassador of the Philippines to the United States]] | https://en.wikipedia.org/wiki/Albert_del_Rosario |- | [[Talaksan:Arnel Pineda by Phey Palma.jpg|center|128px]] | [[Arnel Pineda]] | [[mang-aawit]]<br/>[[manunulat ng awitin]] | | | | https://en.wikipedia.org/wiki/Arnel_Pineda |- | [[Talaksan:Chadhugo (300dpi).jpg|center|128px]] | [[Chad Hugo]] | [[record producer]]<br/>[[piyanista]]<br/>[[manunulat ng awitin]]<br/>[[gitarista]]<br/>[[saxophonist]] | | | | https://en.wikipedia.org/wiki/Chad_Hugo |- | [[Talaksan:Bishop.Arturo.Bastes.jpg|center|128px]] | [[Arturo M. Bastes]] | [[paring Katoliko]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref> | | | [[diocesan bishop]]<br/>[[coadjutor bishop]] | https://en.wikipedia.org/wiki/Arturo_Bastes |- | [[Talaksan:Ernie Chan at Super-Con 2009.JPG|center|128px]] | [[Ernie Chan]] | [[comics artist]]<br/>[[Prodyuser sa telebisyon|produser sa telebisyon]]<br/>[[ilustrador]]<ref name="ref_70c3bb41c04c4e74e29f145065397a2885b8cb7fefd98c8d87964095ff3cbd94">''[[:d:Q13550863|Národní autority České republiky]]''</ref><br/>[[graphic artist]]<ref name="ref_70c3bb41c04c4e74e29f145065397a2885b8cb7fefd98c8d87964095ff3cbd94">''[[:d:Q13550863|Národní autority České republiky]]''</ref><br/>[[disenyador]]<ref name="ref_70c3bb41c04c4e74e29f145065397a2885b8cb7fefd98c8d87964095ff3cbd94">''[[:d:Q13550863|Národní autority České republiky]]''</ref><br/>[[visual artist]]<ref name="ref_70c3bb41c04c4e74e29f145065397a2885b8cb7fefd98c8d87964095ff3cbd94">''[[:d:Q13550863|Národní autority České republiky]]''</ref> | | | | https://en.wikipedia.org/wiki/Ernie_Chan |- | [[Talaksan:Venus Raj.jpg|center|128px]] | [[Venus Raj]] | [[modelo]]<br/>[[kalahok sa patimapalak pangkagandahan]] | | | | https://en.wikipedia.org/wiki/Venus_Raj |- | [[Talaksan:Brian Yuzna (2007 crop).jpg|center|128px]] | [[Brian Yuzna]] | [[Direktor sa pelikula|direktor ng pelikula]]<br/>[[prodyuser ng pelikula]]<br/>[[screenwriter]]<br/>[[artista]] | | | | https://en.wikipedia.org/wiki/Brian_Yuzna |- | | [[Leonardo Legaspi]] | [[propesor ng unibersidad]]<br/>[[paring Katoliko]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref> | | | [[Roman Catholic Archbishop of Caceres]]<br/>[[titular bishop]]<br/>[[auxiliary bishop]]<br/>[[President of the Catholic Bishops' Conference of the Philippines]] | https://en.wikipedia.org/wiki/Leonardo_Legaspi |- | [[Talaksan:Brillante Mendoza at the 69th Venice International Film Festival, September 2012.jpg|center|128px]] | [[Brillante Mendoza]] | [[Direktor sa pelikula|direktor ng pelikula]]<br/>[[cinematographer]]<ref name="ref_833b0ecf39cfd9c634b88c55346640b8ff53e5ec78e177b604b7a78346be027c">http://asianwiki.com/Brillante_Mendoza</ref><br/>[[screenwriter]]<ref name="ref_89d32ec69eda3ae30901972a23ca4c45d7f2c401e64244cc1c33b72d8976e7fa">https://lilokpelikula.wordpress.com/2009/10/21/lola-brillante-mendoza-2009/</ref><ref name="ref_df976a5955ea21883692f260e6765daa529da60de09340ac0bd712c56bd8c1ba">http://www.timeout.com/london/film/captive-2012</ref><ref name="ref_2cd4517100d2a9b21c471d3cc0520af58e84f86743a8b0f423ac62d628a710c6">''[[:d:Q105584|Rotten Tomatoes]]''</ref><br/>[[prodyuser ng pelikula]]<ref name="ref_b2d7a45e5d3180f042276aa6e9408760514212ca319bc04a9eaae19b89f7c331">http://www.nytimes.com/movies/movie/457936/Kinatay/details</ref><ref name="ref_2cd4517100d2a9b21c471d3cc0520af58e84f86743a8b0f423ac62d628a710c6">''[[:d:Q105584|Rotten Tomatoes]]''</ref><br/>[[production designer]] | | | | https://en.wikipedia.org/wiki/Brillante_Mendoza |- | [[Talaksan:Pancho Villa BNF.jpeg|center|128px]] | [[Pancho Villa (Q918853)|Pancho Villa]] | [[boksingero]]<ref name="ref_883810bbc71539bca4145280e9d6a38794e10ac97d471507d9610482d8ea5733">''[[:d:Q895505|BoxRec]]''</ref> | | | | https://en.wikipedia.org/wiki/Pancho_Villa_(boxer) |- | [[Talaksan:Bishop Broderick Pabillo at the Manila Cathedral 2023-10-29.jpg|center|128px]] | [[Broderick Soncuaco Pabillo]] | [[teologo]]<br/>[[paring Katoliko]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref> | | | [[titular bishop]]<br/>[[auxiliary bishop]]<br/>[[apostolic administrator]] | https://en.wikipedia.org/wiki/Broderick_Pabillo |- | [[Talaksan:Simeon Toribio.jpg|center|128px]] | [[Simeón Toribio]] | [[politiko]]<br/>[[atleta]] | | | [[miyembro ng Kapulungan ng mga Kinatawan ng Pilipinas]] | https://en.wikipedia.org/wiki/Simeon_Toribio |- | [[Talaksan:Julio Rosales.jpg|center|128px]] | [[Julio Rosales]] | [[paring Katoliko]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref> | | | [[Kardinal (Katolisismo)|Kardenal]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Archbishop of Cebu]]<br/>[[diocesan bishop]]<br/>[[President of the Catholic Bishops' Conference of the Philippines]] | https://en.wikipedia.org/wiki/Julio_Rosales |- | [[Talaksan:Jerry Lucena.jpg|center|128px]] | [[Jerry Lucena]] | [[futbolista]]<br/>[[association football manager]] | | | | https://en.wikipedia.org/wiki/Jerry_Lucena |- | | [[David William Valencia Antonio]] | [[paring Katoliko]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref> | | | [[auxiliary bishop]]<br/>[[diocesan bishop]]<br/>[[titular bishop]]<br/>[[apostolic administrator]]<br/>[[Roman Catholic Archbishop of Nueva Segovia]] | https://en.wikipedia.org/wiki/David_William_Antonio |- | | [[Miguel White]] | [[atleta]] | | | | https://en.wikipedia.org/wiki/Miguel_White |- | [[Talaksan:Fernando Capalla.jpg|center|128px]] | [[Fernando Capalla]] | [[paring Katoliko]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref> | | | [[Catholic archbishop]]<br/>[[diocesan bishop]]<br/>[[titular bishop]]<br/>[[auxiliary bishop]]<br/>[[coadjutor archbishop]]<br/>[[territorial prelate]]<br/>[[President of the Catholic Bishops' Conference of the Philippines]] | https://en.wikipedia.org/wiki/Fernando_Capalla |- | [[Talaksan:Rolando Santos CM.jpg|center|128px]] | [[Rolando Crisostomo Santos]] | [[paring Katoliko]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref> | | | [[diocesan bishop]] | https://en.wikipedia.org/wiki/Rolando_Santos |- | [[Talaksan:Archbishop Gilbert Garcera 2024-06-29.jpg|center|128px]] | [[Gilbert Garcera]] | [[paring Katoliko]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref> | | | [[diocesan bishop]]<br/>[[Archbishop of Lipa]]<br/>[[President of the Catholic Bishops' Conference of the Philippines]] | https://en.wikipedia.org/wiki/Gilbert_Garcera |- | | [[Meiling Melançon]] | [[artista]]<br/>[[modelo]]<br/>[[artista sa pelikula]]<br/>[[Direktor sa pelikula|direktor ng pelikula]] | | | | https://en.wikipedia.org/wiki/Mei_Melan%C3%A7on |- | [[Talaksan:Archbishop John F. Du.png|center|128px]] | [[John F. Du]] | [[paring Katoliko]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref> | | | [[Archbishop of Palo]]<br/>[[auxiliary bishop]]<br/>[[diocesan bishop]]<br/>[[titular bishop]] | https://en.wikipedia.org/wiki/John_F._Du |- | [[Talaksan:Bishop Jose Romeo O. Lazo (2).jpg|center|128px]] | [[Jose Romeo Lazo]] | [[paring Katoliko]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref> | | | [[diocesan bishop]]<br/>[[Roman Catholic Bishop of San Jose de Antique]]<br/>[[archbishop of Jaro]] | https://en.wikipedia.org/wiki/Jose_Romeo_Lazo |- | | [[Jose S. Palma]] | [[paring Katoliko]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref> | | | [[Bishop of Calbayog]]<br/>[[titular bishop]]<br/>[[Archbishop of Cebu]]<br/>[[Archbishop of Palo]]<br/>[[auxiliary bishop]]<br/>[[President of the Catholic Bishops' Conference of the Philippines]] | https://en.wikipedia.org/wiki/Jos%C3%A9_S._Palma |- | | [[Mark Javier]] | [[archer]] | | | | https://en.wikipedia.org/wiki/Mark_Javier |- | [[Talaksan:D LIM.jpg|center|128px]] | [[Danilo Lim]] | [[politiko]]<br/>[[military personnel]] | | | | https://en.wikipedia.org/wiki/Danilo_Lim |- | | [[Osvaldo Padilla]] | [[paring Katoliko]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]] | | | [[Catholic archbishop]]<br/>[[titular archbishop]]<br/>[[apostolic nuncio to Panama]]<br/>[[apostolic nuncio to Sri Lanka]]<br/>[[apostolic nuncio to Nigeria]]<br/>[[Apostolic Nuncio to Costa Rica]]<br/>[[apostolic nuncio to South Korea]]<br/>[[apostolic nuncio to Mongolia]] | https://en.wikipedia.org/wiki/Osvaldo_Padilla |- | [[Talaksan:Pablo Virgilio David in 2014 (Retouched).jpg|center|128px]] | [[Pablo Virgilio Siongco David]] | [[paring Katoliko]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref> | | | [[auxiliary bishop]]<br/>[[diocesan bishop]]<br/>[[titular bishop]]<br/>[[President of the Catholic Bishops' Conference of the Philippines]]<br/>[[cardinal priest]] | https://en.wikipedia.org/wiki/Pablo_Virgilio_David |- | | [[Rodolfo Tan Cardoso]] | [[ahedresista]] | | | | https://en.wikipedia.org/wiki/Rodolfo_Tan_Cardoso |- | | [[Leopoldo Serantes]] | [[boksingero]] | | | | https://en.wikipedia.org/wiki/Leopoldo_Serantes |- | [[Talaksan:Archbishop Ramon Argüelles.jpg|center|128px]] | [[Ramon Arguelles]] | [[paring Katoliko]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref> | | | [[Archbishop of Lipa]]<br/>[[auxiliary bishop]]<br/>[[diocesan bishop]]<br/>[[titular bishop]] | https://en.wikipedia.org/wiki/Ramon_Arguelles |- | [[Talaksan:Bishop Reynaldo G. Evangelista.jpg|center|128px]] | [[Reynaldo Evangelista]] | [[paring Katoliko]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref> | | | [[diocesan bishop]]<br/>[[bishop of Imus]] | https://en.wikipedia.org/wiki/Reynaldo_Evangelista |- | [[Talaksan:Dr Honoria Acosta-Sison.jpg|center|128px]] | [[Honoria Acosta-Sison]] | [[gynecologist]]<ref name="ref_2e1dc5b7c6c2a86eb86a2122d9352ef1f3c7714a1143fe7c1b3fc067eab931f7">''[[:d:Q28721132|The Biographical Dictionary of Women in Science]]''</ref><br/>[[propesor ng unibersidad]]<ref name="ref_2e1dc5b7c6c2a86eb86a2122d9352ef1f3c7714a1143fe7c1b3fc067eab931f7">''[[:d:Q28721132|The Biographical Dictionary of Women in Science]]''</ref><br/>[[obstetrician]] | | | | https://en.wikipedia.org/wiki/Honoria_Acosta-Sison |- | | [[Sergio Utleg]] | [[paring Katoliko]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref> | | | [[Catholic archbishop]]<br/>[[diocesan bishop]] | https://en.wikipedia.org/wiki/Sergio_Utleg |- | [[Talaksan:Teófilo Yldefonso 1928.jpg|center|128px]] | [[Teófilo Yldefonso]] | [[manlalangoy]]<br/>[[military personnel]] | | | | https://en.wikipedia.org/wiki/Te%C3%B3filo_Yldefonso |- | | [[Gabriel Reyes]] | [[paring Katoliko]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]] | | | [[Catholic archbishop]]<br/>[[Arsobispo ng Maynila]]<br/>[[Archbishop of Cebu]]<br/>[[titular archbishop]]<br/>[[bishop of Cebu]]<br/>[[President of the Catholic Bishops' Conference of the Philippines]] | https://en.wikipedia.org/wiki/Gabriel_Reyes |- | | [[Wenceslao Selga Padilla]] | [[paring Katoliko]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref> | | | [[titular bishop]]<br/>[[apostolic prefect]] | https://en.wikipedia.org/wiki/Wenceslao_Padilla |- | [[Talaksan:Melissa de la Cruz at LA Time Festival of Books 2013-cropped.jpg|center|128px]] | [[Melissa de la Cruz]] | [[manunulat]]<br/>[[children's writer]]<br/>[[nobelista]] | | [[Blue Bloods]] | | https://en.wikipedia.org/wiki/Melissa_de_la_Cruz |- | [[Talaksan:Shamcey Supsup on September 18, 2011.jpg|center|128px]] | [[Shamcey Supsup]] | [[modelo]]<br/>[[arkitekto]]<br/>[[kalahok sa patimapalak pangkagandahan]] | | | | https://en.wikipedia.org/wiki/Shamcey_Supsup-Lee |- | [[Talaksan:Anthony Villanueva 2017 stamp of the Philippines.jpg|center|128px]] | [[Anthony Villanueva]] | [[boksingero]]<ref name="ref_883810bbc71539bca4145280e9d6a38794e10ac97d471507d9610482d8ea5733">''[[:d:Q895505|BoxRec]]''</ref><br/>[[artista]] | | | | https://en.wikipedia.org/wiki/Anthony_Villanueva |- | | [[Roel Velasco]] | [[boksingero]] | | | | https://en.wikipedia.org/wiki/Roel_Velasco |- | [[Talaksan:2013 AVN Awards - Mimi Miyagi (8396773441) (crop).jpg|center|128px]] | [[Mimi Miyagi]] | [[artistang pornograpiko]]<br/>[[modelo]]<br/>[[erotic photography model]]<br/>[[politiko]]<br/>[[Direktor sa pelikula|direktor ng pelikula]] | | | | https://en.wikipedia.org/wiki/Mimi_Miyagi |- | | [[José Villanueva]] | [[boksingero]] | | | | https://en.wikipedia.org/wiki/Jos%C3%A9_Villanueva_(boxer) |- | | [[Isnilon Hapilon]] | [[militant]]<ref name="ref_3a050fe4a1b5cdc123941a4d809de3e4cbdf86aca7a47d00e70fc73396c7692f">http://www.reuters.com/article/us-philippines-militants-idUSBRE93F09K20130416</ref><br/>[[military personnel]] | | | [[Emir]] | https://en.wikipedia.org/wiki/Isnilon_Hapilon |- | | [[Satoshi Otomo]] | [[futbolista]] | | | | https://en.wikipedia.org/wiki/Satoshi_%C5%8Ctomo |- | [[Talaksan:Van Partible by Gage Skidmore.jpg|center|128px]] | [[Van Partible]] | [[animator]]<br/>[[screenwriter]]<br/>[[Prodyuser sa telebisyon|produser sa telebisyon]]<br/>[[Direktor sa pelikula|direktor ng pelikula]]<ref name="ref_dc94c0369b0c0704b1297c5e5d6c30196103b012e010ca8d43a5cc6a1cbde10b">''[[:d:Q37312|Internet Movie Database]]''</ref><br/>[[direktor sa telebisyon]]<ref name="ref_dc94c0369b0c0704b1297c5e5d6c30196103b012e010ca8d43a5cc6a1cbde10b">''[[:d:Q37312|Internet Movie Database]]''</ref><br/>[[film screenwriter]]<ref name="ref_dc94c0369b0c0704b1297c5e5d6c30196103b012e010ca8d43a5cc6a1cbde10b">''[[:d:Q37312|Internet Movie Database]]''</ref> | | | | https://en.wikipedia.org/wiki/Van_Partible |- | [[Talaksan:Satine Phoenix Porn Star Karaoke 2007-05-01 1.jpg|center|128px]] | [[Satine Phoenix]] | [[artista]]<br/>[[artistang pornograpiko]]<br/>[[pintor]]<br/>[[modelo]]<br/>[[online streamer]] | | | | https://en.wikipedia.org/wiki/Satine_Phoenix |- | | [[Rosalina Abejo]] | [[Konduktor ng musika|konduktor]]<br/>[[kompositor]]<ref name="ref_115bb190520bffe7d3b11a69f9df49b7ce90dc74fcae0be2a25876d6fbd480ac">http://www.musicsack.com/personfmt_itempk.cfm?itempk=7</ref><ref name="ref_78ef1b4c4bfd98c1b57835278aa68bfb7a82f895c16dd08902a7241396b8dd66">http://philippinemusicregistry.com.ph/main/artist/view/8</ref> | | | | https://en.wikipedia.org/wiki/Rosalina_Abejo |- | [[Talaksan:Carli de Murga 20191101 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Carlie de Murga]] | [[futbolista]] | | | | https://en.wikipedia.org/wiki/Carli_de_Murga |- | | [[Gurdev Khush]] | [[henetista]]<ref name="ref_fb1f64d34c5132f5694317071ca178ed1972feacbb7953a7f9690398b08c1731">''[[:d:Q13219454|Library of Congress Authorities]]''</ref><br/>[[magsasaka]]<ref name="ref_fb1f64d34c5132f5694317071ca178ed1972feacbb7953a7f9690398b08c1731">''[[:d:Q13219454|Library of Congress Authorities]]''</ref><br/>[[agronomo]]<ref name="ref_fb1f64d34c5132f5694317071ca178ed1972feacbb7953a7f9690398b08c1731">''[[:d:Q13219454|Library of Congress Authorities]]''</ref> | | | | https://en.wikipedia.org/wiki/Gurdev_Khush |- | [[Talaksan:Philippines Foreign Secretary Yasay Addresses Reporters at a News Conference (28502880421) (cropped).jpg|center|128px]] | [[Perfecto R. Yasay, Jr.]] | [[negosyante]]<br/>[[abogado]]<ref name="ref_5d9f0275a9a10a2540c3b54d54876fcc3ca330edb427fb3d32e3b7d6b2c4ce30">https://cairope.dfa.gov.ph/site-administrator/embassy-news/150-perfecto-r-yasay-jr-secretary-of-foreign-affairs</ref><br/>[[politiko]] | | | [[chairperson]]<ref name="ref_a95020c6c926990cc42cba9158f1ffa3651c92e7a72951390e120a8a21ca0969">https://news.mb.com.ph/2020/06/12/former-dfa-sec-yasay-dies-73/</ref><br/>[[Kalihim ng Ugnayang Panlabas]]<ref name="ref_7911ff1da716d452199d6d0b838df2f94f6168b660ff4836baf6ac4a4d662d24">https://newsinfo.inquirer.net/878680/ca-rejects-appointment-of-yasay</ref> | https://en.wikipedia.org/wiki/Perfecto_Yasay_Jr. |- | [[Talaksan:Ronnie del Carmen.jpg|center|128px]] | [[Ronnie del Carmen]] | [[animator]]<br/>[[screenwriter]]<br/>[[Direktor sa pelikula|direktor ng pelikula]]<br/>[[ilustrador]]<br/>[[comics artist]]<br/>[[artista]] | | | | https://en.wikipedia.org/wiki/Ronnie_del_Carmen |- | [[Talaksan:Álvaro Silva 20191101 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Álvaro Silva]] | [[futbolista]] | | | | https://en.wikipedia.org/wiki/%C3%81lvaro_Silva_(footballer) |- | [[Talaksan:Kevin Ray Mendoza 20120329.jpg|center|128px]] | [[Kevin Ray Mendoza Hansen]] | [[futbolista]] | | | | https://en.wikipedia.org/wiki/Kevin_Ray_Mendoza |- | | [[Natividad Almeda López]] | [[abogado]]<br/>[[hukom]] | | | | https://en.wikipedia.org/wiki/Natividad_Almeda-L%C3%B3pez |- | [[Talaksan:Geena Rocero for Chromat.jpg|center|128px]] | [[Geena Rocero]] | [[modelo]]<br/>[[LGBTQ rights activist]]<br/>[[Playmate]] | | | | https://en.wikipedia.org/wiki/Geena_Rocero |- | [[Talaksan:Vicky Tauli-Corpuz in Kuala-Lumpur.jpg|center|128px]] | [[Victoria Tauli-Corpuz]] | [[indigenous rights activist]] | | | [[United Nations Special Rapporteur]] | https://en.wikipedia.org/wiki/Victoria_Tauli-Corpuz |- | [[Talaksan:Kiyomi Watanabe PH.jpg|center|128px]] | [[Kiyomi Watanabe]] | [[judoka]] | | | | https://en.wikipedia.org/wiki/Kiyomi_Watanabe |- | [[Talaksan:Daisuke Sato.jpg|center|128px]] | [[Daisuke Sato]] | [[futbolista]] | | | | https://en.wikipedia.org/wiki/Daisuke_Sato_(footballer) |- | [[Talaksan:Cleveland Cavaliers vs. Brooklyn Nets (47112577701).jpg|center|128px]] | [[Jordan Clarkson]] | [[basketbolista]] | | | | https://en.wikipedia.org/wiki/Jordan_Clarkson |- | [[Talaksan:Bienvenido Marañón CER 3-0 DAV post-match interview May 23, 2018 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Bienvenido Marañón Morejón]] | [[futbolista]]<ref name="ref_29e115b4d8673aa55ed93f170246260cdb6ce2dbf55e09a234ed0993291e067f">''[[:d:Q5715639|BDFutbol]]''</ref> | | | | https://en.wikipedia.org/wiki/Bienvenido_Mara%C3%B1%C3%B3n |- | | [[Oscar Jaime Llaneta Florencio]] | [[paring Katoliko]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]] | | | [[auxiliary bishop]]<br/>[[diocesan bishop]]<br/>[[titular bishop]]<br/>[[apostolic administrator]] | https://en.wikipedia.org/wiki/Oscar_Jaime_Florencio |- | [[Talaksan:Rep. Geraldine Roman (19th Congress).jpg|center|128px]] | [[Geraldine Roman]] | [[mamamahayag]]<br/>[[estadista]]<br/>[[politiko]]<ref name="ref_70993855ad08fbce4b2a13f5728ccf26f2ab52af081a59aa31f17fdd9af2f41d">http://congress.gov.ph/members/search.php?id=roman-g</ref><ref name="ref_d01d114b0423af7fdb7cb4885737a659fb2b6409f8acd63e037ff3f1958646bb">http://www.congress.gov.ph/members/search.php?id=roman-g</ref> | | | [[miyembro ng Kapulungan ng mga Kinatawan ng Pilipinas]]<ref name="ref_d01d114b0423af7fdb7cb4885737a659fb2b6409f8acd63e037ff3f1958646bb">http://www.congress.gov.ph/members/search.php?id=roman-g</ref><br/>[[miyembro ng Kapulungan ng mga Kinatawan ng Pilipinas]]<ref name="ref_70993855ad08fbce4b2a13f5728ccf26f2ab52af081a59aa31f17fdd9af2f41d">http://congress.gov.ph/members/search.php?id=roman-g</ref><br/>[[miyembro ng Kapulungan ng mga Kinatawan ng Pilipinas]] | https://en.wikipedia.org/wiki/Geraldine_Roman |- | [[Talaksan:Kylie Verzosa 2022 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Kylie Verzosa]] | [[modelo]]<br/>[[kalahok sa patimapalak pangkagandahan]]<br/>[[artista]] | | | | https://en.wikipedia.org/wiki/Kylie_Verzosa |- | | [[Tabinas Jefferson]] | [[futbolista]] | | | | https://en.wikipedia.org/wiki/Jefferson_Tabinas |- | [[Talaksan:Eumir felix marcial KL 2017.jpg|center|128px]] | [[Eumir Marcial]] | [[boksingero]]<ref name="ref_883810bbc71539bca4145280e9d6a38794e10ac97d471507d9610482d8ea5733">''[[:d:Q895505|BoxRec]]''</ref> | | | | https://en.wikipedia.org/wiki/Eumir_Marcial |- | [[Talaksan:Manny Jacinto at the 2018 Comic-Con International (42913094245) (cropped).jpg|center|128px]] | [[Manny Jacinto]] | [[artista sa telebisyon]]<br/>[[mananayaw]] | | | | https://en.wikipedia.org/wiki/Manny_Jacinto |- | [[Talaksan:New Clark City Visit of Kayla Sanchez (cropped).jpg|center|128px]] | [[Kayla Sanchez]] | [[manlalangoy]]<ref name="ref_71088fd3015a897b4edb05c490dbd362f030de19fdf8997617b2579e42df444f">''[[:d:Q23439984|swimrankings.net]]''</ref> | | | | https://en.wikipedia.org/wiki/Kayla_Sanchez |- | [[Talaksan:Karen Ibasco in MisOr (2018).jpg|center|128px]] | [[Karen Ibasco]] | [[kalahok sa patimapalak pangkagandahan]]<br/>[[pisiko]] | | | | https://en.wikipedia.org/wiki/Karen_Ibasco |- | [[Talaksan:Sarina Bolden.png|center|128px]] | [[Sarina Bolden]] | [[futbolista]]<ref name="ref_a4daea7bcee446c1cbd0b6a142d0b95aeef218a10a1d147d8d274272a911d962">https://www.chicagotribune.com/sports/soccer/ct-world-cup-sarina-bolden-philippines-20230725-kihxntol2zb3nhmqhvhlgmqqci-story.html</ref> | | | | https://en.wikipedia.org/wiki/Sarina_Bolden |- | [[Talaksan:Margielyn Didal (cropped).jpg|center|128px]] | [[Margielyn Didal]] | [[skateboarder]] | | | | https://en.wikipedia.org/wiki/Margielyn_Didal |- | | [[Rex Andrew Clement Alarcon]] | [[paring Katoliko]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Catholic deacon]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]] | | | [[diocesan bishop]]<br/>[[Roman Catholic Archbishop of Caceres]] | https://en.wikipedia.org/wiki/Rex_Andrew_Alarcon |- | [[Talaksan:Louise Mabulo UN Young Champion of the Earth Award Ceremony Speech 3 (50750541351).jpg|center|128px]] | [[Louise Emmanuelle Mabulo]] | [[cook]]<br/>[[environmentalist]]<ref name="ref_ff80d94740b99d6f717b97d44e86b62139d1d5a7087ac7770ea96e91deb9b991">https://www.bbc.co.uk/news/resources/idt-02d9060e-15dc-426c-bfe0-86a6437e5234</ref><br/>[[magsasaka]]<ref name="ref_ff80d94740b99d6f717b97d44e86b62139d1d5a7087ac7770ea96e91deb9b991">https://www.bbc.co.uk/news/resources/idt-02d9060e-15dc-426c-bfe0-86a6437e5234</ref><br/>[[entrepreneur]]<ref name="ref_ff80d94740b99d6f717b97d44e86b62139d1d5a7087ac7770ea96e91deb9b991">https://www.bbc.co.uk/news/resources/idt-02d9060e-15dc-426c-bfe0-86a6437e5234</ref> | | | | https://en.wikipedia.org/wiki/Louise_Mabulo |- | [[Talaksan:The Declaration of St. Dominic Parish as Minor Basilica! 1-58 screenshot.jpg|center|128px]] | [[Gerard Francisco Timoner III]] | [[paring Katoliko]]<br/>[[friar]] | | | [[Master General of Order of Friars Preachers]] | https://en.wikipedia.org/wiki/Gerard_Francisco_Timoner_III |- | [[Talaksan:MitskiAPE180824 (13 of 116) (53941099308) (cropped 2).jpg|center|128px]] | [[Beabadoobee]] | [[mang-aawit-manunulat]]<ref name="ref_7f185c0ce88ceaf3e120d7aa46e91399685a365ee5391ffd639c3a94965f31df">https://www.theguardian.com/music/2024/nov/13/beabadoobee-review-02-academy-glasgow</ref><ref name="ref_bafb9b83290b96566f3ea036dee83e3d41462a1b08fd9520933aec511b33c32c">https://www.nme.com/news/music/beabadoobee-brits-interview-sabrina-carpenter-embracing-imperfection-3843092</ref> | | | | https://en.wikipedia.org/wiki/Beabadoobee |- | | [[Marinel Sumook Ubaldo]] | [[climate activist]] | | | | https://en.wikipedia.org/wiki/Marinel_Sumook_Ubaldo |- | [[Talaksan:Bianca Bustamante 2024.jpg|center|128px]] | [[Bianca Bustamante]] | [[racing driver]]<br/>[[racecar driver]] | | | | https://en.wikipedia.org/wiki/Bianca_Bustamante |- | [[Talaksan:Sophia Katseye.jpg|center|128px]] | [[Sophia Laforteza]] | [[mang-aawit]]<br/>[[artista]] | | | | https://en.wikipedia.org/wiki/Sophia_Laforteza |- | [[Talaksan:PIA Leyte - Aira Villegas interview (cropped).jpg|center|128px]] | [[Aira Villegas]] | [[boksingero]] | | | | https://en.wikipedia.org/wiki/Aira_Villegas |} {{Wikidata list end}} rdtz3fojpg0tooh4agn407ok5gmf0zb 2 281177 2201287 1826670 2026-04-04T19:40:54Z CommonsDelinker 1732 Removing "Reading_in_the_Crootch_or_Krotol_language.wav", it has been deleted from Commons by [[c:User:Jameslwoodward|Jameslwoodward]] because: per [[:c:Commons:Deletion requests/Files in Category:Crootch|]]. 2201287 wikitext text/x-wiki [[File:Эниси Лисика (2019). Eniisi Lisika (2019).png|thumb|Ищите меня тут / Look for me here (''Na kultar nokhlu gau''): https://ru.wikipedia.org/wiki/Участник:Eniisi_Lisika).]] <div style="float: left; border: solid #6ef7a7 1px; margin: 1px;"> {| cellspacing="0" style="width:238px;background:#c5fcdc;" | style="width: 45px; height: 45px; background: #6ef7a7; text-align: center; font-size: 12pt;" | '''<b>kro-N</b>''' | style="font-size: 8pt; padding: 4pt; line-height: 1.25em;" | Ina-tonk'yoshug '''satuma''' baazdul-don '''Krotol'-do''' shegami. |}</div> 1r6alpzc0t40np11e14f0hqas6s8a01 15 281597 2201291 2200234 2026-04-04T22:55:10Z ListeriaBot 79921 Wikidata list updated [V2] 2201291 wikitext text/x-wiki == Wala pang artikulo == {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item ?linkcount WHERE { ?item wdt:P106 ?occupation. ?occupation wdt:P279* wd:Q864503. ?item wikibase:sitelinks ?linkcount . } GROUP BY ?item ?linkcount ORDER BY DESC(?linkcount) LIMIT 200 |columns=number,item,label:Article,P569,P570,P101,P18 |section= |min_section= |sort= |links=red_only |thumb=128 |autolist=fallback |summary=itemnumber }} {| class='wikitable sortable' ! number ! item ! Article ! petsa ng kapanangakan ! petsa ng kamatayan ! field of work ! larawan |- | style='text-align:right'| 1 | [[:d:Q144535|Q144535]] | [[Herbert Spencer]] | 1820-04-27<br/>1824-04-27<br/>1820-04-28 | 1903-12-08 | [[botanika]] | [[Talaksan:Herbert Spencer.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2 | [[:d:Q11826|Q11826]] | [[Al-Biruni]] | 973-09-04 | 1048-12-09 | [[pisika]]<br/>[[matematika]]<br/>[[astronomiya]]<br/>[[likas na agham]]<br/>[[kasaysayan]]<br/>[[chronology]]<br/>[[laborer]]<br/>[[Indology]]<br/>[[agham pandaigdig]]<br/>[[heograpiya]]<br/>[[pilosopiya]]<br/>[[kartograpiya]]<br/>[[Antropolohiya|agham-tao]]<br/>[[astrolohiya]]<br/>[[kimika]]<br/>[[medisina]]<br/>[[sikolohiya]]<br/>[[teolohiya]]<br/>[[parmakolohiya]]<br/>[[history of religions]]<br/>[[mineralohiya]] | [[Talaksan:Al-Biruni Portrait.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3 | [[:d:Q185007|Q185007]] | [[Rita Levi-Montalcini]] | 1909-04-22 | 2012-12-30 | [[neurobiology]] | [[Talaksan:Rita Levi-Montalcini (1986).png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4 | [[:d:Q7487|Q7487]] | [[Dorothy Hodgkin]] | 1910-05-12 | 1994-07-29 | [[X-ray crystallography]]<br/>[[biyokimika]]<br/>[[kimika]]<br/>[[kristalograpiya]] | [[Talaksan:Professor Dorothy Hodgkin.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 5 | [[:d:Q160362|Q160362]] | [[Theophrastus]] | -371 | -287 | [[botanika]] | [[Talaksan:Teofrasto Orto botanico head.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 6 | [[:d:Q102034|Q102034]] | [[Ronald Ross]] | 1857-05-13 | 1932-09-16 | [[parasitolohiya]]<br/>[[epidemiyolohiya]] | [[Talaksan:Ronald Ross.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 7 | [[:d:Q60059|Q60059]] | [[Albertus Magnus]] | 1200 | 1280-11-15 | [[pilosopiya]] | [[Talaksan:Tommaso da modena, ritratti di domenicani (vescovo) 1352 150cm, treviso, ex convento di san niccolò, sala del capitolo.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 8 | [[:d:Q78496|Q78496]] | [[Konrad Lorenz]] | 1903-11-07 | 1989-02-27 | [[etolohiya]]<br/>[[pilosopiya]] | [[Talaksan:Konrad Lorenz.JPG|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 9 | [[:d:Q462843|Q462843]] | [[Tu Youyou]] | 1930-12-30 | | [[parmakolohiya]]<br/>[[tradisyonal na panggagamot na Tsino]] | [[Talaksan:D810 4987 Tu Youyou, medicine (22945001843) (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 10 | [[:d:Q229264|Q229264]] | [[Georges-Louis Leclerc, Comte de Buffon]] | 1707-09-07 | 1788-04-15 | [[biyolohiya]]<br/>[[heograpiya]]<br/>[[heolohiya]]<br/>[[political arithmetic]] | [[Talaksan:Georges-Louis Leclerc de Buffon.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 11 | [[:d:Q199654|Q199654]] | [[Barbara McClintock]] | 1902-06-16 | 1992-09-02 | [[henetika]]<br/>[[cytogenetics]] | [[Talaksan:Barbara McClintock (1902-1992) shown in her laboratory in 1947.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 12 | [[:d:Q25820|Q25820]] | [[Thomas Young]] | 1773-06-13 | 1829-05-10 | [[pisika]]<br/>[[mekanika]]<br/>[[lingguwistika]]<br/>[[agham ng mga materyal]] | [[Talaksan:Thomas Young by Briggs.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 13 | [[:d:Q173441|Q173441]] | [[Abu Abdullah Muhammad al-Idrisi al-Qurtubi al-Hasani as-Sabti]] | 1110 | 1166<br/>1165 | [[kartograpiya]]<br/>[[heograpiya]]<br/>[[paglalakbay]] | [[Talaksan:Estatua de Al-Idrisi en Ceuta.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 14 | [[:d:Q70554|Q70554]] | [[Emil Fischer]] | 1852-10-09 | 1919-07-15 | [[kimika]] | [[Talaksan:Hermann Emil Fischer. Photograph by Atelier Victoria, 1895. Wellcome V0027668 (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 15 | [[:d:Q213195|Q213195]] | [[B. F. Skinner]] | 1904-03-20 | 1990-08-18 | [[sikolohiya]]<br/>[[behavioral analytics]] | [[Talaksan:B.F. Skinner at Harvard circa 1950 (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 16 | [[:d:Q151564|Q151564]] | [[Frederick Sanger]] | 1918-08-13 | 2013-11-19 | [[biyokimika]] | [[Talaksan:Frederick Sanger2.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 17 | [[:d:Q7426|Q7426]] | [[Ada Yonath]] | 1939-06-22 | | [[kristalograpiya]]<br/>[[biyolohiya]]<br/>[[biyolohiyang molekular]]<br/>[[biyokimika]]<br/>[[ribosoma]]<br/>[[biyolohiyang estruktural]] | [[Talaksan:Ada E. Yonath.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 18 | [[:d:Q84405|Q84405]] | [[Karl Landsteiner]] | 1868-06-14 | 1943-06-26 | [[kimika]] | [[Talaksan:Karl Landsteiner nobel.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 19 | [[:d:Q35703|Q35703]] | [[Gertrude B. Elion]] | 1918-01-23 | 1999-02-21 | [[parmakolohiya]]<br/>[[biyokimika]] | [[Talaksan:Gertrude Elion (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 20 | [[:d:Q214565|Q214565]] | [[Beatrix Potter]] | 1866-07-28 | 1943-12-22 | | [[Talaksan:Beatrix Potter by King cropped.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 21 | [[:d:Q204733|Q204733]] | [[Gerty Cori]] | 1896-08-15 | 1957-10-26 | [[biyokimika]]<br/>[[medisina]] | [[Talaksan:Gerty Theresa Cori.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 22 | [[:d:Q107402|Q107402]] | [[Rosalyn Sussman Yalow]] | 1921-07-19 | 2011-05-30 | [[biyopisika]] | [[Talaksan:Rosalyn Yalow.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 23 | [[:d:Q185777|Q185777]] | [[Alexis Carrel]] | 1873-06-28 | 1944-11-05 | [[Pag-oopera|pagtistis]]<br/>[[biyolohiya]]<br/>[[pathophysiology]]<br/>[[pisyolohiya]]<br/>[[vascular surgery]] | [[Talaksan:Alexis Carrel 1912.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 24 | [[:d:Q60024|Q60024]] | [[Hermann von Helmholtz]] | 1821-08-31 | 1894-09-08 | [[pisika]]<br/>[[medisina]]<br/>[[pisyolohiya]]<br/>[[sikolohiya]] | [[Talaksan:Hermann von Helmholtz.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 25 | [[:d:Q318750|Q318750]] | [[Stephen Hillenburg]] | 1961-08-21 | 2018-11-26 | [[biyolohiyang pandagat]]<br/>[[animasyon]]<br/>[[komiks]] | [[Talaksan:Stephen Hillenburg by Carlos Cazurro.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 26 | [[:d:Q180468|Q180468]] | [[Albert von Szent-Györgyi Nagyrápolt]] | 1893-09-16 | 1986-10-22 | [[biyokimika]]<br/>[[pisyolohiya]] | [[Talaksan:Albert Szent-Györgyi.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 27 | [[:d:Q103844|Q103844]] | [[Françoise Barré-Sinoussi.]] | 1947-07-30 | | [[birolohiya]] | [[Talaksan:Françoise Barré-Sinoussi-press conference Dec 06th, 2008-1.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 28 | [[:d:Q200136|Q200136]] | [[Linda B. Buck]] | 1947-01-29 | | [[biyolohiya]]<br/>[[neurosiyensiya]] | [[Talaksan:Linda Buck 2015 (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 29 | [[:d:Q154824|Q154824]] | [[Norman Borlaug]] | 1914-03-25 | 2009-09-12 | [[agronomiya]] | [[Talaksan:Norman Borlaug.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 30 | [[:d:Q102804|Q102804]] | [[Henri Moissan]] | 1852-09-28 | 1907-02-20 | [[kimika]] | [[Talaksan:Henri Moissan.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 31 | [[:d:Q177681|Q177681]] | [[Thomas Hunt Morgan]] | 1866-09-25 | 1945-12-04 | [[henetika]] | [[Talaksan:Thomas Hunt Morgan.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 32 | [[:d:Q150630|Q150630]] | [[Camillo Golgi]] | 1843-07-07 | 1926-01-21 | [[malarya]]<br/>[[medisina]]<br/>[[histolohiya]]<br/>[[anatomiya]]<br/>[[patolohiya]]<br/>[[agham]] | [[Talaksan:Camillo Golgi nobel.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 33 | [[:d:Q43917|Q43917]] | [[Eduard Buchner]] | 1860-05-20 | 1917-08-13 | [[kimika]]<br/>[[biyokimika]] | [[Talaksan:Eduardbuchner.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 34 | [[:d:Q17280087|Q17280087]] | [[Emmanuelle Charpentier]] | 1968-12-11 | | [[mikrobiyolohiya]]<br/>[[biyokimika]]<br/>[[henetika]] | [[Talaksan:Emmanuelle Charpentier.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 35 | [[:d:Q80905|Q80905]] | [[Donald Arthur Glaser]] | 1926-09-21 | 2013-02-28 | [[pisika]] | [[Talaksan:Donald Glaser.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 36 | [[:d:Q26321|Q26321]] | [[Elizabeth Blackburn]] | 1948-11-26 | | [[biyolohiya]]<br/>[[pisyolohiya]]<br/>[[cytogenetics]] | [[Talaksan:Elizabeth Blackburn CHF Heritage Day 2012 Rush 001.JPG|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 37 | [[:d:Q26322|Q26322]] | [[Carol Greider]] | 1961-04-15 | | [[biyolohiyang molekular]]<br/>[[biyolohiya]]<br/>[[henetika]] | [[Talaksan:GREIDER Carol 2014 - Less vignetting.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 38 | [[:d:Q180350|Q180350]] | [[Frederick Banting]] | 1891-11-14 | 1941-02-21 | [[pisyolohiya]]<br/>[[parmakolohiya]] | [[Talaksan:Fredrick banting.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 39 | [[:d:Q14279|Q14279]] | [[Giovanni Domenico Cassini]] | 1625-06-08 | 1712-09-14 | [[astronomiya]] | [[Talaksan:Giovanni Domenico Cassini.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 40 | [[:d:Q153159|Q153159]] | [[Elias Lönnrot]] | 1802-04-09 | 1884-03-19 | [[lingguwistika]]<br/>[[etnograpiya]]<br/>[[botanika]]<br/>[[medisina]]<br/>[[pilolohiya]]<br/>[[collecting]]<br/>[[panitikan]] | [[Talaksan:Elias Lönnrot portrait.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 41 | [[:d:Q15118973|Q15118973]] | [[Aziz Sancar]] | 1946-09-08 | | [[DNA repair]]<br/>[[Siklo ng selula|cell cycle]]<br/>[[circadian rhythm]]<br/>[[biyokimika]]<br/>[[biyolohiyang molekular]]<br/>[[DNA]] | [[Talaksan:Aziz Sancar 0060.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 42 | [[:d:Q4273363|Q4273363]] | [[Frances Arnold]] | 1956-07-25 | | [[inhinyeriyang pangkimika]]<br/>[[biocatalysis]]<br/>[[protein engineering]]<br/>[[synthetic biology]] | [[Talaksan:Frances Arnold in 2021 at Caltech 01 (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 43 | [[:d:Q234224|Q234224]] | [[Dian Fossey]] | 1932-01-16 | 1985-12-26 | [[etolohiya]] | [[Talaksan:Dian Fossey sitting, Santa Barbara News-Press 1981-05-06 25.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 44 | [[:d:Q107462|Q107462]] | [[Har Gobind Khorana]] | 1922-01-09 | 2011-11-09 | [[biyolohiyang molekular]] | [[Talaksan:Har Gobind Khorana.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 45 | [[:d:Q231402|Q231402]] | [[Jacques Monod]] | 1910-02-09 | 1976-05-31 | [[biyolohiya]] | [[Talaksan:Jacques Monod 1971.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 46 | [[:d:Q189488|Q189488]] | [[Willem Einthoven]] | 1860-05-21 | 1927-09-29 | [[pisyolohiya]] | [[Talaksan:Portrait of W. (Willem) Einthoven, professor of Physiology and Histology at Leiden University Icones 332.tiff|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 47 | [[:d:Q60061|Q60061]] | [[Venkatraman Ramakrishnan]] | 1952 | | [[biyokimika]]<br/>[[computational biology]]<br/>[[biyolohiyang molekular]] | [[Talaksan:Venki Ramakrishnan.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 48 | [[:d:Q189006|Q189006]] | [[Charles Louis Alphonse Laveran]] | 1845-06-18 | 1922-05-18 | [[malarya]]<br/>[[medisina]] | [[Talaksan:Charles Laveran nobel.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 49 | [[:d:Q104913|Q104913]] | [[Robert Edwards]] | 1925-09-27 | 2013-04-10 | [[reproductive medicine]] | [[Talaksan:Robert Geoffrey Edwards (2010).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 50 | [[:d:Q8056214|Q8056214]] | [[Yoshinori Ohsumi]] | 1945-02-09 | | [[biyolohiyang molekular]]<br/>[[autophagy]] | [[Talaksan:Nobel Laureates 7428 (30679389523) (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 51 | [[:d:Q191026|Q191026]] | [[Francis Galton]] | 1822-02-16 | 1911-01-17 | [[Teorya ng probabilidad|probability theory]]<br/>[[Antropolohiya|agham-tao]] | [[Talaksan:Sir Francis Galton, 1890s.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 52 | [[:d:Q16196017|Q16196017]] | [[Tedros Adhanom Ghebreyesus]] | 1965-03-03 | | [[community health]]<br/>[[kalusugang pampubliko]]<br/>[[international organization]]<br/>[[Pangangalagang pangkalusugan]]<br/>[[health administration]]<br/>[[mikrobiyolohiya]]<br/>[[politika]]<br/>[[Patakarang panlabas]] | [[Talaksan:Tedros Adhanom Ghebreyesus 2023.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 53 | [[:d:Q214851|Q214851]] | [[Charles Richet]] | 1850-08-26 | 1935-12-04 | [[medisina]]<br/>[[pisyolohiya]]<br/>[[allergology]]<br/>[[anapilaksis]]<br/>[[human physiology]]<br/>[[sikolohiya]]<br/>[[Esperanto]]<br/>[[ewhenesya]]<br/>[[Parasikolohiya]]<br/>[[creative and professional writing]]<br/>[[Tuluyan]]<br/>[[Drama]] | [[Talaksan:Charles Robert Richet nobel.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 54 | [[:d:Q6796222|Q6796222]] | [[May-Britt Moser]] | 1963-01-04 | | [[neurosiyensiya]]<br/>[[grid neuron]] | [[Talaksan:May-Britt Moser (20902423978) (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 55 | [[:d:Q232308|Q232308]] | [[Selman Abraham Waksman]] | 1888-07-22 | 1973-08-16 | [[biyokimika]]<br/>[[mikrobiyolohiya]] | [[Talaksan:Selman Waksman NYWTS.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 56 | [[:d:Q234463|Q234463]] | [[Sydney Brenner]] | 1927-01-13 | 2019-04-05 | [[biyolohiya]] | [[Talaksan:Sydney Brenner OIST 2008 (33208371153) (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 57 | [[:d:Q316371|Q316371]] | [[Vladimir Vernadsky]] | 1863-02-28 | 1945-01-06 | [[heolohiya]]<br/>[[kristalograpiya]]<br/>[[mineralohiya]]<br/>[[geochemistry]]<br/>[[radiogeology]]<br/>[[biyolohiya]]<br/>[[biogeochemistry]]<br/>[[pilosopiya]]<br/>[[history of geology]] | [[Talaksan:1934-V I Vernadsky.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 58 | [[:d:Q189564|Q189564]] | [[Pierre Teilhard de Chardin]] | 1881-05-01 | 1955-04-10 | [[pilosopiya]]<br/>[[teolohiya]]<br/>[[pastoral care]]<br/>[[Antropolohiya|agham-tao]]<br/>[[philosophical anthropology]]<br/>[[Christian philosophy]]<br/>[[heolohiya]] | [[Talaksan:TeilhardP 1955.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 59 | [[:d:Q5327|Q5327]] | [[Adolf Butenandt]] | 1903-03-24 | 1995-01-18 | [[biyokimika]]<br/>[[kimikang organiko]] | [[Talaksan:Bad Schachen Porträt; Adolf Butenandt - W134Nr.020182c - Willy Pragher (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 60 | [[:d:Q106399|Q106399]] | [[John Howard Northrop]] | 1891-07-05 | 1987-05-27 | [[biyokimika]] | [[Talaksan:John Howard Northrop.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 61 | [[:d:Q55008046|Q55008046]] | [[Albert I of Belgium]] | 1875-04-08 | 1934-02-17 | | [[Talaksan:Albert I Koning der Belgen.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 62 | [[:d:Q125057|Q125057]] | [[Richard Francis Burton]] | 1821-03-19 | 1890-10-20 | | [[Talaksan:Richard Francis Burton by Rischgitz, 1864.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 63 | [[:d:Q211029|Q211029]] | [[Edward O. Wilson]] | 1929-06-10 | 2021-12-26 | [[myrmecology]]<br/>[[sociobiology]]<br/>[[natural science]]<br/>[[soolohiya]]<br/>[[entomolohiya]]<br/>[[Saribuhay|biodiversity]]<br/>[[animal ecology]] | [[Talaksan:Edward O. Wilson, 2003 (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 64 | [[:d:Q76727|Q76727]] | [[Ernst Jünger]] | 1895-03-29 | 1998-02-17 | [[pilosopiya]]<br/>[[Panitikang Aleman]]<br/>[[entomolohiya]] | [[Talaksan:Ernst Jünger vers 1920 (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 65 | [[:d:Q296047|Q296047]] | [[Sam Harris]] | 1967-04-09 | | [[neurosiyensiya]]<br/>[[moralidad]]<br/>[[etika]]<br/>[[mindfulness]]<br/>[[pilosopiya]]<br/>[[creative and professional writing]]<br/>[[criticism of religion]]<br/>[[Blog]]<br/>[[podcast show]]<br/>[[Meditasyon|pagninilay]] | [[Talaksan:Sam Harris 2016 (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 66 | [[:d:Q213504|Q213504]] | [[Charles Scott Sherrington]] | 1857-11-27 | 1952-03-04 | [[neurobiology]]<br/>[[pisyolohiya]]<br/>[[histolohiya]]<br/>[[bakteryolohiya]]<br/>[[patolohiya]] | [[Talaksan:Prof. Charles Scott Sherrington.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 67 | [[:d:Q75847|Q75847]] | [[Harald zur Hausen]] | 1936-03-11 | 2023-05-29 | [[birolohiya]] | [[Talaksan:Harald zur Hausen 01.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 68 | [[:d:Q77174|Q77174]] | [[Christiane Nüsslein-Volhard]] | 1942-10-20 | | [[biyolohiya]]<br/>[[biyokimika]]<br/>[[genetic research]]<br/>[[developmental biology]]<br/>[[embriyolohiya]] | [[Talaksan:Christiane Nüsslein-Volhard mg 4372 cropped.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 69 | [[:d:Q211787|Q211787]] | [[Jules Bordet]] | 1870-06-13 | 1961-04-06 | [[mikrobiyolohiya]] | [[Talaksan:Jules Bordet nobel.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 70 | [[:d:Q49347|Q49347]] | [[Melvin Calvin]] | 1911-04-08 | 1997-01-08 | [[biyokimika]] | [[Talaksan:Melvin Calvin.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 71 | [[:d:Q57192|Q57192]] | [[Gerhard Domagk]] | 1895-10-30 | 1964-04-24 | [[patolohiya]] | [[Talaksan:Gerhard Domagk nobel.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 72 | [[:d:Q58575|Q58575]] | [[Friedrich Wöhler]] | 1800-07-31 | 1882-09-23 | [[kimika]] | [[Talaksan:Friedrich Wöhler Litho.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 73 | [[:d:Q12973|Q12973]] | [[Leopold III of Belgium]] | 1901-11-03 | 1983-09-25 | | [[Talaksan:Leopold III (1934).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 74 | [[:d:Q154782|Q154782]] | [[Adelbert von Chamisso]] | 1781-01-30 | 1838-08-21 | [[botanika]]<br/>[[soolohiya]] | [[Talaksan:Chamisso Adelbert von 1781-1838.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 75 | [[:d:Q170342|Q170342]] | [[Svante Pääbo]] | 1955-04-20 | | [[paleogenetics]]<br/>[[evolutionary anthropology]]<br/>[[human evolutionary genetics]]<br/>[[henetika]]<br/>[[Biyolohiyang ebolutiba|ebolusyonaryong biyolohiya]]<br/>[[evolutionary genetics]] | [[Talaksan:Professor Svante Paabo ForMemRS (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 76 | [[:d:Q115490|Q115490]] | [[Tadeusz Reichstein]] | 1897-07-08 | 1996-08-01 | | [[Talaksan:Thadeus Reichstein ETH-Bib Portr 10137.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 77 | [[:d:Q157224|Q157224]] | [[Kary Mullis]] | 1944-12-28 | 2019-08-07 | [[biyolohiyang molekular]]<br/>[[biyokimika]]<br/>[[kimika]] | [[Talaksan:Kary Mullis.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 78 | [[:d:Q88608397|Q88608397]] | [[Katalin Karikó]] | 1955-01-17 | | [[messenger RNA]]<br/>[[biyokimika]] | [[Talaksan:Katalin Karikó at the United States Embassy Sweden, 2023 Nobel Reception (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 79 | [[:d:Q78478|Q78478]] | [[Robert Bárány]] | 1876-04-22 | 1936-04-08 | [[otolaryngology]] | [[Talaksan:Robert Bárány av Lars Emil Finn.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 80 | [[:d:Q157056|Q157056]] | [[Samuel Hahnemann]] | 1755-04-10 | 1843-07-02 | [[homeopatiya]] | [[Talaksan:Samuel Hahnemann 1841.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 81 | [[:d:Q233965|Q233965]] | [[Charles Nicolle]] | 1866-09-21 | 1936-02-28 | [[bakteryolohiya]] | [[Talaksan:Charles Jules Henri Nicolle. Photograph. Wellcome V0026919.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 82 | [[:d:Q170676|Q170676]] | [[Roger D. Kornberg]] | 1947-04-24 | | [[biyolohiyang estruktural]]<br/>[[biyokimika]] | [[Talaksan:Roger Kornberg April 2016.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 83 | [[:d:Q234590|Q234590]] | [[Christian de Duve]] | 1917-10-02 | 2013-05-04 | [[biyolohiyang pangselula]]<br/>[[biyokimika]] | [[Talaksan:Christian de Duve.tif|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 84 | [[:d:Q218311|Q218311]] | [[François Jacob]] | 1920-06-17 | 2013-04-20 | [[mikrobiyolohiya]] | [[Talaksan:François Jacob nobel.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 85 | [[:d:Q189803|Q189803]] | [[Arthur Harden]] | 1865-10-12 | 1940-06-17 | [[biyokimika]] | [[Talaksan:ArthurHarden.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 86 | [[:d:Q102379|Q102379]] | [[Paul Berg]] | 1926-06-30 | 2023-02-15 | [[biyokimika]] | [[Talaksan:Paul Berg in 1980.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 87 | [[:d:Q76600|Q76600]] | [[Manfred Eigen]] | 1927-05-09 | 2019-02-06 | [[biyopisika]] | [[Talaksan:Eigen,Manfred 1996 Göttingen.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 88 | [[:d:Q155764|Q155764]] | [[Robert Brown]] | 1773-12-21 | 1858-06-10 | [[botanika]]<br/>[[pisyolohiya ng halaman]]<br/>[[:Kategorya:Lumot]]<br/>[[mikroskopiya]] | [[Talaksan:Robert brown botaniker.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 89 | [[:d:Q104607|Q104607]] | [[Andrew Huxley]] | 1917-11-22 | 2012-05-30 | [[pisyolohiya]] | [[Talaksan:Andrew Fielding Huxley nobel.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 90 | [[:d:Q137106|Q137106]] | [[Howard Florey]] | 1898-09-24 | 1968-02-21 | | [[Talaksan:Howard Walter Florey 1945.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 91 | [[:d:Q155375|Q155375]] | [[Archibald Hill]] | 1886-09-26 | 1977-06-03 | [[pisyolohiya]] | [[Talaksan:Archibald Vivian Hill.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 92 | [[:d:Q202136|Q202136]] | [[Barry Marshall]] | 1951-09-30 | | [[mikrobiyolohiya]] | [[Talaksan:Barry J Marshall.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 93 | [[:d:Q232024|Q232024]] | [[John James Rickard Macleod]] | 1876-09-06 | 1935-03-16 | [[pisyolohiya]]<br/>[[medisina]] | [[Talaksan:J.J.R. Macleod ca. 1928.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 94 | [[:d:Q157239|Q157239]] | [[Artturi Ilmari Virtanen]] | 1895-01-15 | 1973-11-11 | [[biyokimika]] | [[Talaksan:A-I-Virtanen-portrait.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 95 | [[:d:Q7442|Q7442]] | [[Carolyn Bertozzi]] | 1966-10-10 | | [[kimika]]<br/>[[glycobiology]] | [[Talaksan:Carolyn Bertozzi IMG 9384.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 96 | [[:d:Q73093|Q73093]] | [[Paul Karrer]] | 1889-04-21 | 1971-06-18 | [[kimikang organiko]] | [[Talaksan:UAZ DOK.005.059 Karrer.tif|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 97 | [[:d:Q158749|Q158749]] | [[Albert François Lebrun]] | 1871-08-29 | 1950-03-06 | [[politika]] | [[Talaksan:Albert Lebrun 1932 (2).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 98 | [[:d:Q155914|Q155914]] | [[Peter Simon Pallas]] | 1741-09-22 | 1811-09-08 | [[soolohiya]]<br/>[[botanika]]<br/>[[heograpiya]]<br/>[[heolohiya]]<br/>[[etnograpiya]]<br/>[[pilolohiya]] | [[Talaksan:Peter Simon Pallas. Stipple engraving by A. Tardieu after hi Wellcome V0004437.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 99 | [[:d:Q105830|Q105830]] | [[Baruch Samuel Blumberg]] | 1925-07-28 | 2011-04-05 | [[birolohiya]] | [[Talaksan:Baruch Samuel Blumberg by Tom Trower (NASA) (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 100 | [[:d:Q234949|Q234949]] | [[David Baltimore]] | 1938-03-07 | 2025-09-06 | [[biyokimika]]<br/>[[biyolohiyang molekular]]<br/>[[birolohiya]]<br/>[[biyolohiya]]<br/>[[henetika]]<br/>[[Inhenyeriyang henetiko]] | [[Talaksan:Dr. David Baltimore2 crop2.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 101 | [[:d:Q205772|Q205772]] | [[Jared Diamond]] | 1937-09-10 | | [[ekolohiya]]<br/>[[Biyolohiyang ebolutiba|ebolusyonaryong biyolohiya]]<br/>[[pisyolohiya]]<br/>[[biogeography]] | [[Talaksan:Jared diamond.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 102 | [[:d:Q151593|Q151593]] | [[Olivier Messiaen]] | 1908-12-10 | 1992-04-27 | | [[Talaksan:Lezing Franse compoist Olivier Messiaen in Koninklijk Conservatorium in Den Haa, Bestanddeelnr 933-8262.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 103 | [[:d:Q57191|Q57191]] | [[Hans Krebs]] | 1900-08-25 | 1981-11-22 | [[biyokimika]] | [[Talaksan:Hans Adolf Krebs.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 104 | [[:d:Q115478|Q115478]] | [[Emil Theodor Kocher]] | 1841-08-25 | 1917-07-27 | [[Pag-oopera|pagtistis]] | [[Talaksan:Emil Theodor Kocher.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 105 | [[:d:Q52878|Q52878]] | [[Gustaf VI Adolf of Sweden]] | 1882-11-11 | 1973-09-15 | [[arkeolohiya]]<br/>[[botanika]] | [[Talaksan:Gustaf VI Adolf of Sweden 1962.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 106 | [[:d:Q59478|Q59478]] | [[George Gamow]] | 1904-03-04 | 1968-08-19 | [[Pisikang teoretikal|theoretical physics]]<br/>[[astropisika]]<br/>[[pisikang nuklear]]<br/>[[physical cosmology]]<br/>[[biyokimika]]<br/>[[literary activity]]<br/>[[scientific literature]]<br/>[[popular science literature]]<br/>[[children's and young adult literature]] | [[Talaksan:Bragg lab1 1930 (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 107 | [[:d:Q152187|Q152187]] | [[August Krogh]] | 1874-11-15 | 1949-09-13 | [[pisyolohiya]] | [[Talaksan:August Krogh Bain 32006.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 108 | [[:d:Q191963|Q191963]] | [[John Edward Gray]] | 1800-02-12 | 1875-03-07 | [[kalikasan]]<br/>[[soolohiya]]<br/>[[botanika]] | [[Talaksan:John Edward Gray. Photograph. Wellcome V0027572 (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 109 | [[:d:Q70530|Q70530]] | [[Alois Alzheimer]] | 1864-06-14 | 1915-12-19 | [[sikiyatriya]]<br/>[[neuropathology]] | [[Talaksan:Alois Alzheimer 002.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 110 | [[:d:Q193550|Q193550]] | [[Frank Macfarlane Burnet]] | 1899-09-03 | 1985-08-31 | [[immunology]]<br/>[[birolohiya]] | [[Talaksan:Frank Macfarlane Burnet.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 111 | [[:d:Q216723|Q216723]] | [[Ronald Fisher]] | 1890-02-17 | 1962-07-29 | [[estadistika]]<br/>[[henetika]] | [[Talaksan:Youngronaldfisher2.JPG|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 112 | [[:d:Q237160|Q237160]] | [[Bernardo Houssay]] | 1887-04-10 | 1971-09-21 | [[pisyolohiya]] | [[Talaksan:Bernado Houssay.JPG|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 113 | [[:d:Q190626|Q190626]] | [[Aaron Klug]] | 1926-08-11 | 2018-11-20 | [[kimika]]<br/>[[biyokimika]] | [[Talaksan:Aaron Klug 1979.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 114 | [[:d:Q233026|Q233026]] | [[Arne Tiselius]] | 1902-08-10 | 1971-10-29 | [[biyokimika]] | [[Talaksan:Arne Tiselius.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 115 | [[:d:Q233205|Q233205]] | [[Aaron Ciechanover]] | 1947-10-01 | | [[biyolohiya]]<br/>[[kimika]] | [[Talaksan:Flickr - Government Press Office (GPO) - Nobel Laureate Aaron Ciechanover (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 116 | [[:d:Q76604|Q76604]] | [[Hans Fischer]] | 1881-07-27 | 1945-03-31 | [[kimikang organiko]]<br/>[[biyokimika]]<br/>[[medisina]]<br/>[[panggagamot na panloob]]<br/>[[clinical chemistry]] | [[Talaksan:Hans Fischer (Nobel).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 117 | [[:d:Q60060|Q60060]] | [[Karl von Frisch]] | 1886-11-20 | 1982-06-12 | [[etolohiya]] | [[Talaksan:Karl von Frisch - Atelier Veritas, c. 1926.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 118 | [[:d:Q188668|Q188668]] | [[Thom Yorke]] | 1968-10-07 | | | [[Talaksan:AllPointsEastAug2022 (327 of 385) (52327062411) (cropped) (cropped).jpg|center|128px]] |} ---- &sum; 118 items. {{Wikidata list end}} d8e803w2jplm7wsetizclmq5ut839s5 15 287413 2201288 2198133 2026-04-04T20:49:54Z ListeriaBot 79921 Wikidata list updated [V2] 2201288 wikitext text/x-wiki {{Wikidata list|sparql= SELECT ?item ?itemLabel ?articlename ?died WHERE { ?item wdt:P31 wd:Q5; wdt:P570 ?died. FILTER (?died >= "2019-01-01T00:00:00Z"^^xsd:dateTime && ?died < "2020-01-01T00:00:00Z"^^xsd:dateTime) ?item ^schema:about ?article . ?article schema:isPartOf <https://tl.wikipedia.org/>; schema:name ?articlename . } LIMIT 200 |columns=item,P18,label:Article,P570 |section= |min_section= |sort=P570 |links=red |thumb=100px |autolist= |references=all }} {| class='wikitable sortable' ! item ! larawan ! Article ! petsa ng kamatayan |- | [[:d:Q105759841|Q105759841]] | | [[Marie Senghor Basse]] | 2019<ref name="ref_d85d4cece010d157d01a18cf01055302f8e392f4d3a6c99c1a105ecb441fc7e7">https://www.leral.net/Femmes-valeureuses-du-Senegal-Marie-Therese-Camille-Senghor-Basse-la-nourriciere-du-peuple_a295134.html</ref> |- | [[:d:Q5043632|Q5043632]] | [[Talaksan:Governor Carmencita Reyes.jpg|center|128px]] | [[Carmencita Reyes]] | 2019-01-07<ref name="ref_ec17a6fa54b7c3f8e386f1f0bb0feb4edd08c49da90932a377bf26d9afebda80">https://newsinfo.inquirer.net/1070437/marinduque-political-matriarch-carmencita-reyes-dies</ref> |- | [[:d:Q5200177|Q5200177]] | | [[Cynthia Zamora]] | 2019-01-16 |- | [[:d:Q176679|Q176679]] | [[Talaksan:Henry sy.jpg|center|128px]] | [[Henry Sy]] | 2019-01-19 |- | [[:d:Q18637855|Q18637855]] | | [[Aloysius Pang]] | 2019-01-24<ref name="ref_530f73d86aa5fe91dff8a9a8da9f049ec093b348713aa35ed4b3fb76711e12c2">https://www.channelnewsasia.com/news/singapore/actor-aloysius-pang-dies-serious-injuries-saf-training-accident-11158830</ref> |- | [[:d:Q7166237|Q7166237]] | [[Talaksan:Pepe Smith (2008).jpg|center|128px]] | [[Pepe Smith]] | 2019-01-28 |- | [[:d:Q435789|Q435789]] | [[Talaksan:James Imgram 1998.jpg|center|128px]] | [[James Ingram]] | 2019-01-29<ref name="ref_12c7ff8c7c7e9fbf173b00d51cd73f1f89a19e619472a755a45b41858c1071d9">https://www.billboard.com/articles/news/obituary/8495601/james-ingram-dead-obituary</ref> |- | [[:d:Q1580007|Q1580007]] | [[Talaksan:HansHaidliestSIMILAUNalteschmiede.JPG|center|128px]] | [[Hans Haid]] | 2019-02-05<ref name="ref_32e217e1c3499552c3a8a9a59734e0268b564d14de29e833125c303f8d52d76e">http://www.cultura.at/haid/biografie-hans-haid/</ref><ref name="ref_35b74017fc0ca6ddbf48c51406b3d4d6a566fa0772d24436c8e8570b2fc37f5d">https://tirol.orf.at/news/stories/2962886/</ref> |- | [[:d:Q219546|Q219546]] | [[Talaksan:Albert Finney 1966.jpg|center|128px]] | [[Albert Finney]] | 2019-02-07<ref name="ref_2b1892408953f387069c690a5c0e80f3277518d05cf151cb269846247e17b3e7">https://www.theguardian.com/film/2019/feb/08/albert-finney-dies-film-tom-jones-orient-express-millers-crossing</ref><ref name="ref_f90381d25cf954c4d0d0e296ea2e161161dccc036d940eb5dec47fc0e2956c7b">https://www.bbc.com/news/entertainment-arts-47175304</ref><ref name="ref_7ed18971eda0d85c91db4f5fac9a99c611d97fb8d71bd5aefd996b13a5d40bf2">''[[:d:Q237227|Brockhaus Enzyklopädie]]''</ref><ref name="ref_8023c974aba1e9f2ff175b48ef1111017a582ed846e23b218cfdf99f7d99fe40">''[[:d:Q19938912|BnF authorities]]''</ref><ref name="ref_beb08c37302db59faae18def7df503aa49faa56692d5237f49cc8cdcaf6046c9">''[[:d:Q83365652|Roglo]]''</ref><ref name="ref_ec875aeb59436376ae3bca9b22aab5b87c90d11190c1703734a35406a107becf">''[[:d:Q1789619|Croatian Encyclopedia]]''</ref><ref name="ref_d93dab851f5a062783f73c103680ec63bc8865c6c5d40177ae8b6d19640a9a63">''[[:d:Q107343683|Munzinger Personen]]''</ref> |- | [[:d:Q12962111|Q12962111]] | [[Talaksan:Shake, Rattle and Roll XV Official Trailer - Bentong.jpg|center|128px]] | [[Bentong]] | 2019-02-09<ref name="ref_bf64f39fb9a251ac001ed9b9499c88f120743b620c2841afc5663815691bc817">https://www.philstar.com/entertainment/2019/02/09/1892268/comedian-bentong-dies-55</ref> |- | [[:d:Q3544581|Q3544581]] | [[Talaksan:Armida Siguion-Reyna National Artist award protest at CCP.jpg|center|128px]] | [[Armida Siguion-Reyna]] | 2019-02-11 |- | [[:d:Q76716|Q76716]] | [[Talaksan:Karl Lagerfeld 2014.jpg|center|128px]] | [[Karl Lagerfeld]] | 2019-02-19<ref name="ref_de28d3ad738994654bf8cae039ada096462c41efc2cb3b12b8b63beba718f04b">http://www.purepeople.com/article/karl-lagerfeld-est-mort-a-l-age-de-85-ans_a325121/1</ref><ref name="ref_0a25cf4ca421bbf96e138d8e4fcd893ff5e0ad582a15622e481258e4f63955c8">https://www.trendmagazin.ch/stars/karl-lagerfeld/</ref><ref name="ref_77be18796d00505d4a2468bc55ffbae484e713e5bba3dfdcbd1be75f3738c822">https://www.bbc.com/news/entertainment-arts-47293612</ref><ref name="ref_beb08c37302db59faae18def7df503aa49faa56692d5237f49cc8cdcaf6046c9">''[[:d:Q83365652|Roglo]]''</ref><ref name="ref_cd05ff4b2e7c80737dcfea926f6951432d0720738c84d35ef2684788cb398210">''[[:d:Q98769076|GeneaStar]]''</ref><ref name="ref_ec875aeb59436376ae3bca9b22aab5b87c90d11190c1703734a35406a107becf">''[[:d:Q1789619|Croatian Encyclopedia]]''</ref><ref name="ref_45e99ef8ca393a998e0bda041bbbbbb5f5257a65365e8775d62d89f251ed04bd">https://cs.isabart.org/person/150088</ref><ref name="ref_d93dab851f5a062783f73c103680ec63bc8865c6c5d40177ae8b6d19640a9a63">''[[:d:Q107343683|Munzinger Personen]]''</ref> |- | [[:d:Q5483688|Q5483688]] | [[Talaksan:Francisco Mañosa (cropped).jpg|center|128px]] | [[Francisco Mañosa]] | 2019-02-20<ref name="ref_0bcb565d07e2ee222dbaac7b8ee39e41aa0be73279af0fffc9915663bd09e2f0">https://news.abs-cbn.com/life/02/20/19/national-artist-for-architecture-bobby-maosa-has-died</ref> |- | [[:d:Q822315|Q822315]] | [[Talaksan:Bernard Dadié.jpg|center|128px]] | [[Bernard Binlin Dadié]] | 2019-03-09<ref name="ref_b0ef3e07fd09c077b0a6ad2af61750a69874247dd4f93af04c84bf9eb4730cff">https://dicocitations.lemonde.fr/biographie/7069/Bernard_Dadie.php</ref><ref name="ref_046a71b8554f2ba91d19500d7472f675fd6742a05254484c3aec69dff8b4db29">https://www.jeuneafrique.com/746946/politique/cote-divoire-bernard-binlin-dadie-sen-est-alle/</ref><ref name="ref_7ed18971eda0d85c91db4f5fac9a99c611d97fb8d71bd5aefd996b13a5d40bf2">''[[:d:Q237227|Brockhaus Enzyklopädie]]''</ref><ref name="ref_1cf6c2cef2b109149a1571805722e7205e354c14ce4baff56a79ce0bed19f6ca">''[[:d:Q12461|Le Monde]]''</ref><ref name="ref_3dbc4862f13953e35a58b634c4b5ec08f07434a4c6162dd6150c4a8de48dc55c">https://www.lemonde.fr/disparitions/article/2019/03/09/cote-d-ivoire-mort-de-l-ecrivain-bernard-dadie_5433893_3382.html</ref><ref name="ref_a66e16674541abe670364d5a87a56c68d9a4b0f9f939b78c2649a440738375f0">https://fr.wikipedia.org/wiki/Bernard_Dadi%C3%A9#:~:text=Bernard%20Binlin%20Dadi%C3%A9%20(nom%20complet,dans%20une%20clinique%20%C3%A0%20Abidjan.</ref> |- | [[:d:Q20575749|Q20575749]] | | [[Chokoleit]] | 2019-03-09 |- | [[:d:Q3547038|Q3547038]] | | [[Reynaldo Aguinaldo]] | 2019-03-24 |- | [[:d:Q43078631|Q43078631]] | | [[Ayanda Denge]] | 2019-03-24<ref name="ref_5ef63d0f48d007688aba301a46bcd8e5f2dc9933086d87a5835c276a9da4811a">http://reclaimthecity.org.za/reclaim-the-city-announcement-our-comrade-ayanda-denge-was-fatally-stabbed-26-march-2019/</ref> |- | [[:d:Q167211|Q167211]] | [[Talaksan:Alan García presidente del Perú.jpg|center|128px]] | [[Alan García]] | 2019-04-17<ref name="ref_b8d8da8f419c302afd8aba02475d5d34f75e67dfcdafae4f7b5f54ace2e4b725">https://www.nytimes.com/aponline/2019/04/17/world/americas/ap-lt-peru-alan-garca-.html?searchResultPosition=5</ref><ref name="ref_37721da5b6bf1ae6f93ba8d9110077720cb5ab2c9fe48e157112e535ef23936f">https://eltiempo.pe/el-historial-politico-de-alan-garcia-perez-ar/</ref><ref name="ref_60632d8febf51259e5a0f488cdd8f08025eb20bfe484cdc69600293d28742daf">https://actualidad.rt.com/actualidad/312025-fallece-expresidente-peruano-alan-garcia</ref><ref name="ref_d9f28d9fd44ccc01e59d08ce82345e629f631b25e463510357966cde616e2fc8">https://mundo.sputniknews.com/america-latina/201904171086768607-fallece-alan-garcia/</ref><ref name="ref_ff32cb157f332cb4cddd38b09ecd8e975656883a79871be675e2e30b504babe5">''[[:d:Q746368|Great Norwegian Encyclopedia]]''</ref><ref name="ref_d93dab851f5a062783f73c103680ec63bc8865c6c5d40177ae8b6d19640a9a63">''[[:d:Q107343683|Munzinger Personen]]''</ref> |- | [[:d:Q3740119|Q3740119]] | [[Talaksan:Fatimih Dávila (cropped).jpg|center|128px]] | [[Fatimih Dávila]] | 2019-05-02 |- | [[:d:Q975592|Q975592]] | [[Talaksan:Speakernograles.jpg|center|128px]] | [[Prospero Nograles]] | 2019-05-04<ref name="ref_56fc4963227080a686bdc08d8f3c5c2b4fea825cc242afc7d24588bdce1ac5a3">https://www.rappler.com/nation/229667-former-house-speaker-prospero-nograles-dies</ref> |- | [[:d:Q6370981|Q6370981]] | [[Talaksan:9851Wedding Kara David LM Cancio Betis Church Guagua Pampanga 13.jpg|center|128px]] | [[Karina Constantino-David]] | 2019-05-07 |- | [[:d:Q104372|Q104372]] | [[Talaksan:Doris Day 1958 crop.jpg|center|128px]] | [[Doris Day]] | 2019-05-13<ref name="ref_cf83488b2afbe1a48b7bb7ba4d5fe67fef1f17f65d08c58b4ad300b5417240ae">https://www.nu.nl/film/5889717/amerikaanse-zangeres-en-actrice-doris-day-97-overleden.html</ref><ref name="ref_75fb0aeadf4e37eb2b2d84fa89c3c99e7313b9328a04517149ee0c977446a8af">https://next.liberation.fr/cinema/2019/05/13/mort-de-doris-day-actrice-pas-si-lisse_1726712</ref><ref name="ref_a9d74beff8777e3558b3c5b8ac1098d539229b411d8612848bfd630c62978f94">https://www.nytimes.com/2019/05/13/obituaries/doris-day-death.html</ref><ref name="ref_8023c974aba1e9f2ff175b48ef1111017a582ed846e23b218cfdf99f7d99fe40">''[[:d:Q19938912|BnF authorities]]''</ref><ref name="ref_cd05ff4b2e7c80737dcfea926f6951432d0720738c84d35ef2684788cb398210">''[[:d:Q98769076|GeneaStar]]''</ref> |- | [[:d:Q12964610|Q12964610]] | [[Talaksan:Rep. Herminio G. Teves - 12th Congress PH.png|center|128px]] | [[Herminio Teves]] | 2019-05-15<ref name="ref_59319ed9b8163454a0cfd0e243b08062eac5976281b279f5f236809eae3a0536">https://dumaguete.info/former-congressman-herminio-teves-died-at-99/</ref> |- | [[:d:Q29052537|Q29052537]] | | [[Belkis Ramírez]] | 2019-05-15 |- | [[:d:Q46868|Q46868]] | [[Talaksan:Itzhak Perlman with I.M. Pei, architect, looking at model of NYC Convention Center (03124v) (cropped).jpg|center|128px]] | [[I. M. Pei]] | 2019-05-16<ref name="ref_6bf620ed88d2d104378b53b1b2ec5666b6e772e058615a57fe4505d0af74ef78">https://www.nytimes.com/2019/05/16/obituaries/im-pei-dead.html</ref><ref name="ref_7ed18971eda0d85c91db4f5fac9a99c611d97fb8d71bd5aefd996b13a5d40bf2">''[[:d:Q237227|Brockhaus Enzyklopädie]]''</ref><ref name="ref_8023c974aba1e9f2ff175b48ef1111017a582ed846e23b218cfdf99f7d99fe40">''[[:d:Q19938912|BnF authorities]]''</ref><ref name="ref_a8dcf84b4daec1295f0d514217378535131fc542ec801ebfeab869eebe00c14a">''[[:d:Q103961281|Pei, I(eoh) M(ing)]]''</ref><ref name="ref_454f72f09b7c6bfdd6ba70832587971dab0670bafd15afe1d093312784b52e47">''[[:d:Q2664168|Gran Enciclopèdia Catalana]]''</ref><ref name="ref_ec875aeb59436376ae3bca9b22aab5b87c90d11190c1703734a35406a107becf">''[[:d:Q1789619|Croatian Encyclopedia]]''</ref><ref name="ref_d93dab851f5a062783f73c103680ec63bc8865c6c5d40177ae8b6d19640a9a63">''[[:d:Q107343683|Munzinger Personen]]''</ref><ref name="ref_a7633a4b07de4e16d960d355d926f389d86ab0f589199f9496e47d35876157b6">''[[:d:Q5924723|Who's Who in France]]''</ref> |- | [[:d:Q172840|Q172840]] | [[Talaksan:Murray Gell-Mann - World Economic Forum Annual Meeting 2012.jpg|center|128px]] | [[Murray Gell-Mann]] | 2019-05-24<ref name="ref_409cb21c22fecbf2a2e6615774bed5e06bcf3494092abb5ad34c4bbbd9c0386c">''[[:d:Q56119332|tweet]]''</ref><ref name="ref_5b0f35b5a7b453d0d2d3400fc7bfb29af22fc3cc50b78eaf87d4493f43355f0a">https://www.nytimes.com/2019/05/24/obituaries/murray-gell-mann-died-.html</ref><ref name="ref_ae14802de020b504b1d9f863cc15934f0614e296be8d86b5ce28f04ad6154ced">''[[:d:Q201469|Solomon R. Guggenheim Museum]]''</ref><ref name="ref_7ed18971eda0d85c91db4f5fac9a99c611d97fb8d71bd5aefd996b13a5d40bf2">''[[:d:Q237227|Brockhaus Enzyklopädie]]''</ref><ref name="ref_8023c974aba1e9f2ff175b48ef1111017a582ed846e23b218cfdf99f7d99fe40">''[[:d:Q19938912|BnF authorities]]''</ref><ref name="ref_454f72f09b7c6bfdd6ba70832587971dab0670bafd15afe1d093312784b52e47">''[[:d:Q2664168|Gran Enciclopèdia Catalana]]''</ref><ref name="ref_ec875aeb59436376ae3bca9b22aab5b87c90d11190c1703734a35406a107becf">''[[:d:Q1789619|Croatian Encyclopedia]]''</ref><ref name="ref_d93dab851f5a062783f73c103680ec63bc8865c6c5d40177ae8b6d19640a9a63">''[[:d:Q107343683|Munzinger Personen]]''</ref><ref name="ref_fded7aef1d55ee02519f9762a808b0bc88fa657da1816a59e0144c549e9a8ace">''[[:d:Q63056|Find a Grave]]''</ref> |- | [[:d:Q12964168|Q12964168]] | | [[Gary Lising]] | 2019-05-31<ref name="ref_5ae15481778c66151bf48eccc8c1031bac038c260a2adad51c421f0d31dc6981">https://entertainment.inquirer.net/332045/comedian-gary-lising-found-dead-by-son-in-condo</ref> |- | [[:d:Q106809355|Q106809355]] | [[Talaksan:Queen-harish-3.png|center|128px]] | [[Queen Harish]] | 2019-06-02<ref name="ref_1ed961a2b8e081dc08cf4163a6ceb2c5ac1b8fd1d7de900519a3945a14e038fb">https://www.dnaindia.com/india/report-who-was-queen-harish-kumar-2756490</ref><ref name="ref_4187474a6a9bceca80a7712a9d83f91122877540ddf10bb97a852512d088cf3c">http://plankton.co.jp/harish/</ref> |- | [[:d:Q4631|Q4631]] | [[Talaksan:President Mohamed Morsi.jpg|center|128px]] | [[Mohamed Morsi]] | 2019-06-17<ref name="ref_ff2d853474a805413e673462a6f07ca0028efa25d7cd14ef2084d2caf414d16a">https://index.hu/kulfold/2019/06/17/murszi_egyiptom_meghalt/</ref><ref name="ref_7ed18971eda0d85c91db4f5fac9a99c611d97fb8d71bd5aefd996b13a5d40bf2">''[[:d:Q237227|Brockhaus Enzyklopädie]]''</ref><ref name="ref_d93dab851f5a062783f73c103680ec63bc8865c6c5d40177ae8b6d19640a9a63">''[[:d:Q107343683|Munzinger Personen]]''</ref> |- | [[:d:Q2406250|Q2406250]] | [[Talaksan:Eddie Garcia, 2019.png|center|128px]] | [[Eddie Garcia]] | 2019-06-20<ref name="ref_d41c62d5df1311df82d1eefc08095232273075739fe41d1d24cbba5272db41c1">https://news.abs-cbn.com/entertainment/06/20/19/eddie-garcia-passes-away-at-90</ref><ref name="ref_8023c974aba1e9f2ff175b48ef1111017a582ed846e23b218cfdf99f7d99fe40">''[[:d:Q19938912|BnF authorities]]''</ref> |- | [[:d:Q65807984|Q65807984]] | | [[Yelena Grigoryeva]] | 2019-07-21<ref name="ref_602ee77034cba90fcdee7f978e987234533d015f5d42d5249cc30ef5fc1958ee">https://www.20min.ch/ro/news/monde/story/Une-militante-LGBT-tuee-a-l-arme-blanche-21868870</ref><ref name="ref_17c68ac9dba43edb18b4f9e9fdb6c485d9bca5f7cda15419665a49257b29ab73">https://varlamov.ru/3527012.html</ref><ref name="ref_262c189bd6466a66f6f2b3b0b3835d60795c5a945a4a445501426002db09c13c">https://www.awid.org/whrd/yelena-grigoriyeva</ref> |- | [[:d:Q735104|Q735104]] | [[Talaksan:Chris Kraft.jpg|center|128px]] | [[Christopher C. Kraft Jr.]] | 2019-07-22<ref name="ref_768555cbf5b2288e22de0978a4b5871500eba27fbaa3de6a8d7b01c92e6fdc18">https://arstechnica.com/science/2019/07/christiopher-columbus-kraft-nasas-legendary-flight-director-has-died/</ref><ref name="ref_d93dab851f5a062783f73c103680ec63bc8865c6c5d40177ae8b6d19640a9a63">''[[:d:Q107343683|Munzinger Personen]]''</ref> |- | [[:d:Q210148|Q210148]] | [[Talaksan:Peter Fonda 2009.jpg|center|128px]] | [[Peter Fonda]] | 2019-08-16<ref name="ref_3afae12dad3dc1da275cb0eb001a19cfbc9b268238fc20b38bcd41e643ac6c03">https://www.lemonde.fr/disparitions/article/2019/08/17/l-acteur-americain-peter-fonda-star-du-film-easy-rider-est-mort_5500159_3382.html</ref><ref name="ref_7ed18971eda0d85c91db4f5fac9a99c611d97fb8d71bd5aefd996b13a5d40bf2">''[[:d:Q237227|Brockhaus Enzyklopädie]]''</ref><ref name="ref_8023c974aba1e9f2ff175b48ef1111017a582ed846e23b218cfdf99f7d99fe40">''[[:d:Q19938912|BnF authorities]]''</ref><ref name="ref_cd05ff4b2e7c80737dcfea926f6951432d0720738c84d35ef2684788cb398210">''[[:d:Q98769076|GeneaStar]]''</ref><ref name="ref_beb08c37302db59faae18def7df503aa49faa56692d5237f49cc8cdcaf6046c9">''[[:d:Q83365652|Roglo]]''</ref><ref name="ref_d93dab851f5a062783f73c103680ec63bc8865c6c5d40177ae8b6d19640a9a63">''[[:d:Q107343683|Munzinger Personen]]''</ref> |- | [[:d:Q24852114|Q24852114]] | [[Talaksan:Regina Paz Lopez.jpg|center|128px]] | [[Gina Lopez]] | 2019-08-19 |- | [[:d:Q6395568|Q6395568]] | | [[Mona Lisa (artista)|Mona Lisa]] | 2019-08-25 |- | [[:d:Q10707|Q10707]] | [[Talaksan:Robert Mugabe Official Portrait.jpg|center|128px]] | [[Robert Mugabe]] | 2019-09-06<ref name="ref_2dfd4002525eab024a5e883e2d0d073af87736c5318c5e994bceee05a7700f85">https://www.bbc.com/news/world-africa-49604152</ref><ref name="ref_7ed18971eda0d85c91db4f5fac9a99c611d97fb8d71bd5aefd996b13a5d40bf2">''[[:d:Q237227|Brockhaus Enzyklopädie]]''</ref><ref name="ref_8023c974aba1e9f2ff175b48ef1111017a582ed846e23b218cfdf99f7d99fe40">''[[:d:Q19938912|BnF authorities]]''</ref><ref name="ref_d93dab851f5a062783f73c103680ec63bc8865c6c5d40177ae8b6d19640a9a63">''[[:d:Q107343683|Munzinger Personen]]''</ref> |- | [[:d:Q6648629|Q6648629]] | | [[Lito Legaspi]] | 2019-09-08 |- | [[:d:Q2105|Q2105]] | [[Talaksan:Jacques Chirac (1997) (cropped).jpg|center|128px]] | [[Jacques Chirac]] | 2019-09-26<ref name="ref_b9a3be2339dcdf24669bfd553c299bc804856c40f55cb8835c8d8862ec1f71ae">https://www.20minutes.fr/politique/1749119-20190926-ancien-president-republique-jacques-chirac-decede</ref><ref name="ref_e1410c285371dfdc9760ae48d087070f708f0142fbab2e77e925c4a86efd85e7">https://www.vg.no/nyheter/utenriks/i/1nw2PG/jacques-chirac-86-er-doed</ref><ref name="ref_4aa57756f6edf6aa96c4fa8fb2c0f3cc566fc0d322cc5bdc7942b9aa88ba20a0">https://brockhaus.de/ecs/julex/article/chirac-jacques</ref><ref name="ref_ff32cb157f332cb4cddd38b09ecd8e975656883a79871be675e2e30b504babe5">''[[:d:Q746368|Great Norwegian Encyclopedia]]''</ref><ref name="ref_cd05ff4b2e7c80737dcfea926f6951432d0720738c84d35ef2684788cb398210">''[[:d:Q98769076|GeneaStar]]''</ref><ref name="ref_beb08c37302db59faae18def7df503aa49faa56692d5237f49cc8cdcaf6046c9">''[[:d:Q83365652|Roglo]]''</ref><ref name="ref_69468c245a16cd051f0941469dba192d0479ffa4f0f56cc9c298091c1ecbb5cf">''[[:d:Q101207543|AlKindi]]''</ref><ref name="ref_60eff1d8010e228bb535322c7a52150c730b2ac70a31ea8c43ee4796853fed0b">''[[:d:Q19847326|Genealogics]]''</ref><ref name="ref_6f91f239bf608caac333415f54e2c4a6a52535385b3ee0f511a3c8aad9f39105">''[[:d:Q107456632|abART]]''</ref><ref name="ref_68f8e67832d8c6865ea76f7425eb9868c92b45e238c04b1bd2b0745ac647e71b">''[[:d:Q100324112|Fichier des personnes décédées mirror]]''</ref><ref name="ref_d93dab851f5a062783f73c103680ec63bc8865c6c5d40177ae8b6d19640a9a63">''[[:d:Q107343683|Munzinger Personen]]''</ref><ref name="ref_8023c974aba1e9f2ff175b48ef1111017a582ed846e23b218cfdf99f7d99fe40">''[[:d:Q19938912|BnF authorities]]''</ref><ref name="ref_a7633a4b07de4e16d960d355d926f389d86ab0f589199f9496e47d35876157b6">''[[:d:Q5924723|Who's Who in France]]''</ref> |- | [[:d:Q12972037|Q12972037]] | | [[Tony Mabesa]] | 2019-10-04<ref name="ref_256dca8bb27ae74de1caddfa2b583657b57083df5ecfddf87a3a3e89de2c146c">https://news.abs-cbn.com/entertainment/10/05/19/tony-mabesa-a-pillar-of-philippine-theater-dies</ref> |- | [[:d:Q4739395|Q4739395]] | | [[Amalia Fuentes]] | 2019-10-05<ref name="ref_7d995c9ed47771307309887d585a16852fd6bdae88b54e9b1c5a679c82b34fba">https://www.rappler.com/entertainment/news/241797-amalia-fuentes-dies-79</ref> |- | [[:d:Q241545|Q241545]] | [[Talaksan:Aquilino "Nene" Pimentel Jr.gif|center|128px]] | [[Aquilino Pimentel, Jr.]] | 2019-10-20<ref name="ref_37b7c93457f1fa7476c9a8a8f27d6e6d765f525a4c3816ae08b8a154458d0743">https://newsinfo.inquirer.net/1179621/former-senate-president-nene-pimentel-passes-away</ref> |- | [[:d:Q4937352|Q4937352]] | [[Talaksan:Zalman Shazar presenting the bronze medal to miss Bogaletch Gebre of Ethiopia D506-071.jpg|center|128px]] | [[Bogaletch Gebre]] | 2019-11-02<ref name="ref_7941aeecbe4751be2bf65b0f88541395da68ee724f07eabf1edc0ab170294eb3">http://www.pressclub.be/press-releases/king-baudouin-foundation-tribute-to-bogaletch-gebre/</ref> |- | [[:d:Q12970075|Q12970075]] | | [[Rodolfo Albano Jr.|Rodolfo B. Albano]] | 2019-11-05<ref name="ref_8abee19133cfd487d8f92ac4260bb48fa5b2894260fb785ff27931fde06b026f">https://news.mb.com.ph/2019/11/05/rep-rodolfo-b-albano-jr-passes-away-85/</ref> |- | [[:d:Q6838940|Q6838940]] | | [[Miko Palanca|Mico Palanca]] | 2019-12-09<ref name="ref_a7ceeb0e3c9f6f9f5f91f5e5ee20c8d0b0dbc432721a1b1c32046587700f9061">https://www.rappler.com/entertainment/news/246868-mico-palanca-dies</ref> |- | [[:d:Q2675791|Q2675791]] | [[Talaksan:Jules Deelder - IFFR 2015.jpg|center|128px]] | [[Jules Deelder]] | 2019-12-19<ref name="ref_f7eee4448550a53649db3d30e1bf7c0b01e80b1ce82f94a5ceacb47390da936d">https://www.debezigebij.nl/nieuws/jules-deelder-overleden/</ref><ref name="ref_5d52f27789a67f2774dcb18c893106a835680e8fbc579e6d4e41fb39cbf47f75">https://www.nrc.nl/nieuws/2019/12/19/dichter-jules-deelder-75-overleden-na-kort-ziekbed-a3984394</ref><ref name="ref_7d2be0d41e3e070d322e3e74db28dc07788157999622a6f219686a488170ede0">''[[:d:Q23833686|Catalog of the German National Library]]''</ref><ref name="ref_4d8e5ce7f31b77d3e0e6807b7beb754c10b3078e39b4e22a929d0fd7b2b671e0">https://theaterencyclopedie.nl/wiki/Jules_Deelder</ref> |- | [[:d:Q1094434|Q1094434]] | [[Talaksan:Johnson 1985 2400 (2883838750).jpg|center|128px]] | [[Junior Johnson]] | 2019-12-20<ref name="ref_29912ce85fe13fd90755478ad3733ce8686b26654373926bd3627c6506039837">https://www.nascar.com/news-media/2019/12/20/junior-johnson-moonshiner-nascar-legend-dies-88/?linkId=100000009720487</ref> |} {{Wikidata list end}} 47u3eq7ltt9od3e73l4tge31zmsfo22 0 289362 2201296 2087384 2026-04-05T01:57:41Z Jojit fb 38 2201296 wikitext text/x-wiki {{Infobox television | image = | image_upright = | image_size = | image_alt = | caption = | alt_name = | native_name = | genre = | creator = | based_on = | inspired_by = | developer = | writer = | screenplay = | story = | director = | creative_director = | presenter = | starring = paiba-iba sa bawat kabanata | judges = | voices = | narrated = | theme_music_composer = | open_theme = | end_theme = | composer = | country = [[Pilipinas]] | language = Filipino | num_seasons = | num_episodes = 145 | list_episodes = | executive_producer = | producer = | news_editor = | location = | cinematography = | animator = | editor = | camera = | runtime = 1 oras | company = Dreamscape Entertainment Television<br/>Classified Media | distributor = | budget = | network = [[ABS-CBN]] | picture_format = [[480i]] ([[SDTV]]) | audio_format = | first_run = | released = | first_aired = {{Start date|2006|2|4}} | last_aired = {{End date|2009|8|8}} | preceded_by = | followed_by = ''[[Agimat: Ang Mga Alamat ni Ramon Revilla]]'' (2009-2011) | related = | website = | website_title = | production_website = | production_website_title = }} Ang '''''Komiks''''' ay isang antolohiyang palabas sa telebisyon sa [[Pilipinas]] na ipinalabas ng ABS-CBN. Ito ay batay sa iba't ibang kuwentong hango sa mga klasikong komiks at naratibong grapiko na naging popular sa bansa. Tinatampok nito ang panitikang biswal sa pamamagitan ng dramatikong pagsasadula ng mga kuwento ng kababalaghan, pag-ibig, aksiyon, at pantasya. Unang ipinalabas ang ''Komiks'' noong huling kalahati ng [[dekada 2000]] (mula Pebrero 4, 2006 hanggang Agosto 8, 2009) bilang bahagi ng pangunahin o ''primetime'' at pagpoprograma sa katapusan ng linggo ABS-CBN. Sa bawat episodyo, nagtatampok ito ng isang natatanging kuwento na kadalasang nahahati sa dalawa o higit pang bahagi. Ang mga kuwentong ito ay mula sa iba't ibang uri ng komiks. Dahil dito, nakilala ang serye sa kakayahan nitong maghatid ng sari-saring naratibo na may iba't ibang tema at estilo. Isa sa mga tampok ng ''Komiks'' ay ang paggamit nito ng mga ''visual effect'' o epektong biswal at disenyong pamproduksyon upang maisalin sa telebisyon ang imahinasyong makikita sa mga pahina ng [[komiks]]. Partikular, hango ang serye sa mga tanyag na akda ng mga batikang manunulat ng komiks sa Pilipinas gaya nina Mars Ravelo, Francisco V. Coching, at [[Pablo S. Gomez]]. == Kasaysayan at pormat == Sa unang dalawang ''season'' nito, ang ''Komiks'' ay tumakbo bilang isang lingguhang antolohiya kung saan bawat Sabado ay may bagong kuwentong itinatampok. Ang bawat kabanata ay pinagbibidahan ng mga malalaking bituin ng himpilan at nagpapakita ng iba't ibang uri, mula sa [[pantasya]] at [[katatakutan]] hanggang sa [[drama]]. Dahil sa tagumpay ng serye, nagbago ang format nito patungong seryalisasyon. Sumikat nang husto ang ''[[Da Adventures of Pedro Penduko]]'' (2006) na pinagbidahan ni [[Matt Evans]]. Dahil dito, nagpatuloy ang serye sa pagpapalabas ng mahahabang kwento sa ilalim ng pamagat na ''Komiks Presents'', partikular na ang mga gawa ni Mars Ravelo. ==Tala ng mga serye== {| class="wikitable plainrowheaders" style="text-align:center; width:65%;" |- ! style="padding:0 8px;" colspan="1" rowspan="2"|Serye ! style="padding:0 8px;" colspan="2" rowspan="2"|Yugto ! style="padding:0 8px;" rowspan="2"|Mga kabanata ! style="padding:0 8px;" colspan="2"|Sumahimpapawid |- ! style="padding:0 8px;"| Unang pag-ere ! style="padding:0 8px;"| Huling pag-ere |- ! style="padding:0 8px;" colspan="6" style="background:#B0C4DE;"|Orihinal na seye |- ! scope="row" rowspan="2"| ''Komiks'' ! scope="row" style="width:2px; background:#C31514;"| | 1 | 13 | {{Start date|2006|2|4}} | {{End date|2006|5|6}} |- ! scope="row" style="width:2px; background:#D16D21;"| | 2 | 15 | {{Start date|2006|5|13}} | {{End date|2006|9|2}} |- ! style="padding:0 8px;" colspan="6" style="background:#B0C4DE;"|Serye ng ''Komiks Presents: Pedro Penduko'' |- ! scope="row" rowspan="2"| ''[[Da Adventures of Pedro Penduko]]'' ! scope="row" style="width:2px; background:#FFFF00"| |3 | 15 | {{Start date|2006|9|9}} | {{End date|2006|12|23}} |- ! scope="row" style="width:2px; background:#177245"| |4 | 15 | {{Start date|2006|12|30}} | {{End date|2007|4|28}} |- ! scope="row"| ''[[Pedro Penduko at ang mga Engkantao]]'' ! scope="row" style="width:2px; background:#008080"| |5 | 26 | {{Start date|2007|5|5}} | {{End date|2007|10|27}} |- ! style="padding:0 8px;" colspan="6" style="background:#B0C4DE;"|Serye ng ''Komiks Presents: Mars Ravelo'' |- ! scope="row"| ''[[Komiks Presents: Kapitan Boom|Mars Ravelo's Kapitan Boom]]'' ! scope="row" style="width:2px; background:#0000FF"| | 6 | 15 | {{Start date|2008|4|26}} | {{End date|2008|8|2}} |- ! scope="row"| ''[[Komiks Presents: Varga|Mars Ravelo's Varga]]'' ! scope="row" style="width:2px; background:#000080"| | 7 | 13 | {{Start date|2008|8|9}} | {{End date|2008|10|11}} |- ! scope="row"| ''[[Komiks Presents: Tiny Tony|Mars Ravelo's Tiny Tony]]'' ! scope="row" style="width:2px; background:#FF00FF"| | 8 | 10 | {{Start date|2008|10|11}} | {{End date|2008|12|13}} |- ! scope="row"| ''[[Komiks Presents: Dragonna|Mars Ravelo's Dragonna]]'' ! scope="row" style="width:2px; background:#FF003F"| | 8 | 8 | {{Start date|2008|12|13}} | {{End date|2009|2|7}} |- ! scope="row"| ''[[Komiks Presents: Flash Bomba|Mars Ravelo's Flash Bomba]]'' ! scope="row" style="width:2px; background:#EC5800"| | 9 | 11 | {{Start date|2009|2|7}} | {{End date|2009|4|24}} |- ! scope="row"| ''[[Nasaan Ka Maruja?|Mars Ravelo's Nasaan Ka Maruja?]]'' ! scope="row" style="width:2px; background:#DAA520"| | 10 | 15 | {{Start date|2009|5|2}} | {{End date|2009|8|8}} |} ====Di naipalabas/natapos na mga serye==== {| class="wikitable sortable" style="text-align:center; font-size:100%; line-height:16px;" width="100%" |- ! style="width:12%;" | Pamagat ! style="width:26%;" | Mga gumanap ! style="width:05%;" | Sanggunian |- | style="text-align:left;"| ''Zoila's Supergee'' | style="text-align:left;" | [[Judy Ann Santos]] | <ref>{{cite web | url = http://www.tribune.net.ph/life-style/buzz-station | publisher = BUZZSTATION | work = The Daily Tribune | title = ‘Super Gee’ series an option | author = Cruz, Edgar | accessdate = 2015-05-04 | language = Ingles }}{{Dead link|date=Septiyembre 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref name='Banat'>{{cite web | url = http://www.philstar.com/kalingawan/337156/juday-gidid-nga-mutungha | language = Sugboanon |title = Juday gidid-an nga mutungha | publisher = Banat News | work = [[The Philippine Star]] | author = Ryan Mark | date = 2006-05-17 |accessdate =2015-05-04}}</ref> |- | style="text-align:left;"| ''Mars Ravelo's Isang Lakas'' | style="text-align:left;" | [[Jon Avila]], [[Vhong Navarro]], Mariel Rodriguez, [[John Prats]], [[Shaina Magdayao]], [[Luis Manzano]] | <ref name='Isang Lakas'>{{cite web | url = http://push.abs-cbn.com/features/6958/is-jon-avila-only-using-rufa-mae-quinto-for-showbiz-exposure/ | title = Is Jon Avila only using Rufa Mae Quinto for showbiz exposure? | quote = In the meantime, Jon feels excited to don his Kapitan Boom costume again as Mars Ravelo’s Komiks Presents Isang Lakas will soon start taping next month. “Sana maging successful talaga kasi ito yung biggest fantaserye offering ng ABS-CBN. Mas maraming mangyayari sa story now that all of Mars Ravelo’s superheroes are going to be in seen in one series. Excited na excited na ako. I am excited to be paired with Varga (played by Mariel Rodriguez) and to be working with all of the cast. | date = 2009-02-16 | accessdate = 2015-05-04 |language=Ingles}}</ref> |- | style="text-align:left;"| ''Mars Ravelo's Sanlakas Kids'' | style="text-align:left;" | | <ref name='Isang Lakas' /><ref>{{cite video | url =https://www.youtube.com/watch?v=5am4jVcD_0I | title =Sanlas Kids teaser | accessdate = 2015-05-04|language=Ingles}}</ref> |- | style="text-align:left;"| ''Pablo S Gomez's Babaeng Pusa'' | style="text-align:left;" | Aubrey Miles, Troy Montero | <ref name='Banat' /> |- |} ==Mga sanggunian== {{reflist}} [[Kategorya:Palatuntunan ng ABS-CBN]] r8qt2r5sfhwvw98glm8eyab4ba1m8kk 2201299 2201296 2026-04-05T02:43:44Z Jojit fb 38 2201299 wikitext text/x-wiki {{Infobox television | image = | image_upright = | image_size = | image_alt = | caption = | alt_name = | native_name = | genre = | creator = | based_on = | inspired_by = | developer = | writer = | screenplay = | story = | director = | creative_director = | presenter = | starring = paiba-iba sa bawat kabanata | judges = | voices = | narrated = | theme_music_composer = | open_theme = | end_theme = | composer = | country = [[Pilipinas]] | language = Filipino | num_seasons = | num_episodes = 145 | list_episodes = | executive_producer = | producer = | news_editor = | location = | cinematography = | animator = | editor = | camera = | runtime = 1 oras | company = Dreamscape Entertainment Television<br/>Classified Media | distributor = | budget = | network = [[ABS-CBN]] | picture_format = [[480i]] ([[SDTV]]) | audio_format = | first_run = | released = | first_aired = {{Start date|2006|2|4}} | last_aired = {{End date|2009|8|8}} | preceded_by = | followed_by = ''[[Agimat: Ang Mga Alamat ni Ramon Revilla]]'' (2009-2011) | related = | website = | website_title = | production_website = | production_website_title = }} Ang '''''Komiks''''' ay isang antolohiyang palabas sa telebisyon sa [[Pilipinas]] na ipinalabas ng ABS-CBN. Ito ay batay sa iba't ibang kuwentong hango sa mga klasikong komiks at naratibong grapiko na naging popular sa bansa. Tinatampok nito ang panitikang biswal sa pamamagitan ng dramatikong pagsasadula ng mga kuwento ng kababalaghan, pag-ibig, aksiyon, at pantasya. Unang ipinalabas ang ''Komiks'' noong huling kalahati ng [[dekada 2000]] (mula Pebrero 4, 2006 hanggang Agosto 8, 2009) bilang bahagi ng pangunahin o ''primetime'' at pagpoprograma sa katapusan ng linggo ABS-CBN. Sa bawat episodyo, nagtatampok ito ng isang natatanging kuwento na kadalasang nahahati sa dalawa o higit pang bahagi. Ang mga kuwentong ito ay mula sa iba't ibang uri ng komiks. Dahil dito, nakilala ang serye sa kakayahan nitong maghatid ng sari-saring naratibo na may iba't ibang tema at estilo. Isa sa mga tampok ng ''Komiks'' ay ang paggamit nito ng mga ''visual effect'' o epektong biswal at disenyong pamproduksyon upang maisalin sa telebisyon ang imahinasyong makikita sa mga pahina ng [[komiks]]. Partikular, hango ang serye sa mga tanyag na akda ng mga batikang manunulat ng komiks sa Pilipinas gaya nina Mars Ravelo, Francisco V. Coching, at [[Pablo S. Gomez]]. Nanalo ang ''Komiks'' kasama ang ''Mahiwagang Baul'' ng Pinakamahusay ng Programang Katatakutan/Panstasya na binagay sa ika-20 ''PMPC Star Awards'' noong 2006.<ref>{{Cite web |date=Oktubre 26, 2006 |title=The 20th PMPC Star Awards for Television: And the bigger winner is... |url=https://www.philstar.com/entertainment/2006/10/26/365201/20th-pmpc-star-awards-television-and-bigger-winner-is |access-date=2026-04-05 |website=Philstar.com}}</ref> == Kasaysayan at pormat == Sa unang dalawang ''season'' nito, ang ''Komiks'' ay tumakbo bilang isang lingguhang antolohiya kung saan bawat Sabado ay may bagong kuwentong itinatampok. Ang bawat kabanata ay pinagbibidahan ng mga malalaking bituin ng himpilan at nagpapakita ng iba't ibang uri, mula sa [[pantasya]] at [[katatakutan]] hanggang sa [[drama]]. Dahil sa tagumpay ng serye, nagbago ang format nito patungong seryalisasyon. Sumikat nang husto ang ''[[Da Adventures of Pedro Penduko]]'' (2006) na pinagbidahan ni [[Matt Evans]]. Dahil dito, nagpatuloy ang serye sa pagpapalabas ng mahahabang kwento sa ilalim ng pamagat na ''Komiks Presents'', partikular na ang mga gawa ni Mars Ravelo. ==Tala ng mga serye== {| class="wikitable plainrowheaders" style="text-align:center; width:65%;" |- ! style="padding:0 8px;" colspan="1" rowspan="2"|Serye ! style="padding:0 8px;" colspan="2" rowspan="2"|Yugto ! style="padding:0 8px;" rowspan="2"|Mga kabanata ! style="padding:0 8px;" colspan="2"|Sumahimpapawid |- ! style="padding:0 8px;"| Unang pag-ere ! style="padding:0 8px;"| Huling pag-ere |- ! style="padding:0 8px;" colspan="6" style="background:#B0C4DE;"|Orihinal na seye |- ! scope="row" rowspan="2"| ''Komiks'' ! scope="row" style="width:2px; background:#C31514;"| | 1 | 13 | {{Start date|2006|2|4}} | {{End date|2006|5|6}} |- ! scope="row" style="width:2px; background:#D16D21;"| | 2 | 15 | {{Start date|2006|5|13}} | {{End date|2006|9|2}} |- ! style="padding:0 8px;" colspan="6" style="background:#B0C4DE;"|Serye ng ''Komiks Presents: Pedro Penduko'' |- ! scope="row" rowspan="2"| ''[[Da Adventures of Pedro Penduko]]'' ! scope="row" style="width:2px; background:#FFFF00"| |3 | 15 | {{Start date|2006|9|9}} | {{End date|2006|12|23}} |- ! scope="row" style="width:2px; background:#177245"| |4 | 15 | {{Start date|2006|12|30}} | {{End date|2007|4|28}} |- ! scope="row"| ''[[Pedro Penduko at ang mga Engkantao]]'' ! scope="row" style="width:2px; background:#008080"| |5 | 26 | {{Start date|2007|5|5}} | {{End date|2007|10|27}} |- ! style="padding:0 8px;" colspan="6" style="background:#B0C4DE;"|Serye ng ''Komiks Presents: Mars Ravelo'' |- ! scope="row"| ''[[Komiks Presents: Kapitan Boom|Mars Ravelo's Kapitan Boom]]'' ! scope="row" style="width:2px; background:#0000FF"| | 6 | 15 | {{Start date|2008|4|26}} | {{End date|2008|8|2}} |- ! scope="row"| ''[[Komiks Presents: Varga|Mars Ravelo's Varga]]'' ! scope="row" style="width:2px; background:#000080"| | 7 | 13 | {{Start date|2008|8|9}} | {{End date|2008|10|11}} |- ! scope="row"| ''[[Komiks Presents: Tiny Tony|Mars Ravelo's Tiny Tony]]'' ! scope="row" style="width:2px; background:#FF00FF"| | 8 | 10 | {{Start date|2008|10|11}} | {{End date|2008|12|13}} |- ! scope="row"| ''[[Komiks Presents: Dragonna|Mars Ravelo's Dragonna]]'' ! scope="row" style="width:2px; background:#FF003F"| | 8 | 8 | {{Start date|2008|12|13}} | {{End date|2009|2|7}} |- ! scope="row"| ''[[Komiks Presents: Flash Bomba|Mars Ravelo's Flash Bomba]]'' ! scope="row" style="width:2px; background:#EC5800"| | 9 | 11 | {{Start date|2009|2|7}} | {{End date|2009|4|24}} |- ! scope="row"| ''[[Nasaan Ka Maruja?|Mars Ravelo's Nasaan Ka Maruja?]]'' ! scope="row" style="width:2px; background:#DAA520"| | 10 | 15 | {{Start date|2009|5|2}} | {{End date|2009|8|8}} |} ====Di naipalabas/natapos na mga serye==== {| class="wikitable sortable" style="text-align:center; font-size:100%; line-height:16px;" width="100%" |- ! style="width:12%;" | Pamagat ! style="width:26%;" | Mga gumanap ! style="width:05%;" | Sanggunian |- | style="text-align:left;"| ''Zoila's Supergee'' | style="text-align:left;" | [[Judy Ann Santos]] | <ref>{{cite web | url = http://www.tribune.net.ph/life-style/buzz-station | publisher = BUZZSTATION | work = The Daily Tribune | title = ‘Super Gee’ series an option | author = Cruz, Edgar | accessdate = 2015-05-04 | language = Ingles }}{{Dead link|date=Septiyembre 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref name='Banat'>{{cite web | url = http://www.philstar.com/kalingawan/337156/juday-gidid-nga-mutungha | language = Sugboanon |title = Juday gidid-an nga mutungha | publisher = Banat News | work = [[The Philippine Star]] | author = Ryan Mark | date = 2006-05-17 |accessdate =2015-05-04}}</ref> |- | style="text-align:left;"| ''Mars Ravelo's Isang Lakas'' | style="text-align:left;" | [[Jon Avila]], [[Vhong Navarro]], Mariel Rodriguez, [[John Prats]], [[Shaina Magdayao]], [[Luis Manzano]] | <ref name='Isang Lakas'>{{cite web | url = http://push.abs-cbn.com/features/6958/is-jon-avila-only-using-rufa-mae-quinto-for-showbiz-exposure/ | title = Is Jon Avila only using Rufa Mae Quinto for showbiz exposure? | quote = In the meantime, Jon feels excited to don his Kapitan Boom costume again as Mars Ravelo’s Komiks Presents Isang Lakas will soon start taping next month. “Sana maging successful talaga kasi ito yung biggest fantaserye offering ng ABS-CBN. Mas maraming mangyayari sa story now that all of Mars Ravelo’s superheroes are going to be in seen in one series. Excited na excited na ako. I am excited to be paired with Varga (played by Mariel Rodriguez) and to be working with all of the cast. | date = 2009-02-16 | accessdate = 2015-05-04 |language=Ingles}}</ref> |- | style="text-align:left;"| ''Mars Ravelo's Sanlakas Kids'' | style="text-align:left;" | | <ref name='Isang Lakas' /><ref>{{cite video | url =https://www.youtube.com/watch?v=5am4jVcD_0I | title =Sanlas Kids teaser | accessdate = 2015-05-04|language=Ingles}}</ref> |- | style="text-align:left;"| ''Pablo S Gomez's Babaeng Pusa'' | style="text-align:left;" | Aubrey Miles, Troy Montero | <ref name='Banat' /> |- |} ==Mga sanggunian== {{reflist}} [[Kategorya:Palatuntunan ng ABS-CBN]] t7upy9cyk5zxs0k2vh5op428lu61gai 2201300 2201299 2026-04-05T02:47:06Z Jojit fb 38 /* Di naipalabas/natapos na mga serye */ 2201300 wikitext text/x-wiki {{Infobox television | image = | image_upright = | image_size = | image_alt = | caption = | alt_name = | native_name = | genre = | creator = | based_on = | inspired_by = | developer = | writer = | screenplay = | story = | director = | creative_director = | presenter = | starring = paiba-iba sa bawat kabanata | judges = | voices = | narrated = | theme_music_composer = | open_theme = | end_theme = | composer = | country = [[Pilipinas]] | language = Filipino | num_seasons = | num_episodes = 145 | list_episodes = | executive_producer = | producer = | news_editor = | location = | cinematography = | animator = | editor = | camera = | runtime = 1 oras | company = Dreamscape Entertainment Television<br/>Classified Media | distributor = | budget = | network = [[ABS-CBN]] | picture_format = [[480i]] ([[SDTV]]) | audio_format = | first_run = | released = | first_aired = {{Start date|2006|2|4}} | last_aired = {{End date|2009|8|8}} | preceded_by = | followed_by = ''[[Agimat: Ang Mga Alamat ni Ramon Revilla]]'' (2009-2011) | related = | website = | website_title = | production_website = | production_website_title = }} Ang '''''Komiks''''' ay isang antolohiyang palabas sa telebisyon sa [[Pilipinas]] na ipinalabas ng ABS-CBN. Ito ay batay sa iba't ibang kuwentong hango sa mga klasikong komiks at naratibong grapiko na naging popular sa bansa. Tinatampok nito ang panitikang biswal sa pamamagitan ng dramatikong pagsasadula ng mga kuwento ng kababalaghan, pag-ibig, aksiyon, at pantasya. Unang ipinalabas ang ''Komiks'' noong huling kalahati ng [[dekada 2000]] (mula Pebrero 4, 2006 hanggang Agosto 8, 2009) bilang bahagi ng pangunahin o ''primetime'' at pagpoprograma sa katapusan ng linggo ABS-CBN. Sa bawat episodyo, nagtatampok ito ng isang natatanging kuwento na kadalasang nahahati sa dalawa o higit pang bahagi. Ang mga kuwentong ito ay mula sa iba't ibang uri ng komiks. Dahil dito, nakilala ang serye sa kakayahan nitong maghatid ng sari-saring naratibo na may iba't ibang tema at estilo. Isa sa mga tampok ng ''Komiks'' ay ang paggamit nito ng mga ''visual effect'' o epektong biswal at disenyong pamproduksyon upang maisalin sa telebisyon ang imahinasyong makikita sa mga pahina ng [[komiks]]. Partikular, hango ang serye sa mga tanyag na akda ng mga batikang manunulat ng komiks sa Pilipinas gaya nina Mars Ravelo, Francisco V. Coching, at [[Pablo S. Gomez]]. Nanalo ang ''Komiks'' kasama ang ''Mahiwagang Baul'' ng Pinakamahusay ng Programang Katatakutan/Panstasya na binagay sa ika-20 ''PMPC Star Awards'' noong 2006.<ref>{{Cite web |date=Oktubre 26, 2006 |title=The 20th PMPC Star Awards for Television: And the bigger winner is... |url=https://www.philstar.com/entertainment/2006/10/26/365201/20th-pmpc-star-awards-television-and-bigger-winner-is |access-date=2026-04-05 |website=Philstar.com}}</ref> == Kasaysayan at pormat == Sa unang dalawang ''season'' nito, ang ''Komiks'' ay tumakbo bilang isang lingguhang antolohiya kung saan bawat Sabado ay may bagong kuwentong itinatampok. Ang bawat kabanata ay pinagbibidahan ng mga malalaking bituin ng himpilan at nagpapakita ng iba't ibang uri, mula sa [[pantasya]] at [[katatakutan]] hanggang sa [[drama]]. Dahil sa tagumpay ng serye, nagbago ang format nito patungong seryalisasyon. Sumikat nang husto ang ''[[Da Adventures of Pedro Penduko]]'' (2006) na pinagbidahan ni [[Matt Evans]]. Dahil dito, nagpatuloy ang serye sa pagpapalabas ng mahahabang kwento sa ilalim ng pamagat na ''Komiks Presents'', partikular na ang mga gawa ni Mars Ravelo. ==Tala ng mga serye== {| class="wikitable plainrowheaders" style="text-align:center; width:65%;" |- ! style="padding:0 8px;" colspan="1" rowspan="2"|Serye ! style="padding:0 8px;" colspan="2" rowspan="2"|Yugto ! style="padding:0 8px;" rowspan="2"|Mga kabanata ! style="padding:0 8px;" colspan="2"|Sumahimpapawid |- ! style="padding:0 8px;"| Unang pag-ere ! style="padding:0 8px;"| Huling pag-ere |- ! style="padding:0 8px;" colspan="6" style="background:#B0C4DE;"|Orihinal na seye |- ! scope="row" rowspan="2"| ''Komiks'' ! scope="row" style="width:2px; background:#C31514;"| | 1 | 13 | {{Start date|2006|2|4}} | {{End date|2006|5|6}} |- ! scope="row" style="width:2px; background:#D16D21;"| | 2 | 15 | {{Start date|2006|5|13}} | {{End date|2006|9|2}} |- ! style="padding:0 8px;" colspan="6" style="background:#B0C4DE;"|Serye ng ''Komiks Presents: Pedro Penduko'' |- ! scope="row" rowspan="2"| ''[[Da Adventures of Pedro Penduko]]'' ! scope="row" style="width:2px; background:#FFFF00"| |3 | 15 | {{Start date|2006|9|9}} | {{End date|2006|12|23}} |- ! scope="row" style="width:2px; background:#177245"| |4 | 15 | {{Start date|2006|12|30}} | {{End date|2007|4|28}} |- ! scope="row"| ''[[Pedro Penduko at ang mga Engkantao]]'' ! scope="row" style="width:2px; background:#008080"| |5 | 26 | {{Start date|2007|5|5}} | {{End date|2007|10|27}} |- ! style="padding:0 8px;" colspan="6" style="background:#B0C4DE;"|Serye ng ''Komiks Presents: Mars Ravelo'' |- ! scope="row"| ''[[Komiks Presents: Kapitan Boom|Mars Ravelo's Kapitan Boom]]'' ! scope="row" style="width:2px; background:#0000FF"| | 6 | 15 | {{Start date|2008|4|26}} | {{End date|2008|8|2}} |- ! scope="row"| ''[[Komiks Presents: Varga|Mars Ravelo's Varga]]'' ! scope="row" style="width:2px; background:#000080"| | 7 | 13 | {{Start date|2008|8|9}} | {{End date|2008|10|11}} |- ! scope="row"| ''[[Komiks Presents: Tiny Tony|Mars Ravelo's Tiny Tony]]'' ! scope="row" style="width:2px; background:#FF00FF"| | 8 | 10 | {{Start date|2008|10|11}} | {{End date|2008|12|13}} |- ! scope="row"| ''[[Komiks Presents: Dragonna|Mars Ravelo's Dragonna]]'' ! scope="row" style="width:2px; background:#FF003F"| | 8 | 8 | {{Start date|2008|12|13}} | {{End date|2009|2|7}} |- ! scope="row"| ''[[Komiks Presents: Flash Bomba|Mars Ravelo's Flash Bomba]]'' ! scope="row" style="width:2px; background:#EC5800"| | 9 | 11 | {{Start date|2009|2|7}} | {{End date|2009|4|24}} |- ! scope="row"| ''[[Nasaan Ka Maruja?|Mars Ravelo's Nasaan Ka Maruja?]]'' ! scope="row" style="width:2px; background:#DAA520"| | 10 | 15 | {{Start date|2009|5|2}} | {{End date|2009|8|8}} |} ====Di naipalabas/natapos na mga serye==== {| class="wikitable sortable" style="text-align:center; font-size:100%; line-height:16px;" width="100%" |- ! style="width:12%;" | Pamagat ! style="width:26%;" | Mga gumanap ! style="width:05%;" | Sanggunian |- | style="text-align:left;"| ''Zoila's Supergee'' | style="text-align:left;" | [[Judy Ann Santos]] | <ref name='Banat'>{{cite web | url = http://www.philstar.com/kalingawan/337156/juday-gidid-nga-mutungha | language = Sugboanon |title = Juday gidid-an nga mutungha | publisher = Banat News | work = [[The Philippine Star]] | author = Ryan Mark | date = 2006-05-17 |accessdate =2015-05-04}}</ref> |- | style="text-align:left;"| ''Mars Ravelo's Isang Lakas'' | style="text-align:left;" | [[Jon Avila]], [[Vhong Navarro]], Mariel Rodriguez, [[John Prats]], [[Shaina Magdayao]], [[Luis Manzano]] | <ref name='Isang Lakas'>{{cite web | url = http://push.abs-cbn.com/features/6958/is-jon-avila-only-using-rufa-mae-quinto-for-showbiz-exposure/ | title = Is Jon Avila only using Rufa Mae Quinto for showbiz exposure? | quote = In the meantime, Jon feels excited to don his Kapitan Boom costume again as Mars Ravelo’s Komiks Presents Isang Lakas will soon start taping next month. “Sana maging successful talaga kasi ito yung biggest fantaserye offering ng ABS-CBN. Mas maraming mangyayari sa story now that all of Mars Ravelo’s superheroes are going to be in seen in one series. Excited na excited na ako. I am excited to be paired with Varga (played by Mariel Rodriguez) and to be working with all of the cast. | date = 2009-02-16 | accessdate = 2015-05-04 |language=Ingles}}</ref> |- | style="text-align:left;"| ''Mars Ravelo's Sanlakas Kids'' | style="text-align:left;" | | <ref name='Isang Lakas' /><ref>{{cite video | url =https://www.youtube.com/watch?v=5am4jVcD_0I | title =Sanlas Kids teaser | accessdate = 2015-05-04|language=Ingles}}</ref> |- | style="text-align:left;"| ''Pablo S Gomez's Babaeng Pusa'' | style="text-align:left;" | Aubrey Miles, Troy Montero | <ref name='Banat' /> |- |} ==Mga sanggunian== {{reflist}} [[Kategorya:Palatuntunan ng ABS-CBN]] c5sqli634n8fl306sfunn54d5nffawy 2201301 2201300 2026-04-05T02:47:43Z Jojit fb 38 2201301 wikitext text/x-wiki {{Infobox television | image = | image_upright = | image_size = | image_alt = | caption = | alt_name = | native_name = | genre = | creator = | based_on = | inspired_by = | developer = | writer = | screenplay = | story = | director = | creative_director = | presenter = | starring = paiba-iba sa bawat kabanata | judges = | voices = | narrated = | theme_music_composer = | open_theme = | end_theme = | composer = | country = [[Pilipinas]] | language = Filipino | num_seasons = | num_episodes = 145 | list_episodes = | executive_producer = | producer = | news_editor = | location = | cinematography = | animator = | editor = | camera = | runtime = 1 oras | company = Dreamscape Entertainment Television<br/>Classified Media | distributor = | budget = | network = [[ABS-CBN]] | picture_format = [[480i]] ([[SDTV]]) | audio_format = | first_run = | released = | first_aired = {{Start date|2006|2|4}} | last_aired = {{End date|2009|8|8}} | preceded_by = | followed_by = ''[[Agimat: Ang Mga Alamat ni Ramon Revilla]]'' (2009-2011) | related = | website = | website_title = | production_website = | production_website_title = }} Ang '''''Komiks''''' ay isang antolohiyang palabas sa telebisyon sa [[Pilipinas]] na ipinalabas ng ABS-CBN. Ito ay batay sa iba't ibang kuwentong hango sa mga klasikong komiks at naratibong grapiko na naging popular sa bansa. Tinatampok nito ang panitikang biswal sa pamamagitan ng dramatikong pagsasadula ng mga kuwento ng kababalaghan, pag-ibig, aksiyon, at pantasya. Unang ipinalabas ang ''Komiks'' noong huling kalahati ng [[dekada 2000]] (mula Pebrero 4, 2006 hanggang Agosto 8, 2009) bilang bahagi ng pangunahin o ''primetime'' at pagpoprograma sa katapusan ng linggo ABS-CBN. Sa bawat episodyo, nagtatampok ito ng isang natatanging kuwento na kadalasang nahahati sa dalawa o higit pang bahagi. Ang mga kuwentong ito ay mula sa iba't ibang uri ng komiks. Dahil dito, nakilala ang serye sa kakayahan nitong maghatid ng sari-saring naratibo na may iba't ibang tema at estilo. Isa sa mga tampok ng ''Komiks'' ay ang paggamit nito ng mga ''visual effect'' o epektong biswal at disenyong pamproduksyon upang maisalin sa telebisyon ang imahinasyong makikita sa mga pahina ng [[komiks]]. Partikular, hango ang serye sa mga tanyag na akda ng mga batikang manunulat ng komiks sa Pilipinas gaya nina Mars Ravelo, Francisco V. Coching, at [[Pablo S. Gomez]]. Nanalo ang ''Komiks'' kasama ang ''[[Mahiwagang Baul]]'' ng Pinakamahusay ng Programang Katatakutan/Panstasya na binagay sa ika-20 ''PMPC Star Awards'' noong 2006.<ref>{{Cite web |date=Oktubre 26, 2006 |title=The 20th PMPC Star Awards for Television: And the bigger winner is... |url=https://www.philstar.com/entertainment/2006/10/26/365201/20th-pmpc-star-awards-television-and-bigger-winner-is |access-date=2026-04-05 |website=Philstar.com}}</ref> == Kasaysayan at pormat == Sa unang dalawang ''season'' nito, ang ''Komiks'' ay tumakbo bilang isang lingguhang antolohiya kung saan bawat Sabado ay may bagong kuwentong itinatampok. Ang bawat kabanata ay pinagbibidahan ng mga malalaking bituin ng himpilan at nagpapakita ng iba't ibang uri, mula sa [[pantasya]] at [[katatakutan]] hanggang sa [[drama]]. Dahil sa tagumpay ng serye, nagbago ang format nito patungong seryalisasyon. Sumikat nang husto ang ''[[Da Adventures of Pedro Penduko]]'' (2006) na pinagbidahan ni [[Matt Evans]]. Dahil dito, nagpatuloy ang serye sa pagpapalabas ng mahahabang kwento sa ilalim ng pamagat na ''Komiks Presents'', partikular na ang mga gawa ni Mars Ravelo. ==Tala ng mga serye== {| class="wikitable plainrowheaders" style="text-align:center; width:65%;" |- ! style="padding:0 8px;" colspan="1" rowspan="2"|Serye ! style="padding:0 8px;" colspan="2" rowspan="2"|Yugto ! style="padding:0 8px;" rowspan="2"|Mga kabanata ! style="padding:0 8px;" colspan="2"|Sumahimpapawid |- ! style="padding:0 8px;"| Unang pag-ere ! style="padding:0 8px;"| Huling pag-ere |- ! style="padding:0 8px;" colspan="6" style="background:#B0C4DE;"|Orihinal na seye |- ! scope="row" rowspan="2"| ''Komiks'' ! scope="row" style="width:2px; background:#C31514;"| | 1 | 13 | {{Start date|2006|2|4}} | {{End date|2006|5|6}} |- ! scope="row" style="width:2px; background:#D16D21;"| | 2 | 15 | {{Start date|2006|5|13}} | {{End date|2006|9|2}} |- ! style="padding:0 8px;" colspan="6" style="background:#B0C4DE;"|Serye ng ''Komiks Presents: Pedro Penduko'' |- ! scope="row" rowspan="2"| ''[[Da Adventures of Pedro Penduko]]'' ! scope="row" style="width:2px; background:#FFFF00"| |3 | 15 | {{Start date|2006|9|9}} | {{End date|2006|12|23}} |- ! scope="row" style="width:2px; background:#177245"| |4 | 15 | {{Start date|2006|12|30}} | {{End date|2007|4|28}} |- ! scope="row"| ''[[Pedro Penduko at ang mga Engkantao]]'' ! scope="row" style="width:2px; background:#008080"| |5 | 26 | {{Start date|2007|5|5}} | {{End date|2007|10|27}} |- ! style="padding:0 8px;" colspan="6" style="background:#B0C4DE;"|Serye ng ''Komiks Presents: Mars Ravelo'' |- ! scope="row"| ''[[Komiks Presents: Kapitan Boom|Mars Ravelo's Kapitan Boom]]'' ! scope="row" style="width:2px; background:#0000FF"| | 6 | 15 | {{Start date|2008|4|26}} | {{End date|2008|8|2}} |- ! scope="row"| ''[[Komiks Presents: Varga|Mars Ravelo's Varga]]'' ! scope="row" style="width:2px; background:#000080"| | 7 | 13 | {{Start date|2008|8|9}} | {{End date|2008|10|11}} |- ! scope="row"| ''[[Komiks Presents: Tiny Tony|Mars Ravelo's Tiny Tony]]'' ! scope="row" style="width:2px; background:#FF00FF"| | 8 | 10 | {{Start date|2008|10|11}} | {{End date|2008|12|13}} |- ! scope="row"| ''[[Komiks Presents: Dragonna|Mars Ravelo's Dragonna]]'' ! scope="row" style="width:2px; background:#FF003F"| | 8 | 8 | {{Start date|2008|12|13}} | {{End date|2009|2|7}} |- ! scope="row"| ''[[Komiks Presents: Flash Bomba|Mars Ravelo's Flash Bomba]]'' ! scope="row" style="width:2px; background:#EC5800"| | 9 | 11 | {{Start date|2009|2|7}} | {{End date|2009|4|24}} |- ! scope="row"| ''[[Nasaan Ka Maruja?|Mars Ravelo's Nasaan Ka Maruja?]]'' ! scope="row" style="width:2px; background:#DAA520"| | 10 | 15 | {{Start date|2009|5|2}} | {{End date|2009|8|8}} |} ====Di naipalabas/natapos na mga serye==== {| class="wikitable sortable" style="text-align:center; font-size:100%; line-height:16px;" width="100%" |- ! style="width:12%;" | Pamagat ! style="width:26%;" | Mga gumanap ! style="width:05%;" | Sanggunian |- | style="text-align:left;"| ''Zoila's Supergee'' | style="text-align:left;" | [[Judy Ann Santos]] | <ref name='Banat'>{{cite web | url = http://www.philstar.com/kalingawan/337156/juday-gidid-nga-mutungha | language = Sugboanon |title = Juday gidid-an nga mutungha | publisher = Banat News | work = [[The Philippine Star]] | author = Ryan Mark | date = 2006-05-17 |accessdate =2015-05-04}}</ref> |- | style="text-align:left;"| ''Mars Ravelo's Isang Lakas'' | style="text-align:left;" | [[Jon Avila]], [[Vhong Navarro]], Mariel Rodriguez, [[John Prats]], [[Shaina Magdayao]], [[Luis Manzano]] | <ref name='Isang Lakas'>{{cite web | url = http://push.abs-cbn.com/features/6958/is-jon-avila-only-using-rufa-mae-quinto-for-showbiz-exposure/ | title = Is Jon Avila only using Rufa Mae Quinto for showbiz exposure? | quote = In the meantime, Jon feels excited to don his Kapitan Boom costume again as Mars Ravelo’s Komiks Presents Isang Lakas will soon start taping next month. “Sana maging successful talaga kasi ito yung biggest fantaserye offering ng ABS-CBN. Mas maraming mangyayari sa story now that all of Mars Ravelo’s superheroes are going to be in seen in one series. Excited na excited na ako. I am excited to be paired with Varga (played by Mariel Rodriguez) and to be working with all of the cast. | date = 2009-02-16 | accessdate = 2015-05-04 |language=Ingles}}</ref> |- | style="text-align:left;"| ''Mars Ravelo's Sanlakas Kids'' | style="text-align:left;" | | <ref name='Isang Lakas' /><ref>{{cite video | url =https://www.youtube.com/watch?v=5am4jVcD_0I | title =Sanlas Kids teaser | accessdate = 2015-05-04|language=Ingles}}</ref> |- | style="text-align:left;"| ''Pablo S Gomez's Babaeng Pusa'' | style="text-align:left;" | Aubrey Miles, Troy Montero | <ref name='Banat' /> |- |} ==Mga sanggunian== {{reflist}} [[Kategorya:Palatuntunan ng ABS-CBN]] qs7reqpill5zh76xskje2oe1xn8fsfw 2201302 2201301 2026-04-05T03:01:29Z Jojit fb 38 2201302 wikitext text/x-wiki {{Infobox television | image = | image_upright = | image_size = | image_alt = | caption = | alt_name = | native_name = | genre = | creator = | based_on = | inspired_by = | developer = | writer = | screenplay = | story = | director = | creative_director = | presenter = | starring = paiba-iba sa bawat kabanata | judges = | voices = | narrated = | theme_music_composer = | open_theme = | end_theme = | composer = | country = [[Pilipinas]] | language = Filipino | num_seasons = | num_episodes = 145 | list_episodes = | executive_producer = | producer = | news_editor = | location = | cinematography = | animator = | editor = | camera = | runtime = 1 oras | company = Dreamscape Entertainment Television<br/>Classified Media | distributor = | budget = | network = [[ABS-CBN]] | picture_format = [[480i]] ([[SDTV]]) | audio_format = | first_run = | released = | first_aired = {{Start date|2006|2|4}} | last_aired = {{End date|2009|8|8}} | preceded_by = | followed_by = ''[[Agimat: Ang Mga Alamat ni Ramon Revilla]]'' (2009-2011) | related = | website = | website_title = | production_website = | production_website_title = }} Ang '''''Komiks''''' ay isang antolohiyang palabas sa telebisyon sa [[Pilipinas]] na ipinalabas ng ABS-CBN. Ito ay batay sa iba't ibang kuwentong hango sa mga klasikong komiks at naratibong grapiko na naging popular sa bansa. Tinatampok nito ang panitikang biswal sa pamamagitan ng dramatikong pagsasadula ng mga kuwento ng kababalaghan, pag-ibig, aksiyon, at pantasya. Unang ipinalabas ang ''Komiks'' noong huling kalahati ng [[dekada 2000]] (mula Pebrero 4, 2006 hanggang Agosto 8, 2009) bilang bahagi ng pangunahin o ''primetime'' at pagpoprograma sa katapusan ng linggo ABS-CBN. Sa bawat episodyo, nagtatampok ito ng isang natatanging kuwento na kadalasang nahahati sa dalawa o higit pang bahagi. Ang mga kuwentong ito ay mula sa iba't ibang uri ng komiks. Dahil dito, nakilala ang serye sa kakayahan nitong maghatid ng sari-saring naratibo na may iba't ibang tema at estilo. Isa sa mga tampok ng ''Komiks'' ay ang paggamit nito ng mga ''visual effect'' o epektong biswal at disenyong pamproduksyon upang maisalin sa telebisyon ang imahinasyong makikita sa mga pahina ng [[komiks]]. Partikular, hango ang serye sa mga tanyag na akda ng mga batikang manunulat ng komiks sa Pilipinas gaya nina Mars Ravelo, Francisco V. Coching, at [[Pablo S. Gomez]]. Nanalo ang ''Komiks'' kasama ang ''[[Mahiwagang Baul]]'' ng Pinakamahusay ng Programang Katatakutan/Panstasya na binagay sa ika-20 ''PMPC Star Awards'' para noong 2006.<ref>{{Cite web |date=Oktubre 26, 2006 |title=The 20th PMPC Star Awards for Television: And the bigger winner is... |url=https://www.philstar.com/entertainment/2006/10/26/365201/20th-pmpc-star-awards-television-and-bigger-winner-is |access-date=2026-04-05 |website=Philstar.com}}</ref> Muling nanalo ang programa noong 2007 sa parehong kategorya sa ika''-''21 PMPC Star Awards noong 2007.<ref>{{Cite web |date=Disyembre 5, 2007 |title=ABS-CBN named Best TV Station at 21st Star Awards for TV |url=https://www.pep.ph/news/local/1370/abs-cbn-named-best-tv-station-at-21st-star-awards-for-tv |access-date=2026-04-05 |website=PEP.ph |language=en}}</ref> == Kasaysayan at pormat == Sa unang dalawang ''season'' nito, ang ''Komiks'' ay tumakbo bilang isang lingguhang antolohiya kung saan bawat Sabado ay may bagong kuwentong itinatampok. Ang bawat kabanata ay pinagbibidahan ng mga malalaking bituin ng himpilan at nagpapakita ng iba't ibang uri, mula sa [[pantasya]] at [[katatakutan]] hanggang sa [[drama]]. Dahil sa tagumpay ng serye, nagbago ang format nito patungong seryalisasyon. Sumikat nang husto ang ''[[Da Adventures of Pedro Penduko]]'' (2006) na pinagbidahan ni [[Matt Evans]]. Dahil dito, nagpatuloy ang serye sa pagpapalabas ng mahahabang kwento sa ilalim ng pamagat na ''Komiks Presents'', partikular na ang mga gawa ni Mars Ravelo. ==Tala ng mga serye== {| class="wikitable plainrowheaders" style="text-align:center; width:65%;" |- ! style="padding:0 8px;" colspan="1" rowspan="2"|Serye ! style="padding:0 8px;" colspan="2" rowspan="2"|Yugto ! style="padding:0 8px;" rowspan="2"|Mga kabanata ! style="padding:0 8px;" colspan="2"|Sumahimpapawid |- ! style="padding:0 8px;"| Unang pag-ere ! style="padding:0 8px;"| Huling pag-ere |- ! style="padding:0 8px;" colspan="6" style="background:#B0C4DE;"|Orihinal na seye |- ! scope="row" rowspan="2"| ''Komiks'' ! scope="row" style="width:2px; background:#C31514;"| | 1 | 13 | {{Start date|2006|2|4}} | {{End date|2006|5|6}} |- ! scope="row" style="width:2px; background:#D16D21;"| | 2 | 15 | {{Start date|2006|5|13}} | {{End date|2006|9|2}} |- ! style="padding:0 8px;" colspan="6" style="background:#B0C4DE;"|Serye ng ''Komiks Presents: Pedro Penduko'' |- ! scope="row" rowspan="2"| ''[[Da Adventures of Pedro Penduko]]'' ! scope="row" style="width:2px; background:#FFFF00"| |3 | 15 | {{Start date|2006|9|9}} | {{End date|2006|12|23}} |- ! scope="row" style="width:2px; background:#177245"| |4 | 15 | {{Start date|2006|12|30}} | {{End date|2007|4|28}} |- ! scope="row"| ''[[Pedro Penduko at ang mga Engkantao]]'' ! scope="row" style="width:2px; background:#008080"| |5 | 26 | {{Start date|2007|5|5}} | {{End date|2007|10|27}} |- ! style="padding:0 8px;" colspan="6" style="background:#B0C4DE;"|Serye ng ''Komiks Presents: Mars Ravelo'' |- ! scope="row"| ''[[Komiks Presents: Kapitan Boom|Mars Ravelo's Kapitan Boom]]'' ! scope="row" style="width:2px; background:#0000FF"| | 6 | 15 | {{Start date|2008|4|26}} | {{End date|2008|8|2}} |- ! scope="row"| ''[[Komiks Presents: Varga|Mars Ravelo's Varga]]'' ! scope="row" style="width:2px; background:#000080"| | 7 | 13 | {{Start date|2008|8|9}} | {{End date|2008|10|11}} |- ! scope="row"| ''[[Komiks Presents: Tiny Tony|Mars Ravelo's Tiny Tony]]'' ! scope="row" style="width:2px; background:#FF00FF"| | 8 | 10 | {{Start date|2008|10|11}} | {{End date|2008|12|13}} |- ! scope="row"| ''[[Komiks Presents: Dragonna|Mars Ravelo's Dragonna]]'' ! scope="row" style="width:2px; background:#FF003F"| | 8 | 8 | {{Start date|2008|12|13}} | {{End date|2009|2|7}} |- ! scope="row"| ''[[Komiks Presents: Flash Bomba|Mars Ravelo's Flash Bomba]]'' ! scope="row" style="width:2px; background:#EC5800"| | 9 | 11 | {{Start date|2009|2|7}} | {{End date|2009|4|24}} |- ! scope="row"| ''[[Nasaan Ka Maruja?|Mars Ravelo's Nasaan Ka Maruja?]]'' ! scope="row" style="width:2px; background:#DAA520"| | 10 | 15 | {{Start date|2009|5|2}} | {{End date|2009|8|8}} |} ====Di naipalabas/natapos na mga serye==== {| class="wikitable sortable" style="text-align:center; font-size:100%; line-height:16px;" width="100%" |- ! style="width:12%;" | Pamagat ! style="width:26%;" | Mga gumanap ! style="width:05%;" | Sanggunian |- | style="text-align:left;"| ''Zoila's Supergee'' | style="text-align:left;" | [[Judy Ann Santos]] | <ref name='Banat'>{{cite web | url = http://www.philstar.com/kalingawan/337156/juday-gidid-nga-mutungha | language = Sugboanon |title = Juday gidid-an nga mutungha | publisher = Banat News | work = [[The Philippine Star]] | author = Ryan Mark | date = 2006-05-17 |accessdate =2015-05-04}}</ref> |- | style="text-align:left;"| ''Mars Ravelo's Isang Lakas'' | style="text-align:left;" | [[Jon Avila]], [[Vhong Navarro]], Mariel Rodriguez, [[John Prats]], [[Shaina Magdayao]], [[Luis Manzano]] | <ref name='Isang Lakas'>{{cite web | url = http://push.abs-cbn.com/features/6958/is-jon-avila-only-using-rufa-mae-quinto-for-showbiz-exposure/ | title = Is Jon Avila only using Rufa Mae Quinto for showbiz exposure? | quote = In the meantime, Jon feels excited to don his Kapitan Boom costume again as Mars Ravelo’s Komiks Presents Isang Lakas will soon start taping next month. “Sana maging successful talaga kasi ito yung biggest fantaserye offering ng ABS-CBN. Mas maraming mangyayari sa story now that all of Mars Ravelo’s superheroes are going to be in seen in one series. Excited na excited na ako. I am excited to be paired with Varga (played by Mariel Rodriguez) and to be working with all of the cast. | date = 2009-02-16 | accessdate = 2015-05-04 |language=Ingles}}</ref> |- | style="text-align:left;"| ''Mars Ravelo's Sanlakas Kids'' | style="text-align:left;" | | <ref name='Isang Lakas' /><ref>{{cite video | url =https://www.youtube.com/watch?v=5am4jVcD_0I | title =Sanlas Kids teaser | accessdate = 2015-05-04|language=Ingles}}</ref> |- | style="text-align:left;"| ''Pablo S Gomez's Babaeng Pusa'' | style="text-align:left;" | Aubrey Miles, Troy Montero | <ref name='Banat' /> |- |} ==Mga sanggunian== {{reflist}} [[Kategorya:Palatuntunan ng ABS-CBN]] mgfpzu4vvzqnvj0igv6i2mj5jcdx9lq 0 292506 2201275 1727196 2026-04-04T14:47:04Z Jojit fb 38 ni-redirect na lamang sa kaugnay na artikulo dahil walang sapat na impornasyon sa matagal na panahon 2201275 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[New York]] l97qwcgn2afxz2khqza68r9t436ruf2 1 295032 2201347 2149465 2026-04-05T06:38:28Z Simpfok 148711 Nilipat ni Simpfok ang pahinang [[Usapan:Vietnam]] sa [[Usapan:Biyetnam]] mula sa redirect: Pagsasalin sa katutubong baybay-Tagalog batay sa ortograpoya at tradisyunal na anyo ng pangalan ng bansa. 1743751 wikitext text/x-wiki {{Isinalinwikang pahina|en|Vietnam}} h534me06de65is9qyzd3peyftl0haku 0 298712 2201339 1769279 2026-04-05T05:44:28Z EmausBot 20162 Robot: Kinukumpuni ang nagkadalawang pagpapapunta sa [[Pandemya ng COVID-19 sa Pilipinas]] 2201339 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Pandemya ng COVID-19 sa Pilipinas]] pnc200rxfs6cxehwwm7l8n7n13sjfgt 0 299112 2201258 2117803 2026-04-04T12:11:04Z Mayivobkal 160592 2201258 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = Alex Diaz | image = | caption = | birth_name = James Alexander Diaz McDermott | birth_date = {{birth date and age|1993|7|21}} | birth_place = [[Angeles]], [[Pampanga]], [[Pilipinas]] | nationality = [[Pilipino]] | othername = Alexander, Alex | occupation = [[Aktor]], [[modelo]] | years_active = 2013–kasalukuyan | height = {{height|m=1.73}} | agent = Star Magic (2013-kasalukuyan) | website = {{Instagram|@alexandermcdizz}} }} Si '''James Alexander Diaz McDermott''' o '''Alex Diaz''' (isinilang noong 21 Hulyo 1993) ay isang Kanadyan–Pilipinong aktor at modelo mula sa Pilipinas. Siya ay perform sa harap ng TV (telebisyon) sa Pilipinas noong 2013 at naging isang bahagi sa Star Magic noong 2013, Ginampanan niya ang mga roles sa Got To Believe (2013), Bagito (2015), She's Dating The Gangster (2014), Dagsin (2016), Just The Way You Are (2015) and Wansapanataym (2016), as well as lead roles in Carpool (2019), Oh Mando! (2020), My Fantastic Pag-ibig: My Fairy Tail Romance (2021) at ang US-Produced movie-musical. ==Biograpiya== Si McDermott ay isinilang noong 21, Hulyo 1993 sa lungsod ng Angeles sa Pampanga mula kay Mrs. Jean Diaz McDermott at kanyang Scottish-Irish entrepreneur Michael Alexander McDermott sa edad na 2 siya ay lumipat sa lalawigan ng [[Alberta]] sa [[Canada]] at bumalik/lumaki sa [[Pilipinas]] taong 2007 upang taposin ang pag-aaral at professional acting career. ==Pilmograpiya== ===Telebisyon=== {| class = "wikitable" style = "font-size: 100%;" |- ! Taon !! Pamagat !! Ginampanan |- | rowspan="3"| 2021 || ''Ero'' || Asher Gonzales |- | ''Dear Uge'' || Armand |- | ''My Fantastic Pag-ibig'' || Lantis |- | rowspan="2"| 2020 || ''Carpool'' || Lucho Corpuz |- | ''Oh, Mando!'' || Barry |- | 2018-2014 || ''[[Maalaala Mo Kaya]]'' || Tony/Roxie/Charlie |- | 2016-2015 || ''[[Wansapanataym]]'' || Atom/Henry/Atong |- | 2016 || ''Dagsin'' || Junior |- |2016 |MYX |VJ Alex |- | rowspan="2"| 2015 || ''[[Pangako Sa 'Yo (seryeng pantelebisyon ng 2015)|Pangako Sa'Yo]]'' || Miguel |- | ''[[Ipaglaban Mo!]]'' || James |} ===Pelikula=== * 2024 - ''Glitter and Doom'' bilang Glitter * 2015 - ''[[Just the Way You Are]]'' bilang Marcus * 2014 - ''[[She's Dating the Gangster]]'' bilang Jigs ==Tingnan rin== * [[Kit Thompson]] * [[Yasser Marta]] ==Talababa== * {{IMDb name|5682411}} {{BD|1993||Diaz, Alex}} [[Kategorya:Mga Pilipinong liping-Scotland]] [[Kategorya:Mga Pilipinong liping-Irlandes]] [[Kategorya:Mga Pilipino]] [[Kategorya:Mga Kapampangan]] [[Kategorya:Mga artista mula sa Pilipinas]] [[Kategorya:Mga lalaking modelo sa Pilipinas]] [[Kategorya:LGBT mula sa Pilipinas]] da64kuvl19fkb8a0nehbsc0vgwgyf85 0 299300 2201257 1900985 2026-04-04T12:09:54Z Mayivobkal 160592 2201257 wikitext text/x-wiki {{Infobox person/Wikidata}} Si '''Darren Espanto''' ay isang aktor, modelo at manganganta mula sa Pilipinas. Siya ay isa sa mga kalahok ng [[The Voice Kids (season 1 ng Pilipinas)]], kasama si [[Lyca Gairanod]]. Tangkad 1.78 (5&nbsp;ft 11). Siya ang panganay na anak ng Filipino registered nurses na sina Marinel Gonzales at Lyndon Espanto, na nandayuhan sa Canada mula sa lalawigan ng Nueva Vizcaya sa Pilipinas.<ref>{{Cite news |date=2014-08-05 |title=Darren Espanto: “The Voice Kids” 2nd placer - Filipino Journal Alberta |language=en-US |work=Filipino Journal Alberta |url=http://filipinojournal.com/alberta/local-news/darren-espanto-voice-kids-2nd-placer/ |access-date=2026-04-04}}</ref><ref>{{Cite web |title=Darren Espanto From Team Sarah Geronimo Before “The Voice Kids!” Watch His Videos {{!}} Philippine Latest News |url=http://philsense.com/2014/07/24/darren-espanto-from-team-sarah-geronimo-before-the-voice-kids-watch-his-videos/ |access-date=2026-04-04 |website=philsense.com |language=en-US}}</ref> {{DEFAULTSORT:Espanto, Darren}} [[Kategorya:Ipinanganak noong 2001]] [[Kategorya:Mga batang artista mula sa Pilipinas]] [[Kategorya:Mga lalaking modelo sa Pilipinas]] [[Kategorya:Mga Pilipino]] [[Kategorya:Mga Pilipinong liping-Amerikano]] {{stub|Artista|Pilipinas}} hgm7km8lgdpd92j2dib89ourhgz554s 0 299317 2201255 2089745 2026-04-04T12:05:57Z Mayivobkal 160592 2201255 wikitext text/x-wiki {{BLP sources|date=Hulyo 2020}} {{Infobox person | name = Tommy Esguerra | image = | caption = | birth_name = Tommy Esguerra | birth_date = {{birth date and age|1994|6|5}} | birth_place = [[Long Beach, California]], [[Estados Unidos]] | nationality = [[Pilipinong Amerikano]] | known_for = [[Pinoy Big Brother: Lucky 737]] | occupation = [[Aktor]], [[modelo]] | years_active = 2014–kasalukuyan | agent = [[ABS-CBN]] (2014-kasalukuyan) | height = {{height|m=1.88}} | website = {{Twitter|EsguerraTommy}} }} Si '''Tommy ''' ay (ipinanganak noong 12 Mayo 1995) sa Colorado, Estados Unidos; ay isang aktor at modelo, Siya ay ka tambal ni [[Miho Nishida]] ng 2nd Big Placer sa edisyon ng Pinoy Big Brother: 737.<ref>https://entertainment.inquirer.net/tag/tommy-esguerra</ref> Kabilang siya sa grupo ng maskulados dos kasama sina [[Albie Casiño]], [[Clint Bondad]], [[Joshua Colet]] at Luis Hontiveros. <ref>https://www.cosmo.ph/entertainment/pinoy-big-brother-2015-dawn-chang-tommy-esguerra-a2520-20190606</ref> Noong 2022, nakatira siya sa California. ==Mga sanggunian== {{reflist}} ==Talababa== * {{IMDb name|7723281}} {{DEFAULTSORT:Esguerra, Tommy}} [[Kategorya:Ipinanganak noong 1994]] [[Kategorya:Mga artista mula sa Pilipinas]] [[Kategorya:Mga lalaking modelo sa Pilipinas]] [[Kategorya:Mga Pilipinong liping-Amerikano]] {{stub|Artista|Estados Unidos|Pilipinas}} 5a8q6s9216e57jlnzfiirtm2thez3hi 0 300249 2201312 2176636 2026-04-05T03:40:35Z Jojit fb 38 ni-redirect na lamang sa kaugnay na artikulo dahil walang sapat na impornasyon sa matagal na panahon 2201312 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Slovakia]] bszng69ovinbdfrsvxdygedwuwouxec 0 301179 2201366 2121429 2026-04-05T09:55:44Z InternetArchiveBot 113521 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2201366 wikitext text/x-wiki {{Infobox television | image =File:Crash Landing on You cast.jpg | image_upright = | image_size = | image_alt = | caption = | alt_name = {{ubl|Emergency Love Landing|Love's Crash Landing|Crash Landing of Love}} | native_name = {{Infobox name module|hangul=사랑의 불시착}} | genre = [[Dramang romantiko]]<ref>{{cite news|last=Dong|first=Sun-hwa|url=https://www.koreatimes.co.kr/www/art/2019/11/688_278900.html|title=Sneak peek into romantic drama|website=[[The Korea Times]]|date=18 Nobyembre 2019|accessdate=15 Disyembre 2019}}</ref><br>[[Romantikong komedya]]<ref>{{Cite web|title=21.7%: 'Crash Landing on You' sets record for tvN drama|url=http://www.koreatimes.co.kr/www/art/2020/05/688_283606.html|date=2020-02-17|website=koreatimes|language=en|access-date=2020-05-30}}</ref> | creator = Studio S | based_on = | inspired_by = | developer = | writer = [[Park Ji-eun]] | screenplay = | story = | director = Lee Jung-hyo | creative_director = | presenter = | starring = {{ubl|[[Hyun Bin]]|[[Son Ye-jin]]|[[Kim Jung-hyun]]|[[Seo Ji-hye]] }} | judges = | voices = | narrated = | theme_music_composer = | open_theme = | end_theme = | composer = Nam Hye-seung & Park Sang-hee | country = [[Timog Korea]] | language = Koreano | num_seasons = | num_episodes = 16 | list_episodes = | executive_producer = | producer = | news_editor = | location = {{ubl|[[Timog Korea]]|[[Suwisa]]<ref name=seven>{{cite web |url=https://www.straitstimes.com/lifestyle/entertainment/what-singapore-fans-say-about-k-drama-crash-landing-on-you-and-7-things-to |title=What Singapore fans say about K-drama Crash Landing On You and 7 things to know about the show |accessdate=29 Pebrero 2020 |last=Kiew |first=Chelsea |date=18 Pebrero 2020 |publisher=The Straits Times |archive-date=9 Hulyo 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210709201820/https://www.straitstimes.com/lifestyle/entertainment/what-singapore-fans-say-about-k-drama-crash-landing-on-you-and-7-things-to |url-status=dead }}</ref>|[[Mongolia]]<ref name=seven/>}} | cinematography = | animator = | editor = | camera = | runtime = 70–110 minuto | company = {{ubl|Studio Dragon|[[Culture Depot]]}} | distributor = {{ubl|[[TVN (Timog Korea)|tvN]]|[[Netflix]] (internasyonal)<ref name="Netflix">{{cite web |last1=Kang |first1=Minji |title=NETFLIX TO LAUNCH HIGHLY-ANTICIPATED ROMANTIC COMEDY CRASH LANDING ON YOU, STARRING HYUN BIN AND SON YE-JIN |url=https://media.netflix.com/en/press-releases/netflix-to-launch-highly-anticipated-romantic-comedy-crash-landing-on-you-starring-hyun-bin-and-son-ye-jin |website=[[Netflix]] Media Center |accessdate=23 Oktubre 2019 |date=20 Oktubre 2019 }}</ref>}} | budget = | network = tvN | picture_format = [[2160p]] ([[UHDTV]]) | audio_format = | first_run = | released = | first_aired = {{start date|2019|12|14}} | last_aired = {{end date|2020|2|16}} | preceded_by = | followed_by = | related = | website = http://tv.sbs.co.kr/cloy/ | website_title = | production_website = | production_website_title = }} Ang '''''Crash Landing on You'''''<ref name="Netflix" /> ({{Korean|사랑의 불시착||Sarangui Bulsichak|Sarangŭi pulshich'ak|lit='''''Biglaang Paglapag ng Pag-Ibig'''''}}) ay isang [[Koreanovela]] ni idinirekta ni Lee Jeong-hyo at pinagbibidahan sina [[Hyun Bin]], [[Son Ye-jin]], [[Kim Jung-hyun (aktor, ipinanganak 1990)|Kim Jung-hyun]], at [[Seo Ji-hye]]. Ito ay tungkol sa Timog Koreanang erederang [[chaebol]] na, habang [[paragliding|nagpa-''paragliding'']] sa [[Seoul]], [[Timog Korea]], ay tinangay ng isang biglaang buhawi at [[Aviation accidents and incidents|napadpad]] sa [[Korean Demilitarized Zone|Hilagang Koreanong bahagi ng DMZ]]. Ipinalabas ang Koreanovela sa [[SBS]] sa Timog Korea at sa [[Netflix]] sa buong mundo mula 14 Disyembre 2019, hanggang 16 Pebrero 2020. Ito ang SBS drama na may pinakamataas na marka at ang [[Koreanovela#Talaan ng mga Koreanovela na may pinakamataas na marka sa de-kableng TV|ikatlo sa Koreanovela na may mga pinakamataas na marka sa kasaysayan ng telebisyong de-kable]]. == Mga tauhan == [[Talaksan:Crash Landing on You cast.jpg|thumb|Mga bida ng ''Crash Landing on You'']] === Pangunahin === * [[Hyun Bin]] bilang si Ri Jeong-hyeok<ref name="record"/> : Isang bihasa pero walang imik na kapitan sa [[Korean People's Army|Hukbong Bayan ng Korea]] na nakapuwesto sa may Hilagang Koreanong DMZ. Iginagalang siya ng yunit na pinamumunuan niya at ng mga tagaroon ng rural na nayon na pinagtitirahan niya. Habang nanggagaling siya sa isang makapangyarihang pamilya sa pulitika (ang kanyang tatay ay direktor ng [[General Political Bureau of the Korean People's Army|Pangkalahatang Kawanihan sa Pulitika]]), mas gusto niyang ilihim ang kanyang angkan. Kagilas-gilas sa piano, nag-aral siya para maging piyanistang pangkonsyerto sa [[Suwisa]] bago mapilitang sumali sa Hukbong Katihan ng Hilagang Korea matapos mamatay ang kanyang kuya (na talagang kasundo niya) sa isang kataka-takang aksidente sa kotse. Itinatago at pinoprotektahan niya si Se-ri matapos siyang mapadpad nang hindi sinasadya sa binabantayang teritoryo ni Jeong-hyeok. Habang tinutulungan niyang makabalik si Se-ri sa Timog Korea, nagsisimula siyang mapaibig kay Se-ri. * [[Son Ye-jin]] bilang si Yoon Se-ri<ref name="record">{{cite news|url=http://m.koreatimes.co.kr/pages/article.asp?newsIdx=283606|title=21.7%: 'Crash Landing on You' sets record for tvN drama|website=[[The Korea Times]]|publisher=The Korea Times|accessdate=4 Marso 2020}}</ref> : Isang Timog Koreanang erederang [[chaebol]]<ref name="record"/> sa Queen’s Group [[Chaebol]]. Mayroon siyang maligalig na kasaysayan sa pamilya dahil siya ay anak sa labas (ngunit minamahal siya ng kanyang tatay), na nagreresulta sa maigting na ugnayan sa kanyang pangalawang ina dahil sa maling pagkaunawa noong pagkabata at nalalapit na labanan ng paghahalili sa pamilya, at dahil sa ikalawang binanggit, pinaghinanakitan siya ng kanyang magkapatid sa ina at kani-kanilang asawa. Pagkatapos ng kasunduang pakasal na hindi na tuloy, nagkaroon siya ng mga mababaw na relasyon sa mga kilalang tao, ngunit hindi nagkaroon ng matalik na pakikisama. Gayunman, siya ay isang mayaman na negosyante na nagpapatakbo ng kanyang sariling matagumpay na kumpanya sa moda at kagandahan, ''Se-ri's Choice''. Kilala siya sa pagiging mahigpit na amo, pagpapapansin sa publiko, at sa pagiging pihikan sa pagkain. Nakikilala niya si Ri Jeong-hyeok matapos siyang mapadpad sa Hilagang Korea dahil sa isang aksidente sa [[paragliding]]. Napaiibig siya kay Jeong-hyeok habang kinukupkop siya ni Jeong-hyeok sa Hilagang Koreanong nayon, kung saan naging matalik siya sa mga [[ajumma]] at apat na sundalo ni Kapitan Ri. * [[Kim Jung-hyun (aktor, ipinanganak 1990)|Kim Jung-hyun]] bilang si Gu Seung-joon / Alberto Gu<ref>{{cite news|url=https://www.hancinema.net/crash-landing-on-you-kim-jung-hyun-my-life-s-textbook-example-138831.html|title="Crash Landing on You" Kim Jung-hyun, "My Life's Textbook Example"|website=HanCinema|publisher=Nate|accessdate=18 Pebrero 2020}}</ref> : Isang matalino, kaakit-akit, ngunit mahirap na Timog Koreanong [[Confidence trick|manloloko]] na may [[Koreans in the United Kingdom|pagkamamamayan sa Bretanya]]. Matapos ikalugi ng kanyang pamilya ang tatay ni Se-ri, nagpalapit siya sa kuya ni Se-ri, Se-hyung, upang lumustay mula sa kumpanya ng pamilyang Yoon. Sinubukang ipakasal ni Se-hyung si Se-ri kay Seung-joon para alisin siya, ngunit nadama ni Se-ri ang masamang balak ni Sung-joon sa kanilang unang pagkikita at tinanggihan siya. Gayunman, nakapagnakaw pa rin si Seung-joon mula sa kumpanya ng Yoon sa ilalim ng pagbabantay ni Se-hyung, at tumakas sa Hilagang Korea upang maiwasan ang pag-aresto, habang hinahabol siya ng mga butangero ni inarkila ni Se-hyung. * [[Seo Ji-hye]] bilang si Seo Dan<ref>{{cite news|url=https://www.hancinema.net/seo-ji-hye-joins-writer-park-ji-eun-in-emergency-love-landing-131199.html|title=Seo Ji-hye Joins Writer Park Ji-eun in "Emergency Love Landing"|website=HanCinema|publisher=Nate|accessdate=18 Hulyo 2019}}</ref> : Isang eredera ng Hilagang Koreanong almasen at nangangarap na tselista na katipan din ni Ri Jeong-hyeok sa pamamagitan ng [[arranged marriage|napagkasunduang kasal ng kani-kanilang mga magulang]]. Habang nahuhumaling siya kay Jeong-hyeok mula noong sila ay kaklase sa hayskul, hindi pala magkatugon ang kanilang damdamin, ngunit pumayag si Jeong-hyeok sa pag-aasawa dahil sa pagkadama ng obligasyon sa kanyang mga magulang. Matapos niyang matanto na iba ang minamahal ni Jeong-hyeok, napaiibig si Seo Dan kay Seung-joon. == Mga sanggunian == {{reflist}} [[Kategorya:Mga palabas sa telebisyon sa Timog Korea]] [[Kategorya:Mga serye sa telebisyon]] qj5b4twtvmf0rqn0aybzv50v410zf6n 0 304274 2201311 1809656 2026-04-05T03:38:17Z Jojit fb 38 ni-redirect na lamang sa kaugnay na artikulo dahil walang sapat na impornasyon sa matagal na panahon 2201311 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Napoles]] juj04ueugfmg43b9pfwg2yvjb5shl83 0 306107 2201298 2201087 2026-04-05T02:26:24Z CommonsDelinker 1732 Replacing [[File:OpenSpeaks-srb-Ramani_Dalbehera-OpenSpeaks-srb-Idital-OG-Aadhaar_Experience_01.webm]] with [[File:OpenSpeaks-srb-Ramani_Dalbehera-OG-Aadhaar_Experience_01.webm]] (by [[c:User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] because: [[:c:COM:FR|File ren 2201298 wikitext text/x-wiki {{Infobox country languages|country=India|official={{hlist| [[Assamese language|Assamese]]| [[Bengali language|Bengali]]| [[Bodo language|Bodo]]| [[Dogri language|Dogri]]| [[English language|English]]<ref name="constitution1"/><ref name="governmentministry1" /><ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=-gFHBAAAQBAJ|title=Language, Culture, and Society: An Introduction to Linguistic Anthropology|first1=Zdenek|last1=Salzmann|first2=James|last2=Stanlaw|first3=Nobuko|last3=Adachi|date=8 July 2014|publisher=Westview Press|isbn=9780813349558|via=Google Books}}</ref>| [[Gujarati language|Gujarati]]| [[Hindi]]<ref name="constitution1"/><ref>{{cite web|url=http://www.archive.india.gov.in/knowindia/profile.php?id=33|title=Official Language – The Union -Profile – Know India: National Portal of India|website=Archive.india.gov.in|access-date=28 December 2017}}</ref> | [[Kannada]]| [[Kashmiri language|Kashmiri]]| [[Konkani language|Konkani]]| [[Maithili language|Maithili]]| [[Malayalam]]| [[Marathi language|Marathi]]| [[Meitei language|Meitei]]| [[Nepali language|Nepali]]| [[Odia language|Odia]]| [[Punjabi language|Punjabi]]| [[Sanskrit]]| [[Santali language|Santali]]| [[Sindhi language|Sindhi]]| [[Tamil language|Tamil]]| [[Telugu language|Telugu]]| [[Urdu]]|(total: 23, including 22 [[Eighth Schedule to the Constitution|8th Schedule]] languages and additional official language, English)}}|sign={{Plainlist| * [[Indo-Pakistani Sign Language]] * [[Alipur Sign Language]] * [[Naga Sign Language]] (extinct) }}|image=South Asian Language Families.jpg|caption={{Plainlist| * Language families of the [[Indian subcontinent]] * [[Nihali language|Nihali]], [[Kusunda language|Kusunda]] and [[Thai languages]] are not shown. }}|regional=|indigenous=|minority=|immigrant=<!--Please don't put too many languages here-->|foreign=[[English language|English]] – 200 million ([[second language|L2]] speakers 2003)<ref>{{cite web |title=India |url=https://www.ethnologue.com/country/IN/status |website=Ethnologue |access-date=12 May 2019 |language=en}}</ref>}} [[File:OpenSpeaks-srb-Ramani Dalbehera-OG-Aadhaar Experience 01.webm|thumb|Isang tagapagsalita ng Lanjia dialect ng Sora na nagbabahagi ng kanyang karanasan sa Indian digital ID]] [[File:WIKITONGUES- Netha speaking Malayalam.webm|thumb|Malayalam language]] Ang mga [[Mag-anak ng mga wika|wika]] sa [[India|India ay]] nabibilang sa maraming mga [[Mag-anak ng mga wika|pamilya ng wika]], ang pangunahing mga wika ng Indo-Aryan na sinasalita ng 78.05% ng mga tao sa India at ang [[mga wikang Drabida]] na isinasalita ng 19.64% ng mga Indian. Ang mga wikang sinasalita ng natitirang 2.31% ng populasyon ay nabibilang sa [[Mga wikang Awstoasyatiko|Austroasiatic]], [[Mga wikang Sino-Tibetano|Sino-Tibetan]], Tai-Kadai at ilang iba pang mga menor de edad na pamilya at liblib na wika. Ang India ang ika-apat na mayroong pinakamataas na bilang ng mga wika sa mundo (427), pagkatapos ng [[Nigeria]] (524), [[Indonesia]] (710) at [[Papua New Guinea]] (840). Ang Artikulo 343 ng konstitusyon ng India ay nagsasabi na ang [[opisyal na wika]] ng Union ay [[Wikang Hindi|Hindi]] sa script ng [[Devanagari|Devanagari sa]] halip na ang umiiral na [[Wikang Ingles|Ingles]]. Nang maglaon, isang susog sa konstitusyon, [[wikisource:Official Languages Act, 1963|Ang Opisyal na Mga Wika ng Batas, 1963]], pinapayagan ang pagpapatuloy ng Ingles kasama ang Hindi sa pamahalaang India nang walang katiyakan hanggang sa magpasya ang batas na baguhin ito. Ang anyo ng mga numerong gagamitin para sa mga opisyal na layunin ng Union ay "ang pandaigdigan na anyo ng mga numerong India", na tinutukoy bilang mga numerong Arabe sa karamihan sa mga bansang nagsasalita ng Ingles. Sa kabila ng mga maling palagay, ang Hindi ay hindi pambansang wika ng India; ang Konstitusyon ng India ay hindi nagbibigay ng anumang wika ng katayuan ng [[pambansang wika]]. ==Mga sanggunian== {{reflist}} {{Stub|Wika|India}} [[Kategorya:Mga wika ng India| ]] edd8w0tfs80lyhmiki3ud9n9c2g4xil 0 309061 2201334 2108386 2026-04-05T04:26:37Z Delirium333 109995 2201334 wikitext text/x-wiki {{Infobox royalty|name=Datu Alamada|father=Bai Gansing|religion=Sunni Islam|title=Datu ng Tribong Idalemen|death_place=Pigcalagan, Sultan Kudarat}} Si '''Datu "Amaibuliok" Alamada''' ay ang Iranung [[datu]] ng Tribong Idalemen na lumaban laban sa paniniil ng mga rehimeng kolonyal ng mga dayuhan sa loob ng dalawampung taon sa mga mabubundok na lugar sa pagitan ng [[Cotabato]] at [[Lanao]]. Si Datu Alamada ay kinilala bilang isa sa mga tanyag na pinuno ng mga Iranun at ng Dalaman na nakakalat sa buong hilagang bahagi ng mga Lungsod ng Pigcauayan, Libungan, Sultan Kudarat at sa Kitacubong (ngayon ay Poblacion) bilang trono ng kanyang kaharian. Siya ay binansagan ni Bai Dayang "Sampurna" bilang "Bandalen a takena, datu na wai aki" na nangangahulugang "Ang lalaking di masalitain, ang datu ng mga Iranun".<ref>https://web.archive.org/web/20110507100424/http://www.cotabatoprov.gov.ph/lgus/alamada</ref> == Digmaang Amerikano-Moro == [[Talaksan:Map of the Idalemen Tribe.png|thumb|Lupaing sakop ng Tribong Idalemen sa ilalim ni Datu Alamada noong kapanahunan ng mga Amerikano.|321x321px]] Si Datu Alamada ay nagkaroon ng 4 na kuta: * '''Kuta Bager''' - (nangangahulugang 'lakas') * '''Kuta Piagangugan''' - (mula sa salitang ''agong''')''''' - sa kuta na ito ay may isang agong upang balaan sila sa mga paparating na pag-atake. * '''Kuta Kalilidan''' - (nangangahulugang 'paggulong) - sa Bundok Agkiragkir, natalo ang mga Amerikano noong sila'y sumalakay sa kutang ito. Sila ay nahulugan ng mga malalaking mga bato at mga punong kahoy na kanilang ikinamatay. * '''Kuta Dasumangcop''' - (nangangahulugang 'walang pagsuko') - ito ang naturingang huling linya ng kanyang depensa. Sa kuta na ito ay kanyang sinabi sa kanyang mga tauhan na 'mas maiigi pang mamatay kaysa sa sumuko'. Matapos ang pagkamatay ni Rajahmuda Ali sa Labanan ng Ilog Malalag noong ika-22 ng Oktubre, pinagpatuloy ni Datu Alamada ang pakikipaglaban sa mga Amerikano sa susunod na 9 taon. Siya ay sumuko na rin noong ika-19 ng Mayo 1914 sa Pamahalaang Amerikano. Siya ay nakipagkita kay Gobernador Harrison sa Malacañang noong 1915. Noong siya ay tinanong kung ano ba ang kanyang ninanais, ang kanyang sinabi ay "basta pakainin mo lang ang aking mga tauhan". Doon nagtapos ang kanyang 20 taon ng pakikipaglaban sa koloniyalismo. Siya ay nagretiro na rin at namatay noong [[Ikalawang Digmaang Pandaigdig]] sa Pigcalagan, [[Sultan Kudarat]].<ref>https://madlidasan.wordpress.com/2013/04/24/datu-alamada/</ref> == Mga sanggunian == [[Kategorya:Digmaang Pilipino-Amerikano]] 7zans1aeojgxybiuoolkivhwivzarxx 2 311365 2201315 2176990 2026-04-05T03:44:55Z Delirium333 109995 2201315 wikitext text/x-wiki == Delirium333 == === Kaalaman patungkol sa aking sarili === Ako'y isang 22 taong gulang na mag-aaral at mahilig akong magbasa at manuri. Ako ay may channel sa YouTube na nag-ngangalang [https://www.youtube.com/@DeliriumMaps DeliriumMaps] kung saan ako ay nagawa ng mga map animations na kumikiling sa Kasaysayang Pilipino, ngunit kasama na rin ang kasaysayan ng mga banyaga. === Layunin === Sapagkat ako'y isang makabayang Pilipino, ang aking layunin ay gamitin ang aking pribilehiyo bilang isang mag-aaral sa isang state university kung saan may aklatan na malaya akong nakapagbabasa, upang makapagbigay ng kaalaman ng walang bayad dito sa Wikipedia patungkol sa Kasaysayang Pilipino, at upang ating masugpo ang lumalaganap na maling mga kaalaman na matagal nang kumakalat sa Internet. Ito ang uri ng mga taong naghahasik ng lagim sa kaisipan at edukasyon ng ating mga kababayan kung kaya't kinakailangan nating kumilos ng matulin at agaran upang masugpo ang mga ito. == Pagyayabang == Ang bahaging ito ay isang listahan upang ipag-bigay alam ko sa lahat ng mga tao ang aking ambag sa lipunan: === Mga Mapa para sa mga pahina ng: === * [[Pangasinan (sinaunang rehiyon)]] * [[Bayan ng Tondo]] * [[Kaharian ng Maynila]] * [[Kainta (sinaunang bayan)]] * [[Republika ng Lucbuan]] * [[Kadatuan ng Madyaas]] * [[Karahanan ng Cebu]] * [[Karahanan ng Butuan]] * [[Sultanato ng Maguindanao]] * [[Sultanato ng Buayan]] * [[Sultanato ng Sulu]] * [[Datu Alamada]] * [[Republika ng Lucbuan]] === Mga pahinang nalikha === * [[Republika ng Lucbuan]] * [[Sultanato ng Buayan]] * [[Datu Alamada]] * [[Juan de Salcedo]] * [[Kumalarang (sinaunang kaharian)]] === Mga pahinang nareporma === * [[Pangasinan]] * [[Pangasinan (sinaunang rehiyon)]] * [[Sultanato ng Buayan]] 9lzgwnueum7sf1nrmonne9j2hv1tazx 2201332 2201315 2026-04-05T04:10:07Z Delirium333 109995 /* Mga pahinang nareporma */ 2201332 wikitext text/x-wiki == Delirium333 == === Kaalaman patungkol sa aking sarili === Ako'y isang 22 taong gulang na mag-aaral at mahilig akong magbasa at manuri. Ako ay may channel sa YouTube na nag-ngangalang [https://www.youtube.com/@DeliriumMaps DeliriumMaps] kung saan ako ay nagawa ng mga map animations na kumikiling sa Kasaysayang Pilipino, ngunit kasama na rin ang kasaysayan ng mga banyaga. === Layunin === Sapagkat ako'y isang makabayang Pilipino, ang aking layunin ay gamitin ang aking pribilehiyo bilang isang mag-aaral sa isang state university kung saan may aklatan na malaya akong nakapagbabasa, upang makapagbigay ng kaalaman ng walang bayad dito sa Wikipedia patungkol sa Kasaysayang Pilipino, at upang ating masugpo ang lumalaganap na maling mga kaalaman na matagal nang kumakalat sa Internet. Ito ang uri ng mga taong naghahasik ng lagim sa kaisipan at edukasyon ng ating mga kababayan kung kaya't kinakailangan nating kumilos ng matulin at agaran upang masugpo ang mga ito. == Pagyayabang == Ang bahaging ito ay isang listahan upang ipag-bigay alam ko sa lahat ng mga tao ang aking ambag sa lipunan: === Mga Mapa para sa mga pahina ng: === * [[Pangasinan (sinaunang rehiyon)]] * [[Bayan ng Tondo]] * [[Kaharian ng Maynila]] * [[Kainta (sinaunang bayan)]] * [[Republika ng Lucbuan]] * [[Kadatuan ng Madyaas]] * [[Karahanan ng Cebu]] * [[Karahanan ng Butuan]] * [[Sultanato ng Maguindanao]] * [[Sultanato ng Buayan]] * [[Sultanato ng Sulu]] * [[Datu Alamada]] * [[Republika ng Lucbuan]] === Mga pahinang nalikha === * [[Republika ng Lucbuan]] * [[Sultanato ng Buayan]] * [[Datu Alamada]] * [[Juan de Salcedo]] * [[Kumalarang (sinaunang kaharian)]] === Mga pahinang nareporma === * [[Pangasinan]] * [[Pangasinan (sinaunang rehiyon)]] * [[Sultanato ng Buayan]] * [[Sanmalan]] p9b84pgw0oq3apmmjyfirzlo62ctvt1 0 316512 2201340 1937138 2026-04-05T05:44:38Z EmausBot 20162 Robot: Kinukumpuni ang nagkadalawang pagpapapunta sa [[Indibidwalismo]] 2201340 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Indibidwalismo]] __FORCETOC__ iq6etd3l9e5d611ta28ntdt6vzx875x 0 319181 2201261 2201252 2026-04-04T12:13:15Z ChickenAnnihilator 156352 Nilagay ko ang mga heograpikal na yunit (may nagbabasa pa na nito? pakireply kung meron) 2201261 wikitext text/x-wiki {{Infobox subdivision type | name = Mga lalawigan ng Indonesia | alt_name = | map = [[File:Indonesia, administrative divisions - en - monochrome.svg|300px]] | category = [[Province]] | territory = [[Indonesia]] | start_date = 19 August 1945 | current_number = 38 | population_range = Smallest: 517,623 ([[South Papua]])<br />Largest: 43,053,732 ([[West Java]]) | area_range = Smallest: {{Convert|664|km2|sqmi|abbr=on}} ([[Jakarta]])<br />Largest: {{Convert|153564|km2|sqmi|abbr=on}} ([[Central Kalimantan]]) | government = [[Governor]] | subdivision = [[List of regencies and cities of Indonesia|Regencies and cities]] }} Ang '''mga lalawigan ng [[Indonesia]]''' ay ang 38 [[administratibong dibisyon]] ng naturang bansa at ang pinakamataas na antas ng lokal na pamahalaan (dating tinatawag na unang antas na mga lalawigan ng rehiyon o ''provinsi daerah tingkat I''). Ang mga lalawigan ay higit pang nahahati sa mga rehensiya ({{lang-en|regency}}) at lungsod (dating tinatawag na pangalawang antas na mga rehiyong rehiyon at lungsod o ''kabupaten/kotamadya daerah tingkat II''), na kung saan ay nahahati naman sa mga distrito (''kecamatan''). ==Mga Lalawigan== {|class="wikitable sortable" style="font-size:95%;" |- ! Lalawigan ! Kabisera ! Pangalan sa Indones !Heograpikal na yunit ! Populasyon ! ISO |- | [[Aceh]] | [[Banda Aceh]] | Aceh |[[Sumatra]] | | |- | [[Bali, Indonesia|Bali]] | [[Denpasar]] | Bali |[[Pulong Nusa Tenggara|Kapuluang Nusa Tenggara]] | | |- | [[Banten]] | [[Serang]] | Banten |[[Java (pulo)|Java]] | | |- | [[Bengkulu]] | [[Lungsod ng Bengkulu]] | Bengkulu |[[Sumatra]] | | |- | Espesyal na Punong Rehiyon ng [[Jakarta]] | [[Jakarta]] | Daerah Khusus Ibukota Jakarta |[[Java (pulo)|Java]] | | |- | [[Espesyal na Rehiyon ng Yogyakarta]] | [[Yogyakarta]] | Daerah Istimewa Yogyakarta |[[Java (pulo)|Java]] | | |- | [[Gitnang Java]] | [[Semarang]] | Jawa Tengah |[[Java (pulo)|Java]] | | |- | [[Gitnang Kalimantan]] | [[Palangka Raya]] | Kalimantan Tengah |[[Kalimantan]] | | |- | [[Gitnang Papua]] | [[Nabire]] | Papua Tengah |[[Bagong Ginea]] | | |- | [[Gitnang Sulawesi]] | [[Palu]] | Sulawesi Tengah |[[Sulawesi]] | | |- | [[Gorontalo]] | [[Lungsod ng Gorontalo]] | Gorontalo |[[Sulawesi]] | | |- | [[Hilagang Kalimantan]] | [[Tanjung Selor]] | Kalimantan Utara |[[Kalimantan]] | | |- | [[Hilagang Maluku]] | [[Sofifi]] | Maluku Utara |[[Mga Kapuluang Maluku|Kapuluang Maluku]] | | |- | [[Hilagang Sulawesi]] | [[Manado]] | Sulawesi Utara |[[Sulawesi]] | | |- | [[Hilagang Sumatra]] | [[Medan]] | Sumatera Utara |[[Sumatra]] | | |- | [[Jambi]] | [[Lungsod ng Jambi]] | Jambi |[[Sumatra]] | | |- | [[Kabundukan Papua]] | [[Wamena]] | Papua Pegunungan |[[Bagong Ginea]] | | |- | [[Kanlurang Java]] | [[Bandung]] | Jawa Barat |[[Java (pulo)|Java]] | | |- | [[Kanlurang Kalimantan]] | [[Pontianak]] | Kalimantan Barat |[[Kalimantan]] | | |- | [[Kanlurang Nusa Tenggara]] | [[Mataram]] | Nusa Tenggara Barat |[[Pulong Nusa Tenggara|Kapuluang Nusa Tenggara]] | | |- | [[Kanlurang Papua]] | [[Manokwari]] | Papua Barat |[[Bagong Ginea|Silangang Bagong Ginea]] | | |- | [[Kanlurang Sulawesi]] | [[Mamuju]] | Sulawesi Barat |[[Sulawesi]] | | |- | [[Kanlurang Sumatra]] | [[Padang]] | Sumatera Barat |[[Sumatra]] | | |- | [[Kapuluang Bangka Belitung]] | [[Pangkal Pinang]] | Kepulauan Bangka Belitung |[[Sumatra]] | | |- | [[Kapuluang Riau]] | [[Tanjung Pinang]] | Kepulauan Riau |[[Sumatra]] | | |- | [[Lampung]] | [[Bandar Lampung]] | Lampung |[[Sumatra]] | | |- | [[Maluku]] | [[Ambon]] | Maluku |[[Mga Kapuluang Maluku|Kapuluang Maluku]] | | |- | [[Papua]] | [[Jayapura]] | Papua |[[Bagong Ginea|Silangang Bagong Ginea]] | | |- | [[Riau]] | [[Pekanbaru]] | Riau |[[Sumatra]] | | |- | [[Silangang Java]] | [[Surabaya]] | Jawa Timur |[[Java (pulo)|Java]] | | |- | [[Silangang Kalimantan]] | [[Samarinda]] | Kalimantan Timur |[[Kalimantan]] | | |- | [[Silangang Nusa Tenggara]] | [[Kupang]] | Nusa Tenggara Timur |[[Pulong Nusa Tenggara|Kapuluang Nusa Tenggara]] | | |- | [[Timog Kalimantan]] | [[Banjarbaru]] | Kalimantan Selatan |[[Kalimantan]] | | |- | [[Timog Papua]] | [[Merauke]] | Papua Selatan |[[Bagong Ginea|Silangang Bagong Ginea]] | | |- | [[Timog Sulawesi]] | [[Makassar]] | Sulawesi Selatan |[[Sulawesi]] | | |- | [[Timog Sumatra]] | [[Palembang]] | Sumatera Selatan |[[Sumatra]] | | |- | [[Timog-kanlurang Papua]] | [[Sorong]] | Papua Barat Daya |[[Bagong Ginea|Silangang Bagong Ginea]] | | |- | [[Timog-silangang Sulawesi]] | [[Kendari]] | Sulawesi Tenggara |[[Sulawesi]] | | |} [[Kategorya:Indonesia]] nohnrris6rhnoprl58mmyt2a5uu5qh0 0 320173 2201297 2196677 2026-04-05T02:13:51Z Artanisen 94727 /* Lokal na pamahalaan */ Phuket Thailand Landsat 7 Photo 2000.jpg 2201297 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement|name=Phuket|native_name=ภูเก็ต|native_name_lang=th|settlement_type=[[Provinces of Thailand|Lalawigan]]|image_skyline=Phuket Aerial.jpg|image_alt=|image_caption=Tanawin sa Phuket|nickname=|motto=|image_flag=|image_seal=Seal Phuket (blue).png|image_map=Thailand Phuket locator map.svg|mapsize=frameless|map_alt=|map_caption=Mapa ng Taylandiya na nagpapakita ng lalawigan ng Phuket|coordinates_footnotes=|subdivision_type=Bansa|subdivision_name=[[Taylandiya]]|seat_type=Kabesera|seat=[[Phuket (lungsod)]]|leader_party=|leader_title=Governor|leader_name=Narong Woonsiew<br />(Since 15 Jun 2020)<ref>{{cite journal |date=17 June 2020 |title=ประกาศสำนักนายกรัฐมนตรี เรื่อง แต่งตั้งข้าราชการพลเรือนสามัญ |trans-title=Announcement of the Prime Minister's Office regarding the appointment of civil servants |url=http://www.ratchakitcha.soc.go.th/DATA/PDF/2563/E/142/T_0051.PDF |access-date=13 April 2021 |journal=Royal Thai Government Gazette |volume=137 |issue=Special 142 Ngor |at=3 |archive-date=17 Hunyo 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200617150212/http://www.ratchakitcha.soc.go.th/DATA/PDF/2563/E/142/T_0051.PDF |url-status=dead }}</ref>|area_footnotes=<ref name="AREA">{{cite report |title=Advancing Human Development through the ASEAN Community, Thailand Human Development Report 2014, table 0:Basic Data |url=http://hdr.undp.org/sites/default/files/thailand_nhdr_2014_O.pdf |publisher=United Nations Development Programme (UNDP) Thailand |pages=134–135 |access-date=17 January 2016 |isbn=978-974-680-368-7 |postscript=, Data has been supplied by Land Development Department, Ministry of Agriculture and Cooperatives, at Wayback Machine.}}{{dead link|date=June 2020|bot=medic}}{{cbignore|bot=medic}}</ref>|area_total_km2=543|area_rank=[[Provinces of Thailand|Ranked 76th]]|area_water_km2=|elevation_footnotes=|elevation_m=|population_footnotes=<ref name="TDD">{{cite web |url=http://stat.bora.dopa.go.th/stat/statnew/statTDD/ |title=รายงานสถิติจำนวนประชากรและบ้านประจำปี พ.ศ.2561 |date=31 December 2018 |department=Registration Office Department of the Interior, Ministry of the Interior |language=th |trans-title=Statistics, population and house statistics for the year 2018 |access-date=20 June 2019 |archive-date=14 Hunyo 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190614102009/http://stat.bora.dopa.go.th/stat/statnew/statTDD/ |url-status=dead }}</ref>|population_total=416,582|population_as_of=2019|population_rank=[[Provinces of Thailand|ika-63]]|population_density_km2=755|population_density_rank=[[Provinces of Thailand|ika-4]]|population_demonym=|population_note=|demographics_type1=Human Achievement Index|demographics1_footnotes=<ref name="HAI 2560">[[:File:Human achievement index 2017.pdf|Human achievement index 2017 by National Economic and Social Development Board (NESDB), pages 1-40, maps 1-9, retrieved 14 September 2019, ISBN 978-974-9769-33-1]]</ref>|demographics1_title1=HAI (2017)|demographics1_info1=0.6885&nbsp;"high"<br />[[#Human achievement index 2017|Ranked 1st]]|timezone1=[[Time in Thailand|ICT]]|utc_offset1=+7|postal_code_type=[[List of postal codes in Thailand|Postal code]]|postal_code=83xxx|area_code_type=[[Telephone numbers in Thailand|Calling code]]|area_code=076|iso_code=[[ISO 3166-2:TH|TH-83]]|website={{URL|https://www.phuket.go.th/webpk/default.php|phuket.go.th}}|footnotes=|official_name=}} <templatestyles src="Module:Infobox/styles.css"></templatestyles> Ang '''Phuket''' ({{IPAc-en|ˌ|p|uː|ˈ|k|ɛ|t}}; {{Lang-th|ภูเก็ต}}, {{IPA-th|pʰūː.kèt||Th-Phuket.ogg|pron}}, {{Lang-ms|Bukit}} o ''Tongkah'') ay isa sa mga katimugang [[Mga lalawigan ng Thailand|lalawigan (''changwat'') ng Taylandiya]]. Binubuo ito ng pulo ng Phuket, ang [[Talaan ng mga pulo ng Taylandiya|pinakamalaking pulo ng bansa]], at isa pang 32 mas maliliit na isla sa baybayin nito.<ref name="TAT">{{Cite web |title=Phuket |url=http://www.tourismthailand.org/Where-to-Go/Phuket |url-status=dead |archive-url=https://archive.today/20130705172143/http://www.tourismthailand.org/Where-to-Go/Phuket |archive-date=2013-07-05 |access-date=2015-01-03 |website=Amazing Thailand |publisher=Tourism Authority of Thailand}}</ref> Ito ay nasa labas ng kanlurang baybayin ng kalupaang [[Thailand|Taylandiya]] sa [[Dagat Andaman]]. Ang Pulo ng Phuket ay konektado ng [[Tulay Sarasin]] sa [[lalawigan ng Phang Nga]] sa hilaga. Ang susunod na pinakamalapit na lalawigan ay [[Lalawigan ng Krabi|Krabi]], sa silangan sa kabila ng Look ng Phang Nga. Ang lalawigan ng Phuket ay may lawak na {{Cvt|576|km2}}, medyo mas mababa kaysa [[Singapore|Singapura]], at ito ang pangalawa sa pinakamaliit na lalawigan ng Thailand. Ang pulo ay nasa isa sa mga pangunahing ruta ng kalakalan sa pagitan ng India at Tsina, at madalas na binabanggit sa mga [[Logbook|talaan ng mga dayuhang barko]] ng mga mangangalakal na Portuges, Pranses, Olades, at Ingles, ngunit hindi kailanman naging kolonya ng isang kapangyarihang Europeo. Dati nitong hinango ang yaman sa [[Lata|estanyo]] at [[Natural na goma|goma]] at ngayon ay mula sa [[Turismo sa Thailand|turismo]]. == Toponimo == Mayroong ilang posibleng mga pinagkuhanan ng bahagyang kamakailang pangalan na "Phuket" (kung saan ang digrapong ''ph'' ay kumakatawan sa isang [[Aspirasyon (phonetics)|aspirated]] /pʰ /). Ang isang teorya ay hango ito sa salitang ''Bukit'' (Jawi: بوكيت) sa [[Wikang Malayo|Malay]] na nangangahulugang "burol", dahil ito ang hitsura ng isla mula sa malayo. Ang Phuket ay dating kilala bilang '''Thalang''' ({{Lang|th|ถลาง}} ''Tha-Laang''), nagmula sa matandang Malay na "telong" (Jawi: تلوڠ) na nangangahulugang "kapa". Ang hilagang distrito ng lalawigan, na siyang lokasyon ng lumang kabesera, ay gumagamit pa rin ng pangalang ito. Sa Kanluraning mga mapagkukunan at mga tsart ng nabigasyon, kilala ito bilang '''Junk Ceylon''' o '''Junkceylon''' (isang katiwalian ng Malay ''Tanjung Salang'', ibig sabihin, "Cape Salang").<ref name="Smithies">Smithies, Michael (2002), Three military accounts of the 1688 "Revolution" in Siam, Itineria Asiatica, Orchid Press, Bangkok, {{ISBN|974-524-005-2}}</ref> == Mga pampangasiwaang pagkakahati == [[Talaksan:Amphoe_Phuket.svg|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/60/Amphoe_Phuket.svg/220px-Amphoe_Phuket.svg.png|thumb| Mapa ng tatlong distrito]] === Pamahalaang panlalawigan === Ang Phuket ay nahahati sa tatlong distrito (''[[Mga distrito ng Taylandiya|amphoe]]''), na nahahati pa sa 17 subdistrito (''[[tambon]]''), at 103 nayon (''[[muban]]''). # [[Distrito ng Mueang Phuket|Mueang Phuket]] # [[Distrito ng Kathu|Kathu]] # [[Distrito ng Thalang|Thalang]] === Lokal na pamahalaan === Noong 26 Nobyembre 2019 mayroong:<ref>{{Cite web |date=26 November 2019 |title=Number of local government organizations by province |url=http://www.dla.go.th/work/abt/province.jsp |access-date=10 December 2019 |website=dla.go.th |publisher=Department of Local Administration (DLA) |quote=41 Phuket: 1 PAO, 1 City mun., 2 Town mun., 9 Subdistrict mun., 6 SAO. |archive-date=26 Nobiyembre 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191126025045/http://www.dla.go.th/work/abt/province.jsp |url-status=dead }}</ref> isang Phuket Samahang Panlalawigan ng Phuket (''{{Lang|th-Latn|ongkan borihan suan changwat}}'') at 12 munisipal (''thesaban'') na lugar sa lalawigan. Ang Phuket ay may katayuang lungsod (''[[thesaban nakhon]]''). Ang Kathu at Patong ay may katayuang bayan (''[[thesaban mueang]]''). Karagdagang 9 na munisipyo ng subdistrito (''[[thesaban tambon]]''). Ang mga hindi munisipal na lugar ay pinangangasiwaan ng 6 Subdistritong Organisasyong Pampangasiwaan - SAO (''ongkan borihan suan tambon''). <gallery widths="230px" heights="230px"> Talaksan:Phuket Thailand Landsat 7 Photo 2000.jpg| Talaksan:Karte Golf von Thailand - Phuket.png| </gallery> == Mga kakambal na bayan at kinakapatid na lungsod == Ang lalawigan ng Phuket ay may ilang mga [[kinakapatid na lungsod]]. Ang mga ito ay:{{Col-begin}} {{Col-3}} :{{Flagicon|FRA}} [[Niza]], Pransiya (1989) :{{Flagicon|USA}} [[Las Vegas]], Estados Unidos (1997) :{{Flagicon|CHN}} [[Yantai]], Tsina (1997) {{Col-3}} :{{Flagicon|IND}} [[Port Blair]], India (2005)<ref>{{cite web|url=https://www.пхукет.com/list-t-cities |publisher=Ministry of Urban Development, India |title=List of twinned cities |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110717083810/http://www.urbanindia.nic.in/programme/lsg/List_T_Cities.pdf |archive-date=2011-07-17 }}</ref> :{{Flagicon|CHN}} [[Hainan]], Tsina (2005)<ref>{{cite web|url=http://www.hainan.gov.cn/code/V3/en/Sister%20Cities.html|publisher=Heinan Government|title=Sister Cities|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20100716181135/http://www.hainan.gov.cn/code/V3/en/Sister%20Cities.html|archive-date=2010-07-16}}</ref> :{{Flagicon|RUS}} [[Nakhodka]], Rusya (2006)<ref>{{cite web|url=http://www.nakhodka-city.ru/news.aspx?id=8844&lang=eng|title=Nakhodka celebrates the day of twin-cities|publisher=Nakhodka City Administration|date=2009-04-24|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20110721155227/http://www.nakhodka-city.ru/news.aspx?id=8844&lang=eng|archive-date=2011-07-21|access-date=2010-07-13}}</ref> {{Col-3}} :{{Flagicon|CHN}} [[Suining]], Tsina (2016)<ref>{{cite web|url=http://www.thephuketnews.com/phuket-becomes-sister-city-with-suining-china-58061.php#kpWkW48Y6Poe7Wlt.97|title=Phuket becomes sister city with Suining, China|publisher=Nakhodka City Administration|date=2016-06-30|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20170202000638/http://www.thephuketnews.com/phuket-becomes-sister-city-with-suining-china-58061.php#kpWkW48Y6Poe7Wlt.97|archive-date=2017-02-02}}</ref> :{{Flagicon|CHN}} [[Macau]], Tsina (2018)<ref>{{cite web | url=https://www.gov.mo/zh-hant/news/239992/ | title=行政長官與泰國外長會面 澳門普吉府締結友好城市 }}</ref> {{Col-end}} == Galeriya == <gallery> Talaksan:Thao Thep Kasattri and Thao Sri Sunthon.jpg|Monumento kanila Thao Thep Kasattri at Thao Sri Sunthon sa Phuket Talaksan:KataNoiBeach.jpg|[[Hat Kata Noi|Dalampasigan ng Kata Noi]] Talaksan:"Big Budda" Phuket 2014 february - panoramio (4).jpg|Monumento ng Malaking Buddha kung saan matatanaw ang Phuket Talaksan:Palm tree at dawn, Patong beach.jpg|Dalampasigan ng [[Patong]] Talaksan:Koh hae, Thailand.jpg|Pulo ng Ko Hae Talaksan:Promthep Cape 04.jpg|Kabo Phromthep sa Pulo ng Kaeo Yai Talaksan:Phuket 2014, december - panoramio (4).jpg|Mai Khao, [[Distrito ng Thalang]] </gallery> == Mga sanggunian == {{Reflist}} == Mga panlabas na link == * Forbes, Andrew, at Henley, David: [http://www.cpamedia.com/article.php?pg=archive&acid=120510162540&aiid=120524153854 ''Makasaysayang Peranakan Community ng Phuket''] * {{Wikivoyage-inline|Phuket}}</img>Gabay sa paglalakbay sa {{Geographic location|Centre=Phuket province|North=[[Phang Nga province]]|Northeast=|East=''[[Andaman Sea]]''|Southeast=|South=''[[Andaman Sea]]''|Southwest=|West=''[[Andaman Sea]]''|Northwest=}}{{Mga lalawigan ng Thailand}}{{Coord|7|53|24|N|98|23|54|E|type:adm1st_region:TH}}<templatestyles src="Module:Coordinates/styles.css"></templatestyles>{{Coord|7|53|24|N|98|23|54|E|type:adm1st_region:TH}} [[Kategorya:Kipot ng Malaka]] [[Kategorya:Mga lalawigan ng Thailand]] 7frjp9kj92xi2bxporom9g7oon41jw0 0 321044 2201370 2130058 2026-04-05T10:00:51Z InternetArchiveBot 113521 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2201370 wikitext text/x-wiki {{infobox food|name=Curry mee|image=Malaysian noodles-Curry Mee-01.jpg|caption=|alternate_name=|region=[[Maritimong Timog-silangang Asya]]|national_cuisine=[[Lutuing Malasyo|Malasya]] at [[Lutuing Singapurense|Singapura]]<ref name=Ken>{{cite book|author=Ken Hom|title=My Kitchen Table: 100 Easy Chinese Suppers|trans-title=Aking Lamesang Pangkusina: 100 Madaling Hapunang Tsino|lang=en|url=https://books.google.com/books?id=gi_mCIolwCsC|date=5 Enero 2012|publisher=Ebury Publishing|isbn=978-1-4464-1725-6}}</ref>|creator=|course=|type=Sinabawang pansit|served=|main_ingredient=[[Pansit]], [[sambal (sarsa)|sambal]] (sarsang sili), [[gata]], [[yerba]]|variations=|calories=|other=}} Ang '''curry mee''' ({{lang-ms|mi kari}}; {{zh|first=s|s=咖喱面|t=咖喱麵|p=Gālímiàn}}) ay isang maanghang na sinabawang pansit sa [[Maritimong Timog-silangang Asya]] na sinasahugan ng samu't saring sangkap. Sa [[Johor]] at [[Singapore|Singapura]], tinatawag itong '''curry [[laksa]]''' ({{lang-ms|kari mi}}; {{zh|c=咖喱喇沙|p=Gālí Lǎshā}}) minsan.<ref name="Rasa">{{Cite web |title=Curry Mee (Curry Laksa) |url=https://rasamalaysia.com/curry-meecurry-laksa-recipe/ |access-date=30 Marso 2021 |website=Rasa Malaysia |language=en-US |archive-date=27 Oktubre 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221027125108/https://rasamalaysia.com/curry-meecurry-laksa-recipe/ |url-status=dead }}</ref> Sa Malasya at Singapura, may maraming uri ng ulam, kasama rito ang mga paghahanda na may mas tuyo o mas malapot na sarsa. ==Paghahanda== Binubuo ang tipikal na paghahanda ng Malasyo/Singapurenseng curry mee ng manipis at dilaw na [[pansit]] o [[bihon]] na nilubog sa maanghang na sabaw na pinasarap ng gata, at sinasabayan ng [[Sili (bunga)|sili]] o sarsang [[Sambal (sarsa)|sambal]].<ref name=Rasa/><ref name="Malay1">{{Cite web |last=Lee |first=Khang Yi |date=9 Pebrero 2020 |title=If you like cockles in your curry mee, head over to this place in Klang |trans-title=Kung gusto mo ng sigay sa curry mee mo, pumunta sa lugar na ito sa Klang |url=https://www.malaymail.com/news/eat-drink/2020/02/09/if-you-like-cockles-in-your-curry-mee-head-over-to-this-place-in-klang/1835825 |access-date=30 Marso 2021 |website=Malay Mail |language=en}}</ref> Kabilang sa mga sahog na maaaring ilagay ang [[Manok (pagkain)|manok]], [[sugpo]], pusit lumot, [[Kabibe|sigay]], [[Itlog (pagkain)|itlog]], mga piraso ng pinritong [[tokwa]]pap, pinritong ''foo chuk'' (balat ng tokwa), [[sitaw]], [[toge]] at [[Malipukon|dahon ng menta]].<ref name=Rasa/><ref name=Malay1/> Sa Malasya at Singapura, kadalasang may baboy ang istilong-Tsino na paghahanda, katulad ng pinritong [[taba]] at mga kubo ng kortang dugo ng baboy (parang Betamax).<ref name="Rasa" /><ref name="Star4" /> Alinsunod sa mga [[halal]] na batas sa pagkain, walang baboy sa curry mee na hinahanda para sa mga suking Muslim.<ref name="NST">{{Cite web |author=Dhesegaan Bala Krishnan |date=24 Nobyembre 2020 |title=Confirmed: Meat from OldTown White Coffee not pork |url=https://www.nst.com.my/news/nation/2020/11/643846/confirmed-meat-oldtown-white-coffee-not-pork |access-date=30 Marso 2021 |website=New Straits Times}}</ref> ===Mga baryante=== May dalawang bersiyon na masusumpungan sa [[Penang]], isang lalawigan sa hilaga ng Malasya, na nag-iiba mula sa bersiyong Singapurense sa timog: isang bersiyon na may matingkad na kahel na karing manok, o isang bersiyon na may maputla at malabnaw na gata na kilala bilang puting curry mee.<ref name="ST">{{Cite web |author=Suzanne Lazaroo |date=4 Setyembre 2017 |title=Recipes for three variants of laksa: curry laksa, assam laksa and laksa siam |trans-title=Mga resipi para sa tatlong baryante ng laksa: curry laksa, assam laksa at laksa siam |url=https://www.straitstimes.com/lifestyle/food/the-many-faces-of-malaysias-laksa-0 |access-date=30 Marso 2021 |website=Straits Times |language=en }}{{Dead link|date=Abril 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Sikat ang kabisera nito, [[George Town, Penang|George Town]], dahil sa curry mee nito, na kinokonsiderang paborito ng mga lokal na residente.<ref name="Star1">{{Cite news |date=12 Marso 2021 |title=Man who escaped gallows yearns for curry mee |language=en |trans-title=Isang taong nakatakas sa bitayan, ninanasa ang curry mee |work=[[The Star (Malaysia)|The Star]] |url=https://www.thestar.com.my/news/nation/2021/03/12/man-who-escaped-gallows-yearns-for-curry-mee |access-date=30 Marso 2021}}</ref> Kilala ang isang kalimi-liming tindahan sa lugar ng Ayer Itam, na pinatakbo ng dalawang magkapatid na babae sa loob ng mahigit 70 taon, dahil sa kanilang bersiyon ng ulam at naging tanyag sa lokal na kultura ang mga tagapagtatag nito.<ref name="Star2">{{Cite news |author=Liew Jia Xian |date=6 Hulyo 2020 |title=Hopes to meet Lim sisters at stall dashed |language=en |trans-title=Pag-asang makasalubong ang Lim sisters sa tindahan, napatawan |publisher=[[The Star (Malaysia)|The Star]] |url=https://www.thestar.com.my/news/nation/2020/07/06/hopes-to-meet-lim-sisters-at-stall-dashed |access-date=30 Marso 2021}}</ref><ref name="Star3">{{Cite news |author=R Sekaran |date=20 Pebrero 2021 |title=Tasteful tribute to ‘curry mee’ sisters |language=en |trans-title=Angkop na parangal sa mga magkapatid ng ‘curry mee’ |publisher=[[The Star (Malaysia)|The Star]] |url=https://www.thestar.com.my/metro/metro-news/2021/02/20/tasteful-tribute-to-curry-mee-sisters |access-date=30 Marso 2021}}</ref> Sa ilang uri nitong ulam, inihahanda ito na may sarsa na mas tuyo at mas malapot. Kilala ang lungsod ng [[Ipoh]] sa estadong [[Perak]] dahil sa kanilang tuyong pansit kari, na kadalasang nilalagayan ng mga piraso ng nilutong manok, char siu o inihaw na baboy.<ref name="Star4">{{Cite news |author=Ivan Loh |date=27 Hunyo 2019 |title=Bowled over by Ipoh’s curry noodles |pages=Na-bowl over sa pansit kari ng Ipoh |publisher=[[The Star (Malaysia)|The Star]] |url=https://www.thestar.com.my/metro/eat-and-drink/2019/06/27/bowled-over-by-ipohs-curry-noodles/ |access-date=30 Marso 2021}}</ref><ref name="Malay2">{{Cite web |last=Mohan |first=Chris |date=11 Hunyo 2018 |title=How to enjoy a perfect day trip in Perak with only RM150 |trans-title=Paano magkaperpektong day trip sa Perak sa RM150 lamang |url=https://www.malaymail.com/news/life/2018/06/11/how-to-enjoy-a-perfect-day-trip-in-perak-with-only-rm150/1640675 |access-date=30 Marso 2021 |website=Malay Mail |language=en}}</ref> Mayroon ding lasang curry mee para sa komersyal na [[Pansit de-instant|instant pansit]].<ref name="Star5">{{Cite news |author=David Tan |date=18 Enero 2016 |title=No slowing down |language=en |trans-title=Walang pagbagal |publisher=[[The Star (Malaysia)|The Star]] |url=https://www.thestar.com.my/metro/smebiz/focus/2016/01/18/no-slowing-down |access-date=30 Marso 2021}}</ref> Sumikat sa [[hatirang pangmadla]] ang mga kakaibang baryante, katulad ng pagpapakulo ng tatak-Maggi na ''instant curry mee'' kasabay ng ''Milo powder'' o paghahain nito kasabay ng KitKat.<ref name="Says">{{Cite web |author=Tamara Jayne |date=10 Enero 2020 |title=Malaysians Are Actually Wanting To Try Petron's New 'Recipe' - KitKat Dunked In Maggi |trans-title=Talagang Gusto ng mga Taga-Malaysia na Subukan Ang Bagong 'Resipi' ng Petron - KitKat na Ibinabad sa Maggi |url=https://says.com/my/fun/petron-malaysia-has-a-promo-for-kitkat-dunked-in-maggi-cup |access-date=30 Marso 2021 |website=Says.com |language=en}}</ref><ref name="Mashable">{{Cite web |author=Mae Yen Yap |date=12 Agosto 2020 |title=Milo in Maggi Curry Mee isn't a new food trend, but why does it even exist? |trans-title=Hindi bagong uso sa pagkain ang Milo sa Maggi Curry Mee, pero bakit ba may ganito? |url=https://sea.mashable.com/culture/11924/milo-in-maggi-curry-mee-isnt-a-new-food-trend-but-why-does-it-even-exist |access-date=30 Marso 2021 |website=Mashable |language=en}}</ref> <gallery class="center" mode="nolines" widths="175" heights="175"> Talaksan:Laksa.JPG|Singapurenseng curry mee na ibinili sa tindahang Bukit Batok, na kilala rin minsan bilang "curry laksa" Talaksan:Ipoh Curry Mee.jpg|Curry mee ng Ipoh na malabnaw Talaksan:Curry Mee at Sister Curry Mee in Penang.jpg|Puting curry mee mula sa tindahan ng Lim Sisters sa Ayer Itam. </gallery> == Mga sanggunian == {{reflist}} [[Kategorya:Lutuing Malayo]] [[Kategorya:Pagkaing kalye]] [[Kategorya:Lutuing Singapurense]] tcuquycbs2c6l2s5jb7n060f5ghkoq1 0 325435 2201331 2145396 2026-04-05T04:09:39Z Delirium333 109995 ayos na ang balarila 2201331 wikitext text/x-wiki {{Pre-colonial history of the Philippines}} Ang '''Sanmalan''' o '''Samboangan''' ay isang sinaunang bayan sa Pilipinas na napapagitna sa kasalukuyang [[Lungsod ng Zamboanga]],<ref name="Readings">[https://core.ac.uk/download/pdf/228735802.pdf Reading Song-Ming Records on the Pre-colonial History of the Philippines] By Kansai University</ref> na noo'y tinatahan ng mga Taong Subanon. Ito ay napapabilang sa talaan ng mga Tsino bilang Sanmalan (三麻蘭(. Itinala ng mga Tsino na noong 1011 ay pinamumunuan ito ni Rajah Chulan, at kaniyang ipinadala ang isang emisaryong si Ali Bakti sa Korteng Imperyal ng Tsina ng nasabing taon.<ref>[https://ia800104.us.archive.org/31/items/FilipinosInChinaBefore1500/Filipinos%20in%20China%20before%201500.pdf Filipinos in China Before 1500]{{Dead link|date=Nobiyembre 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} By William Henry Scott (Page 4)</ref> Ito ay upang magbigay ng tributo sa Haring Tsino kung saan nagbigay siya ng mga handog gaya ng mga pabango, datiles, garing, mga melokoton, pinong asukal at mga tubig-rosas, na nagpapahiwatig na ang Sanmalan ay may ugnayan sa Kanulurang Asya. Si Rajah Chulan ay maaring katulad ng mga Hindung pinuno sa mga karatig-bayan gaya ng Sugbu at Butuan, na nagmula rin galing Indiya. Ang huling makasaysayang kronika ng mga Tsino na nagtala sa bayan ng Sanmalan ay ang Zhufanzhi (諸蕃志) ng 1225. Sa Zhufanzhi ay makikita na ang Sanmalan ay kinikilala na bilang Shahuagong. Kung ang Sanmalan dati ay isang sentro ng kalakalan sa Mindanao, itong Shahuagong ay naiiba na sapagkat ito'y pinamumugaran na ng mga pirata na nanghuhuli ng mga alipin upang ito'y ipagbili kung saan-saan.<ref>[https://storymaps.arcgis.com/stories/39bce63e4e0642d3abce6c24db470760 A Chinese Gazetteer of Foreign Lands] A new translation of Part 1 of the Zhufan zhi 諸蕃志 (1225) By Shao-yun Yang (Department of History, Denison University) October 2, 2022</ref> {{Pagbanggit|Marami sa mga tao ng bayang Shahuagong ang lumalabas sa dagat bilang mga pirata upang manalakay ng mga iba't ibang mga lugar. Matapos silang makakuha ng mga bihag, itinatali nila ang mga ito at ipinagbibili sa Shepo (Java) (bilang mga alipin).|~Zhufanzhi (1225)}} Nang dumating ang Islam sa Sulu, ang Sanmalan ay naging isang basalyo ng [[Sultanato ng Sulu]]. Nang dumating ang mga Kastila, ginawa nilang protektorado ang Sanmalan.<ref>[https://www.academia.edu/6450603/Origination_and_Formation_of_Sulu_Sultanate_during_the_14th_Century_Southeast_Asia Origination and Formation of Sulu Sultanate during the 14th Century Southeast Asia] By Michael Vincent P. Caceres</ref> Sa ilalim ng pamumuno ng mga Kastila, ang lugar ng Sanmalan ay dinadayo ng mga kasundaluhan mula Mexico at Peru.<ref name="Peru">[http://www.zamboanga.com/html/history_1634_moro_attacks.htm "Second Book of the Second Part of the Conquests of the Filipinas Islands, and Chronicle of the Religious of Our Father, St. Augustine"] (Zamboanga City History) "He (Governor Don Sebastían Hurtado de Corcuera) brought a great reënforcements of soldiers, many of them from Perú, as he made his voyage to Acapulco from that kingdom."</ref> == Mga sanggunian == {{Reflist}} [[Kategorya:Mga dating bansa sa kasaysayan ng Pilipinas]] 5wl5mmvowinq803tkkcyh6mtg0ri6cd 0 325437 2201313 2165037 2026-04-05T03:42:59Z Delirium333 109995 /* Lupain */ 2201313 wikitext text/x-wiki {{Infobox country|conventional_long_name=Kasultanan ng Buayan|common_name=Sultanate of Buayan|native_name=كاسولتانن نو بواين دارالسلام<br/>''Kasultanan nu Buayan|image_map=Buayan.png|capital=[[Datu Piang, Maguindanao del Sur|Buayan]] (1350–{{circa}} 1860)<br />[[Rajah Buayan|Bacat]] ({{circa}} 1860–1872; 1875–1899)<br />[[Midsayap|Kudarangan]] (1872–1875)<br />[[Datu Saudi Ampatuan|Tinungkup]] (1899–1905)|religion=[[Sunni Islam|Islam]]|demonym=Buayanen, Buayanon|government_type=[[Ganap na monarkiya]]|currency=[[Barter]]|year_end=1905|year_start={{circa}}1350|image_map_caption=Mapa sa 1875 ng teritoryo ng Sultanato ng Buayan sa pamahalaan ni Datu Utto.|common_languages=[[Wikang Maguindanao|Maguindanaon]], [[Wikang Iranun|Iranun]], [[Wikang Tiruray|Tiruray]], mga wikang Manobo at [[Wikang Blaan|Blaan]]|title_leader=[[Sultan]]/[[Datu]]/[[Rajah]]|year_leader1={{circa}}1350–1390|leader1=Mamu|year_leader2={{circa}}1390–1400s|leader2=Budtul|year_leader3={{circa}}1400s–1500s|leader3=Malang-sa-Inged|year_leader4=1596–1627|leader4=Silongan|year_leader5=1875–1899|leader5=Utto|year_leader6=1899–1905|leader6=Ali|event_start=Naitatag ni Datu Mamu|date_start=|event1=Pagsapit ni Rajah Baguinda Ali|date_event1={{circa}}1390|event2=Paghahari ni Datu Utto|date_event2=1875–1899|event3=Pagsikat ni Datu Ali|date_event3=1899–1905|event_end=Labanan sa Ilog Malala|date_end=|p1=History_of_the_Philippines_(900–1565){{!}}{{nobr|Karahanan ng Kiliman}}|s1=Pamahalaang Insular ng mga Pulo ng Pilipinas|flag_s1=Flag of the United States.svg|today=[[Pilipinas]]|flag=}} {{Pre-colonial history of the Philippines}} Ang '''Kasultanan ng Buayan''' ([[Wikang Maguindanao|Maguindanaon]]: ''Kasultanan nu Buayan''; [[Alpabetong Arabe|Jawi]]: كاسولتانن نو بواين دارالسلام), ay isang Muslim na estado sa isla ng [[Mindanao]] sa katimugang Pilipinas mula sa kalagitnaan ng ika-14 hanggang ika-20 siglo. Ang Buayan ay isa sa apat na pangunahing kasultanan sa Mindanao, ang iba pang mga kasultanan ay ang [[Kasultanan ng Sulu]], ang [[Kasultanan ng Maguindanao]], at ang [[Mga Kumpederadong Sultanato ng Lanao|Kumpederasyong Lanao]]. Bilang pangunahing kapangyarihan sa itaas na lambak ng Cotabato, nagkaroon ito ng access sa isang kasaganaan ng matabang lupa pati na rin ang mga hilaw na materyales, na naging isang planta ng agrikultura sa kaibahan sa Maguindanao. Dagdag pa rito, sa kabila ng katayuan nito bilang panloob na kasultanan, nagawa ng Buayan na magsagawa ng kalakalang pandagat at diplomasya sa pamamagitan ng bunganga ng ilog ng Pulangi, o ang daungan nito sa [[Heneral Santos|Sarangani]]. Sa pinakamataas na lawak nito, ang teritoryo nito ay umaabot mula sa kasalukuyang nasasakupan ng [[Kabuntalan]] hanggang sa [[Look ng Sarangani]]. Ang Buayan ay maituturing na isang makapangyarihang estado sa katimugan ng Pilipinas. Kilala rin ang Buayan sa matagal na pakikipagtunggali nito sa Maguindanao, kadalasang ginagamit ang alyansa nito sa [[Silangang Indiyas ng Espanya|Espanya]] upang pahinain ang karibal nito at agawin ang trono sa [[Lungsod ng Kotabato|Cotabato]], gayundin ang pagmonopoliya sa kalakalan, impluwensya, at pagpupugay mula sa mahihinang sakop nito sa Mindanao. Ang mga pinuno nito, na madalas na tinatawag na "Raha Buayan" ay nagpapahiwatig ng isang umiiral na Indiyanizadong anyo ng pamamahala sa rehiyon, na pinamumunuan ng isang Raha. Ang Kasultanan ng Buayan ay nagwakas bilang isang soberanong entidad sa kamatayan ni Datu Ali, ang Raha ng Buayan, nang mapatay siya sa Labanan sa Ilog Malala noong 22 Oktubre 1905 laban sa mga pwersang Amerikano. Naigiit ng kolonyal na administrasyong Amerikano ang awtoridad nito sa tulong ni [[Datu Piang]], ang inaakalang pinuno ng Cotabato.<ref name=":62">{{Cite web|title=1st Battalion 22nd Infantry - The Datu Ali Expedition|url=http://1-22infantry.org/history3/ali.htm|access-date=2023-09-14|website=1-22infantry.org}}</ref> == Lupain == {{See also|Maguindanao|Barangay}} Nakasentro ang dating lupain ng Buayan sa lugar na nasasakupan ngayon ng [[Datu Piang, Maguindanao del Sur]] sa Basin ng Cotabato, na nilikha ng Rio Grande de Mindanao (o Ilog Pulangi), 30 na kilometro sa taas ng ilog mula sa Kasultanan ng Maguindanao.<ref name=":02">{{Cite web|last=Kalipa|first=Candidato L.|last2=Lumapenet|first2=Husna T.|date=December 2021|title=The Authorities and Customary Practices of the Buayan Sultanates in the Philippines|url=https://www.ijmre.com/publication/IJMRE-V1N10AI188.pdf|website=International Journal of Multidisciplinary Research and Explorer (IJMRE)}}{{Dead link|date=Agosto 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Malaki ang impluwensya ng Buayan sa mga datu ng kaloob-looban sa pamamagitan ng mga kasal bilang pamumulitika. Parehong nakipagpaligsahan ang mga kasultanan ng Maguindanao at Buayan para sa dominasyon.<ref name=":03">{{Cite web|last=Kalipa|first=Candidato L.|last2=Lumapenet|first2=Husna T.|date=December 2021|title=The Authorities and Customary Practices of the Buayan Sultanates in the Philippines|url=https://www.ijmre.com/publication/IJMRE-V1N10AI188.pdf|website=International Journal of Multidisciplinary Research and Explorer (IJMRE)}}{{Dead link|date=Agosto 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Bukod sa Basin ng Cotabato, ang Kasultanan ng Buayan ay mayroon ding daungan sa Sarangani Bay na ginamit para sa kalakalang pandagat nito. Sa pamumuno ng Kasultanan ng Buayan sa Basin ng Cotabato, mayroong ilang mga kasultanan na nakilala bilang isa sa pinakamakapangyarihang mga kasultanan na napapaloob sa Buayan<ref name=":04">{{Cite web|last=Kalipa|first=Candidato L.|last2=Lumapenet|first2=Husna T.|date=December 2021|title=The Authorities and Customary Practices of the Buayan Sultanates in the Philippines|url=https://www.ijmre.com/publication/IJMRE-V1N10AI188.pdf|website=International Journal of Multidisciplinary Research and Explorer (IJMRE)|access-date=2023-10-19|archive-date=2023-09-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20230917184912/https://www.ijmre.com/publication/IJMRE-V1N10AI188.pdf|url-status=dead}}</ref><ref name=":72">{{Cite journal|last=Laarhoven|first=Ruurdje|date=1 March 1986|title=WE ARE MANY NATIONS: THE EMERGENCE OF A MULTI-ETHNIC MAGUINDANAO SULTANATE|url=https://www.jstor.org/stable/06d7623c-d292-3815-afc6-e2edb14800d8?read-now=1&seq=14|journal=Philippine Quarterly of Culture and Society|volume=14|issue=1|pages=32–53|via=JSTOR}}</ref><ref name=":52">{{Cite web|title=Muslim Rulers and Rebels|url=https://publishing.cdlib.org/ucpressebooks/view?docId=ft0199n64c&chunk.id=d0e1147&toc.depth=1&toc.id=d0e1085&brand=ucpress|access-date=2023-09-12|website=publishing.cdlib.org}}</ref><ref name=":12">[https://borneohistory57.blogspot.com/2016/05/sultanate-of-buayan.html#:~:text=In%20Buayan%20Sultanate%2C%20HRH%20Sultan,of%20Buayan%20in%2016th%20century. Borneo History: Sultanate of Buayan] This website is a good and detailed website for the genealogy of the Sultanate of Buayan. However, it most likely confused the 13th century as 1300s, as well as several other cases, because Rajah Baginda landed in Mindanao only during the 1390s. While not denying the credibility, there might have been a semantic barrier.</ref> : * Kasultanan ng [[Kabuntalan|Kabuntalan/Tumbao]] * Kasultanan ng [[Midsayap|Kudarangan-sa-Buayan]] * Kasultanan ng [[Talayan]] * Kasultanan ng Tinungkup (kasalukuyang [[Datu Saudi Ampatuan|Datu Saudi-Ampatuan, Maguindanao del Sur]], malapit sa Ilog Pulangi) * Kasultanan ng [[Rajah Buayan|Sapakan]] * Kasultanan ng [[Pagalungan|Matenggawan]] * Kasultanan ng [[Kabacan|Kabakan]] * Kasultanan ng [[Buluan]] * Kasultanan ng Tacunabago (kasalukuyang [[Mangudadatu|Mangudadatu, Maguindanao del Sur]] ) * Kasultanan ng Bago Inged (kasalukuyang [[Pagalungan|Pagalungan, Maguindanao del Sur]] ) * Kasultanan ng [[Koronadal|Talic]] * Kasultanan ng Makar (kasalukuyang nasasakupan ng [[Heneral Santos]]) * Kasultanan ng [[Glan]] * [[Alamada|Tawlan]] (Iranung Idalemen) Sa buong kasaysayan ng Buayan, ang panlapi na ''<nowiki/>'sa-Buayan''' ay madalas na ginagamit sa pangalan ng mga distrito na tuwirang nahahawakan ng Buayan at hindi isang basalyo lamang. Ang pangunahing kabisera ng Buayan ay tinutukoy din bilang ''Buayan-sa-Buayan at ito ang gumaganap na lunduyan ng Kasultanan ng Buayan''. == Kasaysayan == === Pagtagtag at Islamisasyon === {{See also|Islam sa Pilipinas|Rajah Baguinda}} Ang tribong Buayan, na dating kilala bilang Kiliman, ay sinasabing itinatag noong kalagitnaan ng ika-14 na siglo kasunod ng maagang pangkat ng mga mangangaral ng sharif mula sa Maguindanao at Sulu. Ayon sa [[Tarsila]], isang Talaangkanang Islamiko tungkol sa mga naghaharing angkan ng Mindanao, si Datu Mamu ang unang naitalang pinuno ng Buayan. Si Datu Mamu ay nagpakasal sa mga prinsesa mula sa ilang mga pinuno, na nagpalawak ng kanyang impluwensya.<ref name=":05">{{Cite web|last=Kalipa|first=Candidato L.|last2=Lumapenet|first2=Husna T.|date=December 2021|title=The Authorities and Customary Practices of the Buayan Sultanates in the Philippines|url=https://www.ijmre.com/publication/IJMRE-V1N10AI188.pdf|website=International Journal of Multidisciplinary Research and Explorer (IJMRE)|access-date=2023-10-19|archive-date=2023-09-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20230917184912/https://www.ijmre.com/publication/IJMRE-V1N10AI188.pdf|url-status=dead}}</ref><ref name=":22">[http://maguindanaosultans.blogspot.com/2009/01/sultanate-of-buayan-shariff-ahmad-of.html?zx=6e7287bc86c5ef3a Sultanate of Buayan — The Sultans] This website offers detailed information regarding the genealogy of the Sultanate of Buayan. However, it most likely confused the 13th century as 1300s, as well as several other cases, as Rajah Baguinda landed in Mindanao only during the 1390s. While not denying the credibility, there might have been a semantic barrier.</ref> Nagiging hari siya ng maraming bansa sa pamamagitan ng kanyang pag-aasawa sa maraming mga prinsesa. Matapos ang pagdating ni Rajah Baguinda Ali mula Basilan hanggang Mindanao, ang Maguindanao, Lanao, at Buayan ay pawang nagbalik-loob sa Islam.<ref name=":23">[http://maguindanaosultans.blogspot.com/2009/01/sultanate-of-buayan-shariff-ahmad-of.html?zx=6e7287bc86c5ef3a Sultanate of Buayan — The Sultans] This website offers detailed information regarding the genealogy of the Sultanate of Buayan. However, it most likely confused the 13th century as 1300s, as well as several other cases, as Rajah Baguinda landed in Mindanao only during the 1390s. While not denying the credibility, there might have been a semantic barrier.</ref> Sa kalaunan, ang Kalupaang Mindanao ay nagsimulang mahati sa pagitan ng dalawang soberanong entidad, ang ''Sa-raya'' (Nakatataas na Bulubundukin) na pinamumunuan ng kaloob-loobang Kasultanan ng Buayan, at ang ''Sa-ilud'' (Nakabababang Bulubundukin) na Kasultanang pandagat ng Maguindanao.<ref name=":14">[https://borneohistory57.blogspot.com/2016/05/sultanate-of-buayan.html#:~:text=In%20Buayan%20Sultanate%2C%20HRH%20Sultan,of%20Buayan%20in%2016th%20century. Borneo History: Sultanate of Buayan] This website is a good and detailed website for the genealogy of the Sultanate of Buayan. However, it most likely confused the 13th century as 1300s, as well as several other cases, because Rajah Baginda landed in Mindanao only during the 1390s. While not denying the credibility, there might have been a semantic barrier.</ref> === Paghahari ni Rajah Silongan === Isa sa mga unang pinuno ng Buayan na nakatagpo ng mga Kastila ay si Rajah Silongan. Noong Abril 1596, pinigilan ni Rajah Silongan ang magkasanib na pwersa ng Maguindanao at Espanya, na kalaunan ay pinasakop ang Sultan ng Maguindanao, [[Kapitan Laut Buisan]], at bumuo ng isang kalipunan na binubuo ng Buayan, Cotabato, at Tamontaka. Noong 1599, si Rajah Silongan, kasama ang 3000 Buayanong Moro, ay nakipagsanib-puwersa kila Datu Salikula ng Maguindanao at sinalakay ang mga pamayanan sa baybayin ng Cebu, Negros, at Panay, na nagdulot ng maraming pagkawasak. Isang malaking puwersa ang sinubukang ulitin noong 1600 ngunit naitaboy sa timog Panay. Noong 1602, sinalakay ng Sultan ng Buayan ang Batangas ngunit naitaboy sa Balayan. Nilusob din nila ang Calamianes at nakakuha ng 700 bihag. Noong 1603, sinalakay ng Buayan ang Leyte.<ref name=":06">{{Cite web|last=Kalipa|first=Candidato L.|last2=Lumapenet|first2=Husna T.|date=December 2021|title=The Authorities and Customary Practices of the Buayan Sultanates in the Philippines|url=https://www.ijmre.com/publication/IJMRE-V1N10AI188.pdf|website=International Journal of Multidisciplinary Research and Explorer (IJMRE)|access-date=2023-10-19|archive-date=2023-09-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20230917184912/https://www.ijmre.com/publication/IJMRE-V1N10AI188.pdf|url-status=dead}}</ref><ref name=":82">{{Cite web|title=TOMAS L|url=http://geocitiessites.com/sinupan/rajasilonga.htm|access-date=2023-09-15|website=geocitiessites.com}}</ref> Maraming mga lugar ang inatake ng Buayan sa kapuluan ng Visayas at Mindanao. Noong 1605, isang kasunduang pangkapayapaan na napag-usapan ni Melchor Hurtado ang nilagdaan sa pagitan ng Maguindanao, Buayan at Espanya. Noong Setyembre 8, 1605, nilagdaan ng Espanya at Buayan ang isang kasunduan na kilalanin si Rajah Silongan bilang pangunahing pinuno ng Maguindanao kapalit ng kanyang katapatan sa Espanya. Ginawa ito bilang isang mapaghiwalay na hakbang para hikayatin ang hidwaan sa pagitan ng Maguindanao at Buayan. Sa kalaunan, si Kapitan Laut Buisan ng Cotabato ay dumistansya kay Rajah Silongan at magtatag ng sariling pamayanan sa baybayin.<ref name=":07">{{Cite web|last=Kalipa|first=Candidato L.|last2=Lumapenet|first2=Husna T.|date=December 2021|title=The Authorities and Customary Practices of the Buayan Sultanates in the Philippines|url=https://www.ijmre.com/publication/IJMRE-V1N10AI188.pdf|website=International Journal of Multidisciplinary Research and Explorer (IJMRE)|access-date=2023-10-19|archive-date=2023-09-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20230917184912/https://www.ijmre.com/publication/IJMRE-V1N10AI188.pdf|url-status=dead}}</ref><ref name=":92">{{Cite web|date=2023-01-06|title=The story of Datu Silonga, the first Rajah of Buayan|url=https://kahimyang.com/kauswagan/articles/2777/the-story-of-datu-silonga-the-first-rajah-of-buayan|access-date=2023-10-02|website=The Kahimyang Project|language=en}}</ref> Sina Rajah Silongan at Kapitan Laut Buisan ay nagiging magiting na mag-karibal. == Mga sanggunian == [[Category:Mga dating bansa]] [[Category:Kasaysayan ng Pilipinas (900–1565)]] [[Category:Moro]] [[Category:Mga dating bansa sa kasaysayan ng Pilipinas]] qv6v7jze7l7zbas3fstjz088p6ae0t7 4 328008 2201285 2198902 2026-04-04T18:55:00Z ~2026-20860-44 160652 2201285 wikitext text/x-wiki {{Infobox television | image = | caption = | genre = [[Teleserye]] | writer = {{plainlist| *Generiza Reyes-Francisco *Rona Co *Gena de Jesus Tenaja *Maan Fampulme *Mary Pearl Urtola}} | director = {{plainlist| *Mae Cruz-Alviar *Cathy Garcia-Molina *Ian Loreños *Henry King Quitain *Petersen Vargas *Raymund Ocampo}} | starring = {{plainlist| * [[Donny Pangilinan]] * [[Belle Mariano]]}} | open_theme = "You'll Be Safe Here" <br> ni [[Moira Dela Torre]] | composer = [[Rico Blanco]] | end_theme = | country = [[Pilipinas]] | language = [[Wikang Filipino|Filipino]]<br>[[Wikang Ingles|Ingles]]<br>[[Wikang Tsino|Tsino]] (Hokkien) | executive_producer = {{Plainlist| * [[Carlo Katigbak]] * [[Cory Vidanes]] * Laurenti Dyogi}} | num_seasons = 2 | num_episodes = 148 | location = {{Plainlist| *[[Binondo]], [[Manila]] *[[Metro Manila]] *[[Atok]], [[Benguet]] *[[Batanes]] }} | cinematography = Dexter Dela Peña<br/>Marcial Tarnate III | producer = Sackey Prince Pendatun<br/>Kristine Prudencio Sioson | editor = Kathryn Jerry Perez | music = Jessie Lasaten | runtime = 20-39 minutes | company = [[Star Cinema|Star Creatives]] | network = [[Kapamilya Channel]]<br>[[A2Z]]<br>[[TV5 (Philippine TV network)|TV5]] | first_aired = {{start date|2023|10|16}} | last_aired = {{end date|2024|5|10}} | related = ''[[:en:Vuelve a mí|Vuelve a Mí]]'' {{small|([[Telemundo]], 2023)}} <br> ''[[:en:Fermat no Ryōri|Fermat no Ryōri]]'' {{small|([[Tokyo Broadcasting System|TBS]], 2023)}} }} '''''Can't Buy Me Love''''' ay isang Pilipinong [[Teleserye|telenobela]] na inilikha ng [[Star Cinema|Star Creatives]] para sa [[ABS-CBN]]. Sa direksyon ni Mae Cruz-Alviar, ito ay pinagbibidahan nina [[Donny Pangilinan]] at [[Belle Mariano]].<ref>[https://news.abs-cbn.com/entertainment/12/19/22/belle-donny-to-star-in-first-teleserye-together Belle, Donny to star in first teleserye together]</ref><ref>[https://news.abs-cbn.com/entertainment/09/11/23/meet-the-cast-of-donbelle-teleserye-cant-buy-me-love Meet the cast of DonBelle teleserye 'Can't Buy Me Love']</ref> Ipinalabas ito sa [[Kapamilya Channel]] tuwing Lunes hanggang Biyernes ng gabi mula ika-16 ng Oktubre ng taong 2023 hanggang sa ika-10 ng Mayo ng taong 2024.<ref>[https://news.abs-cbn.com/entertainment/09/05/23/donbelle-teleserye-cant-buy-me-love-to-air-in-october DonBelle teleserye 'Can't Buy Me Love' to air in October]</ref> Ang serye ay napapanood rin sa internet sa pamamagitan ng [[Netflix]].<ref>[https://www.rappler.com/entertainment/series/donny-pangilinan-belle-mariano-cant-buy-me-love-netflix/ DonBelle’s new series 'Can't Buy Me Love' to premiere on Netflix]</ref> ==Mga tauhan at karakter== ===Pangunahing tauhan=== *[[Donny Pangilinan]] bilang Bingo Mariano *[[Belle Mariano]] bilang Caroline Tiu *[[Nova Villa]] bilang Salvacion "Lola Nene" Rivera *Rowell Santiago bilang Wilson Tiu *[[Agot Isidro]] bilang Cindy Young-Tiu *[[Ina Raymundo]] bilang Annie Mariano *[[Ruffa Gutierrez]] bilang Gina Tan *[[Maris Racal]] bilang Irene Tiu *Kaila Estrada bilang Bettina Tiu *[[Albie Casiño]] bilang Charleston Tiu *Anthony Jennings bilang Snoop Manansala *Joao Constancia bilang Carlo Tiu *[[Darren Espanto]] bilang Stephen Tanhueco *[[Celeste Legaspi]] bilang Catherine "Cathy" Chang ===Suportadong tauhan=== *[[Rafael Rosell]] bilang Sherwin Yuchengco *[[Ronnie Lazaro]] bilang Abalos "Balong" Pelonio *Ketchup Eusebio bilang Ramoncito "Monching" Rivera *[[Enzo Pineda]] bilang Edward Liao *[[Chienna Filomeno]] bilang Jersey Lim *[[Vivoree Esclito]] bilang Pandora "Dara" dela Cruz *Karina Bautista bilang Bougie Dimaranan *Rhen Escaño bilang Olivia "Liv" Almario *Alora Sasam bilang Bierna *[[Kakai Bautista]] bilang Yaya Ikay *Hyubs Azarcon bilang Valentin "Kap Tin" de Jesus *Gello Marquez bilang Koriks ===Bisitang tauhan=== *[[Shaina Magdayao]] bilang Divine Almazan *[[Bernard Palanca]] bilang Ronald Mariano *Chastity Dizon bilang batang Caroline *Jeremiah Cruz bilang batang Bingo *Jana Agoncillo bilang batang Bettina *Althea Ruedas bilang batang Irene *Robbie Wachtel bilang batang Carlo *Alex Medina bilang Felix Pelonio *[[Alwyn Uytingco]] bilang Kenny *[[Katya Santos]] bilang Edna *Bodjie Pascua bilang Albert Liao *Adriana Agcaoili bilang Marietta Liao *Jay Gonzaga bilang Jaime de Guzman *Tart Carlos bilang Patricia "Pato" Bugtong *Mitch Valdez bilang Prudencia *Isay Alvarez-Seña bilang Doc Kat *Frenchie Dy bilang Pepper *Cheska Inigo bilang Thea *Olive Isidro bilang Phoebe *Karl Gabriel bilang Bob *Argel Saycon bilang Boloy *Igi Boy Flores bilang Neco *[[Matt Evans]] bilang Emong *Anna Luna bilang Kida *Shanaia Gomez bilang Kara *Emmanuelle Vera bilang Geline *Jake Ejercito bilang Aldrich Co *[[Cris Villanueva]] bilang Gilbert Bautista *Aya Fernandez bilang Carissa *[[Freddie Webb]] bilang Dr. John Capistrano *Cloud Ramos *Peewee O' Hara bilang Yaya Lyn *Lotlot Bustamante *Nicole Cordoves *Von Lopez *RJ Ledesma bilang Atty. Joey *Raul Montesa bilang Toni Alumahan *John Adajar bilang Paulo *Luis Antonio Dominguez *Cassandra Chan *Floyd Tena bilang Atty. Philip San Diego *Kuya Manzano bilang Ahmed Al Jufalli *[[Luis Manzano]] bilang restaurant waiter *[[Ayen Munji-Laurel]] bilang Charry Tanhueco *Audie Gemora bilang Brian Tanhueco ==Sangunian== {{reflist}} ==Talababa== *{{Netflix title}} *{{IMDb title}} [[Kategorya:Palatuntunan ng ABS-CBN]] [[Kategorya:Mga serye sa telebisyon]] s4k7puaqgc5ge89h4h8qi4hpa36p973 0 330170 2201359 2155684 2026-04-05T09:26:44Z InternetArchiveBot 113521 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2201359 wikitext text/x-wiki {{Infobox musical artist|name=Cigarettes After Sex|image=POS17 @Kristsll-197 (35166607974).jpg|image_size=260|landscape=yes|alt=|caption=Si Greg Gonzalez ng Cigarettes After Sex na nagpapatutog sa [[Positivus Festival]] noong Hulyo 2017|origin=[[El Paso, Texas]], U.S.|genre={{flatlist| * [[Dream pop]]<ref>{{cite web |last=Cook |first=Cameron |url=https://pitchfork.com/reviews/albums/23308-cigarettes-after-sex/ |title=Cigarettes After Sex: Cigarettes After Sex |work=[[Pitchfork (website)|Pitchfork]] |date=June 8, 2017 |accessdate=September 1, 2017}}</ref><ref>{{Cite web|title=Cigarettes After Sex: Cry|url=https://pitchfork.com/reviews/albums/cigarettes-after-sex-cry/|access-date=2020-06-12|website=Pitchfork}}</ref> * [[shoegaze]]<ref>{{cite web |author=BrushedRed |url=http://www.sputnikmusic.com/news/37724/new-cigarettes-after-sex-album/ |title=New Cigarettes After Sex Album |work=Sputnikmusic |date=March 21, 2017 |accessdate=June 12, 2017}}</ref> * [[ambient pop]]<ref name="cas">{{cite web |last=Lathan |first=Ryan |url=http://www.popmatters.com/review/cigarettes-after-sex-cigarettes-after-sex/ |title=Cigarettes After Sex: Cigarettes After Sex |work=[[PopMatters]] |date=June 21, 2017 |accessdate=July 10, 2017}}</ref> * [[slowcore]]<ref>{{cite web |last=Hadi |first=Eddino Abdul |url=http://www.straitstimes.com/lifestyle/entertainment/tracks-that-creep-under-your-skin |title=The slow burn of Cigarettes After Sex's debut album |work=[[The Straits Times]] |date=June 14, 2017 |accessdate=September 1, 2017 |archive-date=Enero 30, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230130110643/https://www.straitstimes.com/lifestyle/entertainment/tracks-that-creep-under-your-skin |url-status=dead }}</ref> * [[indie rock]]<ref>{{Cite web|title=Cry|url=http://undertheradarmag.com/reviews/cigarettes_after_sex_cry|access-date=2020-06-13|website=undertheradarmag.com}}</ref> }}|years_active=2008–present|label={{flatlist| * [[Partisan Records|Partisan]] * Spanish Prayers }}|website={{URL|http://www.cigarettesaftersex.com/}}|current_members=* [[Greg Gonzalez]] * Jacob Tomsky * Randall Miller|past_members=* Greg Leah * Steven Herrada * Emily Davis * Phillip Tubbs}} Ang '''Cigarettes After Sex''' ay isang Amerikanong bandang dream pop, na binuo sa [[El Paso|El Paso, Texas]] noong 2008 ni Greg Gonzalez . Ang banda ay kilala sa kanilang nakakagaang, nagbibigay-pakiramdam at madalas na parang panaginip na istilo ng musika, ang mga liriko ay kadalasang batay sa mga tema ng romansa at pag-ibig, pati na rin ang boses ni Gonzalez, na inilarawan bilang "androgynous" (nailalawarang halong boses babae at lalaki). <ref name="Noisey">{{Cite web |date=February 17, 2016 |title=The Diehard Romanticism of Cigarettes After Sex {{!}} NOISEY |url=http://noisey.vice.com/blog/the-diehard-romanticism-of-cigarettes-after-sex |access-date=2016-04-13 |website=NOISEY }}{{Dead link|date=Abril 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Habang ibinebenta bilang isang bandang ambient pop, ang Cigarettes After Sex ay itinuturing ding [[Shoegazing|shoegaze]], slowcore at [[indie rock]] . Ang ''debut extended play'' (EP) ng banda, ang "''I.''", ay inilabas noong 2012, kasama ang kantang "Nothing's Gonna Hurt You Baby" na kalaunan ay naging popular na musikang pampatulog o isang "sleeper hit" sa pamamagitan ng paglilisensyang komersyo . Pagkatapos ng paglabas ng kanilang standalone single na "''Affection''" noong 2015, inilabas ng banda ang kanilang sariling pinamagatang debut studio album noong 2017 dahil sa mga positibong pahayag ng mga tagapakinig. Ang pangalawang album ng Cigarettes After Sex, ang ''Cry'', ay sumunod noong 2019. Ang ikatlong album ng banda, ang ''"X's"'', ay inilabas noong Hulyo 12, 2024. ==Mga sanggunian== {{reflist}} [[Kategorya:Mga banda]] p8tlwfdhi9e313cexbsun9vx1z2tz9j 0 331609 2201303 2168262 2026-04-05T03:10:47Z Jojit fb 38 ni-redirect na lamang sa kaugnay na artikulo dahil walang sapat na impornasyon sa matagal na panahon 2201303 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Philippine Collective Media Corporation]] ijtcmbmwg6sd45hg6whgl3ujwasygbi 0 332588 2201314 2145394 2026-04-05T03:44:32Z Delirium333 109995 /* Pansariling buhay */ 2201314 wikitext text/x-wiki {{short description|Kastilang conquistador (1549–1576)}}{{Infobox person|birth_date=c.1549|birth_place=[[Lungsod ng Mehiko]], [[Bireynato ng Bagong Espanya]]|caption=Juan de Salcedo, ika-16 dantaon na Kastilang conquistador sa Pilipinas.|image=Juan de Salcedo, Spanish conquistador.png|death_date={{death date and age|df=yes|1576|03|11|1549}}|death_place=[[Vigan|Vigan, Ilocos]], [[Kapitaniya Heneral ng Pilipinas]]|spouse=Prinsesa Kandarapa|awards=Binigyang kontrol ng Rehiyong Ilocos at ng Lungsod ng Vigan ni Haring [[Felipe II]] ng Espanya}} Si '''Juan de Salcedo''' (1549 – Marso 11, 1576) ay isang [[Espanya|Kastilang]] conquistador. Siya ang apo ng Kastilang heneral na si [[Miguel López de Legazpi]]. Si Salcedo ay isa sa mga kawal na sumama sa pananakop ng mga Kastila sa [[Pilipinas]] noong 1565. Sumama siya sa hukbo ng Espanya noong 1564 sa edad ng 15, sa kanilang paglalayag para sa paggalugad sa Silangang Indiyas at sa [[Karagatang Pasipiko|Pasipiko]], upang maghanap ng maraming yaman tulad ng ginto at mga pampalasa, at upang makanap ng daanan papunta sa mga isla kung saan nakaraang dumayo sina [[Fernando de Magallanes]] noong 1521 at si [[Ruy López de Villalobos]] noong 1543. Noong 1567, sa edad na 18, si Salcedo na pinakabatang sundalo sa impanterya ng Espanya, ay namuno sa isang hukbo na may humigit-kumulang 300 sundalong Espanyol at Mehikano (ang istoryador ng Filipino at Espanyol na si Carlos Quirino ay tinantiya na higit sa kalahati ng mga miyembro ng ekspedisyon kung saan ang mga Mexicano mula sa iba't ibang magkakahalong mga pangkat-etniko, pangunahin ay Criollo, Mestizo at Indio, na ang natitirang mga Kastila mula sa Espanya)<ref>Schurz, Manila Galleon, 22; Carlos Quirino, “Mexican Connection,” 933–934. </ref> at 600 kaalyado na Bisaya kasama si Martín de Goiti para sa kanilang pananakop sa Muslim na kaharian ng Maynila. Doon sila ay nakipaglaban sa mga katutubo at ang mga pinuno nito, at higit sa lahat laban sa pinunong si Tarik Sulayman (isang pangalan na hango sa Arabe na طارق بن زياد "Tāriq"), ang mga pamayanang Muslim sa Pilipinas ay naging maunlad bago pa man at sa panahon ng pananakop ng Mehikano-Kastila. Ang mga sundalong Kastila, kasama ang kanilang mga kaalyadong mga katutubong Bisaya ay nagsanib noong 1570 at 1571, upang salakayin ang mga katutubong tribo at ang mga pamayanang Islamiko sa isla ng Luzon, upang kontrolin ang kanilang mga lupain. Tinawag ng Amerikanong istoryador na si William Henry Scott si Salcedo bilang "ang huli sa mga Conquistadores." Noong Mayo 1572, pinangunahan ni Salcedo ang isang ekspedisyon ng mga 45 Kastila upoang maggalugad pahilaga at nagtatag ng ilang pamayanang Espanyol, kabilang ang [[Ilocos]] at ang lungsod ng [[Vigan]]. Iniwan ang 30 sa kanyang mga tauhan sa Vigan, nagpatuloy si Salcedo sa paglalayag sa paligid ng hilagang baybayin ng Luzon, at pababa sa silangang baybayin, kasama ang 15 lalaki sa 2 bukas na bangka. Bumalik siya sa Maynila pagkaraan ng 3 buwan na may dalang 50 libra ng ginto.<ref name="Scott">{{cite book |last1=Scott |first1=William |title=The Discovery of the Igorots |date=1974 |publisher=New Day Publishers |isbn=9711000873 |location=Quezon City |pages=9–10, 48–49}}</ref> Si Salcedo ay pinagkalooban ng mga ari-arian na tinatawag na haciendas, kasama ang lungsod ng Vigan, para sa mga lupaing nasakop niya ni Haring [[Felipe II]] ng Espanya. Noong 1574, nagmamadaling bumalik si Salcedo sa Maynila, nang ang lungsod na iyon ay binantaan ng isang malaking pagsalakay ng mga pirata sa pangunguna ni [[Limahong]] na naglayag mula sa Kanlurang Dagat ng Pilipinas. Nagtipon si Salcedo ng 600 sundalong impanterya na binubuo ng 300 Kastila at Mehikano, kasama ang kanilang mga kaalyado ng 300 katutubong Pilipino upang ipagtanggol ang mga pamayanan at palayasin ang 6,500 pirata ng dagat na Tsino na kumubkob sa lugar. Pagkatapos ay naganap ang matinding labanan, at ilan sa kanyang mga sundalo ang namatay sa panahon ng alitan. Naitaboy ng mga Espanyol ang mga pirata. Kasunod ng tagumpay ng mga Espanyol sa Labanan sa Maynila noong 1574, hinabol ni Salcedo si Limahong hanggang Pangasinan noong 1575. Doon kinubkob ng mga Kastila ang mga pirata sa loob ng apat na buwan, bago sumuko si Limahong at naging matagumpay sa kanyang pagtakas.<ref name="Igawa">{{cite book |last1=Kenji |first1=Igawa |title=at the Crossroads: Limahon and Wako in Sixteenth-Century Philippines, in Elusive Pirates, Persavie Smugglers |date=2010 |publisher=Hong Kong University Press |isbn=9789888028115 |editor1-last=Antony |editor1-first=Robert |location=Hong Kong |pages=78–82}}</ref><ref name="Sande">{{cite book |last1=Sande |first1=Francisco de |url=http://www.gutenberg.org/cache/epub/12635/pg12635-images.html |title=Relation of the Filipinas Islands: Manila, June 7, 1576. In The Philippine Islands 1493–1898, Vol. 4 of 55 1576–1582 |date=2004 |publisher=Project Gutenberg EBook |editor1-last=Blair |editor1-first=E.H. |access-date=19 January 2019 |editor2-last=Robertson |editor2-first=J.A.}}</ref><ref name="Scott" /> Matapos ang digmaan ay bumalik siya sa Ilocos upang pamahalaan ang mga pamayanan. Doon niya ginugol ang kanyang mga huling taon. Biglaang pumanaw si Salcedo noong Marso 1576 matapos ang panandaliang sakit, na maaring pagi-iiti, sa edad na 27.<ref name="Scott" /> == Pansariling buhay == Si Salcedo ay ipinanganak noong 1549 sa lupain ng Espanya sa [[Mehiko]] bilang ang kolonya ng viceroyalty ng [[Bireynato ng Bagong Espanya|Bagong Espanya]]. Siya ay isang anak nina Pedro de Salcedo at Teresa López de Legazpi. Siya ay may isang nakatatandang kapatid na lalaki na nagngangalang Felipe de Salcedo, na isa ring sundalo sa hukbong Kastila, at sumama sa kanya at sa kanyang lolo sa kanilang kampanya sa Pilipinas. Ang kanilang ina ay anak nina Miguel López de Legazpi at Isabel Garcés. Si Salcedo ay ikinasal kay Prinsesa Kandarapa, ang katutubong Prinsesa ng [[Bayan ng Tondo|Tondo]] noong 1572, sa edad na 23. Ayon sa mga makasaysayang dokumento ng Pilipinas at isang nakasulat na salaysay ni Don Felipe Cepeda, ang katulong ni Salcedo,<ref name=":0">[https://studyhippo.com/the-goddess-36495/ Don Felipe Cepeda by Nick Joaquin]</ref> na bumalik sa Acapulco, ay nagsalaysay na pagkatapos ng pananakop ng mga Espanyol sa Luzon sa tulong ng Mehikano at Bisaya, at ang resulta ng kanilang pagpapasailalim sa bayan ng Tondo, na dating pangunahing estado sa Luzon kasama ang [[Kaharian ng Maynila|Islamikong Maynila]], si Juan de Salcedo, noon ay mga 22 taong gulang, ay umibig sa 18-taong-gulang na "Dayang-dayang" (isang katutubong salitang Filipino para sa "Prinsesa") Kandarapa, na ipinangalan sa lark of the rice fields, na ang kanta ay ginaya niya ng kanyang magandang boses sa pag-awit,<ref name="Kahimyang">[https://kahimyang.com/kauswagan/articles/1674/the-romance-of-juan-de-salcedo-and-lakandolas-niece-dayang-dayang-candarapa "The romance of Juan de Salcedo and Lakandula's niece, Dayang-Dayang Candarapa"] inilathala sa Kahimyang Project, Binanggit mula: Romance and adventure in old Manila, ni Walter Robb, sa mga sulat ni Percy A. Hill, Philippine Education Company, Manila, 1935</ref> ay sinasabing pamangkin ni Lakandula, Lakan ng Tondo ("pinakanakatataas na pinuno").<ref name="Ordoñez20120819">{{Cite news |last=Ordoñez |first=Minyong |date=2012-08-19 |title=Love and power among the 'conquistadors' |language=en |newspaper=Philippine Daily Inquirer |url=http://lifestyle.inquirer.net/62474/love-and-power-among-the-conquistadors |access-date=2017-09-28}}</ref> Si Juan ay umibig, nang makita ang pagkababae ng kanyang pigura habang siya at ang kanyang mga alipin ay naliligo sa Ilog Pasig. Si Salcedo ay nagkaroon ng paghanga sa natural na pisikal na kagandahan ng Kandarapa, kabilang ang kanyang mahabang itim na uwak na buhok, kakaibang ginintuang kayumangging balat, at marangyang pamumuhay ng hari. Pinahahalagahan din niya ang mga Prinsesa na "Indio" (isang salitang Espanyol para sa katutubong Malay).<ref name="Kahimyang" /> Ang kanilang pag-iibigan ay lubos na labag sa kagustuhan ng kanilang mga ninuno sapagkat ninanais ni Lakandula na ang kanyang pamangkin, si Dayang-dayang Kandarapa, ay mapangasawa sa Rajah ng Macabebe na hindi gusto ni Kandarapa dahil siya ay ikinasal nang maraming beses sa ibang mga babae dahil sa nakaugalian sa relihiyong Islam;<ref name="Kahimyang" /> at ninanais ni Miguel López de Legazpi na ang kanyang apo na ipinanganak sa Mehiko, si Salcedo, ay pakasalan ang isang purong puting Europeong Kastilang babae. Ang Rajah ng Macabebe na nakatanggap ng balita tungkol sa namumuong pag-iibigan mula kay Rajah Sulayman na kapwa Muslim na Rajah, ng Maynila, ay nagalit at kaniyang isinigaw: {{Blockquote |text="Hatiin nawa ng araw ang aking katawan sa dalawa, at ipalamon sa mga buwaya, at ang aking mga asawa'y makipagsalawahan, kung ako ma'y makikipagkaibigan sa mga Kastila!" |author=(طارق بن زياد )Tariq Sulayman, Rajah ng Macabebe }} Ang pinunong si Rajah Tariq Sulayman matapos ay naglunsad ng Labanan sa Bangkusay laban sa mga Kastila, upang kumontra kung saan naman ay ipinadala ng heneral ng Espanyol na si Miguel López de Legazpi sina Martin de Goiti at Juan de Salcedo sa larangan ng digmaan kung saan napatay nila si Sulayman sa pamamagitan ng isang kanyon sa dibdib, sa gayon ay nahulog sa dagat upang kainin ng mga buwaya na kanyang isinumpa. Ang mga Espanyol pagkatapos ay napuno ng pagnakawan at mga bilanggo. Kabilang sa mga nahuli ay ang anak at pamangkin ni Lakandula, na pinalaya ni López de Legazpi habang itinatago ang kanyang kaalaman sa mga rajah ng pagtataksil sa Tondo. Naglayag si de Goiti sa Bulakan sa pamamagitan ng paikot-ikot na mga daluyan ng Pampanga, kasama sina Lakandula at [[Rajah Sulayman]] upang himukin ang mga naninirahan na magpasakop. Ipinakulong ni López de Legazpi si Lakandula pagkatapos niyang bumalik sa Tondo nang walang pahintulot sa kabila ng kanyang kahusayan sa pananalita sa paghikayat sa ibang mga datu (pinuno) na sumapi sa mga Kastila. Nang bumalik sina de Goiti at Salcedo, siyempre, nagpetisyon si Salcedo para sa kalayaan ni Lakandula, at siya ay pinalaya.<ref name="Kahimyang" /> Matapos ay palihim na ikinasal sina Juan at Kandarapa, nagpalitan ng mga liham at singsing sina Juan at Kandarapa kung saan sila'y umaasa na ang hinaharap ay malulutas at makapagbibigay sa kanila ng kaligayahan. Mabilis na bininyagan ni Fray Alvarado si Kandarapa, kasama ang marami pang miyembro ng pamilya ni Lakandula, sa pananampalatayang Romano Katoliko at binigyan ng Kandarapa ang Kristiyanong pangalang Dolores. Ang kanyang pangalan galing binyag ay Dolores de Salcedo.<ref name="Kahimyang" /> Nagpadala si Kandarapa kay Salcedo ng mensahe sa loob ng isang kumpol ng mga puting bulaklak ng lotus (Ang bulaklak ng lotus ay ang pinakasagradong bulaklak sa Mystisismong Tantriko dahil ito ay dalisay at maganda sa kabila ng paglaki mula sa putik ng kanyang paligid. Ito ay sabay-sabay na isang punong simbolo ng Hindu God Vishnu<ref>{{Cite journal |year=1968 |title=The Burlington Magazine |url=https://www.jstor.org/stable/875819 |volume=110 |issue=788 |pages=629–631 |issn=0007-6287 |jstor=875819 |website=JSTOR}}</ref><ref>{{Cite book |last1=Kenoyer |first1=Jonathan M. |url=https://books.google.com/books?id=7CjvF88iEE8C&dq=lotus+vishnu&pg=PA93 |title=The Ancient South Asian World |last2=Heuston |first2=Kimberley Burton |date=2005 |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-522243-2 |pages=93 |language=en}}</ref> at nauugnay din sa Budismong Zen).<ref>{{Citation |last1=Groner |first1=Paul |title=Editors' Introduction: The "Lotus Sutra" in Japan |date=2014 |url=http://nirc.nanzan-u.ac.jp/nfile/4327 |journal=Japanese Journal of Religious Studies |volume=41 |issue=1 |pages=1–23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140614012026/http://nirc.nanzan-u.ac.jp/nfile/4327 |archive-date=June 14, 2014 |last2=Stone |first2=Jacqueline I. |url-status=dead}}</ref> Gayunpaman, nagkamali si Prinsesa Kandarapa na nagtaksil sa kanya si Salcedo bilang kinahatnan ng di-pagsangayon ni de Legazpi kung saan kaniyang pinadala sa kanyang apong Mehikano sa malayong mga ekspedisyon upang hadlangan ang kanyang pagmamahal kay Kandarapa, at maging ang kaniyang pagsisinungaling na si Salcedo raw ay nagpakasal sa anak na babae ng Rajah ng Kaog na si Santa Lucia.<ref name="Kahimyang" /> Kaya naman namatay siya dahil sa kalungkutan na kaniyang naramdaman sa kaniyang puso. Sa pagbabalik mula sa kanyang mga kampanya, nalaman ni Salcedo ang kanyang pagkamatay ngunit iningatan niya ang kanyang tanda ng katapatan sa kanya hanggang sa katapusan. Nang mamatay daw siya sa Ilocos, nasa bulsa ng dibdib niya, ang mga tuyong dahon ng bulaklak ng Lotus na binigay ni Kandarapa sa kanya. Ang pag-iibigan na ito na naitala ni Don Felipe Cepeda sa Mehiko, ay kinuha ng Hesuwitong Katalan na si Fr. Jose Ibañez, na naglathala ng romansang ito sa Espanya.<ref>{{cite book |last1=Besa |first1=Emmanuel |url=https://books.google.com/books?id=Q0I3DwAAQBAJ&q=princess+kandarapa&pg=PA183 |title=Tales of Intramuros |date=22 September 2017 |isbn=9781365753626 |access-date=19 January 2019}}</ref> == Legado == Ang kaniyang mga labi ay nasa libingan ng mga kabalyero sa Simbahan ng San Agustin sa [[Intramuros]] sa Pilipinas. == Tingnan din == * [[Kasaysayan ng Pilipinas]] * [[Miguel López de Legazpi]] ==Sanggunian== {{Reflist}} == Mga babasahin == * Morga, Antonio de. (2004). ''The Project Gutenberg Edition Book : History of the Philippine Islands – 1521 to the beginning of the XVII century''. Volume 1 and 2. * Legazpi, Don Miguel López de. (1563–1572). ''Cartas al Rey Don Felipe II : sobre la expedicion, conquistas y progresos de las islas Felipinas''. Sevilla, España. {{DEFAULTSORT:Salcedo, Juan de}} q9mlalk5ixj89c3mdnigcdy7n00asx9 0 336398 2201343 2186179 2026-04-05T05:45:08Z EmausBot 20162 Robot: Kinukumpuni ang nagkadalawang pagpapapunta sa [[Rusya]] 2201343 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Rusya]] a3m0crzfai5efhsq798nwt77u7q9hv7 0 337236 2201279 2197569 2026-04-04T16:17:45Z TentingZones1 122212 /* Mga punto ng interes */ 2201279 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement |official_name = Nakapiripirit |image_skyline = |nickname= |image_flag = |image_caption = Nakapiripirit |image_seal = |image_map = |mapsize = 150px |pushpin_map_caption = Mapa ng Uganda na nagpapakita ng lokasyon ng Nakapiripirit |pushpin_map = Uganda |subdivision_type = Bansa |subdivision_name = {{flag|Uganda}} |subdivision_type1 = [[Rehiyon of Uganda|Rehiyon]] |subdivision_name1 = [[Hilagang Rehiyon, Uganda|Hilagang Rehiyon ng Uganda]] |subdivision_type2 = [[Sub-rehiyon]] |subdivision_name2 = [[Karamoja|Subrehiyon ng Karamoja]] |subdivision_type3 = [[Distrito Ng Uganda|Distrito]] |subdivision_name3 = [[Distrito ng Nakapiripirit|Nakapiripirit]] |leader_title = |leader_name = |area_magnitude = |area_total_km2 = |area_land_km2 = |area_water_km2 = |population_as_of = 2014 Census |population_urban = |population_note = |population_total = 3727<ref>{{cite web|access-date=20 September 2018 |format=PDF |page=9 |publisher=[[Uganda Bureau of Statistics]] | url=https://www.ubos.org/onlinefiles/uploads/ubos/2014CensusProfiles/NAKAPIRIPIRIT.pdf |date=April 2017 |title=National Population and Housing Census 2014: Area Specific Profiles: Map 3: Distribution of Population by Sub-county; Nakapiripirit District, 2014 |author=Uganda Bureau of Statistics |location=Kampala}}</ref> |population_metro = |timezone = [[East Africa Time|EAT]] |utc_offset = +3 |coordinates ={{coord|01|51|08|N|34|43|17|E|city:UG|display=inline, title}} |elevation_m = 1450 |latitude = |longitude = |website = |footnotes = }} Ang '''Nakapiripirit''' ay isang bayan sa [[Distrito ng Nakapiripirit]] sa [[Hilagang Rehiyon, Uganda|Hilagang Rehiyon]] ng [[Uganda]]. Ito ang luklukan ng punong-himpilan ng distrito.<ref name="2R">{{cite web|url=http://www.monitor.co.ug/artsculture/Reviews/The-place-to-relax-in-Nakapiripirit/691232-2055742-8mbutt/index.html |title=The place to relax in Nakapiripirit |date=1 November 2013 |access-date=20 September 2018 |newspaper=[[Daily Monitor]] | author=Abdulaziizi K. Tumusiime |location=Kampala}}</ref> Bilang isang yunit administratibo ng distrito, ito ay isa sa walong sub-county sa distrito.<ref name="3R">{{cite web|title=Subcounties in Nakapiripirit District |url=http://www.lcmt.org/uganda/nakapiripirit |date=20 September 2018 |access-date=20 September 2018 |publisher=LCMT.Org | author=LCMT.Org}}</ref> ==Mga punto ng interes== Ang mga sumusunod na karagdagang lugar na interesante ay nasa Nakapiripirit o malapit sa mga hangganan nito: * mga tanggapan ng Konseho ng Bayan ng Nakapiripirit * Sentral na pamilihan ng Nakapiripirit * Ang [[Daang Moroto–Nakapiripirit]]<ref name="9R">{{cite web |last=Wanyama |first=Olandason |publisher=[[Uganda Radio Network]] |access-date=21 July 2015 | url=http://ugandaradionetwork.com/a/story.php?s=58024 | title=Moroto–Nakapiripirit Road Construction Commissioned | date=12 November 2013}}</ref> ay dumadaan sa gitna ng bayan, kung saan ito ay nagdurugtong sa [[Daang Muyembe–Nakapiripirit]]<ref name="10R">{{cite web|access-date=8 January 2016 | url=http://ugandaradionetwork.com/story/parliament-okays-shs330billion-loan-for-nakapiripirit-road |title=Parliament Okays Shs330billion Loan for Nakapiripirit Road |date=11 March 2015 | publisher=[[Uganda Radio Network]] |location=Kampala |first=Olive |last=Nakatudde}}</ref> Ang Hill View Resort, na matatagpuan sa bayan at tinatanaw ang [[Bundok Kadam]], ay nag-aalok ng mga tuluyan, pagkain at libangan. Ang Bundok Kadam mismo ay humigit-kumulang 25 kilometro (16 mi), kung titingnan ang direksyon, timog-kanluran ng Bayan ng Nakapiripirit, na may tinatayang distansya sa pagmamaneho na humigit-kumulang 30 kilometro (19 mi).<ref name="11R">{{cite web|access-date=20 September 2018 | url=https://distancecalculator.globefeed.com/Uganda_Distance_Result.asp?fromplace=Nakapiripirit%2C%20Uganda&toplace=Mount%20Kadam%2C%20Uganda&dt1=ChIJpyHqGoSjghcRKXpnG9XGOvc&dt2=ChIJ50SJv9-XghcReFDkg_EBz8Q&sr=dc |title=Distance between Nakapiripirit, Uganda and Mount Kadam, Uganda |date=20 September 2018 | publisher=Globefeed.com}}</ref> ==Mga sanggunian== {{reflist}} [[Kategorya:Mga pamayanan sa Uganda]] g5mxspmm2xr8bqwt6lw9a5mftxlnz36 0 337237 2201338 2197572 2026-04-05T04:46:07Z TentingZones1 122212 2201338 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement <!--See the Table at Infobox Settlement for all fields and descriptions of usage--> <!-- Basic info ----------------> |name = Kenge |official_name = ''Ville de Kenge'' |other_name = |native_name = <!-- for cities whose native name is not in English --> |nickname = |settlement_type = Kabisera ng probinsya at [[Talaan_ng_mga_lungsod_sa_Demokratikong_Republika_ng_Congo|lungsod]] |motto = <!-- images and maps -----------> |image_skyline = Kenge, avril 2019.jpg |imagesize = |image_caption = Mga tao noong halalan ni [[Jean-Marie Peti Peti]] bilang gobernador ng probinsya noong Abril 2019 |image_flag = |flag_size = |image_seal = |seal_size = |image_shield = |shield_size = |image_map = |mapsize = |map_caption = |pushpin_map = Democratic Republic of the Congo<!-- the name of a location map as per http://en.wikipedia.org/wiki/Template:Location_map --> |pushpin_label_position =bottom |pushpin_mapsize =300 |pushpin_map_caption =Lokasyon sa Demokratikong Republika ng Congo <!-- Location ------------------> |subdivision_type = Bansa |subdivision_name = [[Image:Flag of the Democratic Republic of the Congo.svg|25px]] [[Democratic Republic of the Congo|DR Congo]] |subdivision_type1 = [[Mga Lalawigan ng Demokratikong Republika ng Congo|Lalawigan]] |subdivision_name1 = [[Kwango]] |subdivision_type2 = |subdivision_name2 = |subdivision_type3 = |subdivision_name3 = |parts_type = [[Mga komyun ng Demokratikong Republika ng Congo|Komyun]] |parts_style = para |p1 = Cinq Mai |p2 = Laurent Desire Kabila |p3 = Manonga |p4 = Masikita |p5 = Mavula |<!-- Politics -----------------> |government_footnotes = |government_type = |leader_title = Alkalde |leader_name = Noël Kuketuka<ref>{{cite news |title=Kwango : remise et reprise entre le maire de la ville de Kenge entrant et sortant |url=https://acp.cd/index.php/2023/02/02/kwango-remise-et-reprise-entre-le-maire-de-la-ville-de-kenge-entrant-et-sortant/ |access-date=27 September 2024 |agency=L’Agence congolaise de presse (ACP) |date=2 February 2023 |language=fr}}</ref> |leader_title1 = <!-- for places with, say, both a mayor and a city manager --> |leader_name1 = |established_title = <!-- Settled --> |established_date = <!-- Area ---------------------> |area_magnitude = |unit_pref =Metric |area_footnotes = |area_total_km2 = <!-- ALL fields dealing with a measurements are subject to automatic unit conversion--> |area_land_km2 = <!--See table @ Template:Infobox Settlement for details on automatic unit conversion--> <!-- Population -----------------------> |population_as_of =2012 |population_footnotes = |population_note = |population_total =44,743 |population_density_km2 = |population_density_sq_mi = |population_metro = |population_density_metro_km2 = |population_density_metro_sq_mi = |population_blank1_title =Mga Etnisidad |population_blank1 = |population_density_blank1_km2 = |population_density_blank1_sq_mi = <!-- General information ---------------> |timezone = [[West Africa Time]] |utc_offset = +1 |timezone_DST = |utc_offset_DST = |coordinates = {{coord|4|48|20|S|17|02|30|E|region:CD|display=inline,title}} |elevation_footnotes = <!--for references: use <ref> </ref> tags--> |elevation_m = |elevation_ft = <!-- Area/postal codes & others --------> |postal_code_type = <!-- enter ZIP code, Postcode, Post code, Postal code... --> |postal_code = |area_code = |blank_name = [[Köppen climate classification|Klima]] |blank_info = [[Tropical savanna climate|Aw]] |blank1_name = [[Wika ng Demokratikong Republika ng Congo|Pambansang wika]] |blank1_info = [[Wikang Kituba|Kikongo ya Leta]] |website = |footnotes = }} Ang '''Kenge''' ay ang kabisera ng [[Lalawigan ng Kwango]] sa [[Demokratikong Republika ng Congo]]. Noong 2012, mayroon itong tinatayang populasyon na 44,743.<ref>{{cite web |url=http://world-gazetteer.com/wg.php?x=&men=gcis&lng=en&des=gamelan&srt=npan&col=abcdefghinoq&msz=1500&geo=-46 |title=Congo (Dem. Rep.): largest cities and towns and statistics of their population |publisher=World Gazetteer |archiveurl=https://archive.today/20130210151812/http://world-gazetteer.com/wg.php?x=&men=gcis&lng=en&des=gamelan&srt=npan&col=abcdefghinoq&msz=1500&geo=-46 |archivedate=2013-02-10 |url-status=dead }}</ref> Ang pangalang Kenge ay nagmula sa ''Muni Kenge'', isang monarkiya na matatagpuan sa daan mula Kenge 1 hanggang Kenge 2, bago ang Ilog Wamba. Ang Kenge 2 ang unang lokalidad na administratibo; pagkatapos lumipat sa kasalukuyang 'Kenge', ang lumang lokalidad na administratibo ay awtomatikong ginamit ang pangalang Kenge 2, at ang bagong Kenge 1, na tinatawag ding Mavula, na nangangahulugang "agglomerasyon," ay itinatag. Tinatawag din itong ''Mozande'' ng mga katutubo ng Kenge. ==Heograpiya== Ang lokalidad ay matatagpuan sa Pambansang Ruta 1, 264 km silangan ng [[Kinshasa]]. Ilang kilometro sa kanluran, 12 km ang layo, ay matatagpuan ang bayan ng [[Kenge 2]]. Ang bayan ng Kenge ay mayroon lamang 3 labasan at 3 pasukan sa kalsada: 1. Pambansang Ruta 1; 2. ang kalsada patungo sa Musamba, Tembo, Kahemba; 3. ang kalsada patungo sa Kenge 2, Dinga, Popokabaka. ==Kasaysayan== Noong Mayo 1997, naganap ang [[Labanan sa Kenge]] noong [[Unang Digmaang Congo]]. Sinalakay ng mga rebelde mula sa [[Alliance des forces démocratiques pour la libération du Congo]], na sinuportahan ng [[Rwandan Patriotic Front]], ang mga depensa ng [[Zairian Armed Forces]] (FAZ) na tapat kay Pangulong [[Mobutu Sese Seko]]. ==Sosyalidad== Dahil sa [[Banal na Katedral ng Anuarite]], ang lungsod ay siyang luklukan ng [[Diyosesis ng Kenge]]. Itinatag noong 1963, ito ay nasa ilalim ng hurisdiksyon ng [[Arkidiyosesis ng Kinshasa]]. Ang lungsod ay may tatlong parokyang Katoliko: ang Espiritu Santo, na itinatag noong 1959; ang Mahal na Birhen ng Kapayapaan, na itinatag noong 1975; at ang Mwense Anuarite, na itinatag noong 1985.<ref>Cenco, [http://cenco.cd/wp-content/uploads/2017/03/annuaires__rdc_2013.pdf ''Annuaire de l'Eglise catholique en RD Congo 2013'']</ref> ==Mga sanggunian== {{reflist}} [[Kategorya:Mga pamayanan sa Demokratikong Republika ng Congo]] m5l58s1lz5abm26ay4p0aontldx7niv 0 337238 2201282 2197752 2026-04-04T16:38:14Z TentingZones1 122212 2201282 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement |name = Naujan-et-Postiac |settlement_type = Bayan |image_skyline = Naujan-et-Postiac Mairie.jpg |image_caption = Bulwagan ng bayan |image_shield = Blason ville fr Naujan-et-Postiac (Gironde).svg |pushpin_map = France#France Nouvelle-Aquitaine |pushpin_map_caption = Lokasyon ng Naujan-et-Postiac |subdivision_type = Bansa |subdivision_name = {{Flag|France}} |subdivision_type1 = [[Mga Rehiyon ng Pransiya|Rehiyon]] |subdivision_name1 = [[Nouvelle-Aquitaine]] |subdivision_type2 = [[Mga Departamento ng Pransiya|Departamento]] |subdivision_name2 = [[Gironda]] |subdivision_type3 = Arrondissement |subdivision_name3 = [[Arrondissement of Libourne|Liborna]] |subdivision_type4 = |subdivision_name4 = |leader_title = Alkade (2020–2026) |leader_name = François Raynaud<ref>{{cite web|title=Répertoire national des élus: les maires|url=https://www.data.gouv.fr/en/datasets/r/2876a346-d50c-4911-934e-19ee07b0e503|website=data.gouv.fr, Plateforme ouverte des données publiques françaises|date=9 August 2021|language=fr}}</ref> |area_total_km2 = 11.1 |population_as_of = 2023 |population_total = 599 |population_demonym = Naujanais |population_density_km2 = auto |website = https://www.naujan-et-postiac.fr |coordinates = {{coord|44.7894|-0.1803|format=dms|display=inline,title}} |elevation_m = 40 |elevation_min_m = 6 |elevation_max_m = 91 }} Ang '''Naujan-et-Postiac''' (Wikang Occitan: ''Naujan e Postiac'') ay isang komyun sa departamento ng [[Gironda]] sa [[Nouvelle-Aquitaine]] sa timog-kanlurang [[Pransiya]]. Sa layong 35 km mula sa [[Burdeos]], 6 km sa timog ng ilog [[Dordogne]]. Isang magandang lugar sa rehiyon ng [[Entre-Deux-Mers]] (sa pagitan ng dalawang ilog ng [[Dordogne]] at [[Garona]]), kung saan napakahalaga pa rin ng ubasan, dahil paunti nang paunti ito sa direksyong timog. Mayroon itong magandang arkitekturang kanayunan, na maayos na inaalagaan sa tradisyonal na istilo na bumubuo sa halos lahat ng mga gusaling pangrelihiyon at pabahay, gayundin sa ilang mga châteaux sa industriya ng alak. Ang mga kakahuyan at maliliit na lambak ay sapat pa rin sa tanawin ng kanayunan upang magbigay ng isang kagandahan na halos kakaiba kung hindi lamang ito katangian ng maraming iba pang mga nayon sa lugar. Ang kasalukuyang administratibo at heograpikal na sitwasyon ng komyun ay nagmula sa pagsasama ng dalawang nayon at ng kanilang mga nasasakupan bago ang Rebolusyong Pranses, at ang kumpirmasyon sa bagong pambansang organisasyon na nilikha noong 1802. Ang simbahan ng nayon ng Postiac, na noon ay naging pribadong pag-aari, ay unti-unting nawawala sa ilalim ng mga tumutubong puno. ==Heograpiya== ===Lokasyon=== [[File:33301-Naujan-et-Postiac-Sols.png|thumb|Mapa ng imprastraktura at paggamit ng lupa sa komyun noong 2018 (CLC).]] Ang Naujan-et-Postiac ay isang komyun sa dulong timog ng dating kanton ng Branne, ang bagong kanton ng Côteaux de Dordogne, at ang [[arrondissement ng Libourne]], na nasa hangganan ng dating kanton ng Targon, ang bagong [[kanton ng Entre-deux-Mers]], at ang [[arrondissement ng Langon]]. Ang pamayanan ay halos kalat-kalat, tulad ng sa karamihan ng mga komyun sa rehiyon, na may maraming mga nayon, mga karatig-pook, at mga lokalidad, na ang mga aktibidad ay malinaw na nauugnay sa agrikultura. Ang Engranne, isang maliit na sanga ng Dordogne, na lumaki dahil sa isang estey, ang naghihiwalay sa komyun mula sa karatig-pook nito, ang [[Jugazan]]. Ang komyun ay matatagpuan 35 km sa silangan ng Bordeaux, ang kabisera ng departamento, 18 km sa timog-timog-silangan ng [[Libourne]], ang kabisera ng arrondissement, at 6 km sa timog ng [[Branne]], ang luklukan ng komunidad ng mga komyun ng Brannais. ===Mga karatig-komunidad=== Ang mga karatig-komune ay ang [[Rauzan]] sa hilagang-silangan, [[Jugazan]] sa silangan, [[Bellefond]] sa timog-silangan, [[Romagne]] sa timog-kanluran, [[Daignac]] sa kanluran, [[Guillac]] sa hilagang-kanluran, [[Lugaignac]] sa hilaga-hilagang-kanluran at [[Saint-Aubin-de-Branne]] sa hilaga. ==Etimolohiya== *'''Naujan'''. Ang mga lumang anyo ay parokya ''Sancti Petri de Nauian, Donatus presbiter de Nauian, de Nauiano, apud Naugianum'', lahat ay walang petsa at nagmula sa kartularyo ng [[La Sauve]]. Hindi sumasang-ayon ang mga toponymist. Ang Dauzat at Rostaing, na sinusundan ng Astor (ito ay binanggit ni Bénédicte Boyrie-Fénié) ay nangangailangan ng suffix ''-anum'' at may Latin na apelyido *''Navidius'', nagmula sa ''Navius'' ​​(mula sa navus, "barko", at ang kahulugan ay magiging "marino, mandaragat"). Ang Negre, na sinipi ni B. Boyrie-Fénié, ay para sa isang "Roman (ic)" na pangalan ng tao *''Naevianus'', nagmula sa ''Naevius'' at hindi nangangailangan ng suffix. Pinili ni B. Boyrie-Fénié ang apelyidong ''Navigius'', na pinatunayan at tiyak sa Aquitaine, na may suffix ''-anum''. * '''Postiac'''. Ang mga lumang anyo ay terram ng ''Posteac, parrochia de Posteac'', parehong walang petsa at nagmula sa kartularyo ng La Sauve. Naniniwala si Bénédicte Boyrie-Fénié na ang ''Postiac'' ay nagmula sa *''Postius'', kung saan pinatutunayan na nagmula ang Postinius, at mula sa hulaping ''-acum'', na Latinisasyon ng hulaping Welsh na ''-ācon''. Sa katunayan, hindi maaaring ibigay ng ''*Postiacum'' ang ''Postiac'' ayon sa normal na mga tuntunin ng ebolusyon, ngunit ang ''*Poissac'' (cf. ''Possac'' kay [[Agmé]], na marahil ay may ibang panahon). Tiyak, sa Entre-Deux-Mers na ito na nagpaparami ng ebidensya ng isang lumang presensya ng libangan ng -n- intervocalic ([[Espiet]] < *''Espinet'', [[Mouliets]] < *''Molinets'', marahil [[Lestiac]] < *''Lestinac'', at sa mismong [[Agenais]], [[Landerrouat]] < *''Landerronat''), ay kumakatawan na ang isang lumang *''Postenac'' (o *''Postenag'', *''Postenago'', ayon sa petsa ng libangan ng -n-). Ang *''Postinus'', variant ng ''Postinius'', ay maaaring sumang-ayon. Samakatuwid, ang Postiac ay malamang na isang luma at malaki at sinaunang ari-arian na pagmamay-ari ni ''Postinus''. ==Istorya== Tulad ng iba pang bahagi ng rehiyon ng Entre-deux-Mers, ang paninirahan sa teritoryong ito ay sinauna at tumindi pagkatapos ng pagtatapos ng unang milenyo, at lalo na pagkatapos ng [[Digmaang Daang Taon]], na nagdulot ng kaunting seguridad sa mga pamayanang rural. Kasabay ng matibay na pagkakatatag ng mga kalapit na nakukutaang bayan, dumami ang mga nayon na pantay ang pagkakalat ngunit kakaunti ang populasyon, na nagbigay sa mapa ng lugar na ito ng kakaibang anyo sa rehiyon. Ang kasunod na pagpapanatag ng populasyon ay pumabor sa pangangalaga ng tradisyonal na arkitektura, sa loob ng isang pantay na kaakit-akit na heograpiya. Noong panahon ng [[Rebolusyong Pranses]], ang parokya ng Saint-Pierre de Naujan ay bumuo ng komyun ng Naujan, at ang annex nito, ang Notre-Dame de Postiac, ay bumuo ng komyun ng Postiac. Noong taong 10, ang komyun ng Postiac ay isinama sa komyun ng Naujan, na naging Naujan-et-Postiac. Ang pagtatanim ng ubas, tulad ng sa buong rehiyon, ay napakasinauna na. Ang Rebolusyong Pranses, tulad ng sa ibang bahagi ng bansa, sa pamamagitan ng pagpapanumbalik ng kalayaan sa pagtatanim, sa pamamagitan ng paghahati ng ari-arian ng Simbahan at mga ipinatapong maharlika, sa pamamagitan ng pagsasama-sama ng pagmamay-ari ng lupa sa karapatang magsamantala at sa gayon ay lumikha ng milyun-milyong may-ari, ay lubos ding nagpabago sa tanawin ng pagtatanim ng alak dito. Mabilis ang pag-unlad sa ilalim ng [[Ikalawang Imperyo]], isang maunlad na panahon bago ang amag o iba pang [[phylloxera]], nang maraming ari-arian ang nagdagdag, sa istilo ng chatelain noong panahong iyon, ng magagandang elemento sa umiiral nang pamana sa kanayunan. Sa antas ng administratibo, ang pagsasama-sama ng mga parokya ng Naujean (na inialay kay Saint John) at Postiac, sa loob ng county ng Blaignac noong ika-18 siglo, ay pinanatili ng Rebolusyon (Taon X) sa paglikha ng isang komyun. Ang enfeoffment at pagsipsip ng pangalawa, na mas maliit sa lugar at populasyon, ay ginawang tiyak sa pamamagitan ng paglilipat ng simbahan nito at mga kaugnay na elemento (bilang bahagi ng pagbebenta ng pambansang ari-arian), na kalaunan ay naging pribadong kapilya at libingan ng pamilyang may hawak. Ang organisasyong administratibo ng Republika, sa pamamagitan ng pagkakabit nito sa kanton ng Branne (kanton ng Coteaux de Dordogne kasunod ng reorganisasyon noong 2015) at sa distrito ng Libourne, ay nagpatunay sa hilagang oryentasyon ng kalakalan at sa malinaw na paghihiwalay mula sa mga komyun sa timog, na nakakabit sa kanton ng Targon (kanton ng Entre-deux-Mers simula noong 2015), at sa arrondissement ng Langon. Ang paglago ng metropolis ng Bordeaux, na napakahalaga na para sa komersyo, kalusugan, edukasyon, at propesyonal na aktibidad ng maraming residente, ay lalo lamang nagpapatingkad sa mabigat nitong presensya sa kanluran, at nagpapataw ng sarili sa pamamagitan ng hindi maiiwasang liwanag nito sa kalangitan sa gabi ng buong rehiyon. Ang ilang mga tampok ng pabahay sa dormitoryo, na limitado ng kahalagahan ng pagtatanim ng ubas sa lokal na aktibidad, ay nakikita lalo na sa direksyon ng trapiko na dumadaan dalawang beses sa isang araw sa mga kalsada ng departamento na nagdurugtong sa komyun sa Bordeaux o Libourne. Dahil sa mga relatibong kalapitan na ito, ang pag-alis noong dekada 1960 ay naantala, at halos nabaligtad. Ang aktibidad ng turista, na may ilang mga gîte o guest house, ay umuunlad nang makatwiran. ==Eskudo de armas== [[File:Blason ville fr Naujan-et-Postiac (Gironde).svg|thumb|Eskudo de armas]] May apat na bahagi bawat saltire: una, kulay azure, isang gilingan na gulong na kulay argente na nagmumula sa isang ilog na may anim na kulot na fillet na sable na bumababa patungo sa base na parang nakabaligtad na chevron, pangatlo, kulay azure, isang portcullised tower na kulay argente na may masoned na sable, pang-apat, isang puno ng ubas na may dahon o, namumunga na may tatlong kumpol ng ubas, kulay azure, nakapilipit sa tulos nito na o. [[Kategorya:Mga pamayanan sa Pransiya]] 7weq0cvvqoq7sti0saxxxsvynbjifjp 0 337245 2201274 2197672 2026-04-04T14:45:59Z TentingZones1 122212 Removed redirect to [[Pransiya]] 2201274 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement |name = Brouqueyran |settlement_type = Bayan |image_skyline = Brouqueyran Mairie.jpg |image_caption = Bulwagan ng bayan |image_shield = Blason ville fr Brouqueyran (Gironde).svg |pushpin_map = France#France Nouvelle-Aquitaine |pushpin_map_caption = Lokasyon ng Brouqueyran |subdivision_type = Bansa |subdivision_name = {{Flag|France}} |subdivision_type1 = [[Mga Rehiyon ng Pransiya|Rehiyon]] |subdivision_name1 = [[Nouvelle-Aquitaine]] |subdivision_type2 = [[Mga Departamento ng Pransiya|Departamento]] |subdivision_name2 = [[Gironda]] |subdivision_type3 = Arrondissement |subdivision_name3 = [[Arrondissement of Libourne|Langon]] |subdivision_type4 = |subdivision_name4 = |leader_title = Alkade (2020–2026) |leader_name = Jean-Louis Saumon<ref>{{cite web|title=Répertoire national des élus: les maires|url=https://www.data.gouv.fr/fr/datasets/r/2876a346-d50c-4911-934e-19ee07b0e503|publisher=data.gouv.fr, Plateforme ouverte des données publiques françaises|date=13 September 2022|language=fr}}</ref> |area_total_km2 = 5.66 |population_as_of = 2023 |population_total = 196 |population_demonym = Brouqueyranéens |population_density_km2 = auto |website = https://www.brouqueyran.fr |coordinates = {{coord|44.4847|-0.1739|format=dms|display=inline,title}} |elevation_m = 105 |elevation_min_m = 30 |elevation_max_m = 114 }} Ang '''Brouqueyran''' (''Broqueiran'' sa [[Wikang Gascon|Gascon]]) ay isang komyun sa Timog-kanlurang [[Pransiya]], na matatagpuan sa departamento ng [[Gironda]] sa [[Nouvelle-Aquitaine]]. Ang mga naninirahan dito ay tinatawag na ''Brouqueyranéens''. ==Heograpiya== Ang komyun ng Brouqueyran ay matatagpuan sa [[Haute-Lande-Girondine]], sa [[Beuve]], 56 km timog-silangan ng [[Bordeaux]], ang kabisera ng departamento, 12 km timog-silangan ng [[Langon]], ang kabisera ng distrito at 3.5 km timog-kanluran ng [[Auros]], ang dating kabisera ng kanton. Ang mga kalapit na komyun ay ang [[Auros]] sa hilaga-hilagang-silangan, [[Berthez]] sa silangan, [[Lados]] sa timog-silangan, [[Bazas]] sa timog, [[Cazats]] sa timog-kanluran at [[Coimères]] sa kanluran-hilagang-kanluran. ==Kasaysayan== Noong 1763, inilarawan ni Abbot Expilly ang nayon gaya ng sumusunod: <blockquote> “Brouqueyran, sa rehiyon ng Condomois ng Gascony, Diyosesis at Halalan ng Condom, Parlamento at Intendansiya ng Bordeaux, Hurisdiksyon ng Provostship ng Condom. Mayroon itong 56 na kabahayan. Ang parokyang ito ay matatagpuan sa isang medyo matabang lugar, pangunahin na para sa butil.” </blockquote> Hindi tiyak kung palaging pinatutunayan ni Abbot [[Jean-Joseph Expilly]] ang kanyang mga pahayag, kung ang nabanggit na pagbanggit ay tumutukoy nga sa Brouqueyran na ito. Ipinahihiwatig ito ng lokasyong heograpikal, dahil ang [[Diyosesis ng Condom]] ay kapansin-pansing nagsisimula sa kabila ng [[Bouglon]], at ang Brouqueyran ay talagang nasa [[Diyosesis ng Bazas]], mas tiyak sa arkpriestship ng Cuilleron. Noong panahon ng Rebolusyon, ang parokya ng Saint-Pierre de Brouqueyran ang bumuo ng komyun ng Brouqueyran. ==Mga lugar at monumento== * Ang [[Château du Mirail (Brouqueyran)|Château du Mirail]] ay pribadong pag-aari at hindi maaaring bisitahin. Ang timog-kanlurang tore nito ay naglalaman ng isang kapilya na may kahanga-hangang mga harapan, bubong, at dekorasyon, pati na rin ang isang pugon na pinalamutian ng isang inukit na relief na naglalarawan sa Pagtanggi kay San Pedro. Ang buong complex ay nakalista bilang isang makasaysayang monumento sa pamamagitan ng dekreto noong 1990. * Ang Simbahan ng Saint-Pierre-ès-Liens, sa sentro ng bayan, ay nagmula pa noong ika-12 siglo. <gallery> Image:Brouqueyran Château du Mirail.jpg|Le château du Mirail (''déc.&nbsp;2010''). Image:Brouqueyran Église 01.jpg|L'église Saint-Pierre-ès-Liens (''déc.&nbsp;2010''). Image:Brouqueyran Église 02.jpg|Le chevet de l'église (''déc.&nbsp;2010''). Image:Brouqueyran Église 03.jpg|Le chœur de l'église (''déc.&nbsp;2010''). Image:Brouqueyran Mam.jpg|Le monument aux morts (''déc.&nbsp;2010''). </gallery> ==Eskudo de armas== [[File:Blason ville fr Brouqueyran (Gironde).svg|thumb|Brouqueyran]] '''Tiercé en pairle renversé: au 1er de gueules à deux clés d'or passées en sautoir, les anneaux reliés par une chaîne du même, au 2e d'argent à la branche de bruyère au naturel, au 3e d'azur au lion d'or; [le tout sommé d'un comble d'or chargé de l'inscription « BROUQUEYRAN » en lettres capitales de sable.]'''<ref>[https://armorialdefrance.fr/page_blason.php?ville=20713 Eskudo de armas ng Brouqueyran]</ref> ''May pahabang pares na nakabaligtad: unang mga gule na may dalawang gintong susi na kulay saltire, ang mga singsing ay pinagdugtong ng isang kadenang kapareho nito, pangalawa ay kulay argente na may sanga ng heather, pangatlo ay kulay azure na may gintong leon;'' [''lahat ay nasa ibabaw ng isang parang ginto na may nakasulat na "BROUQUEYRAN" sa malalaking titik na sable.''] Ang mga susi ay mga katangian ni San Pedro, ang patron ng parokya. Si Heather, sa "bruquèra" ni Gascon, ay sinasabing nagbigay ng pangalan nito sa bayan. Panghuli, ang leon ang sagisag ng Gascony ngunit lumilitaw din sa eskudo de armas ng pamilyang Marbotin, mga dating panginoon ng Château du Mirail. ==Tingnan din== ==Mga sanggunian== {{reflist}} [[Kategorya:Brouqueyran]] [[Kategorya:Mga pamayanan sa Pransiya]] a4e77gfgr3bp044rroes4h4zqj17p64 0 337247 2201272 2197664 2026-04-04T14:21:27Z TentingZones1 122212 Removed redirect to [[Pransiya]] 2201272 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement |name = Kernilis |settlement_type = Bayan |image_skyline = Église paroissiale Sainte-Anne à Kernilis, Finistère 01.JPG |image_caption = Ang simbahang parokya ng Sainte-Anne, sa Kernilis |image_shield = COA fr Kernilis.svg |pushpin_map = France |map_caption = Lokasyon ng Kernilis |subdivision_type = Bansa |subdivision_name = {{Flag|France}} |subdivision_type1 = [[Mga Rehiyon ng Pransiya|Rehiyon]] |subdivision_name1 = [[Bretanya]] |subdivision_type2 = [[Mga Departamento ng Pransiya|Departamento]] |subdivision_name2 = [[Finistère]] |subdivision_type3 = Arrondissement |subdivision_name3 = [[Arrondissement of Brest|Brest]] |subdivision_type4 = |subdivision_name4 = |leader_title = Alkade (2020-2026) |leader_name = Sandra Roudaut<ref>{{cite web|title=Répertoire national des élus: les maires|url=https://www.data.gouv.fr/en/datasets/r/2876a346-d50c-4911-934e-19ee07b0e503|website=data.gouv.fr, Plateforme ouverte des données publiques françaises|date=9 August 2021|language=fr}}</ref> |area_total_km2 = 10.13 |population_as_of = 2023 |population_total = 1407 |population_density_km2 = auto |website = https://www.mairie-kernilis.fr/ |coordinates = {{coord|48.5719|-4.4178|format=dms|display=inline,title}} |postal_code = 29260 |postal_code_type = Postal code |elevation_m = |elevation_min_m = 6 |elevation_max_m = 77 }} Ang '''Kernilis''' ay isang komyun sa departamento ng [[Finistère]], sa rehiyon ng [[Bretanya]], sa [[Pransiya]]. ==Heograpiya== Ang Kernilis ay matatagpuan sa rehiyon ng [[Pays de Léon]], mga sampung kilometro sa kanluran ng Lesneven. Ang teritoryo ng munisipyo ay bumubuo ng halos parisukat na may apat na gilid, na napapaligiran sa timog ng lambak ng [[Aber Wrac'h]], isang maliit na ilog sa baybayin sa puntong ito. Ang hilagang hangganan nito ay kasabay ng ruta ng D 32, isang lumang kalsadang Romano (tingnan sa ibaba). Ang nayon ng Kernilis ay matatagpuan sa taas na 60 metro, na may mga elevation sa loob ng komyun mula 78 metro sa hilagang-silangan, malapit sa Croas-ar-Justiçou, hanggang 6 na metro sa timog-kanlurang sulok, kung saan ang bunganga ng Aber Wrac'h ay lumalabas sa komyun. Ang nayon ng Kernilis ay malinaw na matatagpuan sa timog sa loob ng mga hangganan ng komyun. Ang mga pangunahing nayon ay ang Kerscao, Tréverroc, at Kerbrat (Kerbrat-an-Dour at Kerbrat Huella) sa hilagang bahagi, at Kerlouron, Carman, Kergouesnou, at Le Moguer sa katimugang bahagi ng komyun. ==Pangalan== Ang pangalan ng komyun sa Breton ay Kerniliz. Ang pangalan ng parokya at pagkatapos ay ng komyun ay Breton. Ito ay nagmula sa pinaikling ''Ker an Ilis'' na nangangahulugang "ang nayon ng simbahan". ==Kasaysayan== ===Prehistoryo at Sinaunang Panahon=== [[File:Borne milliaire de Kerscao (1874).png|thumb|Transcription de la [[borne milliaire]] de Kerscao trouvée à la limite de Saint-Frégant et Kernilis.]] Sa hilaga ng komyun ng Kernilis, ang hangganan sa [[Saint-Frégant]] ay nabuo ng lumang kalsadang Romano (kasalukuyang D 32) na tumatakbo mula Vorgium ([[Carhaix]]) at Vorganium (Kerilien sa [[Plounéventer]]) patungong Plouguerneau (Tolente?), na ang katandaan ay pinatutunayan ng mahalagang bato sa Kerscao. Natuklasan ang mga bakas ng mga pamayanang Gallo-Romano sa Kerbrat-Huella, Kersuland, at Tréverroc. Ang lokasyon ng sinaunang krus ng ''Croas ar Justiçou'', na ang pangalan ay nagpapahiwatig ng lugar kung saan ipinataw ng mga panginoon ng Penmarc'h (sa komyun ng Saint-Frégant) ang hustisya, ay tumutugma sa isang sinaunang sangandaan: sa silangan, isang napakalumang kalsada ang tumatakbo sa isang tuwid na linya patungo sa Lesneven at kilala sa lokal na tradisyon bilang "kalsadang Romano," na dumadaan sa mga dating sentro ng parokya ([[Guicquelleau]], [[Lannuchen]], [[Élestrec]]), kahit na ang mga ito ay inabandona na ngayon; Sa kanluran, isang tuloy-tuloy na linya ng mga pilapil ang patungo, sa komyun ng Kernilis, sa isang kalsadang tinatawag sa Breton na ''Streat Hir'' ("Mahabang Daan") at patungo sa pamayanang Gallo-Romano ng ''Kerbrat-Huella'', sa komyun ng Kernilis; ang ikatlong kalsada, sa hilagang-kanluran, ay patungo sa kastilyo ng Penmarc'h. Mayroon pang iba pang kasalukuyang bakas ng sinaunang rehistro ng lupa; mayroon ding mga bakas ng toponymiko: halimbawa, maraming mga bukid ang may pangalang ''An Nemeur'', isang deformasyon ng Breton na ''An Hent Meur'' ("Ang Dakilang Daan").<ref>René Sanquer et Patrick Galliou, ''Le « château » gallo-romain de Keradennec en Saint-Frégant (Finistère)'', revue ''Annales de Bretagne'', année 1969, volume 76, n° 76-1, pages 177-187</ref> <gallery> File:Quimper 125 Borne milliaire de Kerscao en Kernilis Musée départemental breton.JPG|La [[borne milliaire]] de Kerscao (Musée départemental breton de [[Quimper]]). </gallery> ===Mga Pinagmulan=== Ang parokya ng Kermavan ay bahagi ng [[arkdikonaryo ng Kemenet-I, sa ilalim ng hurisdiksyon ng [[Obispo ng Léon]], at inialay kay Santa Ana. Ang parokya nito na umaasa ay [[Lanarvily]]. Nagmula ito sa isang dibisyon ng orihinal na parokya ng [[Plouguerneau]]. * Bago ang ika-15 siglo: paglipat ng sentro ng parokya sa Kernilis * 1790: pagtatatag bilang isang komyun ===Gitnang Panahon=== [[File:Ruines du château de Carman.jpg|thumb|Les ruines du château de Carman en 1836 (dessin du [[Chevalier de Fréminville]]).]] Ang pinatibay na kastilyo ng Kermavan (Kermarvan) o Carman, na matatagpuan sa lugar na tinatawag na Kermaguam (Kervaon sa Breton) sa kanang pampang ng Aber Wrac'h, ay mula ika-13 siglo hanggang 1560 ang pangunahing tirahan ng marangal na pamilyang Kermavan, isa sa pinakamakapangyarihang pamilya ng viscounty ng Léon, at ang pinakamakapangyarihan sa arkdeaconry ng Kemenet-Ily; ginamit nito ang hurisdiksyon nito muna sa Kernilis, pagkatapos ay sa Plouguerneau at Lannilis, at nasa hurisdiksyon nito ang mga parokya ng Kernilis, [[Plouguerneau]], [[Lannilis]], [[Kerlouan]], [[Guissény]], [[Landéda]], [[Plouvien]], [[Plouider]], [[Plounéour]] at [[Loc-Brévalaire]]. Noong ika-13 siglo, sinakop ng mga panginoon ng Kermavan ang seigneury ng Seizploué, na matatagpuan sa Plounévez-Lochrist (na naging Marquisate ng Maillé noong ika-17 siglo). Si Alain de Kermavan, na ipinanganak noong 1195 at namatay noong 1263, ay inilibing sa koro ng simbahan ng priory ng Lochrist.<ref>Jean-Paul Soubigou, ''Le Léon dans la Bretagne des {{sp-|X|-|XI|s}}'', "Annales de la Bretagne et des Pays de l'Ouest", 2013, consultable https://abpo.revues.org/2668</ref> Gayunpaman, ang pamilyang Carman ay nanirahan pangunahin sa Château de Lesquelen sa Plabennec, na unti-unting kinuha ang pangalang Kermavan, isang pangalan na umunlad noong ika-16 na siglo sa Kerman at noong ika-17 siglo sa Carman. Ang coat of arms ng pamilyang Carman ay inilalarawan sa isang stained-glass window sa kapilya ng Saint-Jean-Balanant sa Plouvien.<ref>René Kerviler, "Répertoire général de bio-bibliographie bretonne. Livre premier, Les bretons. 7,BROU-CARN", 1886-1908, consultable https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k58176362/f462.image.r=Plouvien.langFR</ref> Isang kilalang kasabihan mula sa Léon ang nagdiriwang ng "katandaan ng Penhoët, ang katapangan ng Chastel, ang kayamanan ng Kermavan, at ang kabayanihan ng Kergournadec'h". ===Modernong Panahon=== Noong 1759, isang ordinansa ni [[Louis XV]] ang nag-utos sa parokya ng Quernilis [Kernilis] na maglaan ng 20 kalalakihan at magbayad ng 131 [[livre]] para sa "taunang gastusin ng Brittany coast guard".<ref>"Ordonnance... portant imposition pour la dépense annuelle de la garde-côte de Bretagne", 1759, consultable https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k97412315/f8.image.r=Plovan</ref> ===[[Rebolusyong Pranses]]=== Noong Marso 1793, ang Kernilis, kasama ang [[Guissény]], [[Plounéventer]], [[Ploudaniel]], [[Plouguerneau]], at [[Kerlouan]], ay kabilang sa mga komyun na hinatulan ng kabuuang 40,600 livre bilang kabayaran dahil sa paghihimagsik laban sa pamahalaang republikano<ref>Charles-Laurent Marie, "Histoire de la Bretagne républicaine depuis 1789 jusqu'à nos jours", 1875, consultable https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k57656266/f151.image.r=Ploun%C3%A9venter.langFR</ref> (kinailangang magbayad sina Kernilis at [[Lanarvily]] ng 500 livre<ref>Prosper Levot, "Histoire de la ville et du port de Brest pendant la Terreur", consultable https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k96132324/f88.image.r=guiss%C3%A9ny?rk=3326196;4</ref>). ==Eskudo de armas== [[File:COA fr Kernilis.svg|thumb|Kernilis]] O, isang leong asul; isang punong argente na may dalang tatlong ermine spots na sable. ==Mga monumento at lugar== * Monumento ng Digmaan (1914-1918); * Simbahan ni Santa Ana. [[File:Monument aux morts - Kernilis-29.jpg|thumb|center|Monument aux morts de 1914-1918.]] * Isa sa apat na punong yew na itinanim ng panginoon ni Maillé-Carman (isang [[Huguenot]]), na napatay sa isang tunggalian ng panginoon ni Troménec sa [[Landéda]] (isang miyembro ng Catholic League), ay nananatili pa rin: ito ay humigit-kumulang 400 taong gulang at may sukat na 3.5 metro ang circumference sa 80 cm mula sa lupa. ==Tingnan din== ==Mga sanggunian== {{reflist}} [[Kategorya:Kernilis]] [[Kategorya:Mga pamayanan sa Pransiya]] ohi8lo8ungj3kssg2fkm20g2xpo8mfg 0 337317 2201306 2197968 2026-04-05T03:19:38Z Jojit fb 38 ni-redirect na lamang sa kaugnay na artikulo dahil walang sapat na impornasyon sa matagal na panahon 2201306 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Karibe]] jazt0boarhtd7tmegsgyyiq5c07pw6m 2 337416 2201316 2200742 2026-04-05T03:47:01Z Mcrst.sean 156286 2201316 wikitext text/x-wiki <div style="border:1px solid #ccc; padding:8px; text-align:center; width:100%; border-radius:6px; font-family:'Nunito', sans-serif;"> [[User:mcrst.sean|<span style="font-weight:600; font-size:115%;">Home</span>]] · [[User talk:mcrst.sean|<span style="font-weight:600; font-size:115%;">Talk</span>]] · [[Special:Contributions/mcrst.sean|<span style="font-weight:600; font-size:115%;">Contributions</span>]] · [[Special:Log/mcrst.sean|<span style="font-weight:600; font-size:115%;">Logs</span>]] · [[:en:User:Mcrst.sean|<big>Ingles</big>]] </div> {{Semi-retired}} == Tungkol kay mcrst.sean == <div style="font-family:'Nunito', sans-serif; line-height:1.6;"> Kamusta! Isa akong '''bagong Wikipedia editor na nakabase sa Pilipinas''' na nakatuon sa musika, pop culture, at mga concert. Paminsan-minsan, gumagawa at nag-eedit ako ng mga pahina bilang isang libangan. Sa katunayan, nagsusulat din ako sa ''Ingles'', na maaari ninyong ma-access sa [[:en:User:Mcrst.sean|Ingles na bersyon ng Wikipedia]] na naka-hyperlink na sa pahinang ito ng usapan. Alamin din na ako ay isa pang estudyante, at ginagawa ko ito bilang libangan upang pag-ukulan ng oras ang aking sarili. {{Infobox person | name = Sean K. | honorific_suffix = mcrst_sean | pronunciation = "shawn" (/ʃɔːn/). | other_names = Ken | birth_place = Quezon City | citizenship = Philippines | education = High School | years_active = 2026-present | known_for = Writing wikipedia pages | height = 5'4" or 5'5" }} '''Gusto ko ring makilala ka pa!''' Ang pag-iwan ng mensahe sa aking talk page ay makakatulong upang makapag-usap tayo sa isa’t isa. Dagdag pa rito, ako ay nakatira rin sa Luzon, Pilipinas (hindi ko binubunyag ang aking eksaktong lokasyon; dahil iyon ay hindi nararapat), at naglalaro rin ako ng sports (bagamat mas malaki ang posibilidad na hindi ako ganoon kagaling). == Tungkol sa Formula One == Ito ay isang seksyon na idinagdag ko para '''sa mga tagahanga ng Formula 1'''! Isa rin akong tagahanga, dahil sa aking kaibigan na si '''Coleen (salamat, bestie <3)''' na tumulong sa akin na matutunan ang maraming bagay tungkol dito. Nakalimutan ko ring banggitin na nagsusulat ako ng mga artikulo o pahina (baguhan pa lang ako sa Wikipedia), pangunahin sa Tagalog, tungkol sa Formula 1. Shoutout sa mga tagahanga ng Formula 1, lalo na sa Pilipinas 🇵🇭. Kung gusto mo makipag-usap tungkol dito, maaari mong bisitahin ang aking talk page—nandoon lang iyon, i-click mo lang. '''Pakiusap, huwag pansinin ang mga na-reject kong isinumite.''' Ginagawa ko ang aking makakaya upang makagawa ng isang artikulo na ako mismo ang sumulat. May mga artikulo rin akong nagawa, na maaari mong tingnan sa pahina ng '''“Mga parangal at artikulo” sa aking user page.'''[[File:Charles Leclerc portrait 2020.png|thumb|Larawan ng aking '''paboritong driver''' ([[Charles Leclerc]])]] {| class="wikitable" |+Personal favorites in Formula One Racing !Favorite Category !Personal Favorite |- |Paboritong Drayber |'''Charles Leclerc,''' mula sa Scuderia Ferrari HP |- |Paboritong Constructor o Team |'''Scuderia Ferrari HP and Red Bull Racing''' |- |Paboritong Team Principal |'''Toto Wolff''', mula sa Mercedes-AMG Petronas Racing |- |Paboritong Track |'''Imola''' (''or known as Autodromo Internazionale Enzo e Dino Ferrari'') |- |Ikalawang Paboritong Drayber |'''Kimi Antonelli''', mula sa Mercedes-AMG Petronas Racing |- |Ikatlong Paboritong Drayber |'''Max Verstappen''', mula sa Red Bull Racing |- |Paboritong Duo |'''Charlos''' (''or known as Charles Leclerc and Carlos Sainz Jr.'') |- |Paboritong Radyo |'''"''I have the seat full of water, Like full of water!"''''' & '''''"Must be the water."''''' - Charles Leclerc |- |Paboritong Kanta mula sa ''F1: The Movie'' |'''Just Keep Watching''' |- |Paboritong Rookie (2025-26 grid) |'''Ollie Bearman''', mula sa MoneyGram Haas F1 Team |}</div> == Interes == <div style="font-family:'Nunito', sans-serif;"> Ang lahat ng aking mga interes ay ang mga sumusunod! * '''Mga concert tour, mga headliner sa musika''' * '''Mga performance ng album at single sa mga chart''' * '''Mga reality show''' (hal. Hell’s Kitchen, Pinoy Big Brother) * '''Mga pageant''' (hal. Miss Grand International, Miss Cosmo) * '''Panahon''' (hal. mga bagyo at unos) * '''Karera''' (hal. Formula 1) Nag-aambag din ako ng content tungkol sa Formula 1 sa Tagalog para sa mga Pilipinong tagahanga 🇵🇭 </div> == Mga parangal at artikulo == <div style="font-family:'Nunito', sans-serif;"> '''Isa sa 252 na aktibong tagapagsulat sa Pilipinas.''' I'm still starting, but here are some articles I’ve worked on: </div> {| class="wikitable" style="font-family:'Nunito', sans-serif;" |+ List of supported or edited articles ! Article !! Role !! Reference !! Year !! Contribution |- | ''Little Orphan Alex Tour'' || rowspan="2" | Main author || [[Little Orphan Alex Live]] || 2026 || rowspan="2" | Page creation |- | ''Finding Family on the Road'' || [[Finding Family on the Road]] || 2026 |- | ''Miss Cosmo'' || Editor* || || 2025 || rowspan="12" |Copyediting |- | ''Pinoy Big Brother: Celebrity Collab Edition 1.0'' || Editor^ || || 2025 |- | ''Pinoy Big Brother: Celebrity Collab Edition 2.0'' || Editor^ || || 2025–2026 |- | ''Miss Grand International'' || Editor* || || 2025 |- | ''Miss Grand All-Stars'' || Editor* || || 2025 |- | ''Esnyr "John" Ranollo'' || Editor^ || || 2025 |- | ''Bricklink'' || Editor* || || 2025 |- | ''Belle Mariano'' || Editor* || || 2026 |- | ''Charles Leclerc'' || Editor^ || || 2026 |- | ''Your Face Sounds Familiar'' (Season 4) || Editor* || || 2026 |- | ''2026 Grand Prix ng Australia'' || Main author^ || [[2026 Grand Prix ng Australia]] || 2026 |- | ''Dilijott'' || Editor* || || 2026 |- | ''Wanderland Music and Arts Festival'' || Editor* || || 2026 || Structure |- | ''Swing High, Swing Low'' || Editor* || || 2026 || Citations |- | ''National 12'' || Editor* || || 2026 || rowspan="6" | Copyediting |- | ''Maging Sino Ka Man: Ang Pagbabalik'' || Editor* || || 2026 |- | ''George Stephen House'' || Editor* || || 2026 |- | ''Kinetik Control'' || Editor* || || 2026 |- | ''Toledo Executive Airport'' || Editor* || || 2026 |- | ''The Janice Dickinson Modeling Agency'' (Season 4) || Editor* || || 2026 |- | ''Hart House Symphonic Band (HHSB)'' || Editor* || || 2026 || rowspan="2" | Citations |- | ''Union, South Carolina'' || Editor* || || 2026 |- |Padron:Infobox Grand Prix race report |Main author^ | |2026 |Template |} <nowiki>*</nowiki> Editor in '''English''' ^ Editor in '''Tagalog''' 3pa7xt9ltfta74qqety6wdevk08m98u 0 337463 2201333 2199332 2026-04-05T04:12:02Z TentingZones1 122212 /* Mga lugar at monumento */ 2201333 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement |name = Nicole |settlement_type = Komyun |image_skyline = Nicole kirche.jpg |image_caption = Ang simbahan ng Nicole |image_shield = Blason ville fr Nicole (Lot-et-Garonne).svg |pushpin_map = France |map_caption = Lokasyon sa Pransiya |subdivision_type = Bansa |subdivision_name = {{Flag|France}} |subdivision_type1 = [[Mga Rehiyon ng Pransiya|Rehiyon]] |subdivision_name1 = [[Nouvelle-Aquitaine]] |subdivision_type2 = [[Mga Departamento ng Pransiya|Departamento]] |subdivision_name2 = [[Lot-et-Garonne]] |subdivision_type3 = Arrondissement |subdivision_name3 = [[Arrondissement of Agen|Agen]] |subdivision_type4 = |subdivision_name4 = |leader_title = Alkade (2020–2026) |leader_name = François Collado |area_total_km2 = 4.78 |population_as_of = 2023 |population_total = 237 |population_density_km2 = auto |website = |coordinates = {{coord|44.3256|0.3369|format=dms|display=inline,title}} }} Ang '''Nicole''' ay isang komyun sa Timog-Kanluran ng [[Pransiya]], na matatagpuan sa departamento ng [[Lot-et-Garonne]] (rehiyon ng [[Nouvelle-Aquitaine]]). ==Heograpiya== Ang mga kalapit na komunidad ay [[Aiguillon]], [[Bourran]], [[Clairac]], [[Monheurt]] at [[Tonneins]]. ==Pangalan== Dahil si Nicole ay nasa Gascony, karamihan sa mga pangalan ng lugar doon ay maaaring ipaliwanag sa pamamagitan ng Gascon, halimbawa, La Hontéte, Lasbousigues, Baraillot... Ipinaliwanag ng mga lingguwistang sina Dauzat at Rostaing, at Eric Vial, ang toponym bilang isang paglilipat at pagbaluktot mula sa lungsod ng Lincoln (United Kingdom). ==Kasaysayan== Isang Ingles na [[bastida]] na itinatag noong 1303 ni [[Edward I]]. ==Mga lugar at monumento== * Kalbaryo sa Pech de Berre: isang napakalaking, labing-apat na metro ang taas na guwang na eskultura na gawa sa bakal na naglalarawan kay Kristo sa krus. * Simbahan ng Saint-Symphorien sa Nicole. Ito ay nakalista sa Pangkalahatang Imbentaryo ng Pamana ng Kultura. ==Eskudo de armas== [[File:Blason ville fr Nicole (Lot-et-Garonne).svg|thumb|Eskudo de armas]] Ang Gules, isang may arko at mababang kulay azure na kulay maputla, na nasa ibabaw ng letrang "N" nito. [[Kategorya:Mga pamayanan sa Pransiya]] fkkks1yk4rit2ol37r1vcfzmbiytoup 0 337485 2201267 2201242 2026-04-04T13:40:26Z Jadewest.catvalentine 41897 2201267 wikitext text/x-wiki {{Infobox song contest | name = Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision | year = 2025 | image = JJ at ESC2025 for Austria 2.jpg | size = 300px | caption = Si JJ, ang kampeon ng Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2025 | theme = ''Welcome Home''{{efn|Bagama't ang "United by Music" ang naging permanenteng islogan ng paligsahan sa kabuuan simula noong Nobyembre 2023, ginamit naman ng Swiss host broadcaster na SRG SSR ang "Welcome Home" bilang konsepto at "motto" para sa 2025.}} | semi1 = {{start date|2025|05|13|df=y}} | semi2 = {{start date|2025|05|15|df=y}} | final = {{start date|2025|05|17|df=y}} | venue = {{lang|de|[[St. Jakobshalle]]|italic=unset}}<br />[[Basel]], [[Suwisa]] | organizer = [[European Broadcasting Union]] (EBU) | ESC_director = Martin Green | exsupervisor = [[Martin Österdahl]] | host_broadcaster = [[Swiss Broadcasting Corporation]] (SRG SSR) | directors = {{Ubl|Robin Hofwander|Fredrik Bäcklund|Myriam von Necker}} | exproducers = {{Ubl|Reto Peritz|Moritz Stadler}} | presenters = {{Ubl|[[Hazel Brugger]]|[[Sandra Studer]]|[[Michelle Hunziker]] (final)}} | entries = 37 | finalists = 26 | debut = | return = {{Flag|Montenegro}} | non-return = {{Flag|Moldova|name=Moldabya}} | winner = {{Flag|Austria}}<br />"Wasted Love" ni [[JJ (musikero)|JJ]] | vote = Ang bawat bansa ay nagbibigay ng isang set sa semi-finals, o dalawang set sa finals na may 12, 10, 8–1 puntos sa sampung kanta.<br/>Sa lahat ng tatlong palabas, ang mga online na boto mula sa mga manonood sa mga bansang hindi kalahok ay pinagsama-sama at iginagawad bilang isang set ng mga puntos. | prev_year = {{Flagicon|Sweden}} [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2024|Malmö 2024]] | next_year = {{Flagicon|Austria}} [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2026|Viena 2026]] }} Ang '''Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2025''' ay ang ika-69 na edisyon ng [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision]]. Ito ay binubuo ng dalawang semi-final na ginanap noong Mayo 13 at 15, at ng grand final na ginanap noong May 17, 2025. Ginanap ito sa [[St. Jakobshalle]] sa [[Basel]], [[Suwisa]] at hinost nina [[Hazel Brugger]] at [[Sandra Studer]], nang kasama si [[Michelle Hunziker]] sa final. Inorganisa ito ng [[European Broadcasting Union]] (EBU) at ng punong brodkaster, ang [[Swiss Broadcasting Corporation]] (SRG SSR), na siyang nag-stage ng paligsahan matapos magwagi ang kantang "The Code" ni Nemo noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2024|2024]] para sa [[Suwisa]]. Tatlumpu't pitong brodkaster mula sa tatlumpu't pitong bansa ang lumahok sa paligsahan, ang parehong bilang ng nakaraang dalawang edisyon. Bumalik ang [[Montenegro]] matapos ang dalawang taong pagliban, habang umalis naman sa kompetisyon ang [[Moldova]], na orihinal na nagplanong lumahok ngunit umalis dahil sa mga kadahilanang pang-ekonomiya at ang kalidad ng mga kantang lumaban sa pambansang seleksyon nito. Patuloy na nagdulot ng kontrobersiya ang paglahok ng [[Israel]] kaugnay ng [[Digmaan sa Gaza (2023-kasalukuyan)|digmaan sa Gaza]], kung saan nanawagan ang ilang kalahok na brodkaster para sa isang deliberasyon tungkol sa isyu. Ang nanalo ay ang kantang "Wasted Love" ng [[Austria]], na itinanghal ni [[JJ (musikero)|JJ]] at isinulat niya kasama sina Teodora Špirić at Thomas Thurner. Nanalo ang Austria sa pinagsamang boto at sa boto ng mga hurado, habang pumang-apat ito sa televote, na napanalunan ng Israel, na pumangalawa. Ang [[Estonya]], [[Sweden|Suwesya]], at [[Italya]] ang kumukumpleto sa top five. Dahil sa kanyang panalo, itinuring si JJ bilang kauna-unahang kampeon ng Eurovision na may lahi mula sa [[Timog-silangang Asya]] dahil sa kanyang lahing [[Mga Pilipino|Pilipino]]. Itinuring din siyang unang solong kampeon sa Eurovision na ipinanganak noong dekada 2000 at ika-21 siglo. Iniulat ng EBU na ang paligsahan ay may 166 milyong manonood sa telebisyon sa 37 na market sa Europa, isang pagtaas ng tatlong milyong manonood mula sa nakaraang edisyon. == Lokasyon == [[Talaksan:Eurovision Song Contest 2025 ST Jakobshalle.jpg|thumb|left|250px|[[St. Jakobshalle]] sa Basel, venue ng paligsahan noong 2025]] Ginanap ang paligsahan sa [[Basel]], [[Suwisa]] matapos manalo ang kantang "The Code" ni Nemo, na kumatawan sa bansa noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2024|2024]]. Ito ang ikatlong beses na ginanap sa Suwisa ang paligsahan, matapos itong gawin noon para sa unang paligsahan noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 1956|1956]] at noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 1989|1989]], na ginanap sa [[Lugano]] at [[Lausanne]] ayon sa pagkakabanggit. Ang napiling venue para sa paligsahan ay ang [[St. Jakobshalle]] na may 12,400 na upuan, na nagsisilbing lugar para sa mga panloob na palakasan at mga konsiyerto. Ang arena ay matatagpuan sa munisipalidad ng Münchenstein sa Basel-Landschaft, sa tabi mismo ng hangganan ng Basel-Stadt. Ang Messe and Congress Center Basel complex ay nagdaos ng ilang mga kaganapan na may kaugnayan sa paligsahan. Ito ang lokasyon ng Eurovision Village, na nagdaos ng mga pagtatanghal mula sa mga kalahok sa paligsahan at mga lokal na artista pati na rin ang mga pagpapalabas ng mga live shows para sa pangkalahatang publiko; at ang EuroClub, na nag-organisa ng mga opisyal na after-party at mga pribadong pagtatanghal mula sa mga kalahok sa paligsahan. Ang kaganapang "Turquoise Carpet" noong ika-11 ng Mayo 2025 ay nagsimula sa Basel Town Hall at dumaan sa Middle Bridge, kung saan ang mga kalahok at ang kanilang mga delegasyon ay iniharap sa harap ng mga accredited press at mga tagahanga, bago ito nagtapos sa Messe Basel, kung saan ginanap ang seremonya ng pagbubukas. Ang istadyum na [[St. Jakob-Park]] ay nagsagawa ng screening ng finals kasama ang mga pagtatanghal ng apat na dating kalahok sa Eurovision,{{efn|Kinabibilangan nina Kate Ryan (kinatawan ng Belhika noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2006|2006]]), Anna Rossinelli (kiantawan ng Suwisa noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2011|2011]]), Luca Hänni (kinatawan ng Suwisa noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2019|2019]]) at Baby Lasagna (kinatawan ng Croatia noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2024|2024]]) kasama si DJ Antoine}} na may bayad para sa publiko; ang istadyum ay itinampok din sa live broadcast at tinukoy bilang "Arena Plus" para sa okasyon. Ang Eurovision Street ay matatagpuan sa Steinenvorstadt. Bago piliin ng SRG SSR ang Basel bilang host city, ang mga sumusunod na lungsod ay nagpahayag ng kanilang interes sa pagho-host ng ika-69 na edisyon ng paligsahan at nagsumite ng mga bid. '''Legend:'''<br /> {{Color box|#CEDFF2|†|border=darkgray}} Host city {{Color box|#D0F0C0|*|border=darkgray}} Na-shortlist {{Color box|#F2E0CE|^|border=darkgray}} Nagsumite ng bid {| class="wikitable plainrowheaders" |- ! scope="col" | Lungsod ! scope="col" | Venue ! scope="col" | Nota ! scope="col" | {{Abbr|Sang.|Sanggunian}} |- ! rowspan="2" scope="row" style="background:#CEDFF2" | '''[[Basel]]''' † | [[St. Jakob-Park]] | Naging host ng final ng [[2016 UEFA Europa League]] at magho-host ng mga laban ng [[UEFA Women's Euro 2025]]. Ang alok ay nakadepende sa paggawa ng bubong para matakpan ang istadyum. | rowspan="2" style="background:#CEDFF2" | <ref>{{cite web |last1=Jiandani |first1=Sanjay |title=Eurovision 2025: Basel applies to host the contest |url=https://esctoday.com/195397/eurovision-2025-basel-applies-to-host-the-contest/ |website=ESCToday |date=7 Hunyo 2024 |access-date=25 Marso 2026}}</ref> |- style="background:#CEDFF2" | '''[[St. Jakobshalle]]''' | Nagho-host ng taunang [[Swiss Indoors]] na mga kampeonato sa tennis. |- style="background:#F2E0CE" ! scope="row" style="background:#F2E0CE"| [[Bern]] kasama ang [[Biel/Bienne]] ^ | Neue Festhalle | Ang panukala ay nakabatay sa isang nakaplanong venue para sa musika, na itatayo sa loob ng Bernexpo complex. | <ref>{{cite web |last=Granger |first=Anthony |title=Eurovision 2025: Bern & Biel/Bienne Reveal Details of Bid |url=https://eurovoix.com/2024/06/27/eurovision-2025-bern-biel-bienne-bid/ |website=Eurovoix |date=27 Hunyo 2024 |access-date=25 Marso 2026}}</ref> |- style="background:#D0F0C0" ! scope="row" style="background:#D0F0C0" | [[Geneva]] * | [[Palexpo]] | Naging host ng taunang [[Geneva International Motor Show]]. Naging host din ito ng [[2014 Davis Cup]] semi-finals at ng [[2019 Laver Cup]]. | <ref>{{cite web |last=Granger |first=Anthony |title=Eurovision 2025: Geneva Aims to Host Eurovision 2025 |url=https://eurovoix.com/2024/05/12/%f0%9f%87%a8%f0%9f%87%ad-eurovision-2025-geneva-aims-to-host-eurovision-2025/ |website=Eurovoix |date=12 Mayo 2024 |access-date=25 Marso 2026}}</ref> |- ! scope="row" | [[St. Gallen]] | Olma Hall | — | <ref>{{cite web |last=Jiandani |first=Sanjay |title=Eurovision 2025: St. Gallen will not bid to host the contest|url=https://esctoday.com/195423/eurovision-2025-st-gallen-will-not-bid-to-host-the-contest/|website=ESCToday |date=13 Hunyo 2024 |access-date=25 Marso 2026}}</ref> |- style="background:#F2E0CE" ! rowspan="2" scope="row" style="background:#F2E0CE"| [[Zurich]] ^ | [[Hallenstadion]] | Naging host ng taunang [[Zurich Open]] mula 1993 hanggang 2008. | rowspan="2" | <ref>{{Cite web |last=Farren |first=Neil |date=27 Hunyo 2024 |title=Eurovision 2025: Zurich Reveals Details of Bid |url=https://eurovoix.com/2024/06/27/eurovision-2025-zurich-reveals-details-of-bid/ |access-date=25 Marso 2026 |website=Eurovoix |language=en-GB}}</ref> |- | [[Swiss Life Arena]] | Planadong lugar para sa [[2026 IIHF World Championship]] |} ==Mga kalahok== {| class="wikitable plainrowheaders sticky-header" |+ Mga kalahok ng Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2025<ref>{{Cite web |title=Participants of Basel 2025 |url=https://eurovision.tv/event/basel-2025/participants |access-date=25 Marso 2026 |website=Eurovision.tv |publisher=EBU}}</ref> |- ! scope="col" rowspan="2" | Bansa ! scope="col" rowspan="2" | Brodkaster ! scope="col" rowspan="2" | Artista ! scope="col" rowspan="2" | Kanta ! scope="col" rowspan="2" | Wika ! scope="col" colspan="2" | Proseso ng pagpili ! scope="col" rowspan="2" | {{Abbr|Sang.|Sanggunian}} |- ! scope="col" | Proseso ! scope="col" | Petsa |- ! scope="row" |{{Flag|Albanya}} | RTSH | Shkodra Elektronike | "Zjerm" | [[Wikang Albanes|Albanes]]{{efn|Partikular ang Gheg Albanian<ref>{{Cite web |url=https://albaniannight.com/sq/four-beautiful-cultural-elements-in-albanias-eurovision-song-zjerm/ |title=Kultura Shqiptare në Zjarr: 4 Tradita në Këngën Shqiptare të Eurovisionit 2025 “Zjerm” |trans-title=Kulturang Albanian sa isang apoy: 4 na tradisyon sa kantang Albanian noong 2025 Eurovision na "Zjerm" |date=2025 |access-date=25 Marso 2026}}</ref>}} | ''Festivali i Këngës 63'' | Disyembre 22, 2024 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Basel 2025 – Shkodra Elektronike |url=https://eurovision.tv/participant/shkodra_elektronike-2025 |access-date=25 Marso 2026 |website= |publisher=[[European Broadcasting Union]] (EBU) |language=en}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Alemanya}} | NDR{{efn|Sa ngalan ng ARD, ang konsorsyum ng pampublikong pagsasahimpapawid ng Alemanya}} | Abor & Tynna | "Baller" | [[Wikang Aleman|Aleman]] | ''Chefsache ESC 2025'' | Marso 1, 2025 | style="text-align:center" |<ref>{{Cite web |title=Basel 2025 – Abor & Tynna |url=https://eurovision.tv/participant/abor-tynna-2025 |access-date=25 Marso 2026 |publisher=[[European Broadcasting Union]] (EBU) |language=en}}</ref> |- ! scope="row" |{{Flag|Armenya}} | AMPTV | Parg | "Survivor" | [[Wikang Ingles|Ingles]], Armenyo | ''Depi Evratesil 2025'' | Pebrero 16, 2025 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Basel 2025 – PARG |url=https://eurovision.tv/participant/parg-2025 |access-date=25 Marso 2026 |publisher=[[European Broadcasting Union]] (EBU) |language=en}}</ref> |- ! scope="row" |{{Flag|Azerbaijan|name=Aserbayan}} | İTV | Mamagama | "Run with U" | Ingles | Panloob na pagpili | Pebrero 4, 2025 {{small|(artista)}}<br>Pebrero 19, 2025 {{small|(kanta)}} | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Basel 2025 – Mamagama |url=https://eurovision.tv/participant/mamagama-2025 |access-date=25 Marso 2026 |publisher=[[European Broadcasting Union]] (EBU) |language=en}}</ref> |- ! scope="row" |{{Flag|Australya}} | SBS | Go-Jo | "Milkshake Man" | Ingles | Panloob na pagpili | Pebrero 25, 2025 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Basel 2025 – Go-Jo |url=https://eurovision.tv/participant/go-jo-2025 |access-date=25 Marso 2026 |publisher=[[European Broadcasting Union]] (EBU) |language=en}}</ref> |- ! scope="row" |{{Flag|Austria}} | ORF | [[JJ (musikero)|JJ]] | "Wasted Love" | Ingles | Panloob na pagpili | Enero 30, 2025 {{small|(artista)}}<br>Marso 6, 2025 {{small|(kanta)}} | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Basel 2025 – JJ |url=https://eurovision.tv/participant/jj-2025 |access-date=25 Marso 2026 |website= |publisher=[[European Broadcasting Union]] (EBU) |language=en}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Belhika}} | VRT | Red Sebastian | "Strobe Lights" | Ingles | ''Eurosong 2025'' | Pebrero 1, 2025 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Basel 2025 – Red Sebastian |url=https://eurovision.tv/participant/red-sebastian-2025 |access-date=25 Marso 2026 |publisher=[[European Broadcasting Union]] (EBU) |language=en}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Dinamarka}} | DR | Sissal | "Hallucination" | Ingles | ''Dansk Melodi Grand Prix 2025'' | Marso 1, 2025 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Basel 2025 – Sissal |url=https://eurovision.tv/participant/denmark-2025 |access-date=25 Marso 2026 |publisher=[[European Broadcasting Union]] (EBU) |language=en}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Eslobenya}} | RTVSLO | Klemen | "How Much Time Do We Have Left" | Ingles | ''EMA 2025'' | Pebrero 1, 2025 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Basel 2025 – Klemen |url=https://eurovision.tv/participant/klemen-2025 |access-date=25 Marso 2026 |publisher=[[European Broadcasting Union]] (EBU) |language=en}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Espanya}} | RTVE | Melody | "Esa diva" | [[Wikang Kastila|Kastila]] | ''Benidorm Fest 2025'' | Pebrero 1, 2025 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Basel 2025 – Melody |url=https://eurovision.tv/participant/melody-2025 |access-date=25 Marso 2026 |publisher=[[European Broadcasting Union]] (EBU) |language=en}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Estonia|namr=Estonya}} | ERR | Tommy Cash | "Espresso Macchiato" | [[Wikang Italyano|Italyano]],{{efn|Partikular ang diyalektong Broccolino, isang Amerikanong uri ng wikang Italyano}} Ingles | ''Eesti Laul 2025'' | Pebrero 15, 2025 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Basel 2025 – Tommy Cash |url=https://eurovision.tv/participant/tommy-cash-2025 |access-date=25 Marso 2026 |publisher=[[European Broadcasting Union]] (EBU) |language=en}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Gresya}} | ERT | Klavdia | "Asteromata" <small>({{lang|el|Αστερομάτα|i=unset}})</small> | [[Wikang Griyego|Griyego]] | Ethnikós Telikós 2025 | Enero 30, 2025 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Basel 2025 – Klavdia |url=https://eurovision.tv/participant/klavdia-2025 |access-date=25 Marso 2026 |publisher=[[European Broadcasting Union]] (EBU) |language=en}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Heorhiya}} | GPB | Mariam Shengelia | "Freedom" | [[Wikang Heorhiyano|Heorhiyano]], Ingles | Panloob na pagpili | Marso 14, 2025 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Basel 2025 – Mariam Shengelia |url=https://eurovision.tv/participant/mariam-shengelia-2025 |access-date=25 Marso 2026 |publisher=[[European Broadcasting Union]] (EBU) |language=en}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Irlanda}} | RTÉ | Emmy | "Laika Party" | Ingles | ''Eurosong 2025'' {{small|(parte ng ''The Late Late Show'')}} | Pebrero 7, 2025 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Basel 2025 – EMMY |url=https://eurovision.tv/participant/emmy-2025 |access-date=25 Marso 2026 |publisher=[[European Broadcasting Union]] (EBU) |language=en}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Iceland|name=Islandiya}} | RÚV | Væb | "Róa" | Islandiko | ''Söngvakeppnin 2025'' | Pebrero 22, 2025 | style="text-align:center" |<ref>{{Cite web |title=Basel 2025 - VÆB |url=https://eurovision.tv/participant/VÆB-2025 |access-date=25 Marso 2026 |publisher=[[European Broadcasting Union]] (EBU) |language=en}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Israel}} | IPBC | Yuval Raphael | "New Day Will Rise" | Ingles, [[Wikang Pranses|Pranses]], [[Wikang Hebreo|Hebreo]] | ''HaKokhav HaBa 2025'' | Enero 22, 2025 {{small|(artista)}}<br>Marso 9, 2025 {{small|(kanta)}} | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Basel 2025 – Yuval Raphael |url=https://eurovision.tv/participant/yuval-raphael-2025 |access-date=25 Marso 2026 |website= |publisher=[[European Broadcasting Union]] (EBU)}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Italya}} | RAI | Lucio Corsi | "Volevo essere un duro" | Italyano | ''Sanremo Music Festival 2025'' | February 15, 2025 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Basel 2025 – Lucio Corsi |url=https://eurovision.tv/participant/lucio-corsi-2025 |access-date=25 Marso 2026 |publisher=[[European Broadcasting Union]] (EBU) |language=en}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Croatia|name=Kroasya}} | HRT | Marko Bošnjak | "Poison Cake" | Ingles | ''Dora 2025'' | Marso 2, 2025 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Basel 2025 – Marko Bošnjak |url=https://eurovision.tv/participant/marko-bosnjak-2025 |access-date=25 Marso 2026 |publisher=[[European Broadcasting Union]] (EBU)}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Latvia|name=Letonya}} | LSM | Tautumeitas | "Bur man laimi" | [[Wikang Latbiyano|Latbiyano]] | ''Supernova 2025'' | Pebrero 8, 2025 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Basel 2025 – Tautumeitas |url=https://eurovision.tv/participant/tautumeitas-2025 |access-date=25 Marso 2026 |publisher=[[European Broadcasting Union]] (EBU) |language=en}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Lithuania|name=Litwanya}} | LRT | Katarsis | "Tavo akys" | [[Wikang Litwano|Litwano]] | ''Eurovizija.LT 2025'' | Pebrero 15, 2025 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Basel 2025 – Katarsis |url=https://eurovision.tv/participant/katarsis-2025 |access-date=25 Marso 2026 |publisher=[[European Broadcasting Union]] (EBU) |language=en}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Luxembourg}} | RTL | Laura Thorn | "La poupée monte le son" | Pranses | ''Luxembourg Song Contest 2025'' | Enero 25, 2025 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Basel 2025 – Laura Thorn |url=https://eurovision.tv/participant/laura-thorn-2025 |access-date=25 Marso 2026 |website= |publisher=[[European Broadcasting Union]] (EBU) |language=en}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Malta}} | PBS | Miriana Conte | "Serving" | Ingles | ''Malta Eurovision Song Contest 2025'' | Pebrero 8, 2025 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Basel 2025 – Miriana Conte |url=https://eurovision.tv/participant/miriana-conte-2025 |access-date=25 Marso 2026 |publisher=[[European Broadcasting Union]] (EBU) |language=en}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Montenegro}} | RTCG | Nina Žižić | "Dobrodošli" <small>({{lang|cnr-cyrl|Добродошли|i=unset}})</small> | Montenegrin | ''Montesong 2025'' | Nobyembre 27, 2024 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Basel 2025 – Nina Žižić |url=https://eurovision.tv/participant/nina-zizic-2025 |access-date=25 Marso 2026 |publisher=[[European Broadcasting Union]] (EBU)}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Netherlands|name=Nederlandiya}} | AVROTROS | Claude | "C'est la vie" | Pranses, Ingles | Panloob na pagpili | Disyembre 19, 2024 {{small|(artista)}}<br>Pebrero 27, 2025 {{small|(kanta)}} | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Basel 2025 – Claude |url=https://eurovision.tv/participant/claude-2025 |access-date=25 Marso 2026 |publisher=[[European Broadcasting Union]] (EBU)}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Noruwega}} | NRK | Kyle Alessandro | "Lighter" | Ingles | ''Melodi Grand Prix 2025'' | Pebrero 15, 2025 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Basel 2025 – Kyle Alessandro |url=https://eurovision.tv/participant/kyle-alessandro-2025 |access-date=25 Marso 2026 |publisher=[[European Broadcasting Union]] (EBU) |language=en}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Finland|name=Pinlandiya}} | Yle | Erika Vikman | "Ich komme" | [[Wikang Finlandes|Finlandes]], Aleman | ''UMK 2025'' | Pebrero 8, 2025 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Basel 2025 – Erika Vikman |url=https://eurovision.tv/participant/erika-vikman-2025 |access-date=25 Marso 2026 |website= |publisher=[[European Broadcasting Union]] (EBU) |language=en}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Polonya}} | TVP | Justyna Steczkowska | "Gaja" | [[Wikang Polako|Polako]], Ingles | ''Wielki Finał Polskich Kwalifikacji'' | Pebrero 14, 2025 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Basel 2025 – Justyna Steczkowska |url=https://eurovision.tv/participant/justyna-steczkowska-2025 |access-date=25 Marso 2026 |publisher=[[European Broadcasting Union]] (EBU)}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Portugal}} | RTP | Napa | "Deslocado" | [[Wikang Portuges|Portuges]] | ''Festival da Canção 2025'' | Marso 8, 2025 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Basel 2025 – NAPA |url=https://eurovision.tv/participant/napa-2025 |access-date=25 Marso 2026 |publisher=[[European Broadcasting Union]] (EBU) |language=en}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Pransiya}} | France Télévisions | Louane | "Maman" | Pranses | Panloob na pagpili | Enero 30, 2025 {{small|(artista)}}<br>Marso 15, 2025 {{small|(kanta)}} | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Basel 2025 – Louane |url=https://eurovision.tv/participant/louane-2025 |access-date=25 Marso 2026 |publisher=[[European Broadcasting Union]] (EBU) |language=en}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|United Kingdom|name=Reyno Unido}} | [[BBC]] | Remember Monday | "What the Hell Just Happened?" | Ingles | Panloob na pagpili | Marso 7, 2025 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Basel 2025 – Remember Monday |url=https://eurovision.tv/participant/remember-monday-2025 |access-date=25 Marso 2026 |publisher=[[European Broadcasting Union]] (EBU) |language=en}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|San Marino}} | SMRTV | Gabry Ponte{{efn|name=San Marino|Tampok ang mga walang kreditong boses nina Andrea Bonomo at Edwyn Roberts.}} | "Tutta l'Italia" | Italyano | ''San Marino Song Contest 2025'' | Marso 8, 2025 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Basel 2025 – Gabry Ponte |url=https://eurovision.tv/participant/gabry-ponte-2025 |access-date=25 Marso 2026 |publisher=[[European Broadcasting Union]] (EBU) |language=en}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Serbia|name=Serbiya}} | RTS | Princ | "Mila" <small>({{lang|sr-cyrl|Мила|i=unset}})</small> | [[Wikang Serbiyo|Serbiyo]] | ''Pesma za Evroviziju 2025'' | Pebrero 28, 2025 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Basel 2025 – Princ |url=https://eurovision.tv/participant/princ-2025 |access-date=25 Marso 2026 |publisher=[[European Broadcasting Union]] (EBU) |language=en}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Sweden|name=Suwesya}} | SVT | KAJ | "Bara bada bastu" | [[Wikang Suweko|Suweko]],{{efn|Partikular ang diyalektong Vörå, isang uri ng Ostrobothnian ng Finland na Swedish na sinasalita sa loob at paligid ng Vörå}} Finlandes | ''Melodifestivalen 2025'' | Marso 8, 2025 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Basel 2025 – KAJ |url=https://eurovision.tv/participant/kaj-2025 |access-date=25 Marso 2026 |publisher=[[European Broadcasting Union]] (EBU) |language=en}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Suwisa}} | SRG SSR | Zoë Më | "Voyage" | Pranses | Panloob na pagpili | Marso 5, 2025 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Basel 2025 – Zoë Më |url=https://eurovision.tv/participant/zoe-me-2025 |access-date=25 Marso 2026 |publisher=[[European Broadcasting Union]] (EBU) |language=en}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Republikang Tseko|name=Tsekya}} | ČT | Adonxs | "Kiss Kiss Goodbye" | Ingles | Panloob na pagpili | Disyembre 11, 2024 {{small|(artista)}}<br>Marso 7, 2025 {{small|(kanta)}} | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Basel 2025 – ADONXS |url=https://eurovision.tv/participant/adonxs-2025 |access-date=25 Marso 2026 |publisher=[[European Broadcasting Union]] (EBU)}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Tsipre}} | CyBC | Theo Evan | "Shh" | Ingles | Panloob na pagpili | Setyembre 2, 2024 {{small|(artista)}}<br>Marso 11, 2025 {{small|(kanta)}} | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Basel 2025 – Theo Evan |url=https://eurovision.tv/participant/theo-evan-2025 |access-date=25 Marso 2026 |publisher=[[European Broadcasting Union]] (EBU)}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Ukranya}} | Suspilne | Ziferblat | "Bird of Pray" | [[Wikang Ukranyo|Ukranyo]], Ingles | ''Vidbir 2025'' | Pebrero 8, 2025 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Basel 2025 – Ziferblat |url=https://eurovision.tv/participant/ziferblat-2025 |access-date=25 Marso 2026 |publisher=[[European Broadcasting Union]] (EBU) |language=en}}</ref> |} ==Buod ng paligsahan== ===Unang semi-final=== Ginanap ang unang semi-final noong ika-13 ng Mayo 2025 sa ganap na 9:00 ng gabi [[Oras Gitnang Europa sa Tag-araw|CEST]].<ref name="calendar">{{Cite web |date=13 Marso 2019 |title=Eurovision Calendar 2025 |url=https://eurovision.tv/calendar |access-date=25 Marso 2026 |website=Eurovision.tv |publisher=[[European Broadcasting Union]] (EBU) }}</ref> Labinlimang bansa ang naglaban-laban dito. Ang mga bansang iyon, kasama ang [[Espanya]], [[Italya]] at [[Suwisa]], pati na rin ang mga bansang hindi kalahok sa ilalim ng pinagsama-samang boto ng "Rest of the World", ay bumoto sa semi-final na ito sa pamamagitan ng televote.<ref name="draw">{{Cite web |date=28 Enero 2025 |title=Eurovision 2025: Semi-Final Draw results |url=https://eurovision.tv/story/eurovision-2025-semi-final-draw-results |access-date=25 Marso 2026 |website=Eurovision.tv |publisher=EBU |language=en}}</ref> {{Legend|navajowhite|Mga nakapasok sa final}} {{Legend|lightgreen|Mga awtomatikong nakapasok sa final na nagtanghal bilang interval act}} {| class="sortable wikitable plainrowheaders" |+ Unang semi-final ng Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2025<ref name="SF1_results">{{Cite web |url=https://eurovision.tv/event/basel-2025/first-semi-final |title=First Semi-Final of Basel 2025 |website=Eurovision.tv |publisher=EBU |access-date=24 Marso 2026}}</ref><ref>{{Cite web |title=Eurovision 2025 Semi-final 1 Results |url=https://eurovisionworld.com/eurovision/2025/semi-final-1#world |access-date=24 Marso 2026|website=Eurovisionworld |language=en-gb}}</ref> |- ! scope="col" | Draw ! scope="col" | Bansa ! scope="col" | Artista ! scope="col" | Kanta ! scope="col" class="unsortable" | Puntos ! scope="col" | Puwesto |-style="font-weight: bold; background: navajowhite;" ! scope="row" style="text-align:center;" | 1 | {{Flag|Iceland|name=Islandiya}} | Væb | "Róa" |97 |6 |-style="font-weight: bold; background: navajowhite;" ! scope="row" style="text-align:center;" | 2 | {{Flag|Polonya}} | Justyna Steczkowska | "Gaja" |85 |7 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 3 | {{Flag|Eslobenya}} | Klemen | "How Much Time Do We Have Left" |23 |13 |-style="font-weight: bold; background: navajowhite;" ! scope="row" style="text-align:center;" | 4 | {{Flag|Estonia|name=Estonya}} | Tommy Cash | "Espresso Macchiato" |113 |5 |-style="background: lightgreen;" ! scope="row" style="text-align:center; background: lightgreen;" | ''—'' | ''{{Flag|Espanya}}'' | ''Melody'' | ''"Esa diva"'' | ''—'' | ''—'' |-style="font-weight: bold; background: navajowhite;" ! scope="row" style="text-align:center;" | 5 | {{Flag|Ukranya}} | Ziferblat | "Bird of Pray" |137 |1 |-style="font-weight: bold; background: navajowhite;" ! scope="row" style="text-align:center;" | 6 | {{Flag|Sweden|name=Suwesya}} | KAJ | "Bara bada bastu" |118 |4 |-style="font-weight: bold; background: navajowhite;" ! scope="row" style="text-align:center;" | 7 | {{Flag|Portugal}} | Napa | "Deslocado" |56 |9 |-style="font-weight: bold; background: navajowhite;" ! scope="row" style="text-align:center;" | 8 | {{Flag|Noruwega}} | Kyle Alessandro | "Lighter" |82 |8 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 9 | {{Flag|Belhika}} | Red Sebastian | "Strobe Lights" |23 |14 |-style="background: lightgreen;" ! scope="row" style="text-align:center; background: lightgreen;" | ''—'' | ''{{Flag|Italya}}'' | ''Lucio Corsi'' | ''"Volevo essere un duro"'' | ''—'' | ''—'' |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 10 | {{Flag|Azerbaijan|name=Aserbayan}} | Mamagama | "Run with U" |7 |15 |-style="font-weight: bold; background: navajowhite;" ! scope="row" style="text-align:center;" | 11 | {{Flag|San Marino}} | Gabry Ponte{{efn|name=San Marino}} | "Tutta l'Italia" |46 |10 |-style="font-weight: bold; background: navajowhite;" ! scope="row" style="text-align:center;" | 12 | {{Flag|Albanya}} | Shkodra Elektronike | "Zjerm" |122 |2 |-style="font-weight: bold; background: navajowhite;" ! scope="row" style="text-align:center;" | 13 | {{Flag|Netherlands|name=Nederlandiya}} | Claude | "C'est la vie" |121 |3 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 14 | {{Flag|Croatia|name=Kroasya}} | Marko Bošnjak | "Poison Cake" |28 |12 |-style="background: lightgreen;" ! scope="row" style="text-align:center; background: lightgreen;" | ''—'' | ''{{Flag|Suwisa}}'' | ''Zoë Më'' | ''"Voyage"'' | ''—'' | ''—'' |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 15 | {{Flag|Tsipre}} | Theo Evan | "Shh" |44 |11 |} ===Ikalawang semi-final=== Ginanap ang ikalawang semi-final noong ika-15 ng Mayo 2025 sa ganap na 9:00 ng gabi CEST.<ref name="calendar" /> Labinlimang bansa ang naglaban-laban dito. Ang mga bansang iyon, kasama ang [[Alemanya]], [[Pransiya]] at [[United Kingdom|Reyno Unido]], pati na rin ang mga bansang hindi kalahok sa ilalim ng pinagsama-samang boto ng "Rest of the World", ay bumoto sa semi-final na ito sa pamamagitan ng televote.<ref name="draw" /> {{Legend|navajowhite|Mga nakapasok sa final}} {{Legend|lightgreen|Mga awtomatikong nakapasok sa final na nagtanghal bilang interval act}} {| class="sortable wikitable plainrowheaders" |+ Ikalawang semi-final ng Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2025<ref name="SF2_results">{{cite web |url=https://eurovision.tv/event/basel-2025/second-semi-final |title=Second Semi-Final of Basel 2025 |website=Eurovision.tv |publisher=EBU |access-date=25 Marso 2026}}</ref> |- ! scope="col" | Draw ! scope="col" | Bansa ! scope="col" | Artista ! scope="col" | Kanta ! scope="col" class="unsortable" | Puntos ! scope="col" | Puwesto |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 1 | {{Flag|Australya}} | Go-Jo | "Milkshake Man" |41 |11 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 2 | {{Flag|Montenegro}} | Nina Žižić | "Dobrodošli" |12 |16 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 3 | {{Flag|Irlanda}} | Emmy | "Laika Party" |28 |13 |-style="font-weight: bold; background: navajowhite;" ! scope="row" style="text-align:center;" | 4 | {{Flag|Latvia|name=Letonya}} | Tautumeitas | "Bur man laimi" |130 |2 |-style="font-weight: bold; background: navajowhite;" ! scope="row" style="text-align:center;" | 5 | {{Flag|Armenya}} | Parg | "Survivor" |51 |10 |-style="font-weight: bold; background: navajowhite;" ! scope="row" style="text-align:center;" | 6 | {{Flag|Austria}} | [[JJ (musikero)|JJ]] | "Wasted Love" |104 |5 |-style="background: lightgreen;" ! scope="row" style="text-align:center; background: lightgreen;" | ''—'' | ''{{Flag|United Kingdom|name=Reyno Unido}}'' | ''Remember Monday'' | ''"What the Hell Just Happened?"'' | ''—'' | ''—'' |-style="font-weight: bold; background: navajowhite;" ! scope="row" style="text-align:center;" | 7 | {{Flag|Gresya}} | Klavdia | "Asteromata" |112 |4 |-style="font-weight: bold; background: navajowhite;" ! scope="row" style="text-align:center;" | 8 | {{Flag|Lithuania|name=Litwanya}} | Katarsis | "Tavo akys" |103 |6 |-style="font-weight: bold; background: navajowhite;" ! scope="row" style="text-align:center;" | 9 | {{Flag|Malta}} | Miriana Conte | "Serving" |53 |9 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 10 | {{Flag|Heorhiya}} | Mariam Shengelia | "Freedom" |28 |15 |-style="background: lightgreen;" ! scope="row" style="text-align:center; background: lightgreen;" | ''—'' | ''{{Flag|Pransiya}}'' | ''Louane'' | ''"Maman"'' | ''—'' | ''—'' |-style="font-weight: bold; background: navajowhite;" ! scope="row" style="text-align:center;" | 11 | {{Flag|Dinamarka}} | Sissal | "Hallucination" |61 |8 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 12 | {{Flag|Republikang Tseko|name=Tsekya}} | Adonxs | "Kiss Kiss Goodbye" |29 |12 |-style="font-weight: bold; background: navajowhite;" ! scope="row" style="text-align:center;" | 13 | {{Flag|Luxembourg}} | Laura Thorn | "La poupée monte le son" |62 |7 |-style="font-weight: bold; background: navajowhite;" ! scope="row" style="text-align:center;" | 14 | {{Flag|Israel}} | Yuval Raphael | "New Day Will Rise" |203 |1 |-style="background: lightgreen;" ! scope="row" style="text-align:center; background: lightgreen;" | ''—'' | ''{{Flag|Alemanya}}'' | ''Abor & Tynna'' | ''"Baller"'' | ''—'' | ''—'' |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 15 | {{Flag|Serbia|name=Serbiya}} | Princ | "Mila" |28 |14 |-style="font-weight: bold; background: navajowhite;" ! scope="row" style="text-align:center;" | 16 | {{Flag|Finland|name=Pinlandiya}} | Erika Vikman | "Ich komme" |115 |3 |} ===Final=== Ginanap ang final noong ika-17 ng Mayo 2025 sa ganap na 9:00 ng gabi CEST at itinampok ang 26 na bansang kalahok.<ref name="calendar" /> Bumoto sa finals ang lahat ng 37 kalahok na bansa kasama ang hurado at televote, pati na rin ang mga hindi kalahok na bansa sa ilalim ng pinagsama-samang online na boto na "Rest of the World".<ref>{{Cite web |date=17 Marso 2025 |title=Switzerland has been drawn to perform 19th in the Grand Final |url=https://eurovision.tv/story/switzerland-draws-perform-19th-grand-final |access-date=25 Marso 2026 |website=Eurovision.tv |publisher=EBU |language=en}}</ref> Ang running order (R/O) ng host nation ay natukoy sa pamamagitan ng random draw noong ika-17 ng Marso sa taunang pagpupulong ng mga pinuno ng mga kalahok na delegasyon. Ang running order para sa mga natitirang finalist ay tinukoy ng mga prodyuser ng paligsahan pagkatapos ng ikalawang semi-final.<ref>{{Cite web |date=16 Mayo 2025 |title=The Running Order of the Eurovision 2025 Grand Final |url=https://eurovision.tv/story/running-order-eurovision-2025-grand-final |access-date=25 Marso 2026 |website=Eurovision.tv |publisher=EBU |language=en}}</ref> {{Legend|gold|Kampeon}} {| class="sortable wikitable plainrowheaders" |+ Final ng Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2025<ref name="Final_results">{{cite web |url=https://eurovision.tv/event/basel-2025/grand-final |title=Grand Final of Basel 2025 |website=Eurovision.tv |publisher=EBU |access-date=25 Marso 2026}}</ref> |- ! scope="col" | Draw ! scope="col" | Bansa ! scope="col" | Artista ! scope="col" | Kanta ! scope="col" class="unsortable" | Puntos ! scope="col" | Puwesto |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 1 | {{Flag|Noruwega}} | Kyle Alessandro | "Lighter" | 89 | 18 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 2 | {{Flag|Luxembourg}} | Laura Thorn | "La poupée monte le son" | 47 | 22 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 3 | {{Flag|Estonia|name=Estonya}} | Tommy Cash | "Espresso Macchiato" | 356 | 3 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 4 | {{Flag|Israel}} | Yuval Raphael | "New Day Will Rise" | 357 | 2 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 5 | {{Flag|Lithuania|name=Litwanya}} | Katarsis | "Tavo akys" | 96 | 16 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 6 | {{Flag|Espanya}} | Melody | "Esa diva" | 37 | 24 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 7 | {{Flag|Ukranya}} | Ziferblat | "Bird of Pray" | 218 | 9 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 8 | {{Flag|United Kingdom|name=Reyno Unido}} | Remember Monday | "What the Hell Just Happened?" | 88 | 19 |-style="font-weight: bold; background: gold;" ! scope="row" style="text-align:center;" | 9 | {{Flag|Austria}} | [[JJ (musikero)|JJ]] | "Wasted Love" | 436 | 1 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 10 | {{Flag|Iceland|name=Islandiya}} | Væb | "Róa" | 33 | 25 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 11 | {{Flag|Latvia|name=Letonya}} | Tautumeitas | "Bur man laimi" | 158 | 13 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 12 | {{Flag|Netherlands|name=Nederlandiya}} | Claude | "C'est la vie" | 175 | 12 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 13 | {{Flag|Finland|name=Pinlandiya}} | Erika Vikman | "Ich komme" | 196 | 11 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 14 | {{Flag|Italya}} | Lucio Corsi | "Volevo essere un duro" | 256 | 5 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 15 | {{Flag|Polonya}} | Justyna Steczkowska | "Gaja" | 156 | 14 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 16 | {{Flag|Alemanya}} | Abor & Tynna | "Baller" | 151 | 15 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 17 | {{Flag|Gresya}} | Klavdia | "Asteromata" | 231 | 6 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 18 | {{Flag|Armenya}} | Parg | "Survivor" | 72 | 20 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 19 | {{Flag|Suwisa}} | Zoë Më | "Voyage" | 214 | 10 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 20 | {{Flag|Malta}} | Miriana Conte | "Serving" | 91 | 17 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 21 | {{Flag|Portugal}} | Napa | "Deslocado" | 50 | 21 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 22 | {{Flag|Dinamarka}} | Sissal | "Hallucination" | 47 | 23 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 23 | {{Flag|Sweden|name=Suwesya}} | KAJ | "Bara bada bastu" | 321 | 4 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 24 | {{Flag|Pransiya}} | Louane | "Maman" | 230 | 7 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 25 | {{Flag|San Marino}} | Gabry Ponte{{efn|name=San Marino}} | "Tutta l'Italia" | 27 | 26 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 26 | {{Flag|Albanya}} | Shkodra Elektronike | "Zjerm" | 218 | 8 |} ====Buod ng pagboto==== {{Legend|gold|Kampeon}} {| class="wikitable plainrowheaders" style="margin: 10px;" |+ Paghahati-hati ng mga resulta<ref name="finalresults">{{cite web |title=Basel 2025 – Grand Final – Detailed voting results |url=https://eurovision.tv/event/basel-2025/grand-final/results |publisher=European Broadcasting Union |access-date=25 Marso 2026}}</ref> |- ! rowspan="2" scope="col" | Puwesto ! colspan="2" scope="col" | Pinagsama ! colspan="2" scope="col" | Hurado ! colspan="2" scope="col" | Televoting |- ! scope="col" | Bansa ! scope="col" | Puntos ! scope="col" | Bansa ! scope="col" | Puntos ! scope="col" | Bansa ! scope="col" | Puntos |- ! scope="row" style="text-align: center;" | 1 | bgcolor=gold|{{Flag|Austria}} | bgcolor=gold|436 | bgcolor=gold|{{Flag|Austria}} | bgcolor=gold|258 | {{Flag|Israel}} | 297 |- ! scope="row" style="text-align: center;" | 2 | {{Flag|Israel}} | 357 | {{Flag|Suwisa}} | 214 | {{Flag|Estonia|name=Estonya}} | 258 |- ! scope="row" style="text-align: center;" | 3 | {{Flag|Estonia|name=Estonya}} | 356 | {{Flag|Pransiya}} | 180 | {{Flag|Sweden|name=Suwesya}} | 195 |- ! scope="row" style="text-align: center;" | 4 | {{Flag|Sweden|name=Suwesya}} | 321 | {{Flag|Italya}} | 159 | bgcolor=gold|{{Flag|Austria}} | bgcolor=gold|178 |- ! scope="row" style="text-align: center;" | 5 | {{Flag|Italya}} | 256 | {{Flag|Netherlands|name=Nederlandiya}} | 133 | {{Flag|Albanya}} | 173 |- ! scope="row" style="text-align: center;" | 6 | {{Flag|Gresya}} | 231 | {{Flag|Sweden|name=Suwesya}} | 126 | {{Flag|Ukranya}} | 158 |- ! scope="row" style="text-align: center;" | 7 | {{Flag|Pransiya}} | 230 | {{Flag|Latvia|name=Letonya}} | 116 | {{Flag|Polonya}} | 139 |- ! scope="row" style="text-align: center;" | 8 | {{Flag|Albanya}} | 218{{efn|name=Pinagsama8|Sa kabila ng pagtatapos na may parehong bilang ng puntos gaya ng Ukranya, ang Albanya ay itinuring na ika-8 sa pinagsamang resulta dahil sa mas maraming puntos na natanggap nila sa televote.}} | {{Flag|Gresya}} | 105 | {{Flag|Gresya}} | 126 |- ! scope="row" style="text-align: center;" | 9 | {{Flag|Ukranya}} | 218{{Efn|name=Pinagsama8}} | {{Flag|Estonia|name=Estonya}} | 98 | {{Flag|Finland|name=Pinlandiya}} | 108 |- ! scope="row" style="text-align: center;" | 10 | {{Flag|Suwisa}} | 214 | {{Flag|United Kingdom|name=Reyno Unido}} | 88{{efn|name=Hurado10|Sa kabila ng pagtatapos na may parehong bilang ng puntos gaya ng Finland, ang United Kingdom ay itinuring na ika-10 puwesto sa botohan ng mga hurado dahil nakatanggap ito ng mga puntos mula sa mas maraming bansa.}} | {{Flag|Italya}} | 97 |- ! scope="row" style="text-align: center;" | 11 | {{Flag|Finland|name=Pinlandiya}} | 196 | {{Flag|Finland|name=Pinlandiya}} | 88{{efn|name=Hurado10}} | {{Flag|Alemanya}} | 74 |- ! scope="row" style="text-align: center;" | 12 | {{Flag|Netherlands|name=Nederlandiya}} | 175 | {{Flag|Malta}} | 83 | {{Flag|Noruwega}} | 67 |- ! scope="row" style="text-align: center;" | 13 | {{Flag|Latvia|name=Letonya}} | 158 | {{Flag|Alemanya}} | 77 | {{Flag|Lithuania|name=Litwanya}} | 62 |- ! scope="row" style="text-align: center;" | 14 | {{Flag|Polonya}} | 156 | {{Flag|Ukranya}} | 60{{efn|name=Hurado14|Sa kabila ng pagtatapos na may parehong bilang ng puntos gaya ng Israel, ang Ukranya ay itinuturing na ika-14 na puwesto sa botohan ng mga hurado dahil nakatanggap ito ng mga puntos mula sa mas maraming bansa.}} | {{Flag|Pransiya}} | 50 |- ! scope="row" style="text-align: center;" | 15 | {{Flag|Alemanya}} | 151 | {{Flag|Israel}} | 60{{Efn|name=Hurado14}} | {{Flag|Netherlands|name=Nederlandiya}} | 42{{efn|name=Hurado15|Sa kabila ng pagtatapos na may parehong bilang ng puntos gaya ng Latvia, ang Netherlands ay itinuring na ika-15 puwesto sa televoting dahil nakatanggap ito ng mga puntos mula sa mas maraming bansa.}} |- ! scope="row" style="text-align: center;" | 16 | {{Flag|Lithuania|name=Litwanya}} | 96 | {{Flag|Albanya}} | 45{{Efn|name=Hurado16|Sa kabila ng pagtatapos na may parehong bilang ng puntos gaya ng Dinamarka, ang Albanya ay itinuturing na ika-16 sa botohan ng mga hurado dahil nakatanggap ito ng mga puntos mula sa mas maraming bansa.}} | {{Flag|Latvia|name=Letonya}} | 42{{Efn|name=Hurado15}} |- ! scope="row" style="text-align: center;" | 17 | {{Flag|Malta}} | 91 | {{Flag|Dinamarka}} | 45{{Efn|name=Hurado16}} | {{Flag|Iceland|name=Islandiya}} | 33 |- ! scope="row" style="text-align: center;" | 18 | {{Flag|Noruwega}} | 89 | {{Flag|Armenya}} | 42 | {{Flag|Armenya}} | 30 |- ! scope="row" style="text-align: center;" | 19 | {{Flag|United Kingdom|name=Reyno Unido}} | 88 | {{Flag|Portugal}} | 37 | {{Flag|Luxembourg}} | 24 |- ! scope="row" style="text-align: center;" | 20 | {{Flag|Armenya}} | 72 | {{Flag|Lithuania|name=Litwanya}} | 34 | {{Flag|San Marino}} | 18 |- ! scope="row" style="text-align: center;" | 21 | {{Flag|Portugal}} | 50 | {{Flag|Espanya}} | 27 | {{Flag|Portugal}} | 13 |- ! scope="row" style="text-align: center;" | 22 | {{Flag|Luxembourg}} | 47{{efn|name=Pinagsama22|Sa kabila ng pagtatapos na may parehong bilang ng puntos gaya ng Denmark, ang Luxembourg ay itinuring na nasa ika-22 puwesto sa pinagsamang resulta dahil sa mas maraming puntos na natanggap nila sa televote.}} | {{Flag|Luxembourg}} | 23 | {{Flag|Espanya}} | 10 |- ! scope="row" style="text-align: center;" | 23 | {{Flag|Dinamarka}} | 47{{Efn|name=Pinagsama22}} | {{Flag|Noruwega}} | 22 | {{Flag|Malta}} | 8 |- ! scope="row" style="text-align: center;" | 24 | {{Flag|Espanya}} | 37 | {{Flag|Polonya}} | 17 | {{Flag|Dinamarka}} | 2 |- ! scope="row" style="text-align: center;" | 25 | {{Flag|Iceland|name=Islandiya}} | 33 | {{Flag|San Marino}} | 9 | {{Flag|United Kingdom|name=Reyno Unido}} | 0{{efn|name=Zero|Sa kabila ng parehong pagtatapos na may 0 puntos, ang mga patakaran sa tiebreaking ay naglagay sa United Kingdom sa ika-25 na puwesto at sa Suwisa sa ika-26 na puwesto dahil sa kanilang mga posisyon sa running order.}} |- ! scope="row" style="text-align: center;" | 26 | {{Flag|San Marino}} | 27 | {{Flag|Iceland|name=Islandiya}} | 0 | {{Flag|Suwisa}} | 0{{efn|name=Zero}} |} ====Tagapagsalita==== Inihayag ng mga tagapagsalita ang 12-puntong iskor mula sa pambansang hurado ng kani-kanilang bansa sa sumusunod na pagkakasunud-sunod: {{Div col |colwidth=30em}} #{{Flag|Sweden|name=Suwesya}} – Keyyo #{{Flag|Azerbaijan|name=Aserbayan}} – Safura {{small|(kinatawan ng Aserbayan noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2010|2010]])}} #{{Flag|Malta}} – Ingrid Sammut #{{Flag|Netherlands|name=Nederlandiya}} – Chantal Janzen {{small|(isa sa mga host ng paligsahan noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2021|2021]])}} #{{Flag|Eslobenya}} – Lorella Flego #{{Flag|Armenya}} – Lusine Tovmasyan #{{Flag|Luxembourg}} – Fabienne Zwally #{{Flag|San Marino}} – Senhit {{small|(kinatawan ng San Marino noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2011|2011]], [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2020|2020]] at [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2021|2021]])}} #{{Flag|Ukranya}} – Jerry Heil {{small|(kinatawan ng Ukranya noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2024|2024]])}} #{{Flag|Noruwega}} – Tom Hugo {{small|(kinatawan ng Noruwega noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2019|2019]] bilang parte ng Keiino)}} #{{Flag|Austria}} – Philipp Hansa #{{Flag|Pransiya}} – Émilie Mazoyer #{{Flag|Italya}} – Topo Gigio #{{Flag|Portugal}} – Iolanda {{small|(kinatawan ng Portugal noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2024|2024]])}} #{{Flag|Dinamarka}} – Sara Bro #{{Flag|Croatia|name=Kroasya}} – Doris Pinčić #{{Flag|Latvia|name=Letonya}} – Dons {{small|(kinatawan ng Latvia noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2024|2024]])}} #{{Flag|Irlanda}} – Nicky Byrne {{small|(kinatawan ng Irlanda noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2016|2016]])}} #{{Flag|Polonya}} – Aleksandra Budka #{{Flag|Montenegro}} – Marko Vukčević #{{Flag|Gresya}} – Jenny Theona #{{Flag|Serbia|name=Serbiya}} – Dragana Kosjerina #{{Flag|Republikang Tseko|name=Tsekya}} – Radka Rosická #{{Flag|United Kingdom|name=Reyno Unido}} – Sophie Ellis-Bextor #{{Flag|Espanya}} – Chanel #{{Flag|Finland|name=Pinlandiya}} – Jasmin Beloued #{{Flag|Australya}} – Silia Kapsis {{small|(kinatawan ng Tsipre noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2024|2024]])}} #{{Flag|Alemanya}} – Michael Schulte {{small|(kinatawan ng Alemanya noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2018|2018]])}} #{{Flag|Belhika}} – Manu Van Acker #{{Flag|Israel}} – Eden Golan {{small|(kinatawan ng Israel noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2024|2024]])}} #{{Flag|Albanya}} – Andri Xhahu #{{Flag|Lithuania|name=Litwanya}} – Silvester Belt {{small|(kinatawan ng Lithuania noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2024|2024]])}} #{{Flag|Iceland|name=Islandiya}} – Hera Björk {{small|(kinatawan ng Iceland noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2024|2024]])}} #{{Flag|Heorhiya}} – Nutsa Buzaladze {{small|(kinatawan ng Heorhiya noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2024|2024]])}} #{{Flag|Tsipre}} – Loukas Hamatsos #{{Flag|Estonia|name=Estonya}} – Kristjan Jakobson {{small|(kinatawan ng Estonia noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2024|2024]] bilang parte ng 5miinust)}} #{{Flag|Suwisa}} – Mélanie Freymond at Sven Epiney {{small|(hinatid nang live mula sa loob ng "Arena Plus" sa [[St. Jakob-Park]])}} {{Div col end}} ==Ibang mga pagtatanghal== {| class="wikitable plainrowheaders sortable" |+ Iba pang mga tagapagtanghal sa Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2025 |- ! scope="col"| Act ! scope="col"| (Mga) Pangalan ! scope="col" class="unsortable"| (Mga) Kanta |- ! colspan="3" | Unang semi-final |- ! Pambungad | Isang grupo ng mga mananayaw, yodeler at manunugtog ng alphorn | "Tattoo"<br>"Arcade"<br>"Waterloo"<br>"The Code" |- ! rowspan="2" |Interval | Hazel Brugger<br>Sandra Studer<br>Petra Mede | "Made in Switzerland" |- | Marina Satti<br>Jerry Heil<br>Iolanda<br>Silvester Belt | "Ne partez pas sans moi"<br>{{small|(na may pre-recorded na mensahe mula sa orihinal na kumanta ng kanta na si [[Céline Dion]])}} |- ! Reprise | Jørgen Olsen | "Fly on the Wings of Love"{{efn|Itinanghal nang may mga pagbabago sa liriko na tumutukoy sa permanenteng slogan ng paligsahan na "United by Music"}} |- ! colspan="3" | Ikalawang semi-final |- ! Pambungad | Philip | ''Isang monologo tungkol sa mga bagay na nagustuhan niya tungkol sa paligsahan'' |- ! rowspan="2" |Interval | Isang grupo ng mga mananayaw | "On Time" |- | Gjon's Tears<br>The Roop<br>Efendi<br>Destiny | '''Medley ng [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2020]]'''<br>"Répondez-moi"<br>"On Fire"<br>"Cleopatra"<br>"All of My Love" |- ! Reprise | Sandra Studer | "Insieme: 1992" |- ! colspan="3" | Final |- ! Pambungad | Nemo<br>Top Secret Drum Corps | "The Code" |- ! rowspan="5" |Interval | Sandra Studer | "Canzone per te" |- | Michelle Hunziker | "Nel blu, dipinto di blu" |- | Peter Reber<br>Marc Dietrich<br>Nina Reber<br>Bruno Dietrich<br>Paola<br>Luca Hänni<br>Gjon's Tears | '''Medley ng mga dating kalahok na Suwiso'''<br>"Io senza te"<br>"Cinéma"<br>"She Got Me"<br>"Tout l'univers" |- | Baby Lasagna<br>Käärijä | "Rim Tim Tagi Dim"<br>"Cha Cha Cha"<br>"#Eurodab" |- | Nemo | "Unexplainable" |} ==Pagpapalabas== {| class="wikitable plainrowheaders" |+ Mga brodkaster at komentarista sa mga kalahok na bansa ! scope="col" | Bansa ! scope="col" | Brodkaster ! scope="col" | (Mga) Channel ! scope="col" | (Mga) Palabas ! scope="col" | (Mga) Komentarista |- ! scope="row" | {{Flag|Albanya}} | RTSH | RTSH 1, RTSH Muzikë, Radio Tirana | Lahat ng palabas | Andri Xhahu |- ! rowspan="3" scope="row" | {{Flag|Alemanya}} | rowspan="2" |ARD/NDR | One | Semi-finals | rowspan="2" scope="row" | Thorsten Schorn |- | Das Erste | Final |- | ARD/RBB | Radio Eins | Final | Amelie Ernst at Max Spallek |- ! scope="row" | {{Flag|Armenya}} | AMPTV | Armenia 1 | Lahat ng palabas | Hrachuhi Utmazyan at Hamlet Arakelyan |- ! scope="row" | {{Flag|Azerbaijan|name=Aserbayan}} | colspan="2" | İTV | Lahat ng palabas | Elnara Khalilova at Aga Nadirov |- ! scope="row" | {{Flag|Australya}} | SBS | SBS | Lahat ng palabas | Courtney Act at Tony Armstrong |- ! rowspan="3" scope="row" | {{Flag|Austria}} | rowspan="3" | ORF | ORF 1 | Lahat ng palabas | Andi Knoll |- | FM4 | rowspan="2" | Final | Jan Böhmermann and Olli Schulz |- |Radio Kärnten |Sonja Kleindienst, Ilona Doppler at Rudi Oman |- ! rowspan="4" scope="row" | {{Flag|Belhika}} | rowspan="2" | VRT | VRT 1 | Lahat ng palabas | ''Olandes'': Peter Van de Veire |- | Radio 2 | Final | {{N/A|align=left|''Walang nakakaalam''}} |- | rowspan="2" | RTBF | La Une | {{abbr|SF1|Unang semi-final}}/Final | rowspan="2" | ''Pranses'': Jean-Louis Lahaye at Joëlle Scoriels |- |Tipik |{{abbr|SF2|Semi-final 2}} |- ! rowspan="2" scope="row" | {{Flag|Croatia|name=Kroasya}} | rowspan="2" | HRT | HRT 1 | rowspan="2" | Lahat ng palabas | rowspan="2" | Duško Ćurlić |- | HR 2 |- ! scope="row" | {{Flag|Dinamarka}} | DR | DR1 | Lahat ng palabas | Ole Tøpholm |- ! rowspan="4" scope="row" | {{Flag|Eslobenya}} | rowspan="4" | RTVSLO | TV SLO 2 | Semi-finals | rowspan="2" | Mojca Mavec |- | TV SLO 1 | Final |- | rowspan="2" |Radio Val 202 | {{abbr|SF1|Semi-final 1}} | Maj Valerij |- | Final | Maj Valerij at Igor Bračič |- ! scope="row" rowspan="6" | {{Flag|Espanya}} | rowspan="6" | RTVE | La 2 | {{abbr|SF2|Semi-final 2}} | rowspan="2" | ''Kastila'': Julia Varela at Tony Aguilar |- | rowspan="2" | La 1 | {{abbr|SF1|Semi-final 1}} |- | Final | ''Kastila'': Julia Varela at Tony Aguilar<br />''Katalan'':{{efn|Ang opsyon sa komentaryo sa wikang Katalan ay makukuha lamang sa Cataluña.}} Sònia Urbano at Xavi Martínez |- | TVE Internacional | Lahat ng palabas | ''Kastila'': Julia Varela at Tony Aguilar |- | Radio Nacional, Radio Exterior, RNE para todos | rowspan="2" | Final | ''Kastila'': David Asensio, Sara Calvo at Luis Miguel Montes |- | Ràdio 4 | ''Katalan'': Sònia Urbano at Xavi Martínez |- ! rowspan="2" scope="row" | {{Flag|Estonia|name=Estonya}} | rowspan="2" | ERR | ETV | rowspan="2" | Lahat ng palabas | ''Estonyo'': Marko Reikop |- | ETV+ | ''Ruso'': Julia Kalenda at Aleksandr Hobotov |- ! rowspan="5" scope="row" | {{Flag|Finland|name=Pinlandiya}} | rowspan="5" | Yle | Yle TV1, TV Finland | rowspan="2" | Lahat ng palabas | ''Finlandes'': Mikko Silvennoinen<br />''Suweko'': Eva Frantz at Johan Lindroos |- | rowspan="2" | Yle Areena | ''Northern Sámi'': Aslak Paltto and ''Inari Sámi'': Heli Huovinen |- | {{abbr|SF2|Ikalawang semi-final}}/Final | ''Ruso'': Levan Tvaltvadze<br />''Ukranyo'': Galina Sergeyeva |- | Yle Radio Suomi | Final | ''Finlandes'': Sanna Pirkkalainen at Toni Laaksonen |- | Yle X3M | Lahat ng palabas | ''Suweko'': Eva Frantz at Johan Lindroos |- ! rowspan="2" scope="row" | {{Flag|Gresya}} | rowspan="2" | ERT | ERT1 | rowspan="2" | Lahat ng palabas |Maria Kozakou at Giorgos Kapoutzidis |- | Deftero Programma |Dimitris Meidanis |- ! scope="row" | {{Flag|Heorhiya}} | GPB | First Channel | Lahat ng palabas | {{N/A|align=left|''Walang nakakaalam''}} |- ! rowspan="4" scope="row" | {{Flag|Iceland|name=Islandiya}} | rowspan="4" | RÚV | RÚV | Lahat ng palabas | Guðrún Dís Emilsdóttir |- | RÚV 2 | {{abbr|SF1|Unang semi-final}}/Final | ''Interpretasyon ng Wikang Senyas ng Iceland'' |- | rowspan="2" | Rás 2 | {{abbr|SF1|Unang semi-final}} | Guðrún Dís Emilsdóttir |- | Final | Guðrún Dís Emilsdóttir at Gunnar Birgisson |- ! rowspan="2" scope="row" | {{Flag|Irlanda}} | rowspan="2" | RTÉ | RTÉ2 | Semi-finals | rowspan="2" | Marty Whelan |- | RTÉ One | Final |- ! rowspan="2" scope="row" | {{Flag|Israel}} | rowspan="2" | IPBC | rowspan="2" | Kan 11, Kan 88 | Semi-finals | Asaf Liberman at Akiva Novick |- | Final | Asaf Liberman, Akiva Novick at Keren Peles |- ! rowspan="3" scope="row" | {{Flag|Italya}} | rowspan="3" | RAI | Rai 2 | Semi-finals | rowspan="2" | Gabriele Corsi at BigMama |- | Rai 1 | rowspan="2" | Final |- |Rai Radio 2 | Diletta Parlangeli at Matteo Osso |- ! rowspan="2" scope="row" | {{Flag|Latvia|name=Letonya}} | rowspan="2" | LSM | rowspan="2" | LTV1 | Semi-finals | Toms Grēviņš |- | Final | Toms Grēviņš at Marija Naumova |- ! scope="row" | {{Flag|Lithuania|name=Litwanya}} | LRT | LRT TV, LRT Radijas | Lahat ng palabas | Ramūnas Zilnys |- ! rowspan="3" scope="row" | {{Flag|Luxembourg}} | rowspan="3" | RTL | RTL Lëtzebuerg | Lahat ng palabas | ''Luksemburges'': Roger Saurfeld at Raoul Roos |- | RTL Today | rowspan="2" | {{abbr|SF2|Ikalawang semi-final}}/Final | ''Ingles'': Melissa Dalton at Meredith Moss |- | RTL Infos | ''Pranses'': Fabien Rodrigues at Jérôme Didelot |- ! scope="row" | {{Flag|Malta}} | PBS | TVM | Lahat ng palabas | {{N/A|align=left|''Walang komentaryo''}} |- ! scope="row" | {{Flag|Montenegro}} | RTCG | TVCG 1 | Lahat ng palabas | Dražen Bauković |- ! rowspan="2" scope="row" | {{Flag|Netherlands|name=Nederlandiya}} | rowspan="2" | AVROTROS | NPO 1, BVN | Lahat ng palabas | Cornald Maas |- | NPO Radio 2 | Final | Carolien Borgers |- ! rowspan="2" scope="row" | {{Flag|Noruwega}} | rowspan="2" | NRK | NRK1 | Lahat ng palabas | Marte Stokstad |- | NRK P1 | Final | Jon Marius Hyttebakk |- ! scope="row" | {{Flag|Polonya}} | TVP | TVP1, TVP Polonia | Lahat ng palabas | Artur Orzech |- ! scope="row" | {{Flag|Portugal}} | RTP | RTP1, RTP Internacional | Lahat ng palabas{{efn|Ang pagsasahimpapawid ng ikalawang semi-final ay nagsimulang naantala, sa ganap na 10:00 ng gabi (WEST) sa RTP Internacional at RTP Internacional Ásia, at sa ganap na 10:30 ng gabi (WEST) sa RTP1 at RTP Internacional América.}} | José Carlos Malato at Nuno Galopim |- ! rowspan="2" scope="row" | {{Flag|Pransiya}} | rowspan="2" |France Télévisions | Culturebox | Semi-finals | Stéphane Bern |- | France 2 | Final | Stéphane Bern at Laurence Boccolini |- ! rowspan="2" scope="row" | {{Flag|Republikang Tseko|name=Tsekya}} | rowspan="2" | ČT | rowspan="2" | ČT1 | Semi-finals | Ondřej Cikán |- | Final | Ondřej Cikán at Aiko |- ! scope="row" | {{Flag|San Marino}} |SMRTV |San Marino RTV |Lahat ng palabas |Anna Gaspari at Gigi Restivo |- ! rowspan="2" scope="row" | {{Flag|Serbia|name=Serbiya}} | rowspan="2" | RTS | RTS 1, RTS Svet | Lahat ng palabas | Duška Vučinić |- | Radio Belgrade 1 | {{abbr|SF2|Semi-final 2}}, Final | Nikoleta Dojčinović at Katarina Tošić |- ! rowspan="11" scope="row" | {{Flag|Suwisa}} | rowspan="11" | SRG SSR | RSI La 1 | Lahat ng palabas | ''Italyano'': Ellis Cavallini at Gian-Andrea Costa |- | rowspan="2" | RTS 1 | Semi-finals | ''Pranses'': Jean-Marc Richard at Nicolas Tanner |- | Final | ''Pranses'': Jean-Marc Richard, Nicolas Tanner at Victoria Turrian |- | SRF 1 | Lahat ng palabas | ''Aleman'': Sven Epiney |- | SRF info | Lahat ng palabas | ''Interpretasyon ng Wikang Senyas Swiss-German'' |- | Play SRF | Final | ''Aleman:'' Patti Basler |- | Play RTS | Lahat ng palabas |''Interpretasyon ng Wikang Senyas Swiss-French'' |- | Radio SRF 3 | rowspan="4" | Final |''Aleman'': Céline Werdelis |- | RTS Première | ''Pranses'': Claire Mudry |- | RSI Rete Tre | ''Italyano'': Davide Gagliardi |- | Radio RTR | ''Romanche'': Elias Tsoutsaios |- ! scope="row" rowspan="4" | {{Flag|Sweden|name=Suwesya}} | rowspan="3" | SVT | rowspan="2" | SVT1 | Semi-finals | Edward af Sillén |- | Final | Edward af Sillén at Petra Mede |- | SVT Play{{efn|Kasama ang opsyon sa komentaryo sa wikang Suweko mula sa SVT1 para sa lahat ng palabas}} | Final | ''Northern Sámi:'' Aslak Paltto at ''Inari Sámi:'' Heli Huovinen{{efn|Sa sabay na broadcast mula sa Yle Areena ng Finland}} |- | SR | Sveriges Radio P4 | Lahat ng palabas | Carolina Norén |- ! rowspan="2" scope="row" | {{Flag|Tsipre}} | rowspan="2" | CyBC | RIK 1, RIK Sat | rowspan="2" | Lahat ng palabas | rowspan="2" | Melina Karageorgiou at Alexandros Taramountas |- | RIK Trito |- ! scope="row" rowspan="6" | {{Flag|Ukranya}} | rowspan="6" | Suspilne | rowspan="4" | Suspilne Kultura | {{abbr|SF1|Unang semi-final}} | Timur Miroshnychenko at Olexandr Pedan |- | {{abbr|SF2|Ikalawang semi-final}} | Timur Miroshnychenko at Vlad Kuran |- | Final | Timur Miroshnychenko at Alyona Alyona |- | Lahat ng palabas | ''Wikang Senyas Ukranyo'': Tetiana Zhurkova, Anfisa Boldusieva, Oleksandr Rudyk at Lada Sokoliuk |- | rowspan="2" | Radio Promin | Semi-finals | Dmytro Zakharchenko at Lesia Antypenko |- | Final | Anna Zakletska at Denys Denysenko |- ! rowspan="5" scope="row" | {{Flag|United Kingdom|name=Reyno Unido}} | rowspan="5" | [[BBC]] | rowspan="2" | BBC One | Semi-finals | Scott Mills at Rylan |- | Final | Graham Norton |- | BBC Red Button | Lahat ng palabas | ''Interpretasyon ng Wikang Senyas ng Britanya'' |- | rowspan="2" |BBC Radio 2 | Semi-finals | Sara Cox at Richie Anderson |- | Final | Scott Mills at Rylan |} {| class="wikitable plainrowheaders" |+ Mga broadkasters at komentarista sa mga hindi kalahok na bansa ! scope="col" | Bansa ! scope="col" | Brodkaster ! scope="col" | (Mga) Channel ! scope="col" | (Mga) Palabas ! scope="col" | (Mga) Komentarista |- ! scope="row" | {{Flag|Chile}} | Zapping | Zapping Channel | Lahat ng palabas | {{N/A|align=left|''Walang komentaryo''}} |- ! scope="row" | {{Flag|Estados Unidos}} | [[NBC]] | Peacock | Lahat ng palabas | {{N/A|align=left|''Walang komentaryo''}} |- ! scope="row" | {{Flag|North Macedonia|name=Hilagang Masedonya}} | MRT | MRT 1, Radio Skopje | Lahat ng palabas | Aleksandra Jovanovska |- ! scope="row" | {{Flag|Kapuluang Peroe}} | KVF | KVF 1 | Lahat ng palabas | Gunnar Nolsøe |- ! scope="row" | {{Flag|Kosovo}} | RTK | RTK 1 | Lahat ng palabas | Agron Krasniqi at Egzona Rafuna |- ! scope="row" | {{Flag|Moldova|name=Moldabya}} | TRM | Moldova 1 | Lahat ng palabas | Ion Jalbă at Daniela Crudu |} ==Mga nota== {{notelist}} ==Mga Sanggunian== {{reflist}} [[Kategorya:Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision]] [[Kategorya:Patimpalak sa pag-awit]] [[Kategorya:Europa]] n8aoo8tkzbgj9f9x3azto99xw3fs1zh 0 337566 2201292 2200736 2026-04-04T23:49:04Z JWilz12345 77302 /* Pampook na mga tugon */ Hango sa enwiki 2201292 wikitext text/x-wiki [[Talaksan:Petro Gazz Cutcot Pulilan priceboard 20260318jwilz.jpg|thumb|Pisarang pampresyo sa isang [[gasolinahan]] sa [[Pulilan]], na nagpapakita ng pagtaas ng presyo ng gasolina dulot ng [[digmaan sa Iran noong 2026]].]] Simula noong huling bahagi ng Pebrero 2026, may naganap na [[krisis sa enerhiya]] sa Pilipinas dulot ng [[Digmaan sa Iran noong 2026|digmaan sa Iran]]. Naantala ang 20% ng pandaigdigang suplay ng langis nang [[Krisis sa Kipot ng Hormuz noong 2026|isinara]] ang [[Kipot ng Hormuz]]. Nalagay sa panganib ang [[Enerhiya sa Pilipinas|suplay ng enerhiya sa Pilipinas]], sapagkat 98% ng langis sa bansa ay inaangkat sa [[Gitnang Silangan]] at lubos na umaasa sa langis ang suplay ng enerhiya ng bansa.<ref name="BBC">{{cite web |url=https://www.bbc.com/news/articles/c3ex8ez3717o |title=Marcos promises 'flow of oil' as Philippines declares energy emergency |work=BBC News |last1=Tewari |first1=Suranjana |last2=Guinto |first2=Joel |last3=Rawnsley |first3=Jessica |date=Marso 25, 2026 |access-date=Marso 25, 2026 }}</ref> Noong ika-24 ng Marso 2026, idineklara ni Pangulong [[Bongbong Marcos]] ang katayuan ng pambansang emerhensiya sa enerhiya. Winika niyang sapat ang suplay ng krudong langis sa Pilipinas hanggang sa ika-30 ng Hunyo.<ref>{{cite news |last1=Cabato |first1=Luisa |title=Marcos: PH has enough crude oil supply until June 30 |url=https://newsinfo.inquirer.net/2202216/marcos-on-crude-oil |access-date=Marso 27, 2026 |work=Inquirer.net |date=Marso 27, 2026}}</ref> Kauna-unahang bansa ang Pilipinas sa mundo na nagdeklara ng emerhensiya sa enerhiya.<ref name="BBC" /> Unang {{cn span|ipinagwalang-bahala ng [[Tanggapan ng Pangulo ng Pilipinas|Palasyo]] ang sitwasyon|date=Marso 2026}}. Noong ika-23 ng Marso 2026, sinabi ng Tagapagpahayag ng Palasyo na si [[Claire Castro]] na nahaharap ang Pilipinas sa "pagkagambala sa presyo" dulot ng kaguluhan sa Gitnang Silangan at wala pang krisis. Sinang-ayunan ni Kalihim [[Sharon Garin]] ng [[Kagawaran ng Enerhiya (Pilipinas)|Kagawaran ng Enerhiya]] ang pahayag na ito.<ref>{{cite web |url=https://newsinfo.inquirer.net/2199812/palace-ph-facing-price-disruption-not-yet-an-oil-crisis |title=Palace: PH facing 'price disruption,' not yet an oil crisis |work=Inquirer.net |last1=Cabato |first1=Luisa |date=Marso 23, 2026 |access-date=Marso 26, 2026 }}</ref> Kalaunan, ipinag-utos ni Pangulong Marcos ang paglikha ng isang lupon sa krisis upang matiyak ang katatagan sa ekonomiya at matatag na suplay ng langis.<ref>{{cite web |url=https://www.pna.gov.ph/articles/1271525 |title=Marcos orders creation of crisis committee amid Middle East conflict |work=Philippine News Agency |last1=Esguerra |first1=Darryl John |date=Marso 23, 2026 |access-date=Marso 26, 2026 }}</ref> == Deklarasyon == Nilagdaan ni Pangulong [[Bongbong Marcos]] ang Kautusang Tagapagpaganap Blg. 110 na inilalagay ang bansa sa katayuan ng pambansang emerhensiya sa enerhiya dahil sa [[digmaan sa Iran noong 2026]]. Lubhang naapektuhan ng [[Krisis sa Kipot ng Hormuz noong 2026|pagsasara]] ng [[Kipot ng Hormuz]] ang Pilipinas dahil 98% ng inangkat na langis nito ay nagmumula sa [[Gitnang Silangan]].<ref name="BBC" /> == Epekto == Patuloy na nababawasan ang pambansang suplay ng langis habang lubhang mataas ang implasyon.<ref>{{cite web |url=https://www.rappler.com/newsbreak/explainers/things-to-know-marcos-national-energy-emergency-uplift/ |title=What is UPLIFT and what does a ‘national energy emergency’ mean? |work=Rappler |last1=Cupin |first1=Bea |date=Marso 25, 2026 |access-date=Marso 25, 2026 }}</ref> Magmula noong ika-20 ng Marso 2026, mayroong humigit-kumulang na 45 araw na suplay ng langis ang Pilipinas ayon sa [[Kagawaran ng Enerhiya (Pilipinas)|Kagawaran ng Enerhiya]] (DOE), mula sa dating 55 hanggang 57 araw na suplay noong nagsimula ang digmaan.<ref>{{cite web |url=https://www.rappler.com/business/philippines-average-fuel-supply-march-20-2026/ |title=DOE's Garin says PH has average 45 days of fuel supply, down by 10 days since war began |work=Rappler |last1=De Castro Jr. |first1=Isagani |date=Marso 24, 2026 |access-date=Marso 27, 2026 }}</ref> Pagsapit ng ika-24 ng Marso, tinatayang tataas nang husto ang mga presyo ng petrolyo dulot ng patuloy na mga labanan sa Gitnang Silangan, tulad ng diesel na lumampas sa [[Piso ng Pilipinas|₱]]130 kada litro at gasolina na lumampas sa ₱100 kada litro. Ipinakikita ng datos mula sa DOE ang malakihang pagsipa ng presyo sa samot-saring mga uri ng petrolyo, habang nagpatupad ang mga kompanya ng langis ng mga pagbabago. Iniukol ng mga opisyal ang mga pagtaas sa mga presyur sa pandaigdigang merkado sa kabila ng bahagyang pagbagal ng pagtaas ng presyo sa bawat bariles.<ref>{{cite news |last1=Cordero |first1=Ted |title=Diesel to go up as high as P134.30/liter, gasoline at P112.40/liter this week |url=https://www.gmanetwork.com/news/money/companies/981131/oil-price-hike-march-24-to-30-2026/story/ |access-date=Marso 27, 2026 |work=GMA News |date=Marso 24, 2026}}</ref> Sinuspende ng [[Cebu Pacific]] at [[Philippine Airlines]] ang ilang panloob at pandaigdigang mga ruta sa kabila ng pandaigdigang pagtaaas ng presyo ng krudo at para na ring makapagtipid ng sariling mga reserba ng langis.<ref>{{cite web |url=https://www.abs-cbn.com/news/business/2026/3/23/cebu-pacific-suspends-routes-cancels-flights-amid-global-fuel-price-surge-1810 |title=Cebu Pacific suspends routes, cancels flights amid global fuel price surge |work=ABS-CBN News |last1=Balaoing |first1=Benise |date=Marso 23, 2026 |access-date=Marso 25, 2026 }}</ref><ref>{{cite news |last1=Casucian |first1=Jiselle Anne C. |title=PAL cancels some April–May flights amid fuel crisis |url=https://www.gmanetwork.com/news/serbisyopubliko/transportation/981476/pal-cancels-april-may-flights-amid-fuel-crisis/story/ |access-date=Marso 27, 2026 |work=GMA News |date=Marso 26, 2026}}</ref> Magmula noong ika-27 ng Marso 2026, nagsara ang 425 sa 14,485 mga gasolinahan sa buong bansa na minamasid ng [[Pambansang Pulisya ng Pilipinas]].<ref name="PNP Monitoring">{{cite news |last1=Joviland |first1=Rita |title=Closed gas stations due to fuel price hikes now 425 |url=https://www.gmanetwork.com/news/topstories/nation/981609/closed-gas-stations-due-to-fuel-price-hikes-now-425/story/ |access-date=Marso 27, 2026 |work=GMA News |date=Marso 27, 2026}}</ref> Binawasan ng ilang ''shopping malls'' sa bansa ang kanilang mga oras ng pagbukas bilang tugon sa krisis sa enerhiya.<ref>{{cite web |url=https://www.abs-cbn.com/news/business/2026/3/26/sm-supermalls-to-shorten-operating-hours-due-to-energy-state-of-emergency-1920 |title=Shopping malls cut operating hours due to energy state of emergency |work=ABS-CBN News |last1=Gasgonia |first1=Dennis |date=Marso 26, 2026 |access-date=Marso 27, 2026 }}</ref> == Pagtugon == Inihayag ng pamahalaan ng Pilipinas na naghahanap sila ng mapagpipiliang mga suplayer ng langis at nagdaraos ng mga pag-uusap sa di-tradisyonal na mga pinagkukunan, tulad ng India, Rusya, at Tsina,<ref name="Villamiel-2026">{{cite news |last1=Villamiel |first1=Vonn Andrei E. |title=Emergency declaration unlocks P1B in DA contingency funds |url=https://www.bworldonline.com/economy/2026/03/26/739022/emergency-declaration-unlocks-p1b-in-da-contingency-funds/ |access-date=Marso 27, 2026 |work=BusinessWorld |date=Marso 26, 2026}}</ref> upang makatulong sa pagpapanatili ng matatag na suplay ng langis sa kabila ng kawalan ng katiyakan sa pandaigdigang merkado at pabago-bagong presyuhan.<ref>{{cite news |last1=Gajitos |first1=Tricia |title=Philippines explores alternative oil suppliers amid global market uncertainty |url=https://gulfnews.com/business/energy/philippines-explores-alternative-oil-suppliers-amid-global-market-uncertainty-1.500471847 |access-date=Marso 27, 2026 |work=Gulf News |date=Marso 12, 2026}}</ref> Noong ika-25 ng Marso 2026, inaprobahan ng [[Kagawaran ng Badyet at Pamamahala (Pilipinas)|Kagawaran ng Badyet at Pamamahala]] (DBM) ang pagpapalabas ng ₱20 bilyon mula sa ''Malampaya gas fund'' sa DOE upang makatiyak sa suplay ng langis at patatagin ang mapagkukuhanan sa kabila ng pandaigdigang kaguluhan. Inilaan ang mga pondo para makabili ng langis at suportahan ang pangkagipitang mga hakbang sa enerhiya. Pinasimulan ng ''PNOC Exploration Corporation'' ng ''[[Philippine National Oil Company]]'' ang pagbili upang maiwasan ang mga kakapusan at panatilihin ang nararapat na mga serbisyo.<ref>{{cite news |last1=Rosal |first1=Derco |title=DBM releases ₱20 billion to secure fuel supply amid oil supply crunch risk |url=https://mb.com.ph/2026/03/25/dbm-releases-20-billion-to-secure-fuel-supply-amid-oil-supply-crunch-risk |access-date=Marso 27, 2026 |work=Manila Bulletin |date=Marso 25, 2026}}</ref> Nakabili ang [[Petron Corporation]] ng 700,000 bariles ng langis mula Rusya. Sinamantala nila ang tatlumpung araw na waiver ng Estados Unidos sa mga bansang bumibili ng [[Embargo ng langis ng Rusya noong digmaang Ruso-Ukrainian|mga produktong petrolyo ng Rusya na pinatawan ng mga sanction ng Amerika]] ngunit naglalayag na sa karagatan. Ipinataw ng Amerika ang mga sanction dulot ng [[Digmaang Ruso-Ukrainian (2022–kasalukuyan)|paglusob ng Rusya sa Ukraine]].<ref>{{cite web |url=https://globalnation.inquirer.net/315602/russian-oil-arrives-as-philippines-battles-energy-emergency |title=Russian oil arrives as Philippines battles 'energy emergency' |work=Inquirer.net |date=Marso 26, 2026 |access-date=Marso 27, 2026 }}</ref><ref>{{cite news |title=US issues 30-day sanctions waiver for purchase of Russian oil at sea |url=https://www.reuters.com/business/energy/us-issues-new-russia-related-general-license-oil-treasury-website-2026-03-12/ |access-date=Marso 27, 2026 |agency=Reuters |date=Marso 13, 2026}}</ref><ref>{{cite news |last1=Calonzo |first1=Andreo |last2=Venzon |first2=Cliff |title=Philippines Receives Russian Oil After US Sanctions Waiver |url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2026-03-26/philippines-receives-russian-oil-after-us-sanctions-waiver |access-date=Marso 27, 2026 |work=Bloomberg |date=Marso 26, 2026}}</ref> Sinabi ng pamahalaan ng Pilipinas na nagsusumikap sila para makakuha ng katulad na mga waiver mula sa ibang mga bansang pinatawan ng sanction ng Amerika.<ref>{{cite news |title=PH says it's working with Washington to obtain oil from US-sanctioned countries |url=https://www.rappler.com/philippines/ph-working-with-us-to-obtain-oil-us-sanctioned-countries/ |access-date=Marso 27, 2026 |work=Rappler |date=Marso 25, 2026}}</ref> Inilabas ng [[Kagawaran ng Agrikultura]] ang ₱1 bilyon mula sa kanilang pangmabilisang-tugon na pondo kasunod ng pagdeklara ng pambansang emerhensiya sa enerhiya. Inilaan ang ₱500 milyon para sa subsidyo ng langis sa mga mangingisda, habang inilaan naman ang isa pang ₱500 milyon para sa pagbili ng pataba na inaasahang ilalabas sa Mayo pagkaraan ng palatuntunang ''Presidential Assistance for Farmers and Fisherfolk''.<ref name="Villamiel-2026"/> Minamasid ng [[Pambansang Pulisya ng Pilipinas]] (PNP) ang mga gasolinahan, bodega ng suplay, at iba pang mga impraestrukturang mahalaga sa enerhiya upang mapigilan ang mga gawaing ilegal at matiyak ang patuloy na akses sa esensiyal na mga serbisyo.<ref name="PNP Monitoring" /> === Pampook na mga tugon === Noong ika-27 ng Marso 2026, idineklara ng [[Sangguniang Panlalawigan ng Sorsogon]] ang [[katayuan ng kalamidad]] sa [[Sorsogon|kanilang lalawigan]] dahil sa nagmamahal na presyo ng langis na nakaaapekto sa pampook na ekonomiya. Pinahihintulutan ng resolusyon ang paggamit ng mga pondong pansakuna para sa pagtulong at iniutos ang mga yunit ng lokal na pamahalaan na tumugon sa pagpapabawas ng epekto ng mga pagmahal ng langis habang pinapanatili ang pampublikong mga serbisyo.<ref>{{cite news |last1=Serquiña |first1=Mariel Celine |title=Sorsogon placed under state of calamity amid rising oil prices |url=https://www.gmanetwork.com/news/topstories/regions/981534/sorsogon-state-of-calamity-oil-price-hike/story/ |access-date=Marso 27, 2026 |work=GMA News |date=Marso 26, 2026}}</ref> Noong ika-1 ng Abri1 2026, nagdeklara ng katayuan ng lokal na emerhensiya ang pamahalaang bayan ng [[Bongao]] sa lalawigan ng [[Tawi-Tawi]] dahil sa matinding kakapusan ng suplay ng petrolyo. Naantala ang kanilang transportasyon, operasyon sa pangingisda, paghatid ng pangunahing mga kalakal, at esensiyal na mga serbisyong pampamahalaan. Pinahintulutan ng deklarasyon ang paggamit ng pampook na mga pondong pangkalamidad at mga hakbang na tugon sa emerhensiya.<ref>{{cite news |title=Bongao, Tawi-Tawi declares state of emergency over fuel shortage |url=https://www.gmanetwork.com/news/topstories/regions/982331/bongao-tawi-tawi-declares-state-of-emergency-over-fuel-shortage/story/ |access-date=Abril 4, 2026 |work=GMA News |date=Abril 2, 2026}}</ref> == Mga reaksiyon == May mga welga na isinagawa ng iba-ibang mga pangkat sa samot-saring mga bahagi ng bansa.<ref>{{cite web |url=https://www.abs-cbn.com/news/nation/2026/3/25/various-groups-to-join-2-day-nationwide-transport-strike-over-fuel-price-surge-1710 |title=Various groups to join 2-day nationwide transport strike over fuel price surge |work=ABS-CBN |last1=Datu |first1=Dennis |date=Marso 25, 2026 |access-date=Marso 25, 2026 }}</ref> Upang mapanatili ang kapayapaan at kaayusan, hinigpitan ng Pambansang Pulisya ng Pilipinas ang seguridad sa pangunahing mga pasilidad sa enerhiya.<ref>{{cite web |url=https://www.pna.gov.ph/articles/1271712 |title=PNP tightens security in energy facilities |work=Philippine News Agency |last1=Caliwan |first1=Christopher Lloyd |last2=Nepomuceno |first2=Priam |date=Marso 25, 2026 |access-date=Marso 25, 2026}}</ref> == Tingnan din == *[[Krisis sa enerhiya noong dekada-1970]] *[[Enerhiya sa Pilipinas]] == Mga sanggunian == {{reflist}} == Mga kawing panlabas == *[https://www.officialgazette.gov.ph/downloads/2026/03mar/20260324-EO-110-FRM.pdf Kautusang Tagapagpaganap Blg. 110, serye ng 2026] – Pagdedeklara ng katayuan ng pambansang emerhensiya sa enerhiya at pagpapatibay ng pinag-isang ''package'' para sa kabuhayan, industriya, pagkain, at transportasyon [[Kategorya:2026 sa Pilipinas]] [[Kategorya:Kasaysayan ng ekonomiya ng Pilipinas]] [[Kategorya:Enerhiya sa Pilipinas]] [[Kategorya:Bongbong Marcos]] [[Kategorya:Digmaan sa Iran noong 2026]] [[Kategorya:Krisis sa enerhiya]] hdh6wc608250t953q1oos9j2ulkfww4 0 337579 2201273 2201024 2026-04-04T14:26:51Z TentingZones1 122212 2201273 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement |name = Malabat |native_name = Malavath |settlement_type = [[Talaan ng mga komyun sa departamento ng Gers|Bayan]] |image_skyline = St John the Baptist church in Malabat (6).jpg |image_caption = Ang Simbahan ni San Juan Bautista sa Malabat |image_shield = |pushpin_map = France |map_caption = Lokasyon sa Pransiya |subdivision_type = Bansa |subdivision_name = {{Flag|France}} |subdivision_type1 = [[Mga Rehiyon ng Pransiya|Rehiyon]] |subdivision_name1 = [[Occitanie]] |subdivision_type2 = [[Mga Departamento ng Pransiya|Departamento]] |subdivision_name2 = [[Gers]] |subdivision_type3 = Arrondissement |subdivision_name3 = [[Arrondissement of Mirande|Mirande]] |subdivision_type4 = |subdivision_name4 = |leader_title = Alkade (2020–2026) |leader_name = Céline Salles |area_total_km2 = 5.4 |population_as_of = 2023 |population_total = 100 |population_density_km2 = auto |website = |coordinates = {{coord|43.4342|0.1864|format=dms|display=inline,title}} |elevation_m = 200 |elevation_min_m = 162 |elevation_max_m = 296 }} Ang '''Malabat''' (''Malavath'' sa [[Wikang Gascon|Gascon]]) ay isang komyun ng Pransya na matatagpuan sa timog-kanluran ng departamento ng [[Gers]] sa rehiyon ng [[Occitanie]]. Sa kasaysayan at kultura, ang komyun ay nasa rehiyon ng [[Astarac]], isang napakaburol na teritoryo sa timog ng Gers, na may lupang luwad, na nasa hangganan ng [[talampas ng Lannemezan]]. Dahil nakalantad sa isang nabagong klima ng karagatan, ito ay dinadaluyan ng [[Ilog Arros]] at ilang iba pang maliliit na sapa. Ipinagmamalaki ng munisipalidad ang isang kahanga-hangang likas na pamana na binubuo ng dalawang protektadong natural na lugar na may interes sa ekolohiya, fauna, at bulaklak. Ang Malabat ay isang munisipalidad sa kanayunan na may populasyon na 100 noong 2023, na umabot sa pinakamataas na bilang ng mga naninirahan na 313 noong 1821. ==Heograpiya== [[File:Malabat - Entrée.jpg|thumb|Isang pasukan papunta sa nayon]] Ang Malabat ay isang komyun sa [[Gascony]] na matatagpuan sa tabi ng [[ilog Arros]]. Ang mga kalapit na munisipalidad ay [[Beccas]], [[Betplan]], [[Blousson-Sérian]], [[Cazaux-Villecomtal]], [[Haget]] at [[Troncens]]. ==Pagpaplano ng lungsod== ===Tipolohiya=== Noong Enero 1, 2024, ang Malabat ay ikinategorya bilang isang munisipalidad sa kanayunan na may kalat-kalat na pabahay, ayon sa bagong pitong-antas na munisipal na densidad ng grid na tinukoy ng INSEE noong 2022. Ito ay matatagpuan sa labas ng mga yunit ng urbano at sa labas ng impluwensya ng mga lungsod. ===Paggamit ng lupa=== Ang paggamit ng lupa sa munisipalidad, gaya ng ipinapakita sa European biophysical land cover database na Corine Land Cover (CLC), ay nailalarawan sa pamamagitan ng malaking dami ng lupang pang-agrikultura (71.1% noong 2018), isang proporsyon na kapareho ng noong 1990 (71.1%). Ang detalyadong pagkasira noong 2018 ay ang mga sumusunod: damuhan (32.7%), kagubatan (28.9%), lupang maaaring sakahin (27.2%), at magkakaibang mga lugar na pang-agrikultura (11.3%). [[File:32225-Malabat-Sols.png|thumb|center|alt=Carte en couleurs présentant l'occupation des sols.|Mapa ng imprastraktura at paggamit ng lupa sa munisipalidad noong 2018 (CLC).]] ==Pangalan== Ang Malabat ay nabuo mula sa ''mala'', "maishanta" at ''vath''. ==Mga lugar at monumento== Ang Simbahan ni San Juan Bautista ang pinakabago sa kanton ng Miélan. Marangya ang dekorasyon nito, itinayo sa istilong neo-Gothic noong 1912. Kasama rin sa maliit na nayon sa probinsya na ito ang isang sementeryo, isang munisipyo, at isang dating paaralan. ==Tingnan din== [[Kategorya:Mga pamayanan sa Pransiya]] lb5v5n4eamsmqkbxbvwk7qldqfdtpdp 0 337633 2201266 2026-04-04T13:32:38Z TentingZones1 122212 Bagong pahina: {{Infobox settlement |name = Kernascléden |settlement_type = Bayan |image_skyline = Eglise de Kernascleden.JPG |image_caption = Simbahan ng Notre-Dame, makikita mula sa kanlurang harapan |image_shield = Blason ville fr Kernascléden (Morbihan).svg |pushpin_map = France |map_caption = Lokasyon ng Kernascléden |subdivision_type = Bansa |subdivision_name = {{Flag|France}} |subdivision_type1 = [[Mga Rehiyon ng Pransiya|Rehiyon]] |subdivision_name1 = Bre... 2201266 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement |name = Kernascléden |settlement_type = Bayan |image_skyline = Eglise de Kernascleden.JPG |image_caption = Simbahan ng Notre-Dame, makikita mula sa kanlurang harapan |image_shield = Blason ville fr Kernascléden (Morbihan).svg |pushpin_map = France |map_caption = Lokasyon ng Kernascléden |subdivision_type = Bansa |subdivision_name = {{Flag|France}} |subdivision_type1 = [[Mga Rehiyon ng Pransiya|Rehiyon]] |subdivision_name1 = [[Bretanya]] |subdivision_type2 = [[Mga Departamento ng Pransiya|Departamento]] |subdivision_name2 = [[Morbihan]] |subdivision_type3 = Arrondissement |subdivision_name3 = [[Arrondissement of Pontivy|Pontivy]] |subdivision_type4 = |subdivision_name4 = |leader_title = Alkade (2026-2032) |leader_name = Christophe Cararic<ref>{{cite web|url=https://www.morbihan.gouv.fr/content/download/45068/325032/file/Maires%20du%20Morbihan%202020%20-%20250.pdf|title=Maires du Morbihan|date=7 July 2020|publisher=Préfecture du Morbihan}}</ref> |area_total_km2 = 9.26 |population_as_of = 2023 |population_total = 418 |population_density_km2 = auto |website = https://www.kernascledem.com/ |coordinates = {{coord|48.0069|-3.3197|format=dms|display=inline,title}} |postal_code = 56540 |postal_code_type = Postal code |elevation_m = 100 |elevation_min_m = 89 |elevation_max_m = 163 }} Ang '''Kernascléden''' ay isang komyun sa [[Pransiya]] na matatagpuan sa departamento ng [[Morbihan]], sa rehiyon ng [[Bretanya]].<ref>[https://www.insee.fr/fr/metadonnees/geographie/commune/56264-kernascleden INSEE commune file]</ref> Ang bayan na ito ay kilala sa marangyang simbahang Gothic nito, na binansagang "Chapel of a Thousand Spires." Minsan ay naglalakbay ang mga tao mula sa malayo upang humanga, lalo na, sa isa sa mga fresco nito noong ika-15 siglo na [[Danse macabre|naglalarawan ng sayaw ng kamatayan]]. Ang pagtatayo ng isang mahalagang gusali sa isang liblib na lokasyon ay walang alinlangang hindi magiging posible kung wala ang determinasyon ng pamilyang [[Rohan]], ang noo'y pinakamakapangyarihang pamilyang prinsipe sa Brittany pagkatapos ng mga duke. ==Heograpiya== ===Lokasyon=== Ang komyun ng Kernascléden ay matatagpuan sa hilagang-kanlurang bahagi ng departamento ng Morbihan. Ayon sa kaugalian, ito ay kabilang sa rehiyon ng [[Pays Pourlet]] at Lower Brittany, habang sa administratibo ay nasa ilalim ito ng pamayanang urbano ng Pays du Roi Morvan at distrito ng Pontivy. Sa lawak na 9.26 km² lamang, ito ang pinakamaliit sa lugar, hindi kasama ang komyun ng [[Guémené-sur-Scorff]]. Ang sentro ng nayon ay matatagpuan sa layong 12.6 km sa silangan ng Le Faouët, 10.8 km sa kanluran ng Guémené-sur-Scorff, at 29.3 km sa hilaga ng Lorient. [[File:Map commune FR insee code 56264.png|thumb|Mapa ng Kernascléden at mga nakapalibot na munisipalidad.]] ===Relief, hidrograiya at urban morphology=== Ang komyun ay dahan-dahang umuusad, na ang teritoryo nito ay may taas na mula 89 m hanggang 163 m. Ito ay ganap na nasa loob ng watershed ng Scorff, isang ilog sa baybayin na dumadaloy patungo sa daungan ng Lorient. Ang Ilog Scorff ang bumubuo sa katimugang hangganan ng komyun at naghihiwalay dito mula sa [[Inguiniel]]. Ang komyun ay dinidiligan din ng batis ng Kerustang, isang sanga ng Scorff. Ang sentro ng nayon ay katamtaman ang laki. Bukod sa sentro ng nayon, ang komyun ay kinabibilangan ng humigit-kumulang dalawampung nayon: [[Brangolo]], Kerchopine, Kerbourg, Manéglau, Canquisquelen, Manério, Porh Pimpec, Guernebos, La Maison Blanche, Kerven Cleuzio, Kerven er Lann, Kerihuel, Kerlouarny, Kermaria, at Kermonac'h. [[File:Kernascleden_opentopomap.png|thumb|Carte topographique de la commune de '''Kernascléden'''.]] ====Hidrograpiya==== Ang bayan ay matatagpuan sa basin ng [[ilog Loire-Brittany]]. Ito ay dinadaluyan ng [[Ilog Scorff]], ng batis ng Kerustang, at ilan pang maliliit na daluyan ng tubig. Ang Scorff, na may habang 79 km, ay nagmumula sa bayan ng Ploërdut at dumadaloy patungo sa [[Ilog Blavet]] sa hangganan sa pagitan ng [[Lorient]] at [[Lanester]], pagkatapos dumaan sa 18 bayan. <gallery mode="packed" heights=200px> 56264-Kernascléden-Hydro.jpeg|alt=Carte en couleur présentant le réseau hydrographique de la commune|Réseau hydrographique de Kernascléden. </gallery> ==Pagpaplano ng lungsod== ===Tipolohiya=== Noong Enero 1, 2024, ang Kernascléden ay ikinategorya bilang isang munisipalidad sa kanayunan na may napakakalat na pabahay, ayon sa bagong pitong antas na iskala ng densidad ng munisipyo na tinukoy ng INSEE noong 2022. Ito ay matatagpuan sa labas ng mga urban na lugar at sa labas ng impluwensya ng mga lungsod. ==Paggamit ng lupa== [[File:56264-Kernascléden-Sols.png|thumb|alt=Carte en couleurs présentant l'occupation des sols.|Mapa ng imprastraktura at paggamit ng lupa sa munisipalidad noong 2018 (CLC).]] Ang talahanayan sa ibaba ay nagpapakita ng paggamit ng lupa ng munisipalidad noong 2018, gaya ng lumalabas mula sa European biophysical land cover database na Corine Land Cover (CLC). {| class="wikitable centre " |+'''Paggamit ng lupa noong 2018''' |- ! style="background: #ddffdd; color:#000000;" | Type d’occupation ! style="background: #ddffdd; color:#000000;" | Pourcentage ! style="background: #ddffdd; color:#000000;" | Superficie<br /> <small>(en hectares)</small> |- | align="left" |Tissu urbain discontinu | align="right" |3,0 % | align="right" |28 |- | align="left" |Terres arables hors périmètres d'irrigation | align="right" |31,8 % | align="right" |294 |- | align="left" |Prairies et autres surfaces toujours en herbe | align="right" |14,0 % | align="right" |129 |- | align="left" |[[Bocage|Systèmes culturaux et parcellaires complexes]] | align="right" |22,0 % | align="right" |203 |- | align="left" |Surfaces essentiellement agricoles interrompues par des espaces naturels importants | align="right" |13,3 % | align="right" |123 |- | align="left" |[[Forêt de feuillus d'Europe et d'Asie occidentale|Forêts de feuillus]] | align="right" |3,8 % | align="right" |35 |- | align="left" |[[Forêts de conifères tempérées|Forêts de conifères]] | align="right" |6,3 % | align="right" |58 |- | align="left" |[[Forêt mixte|Forêts mélangées]] | align="right" |1,0 % | align="right" |9 |- | align="left" |Landes et broussailles | align="right" |0,9 % | align="right" |8 |- | align="left" |Forêts et végétation arbustive en mutation | align="right" |4,0 % | align="right" |37 |- | colspan="3" style="font-size:90%;text-align:center" |''Source : [[Corine Land Cover]]'' |} ==Pangalan== Ang pangalan ng lokalidad ay pinatutunayan sa mga anyong Kernasteden noong 1428, Kaerenascheden at Kernastreden noong 1430. Noong bandang 1420, sa dokumentong nagpapahintulot sa pagtatayo ng kasalukuyang kapilya, ang pangalan ay binabaybay na ''Kernasquéden''. Maaaring ito ay isang pagpapaikli ng ekspresyong Breton na "Ker-ar-Skéden," na isinasalin bilang "nayon ng estatwa."<ref name="ReferenceA">bulletins municipaux, HISTOIRE DE KERNASCLÉDEN suivant les écrits de Bénoni LAVOLÉ</ref> Ang isa pang teorya ay maaaring ito ay isang pagpapaikli ng "Ker-an-askledenn," na isinasalin bilang "nayon ng sluice." Mahalagang tandaan na ang ''Ker an ascloedenn'' ay nangangahulugang "pira-piraso ng kahoy," isang reperensya na ibinigay ni Jean Yves Le Moing sa kanyang akda sa mga pangalan ng lugar ng Brittany. Ang "pira-piraso ng kahoy" ay tumutukoy sa ilang mga seksyon ng isang malaking kagubatan na napreserba noong mga pangunahing paglilinis noong ika-13 at ika-14 na siglo. Ang pangalan ng lokalidad ay pinatutunayan sa lokal sa anyong Breton na ''Karnasen'' (binibigkas na [ˈkaːɾnasən]). Ang baybay ng [[Wikang Breton|Breton]] ng pangalan ng bayan ay '''Kernaskledenn'''. ==Kasaysayan== ===Gitnang Panahon=== Ang teritoryo ng Kernascléden ay bahagi ng sinaunang parokya ng Plouhaer sa unang rehiyon ng Armorican at kabilang sa dekano ng [[Kemenet-Héboé]]. Ang pagtatayo ng unang Kristiyanong santuwaryo sa Kernascléden, na inialay sa Birheng Maria, ay humantong sa pagtatatag ng isang peregrinasyon sa lugar sa isang hindi tiyak na petsa. Ang kahalagahan ng peregrinasyong ito ay nangailangan ng pagtatayo ng isang ospital upang tumanggap ng mga peregrino at mga maysakit. Umunlad ang kalakalan, na humantong sa pagtatayo ng isang palengke kung saan ginaganap ang lingguhang pamilihan. Noong bandang 1420, ang unang kapilya, na naging napakaliit dahil sa laki ng peregrinasyon, o nagbabantang gumuho, ay nag-udyok sa [[pamilyang Rohan]], ang mga may-ari ng lupa, na magpasyang itayo ang kasalukuyang kapilya. Sinimulan ni Viscount [[Alain VIII de Rohan]] ang isang proyekto sa konstruksyon na tatagal ng humigit-kumulang 44 na taon. Dinala ng pamilyang Rohan ang pinakamahuhusay na manggagawa noong panahong iyon. “Nang iutos ni [[Alain de Rohan]] ang pagtatayo ng kapilya ng Kernascléden, na balak niyang ialay sa [[Birheng Maria]], wala ni isang tirahan sa buong rehiyon,” isinulat ni Dr. [[Alfred Fouquet]]. Nag-donate din si Alain de Rohan ng lupa para sa pagtatayo at pagtatatag ng isang [[ospital]] (hospice) para sa mga mahihirap na dumagsa roon. Namatay si Alain VIII noong 1429, at ang kanyang anak na si [[Alain IX]] ang humalili sa kanya. Gayunpaman, naantala ang konstruksyon nang ilang panahon nang maubusan ng pera ang pamilyang Rohan. Ang simbahan ay inialay noong Setyembre 2, 1453, sa harapan ni Obispo [[Yves de Pontsal]] ng Vannes, mga miyembro ng pamilyang Rohan, maraming iba pang mga panginoon mula sa mga nakapalibot na lugar, at kung ano ang tiyak na isang malaking pulutong. Pagkatapos ng konsagrasyon, tinawag ang mga artista upang lumikha ng mga fresco sa vault at mga mural. Ang pagtatayo ng bagong kapilya ay magbibigay-daan sa apat na malalaking perya na gaganapin bawat taon. Ang mga peryang ito ay magpapatuloy hanggang sa ikadalawampung siglo. <blockquote> “Ang Kernascléden ay isang simpleng [[parokya]] sa loob ng nasasakupan ng [[Rohan-Guémené]]. Noong 1430, pinahintulutan ng Papa si Alain IX na maglagay ng mga chaplain doon. Isang hospice ang itinatag sa tabi ng simbahan, na isang lugar ng peregrinasyon. Ang tawiran ay may tatak ng mga braso nina [[John V]] at [[Joan ng France]] (na namatay noong 1433). Ang isang malaking inskripsiyon sa [[koro]], na may petsang 1454, ay nagpapahiwatig ng isang dedikasyon ng Obispo ng Vannes, si Yves de Pontsal (...); ang mga [[eskudo de armas]] (Guémené, Rohan, Brittany) sa mga susi ng koro ay nagbibigay ng mga petsang 1457–1462.” </blockquote> ===Modernong Panahon=== <gallery> File:Cassini Kernascléden.jpg|[[Carte de Cassini]] de la partie sud de la paroisse de [[Saint-Caradec-Trégomel]] (actuelle commune de Kernascléden) datant de 1789. </gallery> ===Ang ika-19 na siglo=== [[File: Notre-Dame_de_Kernascléden_vers_1845.jpg|thumb|La chapelle vers 1845 avec au premier une femme conduisant des vaches.]] Si [[Henri de Cossé-Brissac]], na nagmana ng malawak na [[ari-arian ng Pontcallec]] mula sa kanyang ama, ay nagpatayo ng paaralan ng Kermathias noong 1860. Kasunod nito, binili niya ang mga bulwagan ng pamilihan at ang mga gusaling panlabas na nakatayo malapit sa kapilya ng Notre-Dame de Kernascléden at ipinagiba ang mga ito. Dahil dito, naging madali ang pagpasok sa gusali at pinahusay ang biswal na kaakit-akit nito. Noong 1874, nakuha niya mula kay [[Obispo Becel]] ng Vannes ang pagtatatag ng Kernascléden bilang isang parokya, ngunit panandalian lamang ang tagumpay na ito. Noong 1883 pa lamang, binawi na ni Obispo Becel ang pribilehiyong ipinagkaloob niya, at ang Notre-Dame de Kernascléden ay bumalik sa pagiging isang simpleng kapilya ng kaginhawahan. Nagkaroon pa nga ng mga usap-usapan tungkol sa paglikha ng Kernascléden bilang isang hiwalay na komyun sa pamamagitan ng paghahati nito mula sa mga komyun ng Saint-Caradec-Trégomel, Berné, at Lignol. Isang petisyon ang kumalat tungkol dito. Itinuro ng mga naninirahan sa Kernascléden na 14 na perya ang ginaganap doon taun-taon. Ngunit nabigo ang proyekto. Mariing tinutulan ito ng konseho ng munisipyo ng Berné. Sumulat sila nang itim at puti: "Upang masigasig na tutulan ang iminungkahing paglilipat, na tila nagdudulot ng mas maraming disbentaha kaysa benepisyo para sa distrito ng Pontcallec." Noong Marso 17, 1867, 191 na may-ari ng lupa at magsasaka ang nagpetisyon para sa paglipat ng sentrong administratibo ng komyun ng [[Saint-Caradec]] patungong Kernascléden, kasama ang pagdaragdag ng mga nayon na ihihiwalay mula sa Lignol at Berné. Dahil sa oposisyon na kanilang naranasan, tinalikuran nila ang kanilang unang ideya na lumikha ng isang hiwalay na komyun. Kabilang sa kanilang mga argumento: "Ang Kernascléden, na madaling mapuntahan mula sa buong rehiyon, ay ang lugar ng labindalawang napakasikat na perya" (ang ilan ay itinatag sa pamamagitan ng mga [[liham]] na may patente mula kay Haring [[Francis I]] noong Disyembre 1530), "Ang Kernascléden ay, mula ikatlong taon hanggang ika-12 taon, ang pangunahing bayan ng isang kanton na kinabibilangan ng Berné", "bago ang 1789 (...) ilang notaryo ang naninirahan doon", ang simbahang inuri bilang isang makasaysayang monumento, ang pagkakaroon ng isang "libreng paaralan para sa mga babae, na pinaglilingkuran ng tatlong madre" at ang pangako ni G. de Brissac "na bigyan ang Kernascléden ng mga gusaling wala ito, upang magtustos ng isang bagong sementeryo at upang ibalik ang presbiteryo"; sa halip ay inirerekomenda ng imbestigador na komisyoner ang paglikha ng isang bagong munisipalidad sa Kernascléden at ang pagpapanatili ng munisipalidad ng Saint-Caradec na magkakaroon pa rin ng 900 naninirahan at isang lawak na 1,650 ektarya. Ngunit sa huli, ang proyekto ay hindi natupad noong panahong iyon, at noong 1955 lamang nilikha ang munisipalidad ng Kernascléden. Noong Disyembre 13, 1876, tinamaan ng [[kidlat]] ang kampana ng Notre-Dame de Kernascléden; ito ay tuluyang natumba, at ang mga labi nito, na nagkalat sa lahat ng direksyon, ay nagpabagsak sa mga taluktok at sumira sa mga eskultura. Nagsimula ang gawaing muling pagtatayo noong 1877 salamat sa pondo na ipinagkaloob ng Ministry of Fine Arts at Ministry of Religious Affairs, kasunod ng mga pagsisikap na isinagawa ni Count [[Albert de Mun]], isang dating miyembro ng parlamento. Isang atas mula sa Pangulo ng Republika na may petsang Enero 23, 1883, ang nagpawalang-bisa sa atas noong Agosto 16, 1874, na nagtatag ng simbahan ng Notre-Dame de Kernascléden bilang isang sangay na simbahan at nagbuwag sa konseho ng parokya nito; ang pamamahala ng nasabing simbahan ay mula ngayon ay pangangasiwaan ng konseho ng parokya ng Saint-Caradec-Trégomel. Ang pampublikong pagsamba ay pinahihintulutan na lamang doon bilang isang kapilya ng kaginhawahan at sa ilalim ng pamamahala ng kura paroko ng Saint-Caradec-Trégomel. ===Ang ika-20 siglo=== ====Ang Belle Époque==== Sa simula ng ika-20 siglo, "Dahil lahat ng mga parokyano ay nagsasalita ng [[Breton]], ang mga sermon ay ipinangangaral lamang sa Breton." Noong bandang 1900, labintatlong perya ang ginaganap taun-taon sa [[Saint-Caradec-Trégomel]], labindalawa sa mga ito ay sa Kernascléden. Halimbawa, noong 1905, ang malaking perya, na kilala bilang "[[Perya ng Bagong Taon]]," ay ginanap sa napakalamig na panahon, ngunit hindi nasira ang kaayusan, kahit na "ang mga kabataan ng parehong kasarian ay partikular na marami, dahil ito ang araw ng parada ng mga conscript mula sa lahat ng bayan sa canton." [[File: Kernascleden gustave william lemaire.png|thumb|Le bourg de Kernascléden vers 1910.]] Isang distrito ng eleksyon ang itinatag noong 1905 sa Kernascléden, sa loob ng komyun ng Saint-Caradec-Trégomel. Ang Kernascléden, na hanggang noon ay isang simpleng sakop ng Saint-Caradec-Trégomel, ay itinayo bilang isang malayang parokya noong 1908. Noong Oktubre 1911, ang Pangkalahatang Konseho ng Morbihan ay nagreklamo tungkol sa sira-sirang kalagayan ng mga nakalistang monumento sa Kernascléden at Saint-Fiacre (sa Le Faouët): "Sa loob ng dalawampung taon ay walang nagawa sa Kernascléden"; hinimok nito ang Pangalawang Kalihim ng Estado para sa Sining na "apurahang gawin ang lahat ng kinakailangang hakbang upang mapangalagaan ang walang kapantay na kayamanang naipon sa sulok na ito ng Brittany"; ang mga pang-emerhensiyang pagkukumpuni ay isinagawa sa bubong noong 1912 salamat sa mga pondong inilaan mula sa badyet ng Sining. <center>'''Cartes postales illustrant la vie quotidienne à Kernascléden au début du xxe siècle'''</center> <gallery mode="packed" heights="150"> File:Kernascléden conclusion d'un marché.jpg|conclusion d'un marché pour la vente d'une famille de porcs au bourg de Kernascléden vers 1900 (carte postale ancienne). File:Kernascléden la place.jpg|Le bourg de Kernascléden et son église vers 1900 un jour de foire (carte postale Villard). File:Kernascléden baptême.jpg|scène de baptême à Kernascléden vers 1900 (carte postale A.Waron). File:Kernascléden_barde_breton.png|Barde breton apostrophant la foule (carte postale éditée à Nancy). </gallery> Isang pantulong na tanggapan ng koreo ang itinatag sa Kernascléden noong 1913. ====Ang Unang Digmaang Pandaigdig==== Ang alaala ng digmaan sa Kernascléden ay nagtataglay ng mga pangalan ng 32 sundalong namatay para sa Pransya noong [[Unang Digmaang Pandaigdig]]; kabilang sa kanila ay sina Mathurin Le Vouédec na namatay noong Abril 27, 1915 nang lumubog ang [[armored cruiser]] na ''[[Léon Gambetta]]'' at Joseph Le Doujet noong Hulyo 19, 1917 nang lumubog ang Eloby; si Joseph Rousselot ay napatay sa labanan noong 1917 sa tinatawag ngayong [[Hilagang Makedoniya]] at si Louis Nicolas ay namatay noong Abril 30, 1918 dahil sa mga sugat na natamo noong [[Labanan sa Mont Kemmel]] sa Belgium; lahat ng iba pa ay namatay sa lupang Pranses, kabilang si Louis Le Doujet, na napatay sa labanan noong Agosto 7, 1916 noong [[Labanan sa Somme]], na pinarangalan ng Military Medal at ng [[Croix de Guerre]]. ====Ang Panahon sa Pagitan ng Digmaan==== Sa pagitan ng 1906 at 1939, ang Kernascléden ay may [[hintuan ng riles]] sa makitid na linya ng [[Morbihan Railways]] na tumatakbo mula Guémené-sur-Scorff hanggang [[Meslan]]. Ang hintuan na ito ay matatagpuan humigit-kumulang 300 metro sa hilaga ng nayon ng Kernascléden (sa kasalukuyang lugar na kilala bilang "La Gare"). Noong 1928, isang kilalang manggagamot na nakatira malapit sa istasyon ng tren ng Kernascléden ang kinasuhan dahil sa "pagsasanay ng medisina nang walang lisensya." ====Ang Ikalawang Digmaang Pandaigdig==== Ang bantayog ng digmaan sa Kernascléden ay nagtataglay ng mga pangalan ng walong taong namatay para sa France noong [[Ikalawang Digmaang Pandaigdig]]. Kabilang sa mga biktimang ito ay sina Ernest Le Bray, Joseph Le Gouanvic, at Désiré Le Liboux, mga sundalong napatay noong tagsibol ng 1940 noong [[Labanan sa Pransiya]]; si Joseph Tanguy, na namatay noong 1940 sa [[Alemanya]]; at si Joseph Charles, na namatay sa pagkabihag sa [[Stalag III-A]] sa Germany noong Nobyembre 3, 1942. Si Louis Le Gouanvic (napatay noong 1943 sa [[Lanester]]) ay isang sibilyang biktima ng digmaan. Si Jean Le Bomin, isang miyembro ng [[Forces françaises de l'intérieur|FFI]], ay pinatay sa pamamagitan ng firing squad noong Hulyo 1, 1944, sa [[Lignol]]. Si Alexandre Le Gouallec, isang sundalo sa [[432nd Pioneer Regiment]], ay namatay noong Abril 21, 1945, sa [[Austria]]. Ang bantayog ng digmaan, na hugis [[Krus ng Lorraine]], ay nakalagay sa pader ng sementeryo. Dalawang stelae na hugis-libingan ang nakatayo sa malapit, isa sa magkabilang gilid, ang isa ay may nakasulat na "1914-1918," ang isa naman ay "1939-1945." Ang gitnang bahagi ay may nakasulat na ''Narito ang isang hindi kilalang lalaki na pinatay ng mga Aleman noong Hunyo 1944.'' Ang hindi kilalang lalaking ito ay pinatay sa [[Persquen]] noong Hunyo 23, 1944, kasama si Jean Mathurin Le Bouin; ang kanilang mga bangkay ay natagpuan sa isang hukay malapit sa istasyon ng tren ng Lignol. Noong Pebrero 13, 1943, ang pribadong paaralan ng Sainte-Jeanne d'Arc sa [[Lorient]] ay inilikas patungo sa kampo ng paaralan ng Kernascléden. Ang mga anak ng mga refugee na ang mga pamilya ay pinatira sa [[ari-arian ng Pontcallec]] (sa [[Berné]]) ay nag-enroll din sa Kernascléden noong taon ng pasukan ng 1943-1944. ====Ang Resulta ng Ikalawang Digmaang Pandaigdig==== Si Émile Perico, isang sundalo mula sa Kernascléden, ay namatay para sa Pransya noong Hunyo 16, 1947, noong [[Digmaang Indochina]], at si C. Hellfouarch noong [[Digmaang Algeria]]. Ang Kernascléden ay naging isang komyun noong Hunyo 7, 1955. [[File: Calle Kernascléden.JPG|thumb|center|Rue du 7 juin 1955, date de création de la commune.]] ===Ang ika-21 siglo=== ====Ang pagsasara ng mga paaralan at negosyo==== Ang mababang bilang ng mga batang nag-aaral ay humantong sa pagsasara ng pribadong paaralan ng Kermathias noong Setyembre 2015 (itinatag noong 1860, ang Kermathias ay dating mayroong hanggang 300 estudyante); ang pampublikong paaralan ay nagsara na mga labinlimang taon na ang nakalilipas. Ang dating gusali ng pampublikong paaralan, na naibalik sa dati, ay naging "Pôle 3R" (Réseau Relais Ressources - Resource Relay Network), isang sentro na nagsisilbing tahanan ng mga siyentipiko na nag-aaral ng mga paniki. Pagsapit ng 2024, ang bayan ay walang mga tindahan (ang pinakamalapit na supermarket ay nasa [[Meslan]], mahigit 8 kilometro ang layo) maliban sa isang beauty salon; tatlong manggagawa ang nakatira doon (isang elektrisyan, isang pintor/plasterer, at isang tubero). ==Eskudo de armas== [[File:Blason ville fr Kernascléden (Morbihan).svg|thumb|Kernascléden]] ''Bawat Kwarter: unang asul na may tatlong pilak na chevron, pangalawa o may tatlong pulang mascle, pangatlo o may tatlong itim na batik ng ermine, pang-apat na asul na may pilak na kulot na kurba; ang kabuuang mga gules ay may kulay argente na kapilya ng lugar, na ang mga dingding at masonerya nito ay itim.'' ==Mga lugar at monumento== ===Pamana ng relihiyon=== * [[Simbahan ng Mahal na Birhen ng Kernascléden]]: Ang gusaling granite na ito ay itinayo sa istilong Flamboyant Gothic. Ang kapilya ay buong nakabalot sa bato at may planong krusipiho na nagtatapos sa isang patag na apse. Ito ay nakalista bilang isang makasaysayang monumento at nagtatampok ng: ** Sa panlabas, ang kahanga-hangang patag na apse, ang "Porko ng mga Lalaki" at ang "Porko ng mga Babae," bawat isa ay sumusuporta sa isang pinong gable na may crenellation na sapat ang lalim upang paglagyan ng dating mga estatwa ng mga santo na may polychrome. Ang mga pasukan na ito sa gilid ay matatagpuan sa timog na harapan ng gusali (ang mga kababaihan, na nakahiwalay sa mga lalaki habang nagmimisa, ay nakatayo sa likuran ng nabe kasama ang mga bata), sa harap ng isang espasyo na ginagamit para sa malalaking perya at mga pagdiriwang ng canton. Ang maraming taluktok na nagkorona sa mga buttress at iba pang patayong elemento ang pinagmulan ng palayaw na "kapilya ng isang libong taluktok." Ang tore ng kampanilya mismo, na may katamtamang sukat, ay nasa parehong patag ng simpleng harapan sa kanluran. ** Sa loob, isa sa dalawang<ref>Ang pangalawa ay makikita sa [[kapilya ng Kermaria]] an [[Iskuit]] sa [[Plouha]] ([[Côtes-d'Armor]])</ref> fresco lamang sa Brittany na naglalarawan ng isang danse macabre ang umiiral pa rin, na nagbibigay-diin sa trauma ng Great Plague noong 1356. Orihinal na, ito ay binubuo ng 31 pigura (ang Ankou, 15 buhay, at 15 patay), kung saan idinagdag ang isang mangangaral at isang patay na lalaking tumutugtog ng trumpeta, na ipininta nang hiwalay. Ang gawang ito ay maaaring petsahan sa pagtatayo ng simbahan, ibig sabihin, noong kalagitnaan ng ika-15 siglo, at ito lamang ang isa sa rehiyon na may kasamang, sa isang kalapit na pader, ng isang representasyon ng impiyerno, na partikular na nakapupukaw at nakakatakot para sa mga mananamba noong huling bahagi ng Middle Ages. Ang mga fresco ng mga musikal na anghel at apostol ay tumatakip sa mga arko ng nabe at koro, habang ang mga eksena mula sa buhay ng Birheng Maria at ni Hesus ay nag-aadorno sa mga haligi at dingding. * Ilang elemento ng ipinintang palamuti ang kinopya noong kalagitnaan ng ika-20 siglo at maaaring muling itayo sa nirenovate na Museum of French Monuments sa Cité de l'architecture et du patrimoine (Palais de Chaillot, Paris). Ayon sa ilang historyador ng arkitektura, ang simbahang ito ay gawa ng arkitekto na nagdisenyo ng kapilya ng [[Saint-Fiacre]] malapit sa maliit na kalapit na bayan ng [[Le Faouët]]. <gallery> File:001 Kernascléden.jpg|[[Église Notre-Dame de Kernascléden]] : la façade et le clocher. File:Eglise Kernascleden Sud.JPG|Église Notre-Dame de Kernascléden : vue du sud. File:Kernascleden Église Notre-Dame Extérieure Choeur 07.jpg|Église Notre-Dame de Kernascléden : vue de l'est. File:012 Kernascléden.jpg|Église Notre-Dame de Kernascléden : [[Porche (architecture)|porche]] sud (porche des dames), statues des [[Douze Apôtres|apôtres]]. File:002 Kernascléden.jpg|Église Notre-Dame de Kernascléden : reste de [[fresque]] ([[danse macabre]]). File:Kernascleden Église Notre-Dame Intérieure Choeur Voûte 11.jpg|Église Notre-Dame de Kernascléden : fresques de la [[voûte]] (vue partielle). File:006 Kernascléden.jpg|Statue de Notre-Dame de Kernascléden ([[Vierge à l'Enfant]]). File:009 Kernascléden.jpg|Église Notre-Dame de Kernascléden : groupe statuaire de la [[Trinité (christianisme)|Sainte Trinité]]. File:010 Kernascléden.jpg|Église Notre-Dame de Kernascléden : [[piétà]]. </gallery> * [[Croix de cimetière de Kernascléden]]. <gallery> File:Kernascléden (56) Croix de cimetière 03.JPG|La Croix de cimetière de Kernascléden : vue d'ensemble. </gallery> ===Pamana sibil=== [[File: Kernascléden_maison_trois_cerfs_porte.jpg|thumb|Porte au linteau sculpté de la maison aux trois cerfs.]] * Bahay ng Tatlong Usa. Ang gusali, na matatagpuan sa Rue de Rohan, malapit sa simbahan, ay kapansin-pansin, lalo na dahil sa eskultura ng tatlong usa na tumataas sa arko ng lintel ng pinto. Ang bahay na ito ay dating naglalaman ng isang mababang patyo. Ang gusali ay inabandona ng kasalukuyang may-ari nito at napapailalim sa isang utos ng demolisyon.<ref>[https://www.letelegramme.fr/morbihan/kernascleden-56540/span-classamorce-trois-cerfsspan-une-batisse-laissee-a-labandon-3299866.php Trois cerfs, une bâtisse laissée à l'abandon]</ref> * Hamlet ng Manéglau. * Bahay ng Paniki, binuksan noong Oktubre 2006. Ang proyektong ito, na sinimulan ng samahan ng Amikiro (isang samahan ng pangangalaga sa kapaligiran) at pinamamahalaan ng Roi Morvan Communauté, na nagmamay-ari ng lugar, ay lumitaw kasunod ng pagtuklas at kasunod na pagsubaybay sa isang kolonya ng paniki na nanunuluyan sa attic ng simbahan ng Kernascléden mula pa noong 1980s. Ang nursery at hibernation ay nagsisilbing tirahan ng 16 sa 21 na uri na naitala sa rehiyon, kabilang ang isang kolonya ng Greater Horseshoe Bats. Ito ang dahilan kung bakit itinatag ang tanging museo sa France na ganap na nakatuon sa mga paniki sa bayan. [[File: Kernascléden maison chauve-souris.jpg|thumb|center|La maison de la chauve-souris dans le centre-bourg.]] ==Tingnan din== ==Mga sanggunian== {{reflist}} [[Kategorya:Kernascléden]] [[Kategorya:Mga pamayanan sa Pransiya]] szdjxk9ixtcmgyjp6a6wqtopg5eg8tp 2201271 2201266 2026-04-04T13:58:10Z TentingZones1 122212 2201271 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement |name = Kernascléden |settlement_type = Bayan |image_skyline = Eglise de Kernascleden.JPG |image_caption = Simbahan ng Notre-Dame, makikita mula sa kanlurang harapan |image_shield = Blason ville fr Kernascléden (Morbihan).svg |pushpin_map = France |map_caption = Lokasyon ng Kernascléden |subdivision_type = Bansa |subdivision_name = {{Flag|France}} |subdivision_type1 = [[Mga Rehiyon ng Pransiya|Rehiyon]] |subdivision_name1 = [[Bretanya]] |subdivision_type2 = [[Mga Departamento ng Pransiya|Departamento]] |subdivision_name2 = [[Morbihan]] |subdivision_type3 = Arrondissement |subdivision_name3 = [[Arrondissement of Pontivy|Pontivy]] |subdivision_type4 = |subdivision_name4 = |leader_title = Alkade (2026-2032) |leader_name = Christophe Cararic<ref>{{cite web|url=https://www.morbihan.gouv.fr/content/download/45068/325032/file/Maires%20du%20Morbihan%202020%20-%20250.pdf|title=Maires du Morbihan|date=7 July 2020|publisher=Préfecture du Morbihan}}</ref> |area_total_km2 = 9.26 |population_as_of = 2023 |population_total = 418 |population_density_km2 = auto |website = https://www.kernascleden.com/ |coordinates = {{coord|48.0069|-3.3197|format=dms|display=inline,title}} |postal_code = 56540 |postal_code_type = Postal code |elevation_m = 100 |elevation_min_m = 89 |elevation_max_m = 163 }} Ang '''Kernascléden''' ay isang komyun sa [[Pransiya]] na matatagpuan sa departamento ng [[Morbihan]], sa rehiyon ng [[Bretanya]].<ref>[https://www.insee.fr/fr/metadonnees/geographie/commune/56264-kernascleden INSEE commune file]</ref> Ang bayan na ito ay kilala sa marangyang simbahang Gothic nito, na binansagang "Chapel of a Thousand Spires." Minsan ay naglalakbay ang mga tao mula sa malayo upang humanga, lalo na, sa isa sa mga fresco nito noong ika-15 siglo na [[Danse macabre|naglalarawan ng sayaw ng kamatayan]]. Ang pagtatayo ng isang mahalagang gusali sa isang liblib na lokasyon ay walang alinlangang hindi magiging posible kung wala ang determinasyon ng pamilyang [[Rohan]], ang noo'y pinakamakapangyarihang pamilyang prinsipe sa Brittany pagkatapos ng mga duke. ==Heograpiya== ===Lokasyon=== Ang komyun ng Kernascléden ay matatagpuan sa hilagang-kanlurang bahagi ng departamento ng Morbihan. Ayon sa kaugalian, ito ay kabilang sa rehiyon ng [[Pays Pourlet]] at Lower Brittany, habang sa administratibo ay nasa ilalim ito ng pamayanang urbano ng Pays du Roi Morvan at distrito ng Pontivy. Sa lawak na 9.26 km² lamang, ito ang pinakamaliit sa lugar, hindi kasama ang komyun ng [[Guémené-sur-Scorff]]. Ang sentro ng nayon ay matatagpuan sa layong 12.6 km sa silangan ng Le Faouët, 10.8 km sa kanluran ng Guémené-sur-Scorff, at 29.3 km sa hilaga ng Lorient. [[File:Map commune FR insee code 56264.png|thumb|Mapa ng Kernascléden at mga nakapalibot na munisipalidad.]] ===Relief, hidrograiya at urban morphology=== Ang komyun ay dahan-dahang umuusad, na ang teritoryo nito ay may taas na mula 89 m hanggang 163 m. Ito ay ganap na nasa loob ng watershed ng Scorff, isang ilog sa baybayin na dumadaloy patungo sa daungan ng Lorient. Ang Ilog Scorff ang bumubuo sa katimugang hangganan ng komyun at naghihiwalay dito mula sa [[Inguiniel]]. Ang komyun ay dinidiligan din ng batis ng Kerustang, isang sanga ng Scorff. Ang sentro ng nayon ay katamtaman ang laki. Bukod sa sentro ng nayon, ang komyun ay kinabibilangan ng humigit-kumulang dalawampung nayon: [[Brangolo]], Kerchopine, Kerbourg, Manéglau, Canquisquelen, Manério, Porh Pimpec, Guernebos, La Maison Blanche, Kerven Cleuzio, Kerven er Lann, Kerihuel, Kerlouarny, Kermaria, at Kermonac'h. [[File:Kernascleden_opentopomap.png|thumb|Carte topographique de la commune de '''Kernascléden'''.]] ====Hidrograpiya==== Ang bayan ay matatagpuan sa basin ng [[ilog Loire-Brittany]]. Ito ay dinadaluyan ng [[Ilog Scorff]], ng batis ng Kerustang, at ilan pang maliliit na daluyan ng tubig. Ang Scorff, na may habang 79 km, ay nagmumula sa bayan ng Ploërdut at dumadaloy patungo sa [[Ilog Blavet]] sa hangganan sa pagitan ng [[Lorient]] at [[Lanester]], pagkatapos dumaan sa 18 bayan. <gallery mode="packed" heights=200px> 56264-Kernascléden-Hydro.jpeg|alt=Carte en couleur présentant le réseau hydrographique de la commune|Réseau hydrographique de Kernascléden. </gallery> ==Pagpaplano ng lungsod== ===Tipolohiya=== Noong Enero 1, 2024, ang Kernascléden ay ikinategorya bilang isang munisipalidad sa kanayunan na may napakakalat na pabahay, ayon sa bagong pitong antas na iskala ng densidad ng munisipyo na tinukoy ng INSEE noong 2022. Ito ay matatagpuan sa labas ng mga urban na lugar at sa labas ng impluwensya ng mga lungsod. ==Paggamit ng lupa== [[File:56264-Kernascléden-Sols.png|thumb|alt=Carte en couleurs présentant l'occupation des sols.|Mapa ng imprastraktura at paggamit ng lupa sa munisipalidad noong 2018 (CLC).]] Ang talahanayan sa ibaba ay nagpapakita ng paggamit ng lupa ng munisipalidad noong 2018, gaya ng lumalabas mula sa European biophysical land cover database na Corine Land Cover (CLC). {| class="wikitable centre " |+'''Paggamit ng lupa noong 2018''' |- ! style="background: #ddffdd; color:#000000;" | Type d’occupation ! style="background: #ddffdd; color:#000000;" | Pourcentage ! style="background: #ddffdd; color:#000000;" | Superficie<br /> <small>(en hectares)</small> |- | align="left" |Tissu urbain discontinu | align="right" |3,0 % | align="right" |28 |- | align="left" |Terres arables hors périmètres d'irrigation | align="right" |31,8 % | align="right" |294 |- | align="left" |Prairies et autres surfaces toujours en herbe | align="right" |14,0 % | align="right" |129 |- | align="left" |[[Bocage|Systèmes culturaux et parcellaires complexes]] | align="right" |22,0 % | align="right" |203 |- | align="left" |Surfaces essentiellement agricoles interrompues par des espaces naturels importants | align="right" |13,3 % | align="right" |123 |- | align="left" |[[Forêt de feuillus d'Europe et d'Asie occidentale|Forêts de feuillus]] | align="right" |3,8 % | align="right" |35 |- | align="left" |[[Forêts de conifères tempérées|Forêts de conifères]] | align="right" |6,3 % | align="right" |58 |- | align="left" |[[Forêt mixte|Forêts mélangées]] | align="right" |1,0 % | align="right" |9 |- | align="left" |Landes et broussailles | align="right" |0,9 % | align="right" |8 |- | align="left" |Forêts et végétation arbustive en mutation | align="right" |4,0 % | align="right" |37 |- | colspan="3" style="font-size:90%;text-align:center" |''Source : [[Corine Land Cover]]'' |} ==Pangalan== Ang pangalan ng lokalidad ay pinatutunayan sa mga anyong Kernasteden noong 1428, Kaerenascheden at Kernastreden noong 1430. Noong bandang 1420, sa dokumentong nagpapahintulot sa pagtatayo ng kasalukuyang kapilya, ang pangalan ay binabaybay na ''Kernasquéden''. Maaaring ito ay isang pagpapaikli ng ekspresyong Breton na "Ker-ar-Skéden," na isinasalin bilang "nayon ng estatwa."<ref name="ReferenceA">bulletins municipaux, HISTOIRE DE KERNASCLÉDEN suivant les écrits de Bénoni LAVOLÉ</ref> Ang isa pang teorya ay maaaring ito ay isang pagpapaikli ng "Ker-an-askledenn," na isinasalin bilang "nayon ng sluice." Mahalagang tandaan na ang ''Ker an ascloedenn'' ay nangangahulugang "pira-piraso ng kahoy," isang reperensya na ibinigay ni Jean Yves Le Moing sa kanyang akda sa mga pangalan ng lugar ng Brittany. Ang "pira-piraso ng kahoy" ay tumutukoy sa ilang mga seksyon ng isang malaking kagubatan na napreserba noong mga pangunahing paglilinis noong ika-13 at ika-14 na siglo. Ang pangalan ng lokalidad ay pinatutunayan sa lokal sa anyong Breton na ''Karnasen'' (binibigkas na [ˈkaːɾnasən]). Ang baybay ng [[Wikang Breton|Breton]] ng pangalan ng bayan ay '''Kernaskledenn'''. ==Kasaysayan== ===Gitnang Panahon=== Ang teritoryo ng Kernascléden ay bahagi ng sinaunang parokya ng Plouhaer sa unang rehiyon ng Armorican at kabilang sa dekano ng [[Kemenet-Héboé]]. Ang pagtatayo ng unang Kristiyanong santuwaryo sa Kernascléden, na inialay sa Birheng Maria, ay humantong sa pagtatatag ng isang peregrinasyon sa lugar sa isang hindi tiyak na petsa. Ang kahalagahan ng peregrinasyong ito ay nangailangan ng pagtatayo ng isang ospital upang tumanggap ng mga peregrino at mga maysakit. Umunlad ang kalakalan, na humantong sa pagtatayo ng isang palengke kung saan ginaganap ang lingguhang pamilihan. Noong bandang 1420, ang unang kapilya, na naging napakaliit dahil sa laki ng peregrinasyon, o nagbabantang gumuho, ay nag-udyok sa [[pamilyang Rohan]], ang mga may-ari ng lupa, na magpasyang itayo ang kasalukuyang kapilya. Sinimulan ni Viscount [[Alain VIII de Rohan]] ang isang proyekto sa konstruksyon na tatagal ng humigit-kumulang 44 na taon. Dinala ng pamilyang Rohan ang pinakamahuhusay na manggagawa noong panahong iyon. “Nang iutos ni [[Alain de Rohan]] ang pagtatayo ng kapilya ng Kernascléden, na balak niyang ialay sa [[Birheng Maria]], wala ni isang tirahan sa buong rehiyon,” isinulat ni Dr. [[Alfred Fouquet]]. Nag-donate din si Alain de Rohan ng lupa para sa pagtatayo at pagtatatag ng isang [[ospital]] (hospice) para sa mga mahihirap na dumagsa roon. Namatay si Alain VIII noong 1429, at ang kanyang anak na si [[Alain IX]] ang humalili sa kanya. Gayunpaman, naantala ang konstruksyon nang ilang panahon nang maubusan ng pera ang pamilyang Rohan. Ang simbahan ay inialay noong Setyembre 2, 1453, sa harapan ni Obispo [[Yves de Pontsal]] ng Vannes, mga miyembro ng pamilyang Rohan, maraming iba pang mga panginoon mula sa mga nakapalibot na lugar, at kung ano ang tiyak na isang malaking pulutong. Pagkatapos ng konsagrasyon, tinawag ang mga artista upang lumikha ng mga fresco sa vault at mga mural. Ang pagtatayo ng bagong kapilya ay magbibigay-daan sa apat na malalaking perya na gaganapin bawat taon. Ang mga peryang ito ay magpapatuloy hanggang sa ikadalawampung siglo. <blockquote> “Ang Kernascléden ay isang simpleng [[parokya]] sa loob ng nasasakupan ng [[Rohan-Guémené]]. Noong 1430, pinahintulutan ng Papa si Alain IX na maglagay ng mga chaplain doon. Isang hospice ang itinatag sa tabi ng simbahan, na isang lugar ng peregrinasyon. Ang tawiran ay may tatak ng mga braso nina [[John V]] at [[Joan ng France]] (na namatay noong 1433). Ang isang malaking inskripsiyon sa [[koro]], na may petsang 1454, ay nagpapahiwatig ng isang dedikasyon ng Obispo ng Vannes, si Yves de Pontsal (...); ang mga [[eskudo de armas]] (Guémené, Rohan, Brittany) sa mga susi ng koro ay nagbibigay ng mga petsang 1457–1462.” </blockquote> ===Modernong Panahon=== <gallery> File:Cassini Kernascléden.jpg|[[Carte de Cassini]] de la partie sud de la paroisse de [[Saint-Caradec-Trégomel]] (actuelle commune de Kernascléden) datant de 1789. </gallery> ===Ang ika-19 na siglo=== [[File: Notre-Dame_de_Kernascléden_vers_1845.jpg|thumb|La chapelle vers 1845 avec au premier une femme conduisant des vaches.]] Si [[Henri de Cossé-Brissac]], na nagmana ng malawak na [[ari-arian ng Pontcallec]] mula sa kanyang ama, ay nagpatayo ng paaralan ng Kermathias noong 1860. Kasunod nito, binili niya ang mga bulwagan ng pamilihan at ang mga gusaling panlabas na nakatayo malapit sa kapilya ng Notre-Dame de Kernascléden at ipinagiba ang mga ito. Dahil dito, naging madali ang pagpasok sa gusali at pinahusay ang biswal na kaakit-akit nito. Noong 1874, nakuha niya mula kay [[Obispo Becel]] ng Vannes ang pagtatatag ng Kernascléden bilang isang parokya, ngunit panandalian lamang ang tagumpay na ito. Noong 1883 pa lamang, binawi na ni Obispo Becel ang pribilehiyong ipinagkaloob niya, at ang Notre-Dame de Kernascléden ay bumalik sa pagiging isang simpleng kapilya ng kaginhawahan. Nagkaroon pa nga ng mga usap-usapan tungkol sa paglikha ng Kernascléden bilang isang hiwalay na komyun sa pamamagitan ng paghahati nito mula sa mga komyun ng Saint-Caradec-Trégomel, Berné, at Lignol. Isang petisyon ang kumalat tungkol dito. Itinuro ng mga naninirahan sa Kernascléden na 14 na perya ang ginaganap doon taun-taon. Ngunit nabigo ang proyekto. Mariing tinutulan ito ng konseho ng munisipyo ng Berné. Sumulat sila nang itim at puti: "Upang masigasig na tutulan ang iminungkahing paglilipat, na tila nagdudulot ng mas maraming disbentaha kaysa benepisyo para sa distrito ng Pontcallec." Noong Marso 17, 1867, 191 na may-ari ng lupa at magsasaka ang nagpetisyon para sa paglipat ng sentrong administratibo ng komyun ng [[Saint-Caradec]] patungong Kernascléden, kasama ang pagdaragdag ng mga nayon na ihihiwalay mula sa Lignol at Berné. Dahil sa oposisyon na kanilang naranasan, tinalikuran nila ang kanilang unang ideya na lumikha ng isang hiwalay na komyun. Kabilang sa kanilang mga argumento: "Ang Kernascléden, na madaling mapuntahan mula sa buong rehiyon, ay ang lugar ng labindalawang napakasikat na perya" (ang ilan ay itinatag sa pamamagitan ng mga [[liham]] na may patente mula kay Haring [[Francis I]] noong Disyembre 1530), "Ang Kernascléden ay, mula ikatlong taon hanggang ika-12 taon, ang pangunahing bayan ng isang kanton na kinabibilangan ng Berné", "bago ang 1789 (...) ilang notaryo ang naninirahan doon", ang simbahang inuri bilang isang makasaysayang monumento, ang pagkakaroon ng isang "libreng paaralan para sa mga babae, na pinaglilingkuran ng tatlong madre" at ang pangako ni G. de Brissac "na bigyan ang Kernascléden ng mga gusaling wala ito, upang magtustos ng isang bagong sementeryo at upang ibalik ang presbiteryo"; sa halip ay inirerekomenda ng imbestigador na komisyoner ang paglikha ng isang bagong munisipalidad sa Kernascléden at ang pagpapanatili ng munisipalidad ng Saint-Caradec na magkakaroon pa rin ng 900 naninirahan at isang lawak na 1,650 ektarya. Ngunit sa huli, ang proyekto ay hindi natupad noong panahong iyon, at noong 1955 lamang nilikha ang munisipalidad ng Kernascléden. Noong Disyembre 13, 1876, tinamaan ng [[kidlat]] ang kampana ng Notre-Dame de Kernascléden; ito ay tuluyang natumba, at ang mga labi nito, na nagkalat sa lahat ng direksyon, ay nagpabagsak sa mga taluktok at sumira sa mga eskultura. Nagsimula ang gawaing muling pagtatayo noong 1877 salamat sa pondo na ipinagkaloob ng Ministry of Fine Arts at Ministry of Religious Affairs, kasunod ng mga pagsisikap na isinagawa ni Count [[Albert de Mun]], isang dating miyembro ng parlamento. Isang atas mula sa Pangulo ng Republika na may petsang Enero 23, 1883, ang nagpawalang-bisa sa atas noong Agosto 16, 1874, na nagtatag ng simbahan ng Notre-Dame de Kernascléden bilang isang sangay na simbahan at nagbuwag sa konseho ng parokya nito; ang pamamahala ng nasabing simbahan ay mula ngayon ay pangangasiwaan ng konseho ng parokya ng Saint-Caradec-Trégomel. Ang pampublikong pagsamba ay pinahihintulutan na lamang doon bilang isang kapilya ng kaginhawahan at sa ilalim ng pamamahala ng kura paroko ng Saint-Caradec-Trégomel. ===Ang ika-20 siglo=== ====Ang Belle Époque==== Sa simula ng ika-20 siglo, "Dahil lahat ng mga parokyano ay nagsasalita ng [[Breton]], ang mga sermon ay ipinangangaral lamang sa Breton." Noong bandang 1900, labintatlong perya ang ginaganap taun-taon sa [[Saint-Caradec-Trégomel]], labindalawa sa mga ito ay sa Kernascléden. Halimbawa, noong 1905, ang malaking perya, na kilala bilang "[[Perya ng Bagong Taon]]," ay ginanap sa napakalamig na panahon, ngunit hindi nasira ang kaayusan, kahit na "ang mga kabataan ng parehong kasarian ay partikular na marami, dahil ito ang araw ng parada ng mga conscript mula sa lahat ng bayan sa canton." [[File: Kernascleden gustave william lemaire.png|thumb|Le bourg de Kernascléden vers 1910.]] Isang distrito ng eleksyon ang itinatag noong 1905 sa Kernascléden, sa loob ng komyun ng Saint-Caradec-Trégomel. Ang Kernascléden, na hanggang noon ay isang simpleng sakop ng Saint-Caradec-Trégomel, ay itinayo bilang isang malayang parokya noong 1908. Noong Oktubre 1911, ang Pangkalahatang Konseho ng Morbihan ay nagreklamo tungkol sa sira-sirang kalagayan ng mga nakalistang monumento sa Kernascléden at Saint-Fiacre (sa Le Faouët): "Sa loob ng dalawampung taon ay walang nagawa sa Kernascléden"; hinimok nito ang Pangalawang Kalihim ng Estado para sa Sining na "apurahang gawin ang lahat ng kinakailangang hakbang upang mapangalagaan ang walang kapantay na kayamanang naipon sa sulok na ito ng Brittany"; ang mga pang-emerhensiyang pagkukumpuni ay isinagawa sa bubong noong 1912 salamat sa mga pondong inilaan mula sa badyet ng Sining. <center>'''Cartes postales illustrant la vie quotidienne à Kernascléden au début du xxe siècle'''</center> <gallery mode="packed" heights="150"> File:Kernascléden conclusion d'un marché.jpg|conclusion d'un marché pour la vente d'une famille de porcs au bourg de Kernascléden vers 1900 (carte postale ancienne). File:Kernascléden la place.jpg|Le bourg de Kernascléden et son église vers 1900 un jour de foire (carte postale Villard). File:Kernascléden baptême.jpg|scène de baptême à Kernascléden vers 1900 (carte postale A.Waron). File:Kernascléden_barde_breton.png|Barde breton apostrophant la foule (carte postale éditée à Nancy). </gallery> Isang pantulong na tanggapan ng koreo ang itinatag sa Kernascléden noong 1913. ====Ang Unang Digmaang Pandaigdig==== Ang alaala ng digmaan sa Kernascléden ay nagtataglay ng mga pangalan ng 32 sundalong namatay para sa Pransya noong [[Unang Digmaang Pandaigdig]]; kabilang sa kanila ay sina Mathurin Le Vouédec na namatay noong Abril 27, 1915 nang lumubog ang [[armored cruiser]] na ''[[Léon Gambetta]]'' at Joseph Le Doujet noong Hulyo 19, 1917 nang lumubog ang Eloby; si Joseph Rousselot ay napatay sa labanan noong 1917 sa tinatawag ngayong [[Hilagang Makedoniya]] at si Louis Nicolas ay namatay noong Abril 30, 1918 dahil sa mga sugat na natamo noong [[Labanan sa Mont Kemmel]] sa Belgium; lahat ng iba pa ay namatay sa lupang Pranses, kabilang si Louis Le Doujet, na napatay sa labanan noong Agosto 7, 1916 noong [[Labanan sa Somme]], na pinarangalan ng Military Medal at ng [[Croix de Guerre]]. ====Ang Panahon sa Pagitan ng Digmaan==== Sa pagitan ng 1906 at 1939, ang Kernascléden ay may [[hintuan ng riles]] sa makitid na linya ng [[Morbihan Railways]] na tumatakbo mula Guémené-sur-Scorff hanggang [[Meslan]]. Ang hintuan na ito ay matatagpuan humigit-kumulang 300 metro sa hilaga ng nayon ng Kernascléden (sa kasalukuyang lugar na kilala bilang "La Gare"). Noong 1928, isang kilalang manggagamot na nakatira malapit sa istasyon ng tren ng Kernascléden ang kinasuhan dahil sa "pagsasanay ng medisina nang walang lisensya." ====Ang Ikalawang Digmaang Pandaigdig==== Ang bantayog ng digmaan sa Kernascléden ay nagtataglay ng mga pangalan ng walong taong namatay para sa France noong [[Ikalawang Digmaang Pandaigdig]]. Kabilang sa mga biktimang ito ay sina Ernest Le Bray, Joseph Le Gouanvic, at Désiré Le Liboux, mga sundalong napatay noong tagsibol ng 1940 noong [[Labanan sa Pransiya]]; si Joseph Tanguy, na namatay noong 1940 sa [[Alemanya]]; at si Joseph Charles, na namatay sa pagkabihag sa [[Stalag III-A]] sa Germany noong Nobyembre 3, 1942. Si Louis Le Gouanvic (napatay noong 1943 sa [[Lanester]]) ay isang sibilyang biktima ng digmaan. Si Jean Le Bomin, isang miyembro ng [[Forces françaises de l'intérieur|FFI]], ay pinatay sa pamamagitan ng firing squad noong Hulyo 1, 1944, sa [[Lignol]]. Si Alexandre Le Gouallec, isang sundalo sa [[432nd Pioneer Regiment]], ay namatay noong Abril 21, 1945, sa [[Austria]]. Ang bantayog ng digmaan, na hugis [[Krus ng Lorraine]], ay nakalagay sa pader ng sementeryo. Dalawang stelae na hugis-libingan ang nakatayo sa malapit, isa sa magkabilang gilid, ang isa ay may nakasulat na "1914-1918," ang isa naman ay "1939-1945." Ang gitnang bahagi ay may nakasulat na ''Narito ang isang hindi kilalang lalaki na pinatay ng mga Aleman noong Hunyo 1944.'' Ang hindi kilalang lalaking ito ay pinatay sa [[Persquen]] noong Hunyo 23, 1944, kasama si Jean Mathurin Le Bouin; ang kanilang mga bangkay ay natagpuan sa isang hukay malapit sa istasyon ng tren ng Lignol. Noong Pebrero 13, 1943, ang pribadong paaralan ng Sainte-Jeanne d'Arc sa [[Lorient]] ay inilikas patungo sa kampo ng paaralan ng Kernascléden. Ang mga anak ng mga refugee na ang mga pamilya ay pinatira sa [[ari-arian ng Pontcallec]] (sa [[Berné]]) ay nag-enroll din sa Kernascléden noong taon ng pasukan ng 1943-1944. ====Ang Resulta ng Ikalawang Digmaang Pandaigdig==== Si Émile Perico, isang sundalo mula sa Kernascléden, ay namatay para sa Pransya noong Hunyo 16, 1947, noong [[Digmaang Indochina]], at si C. Hellfouarch noong [[Digmaang Algeria]]. Ang Kernascléden ay naging isang komyun noong Hunyo 7, 1955. [[File: Calle Kernascléden.JPG|thumb|center|Rue du 7 juin 1955, date de création de la commune.]] ===Ang ika-21 siglo=== ====Ang pagsasara ng mga paaralan at negosyo==== Ang mababang bilang ng mga batang nag-aaral ay humantong sa pagsasara ng pribadong paaralan ng Kermathias noong Setyembre 2015 (itinatag noong 1860, ang Kermathias ay dating mayroong hanggang 300 estudyante); ang pampublikong paaralan ay nagsara na mga labinlimang taon na ang nakalilipas. Ang dating gusali ng pampublikong paaralan, na naibalik sa dati, ay naging "Pôle 3R" (Réseau Relais Ressources - Resource Relay Network), isang sentro na nagsisilbing tahanan ng mga siyentipiko na nag-aaral ng mga paniki. Pagsapit ng 2024, ang bayan ay walang mga tindahan (ang pinakamalapit na supermarket ay nasa [[Meslan]], mahigit 8 kilometro ang layo) maliban sa isang beauty salon; tatlong manggagawa ang nakatira doon (isang elektrisyan, isang pintor/plasterer, at isang tubero). ==Eskudo de armas== [[File:Blason ville fr Kernascléden (Morbihan).svg|thumb|Kernascléden]] ''Bawat Kwarter: unang asul na may tatlong pilak na chevron, pangalawa o may tatlong pulang mascle, pangatlo o may tatlong itim na batik ng ermine, pang-apat na asul na may pilak na kulot na kurba; ang kabuuang mga gules ay may kulay argente na kapilya ng lugar, na ang mga dingding at masonerya nito ay itim.'' ==Mga lugar at monumento== ===Pamana ng relihiyon=== * [[Simbahan ng Mahal na Birhen ng Kernascléden]]: Ang gusaling granite na ito ay itinayo sa istilong Flamboyant Gothic. Ang kapilya ay buong nakabalot sa bato at may planong krusipiho na nagtatapos sa isang patag na apse. Ito ay nakalista bilang isang makasaysayang monumento at nagtatampok ng: ** Sa panlabas, ang kahanga-hangang patag na apse, ang "Porko ng mga Lalaki" at ang "Porko ng mga Babae," bawat isa ay sumusuporta sa isang pinong gable na may crenellation na sapat ang lalim upang paglagyan ng dating mga estatwa ng mga santo na may polychrome. Ang mga pasukan na ito sa gilid ay matatagpuan sa timog na harapan ng gusali (ang mga kababaihan, na nakahiwalay sa mga lalaki habang nagmimisa, ay nakatayo sa likuran ng nabe kasama ang mga bata), sa harap ng isang espasyo na ginagamit para sa malalaking perya at mga pagdiriwang ng canton. Ang maraming taluktok na nagkorona sa mga buttress at iba pang patayong elemento ang pinagmulan ng palayaw na "kapilya ng isang libong taluktok." Ang tore ng kampanilya mismo, na may katamtamang sukat, ay nasa parehong patag ng simpleng harapan sa kanluran. ** Sa loob, isa sa dalawang<ref>Ang pangalawa ay makikita sa [[kapilya ng Kermaria]] an [[Iskuit]] sa [[Plouha]] ([[Côtes-d'Armor]])</ref> fresco lamang sa Brittany na naglalarawan ng isang danse macabre ang umiiral pa rin, na nagbibigay-diin sa trauma ng Great Plague noong 1356. Orihinal na, ito ay binubuo ng 31 pigura (ang Ankou, 15 buhay, at 15 patay), kung saan idinagdag ang isang mangangaral at isang patay na lalaking tumutugtog ng trumpeta, na ipininta nang hiwalay. Ang gawang ito ay maaaring petsahan sa pagtatayo ng simbahan, ibig sabihin, noong kalagitnaan ng ika-15 siglo, at ito lamang ang isa sa rehiyon na may kasamang, sa isang kalapit na pader, ng isang representasyon ng impiyerno, na partikular na nakapupukaw at nakakatakot para sa mga mananamba noong huling bahagi ng Middle Ages. Ang mga fresco ng mga musikal na anghel at apostol ay tumatakip sa mga arko ng nabe at koro, habang ang mga eksena mula sa buhay ng Birheng Maria at ni Hesus ay nag-aadorno sa mga haligi at dingding. * Ilang elemento ng ipinintang palamuti ang kinopya noong kalagitnaan ng ika-20 siglo at maaaring muling itayo sa nirenovate na Museum of French Monuments sa Cité de l'architecture et du patrimoine (Palais de Chaillot, Paris). Ayon sa ilang historyador ng arkitektura, ang simbahang ito ay gawa ng arkitekto na nagdisenyo ng kapilya ng [[Saint-Fiacre]] malapit sa maliit na kalapit na bayan ng [[Le Faouët]]. <gallery> File:001 Kernascléden.jpg|[[Église Notre-Dame de Kernascléden]] : la façade et le clocher. File:Eglise Kernascleden Sud.JPG|Église Notre-Dame de Kernascléden : vue du sud. File:Kernascleden Église Notre-Dame Extérieure Choeur 07.jpg|Église Notre-Dame de Kernascléden : vue de l'est. File:012 Kernascléden.jpg|Église Notre-Dame de Kernascléden : [[Porche (architecture)|porche]] sud (porche des dames), statues des [[Douze Apôtres|apôtres]]. File:002 Kernascléden.jpg|Église Notre-Dame de Kernascléden : reste de [[fresque]] ([[danse macabre]]). File:Kernascleden Église Notre-Dame Intérieure Choeur Voûte 11.jpg|Église Notre-Dame de Kernascléden : fresques de la [[voûte]] (vue partielle). File:006 Kernascléden.jpg|Statue de Notre-Dame de Kernascléden ([[Vierge à l'Enfant]]). File:009 Kernascléden.jpg|Église Notre-Dame de Kernascléden : groupe statuaire de la [[Trinité (christianisme)|Sainte Trinité]]. File:010 Kernascléden.jpg|Église Notre-Dame de Kernascléden : [[piétà]]. </gallery> * [[Croix de cimetière de Kernascléden]]. <gallery> File:Kernascléden (56) Croix de cimetière 03.JPG|La Croix de cimetière de Kernascléden : vue d'ensemble. </gallery> ===Pamana sibil=== [[File: Kernascléden_maison_trois_cerfs_porte.jpg|thumb|Porte au linteau sculpté de la maison aux trois cerfs.]] * Bahay ng Tatlong Usa. Ang gusali, na matatagpuan sa Rue de Rohan, malapit sa simbahan, ay kapansin-pansin, lalo na dahil sa eskultura ng tatlong usa na tumataas sa arko ng lintel ng pinto. Ang bahay na ito ay dating naglalaman ng isang mababang patyo. Ang gusali ay inabandona ng kasalukuyang may-ari nito at napapailalim sa isang utos ng demolisyon.<ref>[https://www.letelegramme.fr/morbihan/kernascleden-56540/span-classamorce-trois-cerfsspan-une-batisse-laissee-a-labandon-3299866.php Trois cerfs, une bâtisse laissée à l'abandon]</ref> * Hamlet ng Manéglau. * Bahay ng Paniki, binuksan noong Oktubre 2006. Ang proyektong ito, na sinimulan ng samahan ng Amikiro (isang samahan ng pangangalaga sa kapaligiran) at pinamamahalaan ng Roi Morvan Communauté, na nagmamay-ari ng lugar, ay lumitaw kasunod ng pagtuklas at kasunod na pagsubaybay sa isang kolonya ng paniki na nanunuluyan sa attic ng simbahan ng Kernascléden mula pa noong 1980s. Ang nursery at hibernation ay nagsisilbing tirahan ng 16 sa 21 na uri na naitala sa rehiyon, kabilang ang isang kolonya ng Greater Horseshoe Bats. Ito ang dahilan kung bakit itinatag ang tanging museo sa France na ganap na nakatuon sa mga paniki sa bayan. [[File: Kernascléden maison chauve-souris.jpg|thumb|center|La maison de la chauve-souris dans le centre-bourg.]] ==Tingnan din== ==Mga sanggunian== {{reflist}} [[Kategorya:Kernascléden]] [[Kategorya:Mga pamayanan sa Pransiya]] kjy54xuag7lkp48sejosasi1w5ll5i2 2201276 2201271 2026-04-04T15:03:08Z TentingZones1 122212 /* Paggamit ng lupa */ 2201276 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement |name = Kernascléden |settlement_type = Bayan |image_skyline = Eglise de Kernascleden.JPG |image_caption = Simbahan ng Notre-Dame, makikita mula sa kanlurang harapan |image_shield = Blason ville fr Kernascléden (Morbihan).svg |pushpin_map = France |map_caption = Lokasyon ng Kernascléden |subdivision_type = Bansa |subdivision_name = {{Flag|France}} |subdivision_type1 = [[Mga Rehiyon ng Pransiya|Rehiyon]] |subdivision_name1 = [[Bretanya]] |subdivision_type2 = [[Mga Departamento ng Pransiya|Departamento]] |subdivision_name2 = [[Morbihan]] |subdivision_type3 = Arrondissement |subdivision_name3 = [[Arrondissement of Pontivy|Pontivy]] |subdivision_type4 = |subdivision_name4 = |leader_title = Alkade (2026-2032) |leader_name = Christophe Cararic<ref>{{cite web|url=https://www.morbihan.gouv.fr/content/download/45068/325032/file/Maires%20du%20Morbihan%202020%20-%20250.pdf|title=Maires du Morbihan|date=7 July 2020|publisher=Préfecture du Morbihan}}</ref> |area_total_km2 = 9.26 |population_as_of = 2023 |population_total = 418 |population_density_km2 = auto |website = https://www.kernascleden.com/ |coordinates = {{coord|48.0069|-3.3197|format=dms|display=inline,title}} |postal_code = 56540 |postal_code_type = Postal code |elevation_m = 100 |elevation_min_m = 89 |elevation_max_m = 163 }} Ang '''Kernascléden''' ay isang komyun sa [[Pransiya]] na matatagpuan sa departamento ng [[Morbihan]], sa rehiyon ng [[Bretanya]].<ref>[https://www.insee.fr/fr/metadonnees/geographie/commune/56264-kernascleden INSEE commune file]</ref> Ang bayan na ito ay kilala sa marangyang simbahang Gothic nito, na binansagang "Chapel of a Thousand Spires." Minsan ay naglalakbay ang mga tao mula sa malayo upang humanga, lalo na, sa isa sa mga fresco nito noong ika-15 siglo na [[Danse macabre|naglalarawan ng sayaw ng kamatayan]]. Ang pagtatayo ng isang mahalagang gusali sa isang liblib na lokasyon ay walang alinlangang hindi magiging posible kung wala ang determinasyon ng pamilyang [[Rohan]], ang noo'y pinakamakapangyarihang pamilyang prinsipe sa Brittany pagkatapos ng mga duke. ==Heograpiya== ===Lokasyon=== Ang komyun ng Kernascléden ay matatagpuan sa hilagang-kanlurang bahagi ng departamento ng Morbihan. Ayon sa kaugalian, ito ay kabilang sa rehiyon ng [[Pays Pourlet]] at Lower Brittany, habang sa administratibo ay nasa ilalim ito ng pamayanang urbano ng Pays du Roi Morvan at distrito ng Pontivy. Sa lawak na 9.26 km² lamang, ito ang pinakamaliit sa lugar, hindi kasama ang komyun ng [[Guémené-sur-Scorff]]. Ang sentro ng nayon ay matatagpuan sa layong 12.6 km sa silangan ng Le Faouët, 10.8 km sa kanluran ng Guémené-sur-Scorff, at 29.3 km sa hilaga ng Lorient. [[File:Map commune FR insee code 56264.png|thumb|Mapa ng Kernascléden at mga nakapalibot na munisipalidad.]] ===Relief, hidrograiya at urban morphology=== Ang komyun ay dahan-dahang umuusad, na ang teritoryo nito ay may taas na mula 89 m hanggang 163 m. Ito ay ganap na nasa loob ng watershed ng Scorff, isang ilog sa baybayin na dumadaloy patungo sa daungan ng Lorient. Ang Ilog Scorff ang bumubuo sa katimugang hangganan ng komyun at naghihiwalay dito mula sa [[Inguiniel]]. Ang komyun ay dinidiligan din ng batis ng Kerustang, isang sanga ng Scorff. Ang sentro ng nayon ay katamtaman ang laki. Bukod sa sentro ng nayon, ang komyun ay kinabibilangan ng humigit-kumulang dalawampung nayon: [[Brangolo]], Kerchopine, Kerbourg, Manéglau, Canquisquelen, Manério, Porh Pimpec, Guernebos, La Maison Blanche, Kerven Cleuzio, Kerven er Lann, Kerihuel, Kerlouarny, Kermaria, at Kermonac'h. [[File:Kernascleden_opentopomap.png|thumb|Carte topographique de la commune de '''Kernascléden'''.]] ====Hidrograpiya==== Ang bayan ay matatagpuan sa basin ng [[ilog Loire-Brittany]]. Ito ay dinadaluyan ng [[Ilog Scorff]], ng batis ng Kerustang, at ilan pang maliliit na daluyan ng tubig. Ang Scorff, na may habang 79 km, ay nagmumula sa bayan ng Ploërdut at dumadaloy patungo sa [[Ilog Blavet]] sa hangganan sa pagitan ng [[Lorient]] at [[Lanester]], pagkatapos dumaan sa 18 bayan. <gallery mode="packed" heights=200px> 56264-Kernascléden-Hydro.jpeg|alt=Carte en couleur présentant le réseau hydrographique de la commune|Réseau hydrographique de Kernascléden. </gallery> ==Pagpaplano ng lungsod== ===Tipolohiya=== Noong Enero 1, 2024, ang Kernascléden ay ikinategorya bilang isang munisipalidad sa kanayunan na may napakakalat na pabahay, ayon sa bagong pitong antas na iskala ng densidad ng munisipyo na tinukoy ng INSEE noong 2022. Ito ay matatagpuan sa labas ng mga urban na lugar at sa labas ng impluwensya ng mga lungsod. ===Paggamit ng lupa=== [[File:56264-Kernascléden-Sols.png|thumb|alt=Carte en couleurs présentant l'occupation des sols.|Mapa ng imprastraktura at paggamit ng lupa sa munisipalidad noong 2018 (CLC).]] Ang talahanayan sa ibaba ay nagpapakita ng paggamit ng lupa ng munisipalidad noong 2018, gaya ng lumalabas mula sa European biophysical land cover database na Corine Land Cover (CLC). {| class="wikitable centre " |+'''Paggamit ng lupa noong 2018''' |- ! style="background: #ddffdd; color:#000000;" | Type d’occupation ! style="background: #ddffdd; color:#000000;" | Pourcentage ! style="background: #ddffdd; color:#000000;" | Superficie<br /> <small>(en hectares)</small> |- | align="left" |Tissu urbain discontinu | align="right" |3,0 % | align="right" |28 |- | align="left" |Terres arables hors périmètres d'irrigation | align="right" |31,8 % | align="right" |294 |- | align="left" |Prairies et autres surfaces toujours en herbe | align="right" |14,0 % | align="right" |129 |- | align="left" |[[Bocage|Systèmes culturaux et parcellaires complexes]] | align="right" |22,0 % | align="right" |203 |- | align="left" |Surfaces essentiellement agricoles interrompues par des espaces naturels importants | align="right" |13,3 % | align="right" |123 |- | align="left" |[[Forêt de feuillus d'Europe et d'Asie occidentale|Forêts de feuillus]] | align="right" |3,8 % | align="right" |35 |- | align="left" |[[Forêts de conifères tempérées|Forêts de conifères]] | align="right" |6,3 % | align="right" |58 |- | align="left" |[[Forêt mixte|Forêts mélangées]] | align="right" |1,0 % | align="right" |9 |- | align="left" |Landes et broussailles | align="right" |0,9 % | align="right" |8 |- | align="left" |Forêts et végétation arbustive en mutation | align="right" |4,0 % | align="right" |37 |- | colspan="3" style="font-size:90%;text-align:center" |''Source : [[Corine Land Cover]]'' |} ==Pangalan== Ang pangalan ng lokalidad ay pinatutunayan sa mga anyong Kernasteden noong 1428, Kaerenascheden at Kernastreden noong 1430. Noong bandang 1420, sa dokumentong nagpapahintulot sa pagtatayo ng kasalukuyang kapilya, ang pangalan ay binabaybay na ''Kernasquéden''. Maaaring ito ay isang pagpapaikli ng ekspresyong Breton na "Ker-ar-Skéden," na isinasalin bilang "nayon ng estatwa."<ref name="ReferenceA">bulletins municipaux, HISTOIRE DE KERNASCLÉDEN suivant les écrits de Bénoni LAVOLÉ</ref> Ang isa pang teorya ay maaaring ito ay isang pagpapaikli ng "Ker-an-askledenn," na isinasalin bilang "nayon ng sluice." Mahalagang tandaan na ang ''Ker an ascloedenn'' ay nangangahulugang "pira-piraso ng kahoy," isang reperensya na ibinigay ni Jean Yves Le Moing sa kanyang akda sa mga pangalan ng lugar ng Brittany. Ang "pira-piraso ng kahoy" ay tumutukoy sa ilang mga seksyon ng isang malaking kagubatan na napreserba noong mga pangunahing paglilinis noong ika-13 at ika-14 na siglo. Ang pangalan ng lokalidad ay pinatutunayan sa lokal sa anyong Breton na ''Karnasen'' (binibigkas na [ˈkaːɾnasən]). Ang baybay ng [[Wikang Breton|Breton]] ng pangalan ng bayan ay '''Kernaskledenn'''. ==Kasaysayan== ===Gitnang Panahon=== Ang teritoryo ng Kernascléden ay bahagi ng sinaunang parokya ng Plouhaer sa unang rehiyon ng Armorican at kabilang sa dekano ng [[Kemenet-Héboé]]. Ang pagtatayo ng unang Kristiyanong santuwaryo sa Kernascléden, na inialay sa Birheng Maria, ay humantong sa pagtatatag ng isang peregrinasyon sa lugar sa isang hindi tiyak na petsa. Ang kahalagahan ng peregrinasyong ito ay nangailangan ng pagtatayo ng isang ospital upang tumanggap ng mga peregrino at mga maysakit. Umunlad ang kalakalan, na humantong sa pagtatayo ng isang palengke kung saan ginaganap ang lingguhang pamilihan. Noong bandang 1420, ang unang kapilya, na naging napakaliit dahil sa laki ng peregrinasyon, o nagbabantang gumuho, ay nag-udyok sa [[pamilyang Rohan]], ang mga may-ari ng lupa, na magpasyang itayo ang kasalukuyang kapilya. Sinimulan ni Viscount [[Alain VIII de Rohan]] ang isang proyekto sa konstruksyon na tatagal ng humigit-kumulang 44 na taon. Dinala ng pamilyang Rohan ang pinakamahuhusay na manggagawa noong panahong iyon. “Nang iutos ni [[Alain de Rohan]] ang pagtatayo ng kapilya ng Kernascléden, na balak niyang ialay sa [[Birheng Maria]], wala ni isang tirahan sa buong rehiyon,” isinulat ni Dr. [[Alfred Fouquet]]. Nag-donate din si Alain de Rohan ng lupa para sa pagtatayo at pagtatatag ng isang [[ospital]] (hospice) para sa mga mahihirap na dumagsa roon. Namatay si Alain VIII noong 1429, at ang kanyang anak na si [[Alain IX]] ang humalili sa kanya. Gayunpaman, naantala ang konstruksyon nang ilang panahon nang maubusan ng pera ang pamilyang Rohan. Ang simbahan ay inialay noong Setyembre 2, 1453, sa harapan ni Obispo [[Yves de Pontsal]] ng Vannes, mga miyembro ng pamilyang Rohan, maraming iba pang mga panginoon mula sa mga nakapalibot na lugar, at kung ano ang tiyak na isang malaking pulutong. Pagkatapos ng konsagrasyon, tinawag ang mga artista upang lumikha ng mga fresco sa vault at mga mural. Ang pagtatayo ng bagong kapilya ay magbibigay-daan sa apat na malalaking perya na gaganapin bawat taon. Ang mga peryang ito ay magpapatuloy hanggang sa ikadalawampung siglo. <blockquote> “Ang Kernascléden ay isang simpleng [[parokya]] sa loob ng nasasakupan ng [[Rohan-Guémené]]. Noong 1430, pinahintulutan ng Papa si Alain IX na maglagay ng mga chaplain doon. Isang hospice ang itinatag sa tabi ng simbahan, na isang lugar ng peregrinasyon. Ang tawiran ay may tatak ng mga braso nina [[John V]] at [[Joan ng France]] (na namatay noong 1433). Ang isang malaking inskripsiyon sa [[koro]], na may petsang 1454, ay nagpapahiwatig ng isang dedikasyon ng Obispo ng Vannes, si Yves de Pontsal (...); ang mga [[eskudo de armas]] (Guémené, Rohan, Brittany) sa mga susi ng koro ay nagbibigay ng mga petsang 1457–1462.” </blockquote> ===Modernong Panahon=== <gallery> File:Cassini Kernascléden.jpg|[[Carte de Cassini]] de la partie sud de la paroisse de [[Saint-Caradec-Trégomel]] (actuelle commune de Kernascléden) datant de 1789. </gallery> ===Ang ika-19 na siglo=== [[File: Notre-Dame_de_Kernascléden_vers_1845.jpg|thumb|La chapelle vers 1845 avec au premier une femme conduisant des vaches.]] Si [[Henri de Cossé-Brissac]], na nagmana ng malawak na [[ari-arian ng Pontcallec]] mula sa kanyang ama, ay nagpatayo ng paaralan ng Kermathias noong 1860. Kasunod nito, binili niya ang mga bulwagan ng pamilihan at ang mga gusaling panlabas na nakatayo malapit sa kapilya ng Notre-Dame de Kernascléden at ipinagiba ang mga ito. Dahil dito, naging madali ang pagpasok sa gusali at pinahusay ang biswal na kaakit-akit nito. Noong 1874, nakuha niya mula kay [[Obispo Becel]] ng Vannes ang pagtatatag ng Kernascléden bilang isang parokya, ngunit panandalian lamang ang tagumpay na ito. Noong 1883 pa lamang, binawi na ni Obispo Becel ang pribilehiyong ipinagkaloob niya, at ang Notre-Dame de Kernascléden ay bumalik sa pagiging isang simpleng kapilya ng kaginhawahan. Nagkaroon pa nga ng mga usap-usapan tungkol sa paglikha ng Kernascléden bilang isang hiwalay na komyun sa pamamagitan ng paghahati nito mula sa mga komyun ng Saint-Caradec-Trégomel, Berné, at Lignol. Isang petisyon ang kumalat tungkol dito. Itinuro ng mga naninirahan sa Kernascléden na 14 na perya ang ginaganap doon taun-taon. Ngunit nabigo ang proyekto. Mariing tinutulan ito ng konseho ng munisipyo ng Berné. Sumulat sila nang itim at puti: "Upang masigasig na tutulan ang iminungkahing paglilipat, na tila nagdudulot ng mas maraming disbentaha kaysa benepisyo para sa distrito ng Pontcallec." Noong Marso 17, 1867, 191 na may-ari ng lupa at magsasaka ang nagpetisyon para sa paglipat ng sentrong administratibo ng komyun ng [[Saint-Caradec]] patungong Kernascléden, kasama ang pagdaragdag ng mga nayon na ihihiwalay mula sa Lignol at Berné. Dahil sa oposisyon na kanilang naranasan, tinalikuran nila ang kanilang unang ideya na lumikha ng isang hiwalay na komyun. Kabilang sa kanilang mga argumento: "Ang Kernascléden, na madaling mapuntahan mula sa buong rehiyon, ay ang lugar ng labindalawang napakasikat na perya" (ang ilan ay itinatag sa pamamagitan ng mga [[liham]] na may patente mula kay Haring [[Francis I]] noong Disyembre 1530), "Ang Kernascléden ay, mula ikatlong taon hanggang ika-12 taon, ang pangunahing bayan ng isang kanton na kinabibilangan ng Berné", "bago ang 1789 (...) ilang notaryo ang naninirahan doon", ang simbahang inuri bilang isang makasaysayang monumento, ang pagkakaroon ng isang "libreng paaralan para sa mga babae, na pinaglilingkuran ng tatlong madre" at ang pangako ni G. de Brissac "na bigyan ang Kernascléden ng mga gusaling wala ito, upang magtustos ng isang bagong sementeryo at upang ibalik ang presbiteryo"; sa halip ay inirerekomenda ng imbestigador na komisyoner ang paglikha ng isang bagong munisipalidad sa Kernascléden at ang pagpapanatili ng munisipalidad ng Saint-Caradec na magkakaroon pa rin ng 900 naninirahan at isang lawak na 1,650 ektarya. Ngunit sa huli, ang proyekto ay hindi natupad noong panahong iyon, at noong 1955 lamang nilikha ang munisipalidad ng Kernascléden. Noong Disyembre 13, 1876, tinamaan ng [[kidlat]] ang kampana ng Notre-Dame de Kernascléden; ito ay tuluyang natumba, at ang mga labi nito, na nagkalat sa lahat ng direksyon, ay nagpabagsak sa mga taluktok at sumira sa mga eskultura. Nagsimula ang gawaing muling pagtatayo noong 1877 salamat sa pondo na ipinagkaloob ng Ministry of Fine Arts at Ministry of Religious Affairs, kasunod ng mga pagsisikap na isinagawa ni Count [[Albert de Mun]], isang dating miyembro ng parlamento. Isang atas mula sa Pangulo ng Republika na may petsang Enero 23, 1883, ang nagpawalang-bisa sa atas noong Agosto 16, 1874, na nagtatag ng simbahan ng Notre-Dame de Kernascléden bilang isang sangay na simbahan at nagbuwag sa konseho ng parokya nito; ang pamamahala ng nasabing simbahan ay mula ngayon ay pangangasiwaan ng konseho ng parokya ng Saint-Caradec-Trégomel. Ang pampublikong pagsamba ay pinahihintulutan na lamang doon bilang isang kapilya ng kaginhawahan at sa ilalim ng pamamahala ng kura paroko ng Saint-Caradec-Trégomel. ===Ang ika-20 siglo=== ====Ang Belle Époque==== Sa simula ng ika-20 siglo, "Dahil lahat ng mga parokyano ay nagsasalita ng [[Breton]], ang mga sermon ay ipinangangaral lamang sa Breton." Noong bandang 1900, labintatlong perya ang ginaganap taun-taon sa [[Saint-Caradec-Trégomel]], labindalawa sa mga ito ay sa Kernascléden. Halimbawa, noong 1905, ang malaking perya, na kilala bilang "[[Perya ng Bagong Taon]]," ay ginanap sa napakalamig na panahon, ngunit hindi nasira ang kaayusan, kahit na "ang mga kabataan ng parehong kasarian ay partikular na marami, dahil ito ang araw ng parada ng mga conscript mula sa lahat ng bayan sa canton." [[File: Kernascleden gustave william lemaire.png|thumb|Le bourg de Kernascléden vers 1910.]] Isang distrito ng eleksyon ang itinatag noong 1905 sa Kernascléden, sa loob ng komyun ng Saint-Caradec-Trégomel. Ang Kernascléden, na hanggang noon ay isang simpleng sakop ng Saint-Caradec-Trégomel, ay itinayo bilang isang malayang parokya noong 1908. Noong Oktubre 1911, ang Pangkalahatang Konseho ng Morbihan ay nagreklamo tungkol sa sira-sirang kalagayan ng mga nakalistang monumento sa Kernascléden at Saint-Fiacre (sa Le Faouët): "Sa loob ng dalawampung taon ay walang nagawa sa Kernascléden"; hinimok nito ang Pangalawang Kalihim ng Estado para sa Sining na "apurahang gawin ang lahat ng kinakailangang hakbang upang mapangalagaan ang walang kapantay na kayamanang naipon sa sulok na ito ng Brittany"; ang mga pang-emerhensiyang pagkukumpuni ay isinagawa sa bubong noong 1912 salamat sa mga pondong inilaan mula sa badyet ng Sining. <center>'''Cartes postales illustrant la vie quotidienne à Kernascléden au début du xxe siècle'''</center> <gallery mode="packed" heights="150"> File:Kernascléden conclusion d'un marché.jpg|conclusion d'un marché pour la vente d'une famille de porcs au bourg de Kernascléden vers 1900 (carte postale ancienne). File:Kernascléden la place.jpg|Le bourg de Kernascléden et son église vers 1900 un jour de foire (carte postale Villard). File:Kernascléden baptême.jpg|scène de baptême à Kernascléden vers 1900 (carte postale A.Waron). File:Kernascléden_barde_breton.png|Barde breton apostrophant la foule (carte postale éditée à Nancy). </gallery> Isang pantulong na tanggapan ng koreo ang itinatag sa Kernascléden noong 1913. ====Ang Unang Digmaang Pandaigdig==== Ang alaala ng digmaan sa Kernascléden ay nagtataglay ng mga pangalan ng 32 sundalong namatay para sa Pransya noong [[Unang Digmaang Pandaigdig]]; kabilang sa kanila ay sina Mathurin Le Vouédec na namatay noong Abril 27, 1915 nang lumubog ang [[armored cruiser]] na ''[[Léon Gambetta]]'' at Joseph Le Doujet noong Hulyo 19, 1917 nang lumubog ang Eloby; si Joseph Rousselot ay napatay sa labanan noong 1917 sa tinatawag ngayong [[Hilagang Makedoniya]] at si Louis Nicolas ay namatay noong Abril 30, 1918 dahil sa mga sugat na natamo noong [[Labanan sa Mont Kemmel]] sa Belgium; lahat ng iba pa ay namatay sa lupang Pranses, kabilang si Louis Le Doujet, na napatay sa labanan noong Agosto 7, 1916 noong [[Labanan sa Somme]], na pinarangalan ng Military Medal at ng [[Croix de Guerre]]. ====Ang Panahon sa Pagitan ng Digmaan==== Sa pagitan ng 1906 at 1939, ang Kernascléden ay may [[hintuan ng riles]] sa makitid na linya ng [[Morbihan Railways]] na tumatakbo mula Guémené-sur-Scorff hanggang [[Meslan]]. Ang hintuan na ito ay matatagpuan humigit-kumulang 300 metro sa hilaga ng nayon ng Kernascléden (sa kasalukuyang lugar na kilala bilang "La Gare"). Noong 1928, isang kilalang manggagamot na nakatira malapit sa istasyon ng tren ng Kernascléden ang kinasuhan dahil sa "pagsasanay ng medisina nang walang lisensya." ====Ang Ikalawang Digmaang Pandaigdig==== Ang bantayog ng digmaan sa Kernascléden ay nagtataglay ng mga pangalan ng walong taong namatay para sa France noong [[Ikalawang Digmaang Pandaigdig]]. Kabilang sa mga biktimang ito ay sina Ernest Le Bray, Joseph Le Gouanvic, at Désiré Le Liboux, mga sundalong napatay noong tagsibol ng 1940 noong [[Labanan sa Pransiya]]; si Joseph Tanguy, na namatay noong 1940 sa [[Alemanya]]; at si Joseph Charles, na namatay sa pagkabihag sa [[Stalag III-A]] sa Germany noong Nobyembre 3, 1942. Si Louis Le Gouanvic (napatay noong 1943 sa [[Lanester]]) ay isang sibilyang biktima ng digmaan. Si Jean Le Bomin, isang miyembro ng [[Forces françaises de l'intérieur|FFI]], ay pinatay sa pamamagitan ng firing squad noong Hulyo 1, 1944, sa [[Lignol]]. Si Alexandre Le Gouallec, isang sundalo sa [[432nd Pioneer Regiment]], ay namatay noong Abril 21, 1945, sa [[Austria]]. Ang bantayog ng digmaan, na hugis [[Krus ng Lorraine]], ay nakalagay sa pader ng sementeryo. Dalawang stelae na hugis-libingan ang nakatayo sa malapit, isa sa magkabilang gilid, ang isa ay may nakasulat na "1914-1918," ang isa naman ay "1939-1945." Ang gitnang bahagi ay may nakasulat na ''Narito ang isang hindi kilalang lalaki na pinatay ng mga Aleman noong Hunyo 1944.'' Ang hindi kilalang lalaking ito ay pinatay sa [[Persquen]] noong Hunyo 23, 1944, kasama si Jean Mathurin Le Bouin; ang kanilang mga bangkay ay natagpuan sa isang hukay malapit sa istasyon ng tren ng Lignol. Noong Pebrero 13, 1943, ang pribadong paaralan ng Sainte-Jeanne d'Arc sa [[Lorient]] ay inilikas patungo sa kampo ng paaralan ng Kernascléden. Ang mga anak ng mga refugee na ang mga pamilya ay pinatira sa [[ari-arian ng Pontcallec]] (sa [[Berné]]) ay nag-enroll din sa Kernascléden noong taon ng pasukan ng 1943-1944. ====Ang Resulta ng Ikalawang Digmaang Pandaigdig==== Si Émile Perico, isang sundalo mula sa Kernascléden, ay namatay para sa Pransya noong Hunyo 16, 1947, noong [[Digmaang Indochina]], at si C. Hellfouarch noong [[Digmaang Algeria]]. Ang Kernascléden ay naging isang komyun noong Hunyo 7, 1955. [[File: Calle Kernascléden.JPG|thumb|center|Rue du 7 juin 1955, date de création de la commune.]] ===Ang ika-21 siglo=== ====Ang pagsasara ng mga paaralan at negosyo==== Ang mababang bilang ng mga batang nag-aaral ay humantong sa pagsasara ng pribadong paaralan ng Kermathias noong Setyembre 2015 (itinatag noong 1860, ang Kermathias ay dating mayroong hanggang 300 estudyante); ang pampublikong paaralan ay nagsara na mga labinlimang taon na ang nakalilipas. Ang dating gusali ng pampublikong paaralan, na naibalik sa dati, ay naging "Pôle 3R" (Réseau Relais Ressources - Resource Relay Network), isang sentro na nagsisilbing tahanan ng mga siyentipiko na nag-aaral ng mga paniki. Pagsapit ng 2024, ang bayan ay walang mga tindahan (ang pinakamalapit na supermarket ay nasa [[Meslan]], mahigit 8 kilometro ang layo) maliban sa isang beauty salon; tatlong manggagawa ang nakatira doon (isang elektrisyan, isang pintor/plasterer, at isang tubero). ==Eskudo de armas== [[File:Blason ville fr Kernascléden (Morbihan).svg|thumb|Kernascléden]] ''Bawat Kwarter: unang asul na may tatlong pilak na chevron, pangalawa o may tatlong pulang mascle, pangatlo o may tatlong itim na batik ng ermine, pang-apat na asul na may pilak na kulot na kurba; ang kabuuang mga gules ay may kulay argente na kapilya ng lugar, na ang mga dingding at masonerya nito ay itim.'' ==Mga lugar at monumento== ===Pamana ng relihiyon=== * [[Simbahan ng Mahal na Birhen ng Kernascléden]]: Ang gusaling granite na ito ay itinayo sa istilong Flamboyant Gothic. Ang kapilya ay buong nakabalot sa bato at may planong krusipiho na nagtatapos sa isang patag na apse. Ito ay nakalista bilang isang makasaysayang monumento at nagtatampok ng: ** Sa panlabas, ang kahanga-hangang patag na apse, ang "Porko ng mga Lalaki" at ang "Porko ng mga Babae," bawat isa ay sumusuporta sa isang pinong gable na may crenellation na sapat ang lalim upang paglagyan ng dating mga estatwa ng mga santo na may polychrome. Ang mga pasukan na ito sa gilid ay matatagpuan sa timog na harapan ng gusali (ang mga kababaihan, na nakahiwalay sa mga lalaki habang nagmimisa, ay nakatayo sa likuran ng nabe kasama ang mga bata), sa harap ng isang espasyo na ginagamit para sa malalaking perya at mga pagdiriwang ng canton. Ang maraming taluktok na nagkorona sa mga buttress at iba pang patayong elemento ang pinagmulan ng palayaw na "kapilya ng isang libong taluktok." Ang tore ng kampanilya mismo, na may katamtamang sukat, ay nasa parehong patag ng simpleng harapan sa kanluran. ** Sa loob, isa sa dalawang<ref>Ang pangalawa ay makikita sa [[kapilya ng Kermaria]] an [[Iskuit]] sa [[Plouha]] ([[Côtes-d'Armor]])</ref> fresco lamang sa Brittany na naglalarawan ng isang danse macabre ang umiiral pa rin, na nagbibigay-diin sa trauma ng Great Plague noong 1356. Orihinal na, ito ay binubuo ng 31 pigura (ang Ankou, 15 buhay, at 15 patay), kung saan idinagdag ang isang mangangaral at isang patay na lalaking tumutugtog ng trumpeta, na ipininta nang hiwalay. Ang gawang ito ay maaaring petsahan sa pagtatayo ng simbahan, ibig sabihin, noong kalagitnaan ng ika-15 siglo, at ito lamang ang isa sa rehiyon na may kasamang, sa isang kalapit na pader, ng isang representasyon ng impiyerno, na partikular na nakapupukaw at nakakatakot para sa mga mananamba noong huling bahagi ng Middle Ages. Ang mga fresco ng mga musikal na anghel at apostol ay tumatakip sa mga arko ng nabe at koro, habang ang mga eksena mula sa buhay ng Birheng Maria at ni Hesus ay nag-aadorno sa mga haligi at dingding. * Ilang elemento ng ipinintang palamuti ang kinopya noong kalagitnaan ng ika-20 siglo at maaaring muling itayo sa nirenovate na Museum of French Monuments sa Cité de l'architecture et du patrimoine (Palais de Chaillot, Paris). Ayon sa ilang historyador ng arkitektura, ang simbahang ito ay gawa ng arkitekto na nagdisenyo ng kapilya ng [[Saint-Fiacre]] malapit sa maliit na kalapit na bayan ng [[Le Faouët]]. <gallery> File:001 Kernascléden.jpg|[[Église Notre-Dame de Kernascléden]] : la façade et le clocher. File:Eglise Kernascleden Sud.JPG|Église Notre-Dame de Kernascléden : vue du sud. File:Kernascleden Église Notre-Dame Extérieure Choeur 07.jpg|Église Notre-Dame de Kernascléden : vue de l'est. File:012 Kernascléden.jpg|Église Notre-Dame de Kernascléden : [[Porche (architecture)|porche]] sud (porche des dames), statues des [[Douze Apôtres|apôtres]]. File:002 Kernascléden.jpg|Église Notre-Dame de Kernascléden : reste de [[fresque]] ([[danse macabre]]). File:Kernascleden Église Notre-Dame Intérieure Choeur Voûte 11.jpg|Église Notre-Dame de Kernascléden : fresques de la [[voûte]] (vue partielle). File:006 Kernascléden.jpg|Statue de Notre-Dame de Kernascléden ([[Vierge à l'Enfant]]). File:009 Kernascléden.jpg|Église Notre-Dame de Kernascléden : groupe statuaire de la [[Trinité (christianisme)|Sainte Trinité]]. File:010 Kernascléden.jpg|Église Notre-Dame de Kernascléden : [[piétà]]. </gallery> * [[Croix de cimetière de Kernascléden]]. <gallery> File:Kernascléden (56) Croix de cimetière 03.JPG|La Croix de cimetière de Kernascléden : vue d'ensemble. </gallery> ===Pamana sibil=== [[File: Kernascléden_maison_trois_cerfs_porte.jpg|thumb|Porte au linteau sculpté de la maison aux trois cerfs.]] * Bahay ng Tatlong Usa. Ang gusali, na matatagpuan sa Rue de Rohan, malapit sa simbahan, ay kapansin-pansin, lalo na dahil sa eskultura ng tatlong usa na tumataas sa arko ng lintel ng pinto. Ang bahay na ito ay dating naglalaman ng isang mababang patyo. Ang gusali ay inabandona ng kasalukuyang may-ari nito at napapailalim sa isang utos ng demolisyon.<ref>[https://www.letelegramme.fr/morbihan/kernascleden-56540/span-classamorce-trois-cerfsspan-une-batisse-laissee-a-labandon-3299866.php Trois cerfs, une bâtisse laissée à l'abandon]</ref> * Hamlet ng Manéglau. * Bahay ng Paniki, binuksan noong Oktubre 2006. Ang proyektong ito, na sinimulan ng samahan ng Amikiro (isang samahan ng pangangalaga sa kapaligiran) at pinamamahalaan ng Roi Morvan Communauté, na nagmamay-ari ng lugar, ay lumitaw kasunod ng pagtuklas at kasunod na pagsubaybay sa isang kolonya ng paniki na nanunuluyan sa attic ng simbahan ng Kernascléden mula pa noong 1980s. Ang nursery at hibernation ay nagsisilbing tirahan ng 16 sa 21 na uri na naitala sa rehiyon, kabilang ang isang kolonya ng Greater Horseshoe Bats. Ito ang dahilan kung bakit itinatag ang tanging museo sa France na ganap na nakatuon sa mga paniki sa bayan. [[File: Kernascléden maison chauve-souris.jpg|thumb|center|La maison de la chauve-souris dans le centre-bourg.]] ==Tingnan din== ==Mga sanggunian== {{reflist}} [[Kategorya:Kernascléden]] [[Kategorya:Mga pamayanan sa Pransiya]] 8r7wblygi3h3x28e0xa65pzebucv79h 2201376 2201276 2026-04-05T11:49:58Z TentingZones1 122212 2201376 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement |name = Kernascléden |settlement_type = Bayan |image_skyline = Eglise de Kernascleden.JPG |image_caption = Simbahan ng Notre-Dame, makikita mula sa kanlurang harapan |image_shield = Blason ville fr Kernascléden (Morbihan).svg |pushpin_map = France |map_caption = Lokasyon ng Kernascléden |subdivision_type = Bansa |subdivision_name = {{Flag|France}} |subdivision_type1 = [[Mga Rehiyon ng Pransiya|Rehiyon]] |subdivision_name1 = [[Bretanya]] |subdivision_type2 = [[Mga Departamento ng Pransiya|Departamento]] |subdivision_name2 = [[Morbihan]] |subdivision_type3 = Arrondissement |subdivision_name3 = [[Arrondissement of Pontivy|Pontivy]] |subdivision_type4 = |subdivision_name4 = |leader_title = Alkade (2026-2032) |leader_name = Christophe Cararic<ref>{{cite web|url=https://www.morbihan.gouv.fr/content/download/45068/325032/file/Maires%20du%20Morbihan%202020%20-%20250.pdf|title=Maires du Morbihan|date=7 July 2020|publisher=Préfecture du Morbihan}}</ref> |area_total_km2 = 9.26 |population_as_of = 2023 |population_total = 418 |population_density_km2 = auto |website = https://www.kernascleden.com/ |coordinates = {{coord|48.0069|-3.3197|format=dms|display=inline,title}} |postal_code = 56540 |postal_code_type = Postal code |elevation_m = 100 |elevation_min_m = 89 |elevation_max_m = 163 }} Ang '''Kernascléden''' ay isang komyun sa [[Pransiya]] na matatagpuan sa departamento ng [[Morbihan]], sa rehiyon ng [[Bretanya]].<ref>[https://www.insee.fr/fr/metadonnees/geographie/commune/56264-kernascleden INSEE commune file]</ref> Ang bayan na ito ay kilala sa marangyang simbahang Gotiko nito, na binansagang "Kapilya ng Isang Libong Tore". Minsan ay naglalakbay ang mga tao mula sa malayo upang humanga, lalo na, sa isa sa mga fresco nito noong ika-15 siglo na [[Danse macabre|naglalarawan ng sayaw ng kamatayan]]. Ang pagtatayo ng isang mahalagang gusali sa isang liblib na lokasyon ay walang alinlangang hindi magiging posible kung wala ang determinasyon ng pamilyang [[Rohan]], ang noo'y pinakamakapangyarihang pamilyang prinsipe sa Brittany pagkatapos ng mga duke. ==Heograpiya== ===Lokasyon=== Ang komyun ng Kernascléden ay matatagpuan sa hilagang-kanlurang bahagi ng departamento ng Morbihan. Ayon sa kaugalian, ito ay kabilang sa rehiyon ng [[Pays Pourlet]] at Lower Brittany, habang sa administratibo ay nasa ilalim ito ng pamayanang urbano ng Pays du Roi Morvan at distrito ng Pontivy. Sa lawak na 9.26 km² lamang, ito ang pinakamaliit sa lugar, hindi kasama ang komyun ng [[Guémené-sur-Scorff]]. Ang sentro ng nayon ay matatagpuan sa layong 12.6 km sa silangan ng Le Faouët, 10.8 km sa kanluran ng Guémené-sur-Scorff, at 29.3 km sa hilaga ng Lorient. [[File:Map commune FR insee code 56264.png|thumb|Mapa ng Kernascléden at mga nakapalibot na munisipalidad.]] ===Relief, hidrograiya at urban morphology=== Ang komyun ay dahan-dahang umuusad, na ang teritoryo nito ay may taas na mula 89 m hanggang 163 m. Ito ay ganap na nasa loob ng watershed ng Scorff, isang ilog sa baybayin na dumadaloy patungo sa daungan ng Lorient. Ang Ilog Scorff ang bumubuo sa katimugang hangganan ng komyun at naghihiwalay dito mula sa [[Inguiniel]]. Ang komyun ay dinidiligan din ng batis ng Kerustang, isang sanga ng Scorff. Ang sentro ng nayon ay katamtaman ang laki. Bukod sa sentro ng nayon, ang komyun ay kinabibilangan ng humigit-kumulang dalawampung nayon: [[Brangolo]], Kerchopine, Kerbourg, Manéglau, Canquisquelen, Manério, Porh Pimpec, Guernebos, La Maison Blanche, Kerven Cleuzio, Kerven er Lann, Kerihuel, Kerlouarny, Kermaria, at Kermonac'h. [[File:Kernascleden_opentopomap.png|thumb|Carte topographique de la commune de '''Kernascléden'''.]] ====Hidrograpiya==== Ang bayan ay matatagpuan sa basin ng [[ilog Loire-Brittany]]. Ito ay dinadaluyan ng [[Ilog Scorff]], ng batis ng Kerustang, at ilan pang maliliit na daluyan ng tubig. Ang Scorff, na may habang 79 km, ay nagmumula sa bayan ng Ploërdut at dumadaloy patungo sa [[Ilog Blavet]] sa hangganan sa pagitan ng [[Lorient]] at [[Lanester]], pagkatapos dumaan sa 18 bayan. <gallery mode="packed" heights=200px> 56264-Kernascléden-Hydro.jpeg|alt=Carte en couleur présentant le réseau hydrographique de la commune|Réseau hydrographique de Kernascléden. </gallery> ==Pagpaplano ng lungsod== ===Tipolohiya=== Noong Enero 1, 2024, ang Kernascléden ay ikinategorya bilang isang munisipalidad sa kanayunan na may napakakalat na pabahay, ayon sa bagong pitong antas na iskala ng densidad ng munisipyo na tinukoy ng INSEE noong 2022. Ito ay matatagpuan sa labas ng mga urban na lugar at sa labas ng impluwensya ng mga lungsod. ===Paggamit ng lupa=== [[File:56264-Kernascléden-Sols.png|thumb|alt=Carte en couleurs présentant l'occupation des sols.|Mapa ng imprastraktura at paggamit ng lupa sa munisipalidad noong 2018 (CLC).]] Ang talahanayan sa ibaba ay nagpapakita ng paggamit ng lupa ng munisipalidad noong 2018, gaya ng lumalabas mula sa European biophysical land cover database na Corine Land Cover (CLC). {| class="wikitable centre " |+'''Paggamit ng lupa noong 2018''' |- ! style="background: #ddffdd; color:#000000;" | Type d’occupation ! style="background: #ddffdd; color:#000000;" | Pourcentage ! style="background: #ddffdd; color:#000000;" | Superficie<br /> <small>(en hectares)</small> |- | align="left" |Tissu urbain discontinu | align="right" |3,0 % | align="right" |28 |- | align="left" |Terres arables hors périmètres d'irrigation | align="right" |31,8 % | align="right" |294 |- | align="left" |Prairies et autres surfaces toujours en herbe | align="right" |14,0 % | align="right" |129 |- | align="left" |[[Bocage|Systèmes culturaux et parcellaires complexes]] | align="right" |22,0 % | align="right" |203 |- | align="left" |Surfaces essentiellement agricoles interrompues par des espaces naturels importants | align="right" |13,3 % | align="right" |123 |- | align="left" |[[Forêt de feuillus d'Europe et d'Asie occidentale|Forêts de feuillus]] | align="right" |3,8 % | align="right" |35 |- | align="left" |[[Forêts de conifères tempérées|Forêts de conifères]] | align="right" |6,3 % | align="right" |58 |- | align="left" |[[Forêt mixte|Forêts mélangées]] | align="right" |1,0 % | align="right" |9 |- | align="left" |Landes et broussailles | align="right" |0,9 % | align="right" |8 |- | align="left" |Forêts et végétation arbustive en mutation | align="right" |4,0 % | align="right" |37 |- | colspan="3" style="font-size:90%;text-align:center" |''Source : [[Corine Land Cover]]'' |} ==Pangalan== Ang pangalan ng lokalidad ay pinatutunayan sa mga anyong Kernasteden noong 1428, Kaerenascheden at Kernastreden noong 1430. Noong bandang 1420, sa dokumentong nagpapahintulot sa pagtatayo ng kasalukuyang kapilya, ang pangalan ay binabaybay na ''Kernasquéden''. Maaaring ito ay isang pagpapaikli ng ekspresyong Breton na "Ker-ar-Skéden," na isinasalin bilang "nayon ng estatwa."<ref name="ReferenceA">bulletins municipaux, HISTOIRE DE KERNASCLÉDEN suivant les écrits de Bénoni LAVOLÉ</ref> Ang isa pang teorya ay maaaring ito ay isang pagpapaikli ng "Ker-an-askledenn," na isinasalin bilang "nayon ng sluice." Mahalagang tandaan na ang ''Ker an ascloedenn'' ay nangangahulugang "pira-piraso ng kahoy," isang reperensya na ibinigay ni Jean Yves Le Moing sa kanyang akda sa mga pangalan ng lugar ng Brittany. Ang "pira-piraso ng kahoy" ay tumutukoy sa ilang mga seksyon ng isang malaking kagubatan na napreserba noong mga pangunahing paglilinis noong ika-13 at ika-14 na siglo. Ang pangalan ng lokalidad ay pinatutunayan sa lokal sa anyong Breton na ''Karnasen'' (binibigkas na [ˈkaːɾnasən]). Ang baybay ng [[Wikang Breton|Breton]] ng pangalan ng bayan ay '''Kernaskledenn'''. ==Kasaysayan== ===Gitnang Panahon=== Ang teritoryo ng Kernascléden ay bahagi ng sinaunang parokya ng Plouhaer sa unang rehiyon ng Armorican at kabilang sa dekano ng [[Kemenet-Héboé]]. Ang pagtatayo ng unang Kristiyanong santuwaryo sa Kernascléden, na inialay sa Birheng Maria, ay humantong sa pagtatatag ng isang peregrinasyon sa lugar sa isang hindi tiyak na petsa. Ang kahalagahan ng peregrinasyong ito ay nangailangan ng pagtatayo ng isang ospital upang tumanggap ng mga peregrino at mga maysakit. Umunlad ang kalakalan, na humantong sa pagtatayo ng isang palengke kung saan ginaganap ang lingguhang pamilihan. Noong bandang 1420, ang unang kapilya, na naging napakaliit dahil sa laki ng peregrinasyon, o nagbabantang gumuho, ay nag-udyok sa [[pamilyang Rohan]], ang mga may-ari ng lupa, na magpasyang itayo ang kasalukuyang kapilya. Sinimulan ni Viscount [[Alain VIII de Rohan]] ang isang proyekto sa konstruksyon na tatagal ng humigit-kumulang 44 na taon. Dinala ng pamilyang Rohan ang pinakamahuhusay na manggagawa noong panahong iyon. “Nang iutos ni [[Alain de Rohan]] ang pagtatayo ng kapilya ng Kernascléden, na balak niyang ialay sa [[Birheng Maria]], wala ni isang tirahan sa buong rehiyon,” isinulat ni Dr. [[Alfred Fouquet]]. Nag-donate din si Alain de Rohan ng lupa para sa pagtatayo at pagtatatag ng isang [[ospital]] (hospice) para sa mga mahihirap na dumagsa roon. Namatay si Alain VIII noong 1429, at ang kanyang anak na si [[Alain IX]] ang humalili sa kanya. Gayunpaman, naantala ang konstruksyon nang ilang panahon nang maubusan ng pera ang pamilyang Rohan. Ang simbahan ay inialay noong Setyembre 2, 1453, sa harapan ni Obispo [[Yves de Pontsal]] ng Vannes, mga miyembro ng pamilyang Rohan, maraming iba pang mga panginoon mula sa mga nakapalibot na lugar, at kung ano ang tiyak na isang malaking pulutong. Pagkatapos ng konsagrasyon, tinawag ang mga artista upang lumikha ng mga fresco sa vault at mga mural. Ang pagtatayo ng bagong kapilya ay magbibigay-daan sa apat na malalaking perya na gaganapin bawat taon. Ang mga peryang ito ay magpapatuloy hanggang sa ikadalawampung siglo. <blockquote> “Ang Kernascléden ay isang simpleng [[parokya]] sa loob ng nasasakupan ng [[Rohan-Guémené]]. Noong 1430, pinahintulutan ng Papa si Alain IX na maglagay ng mga chaplain doon. Isang hospice ang itinatag sa tabi ng simbahan, na isang lugar ng peregrinasyon. Ang tawiran ay may tatak ng mga braso nina [[John V]] at [[Joan ng France]] (na namatay noong 1433). Ang isang malaking inskripsiyon sa [[koro]], na may petsang 1454, ay nagpapahiwatig ng isang dedikasyon ng Obispo ng Vannes, si Yves de Pontsal (...); ang mga [[eskudo de armas]] (Guémené, Rohan, Brittany) sa mga susi ng koro ay nagbibigay ng mga petsang 1457–1462.” </blockquote> ===Modernong Panahon=== <gallery> File:Cassini Kernascléden.jpg|[[Carte de Cassini]] de la partie sud de la paroisse de [[Saint-Caradec-Trégomel]] (actuelle commune de Kernascléden) datant de 1789. </gallery> ===Ang ika-19 na siglo=== [[File: Notre-Dame_de_Kernascléden_vers_1845.jpg|thumb|La chapelle vers 1845 avec au premier une femme conduisant des vaches.]] Si [[Henri de Cossé-Brissac]], na nagmana ng malawak na [[ari-arian ng Pontcallec]] mula sa kanyang ama, ay nagpatayo ng paaralan ng Kermathias noong 1860. Kasunod nito, binili niya ang mga bulwagan ng pamilihan at ang mga gusaling panlabas na nakatayo malapit sa kapilya ng Notre-Dame de Kernascléden at ipinagiba ang mga ito. Dahil dito, naging madali ang pagpasok sa gusali at pinahusay ang biswal na kaakit-akit nito. Noong 1874, nakuha niya mula kay [[Obispo Becel]] ng Vannes ang pagtatatag ng Kernascléden bilang isang parokya, ngunit panandalian lamang ang tagumpay na ito. Noong 1883 pa lamang, binawi na ni Obispo Becel ang pribilehiyong ipinagkaloob niya, at ang Notre-Dame de Kernascléden ay bumalik sa pagiging isang simpleng kapilya ng kaginhawahan. Nagkaroon pa nga ng mga usap-usapan tungkol sa paglikha ng Kernascléden bilang isang hiwalay na komyun sa pamamagitan ng paghahati nito mula sa mga komyun ng Saint-Caradec-Trégomel, Berné, at Lignol. Isang petisyon ang kumalat tungkol dito. Itinuro ng mga naninirahan sa Kernascléden na 14 na perya ang ginaganap doon taun-taon. Ngunit nabigo ang proyekto. Mariing tinutulan ito ng konseho ng munisipyo ng Berné. Sumulat sila nang itim at puti: "Upang masigasig na tutulan ang iminungkahing paglilipat, na tila nagdudulot ng mas maraming disbentaha kaysa benepisyo para sa distrito ng Pontcallec." Noong Marso 17, 1867, 191 na may-ari ng lupa at magsasaka ang nagpetisyon para sa paglipat ng sentrong administratibo ng komyun ng [[Saint-Caradec]] patungong Kernascléden, kasama ang pagdaragdag ng mga nayon na ihihiwalay mula sa Lignol at Berné. Dahil sa oposisyon na kanilang naranasan, tinalikuran nila ang kanilang unang ideya na lumikha ng isang hiwalay na komyun. Kabilang sa kanilang mga argumento: "Ang Kernascléden, na madaling mapuntahan mula sa buong rehiyon, ay ang lugar ng labindalawang napakasikat na perya" (ang ilan ay itinatag sa pamamagitan ng mga [[liham]] na may patente mula kay Haring [[Francis I]] noong Disyembre 1530), "Ang Kernascléden ay, mula ikatlong taon hanggang ika-12 taon, ang pangunahing bayan ng isang kanton na kinabibilangan ng Berné", "bago ang 1789 (...) ilang notaryo ang naninirahan doon", ang simbahang inuri bilang isang makasaysayang monumento, ang pagkakaroon ng isang "libreng paaralan para sa mga babae, na pinaglilingkuran ng tatlong madre" at ang pangako ni G. de Brissac "na bigyan ang Kernascléden ng mga gusaling wala ito, upang magtustos ng isang bagong sementeryo at upang ibalik ang presbiteryo"; sa halip ay inirerekomenda ng imbestigador na komisyoner ang paglikha ng isang bagong munisipalidad sa Kernascléden at ang pagpapanatili ng munisipalidad ng Saint-Caradec na magkakaroon pa rin ng 900 naninirahan at isang lawak na 1,650 ektarya. Ngunit sa huli, ang proyekto ay hindi natupad noong panahong iyon, at noong 1955 lamang nilikha ang munisipalidad ng Kernascléden. Noong Disyembre 13, 1876, tinamaan ng [[kidlat]] ang kampana ng Notre-Dame de Kernascléden; ito ay tuluyang natumba, at ang mga labi nito, na nagkalat sa lahat ng direksyon, ay nagpabagsak sa mga taluktok at sumira sa mga eskultura. Nagsimula ang gawaing muling pagtatayo noong 1877 salamat sa pondo na ipinagkaloob ng Ministry of Fine Arts at Ministry of Religious Affairs, kasunod ng mga pagsisikap na isinagawa ni Count [[Albert de Mun]], isang dating miyembro ng parlamento. Isang atas mula sa Pangulo ng Republika na may petsang Enero 23, 1883, ang nagpawalang-bisa sa atas noong Agosto 16, 1874, na nagtatag ng simbahan ng Notre-Dame de Kernascléden bilang isang sangay na simbahan at nagbuwag sa konseho ng parokya nito; ang pamamahala ng nasabing simbahan ay mula ngayon ay pangangasiwaan ng konseho ng parokya ng Saint-Caradec-Trégomel. Ang pampublikong pagsamba ay pinahihintulutan na lamang doon bilang isang kapilya ng kaginhawahan at sa ilalim ng pamamahala ng kura paroko ng Saint-Caradec-Trégomel. ===Ang ika-20 siglo=== ====Ang Belle Époque==== Sa simula ng ika-20 siglo, "Dahil lahat ng mga parokyano ay nagsasalita ng [[Breton]], ang mga sermon ay ipinangangaral lamang sa Breton." Noong bandang 1900, labintatlong perya ang ginaganap taun-taon sa [[Saint-Caradec-Trégomel]], labindalawa sa mga ito ay sa Kernascléden. Halimbawa, noong 1905, ang malaking perya, na kilala bilang "[[Perya ng Bagong Taon]]," ay ginanap sa napakalamig na panahon, ngunit hindi nasira ang kaayusan, kahit na "ang mga kabataan ng parehong kasarian ay partikular na marami, dahil ito ang araw ng parada ng mga conscript mula sa lahat ng bayan sa canton." [[File: Kernascleden gustave william lemaire.png|thumb|Le bourg de Kernascléden vers 1910.]] Isang distrito ng eleksyon ang itinatag noong 1905 sa Kernascléden, sa loob ng komyun ng Saint-Caradec-Trégomel. Ang Kernascléden, na hanggang noon ay isang simpleng sakop ng Saint-Caradec-Trégomel, ay itinayo bilang isang malayang parokya noong 1908. Noong Oktubre 1911, ang Pangkalahatang Konseho ng Morbihan ay nagreklamo tungkol sa sira-sirang kalagayan ng mga nakalistang monumento sa Kernascléden at Saint-Fiacre (sa Le Faouët): "Sa loob ng dalawampung taon ay walang nagawa sa Kernascléden"; hinimok nito ang Pangalawang Kalihim ng Estado para sa Sining na "apurahang gawin ang lahat ng kinakailangang hakbang upang mapangalagaan ang walang kapantay na kayamanang naipon sa sulok na ito ng Brittany"; ang mga pang-emerhensiyang pagkukumpuni ay isinagawa sa bubong noong 1912 salamat sa mga pondong inilaan mula sa badyet ng Sining. <center>'''Cartes postales illustrant la vie quotidienne à Kernascléden au début du xxe siècle'''</center> <gallery mode="packed" heights="150"> File:Kernascléden conclusion d'un marché.jpg|conclusion d'un marché pour la vente d'une famille de porcs au bourg de Kernascléden vers 1900 (carte postale ancienne). File:Kernascléden la place.jpg|Le bourg de Kernascléden et son église vers 1900 un jour de foire (carte postale Villard). File:Kernascléden baptême.jpg|scène de baptême à Kernascléden vers 1900 (carte postale A.Waron). File:Kernascléden_barde_breton.png|Barde breton apostrophant la foule (carte postale éditée à Nancy). </gallery> Isang pantulong na tanggapan ng koreo ang itinatag sa Kernascléden noong 1913. ====Ang Unang Digmaang Pandaigdig==== Ang alaala ng digmaan sa Kernascléden ay nagtataglay ng mga pangalan ng 32 sundalong namatay para sa Pransya noong [[Unang Digmaang Pandaigdig]]; kabilang sa kanila ay sina Mathurin Le Vouédec na namatay noong Abril 27, 1915 nang lumubog ang [[armored cruiser]] na ''[[Léon Gambetta]]'' at Joseph Le Doujet noong Hulyo 19, 1917 nang lumubog ang Eloby; si Joseph Rousselot ay napatay sa labanan noong 1917 sa tinatawag ngayong [[Hilagang Makedoniya]] at si Louis Nicolas ay namatay noong Abril 30, 1918 dahil sa mga sugat na natamo noong [[Labanan sa Mont Kemmel]] sa Belgium; lahat ng iba pa ay namatay sa lupang Pranses, kabilang si Louis Le Doujet, na napatay sa labanan noong Agosto 7, 1916 noong [[Labanan sa Somme]], na pinarangalan ng Military Medal at ng [[Croix de Guerre]]. ====Ang Panahon sa Pagitan ng Digmaan==== Sa pagitan ng 1906 at 1939, ang Kernascléden ay may [[hintuan ng riles]] sa makitid na linya ng [[Morbihan Railways]] na tumatakbo mula Guémené-sur-Scorff hanggang [[Meslan]]. Ang hintuan na ito ay matatagpuan humigit-kumulang 300 metro sa hilaga ng nayon ng Kernascléden (sa kasalukuyang lugar na kilala bilang "La Gare"). Noong 1928, isang kilalang manggagamot na nakatira malapit sa istasyon ng tren ng Kernascléden ang kinasuhan dahil sa "pagsasanay ng medisina nang walang lisensya." ====Ang Ikalawang Digmaang Pandaigdig==== Ang bantayog ng digmaan sa Kernascléden ay nagtataglay ng mga pangalan ng walong taong namatay para sa France noong [[Ikalawang Digmaang Pandaigdig]]. Kabilang sa mga biktimang ito ay sina Ernest Le Bray, Joseph Le Gouanvic, at Désiré Le Liboux, mga sundalong napatay noong tagsibol ng 1940 noong [[Labanan sa Pransiya]]; si Joseph Tanguy, na namatay noong 1940 sa [[Alemanya]]; at si Joseph Charles, na namatay sa pagkabihag sa [[Stalag III-A]] sa Germany noong Nobyembre 3, 1942. Si Louis Le Gouanvic (napatay noong 1943 sa [[Lanester]]) ay isang sibilyang biktima ng digmaan. Si Jean Le Bomin, isang miyembro ng [[Forces françaises de l'intérieur|FFI]], ay pinatay sa pamamagitan ng firing squad noong Hulyo 1, 1944, sa [[Lignol]]. Si Alexandre Le Gouallec, isang sundalo sa [[432nd Pioneer Regiment]], ay namatay noong Abril 21, 1945, sa [[Austria]]. Ang bantayog ng digmaan, na hugis [[Krus ng Lorraine]], ay nakalagay sa pader ng sementeryo. Dalawang stelae na hugis-libingan ang nakatayo sa malapit, isa sa magkabilang gilid, ang isa ay may nakasulat na "1914-1918," ang isa naman ay "1939-1945." Ang gitnang bahagi ay may nakasulat na ''Narito ang isang hindi kilalang lalaki na pinatay ng mga Aleman noong Hunyo 1944.'' Ang hindi kilalang lalaking ito ay pinatay sa [[Persquen]] noong Hunyo 23, 1944, kasama si Jean Mathurin Le Bouin; ang kanilang mga bangkay ay natagpuan sa isang hukay malapit sa istasyon ng tren ng Lignol. Noong Pebrero 13, 1943, ang pribadong paaralan ng Sainte-Jeanne d'Arc sa [[Lorient]] ay inilikas patungo sa kampo ng paaralan ng Kernascléden. Ang mga anak ng mga refugee na ang mga pamilya ay pinatira sa [[ari-arian ng Pontcallec]] (sa [[Berné]]) ay nag-enroll din sa Kernascléden noong taon ng pasukan ng 1943-1944. ====Ang Resulta ng Ikalawang Digmaang Pandaigdig==== Si Émile Perico, isang sundalo mula sa Kernascléden, ay namatay para sa Pransya noong Hunyo 16, 1947, noong [[Digmaang Indochina]], at si C. Hellfouarch noong [[Digmaang Algeria]]. Ang Kernascléden ay naging isang komyun noong Hunyo 7, 1955. [[File: Calle Kernascléden.JPG|thumb|center|Rue du 7 juin 1955, date de création de la commune.]] ===Ang ika-21 siglo=== ====Ang pagsasara ng mga paaralan at negosyo==== Ang mababang bilang ng mga batang nag-aaral ay humantong sa pagsasara ng pribadong paaralan ng Kermathias noong Setyembre 2015 (itinatag noong 1860, ang Kermathias ay dating mayroong hanggang 300 estudyante); ang pampublikong paaralan ay nagsara na mga labinlimang taon na ang nakalilipas. Ang dating gusali ng pampublikong paaralan, na naibalik sa dati, ay naging "Pôle 3R" (Réseau Relais Ressources - Resource Relay Network), isang sentro na nagsisilbing tahanan ng mga siyentipiko na nag-aaral ng mga paniki. Pagsapit ng 2024, ang bayan ay walang mga tindahan (ang pinakamalapit na supermarket ay nasa [[Meslan]], mahigit 8 kilometro ang layo) maliban sa isang beauty salon; tatlong manggagawa ang nakatira doon (isang elektrisyan, isang pintor/plasterer, at isang tubero). ==Eskudo de armas== [[File:Blason ville fr Kernascléden (Morbihan).svg|thumb|Kernascléden]] ''Bawat Kwarter: unang asul na may tatlong pilak na chevron, pangalawa o may tatlong pulang mascle, pangatlo o may tatlong itim na batik ng ermine, pang-apat na asul na may pilak na kulot na kurba; ang kabuuang mga gules ay may kulay argente na kapilya ng lugar, na ang mga dingding at masonerya nito ay itim.'' ==Mga lugar at monumento== ===Pamana ng relihiyon=== * [[Simbahan ng Mahal na Birhen ng Kernascléden]]: Ang gusaling granite na ito ay itinayo sa istilong Flamboyant Gothic. Ang kapilya ay buong nakabalot sa bato at may planong krusipiho na nagtatapos sa isang patag na apse. Ito ay nakalista bilang isang makasaysayang monumento at nagtatampok ng: ** Sa panlabas, ang kahanga-hangang patag na apse, ang "Porko ng mga Lalaki" at ang "Porko ng mga Babae," bawat isa ay sumusuporta sa isang pinong gable na may crenellation na sapat ang lalim upang paglagyan ng dating mga estatwa ng mga santo na may polychrome. Ang mga pasukan na ito sa gilid ay matatagpuan sa timog na harapan ng gusali (ang mga kababaihan, na nakahiwalay sa mga lalaki habang nagmimisa, ay nakatayo sa likuran ng nabe kasama ang mga bata), sa harap ng isang espasyo na ginagamit para sa malalaking perya at mga pagdiriwang ng canton. Ang maraming taluktok na nagkorona sa mga buttress at iba pang patayong elemento ang pinagmulan ng palayaw na "kapilya ng isang libong taluktok." Ang tore ng kampanilya mismo, na may katamtamang sukat, ay nasa parehong patag ng simpleng harapan sa kanluran. ** Sa loob, isa sa dalawang<ref>Ang pangalawa ay makikita sa [[kapilya ng Kermaria]] an [[Iskuit]] sa [[Plouha]] ([[Côtes-d'Armor]])</ref> fresco lamang sa Brittany na naglalarawan ng isang danse macabre ang umiiral pa rin, na nagbibigay-diin sa trauma ng Great Plague noong 1356. Orihinal na, ito ay binubuo ng 31 pigura (ang Ankou, 15 buhay, at 15 patay), kung saan idinagdag ang isang mangangaral at isang patay na lalaking tumutugtog ng trumpeta, na ipininta nang hiwalay. Ang gawang ito ay maaaring petsahan sa pagtatayo ng simbahan, ibig sabihin, noong kalagitnaan ng ika-15 siglo, at ito lamang ang isa sa rehiyon na may kasamang, sa isang kalapit na pader, ng isang representasyon ng impiyerno, na partikular na nakapupukaw at nakakatakot para sa mga mananamba noong huling bahagi ng Middle Ages. Ang mga fresco ng mga musikal na anghel at apostol ay tumatakip sa mga arko ng nabe at koro, habang ang mga eksena mula sa buhay ng Birheng Maria at ni Hesus ay nag-aadorno sa mga haligi at dingding. * Ilang elemento ng ipinintang palamuti ang kinopya noong kalagitnaan ng ika-20 siglo at maaaring muling itayo sa nirenovate na Museum of French Monuments sa Cité de l'architecture et du patrimoine (Palais de Chaillot, Paris). Ayon sa ilang historyador ng arkitektura, ang simbahang ito ay gawa ng arkitekto na nagdisenyo ng kapilya ng [[Saint-Fiacre]] malapit sa maliit na kalapit na bayan ng [[Le Faouët]]. <gallery> File:001 Kernascléden.jpg|[[Église Notre-Dame de Kernascléden]] : la façade et le clocher. File:Eglise Kernascleden Sud.JPG|Église Notre-Dame de Kernascléden : vue du sud. File:Kernascleden Église Notre-Dame Extérieure Choeur 07.jpg|Église Notre-Dame de Kernascléden : vue de l'est. File:012 Kernascléden.jpg|Église Notre-Dame de Kernascléden : [[Porche (architecture)|porche]] sud (porche des dames), statues des [[Douze Apôtres|apôtres]]. File:002 Kernascléden.jpg|Église Notre-Dame de Kernascléden : reste de [[fresque]] ([[danse macabre]]). File:Kernascleden Église Notre-Dame Intérieure Choeur Voûte 11.jpg|Église Notre-Dame de Kernascléden : fresques de la [[voûte]] (vue partielle). File:006 Kernascléden.jpg|Statue de Notre-Dame de Kernascléden ([[Vierge à l'Enfant]]). File:009 Kernascléden.jpg|Église Notre-Dame de Kernascléden : groupe statuaire de la [[Trinité (christianisme)|Sainte Trinité]]. File:010 Kernascléden.jpg|Église Notre-Dame de Kernascléden : [[piétà]]. </gallery> * [[Croix de cimetière de Kernascléden]]. <gallery> File:Kernascléden (56) Croix de cimetière 03.JPG|La Croix de cimetière de Kernascléden : vue d'ensemble. </gallery> ===Pamana sibil=== [[File: Kernascléden_maison_trois_cerfs_porte.jpg|thumb|Porte au linteau sculpté de la maison aux trois cerfs.]] * Bahay ng Tatlong Usa. Ang gusali, na matatagpuan sa Rue de Rohan, malapit sa simbahan, ay kapansin-pansin, lalo na dahil sa eskultura ng tatlong usa na tumataas sa arko ng lintel ng pinto. Ang bahay na ito ay dating naglalaman ng isang mababang patyo. Ang gusali ay inabandona ng kasalukuyang may-ari nito at napapailalim sa isang utos ng demolisyon.<ref>[https://www.letelegramme.fr/morbihan/kernascleden-56540/span-classamorce-trois-cerfsspan-une-batisse-laissee-a-labandon-3299866.php Trois cerfs, une bâtisse laissée à l'abandon]</ref> * Hamlet ng Manéglau. * Bahay ng Paniki, binuksan noong Oktubre 2006. Ang proyektong ito, na sinimulan ng samahan ng Amikiro (isang samahan ng pangangalaga sa kapaligiran) at pinamamahalaan ng Roi Morvan Communauté, na nagmamay-ari ng lugar, ay lumitaw kasunod ng pagtuklas at kasunod na pagsubaybay sa isang kolonya ng paniki na nanunuluyan sa attic ng simbahan ng Kernascléden mula pa noong 1980s. Ang nursery at hibernation ay nagsisilbing tirahan ng 16 sa 21 na uri na naitala sa rehiyon, kabilang ang isang kolonya ng Greater Horseshoe Bats. Ito ang dahilan kung bakit itinatag ang tanging museo sa France na ganap na nakatuon sa mga paniki sa bayan. [[File: Kernascléden maison chauve-souris.jpg|thumb|center|La maison de la chauve-souris dans le centre-bourg.]] ==Tingnan din== ==Mga sanggunian== {{reflist}} [[Kategorya:Kernascléden]] [[Kategorya:Mga pamayanan sa Pransiya]] 995w2204ztq5xryk3gce3v4ikc25gcw 0 337634 2201270 2026-04-04T13:56:35Z TentingZones1 122212 Bagong pahina: {{Infobox settlement |name = Kerfourn |settlement_type = Bayan |image_skyline = Eglise de KERFOURN.jpg |image_caption = Ang Simbahan ng Saint-Eloi-et-Saint-Vincent-Ferrier |image_shield = Blason ville fr Kerfourn (Morbihan).svg |pushpin_map = France |map_caption = Lokasyon ng Kerfourn |subdivision_type = Bansa |subdivision_name = {{Flag|France}} |subdivision_type1 = [[Mga Rehiyon ng Pransiya|Rehiyon]] |subdivision_name1 = [[Bretanya]] |subdivision_type2... 2201270 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement |name = Kerfourn |settlement_type = Bayan |image_skyline = Eglise de KERFOURN.jpg |image_caption = Ang Simbahan ng Saint-Eloi-et-Saint-Vincent-Ferrier |image_shield = Blason ville fr Kerfourn (Morbihan).svg |pushpin_map = France |map_caption = Lokasyon ng Kerfourn |subdivision_type = Bansa |subdivision_name = {{Flag|France}} |subdivision_type1 = [[Mga Rehiyon ng Pransiya|Rehiyon]] |subdivision_name1 = [[Bretanya]] |subdivision_type2 = [[Mga Departamento ng Pransiya|Departamento]] |subdivision_name2 = [[Morbihan]] |subdivision_type3 = Arrondissement |subdivision_name3 = [[Arrondissement of Pontivy|Pontivy]] |subdivision_type4 = |subdivision_name4 = |leader_title = Alkade (2026-2032) |leader_name = Laëtitia Brizoual<ref>{{cite web|url=https://www.morbihan.gouv.fr/content/download/45068/325032/file/Maires%20du%20Morbihan%202020%20-%20250.pdf|title=Maires du Morbihan|date=7 July 2020|publisher=Préfecture du Morbihan}}</ref> |area_total_km2 = 19.46 |population_as_of = 2023 |population_total = 852 |population_density_km2 = auto |website = https://www.kerfourn.fr/ |coordinates = {{coord|48.0439|-2.8322|format=dms|display=inline,title}} |postal_code = 56920 |postal_code_type = Postal code |elevation_m = 130 |elevation_min_m = 92 |elevation_max_m = 138 }} Ang '''Kerfourn''' ay isang komyun sa [[Pransiya]], na matatagpuan sa departamento ng [[Morbihan]] sa rehiyon ng [[Bretanya]], sa [[Argoat]]. ==Heograpiya== Ang komyun ay matatagpuan 13 km sa silangan ng [[Pontivy]], 26 km sa kanluran ng [[Josselin]], 45 km sa hilagang-kanluran ng [[Vannes]], 60 km sa hilagang-silangan ng [[Lorient]] at 100 km sa silangan ng [[Rennes]]. ==Pangalan== Ang pangalan ng lokalidad ay pinatutunayan sa mga anyong ''Kerforn'' noong 1461, ''Querfourne'', at ''Kerfourne'' noong 1739. Sa [[Breton]], ang pangalan ay Kerforn, na binubuo ng mga salitang ''[[Ker- (Bretagne)|kêr]]'', na nangangahulugang "lugar na tinitirhan," at ''forn'', na nangangahulugang "hurno." Ito rin ang pamantayang anyo na inirerekomenda ng [[Public Office para sa Wikang Breton]]. Ang pangalan ay nagpapahiwatig lamang ng pagkakaroon ng isang nayon na may hurno, at sapat na natatanging upang matukoy ang lugar na ito nang walang anumang posibleng pagkakamali. Ang Breton ang wikang ginamit sa kasaysayan hanggang sa paglipat sa Pranses. Sa [[Wikang Gallo|Gallo]], iniuulat ng asosasyon ng ''Chubri'' ang pagbigkas na [cɛrfurn], na isinasalin nito bilang '''Qhèrfourn''', kasunod ng baybay na "MOGA" na binuo noong 2007. ==Kasaysayan== ===Gitnang Panahon=== Noong ika-11 siglo, ang [[Knights Templar]] at ang [[Knights Hospitaller]] ng [[Order of Saint John ng Jerusalem]] ay tinanggap sa [[Bretanya]], at ayon sa listahan ng kanilang mga ari-arian, nagtatag pa sila ng isang ospital sa Kerfourn. Ayon sa isang deklarasyon mula 1471, ang Kerfourn ay, sa loob ng [[Viscounty ng Rohan]], isa sa 46 na parokya o dependency ng Rohan seigneury proper. Ang Kerfourn (Kerforn) ay nabanggit noon pang 1461. ===Modernong Panahon=== [[File:Cassini Kerfourn.jpg|thumb|[[Carte de Cassini]] de la [[trève]] de Kerfourn (1789).]] Noong 1677, binanggit ang Kerfourn bilang isang parokya ng [[Noyal-Pontivy]]. ===Ang Ika-19 na siglo=== Ang Kerfourn ay itinatag bilang isang parokya noong 1802. Ang komyun ng Kerfourn ay nilikha noong 1839 (kasama ang [[Gueltas]], [[Saint-Gérand]], at [[Saint-Thuriau]]) mula sa teritoryong pagmamay-ari ng komyun ng [[Noyal-Pontivy]] sa pamamagitan ng isang atas ni [[Louis-Philippe I]]. Ang lumang nayon ay matatagpuan 500 metro pa timog. Unti-unti itong itinayong muli nang mas mataas sa paligid ng isang maliit na simbahan ng parokya. Ang bagong simbahan ay itinayo noong 1899 sa lugar ng luma. [[File:Limite langues 1886.jpg|thumb|150px|La limite entre les langues bretonne et [[gallo|gallèse]] (carte de 1886).]] Ang rehiyon ay tradisyonal na nasa hangganan sa pagitan ng Pranses (lugar na nagsasalita ng Gallo) at mga lugar na nagsasalita ng Breton, gaya ng inilarawan noong 1886: Ang [[Croixanvec]] ay isang komyun na nagsasalita ng Breton, at ang [[Saint-Gonnery]], maliban sa isang maliit na punto sa kanluran, ay nagsasalita ng Pranses; ang hangganan sa pagitan ng dalawang wika ay umaalis sa komyun ng [[Gueltas]] sa teritoryo ng Pransya, dumadaan sa Kerjean, isang komyun sa [[Noyal-Pontivy]], na nagsasalita ng Breton, maliban sa dalawang nayon sa silangan ng hangganang ito. Umalis sa nayon ng Kerfourn sa teritoryong nagsasalita ng Breton, dumadaan ito sa Gahvern at Lesoanic, mga nayon ng komyun na iyon. Ang dating hangganan sa pagitan ng Breton at Gallo ay matatagpuan sa simula ng ika-20 siglo sa silangan ng teritoryo, sa pagitan ng Kerfourn at [[Crédin]]. Noong Pebrero 11, 1883, binaligtad ng konseho ng munisipyo ng Kerfourn ang naunang boto at tinanggihan ang panukalang pagtatayo ng paaralan para sa mga lalaki (ang bayan ay mayroon lamang paaralan para sa mga batang lalaki) dahil sa pasanin sa pananalapi na ipapataw nito sa munisipyo. Noong 1894, humingi ang munisipalidad ng Kerfourn ng tulong pinansyal mula sa Morbihan General Council para sa bahagyang muling pagtatayo ng simbahan ng parokya. ===Ang Ika-20 siglo=== ====Ang Belle Époque==== Noong Nobyembre 30, 1902, ilang alkalde ng rehiyon, kabilang si Lécuyer, alkalde ng Kerfourn, na nagpulong sa Pontivy, ay pumirma ng isang dokumento kung saan tumanggi silang subaybayan kung ang mga pari ng kanilang mga parokya ay gumagamit ng Pranses, at hindi [[Wikang Breton|Breton]], sa mga aralin sa katekismo at pagtuturo ng relihiyon. ====Unang Digmaang Pandaigdig==== Ang bantayog ng digmaan sa Kerfourn ay nagtataglay ng mga pangalan ng 65 sundalong namatay para sa France noong [[Unang Digmaang Pandaigdig]]. ====Ang Panahon sa Pagitan ng Digmaan==== Noong Nobyembre 1928, ikinasal ang alkalde ng Kerfourn, si François Chapel, sa kanyang kapatid nang sabay; halos 900 bisita ang dumalo sa dobleng kasal na ito: ang lingguhang pahayagan na ''Le Nouvelliste du Morbihan'' ay naglathala ng isang ilustradong ulat na may apat na litrato ng kaganapang ito. ====Ikalawang Digmaang Pandaigdig==== Ang bantayog ng digmaan sa Kerfourn ay nagtataglay ng mga pangalan ng anim na taong namatay para sa France noong [[Ikalawang Digmaang Pandaigdig]]. ====Ang Panahon Pagkatapos ng Ikalawang Digmaang Pandaigdig==== Inilipat ang sementeryo noong 1950 sa kalsada ng [[Crédin]]. Namatay si Théodore Jégat para sa Pransya noong Setyembre 20, 1956, noong [[Digmaang Algeria]]. ==Ekonomiya== Ang bayan ay matatagpuan malapit sa pangunahing kalsadang hilaga-timog ng Brittany, na nag-uugnay sa mga baybaying lugar ng Morbihan sa mga nasa Côtes-d'Armor. Isang mahalagang industriya ng agri-pagkain ang umunlad sa paligid ng mga bayan ng Pontivy at Loudéac. ==Mga lugar at monumento== * Simbahan ng Saint-Eloi-et-Saint-Vincent-Ferrier (1899) * Bukal ng Saint-Vincent (ika-17 siglo) * Bukal ng Saint-Eloi (ika-17 siglo) * Kalbaryo ng Guerdaner (ika-17 siglo) * Oratoryo ng Mahal na Birhen ng Lourdes (ika-20 siglo) * Guerniquello Manor * Lindreux Manor * Rohic Bread Oven * Chez Marie Jo Café ==Eskudo de armas== [[File:Blason ville fr Kerfourn (Morbihan).svg|thumb|Kerfourn]] ''Grupo: Una, ibinaliktad ang isang pugon na pilak na binalutan ng mason at bukas na sable, pangalawa, ibinaliktad ang isang nakabaligtad na horseshoe o; lahat ay nasa ibabaw ng isang punong argent na may dalang tatlong batik na ermine na sable.''<ref>[https://armorialdefrance.fr/page_blason.php?ville=18726 Eskudo de armas ng Kerfourn]</ref> ==Tingnan din== ==Mga sanggunian== {{reflist}} [[Kategorya:Kerfourn]] [[Kategorya:Mga pamayanan sa Pransiya]] on3x3f5rculxloavpq7yoabpyj1f7sk 0 337635 2201284 2026-04-04T18:07:04Z ChickenAnnihilator 156352 Bagong pahina: {{Infobox country|image_flag=Prinsenvlag.svg|name=Bagong Netherland|native_name=Nieuw Netherlands|capital=Bagong Amsterdam|life_span=1614–1667<br/>1673–1674}} Bagong Netherland ([[Wikang Olandes|Olandes]]: ''Nieuw Nederland'') ay isang kolonya ng Netherlands sa silangang baybayin ng ngayong [[Estados Unidos]]. Nagmula ang mga teritoryo sa [[Tangway ng Delmarva|Tangway na Delmarva]] hanggang sa [[Tangway na Cod]]. <ref>{{Cite web |title=The Rise and Fall of New Netherland... 2201284 wikitext text/x-wiki {{Infobox country|image_flag=Prinsenvlag.svg|name=Bagong Netherland|native_name=Nieuw Netherlands|capital=Bagong Amsterdam|life_span=1614–1667<br/>1673–1674}} Bagong Netherland ([[Wikang Olandes|Olandes]]: ''Nieuw Nederland'') ay isang kolonya ng Netherlands sa silangang baybayin ng ngayong [[Estados Unidos]]. Nagmula ang mga teritoryo sa [[Tangway ng Delmarva|Tangway na Delmarva]] hanggang sa [[Tangway na Cod]]. <ref>{{Cite web |title=The Rise and Fall of New Netherland - Martin Van Buren National Historic Site (U.S. National Park Service) |url=https://www.nps.gov/mava/learn/historyculture/new-netherland.htm |access-date=2026-04-04 |website=www.nps.gov |language=en}}</ref> bv08frs9c18ud3i8d4u845ydf9ryh9i 0 337636 2201304 2026-04-05T03:15:35Z TentingZones1 122212 Bagong pahina: {{Infobox settlement |name = Gathemo |settlement_type = Bayan |image_skyline = Église Notre-Dame de Gathemo.JPG |image_caption = Ang Simbahan ng Mahal na Birhen |image_shield = Blason ville FR Gathemo (Manche).svg |pushpin_map = France |map_caption = Lokasyon ng Gathemo |subdivision_type = Bansa |subdivision_name = {{Flag|France}} |subdivision_type1 = [[Mga Rehiyon ng Pransiya|Rehiyon]] |subdivision_name1 = [[Normandie]] |subdivision_type2 = Mga... 2201304 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement |name = Gathemo |settlement_type = Bayan |image_skyline = Église Notre-Dame de Gathemo.JPG |image_caption = Ang Simbahan ng Mahal na Birhen |image_shield = Blason ville FR Gathemo (Manche).svg |pushpin_map = France |map_caption = Lokasyon ng Gathemo |subdivision_type = Bansa |subdivision_name = {{Flag|France}} |subdivision_type1 = [[Mga Rehiyon ng Pransiya|Rehiyon]] |subdivision_name1 = [[Normandie]] |subdivision_type2 = [[Mga Departamento ng Pransiya|Departamento]] |subdivision_name2 = [[Manche]] |subdivision_type3 = Arrondissement |subdivision_name3 = [[Arrondissement of Avranches|Avranches]] |subdivision_type4 = |subdivision_name4 = |leader_title = Alkade (2020–2026) |leader_name = Christelle Errard<ref>{{cite web|title=Répertoire national des élus: les maires|url=https://www.data.gouv.fr/fr/datasets/r/2876a346-d50c-4911-934e-19ee07b0e503|website=data.gouv.fr, Plateforme ouverte des données publiques françaises|date=2 December 2020|language=fr}}</ref> |area_total_km2 = 10.41 |population_as_of = 2023 |population_total = 265 |population_density_km2 = auto |website = |coordinates = {{coord|48.7661|-0.9747|format=dms|display=inline,title}} |elevation_m = |elevation_min_m = 230 |elevation_max_m = 367 |postal_code_type = Postal code |postal_code = 50150 }} Ang '''Gathemo''' ay isang komyun ng [[Pransiya]], na matatagpuan sa departamento ng [[Manche]] sa rehiyon ng [[Normandiya]], na may populasyon na 265 na naninirahan. ==Heograpiya== Ang komyun ay nasa hangganan sa pagitan ng mga rehiyon ng [[Bocage Virois]] at [[Avranchin]]. Ang nayon ng Gathemo ay matatagpuan sa sangandaan ng dalawang kalsada ng departamento: ang D 55 (D 76 sa kalapit na departamento ng [[Kalbados]]), na nagdurugtong sa [[Vire]] sa hilaga sa [[Juvigny-le-Tertre]] sa pamamagitan ng [[Chérencé-le-Roussel]] sa timog, at ang D 39, na patungo sa [[Saint-Pois]] sa kanluran at [[Chaulieu]] sa silangan. Ang pinakamalapit na mga access point ng motorway ay ang mga labasan 37 at 38 ng A84 sa [[Villedieu-les-Poêles]], humigit-kumulang 25 km sa kanluran. Ang teritoryo ay sumasakop sa isang tagaytay na bumubuo sa watershed sa pagitan ng [[Ilog Vire|Vire]] basin sa hilaga at ng [[Sée]] basin, na sumasakop sa isang mas maliit na bahagi sa timog-kanluran, sa pamamagitan ng isa sa mga unang maliliit na tributaryo nito. Ang [[Ilog Dathée]] ay umaangat sa hilagang-silangan ng nayon at bumubuo sa hangganan ng departamento sa hilagang-kanluran. Ang hilagang-silangan ng komyun ay dinadaanan ng mga sanga ng [[Ilog Virène]], na pinagsasama ng Dathée ilang daang metro bago ang pagtatagpo nito sa Vire sa [[Saint-Germain-de-Tallevende]], isang kalapit na komyun sa Kalbados. Ang pinakamataas na punto (367 m) ay matatagpuan sa silangan ng nayon, malapit sa nayon ng La Séjannerie. Ang pinakamababang punto (230 m) ay katumbas ng punto kung saan umaalis sa teritoryo ang isang sanga ng Ilog Virène, sa hilagang-silangan. Ang mga pangunahing lokalidad ay, mula sa hilagang-kanluran hanggang kanluran, clockwise: Nicorps, la Coverie Guibet, les Champs, la Charterie, les Passages, les Loges, la Blanfraiche, l'Angotière, la Vacherie de Bas, la Moinerie, la Vacherie de Haut, le Torchamp, la Bouchardière, la Couchardière, la Couchardière, la Gouchardière, la Courulaire la Clémencerie, la Réardière, la Mière, la Bourdonnière, la Bidoisière, la Coverie Chancé, le Fresne, les Morlières de Bas, les Morlières de Haut, l'Aubrière de Bas, l'Aubrière de Haut, la Roche, le Presnier, la Béchellerie, la Séjannerie, la Charière Herberdières, l'Ardillé, la Chaussonnière, la Pihannière, les Vergers, l'Aisnière at la Vallée. ==Pangalan== Ang pangalan ng lokalidad ay pinatutunayan sa mga anyong ''Gatemun'' noong 1082, ''Gatemol'' noong 1203, at ''Gathemo'' noong 1369 at 1370.<ref>François de Beaurepaire - 1986 - Les noms des communes et anciennes paroisses de la Manche - Page 120.</ref> Ayon kay [[René Lepelley]], ang pinagmulan ng pangalan ng lugar ay nananatiling hindi malinaw. Sa toponymy ng mga Norman, mayroong isang elementong ''gat(t)e'' na huling inangkat, na nagmula sa Lumang Norse na ''gata'' na "landas, daanan,"<ref>L’ancien scandinave ''gata'' « chemin, passage » est issu du germanique commun ''gatwōn'' « passage », littéralement « action d’aller, de passer », le mot ''gata'' s’apparente à l’anglais dialectal du Nord gate « chemin, rue », à l’anglais standard gait « allure », ainsi qu’au moyen néerlandais gate</ref> at ''Munnr'' na "bibig, pagbubukas," na nangangahulugang "simula ng landas" o "dulo ng daan."<ref name="Guy Chartier">Guy Chartier - De l'étymologie de certains noms de communes normandes [article] Annales de Normandie - Année 1999 - page 106.</ref> Ang mga naninirahan dito tinatawag ay ''Gathemotin''. ==Kasaysayan== Ang unang kilalang panginoon ng Gathemo ay isang Jean de Malherbe, na nabuhay noong ika-13 siglo.{{sfn|Gautier|2014|p=212}} Noong Enero 1800, matapos ang huling pag-atake ni [[Louis de Frotté|Frotté]] sa [[Vire]] kasama ang 2,000 [[Chouan]] at ang pagkabigo nito, umatras siya sa Gathermo, kung saan pinalaya ang mga bilanggo ng Republikano.{{sfn|Gautier|2014|p=212}} Matatagpuan sa isang sangandaan, ang nayon ay halos ganap na nawasak ng pambobomba noong [[Labanan ng Normandiya]] noong 1944. Ito ay pinalaya ng ika-28 Dibisyon ng Infantry ng US. ==Mga lugar at monumento== * Simbahan ng Mahal na Birhen, muling itinayo noong 1959 ayon sa mga plano ng mga arkitekto na sina Jacques de Marsac at Richard Druminy. Ang mga stained-glass na bintana ay gawa ni François Chapuis, at ang granite altar ay gawa ni Alphonse Fautre. Ang isang triptych: Anunsyo, Birhen ng Awa (circa 1961) ay nakalista bilang isang makasaysayang monumento mula noong 2014. * Pré-Maudit [[peat bog]], [[Zone naturelle d'intérêt écologique, faunistique et floristique|isang natural na lugar na may interes sa ekolohiya, fauna, at bulaklak]]. * Mga labi ng manor ng Cour. Ito ay sunud-sunod na pagmamay-ari ng pamilyang Malherbe, pagkatapos ay ng pamilyang Drudes de Campagnolles, lalo na ng Étienne-François Drudes de Campagnolles (1752-1824), isang miyembro ng bodyguard ng Hari, kapitan ng kabalyeriya, at koronel ng milisya ng burgesya ng Vire, at ng kanyang asawang si Marie Louise Henriette de Corday d'Arclais (1760-1832). Sa simula ng ika-20 siglo, nagsilbi itong isang minahan ng bato.{{sfn|Gautier|2014|p=212}} * Sa sementeryo, matatagpuan ang libingan ni Marie Louise Henriette de Corday d'Arclais, isang malayong kamag-anak ni [[Charlotte Corday]]. <gallery> Église de la Nativité-de-Notre-Dame de Gathemo. Vue nord-est.jpg|<center>L'église de la Nativité-de-Notre-Dame.</center> Église de la Nativité-de-Notre-Dame de Gathemo. Vue sud-ouest.jpg|<center>L'église de la Nativité-de-Notre-Dame.</center> Nef de l'église Notre-Dame-de-la-Nativité de Gathemo.jpg|<center>La nef de l'église de la Nativité-de-Notre-Dame.</center> Vitrail sud de l'église de la Nativité-de-Notre-Dame de Gathemo.jpg|<center>Vitrail sud de l'église de la Nativité-de-Notre-Dame.</center> Monument aux morts de Gathemo (3).jpg|<center>Le monument aux morts.</center> </gallery> ==Eskudo de armas== [[File:Blason ville FR Gathemo (Manche).svg|thumb|Gathemo]] Nahahati: Una, ang mga gules ay isang leopardo o armado at malansa na asul, pangalawa, isang nakabaligtad na distaff o sa pagitan ng dalawang karit na may kulay abo at may dulo; isang mapurol na kulot na asul, may hangganan o, may kargang agila na pababa sa mukha na kulay abo, may tuka at may bahagi o, [sa kabuuan ay ang harang; lahat ay nasa ibabaw ng isang punong argento na may kargang nakasulat na "GATHEMO" sa malalaking titik na kulay abo.]<ref>[https://armorialdefrance.fr/page_blason.php?ville=20747 Eskudo de armas ng Gathemo]</br> Ang ginintuang leopardo ay nakapagpapaalala sa eskudo ng Normandiya. ==Tingnan din== ==Mga sanggunian== {{reflist}} [[Kategorya:Gathemo]] [[Kategorya:Normandiya]] [[Katrgorya:Mga pamayanan sa Pransiya]] [[Kategorya:Mga komuna sa Pransiya]] 6adn4pi3ty57w4com9g1k481v43m0so 2201308 2201304 2026-04-05T03:27:06Z TentingZones1 122212 2201308 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement |name = Gathemo |settlement_type = Bayan |image_skyline = Église Notre-Dame de Gathemo.JPG |image_caption = Ang Simbahan ng Mahal na Birhen |image_shield = Blason ville FR Gathemo (Manche).svg |pushpin_map = France |map_caption = Lokasyon ng Gathemo |subdivision_type = Bansa |subdivision_name = {{Flag|France}} |subdivision_type1 = [[Mga Rehiyon ng Pransiya|Rehiyon]] |subdivision_name1 = [[Normandie]] |subdivision_type2 = [[Mga Departamento ng Pransiya|Departamento]] |subdivision_name2 = [[Manche]] |subdivision_type3 = Arrondissement |subdivision_name3 = [[Arrondissement of Avranches|Avranches]] |subdivision_type4 = |subdivision_name4 = |leader_title = Alkade (2020–2026) |leader_name = Christelle Errard<ref>{{cite web|title=Répertoire national des élus: les maires|url=https://www.data.gouv.fr/fr/datasets/r/2876a346-d50c-4911-934e-19ee07b0e503|website=data.gouv.fr, Plateforme ouverte des données publiques françaises|date=2 December 2020|language=fr}}</ref> |area_total_km2 = 10.41 |population_as_of = 2023 |population_total = 265 |population_density_km2 = auto |website = |coordinates = {{coord|48.7661|-0.9747|format=dms|display=inline,title}} |elevation_m = |elevation_min_m = 230 |elevation_max_m = 367 |postal_code_type = Postal code |postal_code = 50150 }} Ang '''Gathemo''' ay isang komyun ng [[Pransiya]], na matatagpuan sa departamento ng [[Manche]] sa rehiyon ng [[Normandiya]], na may populasyon na 265 na naninirahan. ==Heograpiya== Ang komyun ay nasa hangganan sa pagitan ng mga rehiyon ng [[Bocage Virois]] at [[Avranchin]]. Ang nayon ng Gathemo ay matatagpuan sa sangandaan ng dalawang kalsada ng departamento: ang D 55 (D 76 sa kalapit na departamento ng [[Kalbados]]), na nagdurugtong sa [[Vire]] sa hilaga sa [[Juvigny-le-Tertre]] sa pamamagitan ng [[Chérencé-le-Roussel]] sa timog, at ang D 39, na patungo sa [[Saint-Pois]] sa kanluran at [[Chaulieu]] sa silangan. Ang pinakamalapit na mga access point ng motorway ay ang mga labasan 37 at 38 ng A84 sa [[Villedieu-les-Poêles]], humigit-kumulang 25 km sa kanluran. Ang teritoryo ay sumasakop sa isang tagaytay na bumubuo sa watershed sa pagitan ng [[Ilog Vire|Vire]] basin sa hilaga at ng [[Sée]] basin, na sumasakop sa isang mas maliit na bahagi sa timog-kanluran, sa pamamagitan ng isa sa mga unang maliliit na tributaryo nito. Ang [[Ilog Dathée]] ay umaangat sa hilagang-silangan ng nayon at bumubuo sa hangganan ng departamento sa hilagang-kanluran. Ang hilagang-silangan ng komyun ay dinadaanan ng mga sanga ng [[Ilog Virène]], na pinagsasama ng Dathée ilang daang metro bago ang pagtatagpo nito sa Vire sa [[Saint-Germain-de-Tallevende]], isang kalapit na komyun sa Kalbados. Ang pinakamataas na punto (367 m) ay matatagpuan sa silangan ng nayon, malapit sa nayon ng La Séjannerie. Ang pinakamababang punto (230 m) ay katumbas ng punto kung saan umaalis sa teritoryo ang isang sanga ng Ilog Virène, sa hilagang-silangan. Ang mga pangunahing lokalidad ay, mula sa hilagang-kanluran hanggang kanluran, clockwise: Nicorps, la Coverie Guibet, les Champs, la Charterie, les Passages, les Loges, la Blanfraiche, l'Angotière, la Vacherie de Bas, la Moinerie, la Vacherie de Haut, le Torchamp, la Bouchardière, la Couchardière, la Couchardière, la Gouchardière, la Courulaire la Clémencerie, la Réardière, la Mière, la Bourdonnière, la Bidoisière, la Coverie Chancé, le Fresne, les Morlières de Bas, les Morlières de Haut, l'Aubrière de Bas, l'Aubrière de Haut, la Roche, le Presnier, la Béchellerie, la Séjannerie, la Charière Herberdières, l'Ardillé, la Chaussonnière, la Pihannière, les Vergers, l'Aisnière at la Vallée. ==Pangalan== Ang pangalan ng lokalidad ay pinatutunayan sa mga anyong ''Gatemun'' noong 1082, ''Gatemol'' noong 1203, at ''Gathemo'' noong 1369 at 1370.<ref>François de Beaurepaire - 1986 - Les noms des communes et anciennes paroisses de la Manche - Page 120.</ref> Ayon kay [[René Lepelley]], ang pinagmulan ng pangalan ng lugar ay nananatiling hindi malinaw. Sa toponymy ng mga Norman, mayroong isang elementong ''gat(t)e'' na huling inangkat, na nagmula sa Lumang Norse na ''gata'' na "landas, daanan,"<ref>L’ancien scandinave ''gata'' « chemin, passage » est issu du germanique commun ''gatwōn'' « passage », littéralement « action d’aller, de passer », le mot ''gata'' s’apparente à l’anglais dialectal du Nord gate « chemin, rue », à l’anglais standard gait « allure », ainsi qu’au moyen néerlandais gate</ref> at ''Munnr'' na "bibig, pagbubukas," na nangangahulugang "simula ng landas" o "dulo ng daan."<ref name="Guy Chartier">Guy Chartier - De l'étymologie de certains noms de communes normandes [article] Annales de Normandie - Année 1999 - page 106.</ref> Ang mga naninirahan dito tinatawag ay ''Gathemotin''. ==Kasaysayan== Ang unang kilalang panginoon ng Gathemo ay isang Jean de Malherbe, na nabuhay noong ika-13 siglo.{{sfn|Gautier|2014|p=212}} Noong Enero 1800, matapos ang huling pag-atake ni [[Louis de Frotté|Frotté]] sa [[Vire]] kasama ang 2,000 [[Chouan]] at ang pagkabigo nito, umatras siya sa Gathermo, kung saan pinalaya ang mga bilanggo ng Republikano.{{sfn|Gautier|2014|p=212}} Matatagpuan sa isang sangandaan, ang nayon ay halos ganap na nawasak ng pambobomba noong [[Labanan ng Normandiya]] noong 1944. Ito ay pinalaya ng ika-28 Dibisyon ng Infantry ng US. ==Mga lugar at monumento== * Simbahan ng Mahal na Birhen, muling itinayo noong 1959 ayon sa mga plano ng mga arkitekto na sina Jacques de Marsac at Richard Druminy. Ang mga stained-glass na bintana ay gawa ni François Chapuis, at ang granite altar ay gawa ni Alphonse Fautre. Ang isang triptych: Anunsyo, Birhen ng Awa (circa 1961) ay nakalista bilang isang makasaysayang monumento mula noong 2014. * Pré-Maudit [[peat bog]], [[Zone naturelle d'intérêt écologique, faunistique et floristique|isang natural na lugar na may interes sa ekolohiya, fauna, at bulaklak]]. * Mga labi ng manor ng Cour. Ito ay sunud-sunod na pagmamay-ari ng pamilyang Malherbe, pagkatapos ay ng pamilyang Drudes de Campagnolles, lalo na ng Étienne-François Drudes de Campagnolles (1752-1824), isang miyembro ng bodyguard ng Hari, kapitan ng kabalyeriya, at koronel ng milisya ng burgesya ng Vire, at ng kanyang asawang si Marie Louise Henriette de Corday d'Arclais (1760-1832). Sa simula ng ika-20 siglo, nagsilbi itong isang minahan ng bato.{{sfn|Gautier|2014|p=212}} * Sa sementeryo, matatagpuan ang libingan ni Marie Louise Henriette de Corday d'Arclais, isang malayong kamag-anak ni [[Charlotte Corday]]. <gallery> Église de la Nativité-de-Notre-Dame de Gathemo. Vue nord-est.jpg|<center>L'église de la Nativité-de-Notre-Dame.</center> Église de la Nativité-de-Notre-Dame de Gathemo. Vue sud-ouest.jpg|<center>L'église de la Nativité-de-Notre-Dame.</center> Nef de l'église Notre-Dame-de-la-Nativité de Gathemo.jpg|<center>La nef de l'église de la Nativité-de-Notre-Dame.</center> Vitrail sud de l'église de la Nativité-de-Notre-Dame de Gathemo.jpg|<center>Vitrail sud de l'église de la Nativité-de-Notre-Dame.</center> Monument aux morts de Gathemo (3).jpg|<center>Le monument aux morts.</center> </gallery> ==Eskudo de armas== [[File:Blason ville FR Gathemo (Manche).svg|thumb|Gathemo]] Nahahati: Una, ang mga gules ay isang leopardo o armado at malansa na asul, pangalawa, isang nakabaligtad na distaff o sa pagitan ng dalawang karit na may kulay abo at may dulo; isang mapurol na kulot na asul, may hangganan o, may kargang agila na pababa sa mukha na kulay abo, may tuka at may bahagi o, [sa kabuuan ay ang harang; lahat ay nasa ibabaw ng isang punong argento na may kargang nakasulat na "GATHEMO" sa malalaking titik na kulay abo.]<ref>[https://armorialdefrance.fr/page_blason.php?ville=20747 Eskudo de armas ng Gathemo]</br> Ang ginintuang leopardo ay nakapagpapaalala sa eskudo ng Normandiya. ==Tingnan din== ==Mga sanggunian== {{reflist}} [[Kategorya:Gathemo]] [[Kategorya:Normandiya]] [[Kategorya:Mga pamayanan sa Pransiya]] [[Kategorya:Mga komuna sa Pransiya]] 0fml7a4mr34lbf0xshsoajnctq01r28 2201310 2201308 2026-04-05T03:35:31Z TentingZones1 122212 /* Eskudo de armas */ 2201310 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement |name = Gathemo |settlement_type = Bayan |image_skyline = Église Notre-Dame de Gathemo.JPG |image_caption = Ang Simbahan ng Mahal na Birhen |image_shield = Blason ville FR Gathemo (Manche).svg |pushpin_map = France |map_caption = Lokasyon ng Gathemo |subdivision_type = Bansa |subdivision_name = {{Flag|France}} |subdivision_type1 = [[Mga Rehiyon ng Pransiya|Rehiyon]] |subdivision_name1 = [[Normandie]] |subdivision_type2 = [[Mga Departamento ng Pransiya|Departamento]] |subdivision_name2 = [[Manche]] |subdivision_type3 = Arrondissement |subdivision_name3 = [[Arrondissement of Avranches|Avranches]] |subdivision_type4 = |subdivision_name4 = |leader_title = Alkade (2020–2026) |leader_name = Christelle Errard<ref>{{cite web|title=Répertoire national des élus: les maires|url=https://www.data.gouv.fr/fr/datasets/r/2876a346-d50c-4911-934e-19ee07b0e503|website=data.gouv.fr, Plateforme ouverte des données publiques françaises|date=2 December 2020|language=fr}}</ref> |area_total_km2 = 10.41 |population_as_of = 2023 |population_total = 265 |population_density_km2 = auto |website = |coordinates = {{coord|48.7661|-0.9747|format=dms|display=inline,title}} |elevation_m = |elevation_min_m = 230 |elevation_max_m = 367 |postal_code_type = Postal code |postal_code = 50150 }} Ang '''Gathemo''' ay isang komyun ng [[Pransiya]], na matatagpuan sa departamento ng [[Manche]] sa rehiyon ng [[Normandiya]], na may populasyon na 265 na naninirahan. ==Heograpiya== Ang komyun ay nasa hangganan sa pagitan ng mga rehiyon ng [[Bocage Virois]] at [[Avranchin]]. Ang nayon ng Gathemo ay matatagpuan sa sangandaan ng dalawang kalsada ng departamento: ang D 55 (D 76 sa kalapit na departamento ng [[Kalbados]]), na nagdurugtong sa [[Vire]] sa hilaga sa [[Juvigny-le-Tertre]] sa pamamagitan ng [[Chérencé-le-Roussel]] sa timog, at ang D 39, na patungo sa [[Saint-Pois]] sa kanluran at [[Chaulieu]] sa silangan. Ang pinakamalapit na mga access point ng motorway ay ang mga labasan 37 at 38 ng A84 sa [[Villedieu-les-Poêles]], humigit-kumulang 25 km sa kanluran. Ang teritoryo ay sumasakop sa isang tagaytay na bumubuo sa watershed sa pagitan ng [[Ilog Vire|Vire]] basin sa hilaga at ng [[Sée]] basin, na sumasakop sa isang mas maliit na bahagi sa timog-kanluran, sa pamamagitan ng isa sa mga unang maliliit na tributaryo nito. Ang [[Ilog Dathée]] ay umaangat sa hilagang-silangan ng nayon at bumubuo sa hangganan ng departamento sa hilagang-kanluran. Ang hilagang-silangan ng komyun ay dinadaanan ng mga sanga ng [[Ilog Virène]], na pinagsasama ng Dathée ilang daang metro bago ang pagtatagpo nito sa Vire sa [[Saint-Germain-de-Tallevende]], isang kalapit na komyun sa Kalbados. Ang pinakamataas na punto (367 m) ay matatagpuan sa silangan ng nayon, malapit sa nayon ng La Séjannerie. Ang pinakamababang punto (230 m) ay katumbas ng punto kung saan umaalis sa teritoryo ang isang sanga ng Ilog Virène, sa hilagang-silangan. Ang mga pangunahing lokalidad ay, mula sa hilagang-kanluran hanggang kanluran, clockwise: Nicorps, la Coverie Guibet, les Champs, la Charterie, les Passages, les Loges, la Blanfraiche, l'Angotière, la Vacherie de Bas, la Moinerie, la Vacherie de Haut, le Torchamp, la Bouchardière, la Couchardière, la Couchardière, la Gouchardière, la Courulaire la Clémencerie, la Réardière, la Mière, la Bourdonnière, la Bidoisière, la Coverie Chancé, le Fresne, les Morlières de Bas, les Morlières de Haut, l'Aubrière de Bas, l'Aubrière de Haut, la Roche, le Presnier, la Béchellerie, la Séjannerie, la Charière Herberdières, l'Ardillé, la Chaussonnière, la Pihannière, les Vergers, l'Aisnière at la Vallée. ==Pangalan== Ang pangalan ng lokalidad ay pinatutunayan sa mga anyong ''Gatemun'' noong 1082, ''Gatemol'' noong 1203, at ''Gathemo'' noong 1369 at 1370.<ref>François de Beaurepaire - 1986 - Les noms des communes et anciennes paroisses de la Manche - Page 120.</ref> Ayon kay [[René Lepelley]], ang pinagmulan ng pangalan ng lugar ay nananatiling hindi malinaw. Sa toponymy ng mga Norman, mayroong isang elementong ''gat(t)e'' na huling inangkat, na nagmula sa Lumang Norse na ''gata'' na "landas, daanan,"<ref>L’ancien scandinave ''gata'' « chemin, passage » est issu du germanique commun ''gatwōn'' « passage », littéralement « action d’aller, de passer », le mot ''gata'' s’apparente à l’anglais dialectal du Nord gate « chemin, rue », à l’anglais standard gait « allure », ainsi qu’au moyen néerlandais gate</ref> at ''Munnr'' na "bibig, pagbubukas," na nangangahulugang "simula ng landas" o "dulo ng daan."<ref name="Guy Chartier">Guy Chartier - De l'étymologie de certains noms de communes normandes [article] Annales de Normandie - Année 1999 - page 106.</ref> Ang mga naninirahan dito tinatawag ay ''Gathemotin''. ==Kasaysayan== Ang unang kilalang panginoon ng Gathemo ay isang Jean de Malherbe, na nabuhay noong ika-13 siglo.{{sfn|Gautier|2014|p=212}} Noong Enero 1800, matapos ang huling pag-atake ni [[Louis de Frotté|Frotté]] sa [[Vire]] kasama ang 2,000 [[Chouan]] at ang pagkabigo nito, umatras siya sa Gathermo, kung saan pinalaya ang mga bilanggo ng Republikano.{{sfn|Gautier|2014|p=212}} Matatagpuan sa isang sangandaan, ang nayon ay halos ganap na nawasak ng pambobomba noong [[Labanan ng Normandiya]] noong 1944. Ito ay pinalaya ng ika-28 Dibisyon ng Infantry ng US. ==Mga lugar at monumento== * Simbahan ng Mahal na Birhen, muling itinayo noong 1959 ayon sa mga plano ng mga arkitekto na sina Jacques de Marsac at Richard Druminy. Ang mga stained-glass na bintana ay gawa ni François Chapuis, at ang granite altar ay gawa ni Alphonse Fautre. Ang isang triptych: Anunsyo, Birhen ng Awa (circa 1961) ay nakalista bilang isang makasaysayang monumento mula noong 2014. * Pré-Maudit [[peat bog]], [[Zone naturelle d'intérêt écologique, faunistique et floristique|isang natural na lugar na may interes sa ekolohiya, fauna, at bulaklak]]. * Mga labi ng manor ng Cour. Ito ay sunud-sunod na pagmamay-ari ng pamilyang Malherbe, pagkatapos ay ng pamilyang Drudes de Campagnolles, lalo na ng Étienne-François Drudes de Campagnolles (1752-1824), isang miyembro ng bodyguard ng Hari, kapitan ng kabalyeriya, at koronel ng milisya ng burgesya ng Vire, at ng kanyang asawang si Marie Louise Henriette de Corday d'Arclais (1760-1832). Sa simula ng ika-20 siglo, nagsilbi itong isang minahan ng bato.{{sfn|Gautier|2014|p=212}} * Sa sementeryo, matatagpuan ang libingan ni Marie Louise Henriette de Corday d'Arclais, isang malayong kamag-anak ni [[Charlotte Corday]]. <gallery> Église de la Nativité-de-Notre-Dame de Gathemo. Vue nord-est.jpg|<center>L'église de la Nativité-de-Notre-Dame.</center> Église de la Nativité-de-Notre-Dame de Gathemo. Vue sud-ouest.jpg|<center>L'église de la Nativité-de-Notre-Dame.</center> Nef de l'église Notre-Dame-de-la-Nativité de Gathemo.jpg|<center>La nef de l'église de la Nativité-de-Notre-Dame.</center> Vitrail sud de l'église de la Nativité-de-Notre-Dame de Gathemo.jpg|<center>Vitrail sud de l'église de la Nativité-de-Notre-Dame.</center> Monument aux morts de Gathemo (3).jpg|<center>Le monument aux morts.</center> </gallery> ==Eskudo de armas== [[File:Blason ville FR Gathemo (Manche).svg|thumb|Gathemo]] Nahahati: Una, ang mga gules ay isang leopardo o armado at malansa na asul, pangalawa, isang nakabaligtad na distaff o sa pagitan ng dalawang karit na may kulay abo at may dulo; isang mapurol na kulot na asul, may hangganan o, may kargang agila na pababa sa mukha na kulay abo, may tuka at may bahagi o, [sa kabuuan ay ang harang; lahat ay nasa ibabaw ng isang punong argento na may kargang nakasulat na "GATHEMO" sa malalaking titik na kulay abo.]<ref>[https://armorialdefrance.fr/page_blason.php?ville=20747 Eskudo de armas ng Gathemo]</ref> Ang ginintuang leopardo ay nakapagpapaalala sa eskudo ng Normandiya. ==Tingnan din== ==Mga sanggunian== {{reflist}} [[Kategorya:Gathemo]] [[Kategorya:Normandiya]] [[Kategorya:Mga pamayanan sa Pransiya]] [[Kategorya:Mga komuna sa Pransiya]] 3ho39i80ncl2dzemrvir19wsg86330i 0 337637 2201329 2026-04-05T03:58:52Z TentingZones1 122212 Bagong pahina: {{Infobox settlement |name = Espagnac |native_name = Espanhac |settlement_type = Bayan |image_skyline = 007 Espagnac ( 19150 ).JPG |image_caption = Ang munisipyo ng Espagnac. |image_shield = Blason ville fr Espagnac (Corrèze).svg |pushpin_map = France |map_caption = Lokasyon ng Espagnac |subdivision_type = Bansa |subdivision_name = {{Flag|France}} |subdivision_type1 = [[Mga Rehiyon ng Pransiya|Rehiyon]] |subdivision_name1 = [[Nouvelle-Aquitaine]] |subd... 2201329 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement |name = Espagnac |native_name = Espanhac |settlement_type = Bayan |image_skyline = 007 Espagnac ( 19150 ).JPG |image_caption = Ang munisipyo ng Espagnac. |image_shield = Blason ville fr Espagnac (Corrèze).svg |pushpin_map = France |map_caption = Lokasyon ng Espagnac |subdivision_type = Bansa |subdivision_name = {{Flag|France}} |subdivision_type1 = [[Mga Rehiyon ng Pransiya|Rehiyon]] |subdivision_name1 = [[Nouvelle-Aquitaine]] |subdivision_type2 = [[Mga Departamento ng Pransiya|Departamento]] |subdivision_name2 = [[Corrèze]] |subdivision_type3 = Arrondissement |subdivision_name3 = [[Arrondissement of Tulle|Tulle]] |subdivision_type4 = |subdivision_name4 = |leader_title = Alkade (2020–2026) |leader_name = Marie-Christine Faure<ref>{{cite web|title=Répertoire national des élus: les maires|url=https://www.data.gouv.fr/en/datasets/r/2876a346-d50c-4911-934e-19ee07b0e503|website=data.gouv.fr, Plateforme ouverte des données publiques françaises|date=9 August 2021|language=fr}}</ref> |area_total_km2 = 23.63 |population_as_of = 2023 |population_total = 486 |population_density_km2 = auto |website = https://espagnac.fr/ |coordinates = {{coord|45.22|1.899|format=dms|display=inline,title}} |population_demonym = Spaniacois, Spaniacoises |elevation_min_m = 302 |elevation_max_m = 564 |elevation_m = 500 |postal_code = 19150 |postal_code_type = Postal_code }} Ang '''Espagnac''' ay isang komyun ng Pransya na matatagpuan sa departamento ng [[Corrèze]] at sa rehiyon ng [[Nouvelle-Aquitaine]]. Ang mga naninirahan dito ay tinatawag na Spaniacois(ses). ==Heograpiya== Komunidad sa [[Massif Central]] na dinidiligan ng [[ilog Saint-Bonnette]]. Ang mga kalapit na komunidad ay [[Clergoux]], [[Gumond]], [[Ladignac-sur-Rondelles]], [[Laguenne-sur-Avalouze]], [[Pandrignes]], [[Saint-Martial-de-Gimel]], [[Saint-Pardoux-la-Croisille]] at [[Saint-Paul, Corrèze|Saint-Paul]]. [[File:Espagnac Entrée.jpg|thumb|Pasukan sa nayon.]] ==Kasaysayan== Natagpuan ang mga bakas ng mga pamayanang Gallo-Romano. Pinaniniwalaang mayroong isang mint sa lugar ng bayan noong [[panahon ng Merovingian]]. Ang pagkakaroon ng isang simbahan ay naitala mula pa noong ika-10 siglo. Ang Simbahan nina Saint Gervais at Saint Portais sa Espagnac, na ipinangalan sa dalawang magkapatid na namatay sa Milan noong unang siglo, ay isa sa mga simbahang muling itinayo noong ika-15 siglo at muling inilaan noong Mayo 6, 1520. Ang opisyal na talaan ng pagtatalaga, na nakasulat sa Occitan, ay napreserba. Noong ika-20 siglo, ang mga tramway ng Corrèze, isang makitid na riles ng tren, ay tumawid sa buong departamento ng Corrèze mula Tulle hanggang Ussel, na dumadaan sa Espagnac. Samakatuwid, ang istasyon ng Espagnac ay isa sa mga natitirang labi ng panahong ito. ==Mga lugar at monumento== * Ang simbahang parokya ng Saint-Gervais-Saint-Protais sa Espagnac. * Ang dating istasyon ng "Le Mortier-Gumond", sa linya ng Transcorrézien, ang seksyon ng Le Mortier-Gumond / Laroche-Canillac, bahagi ng network ng Tramways de la Corrèze, na nag-operate mula 1913 hanggang 1938. Ang istasyong ito, na ngayon ay nasa masamang kondisyon, ay matatagpuan sa loob ng teritoryo ng komyun sa nayon ng Le Mortier, na may parehong distansya sa pagitan ng dalawang komyun ng Espagnac at [[Gumond]]. ==Eskudo de armas== [[File:Blason ville fr Espagnac (Corrèze).svg|thumb|Espagnac]] Asul, dalawang leon na magkaharap na kulay puti. ==Tingnan din== ==Mga sanggunian== {{reflist}} [[Kategorya:Espagnac]] [[Kategorya:Corrèze]] [[Kategorya:Mga komuna sa Pransiya]] [[Kategorya:Mga pamayanan sa Pransiya]] s0xpmsiqdfgazs6pnr077qsupel1nta 2201330 2201329 2026-04-05T04:08:18Z TentingZones1 122212 2201330 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement |name = Espagnac |native_name = Espanhac |settlement_type = Bayan |image_skyline = 007 Espagnac ( 19150 ).JPG |image_caption = Ang munisipyo ng Espagnac. |image_shield = Blason ville fr Espagnac (Corrèze).svg |pushpin_map = France |map_caption = Lokasyon ng Espagnac |subdivision_type = Bansa |subdivision_name = {{Flag|France}} |subdivision_type1 = [[Mga Rehiyon ng Pransiya|Rehiyon]] |subdivision_name1 = [[Nouvelle-Aquitaine]] |subdivision_type2 = [[Mga Departamento ng Pransiya|Departamento]] |subdivision_name2 = [[Corrèze]] |subdivision_type3 = Arrondissement |subdivision_name3 = [[Arrondissement of Tulle|Tulle]] |subdivision_type4 = |subdivision_name4 = |leader_title = Alkade (2020–2026) |leader_name = Marie-Christine Faure<ref>{{cite web|title=Répertoire national des élus: les maires|url=https://www.data.gouv.fr/en/datasets/r/2876a346-d50c-4911-934e-19ee07b0e503|website=data.gouv.fr, Plateforme ouverte des données publiques françaises|date=9 August 2021|language=fr}}</ref> |area_total_km2 = 23.63 |population_as_of = 2023 |population_total = 486 |population_density_km2 = auto |website = https://espagnac.fr/ |coordinates = {{coord|45.22|1.899|format=dms|display=inline,title}} |population_demonym = Spaniacois, Spaniacoises |elevation_min_m = 302 |elevation_max_m = 564 |elevation_m = 500 |postal_code = 19150 |postal_code_type = Postal_code }} Ang '''Espagnac''' ay isang komyun ng [[Pransiya]] na matatagpuan sa departamento ng [[Corrèze]] at sa rehiyon ng [[Nouvelle-Aquitaine]]. Ang mga naninirahan dito ay tinatawag na Spaniacois(ses). ==Heograpiya== Komunidad sa [[Massif Central]] na dinidiligan ng [[ilog Saint-Bonnette]]. Ang mga kalapit na komunidad ay [[Clergoux]], [[Gumond]], [[Ladignac-sur-Rondelles]], [[Laguenne-sur-Avalouze]], [[Pandrignes]], [[Saint-Martial-de-Gimel]], [[Saint-Pardoux-la-Croisille]] at [[Saint-Paul, Corrèze|Saint-Paul]]. [[File:Espagnac Entrée.jpg|thumb|Pasukan sa nayon.]] ==Kasaysayan== Natagpuan ang mga bakas ng mga pamayanang Gallo-Romano. Pinaniniwalaang mayroong isang mint sa lugar ng bayan noong [[panahon ng Merovingian]]. Ang pagkakaroon ng isang simbahan ay naitala mula pa noong ika-10 siglo. Ang Simbahan nina Saint Gervais at Saint Portais sa Espagnac, na ipinangalan sa dalawang magkapatid na namatay sa Milan noong unang siglo, ay isa sa mga simbahang muling itinayo noong ika-15 siglo at muling inilaan noong Mayo 6, 1520. Ang opisyal na talaan ng pagtatalaga, na nakasulat sa Occitan, ay napreserba. Noong ika-20 siglo, ang mga tramway ng Corrèze, isang makitid na riles ng tren, ay tumawid sa buong departamento ng Corrèze mula Tulle hanggang Ussel, na dumadaan sa Espagnac. Samakatuwid, ang istasyon ng Espagnac ay isa sa mga natitirang labi ng panahong ito. ==Mga lugar at monumento== * Ang simbahang parokya ng Saint-Gervais-Saint-Protais sa Espagnac. * Ang dating istasyon ng "Le Mortier-Gumond", sa linya ng Transcorrézien, ang seksyon ng Le Mortier-Gumond / Laroche-Canillac, bahagi ng network ng Tramways de la Corrèze, na nag-operate mula 1913 hanggang 1938. Ang istasyong ito, na ngayon ay nasa masamang kondisyon, ay matatagpuan sa loob ng teritoryo ng komyun sa nayon ng Le Mortier, na may parehong distansya sa pagitan ng dalawang komyun ng Espagnac at [[Gumond]]. ==Eskudo de armas== [[File:Blason ville fr Espagnac (Corrèze).svg|thumb|Espagnac]] Asul, dalawang leon na magkaharap na kulay puti. ==Tingnan din== ==Mga sanggunian== {{reflist}} [[Kategorya:Espagnac]] [[Kategorya:Corrèze]] [[Kategorya:Mga komuna sa Pransiya]] [[Kategorya:Mga pamayanan sa Pransiya]] kew4849h54ruje1726abh3rmethnz1c 2201337 2201330 2026-04-05T04:29:25Z TentingZones1 122212 2201337 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement |name = Espagnac |native_name = Espanhac |settlement_type = Bayan |image_skyline = 007 Espagnac ( 19150 ).JPG |image_caption = Ang munisipyo ng Espagnac. |image_shield = Blason ville fr Espagnac (Corrèze).svg |pushpin_map = France |map_caption = Lokasyon ng Espagnac |subdivision_type = Bansa |subdivision_name = {{Flag|France}} |subdivision_type1 = [[Mga Rehiyon ng Pransiya|Rehiyon]] |subdivision_name1 = [[Nouvelle-Aquitaine]] |subdivision_type2 = [[Mga Departamento ng Pransiya|Departamento]] |subdivision_name2 = [[Corrèze]] |subdivision_type3 = Arrondissement |subdivision_name3 = [[Arrondissement of Tulle|Tulle]] |subdivision_type4 = |subdivision_name4 = |leader_title = Alkade (2020–2026) |leader_name = Marie-Christine Faure<ref>{{cite web|title=Répertoire national des élus: les maires|url=https://www.data.gouv.fr/en/datasets/r/2876a346-d50c-4911-934e-19ee07b0e503|website=data.gouv.fr, Plateforme ouverte des données publiques françaises|date=9 August 2021|language=fr}}</ref> |area_total_km2 = 23.63 |population_as_of = 2023 |population_total = 486 |population_density_km2 = auto |website = https://espagnac.fr/ |coordinates = {{coord|45.22|1.899|format=dms|display=inline,title}} |population_demonym = Spaniacois, Spaniacoises |elevation_min_m = 302 |elevation_max_m = 564 |elevation_m = 500 |postal_code = 19150 |postal_code_type = Postal code }} Ang '''Espagnac''' ay isang komyun ng [[Pransiya]] na matatagpuan sa departamento ng [[Corrèze]] at sa rehiyon ng [[Nouvelle-Aquitaine]]. Ang mga naninirahan dito ay tinatawag na Spaniacois(ses). ==Heograpiya== Komunidad sa [[Massif Central]] na dinidiligan ng [[ilog Saint-Bonnette]]. Ang mga kalapit na komunidad ay [[Clergoux]], [[Gumond]], [[Ladignac-sur-Rondelles]], [[Laguenne-sur-Avalouze]], [[Pandrignes]], [[Saint-Martial-de-Gimel]], [[Saint-Pardoux-la-Croisille]] at [[Saint-Paul, Corrèze|Saint-Paul]]. [[File:Espagnac Entrée.jpg|thumb|Pasukan sa nayon.]] ==Kasaysayan== Natagpuan ang mga bakas ng mga pamayanang Gallo-Romano. Pinaniniwalaang mayroong isang mint sa lugar ng bayan noong [[panahon ng Merovingian]]. Ang pagkakaroon ng isang simbahan ay naitala mula pa noong ika-10 siglo. Ang Simbahan nina Saint Gervais at Saint Portais sa Espagnac, na ipinangalan sa dalawang magkapatid na namatay sa Milan noong unang siglo, ay isa sa mga simbahang muling itinayo noong ika-15 siglo at muling inilaan noong Mayo 6, 1520. Ang opisyal na talaan ng pagtatalaga, na nakasulat sa Occitan, ay napreserba. Noong ika-20 siglo, ang mga tramway ng Corrèze, isang makitid na riles ng tren, ay tumawid sa buong departamento ng Corrèze mula Tulle hanggang Ussel, na dumadaan sa Espagnac. Samakatuwid, ang istasyon ng Espagnac ay isa sa mga natitirang labi ng panahong ito. ==Mga lugar at monumento== * Ang simbahang parokya ng Saint-Gervais-Saint-Protais sa Espagnac. * Ang dating istasyon ng "Le Mortier-Gumond", sa linya ng Transcorrézien, ang seksyon ng Le Mortier-Gumond / Laroche-Canillac, bahagi ng network ng Tramways de la Corrèze, na nag-operate mula 1913 hanggang 1938. Ang istasyong ito, na ngayon ay nasa masamang kondisyon, ay matatagpuan sa loob ng teritoryo ng komyun sa nayon ng Le Mortier, na may parehong distansya sa pagitan ng dalawang komyun ng Espagnac at [[Gumond]]. ==Eskudo de armas== [[File:Blason ville fr Espagnac (Corrèze).svg|thumb|Espagnac]] Asul, dalawang leon na magkaharap na kulay puti. ==Tingnan din== ==Mga sanggunian== {{reflist}} [[Kategorya:Espagnac]] [[Kategorya:Corrèze]] [[Kategorya:Mga komuna sa Pransiya]] [[Kategorya:Mga pamayanan sa Pransiya]] c67ln1er868efj2afu46oanmp0j9kup 0 337638 2201335 2026-04-05T04:26:51Z TentingZones1 122212 Bagong pahina: {{Infobox settlement |name = Pastavy |native_name = {{native name|be|Паставы}}<br/>{{native name|ru|Поставы}} |settlement_type = [[List of cities and towns in Belarus|Bayan]] |image_skyline = Касцёл_св._Антонія_Падуанскага.jpg |image_caption = |image_flag = Flag of Pastavy.svg |image_shield = Coat of Arms of Pastavy, Belarus.svg |flag_size = 150 |shield_size = 75 |pushpin_map... 2201335 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement |name = Pastavy |native_name = {{native name|be|Паставы}}<br/>{{native name|ru|Поставы}} |settlement_type = [[List of cities and towns in Belarus|Bayan]] |image_skyline = Касцёл_св._Антонія_Падуанскага.jpg |image_caption = |image_flag = Flag of Pastavy.svg |image_shield = Coat of Arms of Pastavy, Belarus.svg |flag_size = 150 |shield_size = 75 |pushpin_map = Belarus |subdivision_type = Bansa |subdivision_name = [[Belarus]] |subdivision_type1 = [[Regions of Belarus|Rehiyon]] |subdivision_name1 = [[Vitebsk Oblast]] |subdivision_type2 = [[Districts of Belarus|Distrito]] |subdivision_name2 = [[Distrito ng Pastavy]] |leader_title = |leader_name = |established_title = Unang nabanggit |established_date = 1409 |area_magnitude = |area_total_km2 = |area_land_km2 = |area_water_km2 = |population_as_of = 2025 |population_footnotes = <ref name="pop">{{cite web|url=https://www.belstat.gov.by/ofitsialnaya-statistika/solialnaya-sfera/naselenie-i-migratsiya/naselenie/statisticheskie-izdaniya/index_148168/|title=Численность населения на 1 января 2025 г. и среднегодовая численность населения за 2024 год по Республике Беларусь в разрезе областей, районов, городов, поселков городского типа|archive-url=https://web.archive.org/web/20250329210112/https://www.belstat.gov.by/ofitsialnaya-statistika/solialnaya-sfera/naselenie-i-migratsiya/naselenie/statisticheskie-izdaniya/index_148168/|archive-date=29 March 2025|website=belsat.gov.by|access-date=8 May 2025}}</ref> |population_note = |population_total = 18,450 |population_metro = |population_density_km2 = |timezone = [[Moscow Time|MSK]] |utc_offset = +3 |timezone_DST = |utc_offset_DST = |coordinates = {{coord|55|07|N|26|50|E|region:BY|display=inline,title}} |elevation_m = |postal_code_type = Postal code |postal_code =211875 |area_code = +375 2155 |blank_name =Plaka ng sasakyan |blank_info = 2 |website = http://postavy.vitebsk-region.gov.by/ |footnotes = }} Ang '''Pastavy''' ({{langx|be|Паставы}}; {{langx|ru|Поставы|Postavy}}; {{langx|pl|Postawy}}) ay isang bayan sa [[Rehiyon ng Vitebsk]], [[Belarus]].<ref name="pop"/> Ito ang nagsisilbing sentro ng administrasyon ng [[Distrito ng Pastavy]].<ref name="pop"/> Noong 2025, mayroon itong populasyon na 18,450.<ref name="pop"/> ==Lokasyon== Ang Pastavy ay matatagpuan sa [[ilog Myadelka]]. Ang [[Postavy Air Base]] ay matatagpuan 5 km sa kanluran ng Pastavy. ==Mga Amenidad== May istasyon ang Pasavy sa linya ng riles sa pagitan ng [[Vitebsk]] at [[Vilnius]], [[Litwanya]]. ==Kasaysayan== Ang Pastavy ay may ilang makasaysayang gusali kabilang ang mga bahay noong ika-18 siglo at simbahan noong ika-19 na siglo.<ref>{{Cite web|url=http://www.belarusguide.com/cities/pastavy.html|title = Pastavy}}</ref> Noong 2009, ipinagdiwang ng Pastavy ang ika-600 anibersaryo nito. Sa loob ng [[Grand Duchy ng Lithuania]], ang Pastavy ay bahagi ng [[Vilnius Voivodeship]]. Noong 1793, ang Pastavy ay nakuha ng [[Imperyong Ruso]] bilang resulta ng [[Ikalawang Paghahati ng Polonya]]. Mula 1921 hanggang 1939, ang Pastavy ay bahagi ng [[Ikalawang Republikang Polish]]. Sa senso noong 1921, 43.3% ng mga tao ang nagpahayag ng nasyonalidad na [[Polish]], 34.8% ang nagpahayag ng nasyonalidad na Hudyo, at 21.7% ang nagpahayag ng nasyonalidad na Belarusian.<ref name=gus>{{cite book|author=<!--Staff writer(s); no by-line.-->|title=Skorowidz miejscowości Rzeczypospolitej Polskiej. Tom VII. Część II|year=1923|language=pl|location=Warszawa|publisher=Główny Urząd Statystyczny|page=33}}</ref> Noong Setyembre 1939, ang bayan ay [[Soviet invasion of Poland|sinakop ng Pulang Hukbo]] at, noong Nobyembre 14, 1939, isinama sa [[Byelorussian SSR]]. Mula Hulyo 6, 1941 hanggang Hulyo 5, 1944, ang Pastavy ay [[German occupation of Byelorussia during World War II|sinakop ng Alemanyang Nazi]] at pinangasiwaan bilang bahagi ng [Heneralbezirk Weißruthenien]] ng [[Reichskommissariat Ostland]]. ==Kultura== [[File:Вадзяны млын.jpg|thumb|[[Gilingan ng Tubig (Pastavy)|Gilingan ng Tubig]] (ngayon ay Bahay ng mga Sining)]] *Sentro ng Kultura *Museo ng Lokal na Kasaysayan ng Postavy *Bahay ng mga Sining ng Postavy na "Stary Mlyn" (nakatago sa isang gilingan ng tubig simula noong 1998). *Tradisyonal na pagtatanghal ng mga instrumento sa mga diatonic dulcimer ==Tingnan din== ==Mga sanggunian== {{reflist}} [[Kategorya:Pastavy]] [[Kategorya:Distrito ng Pastavy]] [[Kategorya:Mga pamayanan sa Rehiyon ng Vitebsk]] [[Kategorya:Disnensky Uyezd]] fm3n78oh5nspou2n36zaen6xfm7i0dd 828 337639 2201336 2026-04-05T04:28:46Z TentingZones1 122212 Bagong pahina: return { name = 'Belarus', top = 56.4, bottom = 51.1, left = 22.9, right = 33.0, image = 'Belarus adm location map.svg', image1 = 'Relief Map of Belarus.png' } 2201336 Scribunto text/plain return { name = 'Belarus', top = 56.4, bottom = 51.1, left = 22.9, right = 33.0, image = 'Belarus adm location map.svg', image1 = 'Relief Map of Belarus.png' } 4pybthxs7v2x18b33fdwgcttpo6vfgo 0 337640 2201346 2026-04-05T06:38:28Z Simpfok 148711 Nilipat ni Simpfok ang pahinang [[Vietnam]] sa [[Biyetnam]] mula sa redirect: Pagsasalin sa katutubong baybay-Tagalog batay sa ortograpoya at tradisyunal na anyo ng pangalan ng bansa. 2201346 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Biyetnam]] awv57e828v10gyeyflq5kn9915p8rp8 1 337641 2201348 2026-04-05T06:38:28Z Simpfok 148711 Nilipat ni Simpfok ang pahinang [[Usapan:Vietnam]] sa [[Usapan:Biyetnam]] mula sa redirect: Pagsasalin sa katutubong baybay-Tagalog batay sa ortograpoya at tradisyunal na anyo ng pangalan ng bansa. 2201348 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Usapan:Biyetnam]] ir7pqgmv4jnhfpic9vve57lqaaywivu 0 337642 2201355 2026-04-05T07:47:46Z ZamboniZoomer 149516 Inilikha sa pagsalin ng pahinang "[[:en:Special:Redirect/revision/1317997348|Mikoshi]]" 2201355 wikitext text/x-wiki [[Talaksan:Hiyoshi-taisha_juge-jinja-haiden02n4592.jpg|thumb|Isang ''mikoshi'' ng Hiyoshi-taisha]] [[Talaksan:Nada_no_Kenka_matsuri_,_himeji01.JPG|thumb|Nakipaglaban ''si Mikoshi'' kay Nada-no-Kenka Matsuri sa [[Himeji]]]] [[Talaksan:ToshoguMikoshi5.jpg|thumb|Inilalagay ng ''mikoshi'' na ito [[Tokugawa Ieyasu|si Tokugawa Ieyasu]] sa Tōshō-gū sa [[Nikkō, Tochigi|Nikkō]] .]] Ang '''mikoshi''' (Hapones: 神輿) ay isang sagradong palankin o sakayan na panrelihiyon (tinatawag ding portable na dambanang Shinto). Naniniwala ang mga tagasunod ng Shinto na ito ang nagsisilbing sasakyan upang dalhin ang isang diyos sa Japan habang inililipat ito sa pagitan ng pangunahing dambana at pansamantalang dambana sa panahon ng isang pista o kapag inililipat sa bagong dambana. Madalas, ang mikoshi ay kahawig ng isang maliit na gusali, na may mga haligi, pader, bubong, balkonahe, at rehas. . Maladas, idinadagdag ang panggalang na panlaping Hapones na '''o- (お)''', kaya nagiging '''omikoshi (お神輿)''' == Kasaysayan == Ang unang naitalang paggamit ng ''mikoshi'' ay noong [[Panahong Nara|panahon ng Nara]] . Kabilang sa mga unang naitalang paggamit ay noong taong 749, sinasabing dinala ang diyos na si Hachiman mula [[Kyūshū|Kyushu]] patungong [[Prepektura ng Nara|Nara]] upang sambahin ang bagong tayong ''[[Daibutsu]]'' sa Tōdai-ji . Bilang punong dambana ng lahat ng dambana ng Hachiman sa Japan, ang Usa Jingū sa [[Prepektura ng Ōita|Ōita Prefecture]], ang Kyushu ay sinasabing lugar ng kapanganakan ng ''mikoshi'' . <ref name="usa">[https://www.city.usa.oita.jp/tourist/touristspot/touristspot2/touristspot3/10171.html "Usa City Tourist Navigation"] Retrieved 6 June 2024</ref> == Mga Hugis == [[Talaksan:JakJapanMatsuriMikoshi_2018.jpg|thumb|Isang ''mikoshi'' sa Jak Japan Matsuri 2018]] [[Talaksan:ギャル神輿２.JPG|thumb|Babaeng ''mikoshi'']] [[Talaksan:Children_carry_mikoshi_Sanja_Matsuri_2006.JPG|thumb|Batang ''mikoshi'' ( Sanja Matsuri )]] [[Talaksan:Tomioka-hachimangu-1.jpg|thumb|Pinakamalaki sa Japan ( Tomioka Hachiman Shrine )]] [[Talaksan:Edo_meisho_dōke_zukushi,_Tōri-itchōme_Gion-e_by_HiroKage.jpg|thumb|Utagawa Hirokage]] Karaniwang mga hugis nito ay parihaba, heksagon, at oktagon. Ang katawan nito, na nakapatong sa dalawa o apat na poste (para buhatin), ay karaniwang marangyang pinalamutian, at ang bubong nito ay maaaring may ukit ng isang sagradong ibon o Feniks . [[Talaksan:Mikoshi-localshrine-2011.ogv|thumb| (video) Isang lokal na dambana ang dinadala sa Japan. Habang dinadala ito, ang mga kalahok ay umaawit.]] == Mga Sanggunian == {{Reflist}} [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Hapones]] j3z3hedmn34grv09oijlmokivr04gng 2201356 2201355 2026-04-05T07:51:58Z ZamboniZoomer 149516 2201356 wikitext text/x-wiki [[Talaksan:Hiyoshi-taisha_juge-jinja-haiden02n4592.jpg|thumb|Isang ''mikoshi'' ng Hiyoshi-taisha]] [[Talaksan:Nada_no_Kenka_matsuri_,_himeji01.JPG|thumb|Nakipaglaban ''si Mikoshi'' kay Nada-no-Kenka Matsuri sa [[Himeji]]]] [[Talaksan:ToshoguMikoshi5.jpg|thumb|Inilalagay ng ''mikoshi'' na ito [[Tokugawa Ieyasu|si Tokugawa Ieyasu]] sa Tōshō-gū sa [[Nikkō, Tochigi|Nikkō]] .]] Ang '''mikoshi''' (Hapones: 神輿) ay isang sagradong palankin o sakayan na panrelihiyon (tinatawag ding portable na dambanang Shinto). Naniniwala ang mga tagasunod ng Shinto na ito ang nagsisilbing sasakyan upang dalhin ang isang diyos sa Japan habang inililipat ito sa pagitan ng pangunahing dambana at pansamantalang dambana sa panahon ng isang pista o kapag inililipat sa bagong dambana. Madalas, ang mikoshi ay kahawig ng isang maliit na gusali, na may mga haligi, pader, bubong, balkonahe, at rehas. . Maladas, idinadagdag ang panggalang na panlaping Hapones na '''o- (お)''', kaya nagiging '''omikoshi (お神輿)'''<ref>{{cite book |title=神田祭と神田明神を知るための本 平成27年版 |year=2015 |page=17 |isbn=978-4-902583-06-9 |language=ja}}</ref> == Kasaysayan == Ang unang naitalang paggamit ng ''mikoshi'' ay noong [[Panahong Nara|panahon ng Nara]] . Kabilang sa mga unang naitalang paggamit ay noong taong 749, sinasabing dinala ang diyos na si Hachiman mula [[Kyūshū|Kyushu]] patungong [[Prepektura ng Nara|Nara]] upang sambahin ang bagong tayong ''[[Daibutsu]]'' sa Tōdai-ji . Bilang punong dambana ng lahat ng dambana ng Hachiman sa Japan, ang Usa Jingū sa [[Prepektura ng Ōita|Ōita Prefecture]], ang Kyushu ay sinasabing lugar ng kapanganakan ng ''mikoshi'' . <ref name="usa">[https://www.city.usa.oita.jp/tourist/touristspot/touristspot2/touristspot3/10171.html "Usa City Tourist Navigation"] Retrieved 6 June 2024</ref> == Mga Hugis == [[Talaksan:JakJapanMatsuriMikoshi_2018.jpg|thumb|Isang ''mikoshi'' sa Jak Japan Matsuri 2018]] [[Talaksan:ギャル神輿２.JPG|thumb|Babaeng ''mikoshi'']] [[Talaksan:Children_carry_mikoshi_Sanja_Matsuri_2006.JPG|thumb|Batang ''mikoshi'' ( Sanja Matsuri )]] [[Talaksan:Tomioka-hachimangu-1.jpg|thumb|Pinakamalaki sa Japan ( Tomioka Hachiman Shrine )]] [[Talaksan:Edo_meisho_dōke_zukushi,_Tōri-itchōme_Gion-e_by_HiroKage.jpg|thumb|Utagawa Hirokage]] Karaniwang mga hugis nito ay parihaba, heksagon, at oktagon. Ang katawan nito, na nakapatong sa dalawa o apat na poste (para buhatin), ay karaniwang marangyang pinalamutian, at ang bubong nito ay maaaring may ukit ng isang sagradong ibon o Feniks . [[Talaksan:Mikoshi-localshrine-2011.ogv|thumb| (video) Isang lokal na dambana ang dinadala sa Japan. Habang dinadala ito, ang mga kalahok ay umaawit.]] == Mga Sanggunian == {{Reflist}} [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Hapones]] cmr8eq0c0au1qrbb5qsooa7v5nqe5y9 2201357 2201356 2026-04-05T07:52:55Z ZamboniZoomer 149516 2201357 wikitext text/x-wiki [[Talaksan:Hiyoshi-taisha_juge-jinja-haiden02n4592.jpg|thumb|Isang ''mikoshi'' ng Hiyoshi-taisha]] [[Talaksan:Nada_no_Kenka_matsuri_,_himeji01.JPG|thumb|Nakipaglaban ''si Mikoshi'' kay Nada-no-Kenka Matsuri sa [[Himeji]]]] [[Talaksan:ToshoguMikoshi5.jpg|thumb|Inilalagay ng ''mikoshi'' na ito [[Tokugawa Ieyasu|si Tokugawa Ieyasu]] sa Tōshō-gū sa [[Nikkō, Tochigi|Nikkō]] .]] Ang '''mikoshi''' (Hapones: 神輿) ay isang sagradong palankin o sakayan na panrelihiyon (tinatawag ding nabibit-bit na dambanang Shinto). Naniniwala ang mga tagasunod ng Shinto na ito ang nagsisilbing sasakyan upang dalhin ang isang diyos sa Japan habang inililipat ito sa pagitan ng pangunahing dambana at pansamantalang dambana sa panahon ng isang pista o kapag inililipat sa bagong dambana. Madalas, ang mikoshi ay kahawig ng isang maliit na gusali, na may mga haligi, pader, bubong, balkonahe, at rehas. . Maladas, idinadagdag ang panggalang na panlaping Hapones na '''o- (お)''', kaya nagiging '''omikoshi (お神輿)'''<ref>{{cite book |title=神田祭と神田明神を知るための本 平成27年版 |year=2015 |page=17 |isbn=978-4-902583-06-9 |language=ja}}</ref> == Kasaysayan == Ang unang naitalang paggamit ng ''mikoshi'' ay noong [[Panahong Nara|panahon ng Nara]] . Kabilang sa mga unang naitalang paggamit ay noong taong 749, sinasabing dinala ang diyos na si Hachiman mula [[Kyūshū|Kyushu]] patungong [[Prepektura ng Nara|Nara]] upang sambahin ang bagong tayong ''[[Daibutsu]]'' sa Tōdai-ji . Bilang punong dambana ng lahat ng dambana ng Hachiman sa Japan, ang Usa Jingū sa [[Prepektura ng Ōita|Ōita Prefecture]], ang Kyushu ay sinasabing lugar ng kapanganakan ng ''mikoshi'' . <ref name="usa">[https://www.city.usa.oita.jp/tourist/touristspot/touristspot2/touristspot3/10171.html "Usa City Tourist Navigation"] Retrieved 6 June 2024</ref> == Mga Hugis == [[Talaksan:JakJapanMatsuriMikoshi_2018.jpg|thumb|Isang ''mikoshi'' sa Jak Japan Matsuri 2018]] [[Talaksan:ギャル神輿２.JPG|thumb|Babaeng ''mikoshi'']] [[Talaksan:Children_carry_mikoshi_Sanja_Matsuri_2006.JPG|thumb|Batang ''mikoshi'' ( Sanja Matsuri )]] [[Talaksan:Tomioka-hachimangu-1.jpg|thumb|Pinakamalaki sa Japan ( Tomioka Hachiman Shrine )]] [[Talaksan:Edo_meisho_dōke_zukushi,_Tōri-itchōme_Gion-e_by_HiroKage.jpg|thumb|Utagawa Hirokage]] Karaniwang mga hugis nito ay parihaba, heksagon, at oktagon. Ang katawan nito, na nakapatong sa dalawa o apat na poste (para buhatin), ay karaniwang marangyang pinalamutian, at ang bubong nito ay maaaring may ukit ng isang sagradong ibon o Feniks . [[Talaksan:Mikoshi-localshrine-2011.ogv|thumb| (video) Isang lokal na dambana ang dinadala sa Japan. Habang dinadala ito, ang mga kalahok ay umaawit.]] == Mga Sanggunian == {{Reflist}} [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Hapones]] h5djpf6tspran8cwht60e9i4p5wd28b 0 337643 2201367 2026-04-05T09:55:50Z Jojit fb 38 Ikinakarga sa [[Public good]] 2201367 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Public good]] 0mydxkijw00i2fkiptk5nwttir5759m 0 337644 2201368 2026-04-05T09:57:02Z Jojit fb 38 Ikinakarga sa [[Public good]] 2201368 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Public good]] 0mydxkijw00i2fkiptk5nwttir5759m 0 337645 2201369 2026-04-05T09:57:40Z Jojit fb 38 Ikinakarga sa [[Public good]] 2201369 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Public good]] 0mydxkijw00i2fkiptk5nwttir5759m 3 337646 2201373 2026-04-05T11:33:58Z ~2026-21025-47 160664 Ayusin Mo? 2201373 wikitext text/x-wiki Ayusin Mo? 4hwky6udk8skzjseknsgydu0fxxrdrg 0 337647 2201374 2026-04-05T11:41:50Z TentingZones1 122212 Bagong pahina: {{Infobox settlement |name = Villenave-de-Rions |settlement_type = Bayan |image_skyline = Villenave-de-Rions Mairie.jpg |image_caption = Bulwagan ng bayan |image_shield = Blason ville fr Villenave-de-Rions (Gironde).svg |pushpin_map = France#France Nouvelle-Aquitaine |pushpin_map_caption = Lokasyon ng Villenave-de-Rions |subdivision_type = Bansa |subdivision_name = {{Flag|France}} |subdivision_type1 = [[Mga Rehiyon ng Pransiya|Rehiyon]] |subdivision_name1... 2201374 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement |name = Villenave-de-Rions |settlement_type = Bayan |image_skyline = Villenave-de-Rions Mairie.jpg |image_caption = Bulwagan ng bayan |image_shield = Blason ville fr Villenave-de-Rions (Gironde).svg |pushpin_map = France#France Nouvelle-Aquitaine |pushpin_map_caption = Lokasyon ng Villenave-de-Rions |subdivision_type = Bansa |subdivision_name = {{Flag|France}} |subdivision_type1 = [[Mga Rehiyon ng Pransiya|Rehiyon]] |subdivision_name1 = [[Nouvelle-Aquitaine]] |subdivision_type2 = [[Mga Departamento ng Pransiya|Departamento]] |subdivision_name2 = [[Gironda]] |subdivision_type3 = Arrondissement |subdivision_name3 = [[Arrondissement of Libourne|Langon]] |subdivision_type4 = |subdivision_name4 = |leader_title = Alkade (2020–2026) |leader_name = Jean-Marc Subervie<ref>{{cite web|title=Répertoire national des élus: les maires|url=https://www.data.gouv.fr/en/datasets/r/2876a346-d50c-4911-934e-19ee07b0e503|website=data.gouv.fr, Plateforme ouverte des données publiques françaises|date=9 August 2021|language=fr}}</ref> |area_total_km2 = 2.56 |population_as_of = 2023 |population_total = 374 |population_demonym = Villenavais |population_density_km2 = auto |website = https://www.villenavederions.fr/ |coordinates = {{coord|44.6908|-0.3367|format=dms|display=inline,title}} |elevation_m = 102 |elevation_min_m = 14 |elevation_max_m = 103 |postal_code_type = Postal code |postal_code = 33550 }} Ang '''Villenave-de-Rions''' ay isang bayan sa Timog-Kanlurang [[Pransiya]], na matatagpuan sa departamento ng [[Gironda]], sa rehiyon ng [[Nouvelle-Aquitaine]]. ==Heograpiya== Ang komyun ay matatagpuan sa lugar ng atraksyon ng Bordeaux sa rehiyon ng [[Entre-deux-Mers]], 30 km timog-silangan ng [[Bordeaux]], ang kabisera ng departamento, 20 km hilagang-kanluran ng [[Langon]], ang kabisera ng distrito at 7.5 km hilaga-hilagang-kanluran ng [[Cadillac]], ang kabisera ng kanton. Ang mga kalapit na komyun ay ang [[Capian]] sa hilaga, [[Cardan]] sa timog-silangan, [[Rions]] sa timog at [[Paillet]] sa kanluran. ==Pangalan== Ang pangalan ng bayan ay nagmula sa "ville" (bayan) at "neuve" (bago), ang hulaping ito ay nagpapaalala sa dating pagdepende ng teritoryo sa panginoon ng [[Rions]].<ref name=Visaq>[http://visites.aquitaine.fr/villenave-de-rions Villenave-de-Rions] sur le site « Visites en Aquitaine - Région Aquitaine » (CC-[[Licence Creative Commons#Attribution|BY]]-[[Licence Creative Commons#Partage dans les mêmes conditions|SA]]), consulté le 7 septembre 2014.</ref> Ang pangalan ng bayan ay ''Vilanava de Rions'' sa Gascon. Ang mga naninirahan dito ay tinatawag na Villenavais.<ref>Nom des habitants de la commune sur [http://www.habitants.fr/habitants_villenave-de-rions_33549.html habitants.fr], consulté le 10 avril 2013.</ref> ==Kasaysayan== Noong panahon ng [[Rebolusyong Pranses|Rebolusyon]], ang parokya ng Saint-Martin ng Villenave-de-Rions ang bumuo sa komyun ng Villenave-de-Rions.<ref>[http://gael.gironde.fr/pages/Histo_commune.pdf Historique des communes], {{p.|68}}, sur GAEL (Gironde Archives en ligne) des Archives départementales de la Gironde, consulté le 10 avril 2013.</ref> ==Mga lugar at monumento== * Ang simbahan ng Saint-Martin, na orihinal na nagmula sa ika-12 siglo, ay napanatili lamang mula sa panahong iyon ang Romanesque apse nito na nasa isang semi-dome; ang koro ay nagmula pa noong ika-14 na siglo at ang gusali, na lubhang nawasak noong panahon ng Rebolusyon, ay lubhang binago noong ikalawang bahagi ng ika-19 na siglo, bukod sa iba pang mga bagay, ang pagdaragdag ng isang tore sa beranda ng kampana.<ref name=Visaq2>[http://visites.aquitaine.fr/eglise-saint-martin-de-villenave-de-rions Église Saint-Martin de Villenave-de-Rions] sur le site « Visites en Aquitaine - Région Aquitaine » (CC-[[Licence Creative Commons#Attribution|BY]]-[[Licence Creative Commons#Partage dans les mêmes conditions|SA]]), consulté le 7 septembre 2014.</ref> <gallery> Villenave-de-Rions Église Saint-Martin 02.jpg|L'église Saint-Martin ''(août 2014)'' Villenave-de-Rions Église Saint-Martin 03.jpg|Le clocher-flèche de l'église ''(août 2014)'' Villenave-de-Rions Église Saint-Martin 05.jpg|Le portail de l'église ''(août 2014)'' Villenave-de-Rions Mam.jpg|Le monument aux morts au cimetière ''(août 2014)'' </gallery> ==Eskudo de armas== [[File:Blason ville fr Villenave-de-Rions (Gironde).svg|thumb|Villenave-de-Rions]] Magkahanay-kahanay sa nakabaligtad na pares: unang tuktok, dalawang pilak na palakol, may paang o at naka-krus sa saltire, pangalawa, si San Martin na nakatayo o naghahati ng kanyang balabal, pangatlo, isang matingkad na baging ng tenné, may dahong tuktok, bunga na may tatlong piraso ay lila at sinusuportahang sable.<ref>[https://armorialdefrance.fr/page_blason.php?ville=21072 Eskudo de armas ng Villenave-de-Rions]</ref> p7mrecjhz301pgyalfynemu4myi9xu3 2201375 2201374 2026-04-05T11:42:54Z TentingZones1 122212 2201375 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement |name = Villenave-de-Rions |settlement_type = Bayan |image_skyline = Villenave-de-Rions Mairie.jpg |image_caption = Bulwagan ng bayan |image_shield = Blason ville fr Villenave-de-Rions (Gironde).svg |pushpin_map = France#France Nouvelle-Aquitaine |pushpin_map_caption = Lokasyon ng Villenave-de-Rions |subdivision_type = Bansa |subdivision_name = {{Flag|France}} |subdivision_type1 = [[Mga Rehiyon ng Pransiya|Rehiyon]] |subdivision_name1 = [[Nouvelle-Aquitaine]] |subdivision_type2 = [[Mga Departamento ng Pransiya|Departamento]] |subdivision_name2 = [[Gironda]] |subdivision_type3 = Arrondissement |subdivision_name3 = [[Arrondissement of Libourne|Langon]] |subdivision_type4 = |subdivision_name4 = |leader_title = Alkade (2020–2026) |leader_name = Jean-Marc Subervie<ref>{{cite web|title=Répertoire national des élus: les maires|url=https://www.data.gouv.fr/en/datasets/r/2876a346-d50c-4911-934e-19ee07b0e503|website=data.gouv.fr, Plateforme ouverte des données publiques françaises|date=9 August 2021|language=fr}}</ref> |area_total_km2 = 2.56 |population_as_of = 2023 |population_total = 374 |population_demonym = Villenavais |population_density_km2 = auto |website = https://www.villenavederions.fr/ |coordinates = {{coord|44.6908|-0.3367|format=dms|display=inline,title}} |elevation_m = 102 |elevation_min_m = 14 |elevation_max_m = 103 |postal_code_type = Postal code |postal_code = 33550 }} Ang '''Villenave-de-Rions''' ay isang bayan sa Timog-Kanlurang [[Pransiya]], na matatagpuan sa departamento ng [[Gironda]], sa rehiyon ng [[Nouvelle-Aquitaine]]. ==Heograpiya== Ang komyun ay matatagpuan sa lugar ng atraksyon ng Bordeaux sa rehiyon ng [[Entre-deux-Mers]], 30 km timog-silangan ng [[Bordeaux]], ang kabisera ng departamento, 20 km hilagang-kanluran ng [[Langon]], ang kabisera ng distrito at 7.5 km hilaga-hilagang-kanluran ng [[Cadillac]], ang kabisera ng kanton. Ang mga kalapit na komyun ay ang [[Capian]] sa hilaga, [[Cardan]] sa timog-silangan, [[Rions]] sa timog at [[Paillet]] sa kanluran. ==Pangalan== Ang pangalan ng bayan ay nagmula sa "ville" (bayan) at "neuve" (bago), ang hulaping ito ay nagpapaalala sa dating pagdepende ng teritoryo sa panginoon ng [[Rions]].<ref name=Visaq>[http://visites.aquitaine.fr/villenave-de-rions Villenave-de-Rions] sur le site « Visites en Aquitaine - Région Aquitaine » (CC-[[Licence Creative Commons#Attribution|BY]]-[[Licence Creative Commons#Partage dans les mêmes conditions|SA]]), consulté le 7 septembre 2014.</ref> Ang pangalan ng bayan ay ''Vilanava de Rions'' sa Gascon. Ang mga naninirahan dito ay tinatawag na Villenavais.<ref>Nom des habitants de la commune sur [http://www.habitants.fr/habitants_villenave-de-rions_33549.html habitants.fr], consulté le 10 avril 2013.</ref> ==Kasaysayan== Noong panahon ng [[Rebolusyong Pranses|Rebolusyon]], ang parokya ng Saint-Martin ng Villenave-de-Rions ang bumuo sa komyun ng Villenave-de-Rions.<ref>[http://gael.gironde.fr/pages/Histo_commune.pdf Historique des communes], {{p.|68}}, sur GAEL (Gironde Archives en ligne) des Archives départementales de la Gironde, consulté le 10 avril 2013.</ref> ==Mga lugar at monumento== * Ang simbahan ng Saint-Martin, na orihinal na nagmula sa ika-12 siglo, ay napanatili lamang mula sa panahong iyon ang Romanesque apse nito na nasa isang semi-dome; ang koro ay nagmula pa noong ika-14 na siglo at ang gusali, na lubhang nawasak noong panahon ng Rebolusyon, ay lubhang binago noong ikalawang bahagi ng ika-19 na siglo, bukod sa iba pang mga bagay, ang pagdaragdag ng isang tore sa beranda ng kampana.<ref name=Visaq2>[http://visites.aquitaine.fr/eglise-saint-martin-de-villenave-de-rions Église Saint-Martin de Villenave-de-Rions] sur le site « Visites en Aquitaine - Région Aquitaine » (CC-[[Licence Creative Commons#Attribution|BY]]-[[Licence Creative Commons#Partage dans les mêmes conditions|SA]]), consulté le 7 septembre 2014.</ref> <gallery> Villenave-de-Rions Église Saint-Martin 02.jpg|L'église Saint-Martin ''(août 2014)'' Villenave-de-Rions Église Saint-Martin 03.jpg|Le clocher-flèche de l'église ''(août 2014)'' Villenave-de-Rions Église Saint-Martin 05.jpg|Le portail de l'église ''(août 2014)'' Villenave-de-Rions Mam.jpg|Le monument aux morts au cimetière ''(août 2014)'' </gallery> ==Eskudo de armas== [[File:Blason ville fr Villenave-de-Rions (Gironde).svg|thumb|Villenave-de-Rions]] Magkahanay-kahanay sa nakabaligtad na pares: unang tuktok, dalawang pilak na palakol, may paang o at naka-krus sa saltire, pangalawa, si San Martin na nakatayo o naghahati ng kanyang balabal, pangatlo, isang matingkad na baging ng tenné, may dahong tuktok, bunga na may tatlong piraso ay lila at sinusuportahang sable.<ref>[https://armorialdefrance.fr/page_blason.php?ville=21072 Eskudo de armas ng Villenave-de-Rions]</ref> ==Tingnan din== ==Mga sanggunian== {{reflist}} [[Kategorya:Villenave-de-Rions]] [[Kategorya:Gironda]] [[Kategorya:Mga pamayanan sa Pransiya]] [[Kategorya:Mga komuna sa Pransiya]] ms023dvsq1n3dbf06klzatyhslgp0a5