Usapan:Unang Pahina

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="tl">
  <siteinfo>
    <sitename>Wikipedia</sitename>
    <dbname>tlwiki</dbname>
    <base>https://tl.wikipedia.org/wiki/Unang_Pahina</base>
    <generator>MediaWiki 1.46.0-wmf.23</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">Midya</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">Natatangi</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">Usapan</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">Tagagamit</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">Usapang tagagamit</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">Wikipedia</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">Usapang Wikipedia</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">Talaksan</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">Usapang talaksan</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">MediaWiki</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">Usapang MediaWiki</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">Padron</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">Usapang padron</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">Tulong</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">Usapang tulong</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">Kategorya</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">Usapang kategorya</namespace>
      <namespace key="100" case="first-letter">Portada</namespace>
      <namespace key="101" case="first-letter">Usapang Portada</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">Module</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">Module talk</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Event</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Event talk</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>Usapan:Unang Pahina</title>
    <ns>1</ns>
    <id>1205</id>
    <revision>
      <id>2202577</id>
      <parentid>1994832</parentid>
      <timestamp>2026-04-12T01:59:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>JWilz12345</username>
        <id>77302</id>
      </contributor>
      <comment>Inilipat dito mula sa Kapihan https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Usapang_Wikipedia:Kapihan&amp;diff=prev&amp;oldid=2202576</comment>
      <origin>2202577</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2833" sha1="53p29f4h6jea2w96sqn941tdm59hanl" xml:space="preserve">{{Main Page discussion header}}
{{Tagagamit:Maskbot/config
|maxarchivesize = 50K
|counter = 2
|algo = old(180d)
|archive = Usapan:Unang Pahina/Lumang usapan %(counter)d
}}
&lt;div style=&quot;float:right; padding-left:5px; clear:right;&quot;&gt;
{| style=&quot;text-align:left; border:1px solid #AAA;margin-bottom:4px; margin-left:1em; width: 293px;&quot; bgcolor=&quot;#999999&quot;
|-padding:5px;padding-top:0.5em;font-size: 95%; 
|width=&quot;100%&quot; bgcolor=&quot;gray&quot; style=&quot;color: white;&quot;|'''Usapan'''
|-
|width=&quot;100%&quot; align=&quot;center&quot; bgcolor=&quot;white&quot;|
'''&lt;span class=&quot;plainlinks&quot;&gt;&lt;font size=3&gt;[{{SERVER}}{{localurl:{{NAMESPACE}}:{{PAGENAME}}|action=edit&amp;section=new}} '''&amp;rArr; Magsimula ng bagong paksang mapag-uusapan.''']&lt;/font&gt;&lt;/span&gt;'''
|-
|width=&quot;100%&quot; bgcolor=&quot;gray&quot;  style=&quot;color: white;&quot;|'''Mga nakaraang usapan'''
|-
|width=&quot;100%&quot; align=&quot;center&quot;  bgcolor=&quot;white&quot;|
&lt;small&gt;
[[Usapan:Unang Pahina/Lumang usapan 1|01]] | [[Usapan:Unang Pahina/Lumang usapan 2|02]] | [[Usapan:Unang Pahina/Lumang usapan 3|03]]
&lt;inputbox&gt;
type=fulltext
prefix=Usapan:Unang Pahina/
break=no
width=40
searchbuttonlabel=Maghanap mula sa mga sinupan
&lt;/inputbox&gt;
&lt;/small&gt;

|}
&lt;/div&gt;

== Pag-alis ng kawing pa-''Wikinews'' sa Unang Pahina ==

Magandang gabi! Mungkahi ko po na alisin na ang kawing o ''link'' papuntang [[Wikinews]] sa seksiyong &quot;Balita&quot; ng ''Main page'': https://tl.wikipedia.org. Ayon sa [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-31/News and notes]], ipapasara na ng Pundasyong Wikimedia ang buong wikiNews (lahat ng wika) dahil hindi na umanong aktibo ang buong plataporma na iyon. Kasalukuyang may talakayan sa Metawiki hinggil sa [[meta:Migration of Wikinews and future hosts|paglipat ng mga umiiral na nilalaman]] sa ''Miraheze'', isang ''3rd-party platform''. Di-tiyak kung masasama ba ang '''Wikibalitang Tagalog''' (na kasalukuyang nasa Ingkubador ng Wikimedia) sa mga ililipat, gayong huling nagkaroon pa ng ''substantial activity'' noong Abril 2011 (''at least 2 users making more than 11 edits''), sang-ayon [https://meta.toolforge.org/catanalysis/index.php?cat=0&amp;title=Wn/tl&amp;wiki=incubatorwiki sa ''tool'' na ito]. Tingnan din ang komento ko sa [[meta:Requests for new languages/Wikinews Tagalog]].

Gayunpaman, baka making kontrobersiyal ang mungkahi ko pong ito kaya okey lang sa akin na magkaroon muna ng kaunting diskusyon hinggil dito. &lt;span style=&quot;color:#4169e1; font-family:Footlight MT&quot;&gt;[[Tagagamit:JWilz12345|JWilz12345]]&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;color:#202734; font-family:Palatino&quot;&gt;([[Usapang tagagamit:JWilz12345|''Kausapin'']]|[[Natatangi:Mga ambag/JWilz12345|''Mga ambag ko'']])&lt;/span&gt; 14:32, 10 Abril 2026 (UTC)
:Alam kong mas aktibo ang Kapihan at maaaring pag-usapan ang ganyang usapin dito subalit pakilagay na rin ang hiling mo sa [[Usapan:Unang Pahina]]. Salamat. --[[User:Jojit fb|Jojit]] ([[User talk:Jojit fb|usapan]]) 13:30, 11 Abril 2026 (UTC)</text>
      <sha1>53p29f4h6jea2w96sqn941tdm59hanl</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2202579</id>
      <parentid>2202577</parentid>
      <timestamp>2026-04-12T02:00:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>JWilz12345</username>
        <id>77302</id>
      </contributor>
      <origin>2202579</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2968" sha1="7n5iewee72v02oh6ftj8n3k2t3oqfab" xml:space="preserve">{{Main Page discussion header}}
{{Tagagamit:Maskbot/config
|maxarchivesize = 50K
|counter = 2
|algo = old(180d)
|archive = Usapan:Unang Pahina/Lumang usapan %(counter)d
}}
&lt;div style=&quot;float:right; padding-left:5px; clear:right;&quot;&gt;
{| style=&quot;text-align:left; border:1px solid #AAA;margin-bottom:4px; margin-left:1em; width: 293px;&quot; bgcolor=&quot;#999999&quot;
|-padding:5px;padding-top:0.5em;font-size: 95%; 
|width=&quot;100%&quot; bgcolor=&quot;gray&quot; style=&quot;color: white;&quot;|'''Usapan'''
|-
|width=&quot;100%&quot; align=&quot;center&quot; bgcolor=&quot;white&quot;|
'''&lt;span class=&quot;plainlinks&quot;&gt;&lt;font size=3&gt;[{{SERVER}}{{localurl:{{NAMESPACE}}:{{PAGENAME}}|action=edit&amp;section=new}} '''&amp;rArr; Magsimula ng bagong paksang mapag-uusapan.''']&lt;/font&gt;&lt;/span&gt;'''
|-
|width=&quot;100%&quot; bgcolor=&quot;gray&quot;  style=&quot;color: white;&quot;|'''Mga nakaraang usapan'''
|-
|width=&quot;100%&quot; align=&quot;center&quot;  bgcolor=&quot;white&quot;|
&lt;small&gt;
[[Usapan:Unang Pahina/Lumang usapan 1|01]] | [[Usapan:Unang Pahina/Lumang usapan 2|02]] | [[Usapan:Unang Pahina/Lumang usapan 3|03]]
&lt;inputbox&gt;
type=fulltext
prefix=Usapan:Unang Pahina/
break=no
width=40
searchbuttonlabel=Maghanap mula sa mga sinupan
&lt;/inputbox&gt;
&lt;/small&gt;

|}
&lt;/div&gt;

== Pag-alis ng kawing pa-''Wikinews'' sa Unang Pahina ==

&lt;small&gt;''[https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Usapang_Wikipedia:Kapihan&amp;diff=prev&amp;oldid=2202576 Inilipat dito] mula Kapihan.''

Magandang gabi! Mungkahi ko po na alisin na ang kawing o ''link'' papuntang [[Wikinews]] sa seksiyong &quot;Balita&quot; ng ''Main page'': https://tl.wikipedia.org. Ayon sa [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-31/News and notes]], ipapasara na ng Pundasyong Wikimedia ang buong wikiNews (lahat ng wika) dahil hindi na umanong aktibo ang buong plataporma na iyon. Kasalukuyang may talakayan sa Metawiki hinggil sa [[meta:Migration of Wikinews and future hosts|paglipat ng mga umiiral na nilalaman]] sa ''Miraheze'', isang ''3rd-party platform''. Di-tiyak kung masasama ba ang '''Wikibalitang Tagalog''' (na kasalukuyang nasa Ingkubador ng Wikimedia) sa mga ililipat, gayong huling nagkaroon pa ng ''substantial activity'' noong Abril 2011 (''at least 2 users making more than 11 edits''), sang-ayon [https://meta.toolforge.org/catanalysis/index.php?cat=0&amp;title=Wn/tl&amp;wiki=incubatorwiki sa ''tool'' na ito]. Tingnan din ang komento ko sa [[meta:Requests for new languages/Wikinews Tagalog]].

Gayunpaman, baka making kontrobersiyal ang mungkahi ko pong ito kaya okey lang sa akin na magkaroon muna ng kaunting diskusyon hinggil dito. &lt;span style=&quot;color:#4169e1; font-family:Footlight MT&quot;&gt;[[Tagagamit:JWilz12345|JWilz12345]]&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;color:#202734; font-family:Palatino&quot;&gt;([[Usapang tagagamit:JWilz12345|''Kausapin'']]|[[Natatangi:Mga ambag/JWilz12345|''Mga ambag ko'']])&lt;/span&gt; 14:32, 10 Abril 2026 (UTC)
:Alam kong mas aktibo ang Kapihan at maaaring pag-usapan ang ganyang usapin dito subalit pakilagay na rin ang hiling mo sa [[Usapan:Unang Pahina]]. Salamat. --[[User:Jojit fb|Jojit]] ([[User talk:Jojit fb|usapan]]) 13:30, 11 Abril 2026 (UTC)</text>
      <sha1>7n5iewee72v02oh6ftj8n3k2t3oqfab</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Usapang Wikipedia:Kapihan</title>
    <ns>5</ns>
    <id>3742</id>
    <revision>
      <id>2202546</id>
      <parentid>2202442</parentid>
      <timestamp>2026-04-11T13:30:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jojit fb</username>
        <id>38</id>
      </contributor>
      <comment>/* Pag-alis ng kawing pa-Wikinews sa Unang Pahina */</comment>
      <origin>2202546</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="16872" sha1="tdkjr1ap62zn0ehg9imv6k7827cqwyn" xml:space="preserve">{{Tagagamit:Maskbot/config
|maxarchivesize = 55K
|counter = 19
|algo = old(90d)
|archive = Usapang Wikipedia:Kapihan/Sinupan %(counter)d
}}
&lt;div style=&quot;float:right; padding-left:5px; clear:right;&quot;&gt;
{| style=&quot;text-align:left; border:1px solid #AAA;margin-bottom:4px; margin-left:1em; width: 293px;&quot; bgcolor=&quot;#999999&quot;
|-padding:5px;padding-top:0.5em;font-size: 95%; 
|width=&quot;100%&quot; bgcolor=&quot;gray&quot; style=&quot;color: white;&quot;|'''Usapan'''
|-
|width=&quot;100%&quot; align=&quot;center&quot; bgcolor=&quot;white&quot;|
'''&lt;span class=&quot;plainlinks&quot;&gt;&lt;font size=3&gt;[{{SERVER}}{{localurl:{{NAMESPACE}}:{{PAGENAME}}|action=edit&amp;section=new}} '''&amp;rArr; Magsimula ng bagong paksang mapag-uusapan.''']&lt;/font&gt;&lt;/span&gt;'''
|- 
|width=&quot;100%&quot; bgcolor=&quot;gray&quot; style=&quot;color: white;&quot;|'''Tuwirang daan'''
|-
|width=&quot;100%&quot; align=&quot;center&quot; bgcolor=&quot;white&quot;|
[[WT:KAPE]], [[UW:KAPE]]
----
&lt;div style=&quot;font-size:0.85em;&quot;&gt;
__TOC__
&lt;/div&gt;
|-
|width=&quot;100%&quot; bgcolor=&quot;gray&quot;  style=&quot;color: white;&quot;|'''Mga sinupan'''
|-
|width=&quot;100%&quot; align=&quot;center&quot;  bgcolor=&quot;white&quot;|
&lt;small&gt;
[[Wikipedia:Kapihan/Archive 1|01]] | [[Wikipedia:Kapihan/Archive 2|02]] | [[Wikipedia:Kapihan/Archive 3|03]] | [[Wikipedia:Kapihan/Archive 4|04]] | [[Wikipedia:Kapihan/Arkibo 5|05]] | [[Wikipedia:Kapihan/Arkibo 6|06]] | [[Wikipedia:Kapihan/Arkibo 7|07]] | [[Wikipedia:Kapihan/Arkibo 8|08]] | [[Wikipedia:Kapihan/Arkibo 9|09]] | [[Wikipedia:Kapihan/Arkibo 10|10]] | [[Wikipedia:Kapihan/Arkibo 11|11]] | [[Wikipedia:Kapihan/Arkibo 12|12]] | [[Wikipedia:Kapihan/Arkibo 13|13]] | [[Wikipedia:Kapihan/Sinupan 14|14]] | [[Wikipedia:Kapihan/Sinupan 15|15]] | [[Wikipedia:Kapihan/Sinupan 16|16]] | [[Usapang Wikipedia:Kapihan/Sinupan 17|17]] | [[Usapang Wikipedia:Kapihan/Sinupan 18|18]] | [[Usapang Wikipedia:Kapihan/Sinupan 19|19]] | [[Usapang Wikipedia:Kapihan/Sinupan 20|20]] |  [[Usapang Wikipedia:Kapihan/Sinupan 21|21]] | [[Usapang Wikipedia:Kapihan/Sinupan 22|22]] | [[Usapang Wikipedia:Kapihan/Sinupan 23|23]] | [[Usapang Wikipedia:Kapihan/Sinupan 24|24]] | [[Usapang Wikipedia:Kapihan/Sinupan 25|25]] | [[Usapang Wikipedia:Kapihan/Sinupan 26|26]] | [[Usapang Wikipedia:Kapihan/Sinupan 27|27]] | [[Usapang Wikipedia:Kapihan/Sinupan 28|28]] | [[Usapang Wikipedia:Kapihan/Sinupan 29|29]] | [[Usapang Wikipedia:Kapihan/Sinupan 30|30]]
&lt;inputbox&gt;
type=fulltext
prefix=Usapang Wikipedia:Kapihan/
break=yes
width=40
searchbuttonlabel=Maghanap mula sa mga sinupan
&lt;/inputbox&gt;
&lt;/small&gt;
|}
&lt;/div&gt;
&lt;!--
Ipasok ang inyong mga usapin sa kababaan ng pahina at huwag dito. Huwag kalimutang lumagda gamit ang apat na ~~~~ :).
--&gt;

== Nakaarkibo na ang nakaraang usapan ==

Hi, inarkibo ko na ang nakaraang usapan dito sa Kapihan. Kung mayroon pa rin nabinbin na usapan sa nakaraan o kaya may pabatid na kailangan pa rin na nakapaskil, gumawa na lamang kayo ng bagong usapan o paskil dito at maari ninyo na lamang tukuyin ang nakaraang usapan o paskil mula sa [[Usapang Wikipedia:Kapihan/Sinupan 30|arkibo]]. Salamat. --[[User:Jojit fb|Jojit]] ([[User talk:Jojit fb|usapan]]) 02:28, 26 Enero 2026 (UTC)

== Request for Image Processing ==

Hello Filipino wiki-users. Meron po pang astronomer dito? Gumawa ako ng bagong artikulo ukol sa isang bulkan sa Io, isang buwan ng Hupiter. Ang bulkang ito ay pinangalanang [[Kanlaon Patera]]. Ang pangalang ito ay galing sa Bulkang Kanlaon sa Negros, Visayas, Pilipinas. Gusto ko po sanang ma-proseso ang mga filter-image greyscale na imahen ng Io sa baba para mapakita ang itsura ng Kanlaon Patera. Meron po bang marunong magprocessos ng mga filter images ng Galileo.

[[Talaksan:Io processing request.png|center]]

Maraming salamat. [[Tagagamit:IapetusCallistus|IapetusCallistus]] ([[Usapang tagagamit:IapetusCallistus|kausapin]]) 02:17, 12 Pebrero 2026 (UTC)

== Reference Previews – experiment ==

Hi, I’m Johannes from [[m:WMDE Technical Wishes|WMDE Technical Wishes]]. Sorry for writing in English, please support us by providing a translation! Our team is currently working on [[:m:WMDE Technical Wishes/References|improvements to references]], e.g. [[:m:WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|Sub-referencing]]. In 2021 we developed [[:m:WMDE Technical Wishes/ReferencePreviews|Reference Previews]] in order to provide a MediaWiki feature to preview references when hovering over the footnote marker. Over the course of our current work we’ve noticed that using Reference Previews doesn’t seem to be intuitive for some readers and we would like to improve this.

&lt;div class=&quot;mw-collapsible mw-collapse&quot;&gt; 
=== Problem ===
&lt;div class=&quot;mw-collapsible-content&quot;&gt;
In our usability tests, we repeatedly notice desktop readers – unaware of Reference Previews or how to use the feature – clicking on footnotes instead of hovering over them. Many are confused when they end up in the reference list and don’t know how to jump back to the text passage they were previously reading. Many readers seem unaware that both the ↑ arrow in the reference list and the &lt;sup&gt;a b&lt;/sup&gt; (for re-used references) can be used to jump back. This makes jumping to the reference list rather unpleasant, especially in long articles.
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;div class=&quot;mw-collapsible mw-collapse&quot;&gt; 
=== Assumption ===
&lt;div class=&quot;mw-collapsible-content&quot;&gt;
We assume that most readers do not want to jump to the reference list, but rather want to click on the footnote to open Reference Previews, which provide them with the reference information for the text passage they have just read. At the same time, we believe that some readers – e.g. those who want to delve deeper into a topic rather than just quickly researching a piece of information – are still interested in conveniently accessing the reference list.
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;div class=&quot;mw-collapsible mw-collapse&quot;&gt; 
=== Idea ===
&lt;div class=&quot;mw-collapsible-content&quot;&gt;
We would like to try adjustments to Reference Previews in order to best meet the needs of different readers. Specifically, we want to prevent readers from accidentally ending up in the individual reference list; jumping there should be a conscious decision.

When clicking on a footnote marker, we want to display Reference Previews instead of jumping to the reference list. The pop-up remains permanently visible until clicking on the &quot;x&quot; or anywhere outside the preview to close it. In addition Reference Previews will provide a link to jump to the reference in the reference list.

&lt;gallery heights=&quot;275&quot; widths=&quot;250&quot;&gt;
File:Reference Previews mock-up – current version.png|Reference Previews – current version
File:Reference Previews mock-up – persistent-state.png|Proposed version when '''clicking on a footnote marker'''
&lt;/gallery&gt;

When hovering over a footnote marker without clicking on it, we want to display a simplified version of Reference Previews – without the settings icon and the resulting empty space. When moving the mouse pointer over the pop-up, a note will appear indicating that you can click for further options. This will open the persistent version of Reference Previews with a link to allow users to jump to the reference in the reference list.

&lt;gallery heights=&quot;275&quot; widths=&quot;250&quot;&gt;
File:Reference Previews mock-up – hover-state.png|Proposed version when '''hovering over the footnote marker'''
File:Reference Previews mock-up – hover-state and options.png|Proposed version when '''hovering over the Reference Preview'''
File:Reference Previews mock-up – persistent-state.png|Proposed (persistent) version when '''clicking on the hover preview'''
&lt;/gallery&gt;

By improving the usability of Reference Previews, we also hope to mitigate the issue that reference lists with a large number of (reused) references (or [[:m:WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|sub-references]]) can be confusing for some readers. In addition, the proposed version when hovering over a footnote marker is more compact than the current version.
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;div class=&quot;mw-collapsible mw-collapse&quot;&gt; 
=== Experiment ===
&lt;div class=&quot;mw-collapsible-content&quot;&gt;
We would like to test the proposed changes in an [[:en:A/B testing|A/B test]] on several wikis. We want to measure how many readers click on a footnote marker and then proceed to jump to the reference list using the proposed version of Reference Previews compared to readers who receive the current version of Reference Previews. In addition, we will measure how many readers in both groups access the reference list via the table of contents. This will give us data-based insights into how many clicks on the footnote unintentionally open the reference list and how many readers only want to use Reference Previews.

We would like to run our experiment on the following Wikipedia language versions: de, pl, fr, sv, fa, hu, hi, my, tl, lv, fy, hr. 10% of readers will see our modified version of Reference Previews in order to obtain sufficient data. The experiment is expected to run for 1-2 weeks at the end of March. We'll restore the current version of Reference Previews for all readers until we have evaluated the experiment, discussed the results with the community, and decided on further steps.
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;

We look forward to your feedback [[:m:Talk:WMDE Technical Wishes/References/Reference Previews|on our talk page]] – or just reply to this post! Once the experiment is ready to go, we will also provide a link that you can use to test the changes yourself. --[[Tagagamit:Johannes Richter (WMDE)|Johannes Richter (WMDE)]] ([[Usapang tagagamit:Johannes Richter (WMDE)|kausapin]]) 12:23, 20 Pebrero 2026 (UTC)

:As indicated on our project page [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=WMDE_Technical_Wishes/References/Reference_Previews&amp;diff=prev&amp;oldid=30215686], we will only test the proposed change when ''clicking'' on a footnote. Reference Previews will remain ''unchanged when hovering'' over a footnote marker. Reasons for this were concerns that the proposed transition from hover to persistent preview could be disruptive or at least feel unusual when interacting with reference content in the hover preview (e.g. when clicking on links). [[Tagagamit:Johannes Richter (WMDE)|Johannes Richter (WMDE)]] ([[Usapang tagagamit:Johannes Richter (WMDE)|kausapin]]) 13:30, 9 Marso 2026 (UTC)

== Help ==

Hello, I recently created [[Pagpatay ng lahi sa Gaza|this]] article. Can someone help me improve it? [[Tagagamit:جودت|جودت]] ([[Usapang tagagamit:جودت|kausapin]]) 15:46, 23 Pebrero 2026 (UTC)

== Join the sixth Ukraine’s Cultural Diplomacy Month on Wikipedia! ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
[[File:Ukraine’s Cultural Diplomacy Month on Wikipedia 2026.png|right|250px|thumb|link=https://meta.wikimedia.org/wiki/Ukraine%27s_Cultural_Diplomacy_Month_2026|Join our campaign!]]
{{int:please-translate}}

Dear Wikipedians!

[[:m:Special:MyLanguage/Wikimedia Ukraine|Wikimedia Ukraine]], in cooperation with the [[:en:Ministry of Foreign Affairs of Ukraine|MFA of Ukraine]] and [[:en:Ukrainian Institute|Ukrainian Institute]], has launched the sixth edition of writing challenge &quot;'''[[:m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|Ukraine's Cultural Diplomacy Month]]'''&quot;, which lasts from '''1st April''' until '''30th April 2026'''.

The initiative aims to promote knowledge about Ukrainian culture abroad by creating and improving Wikipedia articles in multiple languages. This year marks the sixth edition of the campaign, which will focus on contemporary culture, making today’s artistic voices and practices more visible to international audiences.

🧩'''How to participate?'''

Choose an article from the suggested list → Write an article in your language, or improve an existing one according to the rules → Add your contribution to the contest page and calculate your points → Win prizes and receive a certificate of participation → Become a promoter of truthful knowledge about Ukraine.

🧩'''[[m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|Check our main page for more information]]'''.

'''If you are interested in coordinating long-term community engagement for the campaign and becoming a local ambassador, we would love to hear from you! Please let us know your interest.'''

If not, then we encourage you to translate the [[m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|landing page of the contest]] and [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:MessageGroupStats?group=Centralnotice-tgroup-UCDM2026banner&amp;messages=&amp;language=en&amp;x=D banner] into your own language.

Also, we set up a [[:m:CentralNotice/Request/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|banner]] to notify users of the possibility to participate in this challenge! 

[[:m:User:OlesiaLukaniuk (WMUA)|OlesiaLukaniuk (WMUA)]] ([[:m:User talk:OlesiaLukaniuk (WMUA)|talk]]) 04:35, 1 April 2026 (UTC)
&lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:OlesiaLukaniuk (WMUA)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:OlesiaLukaniuk_(WMUA)/list_of_wikis&amp;oldid=28552112 --&gt;

== Action Required: Update templates/modules for electoral maps (Migrating from P1846 to P14226) ==

Hello everyone,

This is a notice regarding an ongoing data migration on Wikidata that may affect your election-related templates and Lua modules (such as &lt;code&gt;Module:Itemgroup/list&lt;/code&gt;).

'''The Change:'''&lt;br /&gt;
Currently, many templates pull electoral maps from Wikidata using the property [[:d:Property:P1846|P1846]], combined with the qualifier [[:d:Property:P180|P180]]: [[:d:Q19571328|Q19571328]]. 

We are migrating this data (across roughly 4,000 items) to a newly created, dedicated property: '''[[:d:Property:P14226|P14226]]'''.

'''What You Need To Do:'''&lt;br /&gt;
To ensure your templates and infoboxes do not break or lose their maps, please update your local code to fetch data from [[:d:Property:P14226|P14226]] instead of the old [[:d:Property:P1846|P1846]] + [[:d:Property:P180|P180]] structure. A [[m:Wikidata/Property Migration: P1846 to P14226/List|list of pages]] was generated using Wikimedia Global Search.

'''Deadline:'''&lt;br /&gt;
We are temporarily retaining the old data on [[:d:Property:P1846|P1846]] to allow for a smooth transition. However, to complete the data cleanup on Wikidata, the old [[:d:Property:P1846|P1846]] statements will be removed after '''May 1, 2026'''. Please update your modules and templates before this date to prevent any disruption to your wiki's election articles.

Let us know if you have any questions or need assistance with the query logic. Thank you for your help! [[User:ZI Jony|ZI Jony]] using [[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 17:11, 3 Abril 2026 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Non-Technical_Village_Pumps_distribution_list&amp;oldid=29941252 --&gt;

== Bagong mungkahi ==

Hello po. May bagong mungkahi po ako sa [[Usapang Wikipedia:Mga huling idinagdag]]. Salamat! &lt;span style=&quot;color:#4169e1; font-family:Footlight MT&quot;&gt;[[Tagagamit:JWilz12345|JWilz12345]]&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;color:#202734; font-family:Palatino&quot;&gt;([[Usapang tagagamit:JWilz12345|''Kausapin'']]|[[Natatangi:Mga ambag/JWilz12345|''Mga ambag ko'']])&lt;/span&gt; 03:14, 6 Abril 2026 (UTC)

== Pag-alis ng kawing pa-''Wikinews'' sa Unang Pahina ==

Magandang gabi! Mungkahi ko po na alisin na ang kawing o ''link'' papuntang [[Wikinews]] sa seksiyong &quot;Balita&quot; ng ''Main page'': https://tl.wikipedia.org. Ayon sa [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-31/News and notes]], ipapasara na ng Pundasyong Wikimedia ang buong wikiNews (lahat ng wika) dahil hindi na umanong aktibo ang buong plataporma na iyon. Kasalukuyang may talakayan sa Metawiki hinggil sa [[meta:Migration of Wikinews and future hosts|paglipat ng mga umiiral na nilalaman]] sa ''Miraheze'', isang ''3rd-party platform''. Di-tiyak kung masasama ba ang '''Wikibalitang Tagalog''' (na kasalukuyang nasa Ingkubador ng Wikimedia) sa mga ililipat, gayong huling nagkaroon pa ng ''substantial activity'' noong Abril 2011 (''at least 2 users making more than 11 edits''), sang-ayon [https://meta.toolforge.org/catanalysis/index.php?cat=0&amp;title=Wn/tl&amp;wiki=incubatorwiki sa ''tool'' na ito]. Tingnan din ang komento ko sa [[meta:Requests for new languages/Wikinews Tagalog]].

Gayunpaman, baka making kontrobersiyal ang mungkahi ko pong ito kaya okey lang sa akin na magkaroon muna ng kaunting diskusyon hinggil dito. &lt;span style=&quot;color:#4169e1; font-family:Footlight MT&quot;&gt;[[Tagagamit:JWilz12345|JWilz12345]]&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;color:#202734; font-family:Palatino&quot;&gt;([[Usapang tagagamit:JWilz12345|''Kausapin'']]|[[Natatangi:Mga ambag/JWilz12345|''Mga ambag ko'']])&lt;/span&gt; 14:32, 10 Abril 2026 (UTC)
:Alam kong mas aktibo ang Kapihan at maaaring pag-usapan ang ganyang usapin dito subalit pakilagay na rin ang hiling mo sa [[Usapan:Unang Pahina]]. Salamat. --[[User:Jojit fb|Jojit]] ([[User talk:Jojit fb|usapan]]) 13:30, 11 Abril 2026 (UTC)</text>
      <sha1>tdkjr1ap62zn0ehg9imv6k7827cqwyn</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2202576</id>
      <parentid>2202546</parentid>
      <timestamp>2026-04-12T01:58:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>JWilz12345</username>
        <id>77302</id>
      </contributor>
      <comment>Inilipat sa [[Usapan:Unang Pahina]]</comment>
      <origin>2202576</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="15161" sha1="j2qn4iqbd3oj2a9cgwlr6x9lp5eqvfo" xml:space="preserve">{{Tagagamit:Maskbot/config
|maxarchivesize = 55K
|counter = 19
|algo = old(90d)
|archive = Usapang Wikipedia:Kapihan/Sinupan %(counter)d
}}
&lt;div style=&quot;float:right; padding-left:5px; clear:right;&quot;&gt;
{| style=&quot;text-align:left; border:1px solid #AAA;margin-bottom:4px; margin-left:1em; width: 293px;&quot; bgcolor=&quot;#999999&quot;
|-padding:5px;padding-top:0.5em;font-size: 95%; 
|width=&quot;100%&quot; bgcolor=&quot;gray&quot; style=&quot;color: white;&quot;|'''Usapan'''
|-
|width=&quot;100%&quot; align=&quot;center&quot; bgcolor=&quot;white&quot;|
'''&lt;span class=&quot;plainlinks&quot;&gt;&lt;font size=3&gt;[{{SERVER}}{{localurl:{{NAMESPACE}}:{{PAGENAME}}|action=edit&amp;section=new}} '''&amp;rArr; Magsimula ng bagong paksang mapag-uusapan.''']&lt;/font&gt;&lt;/span&gt;'''
|- 
|width=&quot;100%&quot; bgcolor=&quot;gray&quot; style=&quot;color: white;&quot;|'''Tuwirang daan'''
|-
|width=&quot;100%&quot; align=&quot;center&quot; bgcolor=&quot;white&quot;|
[[WT:KAPE]], [[UW:KAPE]]
----
&lt;div style=&quot;font-size:0.85em;&quot;&gt;
__TOC__
&lt;/div&gt;
|-
|width=&quot;100%&quot; bgcolor=&quot;gray&quot;  style=&quot;color: white;&quot;|'''Mga sinupan'''
|-
|width=&quot;100%&quot; align=&quot;center&quot;  bgcolor=&quot;white&quot;|
&lt;small&gt;
[[Wikipedia:Kapihan/Archive 1|01]] | [[Wikipedia:Kapihan/Archive 2|02]] | [[Wikipedia:Kapihan/Archive 3|03]] | [[Wikipedia:Kapihan/Archive 4|04]] | [[Wikipedia:Kapihan/Arkibo 5|05]] | [[Wikipedia:Kapihan/Arkibo 6|06]] | [[Wikipedia:Kapihan/Arkibo 7|07]] | [[Wikipedia:Kapihan/Arkibo 8|08]] | [[Wikipedia:Kapihan/Arkibo 9|09]] | [[Wikipedia:Kapihan/Arkibo 10|10]] | [[Wikipedia:Kapihan/Arkibo 11|11]] | [[Wikipedia:Kapihan/Arkibo 12|12]] | [[Wikipedia:Kapihan/Arkibo 13|13]] | [[Wikipedia:Kapihan/Sinupan 14|14]] | [[Wikipedia:Kapihan/Sinupan 15|15]] | [[Wikipedia:Kapihan/Sinupan 16|16]] | [[Usapang Wikipedia:Kapihan/Sinupan 17|17]] | [[Usapang Wikipedia:Kapihan/Sinupan 18|18]] | [[Usapang Wikipedia:Kapihan/Sinupan 19|19]] | [[Usapang Wikipedia:Kapihan/Sinupan 20|20]] |  [[Usapang Wikipedia:Kapihan/Sinupan 21|21]] | [[Usapang Wikipedia:Kapihan/Sinupan 22|22]] | [[Usapang Wikipedia:Kapihan/Sinupan 23|23]] | [[Usapang Wikipedia:Kapihan/Sinupan 24|24]] | [[Usapang Wikipedia:Kapihan/Sinupan 25|25]] | [[Usapang Wikipedia:Kapihan/Sinupan 26|26]] | [[Usapang Wikipedia:Kapihan/Sinupan 27|27]] | [[Usapang Wikipedia:Kapihan/Sinupan 28|28]] | [[Usapang Wikipedia:Kapihan/Sinupan 29|29]] | [[Usapang Wikipedia:Kapihan/Sinupan 30|30]]
&lt;inputbox&gt;
type=fulltext
prefix=Usapang Wikipedia:Kapihan/
break=yes
width=40
searchbuttonlabel=Maghanap mula sa mga sinupan
&lt;/inputbox&gt;
&lt;/small&gt;
|}
&lt;/div&gt;
&lt;!--
Ipasok ang inyong mga usapin sa kababaan ng pahina at huwag dito. Huwag kalimutang lumagda gamit ang apat na ~~~~ :).
--&gt;

== Nakaarkibo na ang nakaraang usapan ==

Hi, inarkibo ko na ang nakaraang usapan dito sa Kapihan. Kung mayroon pa rin nabinbin na usapan sa nakaraan o kaya may pabatid na kailangan pa rin na nakapaskil, gumawa na lamang kayo ng bagong usapan o paskil dito at maari ninyo na lamang tukuyin ang nakaraang usapan o paskil mula sa [[Usapang Wikipedia:Kapihan/Sinupan 30|arkibo]]. Salamat. --[[User:Jojit fb|Jojit]] ([[User talk:Jojit fb|usapan]]) 02:28, 26 Enero 2026 (UTC)

== Request for Image Processing ==

Hello Filipino wiki-users. Meron po pang astronomer dito? Gumawa ako ng bagong artikulo ukol sa isang bulkan sa Io, isang buwan ng Hupiter. Ang bulkang ito ay pinangalanang [[Kanlaon Patera]]. Ang pangalang ito ay galing sa Bulkang Kanlaon sa Negros, Visayas, Pilipinas. Gusto ko po sanang ma-proseso ang mga filter-image greyscale na imahen ng Io sa baba para mapakita ang itsura ng Kanlaon Patera. Meron po bang marunong magprocessos ng mga filter images ng Galileo.

[[Talaksan:Io processing request.png|center]]

Maraming salamat. [[Tagagamit:IapetusCallistus|IapetusCallistus]] ([[Usapang tagagamit:IapetusCallistus|kausapin]]) 02:17, 12 Pebrero 2026 (UTC)

== Reference Previews – experiment ==

Hi, I’m Johannes from [[m:WMDE Technical Wishes|WMDE Technical Wishes]]. Sorry for writing in English, please support us by providing a translation! Our team is currently working on [[:m:WMDE Technical Wishes/References|improvements to references]], e.g. [[:m:WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|Sub-referencing]]. In 2021 we developed [[:m:WMDE Technical Wishes/ReferencePreviews|Reference Previews]] in order to provide a MediaWiki feature to preview references when hovering over the footnote marker. Over the course of our current work we’ve noticed that using Reference Previews doesn’t seem to be intuitive for some readers and we would like to improve this.

&lt;div class=&quot;mw-collapsible mw-collapse&quot;&gt; 
=== Problem ===
&lt;div class=&quot;mw-collapsible-content&quot;&gt;
In our usability tests, we repeatedly notice desktop readers – unaware of Reference Previews or how to use the feature – clicking on footnotes instead of hovering over them. Many are confused when they end up in the reference list and don’t know how to jump back to the text passage they were previously reading. Many readers seem unaware that both the ↑ arrow in the reference list and the &lt;sup&gt;a b&lt;/sup&gt; (for re-used references) can be used to jump back. This makes jumping to the reference list rather unpleasant, especially in long articles.
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;div class=&quot;mw-collapsible mw-collapse&quot;&gt; 
=== Assumption ===
&lt;div class=&quot;mw-collapsible-content&quot;&gt;
We assume that most readers do not want to jump to the reference list, but rather want to click on the footnote to open Reference Previews, which provide them with the reference information for the text passage they have just read. At the same time, we believe that some readers – e.g. those who want to delve deeper into a topic rather than just quickly researching a piece of information – are still interested in conveniently accessing the reference list.
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;div class=&quot;mw-collapsible mw-collapse&quot;&gt; 
=== Idea ===
&lt;div class=&quot;mw-collapsible-content&quot;&gt;
We would like to try adjustments to Reference Previews in order to best meet the needs of different readers. Specifically, we want to prevent readers from accidentally ending up in the individual reference list; jumping there should be a conscious decision.

When clicking on a footnote marker, we want to display Reference Previews instead of jumping to the reference list. The pop-up remains permanently visible until clicking on the &quot;x&quot; or anywhere outside the preview to close it. In addition Reference Previews will provide a link to jump to the reference in the reference list.

&lt;gallery heights=&quot;275&quot; widths=&quot;250&quot;&gt;
File:Reference Previews mock-up – current version.png|Reference Previews – current version
File:Reference Previews mock-up – persistent-state.png|Proposed version when '''clicking on a footnote marker'''
&lt;/gallery&gt;

When hovering over a footnote marker without clicking on it, we want to display a simplified version of Reference Previews – without the settings icon and the resulting empty space. When moving the mouse pointer over the pop-up, a note will appear indicating that you can click for further options. This will open the persistent version of Reference Previews with a link to allow users to jump to the reference in the reference list.

&lt;gallery heights=&quot;275&quot; widths=&quot;250&quot;&gt;
File:Reference Previews mock-up – hover-state.png|Proposed version when '''hovering over the footnote marker'''
File:Reference Previews mock-up – hover-state and options.png|Proposed version when '''hovering over the Reference Preview'''
File:Reference Previews mock-up – persistent-state.png|Proposed (persistent) version when '''clicking on the hover preview'''
&lt;/gallery&gt;

By improving the usability of Reference Previews, we also hope to mitigate the issue that reference lists with a large number of (reused) references (or [[:m:WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|sub-references]]) can be confusing for some readers. In addition, the proposed version when hovering over a footnote marker is more compact than the current version.
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;div class=&quot;mw-collapsible mw-collapse&quot;&gt; 
=== Experiment ===
&lt;div class=&quot;mw-collapsible-content&quot;&gt;
We would like to test the proposed changes in an [[:en:A/B testing|A/B test]] on several wikis. We want to measure how many readers click on a footnote marker and then proceed to jump to the reference list using the proposed version of Reference Previews compared to readers who receive the current version of Reference Previews. In addition, we will measure how many readers in both groups access the reference list via the table of contents. This will give us data-based insights into how many clicks on the footnote unintentionally open the reference list and how many readers only want to use Reference Previews.

We would like to run our experiment on the following Wikipedia language versions: de, pl, fr, sv, fa, hu, hi, my, tl, lv, fy, hr. 10% of readers will see our modified version of Reference Previews in order to obtain sufficient data. The experiment is expected to run for 1-2 weeks at the end of March. We'll restore the current version of Reference Previews for all readers until we have evaluated the experiment, discussed the results with the community, and decided on further steps.
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;

We look forward to your feedback [[:m:Talk:WMDE Technical Wishes/References/Reference Previews|on our talk page]] – or just reply to this post! Once the experiment is ready to go, we will also provide a link that you can use to test the changes yourself. --[[Tagagamit:Johannes Richter (WMDE)|Johannes Richter (WMDE)]] ([[Usapang tagagamit:Johannes Richter (WMDE)|kausapin]]) 12:23, 20 Pebrero 2026 (UTC)

:As indicated on our project page [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=WMDE_Technical_Wishes/References/Reference_Previews&amp;diff=prev&amp;oldid=30215686], we will only test the proposed change when ''clicking'' on a footnote. Reference Previews will remain ''unchanged when hovering'' over a footnote marker. Reasons for this were concerns that the proposed transition from hover to persistent preview could be disruptive or at least feel unusual when interacting with reference content in the hover preview (e.g. when clicking on links). [[Tagagamit:Johannes Richter (WMDE)|Johannes Richter (WMDE)]] ([[Usapang tagagamit:Johannes Richter (WMDE)|kausapin]]) 13:30, 9 Marso 2026 (UTC)

== Help ==

Hello, I recently created [[Pagpatay ng lahi sa Gaza|this]] article. Can someone help me improve it? [[Tagagamit:جودت|جودت]] ([[Usapang tagagamit:جودت|kausapin]]) 15:46, 23 Pebrero 2026 (UTC)

== Join the sixth Ukraine’s Cultural Diplomacy Month on Wikipedia! ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
[[File:Ukraine’s Cultural Diplomacy Month on Wikipedia 2026.png|right|250px|thumb|link=https://meta.wikimedia.org/wiki/Ukraine%27s_Cultural_Diplomacy_Month_2026|Join our campaign!]]
{{int:please-translate}}

Dear Wikipedians!

[[:m:Special:MyLanguage/Wikimedia Ukraine|Wikimedia Ukraine]], in cooperation with the [[:en:Ministry of Foreign Affairs of Ukraine|MFA of Ukraine]] and [[:en:Ukrainian Institute|Ukrainian Institute]], has launched the sixth edition of writing challenge &quot;'''[[:m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|Ukraine's Cultural Diplomacy Month]]'''&quot;, which lasts from '''1st April''' until '''30th April 2026'''.

The initiative aims to promote knowledge about Ukrainian culture abroad by creating and improving Wikipedia articles in multiple languages. This year marks the sixth edition of the campaign, which will focus on contemporary culture, making today’s artistic voices and practices more visible to international audiences.

🧩'''How to participate?'''

Choose an article from the suggested list → Write an article in your language, or improve an existing one according to the rules → Add your contribution to the contest page and calculate your points → Win prizes and receive a certificate of participation → Become a promoter of truthful knowledge about Ukraine.

🧩'''[[m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|Check our main page for more information]]'''.

'''If you are interested in coordinating long-term community engagement for the campaign and becoming a local ambassador, we would love to hear from you! Please let us know your interest.'''

If not, then we encourage you to translate the [[m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|landing page of the contest]] and [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:MessageGroupStats?group=Centralnotice-tgroup-UCDM2026banner&amp;messages=&amp;language=en&amp;x=D banner] into your own language.

Also, we set up a [[:m:CentralNotice/Request/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|banner]] to notify users of the possibility to participate in this challenge! 

[[:m:User:OlesiaLukaniuk (WMUA)|OlesiaLukaniuk (WMUA)]] ([[:m:User talk:OlesiaLukaniuk (WMUA)|talk]]) 04:35, 1 April 2026 (UTC)
&lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:OlesiaLukaniuk (WMUA)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:OlesiaLukaniuk_(WMUA)/list_of_wikis&amp;oldid=28552112 --&gt;

== Action Required: Update templates/modules for electoral maps (Migrating from P1846 to P14226) ==

Hello everyone,

This is a notice regarding an ongoing data migration on Wikidata that may affect your election-related templates and Lua modules (such as &lt;code&gt;Module:Itemgroup/list&lt;/code&gt;).

'''The Change:'''&lt;br /&gt;
Currently, many templates pull electoral maps from Wikidata using the property [[:d:Property:P1846|P1846]], combined with the qualifier [[:d:Property:P180|P180]]: [[:d:Q19571328|Q19571328]]. 

We are migrating this data (across roughly 4,000 items) to a newly created, dedicated property: '''[[:d:Property:P14226|P14226]]'''.

'''What You Need To Do:'''&lt;br /&gt;
To ensure your templates and infoboxes do not break or lose their maps, please update your local code to fetch data from [[:d:Property:P14226|P14226]] instead of the old [[:d:Property:P1846|P1846]] + [[:d:Property:P180|P180]] structure. A [[m:Wikidata/Property Migration: P1846 to P14226/List|list of pages]] was generated using Wikimedia Global Search.

'''Deadline:'''&lt;br /&gt;
We are temporarily retaining the old data on [[:d:Property:P1846|P1846]] to allow for a smooth transition. However, to complete the data cleanup on Wikidata, the old [[:d:Property:P1846|P1846]] statements will be removed after '''May 1, 2026'''. Please update your modules and templates before this date to prevent any disruption to your wiki's election articles.

Let us know if you have any questions or need assistance with the query logic. Thank you for your help! [[User:ZI Jony|ZI Jony]] using [[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 17:11, 3 Abril 2026 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Non-Technical_Village_Pumps_distribution_list&amp;oldid=29941252 --&gt;

== Bagong mungkahi ==

Hello po. May bagong mungkahi po ako sa [[Usapang Wikipedia:Mga huling idinagdag]]. Salamat! &lt;span style=&quot;color:#4169e1; font-family:Footlight MT&quot;&gt;[[Tagagamit:JWilz12345|JWilz12345]]&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;color:#202734; font-family:Palatino&quot;&gt;([[Usapang tagagamit:JWilz12345|''Kausapin'']]|[[Natatangi:Mga ambag/JWilz12345|''Mga ambag ko'']])&lt;/span&gt; 03:14, 6 Abril 2026 (UTC)</text>
      <sha1>j2qn4iqbd3oj2a9cgwlr6x9lp5eqvfo</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Wikang Ilokano</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5714</id>
    <revision>
      <id>2202707</id>
      <parentid>2187738</parentid>
      <timestamp>2026-04-12T09:52:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yivan000</username>
        <id>85905</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Nilipat ni Yivan000 ang pahinang [[Wikang Iloko]] sa [[Wikang Ilokano]] mula sa redirect: move to official KWF name</comment>
      <origin>2187738</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7951" sha1="94swibmxyd16qhgclk1acqsahfvj7hm" xml:space="preserve">{{Refimprove|date=Setyembre 2010}}
{{Infobox language
|name=Iloko
|altname=Iluko, Ilokano, Ilocano
|familycolor=Austronesyo
|states=[[Pilipinas]]&lt;br&gt;[[Estados Unidos]]
|region=Hilagang [[Luzon]]
|map=Ilokano language map.png
|mapcaption=Ang lugar na nasasakupan ng wikang Ilokano
|speakers=7.7 milyon, 2.3 milyon ikalawang wika = 10 milyon kabuuan; ikatlong pinakaginagamit na wika sa Pilipinas&lt;ref&gt;Philippine Census, 2000. Table 11. Household Population by Ethnicity, Sex and Region: 2000&lt;/ref&gt;
|rank=82
|fam2=Malayo-Polinesyo
|fam3=[[Mga wika sa Pilipinas]]
|fam4=Mga wika sa Hilagang Pilipinas
|fam5=[[Mga wikang Hilagang Luzon]]
|script=[[Alpabetong Latin|Latin]] ([[Abakada]] o [[Alpabetong Filipino]]);&lt;br&gt;''Sa kasaysayan, isinusulat sa [[Baybayin]]''
|nation=Rehiyonal na wika sa [[Pilipinas]] 
|agency=[[Komisyon sa Wikang Filipino]]
|iso2=ilo|iso3=ilo}}

[[Image:Ilocanodistribution.jpg|right|Distribusyon ng Wikang Ilokano sa Pilipinas|thumb]]

Ang '''Iloko''' (o ''Iluko'', maaari ring ''Ilokano'' o ''Ilocano'') ay isa sa mga pangunahing wika ng [[Pilipinas]]. Ito ang wikang gamit ([[lingguwa prangka]]) ng halos kabuuan ng Hilagang [[Luzon]] lalo na sa [[Ilocos|Rehiyon ng Ilocos]], sa [[Lambak ng Cagayan]] at sa maraming bahagi ng [[Abra]] at [[Pangasinan]]. Marami ring mga nagsasalita ng Iloko sa [[Nueva Ecija]], [[Tarlac]], [[Mindoro]] at sa ilang lalawigan sa [[Mindanao]]. 

Tinatayang may mahigit 9 milyong gumagamit ng wikang Iloko sa Pilipinas. 

Maraming bahagi ng mundo, kung saan nadako at namamalagi ang mga [[Mga Ilokano|Ilokano]], ang katatagpuan din ng malaking bahagdan ng mga nagsasalita ng Iloko katulad sa mga estado ng [[Hawaii]] at [[California]] sa [[Estados Unidos|Amerika]].

==Iloko at Ilokano==

Ang katawagang &quot;Iloko&quot; at &quot;Ilokano&quot; ay walang kaibhan kung ang wikang Iloko ang tinutukoy. Ang tanging kaibahan nito ay ang wika o salita at ang taong gumagamit ng wika o ang katutubong nagsasalita. Karaniwang Iloko o Iluko ang tawag sa wika o salita, at Ilokano o Ilocano naman sa mga tao.

==Ang Wika Ngayon==
{{Unreferenced|date=Abril 2008}}
{{POV|date=Abril 2008}}
Ang wikang Ilocano ngayon, bukod sa gamit nito bilang lingguwa prangka ng Hilagang Luzon, ay kinikilala rin bilang Heritage Language ng Estado ng Hawaii.  Ito ay sa kadahilanang nakararami sa mga Filipino-Americans ay may dugong Ilocano at sa kadahilanan ding marami sa mga nauna nang sakada(mga Pilipinong nagpunta sa Amerika noong panahon ng pananakop) ay dugong Ilocano at hindi nakapagsasalita ng Tagalog.  Samakatuwid, mas nakararaming Filipino-Americans ang may lahing Ilocano at nakapagsasalita ng Ilocano, bagamat ang mga bagong henerasyon ngayon ay marunong kahit papano sa Tagalog.

Idagdag pa diyan na sa loob ng libu-libong taon ay napayaman pa ang bokabularyo ng wikang ito.  Sa katotohanan, tinatayang ang Iloco ang pinakamatandang wika sa Pilipinas at isa sa mga may pinakamayamang bokabularyo.  Sa katotohanan, sinasabi ng mga eksperto na ang wikang Iloco ay may kompletong bokabularyo bago pa dumating ang mga Kastila ngunit ito'y nawala dahil sa gahum ng wikang banyaga.  

Tunay na mayaman ang wikang Iloco dahil may mga salita itong panumbas sa ibang dayuhang salita na hindi naman natutumbasan ng Tagalog, ang kinikilalang lingguwa prangka raw ng Pilipinas.  Isa na diyan ay ang region, na tinatawag na rehiyon ng mga Tagalog, ngunit sa mga Ilocano ay deppaar.

Sa Honolulu ngayon ay may sinimulang layunin ang mga anak at kaapuapuhan ng mga naunang sagada.  Ito ay ang pagpapalawak ng salitang Ilocano at ang paghihikayat sa mga Ilocano sa Pilipinas na ito ay gamitin at ituro sa mga anak.  Nakita nilang nasa panganib ang wika dahil na rin sa propaganda ng mga Tagalista na naglalayong patayin ang lahat ng wika sa Pilipinas liban sa Tagalog.  

Idagdag pa na ang wika ay itinuturo sa Unibersidad ng Hawaii bilang isang kurso.  Wala silang kurso para sa Tagalog.  Ang Ilocano ang tanging Wika sa Pilipinas na kinikilala bilang Heritage Language sa Hawaii.

Tinataya ring may humigit-kumulang na 20 milyon native speakers ang Ilocano sa buong mundo.

== Salita ng mga Ilokano ==
[[image:Phillanguages.jpg|thumb|left|250px|Lugar kung saan sinasalita ng karamihan ang Ilokano.]]
=== Luzon ===
; Kanlurang Ilokano (Western Ilocano)
(''Salitang Malalim na &quot;[[Wikang Iloko|Ilokano]], at sinamahan Pang-galatok (Pangasinense)'').
* '''[[Rehiyon ng Ilocos]] (''Rehiyon ng 1'')'''
** [[Ilocos Norte]] - 98%
** [[Ilocos Sur]] - 97%
** [[La Union]] -96%
** [[Pangasinan]] -90%

; Gitnang Ilokano (Central Ilocano)
(''Salitang mayroong halong &quot;Igorot&quot;, &quot;Bontok&quot; at &quot;Apayao&quot;'', ngunit Balarila ng wikang Ilokano).
* '''[[Cordillerano|Rehiyon ng Cordillerano]] (''CAR'')'''
** [[Abra|Lalawigan ng Abra]] - 94%
** [[Apayao|Lalawigan ng Apayao]] -95%
** [[Benguet|Lalawigan ng Benguet]] - 89%
** [[Ifugao|Lalawigan ng Ifugao]] - 93%
** [[Kalinga|Lalawigan ng Kalinga]] - 92%
** [[Mountain Province|Lalawigan ng Mt. Province]] - 91%

; Silangang Ilokano (Eastern Ilocano)
(''Salitang Malalim na Ilokano at nahaluan ng &quot;Igorot&quot;, &quot;Apayao&quot; at &quot;Tuguegarao&quot;'').
* '''[[Lambak ng Cagayan]] (''Rehiyon ng 2'')'''
** [[Cagayan|Lalawigan ng Cagayan]] - 89%
** [[Isabela|Lalawigan ng Isabela]] - 88%
** [[Nueva Vizcaya|Lalawigan ng Nueva Vizcaya]] - 87%
** [[Quirino|Lalawigan ng Quirino]] - 86%


; Timog Ilokano (Southern Ilocano)
(''Salitang Ilokano na mayroong salitang &quot;[[Wikang Pampangeniyo|Kapampangan]]&quot; at salitang &quot;[[Wikang Tagalog|Tagalog]]&quot;'').
* '''[[Gitnang Luzon]] (''Rehiyon ng 3'')'''
** [[Aurora|ilang bahagi ng Lalawigan ng Aurora]] - 65% (''Eastern Ilocano'')
** [[Bataan|Lalawigan ng Bataan]] - 55%
** [[Bulacan|Lalawigan ng Bulacan]] - 49%
** [[Nueva Ecija|Lalawigan ng Nueva Ecija]] - 70%%
** [[Pampanga|Lalawigan ng Pampanga]] - 52%
** [[Tarlac|Lalawigan ng Tarlac]] - 84%
** [[Zambales|Lalawigan ng Zambales]] - 77%

; Timog Katagalugan (Southern Tagalog)
* '''[[CALABARZON]] (''Rehiyon ng 4-A'')'''
(''Salitang Tagalog Caviteño, Calambeño na nahaluan ng wikang &quot;Ilokano&quot;'').
** [[Kabite|Lalawigan ng Kabite]] - 48%
** [[Laguna|Lalawigan ng Laguna]] - 47%
** [[Rizal|Lalawigan ng Rizal]] - 45%

; Timog Katagalugan (Southern Tagalog)
* '''[[MIMAROPA]] (''Rehiyon ng 4-B'')'''
(''Salitang Palawenyo, (Mangyan) Mindoro na nahaluan ng wikang &quot;Ilokano&quot;'').
** [[Kanlurang Mindoro|Lalawigan ng Kanlurang Mindoro]] - 44%
** [[Silangang Mindoro|Lalawigan ng Silangang Mindoro]] - 43%
** [[Palawan|Lalawigan ng Palawan]] - 40%

=== Mindanaw ===
; Chavacano, Bisaya (Western Cebuano)
(''Salitang mayroong halong &quot;Chavacano Zamboanga&quot;, at nahaluan ng wikang &quot;Ilokano&quot; at kasama ang ka-Musliman).
* '''[[Tangway ng Zamboanga]] (''Rehiyon ng 9'')'''
** [[Zamboanga Sibugay|Lalawigan ng Zamboanga Sibugay]] - 39%
** ''[[Lungsod ng Zamboanga]]'' - 38%

; Bisdak, Bl'aan, Manobo, Muslim (Southern Cebuano)
(''Salitang &quot;Mababaw na Bisaya&quot; (Bisdak), at nahaluan ng wikang &quot;Ilokano&quot; at kasama ang Ka-musliman'').
* '''[[SOCCSKSARGEN]] (''Rehiyon ng 12'')'''
** [[Cotabato|Lalawigan ng Cotabato]] - 37%
** [[Sarangani|Lalawigan ng Sarangani]] - 36%
** [[Sultan Kudarat|Lalawigan ng Sultan Kudarat]] - 50%
** [[Timog Cotabato|Lalawigan ng Timog Cotabato]] - 35%
** ''[[Lungsod ng Heneral Santos]]'' - 33%

==Mga sanggunian==
{{reflist}}

==Mga kawing panlabas==
*[http://iluko.com iluko.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190816052404/http://iluko.com/ |date=2019-08-16 }} - kauna-unahang portal na Iloko
*[http://www.dadapilan.com/ruangan dadapilan.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070216050920/http://www.dadapilan.com/ruangan/ |date=2007-02-16 }} - natatanging portal para sa panitikang Iloko
*[http://www.ilocano.org ilocano.org] - tagpuan ng mga Ilokano

==Mga saligan==
*[http://www.ethnologue.com/show_language.asp?code=ilo ''Ethnologue entry'' para sa Iloko]

{{Mga wika ng Pilipinas}}

{{DEFAULTSORT:Ilokano}}
[[Kategorya:Mga wika ng Pilipinas]]
[[Kaurian:Pamilya ng mga wikang Hilagang Luzón]]</text>
      <sha1>94swibmxyd16qhgclk1acqsahfvj7hm</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2202711</id>
      <parentid>2202707</parentid>
      <timestamp>2026-04-12T09:53:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yivan000</username>
        <id>85905</id>
      </contributor>
      <origin>2202711</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7946" sha1="t0sqeivl05uk3fmqvakysdsaz51wr3e" xml:space="preserve">{{Refimprove|date=Setyembre 2010}}
{{Infobox language
|name=Ilokano
|altname=Iloko, Iluko, Ilocano
|familycolor=Austronesyo
|states=[[Pilipinas]]&lt;br&gt;[[Estados Unidos]]
|region=Hilagang [[Luzon]]
|map=Ilokano language map.png
|mapcaption=Ang lugar na nasasakupan ng wikang Ilokano
|speakers=7.7 milyon, 2.3 milyon ikalawang wika = 10 milyon kabuuan; ikatlong pinakaginagamit na wika sa Pilipinas&lt;ref&gt;Philippine Census, 2000. Table 11. Household Population by Ethnicity, Sex and Region: 2000&lt;/ref&gt;
|rank=82
|fam2=Malayo-Polinesyo
|fam3=[[Mga wika sa Pilipinas]]
|fam4=Mga wika sa Hilagang Pilipinas
|fam5=[[Mga wikang Hilagang Luzon]]
|script=[[Alpabetong Latin|Latin]] ([[Abakada]] o [[Alpabetong Filipino]]);&lt;br&gt;''Sa kasaysayan, isinusulat sa [[Baybayin]]''
|nation=Rehiyonal na wika sa [[Pilipinas]] 
|agency=[[Komisyon sa Wikang Filipino]]
|iso2=ilo|iso3=ilo}}

[[Image:Ilocanodistribution.jpg|right|Distribusyon ng Wikang Ilokano sa Pilipinas|thumb]]

Ang '''Ilokano''' (maaari ring ''Iloko'', {{langx|en|Ilocano}}) ay isa sa mga pangunahing wika ng [[Pilipinas]]. Ito ang wikang gamit ([[lingguwa prangka]]) ng halos kabuuan ng Hilagang [[Luzon]] lalo na sa [[Ilocos|Rehiyon ng Ilocos]], sa [[Lambak ng Cagayan]] at sa maraming bahagi ng [[Abra]] at [[Pangasinan]]. Marami ring mga nagsasalita ng Iloko sa [[Nueva Ecija]], [[Tarlac]], [[Mindoro]] at sa ilang lalawigan sa [[Mindanao]]. 

Tinatayang may mahigit 9 milyong gumagamit ng wikang Iloko sa Pilipinas. 

Maraming bahagi ng mundo, kung saan nadako at namamalagi ang mga [[Mga Ilokano|Ilokano]], ang katatagpuan din ng malaking bahagdan ng mga nagsasalita ng Iloko katulad sa mga estado ng [[Hawaii]] at [[California]] sa [[Estados Unidos|Amerika]].

==Iloko at Ilokano==

Ang katawagang &quot;Iloko&quot; at &quot;Ilokano&quot; ay walang kaibhan kung ang wikang Iloko ang tinutukoy. Ang tanging kaibahan nito ay ang wika o salita at ang taong gumagamit ng wika o ang katutubong nagsasalita. Karaniwang Iloko o Iluko ang tawag sa wika o salita, at Ilokano o Ilocano naman sa mga tao.

==Ang Wika Ngayon==
{{Unreferenced|date=Abril 2008}}
{{POV|date=Abril 2008}}
Ang wikang Ilocano ngayon, bukod sa gamit nito bilang lingguwa prangka ng Hilagang Luzon, ay kinikilala rin bilang Heritage Language ng Estado ng Hawaii.  Ito ay sa kadahilanang nakararami sa mga Filipino-Americans ay may dugong Ilocano at sa kadahilanan ding marami sa mga nauna nang sakada(mga Pilipinong nagpunta sa Amerika noong panahon ng pananakop) ay dugong Ilocano at hindi nakapagsasalita ng Tagalog.  Samakatuwid, mas nakararaming Filipino-Americans ang may lahing Ilocano at nakapagsasalita ng Ilocano, bagamat ang mga bagong henerasyon ngayon ay marunong kahit papano sa Tagalog.

Idagdag pa diyan na sa loob ng libu-libong taon ay napayaman pa ang bokabularyo ng wikang ito.  Sa katotohanan, tinatayang ang Iloco ang pinakamatandang wika sa Pilipinas at isa sa mga may pinakamayamang bokabularyo.  Sa katotohanan, sinasabi ng mga eksperto na ang wikang Iloco ay may kompletong bokabularyo bago pa dumating ang mga Kastila ngunit ito'y nawala dahil sa gahum ng wikang banyaga.  

Tunay na mayaman ang wikang Iloco dahil may mga salita itong panumbas sa ibang dayuhang salita na hindi naman natutumbasan ng Tagalog, ang kinikilalang lingguwa prangka raw ng Pilipinas.  Isa na diyan ay ang region, na tinatawag na rehiyon ng mga Tagalog, ngunit sa mga Ilocano ay deppaar.

Sa Honolulu ngayon ay may sinimulang layunin ang mga anak at kaapuapuhan ng mga naunang sagada.  Ito ay ang pagpapalawak ng salitang Ilocano at ang paghihikayat sa mga Ilocano sa Pilipinas na ito ay gamitin at ituro sa mga anak.  Nakita nilang nasa panganib ang wika dahil na rin sa propaganda ng mga Tagalista na naglalayong patayin ang lahat ng wika sa Pilipinas liban sa Tagalog.  

Idagdag pa na ang wika ay itinuturo sa Unibersidad ng Hawaii bilang isang kurso.  Wala silang kurso para sa Tagalog.  Ang Ilocano ang tanging Wika sa Pilipinas na kinikilala bilang Heritage Language sa Hawaii.

Tinataya ring may humigit-kumulang na 20 milyon native speakers ang Ilocano sa buong mundo.

== Salita ng mga Ilokano ==
[[image:Phillanguages.jpg|thumb|left|250px|Lugar kung saan sinasalita ng karamihan ang Ilokano.]]
=== Luzon ===
; Kanlurang Ilokano (Western Ilocano)
(''Salitang Malalim na &quot;[[Wikang Iloko|Ilokano]], at sinamahan Pang-galatok (Pangasinense)'').
* '''[[Rehiyon ng Ilocos]] (''Rehiyon ng 1'')'''
** [[Ilocos Norte]] - 98%
** [[Ilocos Sur]] - 97%
** [[La Union]] -96%
** [[Pangasinan]] -90%

; Gitnang Ilokano (Central Ilocano)
(''Salitang mayroong halong &quot;Igorot&quot;, &quot;Bontok&quot; at &quot;Apayao&quot;'', ngunit Balarila ng wikang Ilokano).
* '''[[Cordillerano|Rehiyon ng Cordillerano]] (''CAR'')'''
** [[Abra|Lalawigan ng Abra]] - 94%
** [[Apayao|Lalawigan ng Apayao]] -95%
** [[Benguet|Lalawigan ng Benguet]] - 89%
** [[Ifugao|Lalawigan ng Ifugao]] - 93%
** [[Kalinga|Lalawigan ng Kalinga]] - 92%
** [[Mountain Province|Lalawigan ng Mt. Province]] - 91%

; Silangang Ilokano (Eastern Ilocano)
(''Salitang Malalim na Ilokano at nahaluan ng &quot;Igorot&quot;, &quot;Apayao&quot; at &quot;Tuguegarao&quot;'').
* '''[[Lambak ng Cagayan]] (''Rehiyon ng 2'')'''
** [[Cagayan|Lalawigan ng Cagayan]] - 89%
** [[Isabela|Lalawigan ng Isabela]] - 88%
** [[Nueva Vizcaya|Lalawigan ng Nueva Vizcaya]] - 87%
** [[Quirino|Lalawigan ng Quirino]] - 86%


; Timog Ilokano (Southern Ilocano)
(''Salitang Ilokano na mayroong salitang &quot;[[Wikang Pampangeniyo|Kapampangan]]&quot; at salitang &quot;[[Wikang Tagalog|Tagalog]]&quot;'').
* '''[[Gitnang Luzon]] (''Rehiyon ng 3'')'''
** [[Aurora|ilang bahagi ng Lalawigan ng Aurora]] - 65% (''Eastern Ilocano'')
** [[Bataan|Lalawigan ng Bataan]] - 55%
** [[Bulacan|Lalawigan ng Bulacan]] - 49%
** [[Nueva Ecija|Lalawigan ng Nueva Ecija]] - 70%%
** [[Pampanga|Lalawigan ng Pampanga]] - 52%
** [[Tarlac|Lalawigan ng Tarlac]] - 84%
** [[Zambales|Lalawigan ng Zambales]] - 77%

; Timog Katagalugan (Southern Tagalog)
* '''[[CALABARZON]] (''Rehiyon ng 4-A'')'''
(''Salitang Tagalog Caviteño, Calambeño na nahaluan ng wikang &quot;Ilokano&quot;'').
** [[Kabite|Lalawigan ng Kabite]] - 48%
** [[Laguna|Lalawigan ng Laguna]] - 47%
** [[Rizal|Lalawigan ng Rizal]] - 45%

; Timog Katagalugan (Southern Tagalog)
* '''[[MIMAROPA]] (''Rehiyon ng 4-B'')'''
(''Salitang Palawenyo, (Mangyan) Mindoro na nahaluan ng wikang &quot;Ilokano&quot;'').
** [[Kanlurang Mindoro|Lalawigan ng Kanlurang Mindoro]] - 44%
** [[Silangang Mindoro|Lalawigan ng Silangang Mindoro]] - 43%
** [[Palawan|Lalawigan ng Palawan]] - 40%

=== Mindanaw ===
; Chavacano, Bisaya (Western Cebuano)
(''Salitang mayroong halong &quot;Chavacano Zamboanga&quot;, at nahaluan ng wikang &quot;Ilokano&quot; at kasama ang ka-Musliman).
* '''[[Tangway ng Zamboanga]] (''Rehiyon ng 9'')'''
** [[Zamboanga Sibugay|Lalawigan ng Zamboanga Sibugay]] - 39%
** ''[[Lungsod ng Zamboanga]]'' - 38%

; Bisdak, Bl'aan, Manobo, Muslim (Southern Cebuano)
(''Salitang &quot;Mababaw na Bisaya&quot; (Bisdak), at nahaluan ng wikang &quot;Ilokano&quot; at kasama ang Ka-musliman'').
* '''[[SOCCSKSARGEN]] (''Rehiyon ng 12'')'''
** [[Cotabato|Lalawigan ng Cotabato]] - 37%
** [[Sarangani|Lalawigan ng Sarangani]] - 36%
** [[Sultan Kudarat|Lalawigan ng Sultan Kudarat]] - 50%
** [[Timog Cotabato|Lalawigan ng Timog Cotabato]] - 35%
** ''[[Lungsod ng Heneral Santos]]'' - 33%

==Mga sanggunian==
{{reflist}}

==Mga kawing panlabas==
*[http://iluko.com iluko.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190816052404/http://iluko.com/ |date=2019-08-16 }} - kauna-unahang portal na Iloko
*[http://www.dadapilan.com/ruangan dadapilan.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070216050920/http://www.dadapilan.com/ruangan/ |date=2007-02-16 }} - natatanging portal para sa panitikang Iloko
*[http://www.ilocano.org ilocano.org] - tagpuan ng mga Ilokano

==Mga saligan==
*[http://www.ethnologue.com/show_language.asp?code=ilo ''Ethnologue entry'' para sa Iloko]

{{Mga wika ng Pilipinas}}

{{DEFAULTSORT:Ilokano}}
[[Kategorya:Mga wika ng Pilipinas]]
[[Kaurian:Pamilya ng mga wikang Hilagang Luzón]]</text>
      <sha1>t0sqeivl05uk3fmqvakysdsaz51wr3e</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2202716</id>
      <parentid>2202711</parentid>
      <timestamp>2026-04-12T09:56:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yivan000</username>
        <id>85905</id>
      </contributor>
      <origin>2202716</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7948" sha1="lv08quceg1q5a2rs9v4pwvhe520rrxb" xml:space="preserve">{{Refimprove|date=Setyembre 2010}}
{{Infobox language
|name=Ilokáno
|altname=Iloko, Iluko, Ilocano
|familycolor=Austronesyo
|states=[[Pilipinas]]&lt;br&gt;[[Estados Unidos]]
|region=Hilagang [[Luzon]]
|map=Ilokano language map.png
|mapcaption=Ang lugar na nasasakupan ng wikang Ilokano
|speakers=7.7 milyon, 2.3 milyon ikalawang wika = 10 milyon kabuuan; ikatlong pinakaginagamit na wika sa Pilipinas&lt;ref&gt;Philippine Census, 2000. Table 11. Household Population by Ethnicity, Sex and Region: 2000&lt;/ref&gt;
|rank=82
|fam2=Malayo-Polinesyo
|fam3=[[Mga wika sa Pilipinas]]
|fam4=Mga wika sa Hilagang Pilipinas
|fam5=[[Mga wikang Hilagang Luzon]]
|script=[[Alpabetong Latin|Latin]] ([[Abakada]] o [[Alpabetong Filipino]]);&lt;br&gt;''Sa kasaysayan, isinusulat sa [[Baybayin]]''
|nation=Rehiyonal na wika sa [[Pilipinas]] 
|agency=[[Komisyon sa Wikang Filipino]]
|iso2=ilo|iso3=ilo}}

[[Image:Ilocanodistribution.jpg|right|Distribusyon ng Wikang Ilokano sa Pilipinas|thumb]]

Ang '''Ilokáno''' (maaari ring ''Iloko'', {{langx|en|Ilocano}}) ay isa sa mga pangunahing wika ng [[Pilipinas]]. Ito ang wikang gamit ([[lingguwa prangka]]) ng halos kabuuan ng Hilagang [[Luzon]] lalo na sa [[Ilocos|Rehiyon ng Ilocos]], sa [[Lambak ng Cagayan]] at sa maraming bahagi ng [[Abra]] at [[Pangasinan]]. Marami ring mga nagsasalita ng Iloko sa [[Nueva Ecija]], [[Tarlac]], [[Mindoro]] at sa ilang lalawigan sa [[Mindanao]]. 

Tinatayang may mahigit 9 milyong gumagamit ng wikang Iloko sa Pilipinas. 

Maraming bahagi ng mundo, kung saan nadako at namamalagi ang mga [[Mga Ilokano|Ilokano]], ang katatagpuan din ng malaking bahagdan ng mga nagsasalita ng Iloko katulad sa mga estado ng [[Hawaii]] at [[California]] sa [[Estados Unidos|Amerika]].

==Iloko at Ilokano==

Ang katawagang &quot;Iloko&quot; at &quot;Ilokano&quot; ay walang kaibhan kung ang wikang Iloko ang tinutukoy. Ang tanging kaibahan nito ay ang wika o salita at ang taong gumagamit ng wika o ang katutubong nagsasalita. Karaniwang Iloko o Iluko ang tawag sa wika o salita, at Ilokano o Ilocano naman sa mga tao.

==Ang Wika Ngayon==
{{Unreferenced|date=Abril 2008}}
{{POV|date=Abril 2008}}
Ang wikang Ilocano ngayon, bukod sa gamit nito bilang lingguwa prangka ng Hilagang Luzon, ay kinikilala rin bilang Heritage Language ng Estado ng Hawaii.  Ito ay sa kadahilanang nakararami sa mga Filipino-Americans ay may dugong Ilocano at sa kadahilanan ding marami sa mga nauna nang sakada(mga Pilipinong nagpunta sa Amerika noong panahon ng pananakop) ay dugong Ilocano at hindi nakapagsasalita ng Tagalog.  Samakatuwid, mas nakararaming Filipino-Americans ang may lahing Ilocano at nakapagsasalita ng Ilocano, bagamat ang mga bagong henerasyon ngayon ay marunong kahit papano sa Tagalog.

Idagdag pa diyan na sa loob ng libu-libong taon ay napayaman pa ang bokabularyo ng wikang ito.  Sa katotohanan, tinatayang ang Iloco ang pinakamatandang wika sa Pilipinas at isa sa mga may pinakamayamang bokabularyo.  Sa katotohanan, sinasabi ng mga eksperto na ang wikang Iloco ay may kompletong bokabularyo bago pa dumating ang mga Kastila ngunit ito'y nawala dahil sa gahum ng wikang banyaga.  

Tunay na mayaman ang wikang Iloco dahil may mga salita itong panumbas sa ibang dayuhang salita na hindi naman natutumbasan ng Tagalog, ang kinikilalang lingguwa prangka raw ng Pilipinas.  Isa na diyan ay ang region, na tinatawag na rehiyon ng mga Tagalog, ngunit sa mga Ilocano ay deppaar.

Sa Honolulu ngayon ay may sinimulang layunin ang mga anak at kaapuapuhan ng mga naunang sagada.  Ito ay ang pagpapalawak ng salitang Ilocano at ang paghihikayat sa mga Ilocano sa Pilipinas na ito ay gamitin at ituro sa mga anak.  Nakita nilang nasa panganib ang wika dahil na rin sa propaganda ng mga Tagalista na naglalayong patayin ang lahat ng wika sa Pilipinas liban sa Tagalog.  

Idagdag pa na ang wika ay itinuturo sa Unibersidad ng Hawaii bilang isang kurso.  Wala silang kurso para sa Tagalog.  Ang Ilocano ang tanging Wika sa Pilipinas na kinikilala bilang Heritage Language sa Hawaii.

Tinataya ring may humigit-kumulang na 20 milyon native speakers ang Ilocano sa buong mundo.

== Salita ng mga Ilokano ==
[[image:Phillanguages.jpg|thumb|left|250px|Lugar kung saan sinasalita ng karamihan ang Ilokano.]]
=== Luzon ===
; Kanlurang Ilokano (Western Ilocano)
(''Salitang Malalim na &quot;[[Wikang Iloko|Ilokano]], at sinamahan Pang-galatok (Pangasinense)'').
* '''[[Rehiyon ng Ilocos]] (''Rehiyon ng 1'')'''
** [[Ilocos Norte]] - 98%
** [[Ilocos Sur]] - 97%
** [[La Union]] -96%
** [[Pangasinan]] -90%

; Gitnang Ilokano (Central Ilocano)
(''Salitang mayroong halong &quot;Igorot&quot;, &quot;Bontok&quot; at &quot;Apayao&quot;'', ngunit Balarila ng wikang Ilokano).
* '''[[Cordillerano|Rehiyon ng Cordillerano]] (''CAR'')'''
** [[Abra|Lalawigan ng Abra]] - 94%
** [[Apayao|Lalawigan ng Apayao]] -95%
** [[Benguet|Lalawigan ng Benguet]] - 89%
** [[Ifugao|Lalawigan ng Ifugao]] - 93%
** [[Kalinga|Lalawigan ng Kalinga]] - 92%
** [[Mountain Province|Lalawigan ng Mt. Province]] - 91%

; Silangang Ilokano (Eastern Ilocano)
(''Salitang Malalim na Ilokano at nahaluan ng &quot;Igorot&quot;, &quot;Apayao&quot; at &quot;Tuguegarao&quot;'').
* '''[[Lambak ng Cagayan]] (''Rehiyon ng 2'')'''
** [[Cagayan|Lalawigan ng Cagayan]] - 89%
** [[Isabela|Lalawigan ng Isabela]] - 88%
** [[Nueva Vizcaya|Lalawigan ng Nueva Vizcaya]] - 87%
** [[Quirino|Lalawigan ng Quirino]] - 86%


; Timog Ilokano (Southern Ilocano)
(''Salitang Ilokano na mayroong salitang &quot;[[Wikang Pampangeniyo|Kapampangan]]&quot; at salitang &quot;[[Wikang Tagalog|Tagalog]]&quot;'').
* '''[[Gitnang Luzon]] (''Rehiyon ng 3'')'''
** [[Aurora|ilang bahagi ng Lalawigan ng Aurora]] - 65% (''Eastern Ilocano'')
** [[Bataan|Lalawigan ng Bataan]] - 55%
** [[Bulacan|Lalawigan ng Bulacan]] - 49%
** [[Nueva Ecija|Lalawigan ng Nueva Ecija]] - 70%%
** [[Pampanga|Lalawigan ng Pampanga]] - 52%
** [[Tarlac|Lalawigan ng Tarlac]] - 84%
** [[Zambales|Lalawigan ng Zambales]] - 77%

; Timog Katagalugan (Southern Tagalog)
* '''[[CALABARZON]] (''Rehiyon ng 4-A'')'''
(''Salitang Tagalog Caviteño, Calambeño na nahaluan ng wikang &quot;Ilokano&quot;'').
** [[Kabite|Lalawigan ng Kabite]] - 48%
** [[Laguna|Lalawigan ng Laguna]] - 47%
** [[Rizal|Lalawigan ng Rizal]] - 45%

; Timog Katagalugan (Southern Tagalog)
* '''[[MIMAROPA]] (''Rehiyon ng 4-B'')'''
(''Salitang Palawenyo, (Mangyan) Mindoro na nahaluan ng wikang &quot;Ilokano&quot;'').
** [[Kanlurang Mindoro|Lalawigan ng Kanlurang Mindoro]] - 44%
** [[Silangang Mindoro|Lalawigan ng Silangang Mindoro]] - 43%
** [[Palawan|Lalawigan ng Palawan]] - 40%

=== Mindanaw ===
; Chavacano, Bisaya (Western Cebuano)
(''Salitang mayroong halong &quot;Chavacano Zamboanga&quot;, at nahaluan ng wikang &quot;Ilokano&quot; at kasama ang ka-Musliman).
* '''[[Tangway ng Zamboanga]] (''Rehiyon ng 9'')'''
** [[Zamboanga Sibugay|Lalawigan ng Zamboanga Sibugay]] - 39%
** ''[[Lungsod ng Zamboanga]]'' - 38%

; Bisdak, Bl'aan, Manobo, Muslim (Southern Cebuano)
(''Salitang &quot;Mababaw na Bisaya&quot; (Bisdak), at nahaluan ng wikang &quot;Ilokano&quot; at kasama ang Ka-musliman'').
* '''[[SOCCSKSARGEN]] (''Rehiyon ng 12'')'''
** [[Cotabato|Lalawigan ng Cotabato]] - 37%
** [[Sarangani|Lalawigan ng Sarangani]] - 36%
** [[Sultan Kudarat|Lalawigan ng Sultan Kudarat]] - 50%
** [[Timog Cotabato|Lalawigan ng Timog Cotabato]] - 35%
** ''[[Lungsod ng Heneral Santos]]'' - 33%

==Mga sanggunian==
{{reflist}}

==Mga kawing panlabas==
*[http://iluko.com iluko.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190816052404/http://iluko.com/ |date=2019-08-16 }} - kauna-unahang portal na Iloko
*[http://www.dadapilan.com/ruangan dadapilan.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070216050920/http://www.dadapilan.com/ruangan/ |date=2007-02-16 }} - natatanging portal para sa panitikang Iloko
*[http://www.ilocano.org ilocano.org] - tagpuan ng mga Ilokano

==Mga saligan==
*[http://www.ethnologue.com/show_language.asp?code=ilo ''Ethnologue entry'' para sa Iloko]

{{Mga wika ng Pilipinas}}

{{DEFAULTSORT:Ilokano}}
[[Kategorya:Mga wika ng Pilipinas]]
[[Kaurian:Pamilya ng mga wikang Hilagang Luzón]]</text>
      <sha1>lv08quceg1q5a2rs9v4pwvhe520rrxb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Atis</title>
    <ns>0</ns>
    <id>14395</id>
    <revision>
      <id>2202688</id>
      <parentid>2095023</parentid>
      <timestamp>2026-04-12T08:08:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yivan000</username>
        <id>85905</id>
      </contributor>
      <comment>wrong spelling, see Manwal sa Masinop na Pagsulat section 11.7</comment>
      <origin>2202688</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="630" sha1="ne74pj6tcsedtluqmvsc1ukmd4eotok" xml:space="preserve">[[File:Sugar-apple Fruit.jpg|thumb|Prutas ng atis]]
[[Talaksan:The strangest Fruit Yet.jpg|thumb|Atis]]
Ang '''atis''' (Ingles: ''custard apple'', ''atimoya'', ''sweetsop'', o [[:en:sugar apple|sugar apple]]) ay isang matamis na [[lunti]]ng [[prutas]] ng punong ''[[Annona squamosa]]''.&lt;ref name=&quot;TE&quot;&gt;[[English, Leo James]]. ''Diksiyunaryong Tagalog-Ingles'', Kongregasyon ng Kabanalbanalang Tagapag-ligtas, Maynila, ipinamamahagi ng ''National Book Store'', may 1583 na mga dahon, ISBN 971-91055-0-X&lt;/ref&gt;

== Mga sanggunian ==
{{reflist}}

[[Kategorya:Annonaceae]]
[[Kategorya:Prutas]]
[[Kategorya:Punongkahoy]]


{{agham-stub}}</text>
      <sha1>ne74pj6tcsedtluqmvsc1ukmd4eotok</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Bayabas</title>
    <ns>0</ns>
    <id>14396</id>
    <revision>
      <id>2202678</id>
      <parentid>2094762</parentid>
      <timestamp>2026-04-12T08:05:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yivan000</username>
        <id>85905</id>
      </contributor>
      <comment>wrong spelling, see Manwal sa Masinop na Pagsulat section 11.7</comment>
      <origin>2202678</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="896" sha1="edjpsc1rystnfk6w6z1vh7xza05grt6" xml:space="preserve">{{Redirect|Tayabas|lungsod sa Pilipinas|Tayabas, Quezon|ibang gamit|tayabas (paglilinaw)}}

[[Talaksan:Psidium guajava fruit.jpg|thumb|Prutas na bayabas ''(Psidium guajava)'']]

[[File:Guava flower 2021.jpg|thumb|Bulaklak ng bayabas.]]

Ang '''bayabas''', '''kalimbahin''' o '''kalumbahin''' (Ingles: ''guava'' o ''guava tree''; Kastila: ''guayaba'' {galing sa katutubong salita ng [[Arawak]]}) ay isang uri ng [[puno]] at luntiang [[bunga]] nito.  '''''Psidium''''' ang kinabibilangang pamilya nito.&lt;ref name=&quot;TE&quot;&gt;[[English, Leo James]]. ''Diksyunaryong Tagalog-Ingles'', Kongregasyon ng Kabanalbanalang Tagapag-ligtas, Maynila, ipinamamahagi ng ''National Book Store'', may 1583 na mga dahon, ISBN 971-91055-0-X&lt;/ref&gt;

== Mga espesye ng bayabas ==
* ''[[Psidium guajava]]''

== Mga sanggunian ==
{{reflist}}
{{agham-stub}}

[[Kategorya:Prutas]]
[[Kategorya:Punongkahoy]]
[[Kategorya:Myrtaceae]]</text>
      <sha1>edjpsc1rystnfk6w6z1vh7xza05grt6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Dalandan</title>
    <ns>0</ns>
    <id>14399</id>
    <revision>
      <id>2202661</id>
      <parentid>2177317</parentid>
      <timestamp>2026-04-12T08:00:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yivan000</username>
        <id>85905</id>
      </contributor>
      <origin>2202661</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1096" sha1="q254wlt9rwavvcs5sujng4hxe8vff4j" xml:space="preserve">{{Hatnote|''Ito ay tungkol sa prutas na Dalandan, para sa ibang paggagamit tignan ang [[Kahel]]''}}

{{speciesbox  
| image = Oranges - whole-halved-segment.jpg
| name = Dalandan
| taxon = Citrus sinensis
| authority = ([[L.]]) [[Osbeck]] 
}}

Ang '''dalandan''', '''narangha''', o '''kahel''' (Kastila: ''naranja'', Ingles: ''citrus tree'' o ''orange'')&lt;ref name=&quot;TE&quot;&gt;''Diksyunaryong Tagalog-Ingles'' ni [[Leo James English]], Kongregasyon ng Kabanalbanalang Tagapag-ligtas, Maynila, ipinamamahagi ng ''National Book Store'', may 1583 na mga dahon, ISBN 971-91055-0-X&lt;/ref&gt; ay isang uri ng [[puno]] o [[prutas]] na sagana sa [[bitamina C]] na nagbibigay proteksiyon sa iba't ibang mga [[sakit]]. Mahigpit ang kabalatan ng mga kahel.&lt;ref name=&quot;TE&quot;/&gt; Ito rin ay isang haybrid ng dalawang prutas na [[Suha]] at [[Dalanghita]] o Citrus Maxima at Citrus reticulata.&lt;ref&gt;https://en.m.wikipedia.org/wiki/Citrus_×_sinensis#:~:text=hybrid,reticulata).%20&lt;/ref&gt;

== Mga sanggunian ==
{{reflist}}
{{stub|Prutas}}

[[Kategorya:Pagkain]]
[[Kategorya:Rutaceae]]
[[Kategorya:Prutas]]
[[Kategorya:Punongkahoy]]</text>
      <sha1>q254wlt9rwavvcs5sujng4hxe8vff4j</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Almon</title>
    <ns>0</ns>
    <id>14411</id>
    <revision>
      <id>2202652</id>
      <parentid>1892074</parentid>
      <timestamp>2026-04-12T07:53:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yivan000</username>
        <id>85905</id>
      </contributor>
      <comment>wrong spelling, see Manwal sa Masinop na Pagsulat section 11.7</comment>
      <origin>2202652</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="549" sha1="898fi3eqt4ovt3y51xkgloakk85cy0t" xml:space="preserve">{{Unreferenced|date=Hulyo 2008}}

Ang '''almon''' (''Shorea almon'' Foxw.)&lt;ref&gt;{{cite web | url=http://rafi.org.ph/greenin-philippines/green-almanac/almon/ | title=Almon | publisher=Ramon Aboitiz Foundation Inc | work=Greenin Philippines | accessdate=23 Hulyo 2016 | archive-date=14 Hulyo 2014 | archive-url=https://web.archive.org/web/20140714091528/http://rafi.org.ph/greenin-philippines/green-almanac/almon/ | url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ay isang uri ng [[punungkahoy]].

== Sanggunian ==
{{reflist}}

[[Kategorya:Punongkahoy]]


{{stub|Biyolohiya}}</text>
      <sha1>898fi3eqt4ovt3y51xkgloakk85cy0t</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Almasiga</title>
    <ns>0</ns>
    <id>14412</id>
    <revision>
      <id>2202641</id>
      <parentid>2042628</parentid>
      <timestamp>2026-04-12T07:49:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yivan000</username>
        <id>85905</id>
      </contributor>
      <comment>wrong spelling, see Manwal sa Masinop na Pagsulat section 11.7</comment>
      <origin>2202641</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="751" sha1="qui6reows9dy6fc3i8rtv7ylx0m0y6p" xml:space="preserve">{{Underlinked|date=Setyembre 2020}}
{{Orphan|date=Setyembre 2020}}

{{Unreferenced|date=Hulyo 2008}}
[[File:Agathis philippinensis - young tree.JPG|thumb|''Agathis philippinensis'']]
Ang '''almasiga''' ('''''Agathis dammara''''') ay isang uri ng [[punungkahoy]] sa kabundukan sa Pilipinas. Ang kahoy na ito na tuwid at mataas ay siyang pangunahing pinagkukunan ng sahing na ginagawang insenso.Isa na itong nanganganib na uri ng punong kahoy sa ating bansa dahil sa pag uuling sa kabundukan.May ilan pa nitong matatagpuan sa Sierra Madre sa lalawigan ng Quezon, Aurora, Nueva Viscaya at Nueva Ecija.

Dati itong binansagang ''Agathis philippensis'', ngunit ito ay inihanay na bilang ''Agathis dammara''.

[[Kategorya:Punongkahoy]]


{{stub|Biyolohiya}}</text>
      <sha1>qui6reows9dy6fc3i8rtv7ylx0m0y6p</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Anislag</title>
    <ns>0</ns>
    <id>14413</id>
    <revision>
      <id>2202682</id>
      <parentid>2200121</parentid>
      <timestamp>2026-04-12T08:07:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yivan000</username>
        <id>85905</id>
      </contributor>
      <comment>wrong spelling, see Manwal sa Masinop na Pagsulat section 11.7</comment>
      <origin>2202682</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4625" sha1="kmcmjvgcxcx79pv9yjnb58f49hobnv1" xml:space="preserve">{{Speciesbox
|status = LC
|status_ref = &lt;ref&gt;{{Cite journal | author = World Conservation Monitoring Centre | title = ''Securinega flexuosa'' | journal = The IUCN Red List of Threatened Species | volume = 1998 | page = e.T33325A9776575 | publisher = [[IUCN]] | date = 1998 | url = http://www.iucnredlist.org/details/33325/0 | doi = 10.2305/IUCN.UK.1998.RLTS.T33325A9776575.en | access-date = 16 Disyembre 2017|language=en}}&lt;/ref&gt;
|status_system = IUCN3.1
|taxon = Securinega flexuosa
|authority = Muell.-Arg.
|synonyms=''Flueggea flexuosa''
|synonyms_ref = &lt;ref name=&quot;fao&quot;/&gt;
|}}
Ang '''anislag''' (''Flueggea flexuosa'',&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://forestry.denr.gov.ph/redd-plus-philippines/publications/FRA_Field_Manual%20(web).pdf|title=Field Manual for the Forest Resources Assessmentsin Eastern Samar and Davao Oriental|date=Disyembre 2014|access-date=|website=[[Kagawaran ng Kapaligiran at Likas na Yaman]]|last=Lennertz|first=Ralph|archive-url=https://web.archive.org/web/20220326040055/https://forestry.denr.gov.ph/redd-plus-philippines/publications/FRA_Field_Manual%20(web).pdf|archive-date=2022-03-26|url-status=dead|last2=Fiel|first2=Ransom|last3=Megraso|first3=Cyrus Peter|language=en}}&lt;/ref&gt; kasingkahulugan: ''Securinega flexuosa&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web|url=https://forestry.denr.gov.ph/redd-plus-philippines/publications/Biodiversity%20baseline%20assessment%20in%20the%20REDD-plus%20and%20KBA%20in%20Mt.%20Nacolod,%20Southern%20Leyte.pdf|title=Biodiversity baseline assessment in the REDD-Pluspilot and key biodiversity area in Mt. Nacolod,Southern Leyte|date=2013|access-date=2020-09-19|website=Kagawaran ng Kapaligiran at Likas na Yaman|last=|first=|archive-url=https://web.archive.org/web/20231108023801/https://forestry.denr.gov.ph/redd-plus-philippines/publications/Biodiversity%20baseline%20assessment%20in%20the%20REDD-plus%20and%20KBA%20in%20Mt.%20Nacolod,%20Southern%20Leyte.pdf|archive-date=2023-11-08|url-status=dead|isbn=978-971-95451-2-5|publisher=Deutsche Gesellschaft für Internationale Zusammenarbeit (GIZ) GmbH}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;fao&quot;&gt;{{Cite web|title=FOREST GENETIC RESOURCES INFORMATION No. 17|url=http://www.fao.org/3/t8385e/T8385E15.htm|website=www.fao.org|access-date=2020-09-19|language=en}}&lt;/ref&gt;'') ay isang uri ng [[punungkahoy]] na nasa genus ''Securinega''. Endemiko ito sa [[Pilipinas]] at inuuri ito sa [[IUCN]] bilang &quot;maaring mawala.&quot;&lt;ref&gt;{{Cite journal | author = World Conservation Monitoring Centre | title = ''Securinega flexuosa'' | journal = The IUCN Red List of Threatened Species | volume = 1998 | page = e.T33325A9776575 | publisher = [[IUCN]] | date = 1998 | url = http://www.iucnredlist.org/details/33325/0 | doi = 10.2305/IUCN.UK.1998.RLTS.T33325A9776575.en | access-date = 16 Disyembre 2017}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; Ginagamit ang punungkahoy bilang poste ng bahay. pamakuan o tahilan at sa kagamitang pang-agrikultura.&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Ancestral Building Materials|url=http://malatumbaga.com/tree.html|website=malatumbaga.com|access-date=2020-09-19|archive-date=2021-03-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20210304195006/http://www.malatumbaga.com/tree.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt; Kilala din ito sa tawag na '''tras''' o '''malagau'''.&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite web|title=Our Native Tree|url=https://www.pressreader.com/philippines/sunstar-cebu/20151115/281560879686732|website=www.pressreader.com|access-date=2020-09-19|date=2015-11-15|last=|first=|archive-url=|archive-date=|url-status=live|publisher=Sun.Star Cebu|language=en}}&lt;/ref&gt;

Pangunahin na matatagpuan ito sa mababang elebasyon at aabot ang taas mula 10 hanggang 20 metro at nasa 2,040 sentimetro ang [[diyametro]] nito sa taas na hanggang [[dibdib]].&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt; Ang mga [[dahon]] nito ay papalit-palit, pahaba o eliptiko na nasa haba mula 10 hanggang 16 na sentimetro at may lapad na 4 hanggang 6 na sentimetro.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;

Sa [[Mga Batas Republika ng Pilipinas|Batas Republika]] Blg. 370 ng Pilipinas na naging batas noong Hunyo 14, 1949, nabanggit na ang anislag ay nasa ikatlong pangkat sa pagpapangkat-pangkat ng puno sa konteksto ng pamamahala nito ayon sa binagong Kodigong Administratibo.&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Republic Act No. 370|url=https://www.chanrobles.com/republicacts/republicactno370.html#.X2WqiNYRXUI|website=www.chanrobles.com|access-date=2020-09-19|date=|last=|first=|archive-url=|archive-date=|url-status=live|publisher=PHILIPPINE LAWS, STATUTES AND CODES - CHAN ROBLES VIRTUAL LAW LIBRARY}}&lt;/ref&gt;

==Mga sanggunian==
{{reflist}}
[[Kategorya:Punongkahoy]]
[[ceb:Flueggea flexuosa]]
[[sv:Flueggea flexuosa]]
[[to:Poumuli]]
[[war:Flueggea flexuosa]]</text>
      <sha1>kmcmjvgcxcx79pv9yjnb58f49hobnv1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Giho</title>
    <ns>0</ns>
    <id>14415</id>
    <revision>
      <id>2202694</id>
      <parentid>2089199</parentid>
      <timestamp>2026-04-12T08:10:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yivan000</username>
        <id>85905</id>
      </contributor>
      <comment>wrong spelling, see Manwal sa Masinop na Pagsulat section 11.7</comment>
      <origin>2202694</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7987" sha1="rfbguh12o1s0mlqouyvc7pn6rf68qf1" xml:space="preserve">{{orphan|date=Hulyo 2009}}
{{Speciesbox
|status = VU
|status_system = IUCN3.1
|status_ref = &lt;ref name=IUCN&gt;{{cite iucn | author1 = Khou, E. | author2 = Luu, H.T. | author3 = Pooma, R. | author4 = Newman, M.F. | author5 = Barstow, M. | year = 2017 | title = ''Shorea guiso'' | volume = 2017 | page = e.T33114A2832842 | doi = 10.2305/IUCN.UK.2017-3.RLTS.T33114A2832842.en |language=en}}&lt;/ref&gt;
|genus = Shorea
|species = guiso
|authority = ([[Francisco Manuel Blanco|Blanco]]) [[Carl Ludwig Blume|Blume]]&lt;ref name=POWO&gt;{{cite web | title = ''Shorea guiso'' | work = Plants of the World Online | publisher = Royal Botanic Gardens, Kew | url = http://www.plantsoftheworldonline.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:321298-1 | accessdate = 13 Hunyo 2019|language=en}}&lt;/ref&gt;
| synonyms = 
  {{Species list
  | Isoptera burckii | Boerl.
  | Mocanera guiso | Blanco
  | Shorea vidaliana | Brandis
  }}
| synonyms_ref = &lt;ref name=POWO/&gt;
 }}
Ang  '''giho''' o '''guijo'''&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web|title=Definition of GUIJO|url=https://www.merriam-webster.com/dictionary/guijo|access-date=2020-10-23|website=www.merriam-webster.com|language=en}}&lt;/ref&gt; ('''''Shorea guiso''''') ay isang [[espesye]] ng [[halaman]] sa pamilya ng Dipterocarpaceae.&lt;ref name=POWO/&gt; Matatagpuan ang puno sa [[Kambodya]], [[Laos]], [[Biyetnam]], [[Sumatra]], Peninsular na [[Malaysia]], [[Borneo]] at [[Pilipinas]].&lt;ref name=IUCN/&gt; Nagmula ang pangalang '''guijo''' sa [[wikang Kastila|salitang Kastilang]] mula sa [[Pilipinas]] na hinango sa [[wikang Tagalog|Tagalog]] na '''gihò'''.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; Kilala din ito bilang '''pulang balan''' ('''''red balan''''')&lt;ref name=&quot;:5&quot;&gt;{{Cite web|title=Shorea guiso - Useful Tropical Plants|url=http://tropical.theferns.info/viewtropical.php?id=Shorea+guiso|access-date=2020-10-24|website=tropical.theferns.info|language=en|archive-date=2020-10-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20201027032400/http://tropical.theferns.info/viewtropical.php?id=Shorea+guiso|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; o '''pulang balau''' ('''''red balau''''')&lt;ref name=&quot;IUCN&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:3&quot;&gt;{{Cite web|title=Red Balau Decking - Balau Wood Is an Affordable and Durable Option|url=https://www.mcilvain.com/red-balau/|access-date=2020-10-23|website=mcilvain.com|language=en-US}}&lt;/ref&gt; na kapareho din na pangalan ng ''Shorea balangeran''. Kabilang sa ibang pangalan nito ang '''yamban-yamban''' sa Zambales at '''taralai''' sa Tarlac.&lt;ref name=&quot;:6&quot; /&gt;

== Deskripsyon ==
Isang puno ang ''Shorea guiso'' na maaring lumago hanggang 30 m (98.43 tal.) o 40 m (131.23 tal.) at sumusukat ang diyametro nito sa 1.80 m (5.91 tal.) o higit pa.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;{{Cite web|date=2018-12-14|title=Guijo|url=https://caintaplantnursery.com/our-products/philippine-indigenous-plants/guijo/|access-date=2020-10-24|website=Cainta Plant Nursery|language=en}}&lt;/ref&gt; Maipagkakaiba ang giho sa pamamagitan ng sanga nito, na madilim ang kulay.&lt;ref name=&quot;:2&quot;/&gt; Pangunahing tumutubo sa gubat na mababa ang altitud, na karaniwang nasa [[gulod]].&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;  

Ang kulay ng [[banakal]] nito ay malinawag na mamula-mulang [[kayumanggi]] kapag bagong lantad.&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt; Karaniwan nasa medyo mabigat hanggang mabigat ang bigat nito at ang kahoy ay medyo matigas hanggang sa matigas at mahirap itong biyakin.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt; Mayroong itong manipis na  ''sapwood'' na may kulay na maliwanag na [[abo (kulay)|kulay-abo]] na kayumanggi na malinaw na maipagkakaiba mula sa ''heartwood'' nito, na maliwanag na abuhing kayumanggi hanggang kayumangging kulay, na may paminsan-minsang mamula-mulang mapusyaw na kulay.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;

Ang hugis ng dahon ay nasa ''lanceolate'' (hugis sibat) o ''ovate lanceolate'' (hugis sibat na pahaba) hanggang pahaba na may guhit na 15 pares.&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt; Matalas din ang dahon na may ''accuminate'' (nagiging manipis tungong dulo) na taluktok, bilugan na katawan, at ''glabrous'' (makinis) o halos ''glabrous'' na balat.&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;

== Kahalagaan ==
Pangkalahatang ginagamit ang giho sa konstruksyon, paggawa ng [[muebles]], pagsasaka sa pamamagitan ng bangka o barko, at iba pang gamit na nangangailangan ng matigas na kahoy na may [[estetika]]ng kaaya-aya na butil o ''grain''..&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt; Ginagamit din ito para sa ''decking'' (panlabas na sahig) dahil nilalabanan nito pagkabulok at sa mga [[kulisap]]&lt;ref name=&quot;:3&quot; /&gt; maliban sa mga [[anay]].&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt; Bagaman, hindi tumatagal ang giho kapag sobrang nababad sa paglipas ng panahon o kapag nailatag sa lupa.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt; Samakatuwid, kapag hindi problema ang labis na katibayan at ang materyal ay hindi naman ibabad ng sobra, maaring gamitin ang giho.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt; Ang resina nito ay ginagamit bilang sangkap sa paggawa ng barnis at pintura.&lt;ref name=&quot;:5&quot; /&gt;

Sa Pilipinas, pinangasiwaan ang presyo ng [[kahoy]] ng giho noong 1947 nang nagtakda ng kautusan si [[Pangulo ng Pilipinas|Pangulong]] [[Manuel Roxas]] sa pamamagitan ng Kautusang Tagapagpaganap Blg. 66.&lt;ref name=&quot;:4&quot;&gt;{{Cite web|last=Roxas|first=Manuel|authorlink=Manuel Roxas|date=June 27, 1947|title=Excutive Order No. 66 - FIXING THE CEILING PRICE OF LUMBER AND OTHER PURPOSES|url=https://www.officialgazette.gov.ph/1947/06/27/executive-order-no-66/|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20201027042618/https://www.officialgazette.gov.ph/1947/06/27/executive-order-no-66/|archive-date=Oktubre 27, 2020|access-date=|website=Official Gazette of the Philippnes|language=en}}&lt;/ref&gt; Nagtakda ang kautusan ng isang pinakamataas na presyo para sa kahoy ng giho at ibang uri ng kahoy sa Pilipinas.&lt;ref name=&quot;:4&quot; /&gt;

== Katayuan ng pagpapanatili ==
Sa [[Pilipinas]], masagana ang giho noong 1921 at tinatayang nasa 5% ng bolyum ng mga kagubatan ang tinaktakpan nito.&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite web|last=Valencia|first=F. V.|date=May 1921|title=THE PHILIPPINE JOURNAL OF SCIENCE - MECHANICAL TESTS OF SOME COMMERCIAL PHILIPPINE TIMBERS|url=https://philjournalsci.dost.gov.ph/images/pdf_upload/pjs1921/PJS_Vol_18_No5_May_1921.pdf|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20210511232529/https://philjournalsci.dost.gov.ph/images/pdf_upload/pjs1921/PJS_Vol_18_No5_May_1921.pdf|archive-date=2021-05-11|access-date=2020-10-24|website=Department of Science and Technology|language=en}}&lt;/ref&gt; Noong panahon na iyon, matatapuan ito sa mga [[Mga lalawigan ng Pilipinas|lalawigan]] o [[Talaan ng mga pulo ng Pilipinas|pulo]] ng [[Cagayan]], [[Isabela (lalawigan)|Isabela]], [[Bontoc, Mountain Province|Bontoc]], [[Ilocos Norte]], [[Ilocos Sur]], [[Abra]], [[La Union|Union]], [[Nueva Vizcaya]], [[Nueva Ecija]], [[Pangasinan]], [[Tarlac]], [[Zambales]], [[Bataan]], [[Pampanga]], [[Bulacan]], [[Rizal]], [[Laguna (lalawigan)|Laguna]], [[Batangas]], [[Quezon|Tayabas]], [[Ambos Camarines|Camarines]], [[Albay]], [[Sorsogon]], [[Marinduque]], [[Pulong Ticao|Ticao]], [[Mindoro]], [[Masbate]], [[Samar]], [[Leyte]], [[Pulo ng Negros|Negros]], [[Capiz]], [[Agusan]], [[Misamis]], [[Davao]], [[Cotabato]] at [[Zamboanga]].&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;

Noong 2017, ang websayt para sa Pulang Tala ng [[IUCN]] ay tinala ang ''Shorea guiso'' bilang isang espesye na maaaring mawala&lt;ref name=&quot;IUCN&quot; /&gt; ngunit sabi ng isang websayt na tinatawag na Binhi, isang luntiang programa ng Energy Development Corporation mula sa Pilipinass, ay tinala ang espesye bilang kritikal na nanganganib.&lt;ref name=&quot;:6&quot;&gt;{{Cite web|title=Guijo|url=https://binhi.ph/tree/guijo/|access-date=2020-10-23|website=BINHI|language=en|archive-date=2020-10-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20201026090724/https://binhi.ph/tree/guijo/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; Noong 2018, matatagpuan ang [[espesye]] sa mga lugar ng [[Timog-silangang Asya]] na [[Luzon]] (Cagayan hanggang Sorsogon), Mindoro, [[Panay]], Negros, Samar, Leyte, [[Mindanao]], [[Basilan]], [[Thailand]], [[Malaysia|Malaya]], [[Sumatra]] at [[Borneo]].&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt; Bumaba ang bilang ng giho dahil sa [[pagtotroso]] at kaingin.&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;

==Mga sanggunian==
{{Reflist}}

[[Kategorya:Punongkahoy]]</text>
      <sha1>rfbguh12o1s0mlqouyvc7pn6rf68qf1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Shorea</title>
    <ns>0</ns>
    <id>14416</id>
    <revision>
      <id>2202626</id>
      <parentid>2088613</parentid>
      <timestamp>2026-04-12T07:42:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yivan000</username>
        <id>85905</id>
      </contributor>
      <comment>wrong spelling, see Manwal sa Masinop na Pagsulat section 11.7</comment>
      <origin>2202626</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5206" sha1="j73eeoxt2ubawl08erg357x1ky48ksu" xml:space="preserve">{{automatic taxobox
|image = Shorea roxburghii.jpg
|image_caption = ''Shorea roxburghii''
|taxon = Shorea
|authority = Roxb. ex C.F.Gaertn.
|subdivision_ranks = Mga seksyon
|subdivision = * '''Anthoshorea'''
* '''Brachypterae'''
* '''Doona'''
* '''Mutica'''
* '''Neohopea'''
* '''Ovalis'''
* '''Pachycarpae'''
* '''Pentacme'''
* '''Richetioides'''
* '''Rubella'''
* '''Shorea'''
}}
Ang '''''Shorea''''' ay isang [[genus]] ng mga 196 [[espesye]] na pangunahing [[punongkahoy]] ng kagubatan sa [[pamilya (biyolohiya)|pamilya]] ng Dipterocarpaceae. Ipinangalan ang genus kay Sir John Shore, ang gobernador-heneral ng Kompanyang Briton ng Silangang Indya, 1793–1798. Ibinebenta ang [[kahoy]] ng mga puno ng genus na ito sa ilalim ng pangalang '''lauan''', '''luan''', '''lawaan'','' meranti'','' seraya'','' balau'','' bangkirai''', at '''Philippine mahogany''' ('''Pilipinong mahogany''').&lt;ref&gt;[https://www.wood-database.com/lauan/ Lauan - The Wood Database] (sa Ingles)&lt;/ref&gt;

== Deskripsyon ==
Katutubo ang ''Shorea'' spp. sa [[Timog-silangang Asya]], mula sa hilagang [[Indya]] hanggang [[Malaysia]], [[Indonesia]], at [[Pilipinas]]. Sa kanlurang Malesia at Pilipinas, namamayani ang genus na ito sa abot-tanaw ng mga [[kagubatan]]g tropikal.  Nasa taas na 88.3 m ang pinakamataas na [[angiosperma]] na ''Shorea faguetiana'' ay nasa ''Tawau Hills National Park'', sa [[Sabah]] sa pulo ng [[Borneo]], at sa liwasan na iyon, mayroon hindi bababa sa lima pang mga espesye ng genus na ito ang nasukatan na higit sa 80 m ang taas: ''S. argentifolia'', ''S. gibbosa'', ''S. johorensis'', ''S. smithiana'', at ''S. superba''.&lt;ref&gt;{{cite web | url = http://www.nativetreesociety.org/worldtrees/sea_ei/borneo_ii.htm | title = Borneo | publisher = Eastern Native Tree Society | accessdate = 2008-06-21 | language = en | archive-date = 2012-02-15 | archive-url = https://web.archive.org/web/20120215010830/http://www.nativetreesociety.org/worldtrees/sea_ei/borneo_ii.htm | url-status = dead }}&lt;/ref&gt; Episentro din ang Borneo ng sari-saring uri na endemika sa pulo.&lt;ref name = Ashton&gt;Ashton, P. S. &quot;Dipterocarpaceae&quot;. In ''Tree Flora of Sabah and Sarawak,'' Bolyum 5, 2004. Soepadmo, E.; Saw, L. G. and Chung, R. C. K. eds. Government of Malaysia, Kuala Lumpur, Malaysia. {{ISBN|983-2181-59-3}} (sa Ingles)&lt;/ref&gt;

==Reproduktibong biyolohiya==
Karamihan ng ''Shorea'' spp. ay pangkalahatang namumulaklak na espesye, na isang kaganapan na nagaganap sa iregular na agwat na 3–10 taon, na halos lahat ng espesyeng dipterocarp kasama ang espesye ng ibang pamilya ay namumulaklak ng sobra.&lt;ref name = Sakaia&gt;{{cite journal|last= Sakai |first= Shoko |author2=K Momose |author3=T Yumoto |author4=T Nagamitsu |author5=H Nagamasu |author6=A A Hamid |author7=T Nakashizuka |year=1999 |title= Plant reproductive phenology over four years including an episode of general flowering in a lowland dipterocarp forest, Sarawak, Malaysia |journal=American Journal of Botany |volume=86 |issue=10 |pages=1414–36 |url=http://www.amjbot.org/cgi/content/abstract/86/10/1414 |accessdate= 2007-11-13 |doi= 10.2307/2656924 |pmid= 10523283 |jstor= 2656924|language=en}}&lt;/ref&gt; Inisip na ang pangkalahatang pamumulaklak ay nag-ebolusyon upang busugin ang maninila ng binhi&lt;ref name = Currena&gt;{{cite journal |last= Curran|first= Lisa M. |author2=M. Leighton  |year=2000 |title= Vertebrate responses to spatiotemporal variation in seed production of mast-fruiting Dipterocarpaceae |url= https://archive.org/details/sim_ecological-monographs_2000-02_70_1/page/101|journal=Ecological Monographs |volume=70 |issue=1 |pages=101–128 |doi= 10.1890/0012-9615(2000)070[0101:VRTSVI]2.0.CO;2 |hdl=2027.42/116363 |hdl-access=free |language=en}}&lt;/ref&gt; at/o upang mapadali ang polinasyon.&lt;ref name = Sakaia/&gt; Tila may merito ang parehong paliwanag.&lt;ref name = Maycocka&gt;{{cite journal |last= Maycock |first= Colin R. |author2=R. N. Thewlis |author3=J. Ghazoul |author4=R. Nilus |author5=David F. R. P. Burslem |year=2005|title= Reproduction of dipterocarps during low intensity masting events in a Bornean rain forest |journal=Journal of Vegetation Science |volume= 16 |issue=6 |pages=635–46 |doi= 10.1658/1100-9233(2005)016[0635:RODDLI]2.0.CO;2 }}&lt;/ref&gt; Inisip na nagkaroon ng pamumulaklak dahil sa tagtuyot sa panahon ng pagpalit mula [[La Niña]] tungong [[El Niño]].&lt;ref name = Sakaib&gt;{{cite journal |last= Sakai |first= Shoko |author2=Rhett D. Harrison |author3=Kuniyasu Momose |author4=Koichiro Kuraji |author5=Hidetoshi Nagamasu |author6=Tetsuzo Yasunari |author7=Lucy Chong |author8=Tohru Nakashizuka |year=2006 |title= Irregular droughts trigger mass flowering in aseasonal tropical forests in Asia |journal=American Journal of Botany |volume=93 |issue=8 |pages=1134–39 |url=http://www.amjbot.org/cgi/content/full/93/8/1134|accessdate= 2007-11-13 |doi=10.3732/ajb.93.8.1134 |pmid=21642179|language=en}}&lt;/ref&gt; Iminungkahi ang laki ng kaganapang pamumulaklak ay depende sa tiyempo ng tagtuyot na kaugnay sa siklo ng ''El Niño southern oscillation'' (ENSO), na may malaking mga kaganapan ang nangyayari pagkatapos ng agwat ng ilang mga taon na walang pamumulaklak.&lt;ref name = Sakaib/&gt;

==Mga sanggunian==
{{reflist}}

[[Kategorya:Punongkahoy]]</text>
      <sha1>j73eeoxt2ubawl08erg357x1ky48ksu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Banaba</title>
    <ns>0</ns>
    <id>14417</id>
    <revision>
      <id>2202700</id>
      <parentid>2095236</parentid>
      <timestamp>2026-04-12T08:12:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yivan000</username>
        <id>85905</id>
      </contributor>
      <comment>wrong spelling, see Manwal sa Masinop na Pagsulat section 11.7</comment>
      <origin>2202700</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="994" sha1="4304k5npndoj0sxdh508hzd1d51eo0c" xml:space="preserve">{{orphan|date=Agosto 2009}}
{{Speciesbox
| name = ''Lagerstroemia speciosa''
| image = Flowers &amp; leaves I IMG 1864.jpg
&lt;!--|image_caption= Flowers on a tree in [[Kolkata]], [[West Bengal]], [[India]], where it is locally called ''Jarul''.--&gt;
| image_width = 240px
| taxon = Lagerstroemia speciosa
| authority = ([[Carolus Linnaeus|L.]]) [[Christian Hendrik Persoon|Pers.]]
}}

Ang '''banaba''' ay isang uri ng [[puno]]ng-[[kahoy]] na pinararami dahil sa katangiang pang-[[arkitektura]] ng kahoy nito.  Mayroon itong mga magaganda at mapupusyaw na [[lila]]ng [[bulaklak]].&lt;ref name=&quot;TE&quot;&gt;[[Leo James English|English, Leo James]], ''Diksyunaryong Tagalog-Ingles'', Kongregasyon ng Kabanalbanalang Tagapag-ligtas, Maynila, ipinamamahagi ng ''National Book Store'', may 1583 na mga dahon, {{ISBN|971910550X}}&lt;/ref&gt;

[[File:Lagerstroemia speciosa (Banaba Flower).jpg|thumb|Ang bulaklak ng Banaba]]

==Mga sanggunian==
{{reflist}}

[[Kategorya:Lythraceae]]
[[Kategorya:Punongkahoy]]


{{stub|Halaman}}</text>
      <sha1>4304k5npndoj0sxdh508hzd1d51eo0c</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Apitong</title>
    <ns>0</ns>
    <id>14418</id>
    <revision>
      <id>2202681</id>
      <parentid>2095110</parentid>
      <timestamp>2026-04-12T08:06:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yivan000</username>
        <id>85905</id>
      </contributor>
      <comment>wrong spelling, see Manwal sa Masinop na Pagsulat section 11.7</comment>
      <origin>2202681</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="599" sha1="j81m77xzq2bm7hyljws71cqxcdzk4bz" xml:space="preserve">{{speciesbox
| name = Apitongbisectum
| image = Dipterocarpus grandiflorus Blanco2.263-cropped.jpg
| taxon = Dipterocarpus grandiflorus
| authority = [[Dirk Fok van Slooten|Slooten]]
}}
Ang '''apitong''' ay isang uri ng [[punungkahoy]] na pinagkukunan ng mga [[tabla]]ng pang[[gusali]].&lt;ref name=&quot;TE&quot;&gt; [[English, Leo James]]. ''Diksyunaryong Tagalog-Ingles'', Kongregasyon ng Kabanalbanalang Tagapag-ligtas, Maynila, ipinamamahagi ng ''National Book Store'', may 1583 na mga dahon, ISBN 971910550X&lt;/ref&gt;

==Mga sanggunian==
{{reflist}}

[[Kaurian:Punongkahoy]]
[[Kategorya:Malvales]]

{{agham-stub}}</text>
      <sha1>j81m77xzq2bm7hyljws71cqxcdzk4bz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Akle</title>
    <ns>0</ns>
    <id>14419</id>
    <revision>
      <id>2202684</id>
      <parentid>1456406</parentid>
      <timestamp>2026-04-12T08:07:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yivan000</username>
        <id>85905</id>
      </contributor>
      <comment>wrong spelling, see Manwal sa Masinop na Pagsulat section 11.7</comment>
      <origin>2202684</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="248" sha1="hixzrbwqd2jrup1x1f820ts6ppct5cy" xml:space="preserve">Ang '''akle''' ay isang uri ng punungkahoy (''Albizzia acle'' Merr&lt;ref&gt;{{cite encyclopedia| title = Akle| encyclopedia = [[UP Diksyonaryong Filipino]]| date = 2001 }}&lt;/ref&gt;).

== Tanda ==
{{reflist}}

[[Kategorya:Punongkahoy]]


{{stub|Biyolohiya}}</text>
      <sha1>hixzrbwqd2jrup1x1f820ts6ppct5cy</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Amugis</title>
    <ns>0</ns>
    <id>14420</id>
    <revision>
      <id>2202651</id>
      <parentid>2092780</parentid>
      <timestamp>2026-04-12T07:53:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yivan000</username>
        <id>85905</id>
      </contributor>
      <comment>wrong spelling, see Manwal sa Masinop na Pagsulat section 11.7</comment>
      <origin>2202651</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="730" sha1="oe31mzdz2lwwxdsqlfpzi8s0ez6xwu3" xml:space="preserve">Ang '''amugis''' ('''''Koordersiodendron pinnatum''''') ay isang uri ng punungkahoy kahoy sa [[Pilipinas]], na kapamilya ng mga [[kasoy]].  Ginagamit sa pagtatayo ng mga [[bahay]] at [[barko]] ang [[pula|mapulang]] [[kahoy]] nito.&lt;ref name=REFcom&gt;{{Cite web |title=&quot;Amugis&quot;, mula sa www.reference.com, batay sa ''Dictionary.com'' {Unabridged (v 1.1)} at mula sa ''Random House Unabridged Dictionary'', Random House, Inc.. 2006. |url=http://www.reference.com/browse/all/amugis |access-date=2008-02-20 |archive-date=2008-04-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080420083612/http://www.reference.com/browse/all/amugis |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

==Mga sanggunian==
{{reflist}}

{{stub|Puno|Botanika}}

[[Kaurian:Punongkahoy]]</text>
      <sha1>oe31mzdz2lwwxdsqlfpzi8s0ez6xwu3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Anubing</title>
    <ns>0</ns>
    <id>14421</id>
    <revision>
      <id>2202667</id>
      <parentid>2107578</parentid>
      <timestamp>2026-04-12T08:02:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yivan000</username>
        <id>85905</id>
      </contributor>
      <comment>wrong spelling, see Manwal sa Masinop na Pagsulat section 11.7</comment>
      <origin>2202667</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4743" sha1="0701vshhnw9mzxfe7o0gtk1267peufg" xml:space="preserve">{{Speciesbox
|image = Artocarpus ovatus Blanco2.450-cropped.jpg
|taxon = Artocarpus ovatus
|authority = Blanco
|synonyms= 
  {{Species list
  |Artocarpus cumingiana|Trec.
  |Artocarpus lacucha|Buchanan-Hamilton
  }}
|synonyms_ref = &lt;ref name=&quot;stuartxchange&quot;/&gt;
|}}

Ang '''anubing''' (''Artocarpus ovatus'',&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://forestry.denr.gov.ph/redd-plus-philippines/publications/FRA_Field_Manual%20(web).pdf|title=Field Manual for the Forest Resources Assessmentsin Eastern Samar and Davao Oriental|date=Disyembre 2014|access-date=|website=[[Kagawaran ng Kapaligiran at Likas na Yaman]]|last=Lennertz|first=Ralph|archive-url=https://web.archive.org/web/20220326040055/https://forestry.denr.gov.ph/redd-plus-philippines/publications/FRA_Field_Manual%20(web).pdf|archive-date=2022-03-26|url-status=dead|last2=Fiel|first2=Ransom|last3=Megraso|first3=Cyrus Peter|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal|url=https://eujournal.org/index.php/esj/article/viewFile/2503/2376&amp;usg=AOvVaw2er8xo7-sbHqWhz8tiEqCy|title=MACROFLORAL BIODIVERSITY CONSERVATION IN IFUGAO|first=Napoleon K.|last=Taguiling|ISSN=1857-7431|publisher=European Scientific Journal|language=en|date=Disyembre 2013|accessdate=Setyembre 19, 2020}}{{Dead link|date=Mayo 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Artocarpus ovatus Blanco GRIN-Global|url=https://npgsweb.ars-grin.gov/gringlobal/taxon/taxonomydetail?id=450371|website=npgsweb.ars-grin.gov|access-date=2020-09-19}}&lt;/ref&gt; mga kasingkahulugan: ''Artocarpus cumingiana'', ''Artocarpus lacucha'' at iba pa na higit sa 20 kasingkahulugan)&lt;ref name=&quot;stuartxchange&quot;&gt;{{Cite web|title=Anubing, Artocarpus cumingiana Trec / Philippine Herbal Medicine / Philippine Alternative Medicine / StuartXchange|url=http://www.stuartxchange.org/Anubing.html|website=www.stuartxchange.org|access-date=2020-09-19}}&lt;/ref&gt; ay isang uri ng [[punungkahoy]] na nasa genus ''Artocarpus''. Kilala din ito sa tawag na '''Anobung''', '''Kubi''', '''Anobling''', '''Kanet''' at '''Indang&lt;ref name=&quot;stuartxchange&quot; /&gt;'''&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite web|title=Anubing {{!}} Medicinal Plants|url=https://medicinalplantsdatabase.com/portfolio/anubing/|access-date=2020-09-19|language=en-US|archive-date=2020-07-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20200717050649/http://medicinalplantsdatabase.com/portfolio/anubing/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; kung saan hinango ang pangalan ng bayan ng [[Indang]] sa [[Kabite]].&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Tourist Information – Municipalty of Indang, Cavite|url=https://indang-cavite.ph/for-visitor/tourist-information/|access-date=2020-09-19|language=en-US|archive-date=2020-02-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20200223143742/http://indang-cavite.ph/for-visitor/tourist-information/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; Endemiko ito sa [[Pilipinas]]&lt;ref name=&quot;stuartxchange&quot; /&gt; at marami ito lalo na sa distrito ng [[Laguna de Bay]].&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite book|title=The Philippine Islands|url=https://books.google.com.ph/books?id=CKOyYeJHArcC&amp;pg=PT762&amp;lpg=PT762&amp;dq=%22anobing%22+tree+philippines&amp;source=bl&amp;ots=jwcJQeHyUz&amp;sig=ACfU3U0-KjeQV8zUI959bizozCIzo4f76A&amp;hl=en&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwj-jdym8PTrAhUnyIsBHV1mDng4ChDoATAJegQIARAB#v=onepage&amp;q=%22anobing%22%20tree%20philippines&amp;f=false|publisher=Library of Alexandria|date=1892|isbn=978-1-4655-2140-8|language=en|first=John|last=Foreman}}&lt;/ref&gt; Matatagpuan din ito sa mababa at katamtamang kataasan na mga gubat mula sa Hilagang [[Luzon]] hanggang sa [[Palawan]] at [[Mindanao]].&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;

Ang [[dahon]] nito ay may katangian tulad ng isang [[Tela|telang]] [[naylon]]&lt;ref&gt;{{Cite web|title=A symphony of trees in Pangasinan town|url=https://newsinfo.inquirer.net/616405/a-symphony-of-trees-in-pangasinan-town|website=INQUIRER.net|date=2014-07-03|access-date=2020-09-19|language=en|first=Yolanda|last=Sotelo|archive-url=|archive-date=|url-status=live|publisher=[[Philippine Daily Inquirer]]}}&lt;/ref&gt; na may hugis pahaba at subeliptiko, may haba na mula 20 hanggang 30 sentimetro at may lapad 6 hanggang 10 sentimetro.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt; Natitiis ng kahoy nito ang mamasa-masa tulad ng [[Molave]] ngunit hindi ito kinaluluguran bilang matigas na kahoy.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; Karagadagan dito, nagiging kulay kayumanggi ang kahoy kapag nalalantad.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.woodworkerssource.com/wood_library_show_tree.php?wood=Artocarpus%2520ovata|website=www.woodworkerssource.com|access-date=2020-09-19|title=Tree &amp; Wood Descriptions for: Artocarpus ovata|date=|last=|first=|archive-url=|archive-date=|url-status=live}}{{Dead link|date=Mayo 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; Umaabot ito sa taas na 30 metro at may isang diyametro na 100 sentimetro.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;

==Mga sanggunian==
{{reflist}}
[[Kategorya:Punongkahoy]]</text>
      <sha1>0701vshhnw9mzxfe7o0gtk1267peufg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Tindalo</title>
    <ns>0</ns>
    <id>14422</id>
    <revision>
      <id>2202699</id>
      <parentid>1866863</parentid>
      <timestamp>2026-04-12T08:11:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yivan000</username>
        <id>85905</id>
      </contributor>
      <comment>wrong spelling, see Manwal sa Masinop na Pagsulat section 11.7</comment>
      <origin>2202699</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="462" sha1="mzaxxxtwscbzqeuiib0e6tcfcxx4o1s" xml:space="preserve">{{speciesbox
| image = Afzelia rhomboidea Blanco2.281.png
| status = VU | status_system = IUCN2.3
| taxon = Afzelia rhomboidea
| authority = Blanco Vidar
| synonyms = }}

Ang '''tindalo''' (''Afzelia rhomboidea'') ay isang uri ng punungkahoy.  Matatagpuan ito sa [[Indonesia]], [[Malaysia]], at marahil sa [[Pilipinas]].  Nanganganib ang uri na ito dahil sa pagkawala ng tahanan nito.

[[Kategorya:Punongkahoy]]
[[Kategorya:Fabaceae]]

{{Stub|Halaman|Pilipinas}}</text>
      <sha1>mzaxxxtwscbzqeuiib0e6tcfcxx4o1s</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Yakal</title>
    <ns>0</ns>
    <id>14423</id>
    <revision>
      <id>2202705</id>
      <parentid>2090390</parentid>
      <timestamp>2026-04-12T08:13:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yivan000</username>
        <id>85905</id>
      </contributor>
      <comment>wrong spelling, see Manwal sa Masinop na Pagsulat section 11.7</comment>
      <origin>2202705</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="581" sha1="mt8xp16nr12tnfu070hpzve466ya1c1" xml:space="preserve">{{Speciesbox
|image={{#property:P18}}
|status = CR
|status_system = IUCN2.3
|taxon = Shorea astylosa
|binomial_authority = Foxw.
|}}

Ang '''yakal''' (''Shorea astylosa'') ay isang uri ng [[punungkahoy]] na likas sa [[Pilipinas]].

[[Kaurian:Punongkahoy]]


==Mga sanggunian==
* Ashton, P. 1998.  [http://www.iucnredlist.org/search/details.php/33107/all ''Shorea astylosa'']{{Dead link|date=Oktubre 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}.   [http://www.iucnredlist.org 2006 IUCN Red List of Threatened Species. ]  Downloaded on [[23 Agosto]] [[2007]].

{{stub|Halaman}}</text>
      <sha1>mt8xp16nr12tnfu070hpzve466ya1c1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kalantas</title>
    <ns>0</ns>
    <id>14426</id>
    <revision>
      <id>2202655</id>
      <parentid>2131314</parentid>
      <timestamp>2026-04-12T07:54:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yivan000</username>
        <id>85905</id>
      </contributor>
      <comment>wrong spelling, see Manwal sa Masinop na Pagsulat section 11.7</comment>
      <origin>2202655</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6681" sha1="9u4ep0w310ien4g7cxui89p7gf9yxp7" xml:space="preserve">{{Speciesbox
|image = Toona calantas (Philippine mahogany) seeds - 3.jpeg
|image_caption = Mga buto ng ''Toona calantas'', na nasa loob pa rin ng isang kapsula
|status = DD
|status_system = IUCN2.3
|status_ref = &lt;ref name=iucn/&gt;
|genus = Toona
|species = calantas
|authority = Merr. &amp; Rolfe
}}

Ang '''''Toona calantas''''' ay isang [[espesye]] ng [[punong-kahoy]] sa [[Meliaceae|pamilya ng mahogany]]. Matatagpuan ito sa [[Indonesia]], [[Pilipinas]], at [[Thailand]]. Binabantaan ito ng pagkalawa ng tirahan.&lt;ref name=iucn&gt;Asian Regional Workshop (Conservation &amp; Sustainable Management of Trees, Viet Nam) 1998.  [http://www.iucnredlist.org/search/details.php/32122/all ''Toona calantas'']{{Dead link|date=Oktubre 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. [http://www.iucnredlist.org 2006 IUCN Red List of Threatened Species. ]  Kinuha noong 23 Agosto 2007 (sa Ingles).&lt;/ref&gt; Karaniwang tinatawag itong '''kalantas''' (binaybay din bilang '''calantas'''), '''lanipga''' (sa [[Mga wikang Bisaya|Bisaya]] at [[Mga wikang Bikol|Bikol]]),&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web|title=Kalantas|url=https://binhi.ph/tree/kalantas/|access-date=2021-07-19|website=BINHI|language=en|archive-date=2021-07-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20210719012515/https://binhi.ph/tree/kalantas/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; '''ample''' (sa [[Batanes]]),&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; '''bantinan''' (sa [[Cagayan]] at [[Mountain Province]]),&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; '''danupra''' (sa [[Zambales]] at [[Ilocos Norte]]),&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; '''''Philippine cedar''''' (sa Ingles), o '''''Philippine mahogany''''' (bagaman ang huli ay maaring ilapat sa mga kasapi ng hindi kaugnay na ''genus'' ''[[Shorea]]'').&lt;ref name=&quot;calantas&quot;&gt;{{cite web|url=http://211.114.21.20/tropicalplant/html/print.jsp?rno=193|title=''Toona calantas'' Merr. &amp; Rolfe|author=ASEAN Tropical Plant Database|publisher=National Institute of Environmental Research, Republic of Korea|accessdate=Disyembre 12, 2013|url-status=dead|archiveurl=https://archive.today/20131211195714/http://211.114.21.20/tropicalplant/html/print.jsp?rno=193|archivedate=Disyembre 11, 2013|language=en}}&lt;/ref&gt;

==Deskripsyon at penolohiya==
Maaring lumago ang punong kalantas hanggang {{Convert|25|m|ft|abbr=off}} at sumusukat hanggang {{Convert|25|cm|in|abbr=off}} sa diametro.&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite web|date=2013-09-25|title=Kalantas|url=https://caintaplantnursery.com/our-products/philippine-indigenous-plants/kalantas/|access-date=2021-07-19|website=Cainta Plant Nursery|language=en}}&lt;/ref&gt; Ang kulay ng [[banakal]] nito ay mula madilaw hanggang sa madilim na [[kayumanggi]] at ang panloob na banakal ay maliwanag na kayumanggi&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; habang diretso at hugis baso ang katawan nito.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt; Naisasalarawan ang dahon nito bilang tambalan, salit-salit na pahaba o pangkalahatang lanseyolado.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt; Nakakapsula ang prutas ng kalantas na maaring tambilugan o pahaba na sumasukat ang haba sa {{Convert|3-4|cm|in}}.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

Nagaganap ang pamumulaklak mula Hunyo hanggang Agosto habang namumunga ito mula Setyembre hanggang Nobyembre.&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt; Sa [[Bundok Makiling]], [[Laguna (lalawigan)|Laguna]], Pilipinas, nagaganap ang pangongolekta ng mga buto mula Pebrero hanggang Marso.&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;

==Distribusyon, kahalagaan at katayuan ng pananatili==

Pangkalahatan nakakalat sa buong Pilipinas partikular sa [[Balabac, Palawan|mga kapuluan ng Balabac]], matatagpuan ang punong kalantas sa mga burol ng isang gubat na nasa mababa hanggang katamtamang altitud o taas.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt; Ginagamit ang [[kahoy]] ng puno sa paggawa ng [[kahon]], [[muwebles]] o ''plywood''.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;{{Cite web|last=Dayan|first=Maria dP.|last2=Reaviles|first2=Rosalinda S.|last3=Bandian|first3=Dolora B.|date=Agosto 2007|language=en|title=DENR Recommends Volume 15b INDIGENOUS FOREST TREE SPECIES IN LAGUNA PROVINCE|url=http://www.rainforestation.ph/resources/pdf/publications/Dayan_et_al_2007_Indigenous_Forest_Tree_Species_in_Laguna_Province.pdf|url-status=dead|website=rainforestation.ph|access-date=2021-07-19|archive-date=2022-01-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20220119175920/http://www.rainforestation.ph/resources/pdf/publications/Dayan_et_al_2007_Indigenous_Forest_Tree_Species_in_Laguna_Province.pdf}}&lt;/ref&gt; Naikategorya ang kalantas ng ''[[International Union for Conservation of Nature]]'' (IUCN) bilang Kakulangan sa Datos&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; ngunit naiulat na ubos na ubos na ang kalantas dahil sa [[pagtrotroso]] at kaingin.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt; Ginawa ang mga pagsisikap sa muling pagtatanim sa gubat sa Pilipinas at napabiling dito ang punong kalantas sa mga pagsisikap na ito.&lt;ref&gt;{{Cite web|date=2019-06-26|title=Mining firm achieves high reforestation survival rate|url=https://business.inquirer.net/273290/mining-firm-achieves-high-reforestation-survival-rate|url-status=live|access-date=2021-07-19|website=INQUIRER.net|publisher=[[Philippine Daily Inquirer]]|language=en}}&lt;/ref&gt; Ang isa sa mga pagsisikap na ito ay ginawa ng [[Kagawaran ng Kapaligiran at Likas na Yaman]] ng Pilipinas noong panahon ng termino na noo'y [[Pangulo ng Pilipinas|Pangulong]] [[Gloria Macapagal Arroyo|Gloria Macapagal-Arroyo]] kung saan ang pangulo mismo ang nagtanim ng punla ng isang punong kalantas,&lt;ref&gt;{{Cite web|date=2007-07-18|title=PGMA declares La Mesa Dam as a protected watershed|url=https://pcoo.gov.ph/wp-content/uploads/News%20Releases/2007/jul18.htm|url-status=dead|access-date=2021-07-19|website=pcoo.gov.ph|publisher=Presidential Communications Operations Office|language=en|archive-date=2021-07-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20210719024256/https://pcoo.gov.ph/wp-content/uploads/News%20Releases/2007/jul18.htm}}&lt;/ref&gt;na pinapaboran na puno na itinataguyod ng pangulo.&lt;ref&gt;{{Cite web|last=Codamon|first=Dan B.|date=2007-07-23|title=PIA daily news in English, Tagalog, Cebuano, Hiligaynon, Ilocano, Waray, Pangalatok from around the Philippines|url=http://archives.pia.gov.ph/?m=12&amp;sec=reader&amp;fi=p070723.htm&amp;no=32|url-status=dead|access-date=2021-07-19|website=archives.pia.gov.ph|publisher=Philippine Information Agency|language=en|archive-date=2021-07-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20210719024256/http://archives.pia.gov.ph/?m=12&amp;sec=reader&amp;fi=p070723.htm&amp;no=32}}&lt;/ref&gt;

==Galerya==
&lt;gallery&gt;
File:Toona calantas (Philippine mahogany) seeds - 6.jpeg|Isang buto
File:Toona calantas (Philippine mahogany) - 5.jpeg|Ang banakal
File:Toona calantas (Philippine mahogany) seeds - 1.jpeg|Mga buto nasa loob ng isang kapsula
File:Toona calantas (Philippine mahogany) - 3.jpeg|Isang bagong sanga ng puno
&lt;/gallery&gt;

==Mga sanggunian==
{{Reflist}}
{{Commons category}}

[[Kategorya:Punongkahoy]]</text>
      <sha1>9u4ep0w310ien4g7cxui89p7gf9yxp7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Marang</title>
    <ns>0</ns>
    <id>14448</id>
    <revision>
      <id>2202674</id>
      <parentid>1625082</parentid>
      <timestamp>2026-04-12T08:04:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yivan000</username>
        <id>85905</id>
      </contributor>
      <comment>wrong spelling, see Manwal sa Masinop na Pagsulat section 11.7</comment>
      <origin>2202674</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="321" sha1="4zo5y2e9pi3iccw1ng5swageb0envcv" xml:space="preserve">{{speciesbox
| name = Marang
| image = 
| image_width = 240px
| taxon = Artocarpus odoratissimus
| authority = Blanco
}}

Ang '''Marang''' ay isang [[puno]]ng tropikal.  Maaaring kainin ang buto at tustahin.  Matatagpuan ito sa [[Borneo]] at [[Pilipinas]].
{{agham-stub}}

[[Kategorya:Punongkahoy]]
[[Kategorya:Moraceae]]</text>
      <sha1>4zo5y2e9pi3iccw1ng5swageb0envcv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategorya:Punongkahoy</title>
    <ns>14</ns>
    <id>17521</id>
    <revision>
      <id>2202615</id>
      <parentid>1330592</parentid>
      <timestamp>2026-04-12T07:38:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yivan000</username>
        <id>85905</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Inilipat ni Yivan000 ang pahinang [[Kategorya:Punungkahoy]] sa [[Kategorya:Punongkahoy]]: wrong spelling, see Manwal sa Masinop na Pagsulat section 11.7</comment>
      <origin>1330592</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="109" sha1="k7350kwe4iw150338uefapah3vgk1r3" xml:space="preserve">{{Commons|Category:Trees|Mga punungkahoy}}
{{Commonscat|Trees}}

[[Kategorya:Botanika]]
[[Kategorya:Halaman]]</text>
      <sha1>k7350kwe4iw150338uefapah3vgk1r3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pamamaraang makaagham</title>
    <ns>0</ns>
    <id>18036</id>
    <revision>
      <id>2202555</id>
      <parentid>2202511</parentid>
      <timestamp>2026-04-11T17:42:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>LknFenix</username>
        <id>125962</id>
      </contributor>
      <comment>+ Panimula</comment>
      <origin>2202555</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5194" sha1="sc9e8x3nq0obi6kiejocrskqao2808g" xml:space="preserve">Ang '''pamamaraang''' '''makaagham''' o '''siyentipiko''' ay isang empirikal na paraan ng pagkuha ng [[kaalaman]] sa pamamagitan ng maingat na obserbasyon, mahigpit na pagdududa, pagsubok sa hipotesis, at pagpapatunay sa pamamagitan ng eksperimento. Binuo mula sa mga sinauna at medyebal na kasanayan, kinikilala nito na ang mga kognitibong pagpapalagay ay maaaring makaapekto sa pagpapakahulugan sa mga obserbasyon. Ang pamamaraang makaagham ay naging batayan ng [[agham]] mula pa noong ika-17 siglo. Kasama sa siyentipikong pagsisiyasat ang pagbuo ng isang masusubok na hipotesis sa pamamagitan ng induktibong pangangatwiran, pagsubok nito sa pamamagitan ng mga eksperimento at pagsusuring istatistikal, at pagbabago o pagtanggi sa hipotesis batay sa mga resulta.&lt;ref name=&quot;principia&quot;&gt;{{Cite book|title=Philosophiæ Naturalis Principia Mathematica|last=Newton|first=Isaac|series=The Principia: Mathematical Principles of Natural Philosophy |publisher=University of California Press|others=Includes &quot;A Guide to Newton's Principia&quot; by I. Bernard Cohen, pp. 1–370. (The ''Principia'' itself is on pp. 371–946)|isbn=978-0-520-08817-7|location=Berkeley, CA|date=1999|at=791–796 (&quot;Rules of Reasoning in Philosophy&quot;); ''see also'' [[Philosophiæ Naturalis Principia Mathematica#Rules of Reason]]|translator-last=Cohen|translator-first=I. Bernard|trans-title=Mga Prinsipyo sa Matematika ng Likas na Pilosopiya|orig-date=1726 (3rd ed.)|translator-last2=Whitman|translator-first2=Anne|translator-last3=Budenz|translator-first3=Julia|title-link=Philosophiæ Naturalis Principia Mathematica}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Citation|title=Oxford Dictionaries: British and World English|date=2016|chapter-url=http://www.oxforddictionaries.com/definition/english/scientific-method|chapter=scientific method|access-date=28 Mayo 2016|archive-date=2016-06-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160620062539/http://www.oxforddictionaries.com/definition/english/scientific-method|language=en|trans-title=Mga Diksiyonaryo ng Oxford: Ingles ng mga Briton at ng Daigdig}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book|url=http://www.oed.com/view/Entry/383323|title=Oxford English Dictionary|via=OED Online|publisher=Oxford University Press|year=2014|edition=3rd|location=Oxford|url-access=subscription|access-date=2018-05-31 |archive-date=2023-11-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231129112639/https://www.oed.com/dictionary/scientific-method_n|url-status=live|language=en|trans-title=Diksiyonaryong Ingles ng Oxford}}&lt;/ref&gt;

Bagama’t iba-iba ang mga pamamaraan sa iba’t ibang [[larangan]], ang pinagbabatayang proseso ay kadalasang magkatulad. Sa mas detalyado: ang pamamaraang siyentipiko ay kinabibilangan ng pagbuo ng mga haka-haka (mga hipotetikal na paliwanag), paghula sa mga lohikal na kahihinatnan ng hipotesis, at pagsasagawa ng mga eksperimento o empirikal na obserbasyon batay sa mga hulang ito.&lt;ref name=&quot;NA&quot;&gt;{{cite wikisource|title=A Neglected Argument for the Reality of God|date=1908|first=Charles Sanders|last=Peirce|wslink=A Neglected Argument for the Reality of God|volume=7|pages=90–112|journal=Hibbert Journal|trans-title=Isang Pinabayaang Argumento para sa Realidad ng Diyos}} na may mga dagdag na tala. Muling inilimbag gamit ang dating hindi pa nailathalang bahagi, ''Collected Papers'' v. 6, mga talata 452–85, ''The Essential Peirce'' v. 2, mga pa. 434–450, at sa iba pang lugar. N.B. 435.30 'living institution': Maling isinalin ni Hibbert J. ang 'living institution': (&quot;constitution&quot; para sa &quot;institution&quot;)&lt;/ref&gt; Ang hipotesis ay isang haka-haka na batay sa kaalamang nakalap habang naghahanap ng sagot sa isang tanong. Maaari itong maging napakatiyak o malawak, ngunit dapat itong mapabulaanan. Ibig sabihin, dapat may posibleng kinalabasan ng isang eksperimento o obserbasyon na maaaring sumalungat sa mga hulang hinango mula sa hipotesis; kung wala nito, hindi ito masusubok nang makabuluhan.&lt;ref name=&quot;Popper&quot;&gt;{{Cite journal|last=Popper|first=Karl R.|title=The Logic of Scientific Discovery|work=Physics Today|volume=12|issue=11|page=273|year=1959|edition=Ingles|bibcode=1959PhT....12k..53P|doi=10.1063/1.3060577|journal=|trans-title=Ang Lohika ng Siyentipikong Pagtuklas|language=en}}&lt;/ref&gt;

Karaniwan sa maraming larangan sa pag-usisa ay ang mithiing maging tapat sa sa mga takbo nito upang walang kinikilingan ang isang imbestigador sa pagpapaliwanag sa mga hinatnan o pagbabago ng hinatnan. Ang isa pang inaasahan dito ay ang ma-itala ng lubos ang mga pagkakaalam{{efn|impormasyon}} at pamamaraan upang maingat na masuri ng ibang dalubhasa at mananaliksik at sagayon ay mabigyan ng pagkakataong matiyak ang mga hinatnan sa pamamagitan ng pag-ulit nito. Itinatatag din ito upang sukatin ang estadistikang reliabilidad ng hinatnan. Maaring kasama rin sa makaagham na paraan ang sumubok, kung maari at kinakailangan, upang makamtan na supilin ang mga bagay na nakapaloob sa larangang inuusisa na maaring galawin upang subukin ang bagong huna-huna atnang mapalawig ang kaalaman.

== Tingnan din ==
* [[Agham]]

==Mga pananda==
{{notelist}}

==Mga sanggunian==
{{Reflist}}

{{usbong|Agham}}

[[Kategorya:Pamamaraang pang-agham| ]]
[[Kategorya:Pilosopiya ng agham]]
[[Kategorya:Empirisismo]]</text>
      <sha1>sc9e8x3nq0obi6kiejocrskqao2808g</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2202556</id>
      <parentid>2202555</parentid>
      <timestamp>2026-04-11T18:06:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>LknFenix</username>
        <id>125962</id>
      </contributor>
      <comment>+ Panimula</comment>
      <origin>2202556</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7121" sha1="az3z8r2d10p1ggv6r106vjfi4alafzg" xml:space="preserve">Ang '''pamamaraang''' '''makaagham''' o '''siyentipiko''' ay isang empirikal na paraan ng pagkuha ng [[kaalaman]] sa pamamagitan ng maingat na obserbasyon, mahigpit na pagdududa, pagsubok sa hipotesis, at pagpapatunay sa pamamagitan ng eksperimento. Binuo mula sa mga sinauna at medyebal na kasanayan, kinikilala nito na ang mga kognitibong pagpapalagay ay maaaring makaapekto sa pagpapakahulugan sa mga obserbasyon. Ang pamamaraang makaagham ay naging batayan ng [[agham]] mula pa noong ika-17 siglo. Kasama sa siyentipikong pagsisiyasat ang pagbuo ng isang masusubok na hipotesis sa pamamagitan ng induktibong pangangatwiran, pagsubok nito sa pamamagitan ng mga eksperimento at pagsusuring istatistikal, at pagbabago o pagtanggi sa hipotesis batay sa mga resulta.&lt;ref name=&quot;principia&quot;&gt;{{Cite book|title=Philosophiæ Naturalis Principia Mathematica|last=Newton|first=Isaac|series=The Principia: Mathematical Principles of Natural Philosophy |publisher=University of California Press|others=Includes &quot;A Guide to Newton's Principia&quot; by I. Bernard Cohen, pp. 1–370. (The ''Principia'' itself is on pp. 371–946)|isbn=978-0-520-08817-7|location=Berkeley, CA|date=1999|at=791–796 (&quot;Rules of Reasoning in Philosophy&quot;); ''see also'' [[Philosophiæ Naturalis Principia Mathematica#Rules of Reason]]|translator-last=Cohen|translator-first=I. Bernard|trans-title=Mga Prinsipyo sa Matematika ng Likas na Pilosopiya|orig-date=1726 (3rd ed.)|translator-last2=Whitman|translator-first2=Anne|translator-last3=Budenz|translator-first3=Julia|title-link=Philosophiæ Naturalis Principia Mathematica}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Citation|title=Oxford Dictionaries: British and World English|date=2016|chapter-url=http://www.oxforddictionaries.com/definition/english/scientific-method|chapter=scientific method|access-date=28 Mayo 2016|archive-date=2016-06-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160620062539/http://www.oxforddictionaries.com/definition/english/scientific-method|language=en|trans-title=Mga Diksiyonaryo ng Oxford: Ingles ng mga Briton at ng Daigdig}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book|url=http://www.oed.com/view/Entry/383323|title=Oxford English Dictionary|via=OED Online|publisher=Oxford University Press|year=2014|edition=3rd|location=Oxford|url-access=subscription|access-date=2018-05-31 |archive-date=2023-11-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231129112639/https://www.oed.com/dictionary/scientific-method_n|url-status=live|language=en|trans-title=Diksiyonaryong Ingles ng Oxford}}&lt;/ref&gt;

Bagama’t iba-iba ang mga pamamaraan sa iba’t ibang [[larangan]], ang pinagbabatayang proseso ay kadalasang magkatulad. Sa mas detalyado: ang pamamaraang siyentipiko ay kinabibilangan ng pagbuo ng mga haka-haka (mga hipotetikal na paliwanag), paghula sa mga lohikal na kahihinatnan ng hipotesis, at pagsasagawa ng mga eksperimento o empirikal na obserbasyon batay sa mga hulang ito.&lt;ref name=&quot;NA&quot;&gt;{{cite wikisource|title=A Neglected Argument for the Reality of God|date=1908|first=Charles Sanders|last=Peirce|wslink=A Neglected Argument for the Reality of God|volume=7|pages=90–112|journal=Hibbert Journal|trans-title=Isang Pinabayaang Argumento para sa Realidad ng Diyos}} na may mga dagdag na tala. Muling inilimbag gamit ang dating hindi pa nailathalang bahagi, ''Collected Papers'' v. 6, mga talata 452–85, ''The Essential Peirce'' v. 2, mga pa. 434–450, at sa iba pang lugar. N.B. 435.30 'living institution': Maling isinalin ni Hibbert J. ang 'living institution': (&quot;constitution&quot; para sa &quot;institution&quot;)&lt;/ref&gt; Ang hipotesis ay isang haka-haka na batay sa kaalamang nakalap habang naghahanap ng sagot sa isang tanong. Maaari itong maging napakatiyak o malawak, ngunit dapat itong mapabulaanan. Ibig sabihin, dapat may posibleng kinalabasan ng isang eksperimento o obserbasyon na maaaring sumalungat sa mga hulang hinango mula sa hipotesis; kung wala nito, hindi ito masusubok nang makabuluhan.&lt;ref name=&quot;Popper&quot;&gt;{{Cite journal|last=Popper|first=Karl R.|title=The Logic of Scientific Discovery|work=Physics Today|volume=12|issue=11|page=273|year=1959|edition=Ingles|bibcode=1959PhT....12k..53P|doi=10.1063/1.3060577|journal=|trans-title=Ang Lohika ng Siyentipikong Pagtuklas|language=en}}&lt;/ref&gt;

Bagama’t ang pamamaraang siyentipiko ay kadalasang inihaharap bilang isang tiyak na pagkakasunod-sunod ng mga hakbang, ito ay kumakatawan sa isang hanay ng pangkalahatang prinsipyo. Hindi lahat ng hakbang ay isinasagawa sa bawat siyentipikong pagsisiyasat (o sa parehong antas ng lawak), at hindi rin sila palaging sumusunod sa parehong pagkakasunud-sunod.&lt;ref name=&quot;allScience&quot;&gt;{{harvp|Gauch|2003|p=3}}: &quot;Ang pamamaraang siyentipiko ay “madalas na maling inilalarawan bilang isang tiyak na pagkakasunod-sunod ng mga hakbang,” sa halip na makita kung ano talaga ito, “isang lubhang pabago-bago at malikhaing proseso” (AAAS 2000:18). Ipinahihiwatig nito na ang agham ay may mga pangkalahatang prinsipyong dapat maunawaan upang mapataas ang produktibidad at mapalawak ang pananaw, hindi na ang mga prinsipyong ito ay nagbibigay ng isang simple at awtomatikong pagkakasunod-sunod ng mga hakbang na dapat sundin. (Isinalin mula sa Ingles)&quot;&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Inductive Science 1837&quot;&gt;[[William Whewell]], ''History of Inductive Science'' (1837) [Kasaysayan ng Induktibong Agham] (sa wikang Ingles), at sa ''Philosophy of Inductive Science'' (1840) [Pilosopiya ng Induktibong Agham] (sa wikang Ingles)&lt;/ref&gt; Maraming mga tuklas ang hindi sumunod sa modelong itinuturo sa aklat-aralin ng pamamaraang siyentipiko, at sa ilang mga kaso, may papel ang pagkakataon.&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Krauss |first1=Alexander |date=28 Marso 2024 |title=Redefining the scientific method: as the use of sophisticated scientific methods that extend our mind |trans-title=Muling pagbibigay-kahulugan sa pamamaraang siyentipiko: bilang paggamit ng mga sopistikadong pamamaraang siyentipiko na nagpapalawak ng ating isipan |journal=PNAS Nexus |language=en |volume=3 |issue=4 |doi=10.1093/pnasnexus/pgae112 |pmc=10981393 |pmid=38560527 |doi-access=free |article-number=pahina 112}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;DunbarLuck&quot;&gt;Dunbar, K., &amp; Fugelsang, J. (2005). Causal Thinking in Science: How Scientists and Students Interpret the Unexpected. In M. E. Gorman, R.D. Tweney, D. Gooding &amp; A. Kincannon (eds.), ''Scientific and Technical Thinking''. Mahwah, NJ: Lawrence Erlbaum Associates. pp. 57–79.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Serendip&quot;&gt;{{cite book |last1=Merton |first1=Robert King |title=The Travels and Adventures of Serendipity: A Study in Sociological Semantics and the Sociology of Science |last2=Barber |first2=Elinor |last3=Barber |first3=Elinor G. |date=2006 |publisher=Princeton Univ. Press |isbn=0-691-12630-5 |location=Princeton, NJ |language=en |trans-title=Ang Mga Paglalakbay at Pakikipagsapalaran ng Masuwerteng Pagkakataon: Isang Pag-aaral sa Sosyolohikal na Semantika at Sosyolohiya ng Agham |chapter=Accidental Discovery in Science}}&lt;/ref&gt;

== Tingnan din ==
* [[Agham]]

==Mga pananda==
{{notelist}}

==Mga sanggunian==
{{Reflist}}

{{usbong|Agham}}

[[Kategorya:Pamamaraang pang-agham| ]]
[[Kategorya:Pilosopiya ng agham]]
[[Kategorya:Empirisismo]]</text>
      <sha1>az3z8r2d10p1ggv6r106vjfi4alafzg</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2202557</id>
      <parentid>2202556</parentid>
      <timestamp>2026-04-11T18:07:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>LknFenix</username>
        <id>125962</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>- Usbong</comment>
      <origin>2202557</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7103" sha1="j7ff5v1xondrl2l2etzeel2qbwfnztx" xml:space="preserve">Ang '''pamamaraang''' '''makaagham''' o '''siyentipiko''' ay isang empirikal na paraan ng pagkuha ng [[kaalaman]] sa pamamagitan ng maingat na obserbasyon, mahigpit na pagdududa, pagsubok sa hipotesis, at pagpapatunay sa pamamagitan ng eksperimento. Binuo mula sa mga sinauna at medyebal na kasanayan, kinikilala nito na ang mga kognitibong pagpapalagay ay maaaring makaapekto sa pagpapakahulugan sa mga obserbasyon. Ang pamamaraang makaagham ay naging batayan ng [[agham]] mula pa noong ika-17 siglo. Kasama sa siyentipikong pagsisiyasat ang pagbuo ng isang masusubok na hipotesis sa pamamagitan ng induktibong pangangatwiran, pagsubok nito sa pamamagitan ng mga eksperimento at pagsusuring istatistikal, at pagbabago o pagtanggi sa hipotesis batay sa mga resulta.&lt;ref name=&quot;principia&quot;&gt;{{Cite book|title=Philosophiæ Naturalis Principia Mathematica|last=Newton|first=Isaac|series=The Principia: Mathematical Principles of Natural Philosophy |publisher=University of California Press|others=Includes &quot;A Guide to Newton's Principia&quot; by I. Bernard Cohen, pp. 1–370. (The ''Principia'' itself is on pp. 371–946)|isbn=978-0-520-08817-7|location=Berkeley, CA|date=1999|at=791–796 (&quot;Rules of Reasoning in Philosophy&quot;); ''see also'' [[Philosophiæ Naturalis Principia Mathematica#Rules of Reason]]|translator-last=Cohen|translator-first=I. Bernard|trans-title=Mga Prinsipyo sa Matematika ng Likas na Pilosopiya|orig-date=1726 (3rd ed.)|translator-last2=Whitman|translator-first2=Anne|translator-last3=Budenz|translator-first3=Julia|title-link=Philosophiæ Naturalis Principia Mathematica}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Citation|title=Oxford Dictionaries: British and World English|date=2016|chapter-url=http://www.oxforddictionaries.com/definition/english/scientific-method|chapter=scientific method|access-date=28 Mayo 2016|archive-date=2016-06-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160620062539/http://www.oxforddictionaries.com/definition/english/scientific-method|language=en|trans-title=Mga Diksiyonaryo ng Oxford: Ingles ng mga Briton at ng Daigdig}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book|url=http://www.oed.com/view/Entry/383323|title=Oxford English Dictionary|via=OED Online|publisher=Oxford University Press|year=2014|edition=3rd|location=Oxford|url-access=subscription|access-date=2018-05-31 |archive-date=2023-11-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231129112639/https://www.oed.com/dictionary/scientific-method_n|url-status=live|language=en|trans-title=Diksiyonaryong Ingles ng Oxford}}&lt;/ref&gt;

Bagama’t iba-iba ang mga pamamaraan sa iba’t ibang [[larangan]], ang pinagbabatayang proseso ay kadalasang magkatulad. Sa mas detalyado: ang pamamaraang siyentipiko ay kinabibilangan ng pagbuo ng mga haka-haka (mga hipotetikal na paliwanag), paghula sa mga lohikal na kahihinatnan ng hipotesis, at pagsasagawa ng mga eksperimento o empirikal na obserbasyon batay sa mga hulang ito.&lt;ref name=&quot;NA&quot;&gt;{{cite wikisource|title=A Neglected Argument for the Reality of God|date=1908|first=Charles Sanders|last=Peirce|wslink=A Neglected Argument for the Reality of God|volume=7|pages=90–112|journal=Hibbert Journal|trans-title=Isang Pinabayaang Argumento para sa Realidad ng Diyos}} na may mga dagdag na tala. Muling inilimbag gamit ang dating hindi pa nailathalang bahagi, ''Collected Papers'' v. 6, mga talata 452–85, ''The Essential Peirce'' v. 2, mga pa. 434–450, at sa iba pang lugar. N.B. 435.30 'living institution': Maling isinalin ni Hibbert J. ang 'living institution': (&quot;constitution&quot; para sa &quot;institution&quot;)&lt;/ref&gt; Ang hipotesis ay isang haka-haka na batay sa kaalamang nakalap habang naghahanap ng sagot sa isang tanong. Maaari itong maging napakatiyak o malawak, ngunit dapat itong mapabulaanan. Ibig sabihin, dapat may posibleng kinalabasan ng isang eksperimento o obserbasyon na maaaring sumalungat sa mga hulang hinango mula sa hipotesis; kung wala nito, hindi ito masusubok nang makabuluhan.&lt;ref name=&quot;Popper&quot;&gt;{{Cite journal|last=Popper|first=Karl R.|title=The Logic of Scientific Discovery|work=Physics Today|volume=12|issue=11|page=273|year=1959|edition=Ingles|bibcode=1959PhT....12k..53P|doi=10.1063/1.3060577|journal=|trans-title=Ang Lohika ng Siyentipikong Pagtuklas|language=en}}&lt;/ref&gt;

Bagama’t ang pamamaraang siyentipiko ay kadalasang inihaharap bilang isang tiyak na pagkakasunod-sunod ng mga hakbang, ito ay kumakatawan sa isang hanay ng pangkalahatang prinsipyo. Hindi lahat ng hakbang ay isinasagawa sa bawat siyentipikong pagsisiyasat (o sa parehong antas ng lawak), at hindi rin sila palaging sumusunod sa parehong pagkakasunud-sunod.&lt;ref name=&quot;allScience&quot;&gt;{{harvp|Gauch|2003|p=3}}: &quot;Ang pamamaraang siyentipiko ay “madalas na maling inilalarawan bilang isang tiyak na pagkakasunod-sunod ng mga hakbang,” sa halip na makita kung ano talaga ito, “isang lubhang pabago-bago at malikhaing proseso” (AAAS 2000:18). Ipinahihiwatig nito na ang agham ay may mga pangkalahatang prinsipyong dapat maunawaan upang mapataas ang produktibidad at mapalawak ang pananaw, hindi na ang mga prinsipyong ito ay nagbibigay ng isang simple at awtomatikong pagkakasunod-sunod ng mga hakbang na dapat sundin. (Isinalin mula sa Ingles)&quot;&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Inductive Science 1837&quot;&gt;[[William Whewell]], ''History of Inductive Science'' (1837) [Kasaysayan ng Induktibong Agham] (sa wikang Ingles), at sa ''Philosophy of Inductive Science'' (1840) [Pilosopiya ng Induktibong Agham] (sa wikang Ingles)&lt;/ref&gt; Maraming mga tuklas ang hindi sumunod sa modelong itinuturo sa aklat-aralin ng pamamaraang siyentipiko, at sa ilang mga kaso, may papel ang pagkakataon.&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Krauss |first1=Alexander |date=28 Marso 2024 |title=Redefining the scientific method: as the use of sophisticated scientific methods that extend our mind |trans-title=Muling pagbibigay-kahulugan sa pamamaraang siyentipiko: bilang paggamit ng mga sopistikadong pamamaraang siyentipiko na nagpapalawak ng ating isipan |journal=PNAS Nexus |language=en |volume=3 |issue=4 |doi=10.1093/pnasnexus/pgae112 |pmc=10981393 |pmid=38560527 |doi-access=free |article-number=pahina 112}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;DunbarLuck&quot;&gt;Dunbar, K., &amp; Fugelsang, J. (2005). Causal Thinking in Science: How Scientists and Students Interpret the Unexpected. In M. E. Gorman, R.D. Tweney, D. Gooding &amp; A. Kincannon (eds.), ''Scientific and Technical Thinking''. Mahwah, NJ: Lawrence Erlbaum Associates. pp. 57–79.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Serendip&quot;&gt;{{cite book |last1=Merton |first1=Robert King |title=The Travels and Adventures of Serendipity: A Study in Sociological Semantics and the Sociology of Science |last2=Barber |first2=Elinor |last3=Barber |first3=Elinor G. |date=2006 |publisher=Princeton Univ. Press |isbn=0-691-12630-5 |location=Princeton, NJ |language=en |trans-title=Ang Mga Paglalakbay at Pakikipagsapalaran ng Masuwerteng Pagkakataon: Isang Pag-aaral sa Sosyolohikal na Semantika at Sosyolohiya ng Agham |chapter=Accidental Discovery in Science}}&lt;/ref&gt;

== Tingnan din ==
* [[Agham]]

==Mga pananda==
{{notelist}}

==Mga sanggunian==
{{Reflist}}

[[Kategorya:Pamamaraang pang-agham| ]]
[[Kategorya:Pilosopiya ng agham]]
[[Kategorya:Empirisismo]]</text>
      <sha1>j7ff5v1xondrl2l2etzeel2qbwfnztx</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2202560</id>
      <parentid>2202557</parentid>
      <timestamp>2026-04-12T00:58:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>LknFenix</username>
        <id>125962</id>
      </contributor>
      <comment>+ Mga elemento ng pagsisiyasat</comment>
      <origin>2202560</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10696" sha1="bxekfxuvz6mpwp88kc9ne37f3jnd54t" xml:space="preserve">Ang '''pamamaraang''' '''makaagham''' o '''siyentipiko''' ay isang empirikal na paraan ng pagkuha ng [[kaalaman]] sa pamamagitan ng maingat na obserbasyon, mahigpit na pagdududa, pagsubok sa hipotesis, at pagpapatunay sa pamamagitan ng eksperimento. Binuo mula sa mga sinauna at medyebal na kasanayan, kinikilala nito na ang mga kognitibong pagpapalagay ay maaaring makaapekto sa pagpapakahulugan sa mga obserbasyon. Ang pamamaraang makaagham ay naging batayan ng [[agham]] mula pa noong ika-17 siglo. Kasama sa siyentipikong pagsisiyasat ang pagbuo ng isang masusubok na hipotesis sa pamamagitan ng induktibong pangangatwiran, pagsubok nito sa pamamagitan ng mga eksperimento at pagsusuring istatistikal, at pagbabago o pagtanggi sa hipotesis batay sa mga resulta.&lt;ref name=&quot;principia&quot;&gt;{{Cite book|title=Philosophiæ Naturalis Principia Mathematica|last=Newton|first=Isaac|series=The Principia: Mathematical Principles of Natural Philosophy |publisher=University of California Press|others=Includes &quot;A Guide to Newton's Principia&quot; by I. Bernard Cohen, pp. 1–370. (The ''Principia'' itself is on pp. 371–946)|isbn=978-0-520-08817-7|location=Berkeley, CA|date=1999|at=791–796 (&quot;Rules of Reasoning in Philosophy&quot;); ''see also'' [[Philosophiæ Naturalis Principia Mathematica#Rules of Reason]]|translator-last=Cohen|translator-first=I. Bernard|trans-title=Mga Prinsipyo sa Matematika ng Likas na Pilosopiya|orig-date=1726 (3rd ed.)|translator-last2=Whitman|translator-first2=Anne|translator-last3=Budenz|translator-first3=Julia|title-link=Philosophiæ Naturalis Principia Mathematica}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Citation|title=Oxford Dictionaries: British and World English|date=2016|chapter-url=http://www.oxforddictionaries.com/definition/english/scientific-method|chapter=scientific method|access-date=28 Mayo 2016|archive-date=2016-06-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160620062539/http://www.oxforddictionaries.com/definition/english/scientific-method|language=en|trans-title=Mga Diksiyonaryo ng Oxford: Ingles ng mga Briton at ng Daigdig}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book|url=http://www.oed.com/view/Entry/383323|title=Oxford English Dictionary|via=OED Online|publisher=Oxford University Press|year=2014|edition=3rd|location=Oxford|url-access=subscription|access-date=2018-05-31 |archive-date=2023-11-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231129112639/https://www.oed.com/dictionary/scientific-method_n|url-status=live|language=en|trans-title=Diksiyonaryong Ingles ng Oxford}}&lt;/ref&gt;

Bagama’t iba-iba ang mga pamamaraan sa iba’t ibang [[larangan]], ang pinagbabatayang proseso ay kadalasang magkatulad. Sa mas detalyado: ang pamamaraang siyentipiko ay kinabibilangan ng pagbuo ng mga haka-haka (mga hipotetikal na paliwanag), paghula sa mga lohikal na kahihinatnan ng hipotesis, at pagsasagawa ng mga eksperimento o empirikal na obserbasyon batay sa mga hulang ito.&lt;ref name=&quot;NA&quot;&gt;{{cite wikisource|title=A Neglected Argument for the Reality of God|date=1908|first=Charles Sanders|last=Peirce|wslink=A Neglected Argument for the Reality of God|volume=7|pages=90–112|journal=Hibbert Journal|trans-title=Isang Pinabayaang Argumento para sa Realidad ng Diyos}} na may mga dagdag na tala. Muling inilimbag gamit ang dating hindi pa nailathalang bahagi, ''Collected Papers'' v. 6, mga talata 452–85, ''The Essential Peirce'' v. 2, mga pa. 434–450, at sa iba pang lugar. N.B. 435.30 'living institution': Maling isinalin ni Hibbert J. ang 'living institution': (&quot;constitution&quot; para sa &quot;institution&quot;)&lt;/ref&gt; Ang hipotesis ay isang haka-haka na batay sa kaalamang nakalap habang naghahanap ng sagot sa isang tanong. Maaari itong maging napakatiyak o malawak, ngunit dapat itong mapabulaanan. Ibig sabihin, dapat may posibleng kinalabasan ng isang eksperimento o obserbasyon na maaaring sumalungat sa mga hulang hinango mula sa hipotesis; kung wala nito, hindi ito masusubok nang makabuluhan.&lt;ref name=&quot;Popper&quot;&gt;{{Cite journal|last=Popper|first=Karl R.|title=The Logic of Scientific Discovery|work=Physics Today|volume=12|issue=11|page=273|year=1959|edition=Ingles|bibcode=1959PhT....12k..53P|doi=10.1063/1.3060577|journal=|trans-title=Ang Lohika ng Siyentipikong Pagtuklas|language=en}}&lt;/ref&gt;

Bagama’t ang pamamaraang siyentipiko ay kadalasang inihaharap bilang isang tiyak na pagkakasunod-sunod ng mga hakbang, ito ay kumakatawan sa isang hanay ng pangkalahatang prinsipyo. Hindi lahat ng hakbang ay isinasagawa sa bawat siyentipikong pagsisiyasat (o sa parehong antas ng lawak), at hindi rin sila palaging sumusunod sa parehong pagkakasunud-sunod.&lt;ref name=&quot;allScience&quot;&gt;{{harvp|Gauch|2003|p=3}}: &quot;Ang pamamaraang siyentipiko ay “madalas na maling inilalarawan bilang isang tiyak na pagkakasunod-sunod ng mga hakbang,” sa halip na makita kung ano talaga ito, “isang lubhang pabago-bago at malikhaing proseso” (AAAS 2000:18). Ipinahihiwatig nito na ang agham ay may mga pangkalahatang prinsipyong dapat maunawaan upang mapataas ang produktibidad at mapalawak ang pananaw, hindi na ang mga prinsipyong ito ay nagbibigay ng isang simple at awtomatikong pagkakasunod-sunod ng mga hakbang na dapat sundin. (Isinalin mula sa Ingles)&quot;&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Inductive Science 1837&quot;&gt;[[William Whewell]], ''History of Inductive Science'' (1837) [Kasaysayan ng Induktibong Agham] (sa wikang Ingles), at sa ''Philosophy of Inductive Science'' (1840) [Pilosopiya ng Induktibong Agham] (sa wikang Ingles)&lt;/ref&gt; Maraming mga tuklas ang hindi sumunod sa modelong itinuturo sa aklat-aralin ng pamamaraang siyentipiko, at sa ilang mga kaso, may papel ang pagkakataon.&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Krauss |first1=Alexander |date=28 Marso 2024 |title=Redefining the scientific method: as the use of sophisticated scientific methods that extend our mind |trans-title=Muling pagbibigay-kahulugan sa pamamaraang siyentipiko: bilang paggamit ng mga sopistikadong pamamaraang siyentipiko na nagpapalawak ng ating isipan |journal=PNAS Nexus |language=en |volume=3 |issue=4 |doi=10.1093/pnasnexus/pgae112 |pmc=10981393 |pmid=38560527 |doi-access=free |article-number=pahina 112}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;DunbarLuck&quot;&gt;Dunbar, K., &amp; Fugelsang, J. (2005). Causal Thinking in Science: How Scientists and Students Interpret the Unexpected. In M. E. Gorman, R.D. Tweney, D. Gooding &amp; A. Kincannon (eds.), ''Scientific and Technical Thinking''. Mahwah, NJ: Lawrence Erlbaum Associates. pp. 57–79.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Serendip&quot;&gt;{{cite book |last1=Merton |first1=Robert King |title=The Travels and Adventures of Serendipity: A Study in Sociological Semantics and the Sociology of Science |last2=Barber |first2=Elinor |last3=Barber |first3=Elinor G. |date=2006 |publisher=Princeton Univ. Press |isbn=0-691-12630-5 |location=Princeton, NJ |language=en |trans-title=Ang Mga Paglalakbay at Pakikipagsapalaran ng Masuwerteng Pagkakataon: Isang Pag-aaral sa Sosyolohikal na Semantika at Sosyolohiya ng Agham |chapter=Accidental Discovery in Science}}&lt;/ref&gt;

==Mga elemento ng pagsisiyasat==
[[Talaksan:The_Scientific_Method.svg|thumb|Ang pamamaraang siyentipiko ay karaniwang inilalarawan bilang isang patuloy na proseso. Ang diyagram na ito ay isa lamang sa maraming baryasyon nito.]]Ang pamamaraang siyentipiko ay ang prosesong ginagamit sa [[agham]].&lt;ref name=&quot;allTheSciences&quot;&gt;{{harvp|Gauch|2003|p=xv}}: &quot;The thesis of this book, as outlined in Chapter One, is that there are general principles applicable to all the sciences.&quot;&lt;/ref&gt; Tulad ng sa iba pang larangan ng pagsisiyasat, ang agham (sa pamamagitan ng pamamaraang siyentipiko) ay maaaring magpalawak ng naunang kaalaman at pag-isahin ang pag-unawa sa mga paksang pinag-aaralan nito sa paglipas ng panahon.{{efn|The topics of study, as expressed in the vocabulary of its scientists, are approached by a &quot;single unified method&quot;.&lt;ref name= cowles /&gt;{{rp|pp.8,13,33–35,60}} The topics are [[Unification (computer science)|unified]] by its predicates, in a system of expressions. The unification process was formalized by [[Jacques Herbrand]] in 1930.&lt;ref name= herbrand &gt;Maribel Fernández [https://nms.kcl.ac.uk/maribel.fernandez/papers/slides-TCS-SOUP.pdf (Dec 2007) Unification Algorithms] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241207084211/https://nms.kcl.ac.uk/maribel.fernandez/papers/slides-TCS-SOUP.pdf |date=2024-12-07  }}&lt;/ref&gt;|name=unification}} Sa kasaysayan, naging mahalaga ang pag-unlad ng pamamaraang siyentipiko sa [[Rebolusyong Siyentipiko]].&lt;ref name=&quot;lindberg2007&quot;&gt;{{harvp|Lindberg|2007|pp=2–3}}: &quot;There is a danger that must be avoided. ... If we wish to do justice to the historical enterprise, we must take the past for what it was. And that means we must resist the temptation to scour the past for examples or precursors of modern science. ...My concern will be with the beginnings of scientific ''theories'', the methods by which they were formulated, and the uses to which they were put; ... &quot;&lt;/ref&gt;

Ang pangkalahatang proseso ay kinabibilangan ng pagbuo ng mga haka-haka ([[hipotesis]]), paghula sa mga lohikal na kahihinatnan ng mga ito, at pagkatapos ay pagsasagawa ng mga eksperimento batay sa mga hulang iyon upang matukoy kung tama ang orihinal na haka-haka.&lt;ref name=&quot;NA2&quot;&gt;{{cite wikisource|title=A Neglected Argument for the Reality of God|date=1908|first=Charles Sanders|last=Peirce|wslink=A Neglected Argument for the Reality of God|volume=7|pages=90–112|journal=Hibbert Journal}} with added notes. Reprinted with previously unpublished part, ''Collected Papers'' v. 6, paragraphs 452–85, ''The Essential Peirce'' v. 2, pp. 434–450, and elsewhere. N.B. 435.30 'living institution': Hibbert J. mis-transcribed 'living institution': (&quot;constitution&quot; for &quot;institution&quot;)&lt;/ref&gt; Gayunpaman, may mga kahirapan sa pagbibigay ng isang pormulang paglalarawan ng pamamaraang ito. Ang pamamaraang siyentipiko ay nakabatay sa mga pangkalahatang prinsipyo sa halip na isang nakapirming pagkakasunud-sunod. Hindi lahat ng hakbang ay nagaganap sa bawat pagsisiyasat, at hindi rin palaging nasa iisang pagkakasunod-sunod. Nangangailangan ito ng katalinuhan, imahinasyon, at pagkamalikhain sa halip na mahigpit na pagsunod sa isang pamamaraan.&lt;ref name=&quot;Gauch&quot;&gt;{{Cite book |last=Gauch |first=Hugh G. Jr. |url=https://books.google.com/books?id=iVkugqNG9dAC |title=Scientific Method in Practice |publisher=Palimbagan ng Unibersidad ng Cambridge |year=2003 |isbn=978-0-521-01708-4 |access-date=2020-05-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231129113236/https://books.google.com/books?id=iVkugqNG9dAC |archive-date=2023-11-29 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

== Tingnan din ==
* [[Agham]]

==Mga pananda==
{{notelist}}

==Mga sanggunian==
{{Reflist}}

[[Kategorya:Pamamaraang pang-agham| ]]
[[Kategorya:Pilosopiya ng agham]]
[[Kategorya:Empirisismo]]</text>
      <sha1>bxekfxuvz6mpwp88kc9ne37f3jnd54t</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2202575</id>
      <parentid>2202560</parentid>
      <timestamp>2026-04-12T01:15:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>LknFenix</username>
        <id>125962</id>
      </contributor>
      <comment>Pag-aayos sa sanggunian</comment>
      <origin>2202575</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11334" sha1="51sdclpbxw3dhbpaw9d2ex1isp1kdei" xml:space="preserve">Ang '''pamamaraang''' '''makaagham''' o '''siyentipiko''' ay isang empirikal na paraan ng pagkuha ng [[kaalaman]] sa pamamagitan ng maingat na obserbasyon, mahigpit na pagdududa, pagsubok sa hipotesis, at pagpapatunay sa pamamagitan ng eksperimento. Binuo mula sa mga sinauna at medyebal na kasanayan, kinikilala nito na ang mga kognitibong pagpapalagay ay maaaring makaapekto sa pagpapakahulugan sa mga obserbasyon. Ang pamamaraang makaagham ay naging batayan ng [[agham]] mula pa noong ika-17 siglo. Kasama sa siyentipikong pagsisiyasat ang pagbuo ng isang masusubok na hipotesis sa pamamagitan ng induktibong pangangatwiran, pagsubok nito sa pamamagitan ng mga eksperimento at pagsusuring istatistikal, at pagbabago o pagtanggi sa hipotesis batay sa mga resulta.&lt;ref name=&quot;principia&quot;&gt;{{Cite book|title=Philosophiæ Naturalis Principia Mathematica|last=Newton|first=Isaac|series=The Principia: Mathematical Principles of Natural Philosophy |publisher=University of California Press|others=Includes &quot;A Guide to Newton's Principia&quot; by I. Bernard Cohen, pp. 1–370. (The ''Principia'' itself is on pp. 371–946)|isbn=978-0-520-08817-7|location=Berkeley, CA|date=1999|at=791–796 (&quot;Rules of Reasoning in Philosophy&quot;); ''see also'' [[Philosophiæ Naturalis Principia Mathematica#Rules of Reason]]|translator-last=Cohen|translator-first=I. Bernard|trans-title=Mga Prinsipyo sa Matematika ng Likas na Pilosopiya|orig-date=1726 (3rd ed.)|translator-last2=Whitman|translator-first2=Anne|translator-last3=Budenz|translator-first3=Julia|title-link=Philosophiæ Naturalis Principia Mathematica}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Citation|title=Oxford Dictionaries: British and World English|date=2016|chapter-url=http://www.oxforddictionaries.com/definition/english/scientific-method|chapter=scientific method|access-date=28 Mayo 2016|archive-date=2016-06-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160620062539/http://www.oxforddictionaries.com/definition/english/scientific-method|language=en|trans-title=Mga Diksiyonaryo ng Oxford: Ingles ng mga Briton at ng Daigdig}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book|url=http://www.oed.com/view/Entry/383323|title=Oxford English Dictionary|via=OED Online|publisher=Oxford University Press|year=2014|edition=3rd|location=Oxford|url-access=subscription|access-date=2018-05-31 |archive-date=2023-11-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231129112639/https://www.oed.com/dictionary/scientific-method_n|url-status=live|language=en|trans-title=Diksiyonaryong Ingles ng Oxford}}&lt;/ref&gt;

Bagama’t iba-iba ang mga pamamaraan sa iba’t ibang [[larangan]], ang pinagbabatayang proseso ay kadalasang magkatulad. Sa mas detalyado: ang pamamaraang siyentipiko ay kinabibilangan ng pagbuo ng mga haka-haka (mga hipotetikal na paliwanag), paghula sa mga lohikal na kahihinatnan ng hipotesis, at pagsasagawa ng mga eksperimento o empirikal na obserbasyon batay sa mga hulang ito.&lt;ref name=&quot;NA&quot;&gt;{{cite wikisource|title=A Neglected Argument for the Reality of God|date=1908|first=Charles Sanders|last=Peirce|wslink=A Neglected Argument for the Reality of God|volume=7|pages=90–112|journal=Hibbert Journal|trans-title=Isang Pinabayaang Argumento para sa Realidad ng Diyos}} na may mga dagdag na tala. Muling inilimbag gamit ang dating hindi pa nailathalang bahagi, ''Collected Papers'' v. 6, mga talata 452–85, ''The Essential Peirce'' v. 2, mga pa. 434–450, at sa iba pang lugar. N.B. 435.30 'living institution': Maling isinalin ni Hibbert J. ang 'living institution': (&quot;constitution&quot; para sa &quot;institution&quot;)&lt;/ref&gt; Ang hipotesis ay isang haka-haka na batay sa kaalamang nakalap habang naghahanap ng sagot sa isang tanong. Maaari itong maging napakatiyak o malawak, ngunit dapat itong mapabulaanan. Ibig sabihin, dapat may posibleng kinalabasan ng isang eksperimento o obserbasyon na maaaring sumalungat sa mga hulang hinango mula sa hipotesis; kung wala nito, hindi ito masusubok nang makabuluhan.&lt;ref name=&quot;Popper&quot;&gt;{{Cite journal|last=Popper|first=Karl R.|title=The Logic of Scientific Discovery|work=Physics Today|volume=12|issue=11|page=273|year=1959|edition=Ingles|bibcode=1959PhT....12k..53P|doi=10.1063/1.3060577|journal=|trans-title=Ang Lohika ng Siyentipikong Pagtuklas|language=en}}&lt;/ref&gt;

Bagama’t ang pamamaraang siyentipiko ay kadalasang inihaharap bilang isang tiyak na pagkakasunod-sunod ng mga hakbang, ito ay kumakatawan sa isang hanay ng pangkalahatang prinsipyo. Hindi lahat ng hakbang ay isinasagawa sa bawat siyentipikong pagsisiyasat (o sa parehong antas ng lawak), at hindi rin sila palaging sumusunod sa parehong pagkakasunud-sunod.&lt;ref name=&quot;allScience&quot;&gt;{{harvp|Gauch|2003|p=3}}: &quot;Ang pamamaraang siyentipiko ay “madalas na maling inilalarawan bilang isang tiyak na pagkakasunod-sunod ng mga hakbang,” sa halip na makita kung ano talaga ito, “isang lubhang pabago-bago at malikhaing proseso” (AAAS 2000:18). Ipinahihiwatig nito na ang agham ay may mga pangkalahatang prinsipyong dapat maunawaan upang mapataas ang produktibidad at mapalawak ang pananaw, hindi na ang mga prinsipyong ito ay nagbibigay ng isang simple at awtomatikong pagkakasunod-sunod ng mga hakbang na dapat sundin. (Isinalin mula sa Ingles)&quot;&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Inductive Science 1837&quot;&gt;[[William Whewell]], ''History of Inductive Science'' (1837) [Kasaysayan ng Induktibong Agham] (sa wikang Ingles), at sa ''Philosophy of Inductive Science'' (1840) [Pilosopiya ng Induktibong Agham] (sa wikang Ingles)&lt;/ref&gt; Maraming mga tuklas ang hindi sumunod sa modelong itinuturo sa aklat-aralin ng pamamaraang siyentipiko, at sa ilang mga kaso, may papel ang pagkakataon.&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Krauss |first1=Alexander |date=28 Marso 2024 |title=Redefining the scientific method: as the use of sophisticated scientific methods that extend our mind |trans-title=Muling pagbibigay-kahulugan sa pamamaraang siyentipiko: bilang paggamit ng mga sopistikadong pamamaraang siyentipiko na nagpapalawak ng ating isipan |journal=PNAS Nexus |language=en |volume=3 |issue=4 |doi=10.1093/pnasnexus/pgae112 |pmc=10981393 |pmid=38560527 |doi-access=free |article-number=pahina 112}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;DunbarLuck&quot;&gt;Dunbar, K., &amp; Fugelsang, J. (2005). Causal Thinking in Science: How Scientists and Students Interpret the Unexpected. In M. E. Gorman, R.D. Tweney, D. Gooding &amp; A. Kincannon (eds.), ''Scientific and Technical Thinking''. Mahwah, NJ: Lawrence Erlbaum Associates. pp. 57–79.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Serendip&quot;&gt;{{cite book |last1=Merton |first1=Robert King |title=The Travels and Adventures of Serendipity: A Study in Sociological Semantics and the Sociology of Science |last2=Barber |first2=Elinor |last3=Barber |first3=Elinor G. |date=2006 |publisher=Princeton Univ. Press |isbn=0-691-12630-5 |location=Princeton, NJ |language=en |trans-title=Ang Mga Paglalakbay at Pakikipagsapalaran ng Masuwerteng Pagkakataon: Isang Pag-aaral sa Sosyolohikal na Semantika at Sosyolohiya ng Agham |chapter=Accidental Discovery in Science}}&lt;/ref&gt;

==Mga elemento ng pagsisiyasat==
[[Talaksan:The_Scientific_Method.svg|thumb|Ang pamamaraang siyentipiko ay karaniwang inilalarawan bilang isang patuloy na proseso. Ang diyagram na ito ay isa lamang sa maraming baryasyon nito.]]Ang pamamaraang siyentipiko ay ang prosesong ginagamit sa [[agham]].&lt;ref name=&quot;allTheSciences&quot;&gt;{{harvp|Gauch|2003|p=xv}}: &quot;Ang tesis ng aklat na ito, gaya ng nakabalangkas sa Kabanata Isa, ay may mga pangkalahatang prinsipyong naaangkop sa lahat ng agham. (Isinalin mula sa Ingles)&quot;&lt;/ref&gt; Tulad ng sa iba pang larangan ng pagsisiyasat, ang agham (sa pamamagitan ng pamamaraang siyentipiko) ay maaaring magpalawak ng naunang kaalaman at pag-isahin ang pag-unawa sa mga paksang pinag-aaralan nito sa paglipas ng panahon.{{efn|Ang mga paksang pinag-aaralan, ayon sa bokabularyo ng mga siyentipiko nito, ay nilalapitan sa pamamagitan ng isang &quot;pinag-isang pamamaraan&quot;.&lt;ref name= cowles&gt;{{cite book|last=Cowles|first=Henry M.|title=The Scientific Method: An Evolution of Thinking from Darwin to Dewey|trans-title=Ang Paraang Siyentipiko: Isang Ebolusyon ng Pag-iisip mula kay Darwin hanggang kay Dewey|lang=en|year=2020|location=Cambridge, MA|publisher=Palimbagan ng Unibersidad ng Harvard|isbn=978-0-674-97619-1}}&lt;/ref&gt;{{rp|pp.8,13,33–35,60}} Ang mga paksa ay pinag-iisa ng kanilang mga panaguri sa loob ng isang sistema ng mga ekspresyon. Ang proseso ng pag-iisang ito ay pormal na inilahad ni Jacques Herbrand noong 1930.&lt;ref name= herbrand &gt;Maribel Fernández [https://nms.kcl.ac.uk/maribel.fernandez/papers/slides-TCS-SOUP.pdf (Dec 2007) Unification Algorithms] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241207084211/https://nms.kcl.ac.uk/maribel.fernandez/papers/slides-TCS-SOUP.pdf |date=2024-12-07  }}&lt;/ref&gt;|name=unification}} Sa kasaysayan, naging mahalaga ang pag-unlad ng pamamaraang siyentipiko sa [[Rebolusyong Siyentipiko]].&lt;ref name=&quot;lindberg2007&quot;&gt;{{cite book|last=Lindberg|first=David C.|title=The Beginnings of Western Science|trans-title=Ang Simula ng Kanluraning Agham|year=2007|publisher=Palimbagan ng Unibersidad ng Chicago|pages=2-3|quote=May isang panganib na dapat iwasan. … Kung nais nating bigyang-katarungan ang gawaing pangkasaysayan, dapat nating unawain ang nakaraan ayon sa kung ano ito noon. Nangangahulugan ito na dapat nating labanan ang tukso na halughugin ang nakaraan upang humanap ng mga halimbawa o mga paunang anyo ng modernong agham. … Ang aking pag-aalala ay ang pinagmulan ng mga siyentipikong ‘teorya’, kung paano ito nabalangkas, at kung paano ito ginamit; … (Isinalin mula sa Ingles)}}&lt;/ref&gt;

Ang pangkalahatang proseso ay kinabibilangan ng pagbuo ng mga haka-haka ([[hipotesis]]), paghula sa mga lohikal na kahihinatnan ng mga ito, at pagkatapos ay pagsasagawa ng mga eksperimento batay sa mga hulang iyon upang matukoy kung tama ang orihinal na haka-haka.&lt;ref name=&quot;NA2&quot;&gt;{{cite wikisource|title=A Neglected Argument for the Reality of God|date=1908|first=Charles Sanders|last=Peirce|wslink=A Neglected Argument for the Reality of God|volume=7|pages=90–112|journal=Hibbert Journal}} with added notes. Reprinted with previously unpublished part, ''Collected Papers'' v. 6, paragraphs 452–85, ''The Essential Peirce'' v. 2, pp. 434–450, and elsewhere. N.B. 435.30 'living institution': Hibbert J. mis-transcribed 'living institution': (&quot;constitution&quot; for &quot;institution&quot;)&lt;/ref&gt; Gayunpaman, may mga kahirapan sa pagbibigay ng isang pormulang paglalarawan ng pamamaraang ito. Ang pamamaraang siyentipiko ay nakabatay sa mga pangkalahatang prinsipyo sa halip na isang nakapirming pagkakasunud-sunod. Hindi lahat ng hakbang ay nagaganap sa bawat pagsisiyasat, at hindi rin palaging nasa iisang pagkakasunod-sunod. Nangangailangan ito ng katalinuhan, imahinasyon, at pagkamalikhain sa halip na mahigpit na pagsunod sa isang pamamaraan.&lt;ref name=&quot;Gauch&quot;&gt;{{Cite book |last=Gauch |first=Hugh G. Jr. |url=https://books.google.com/books?id=iVkugqNG9dAC |title=Scientific Method in Practice |publisher=Palimbagan ng Unibersidad ng Cambridge |year=2003 |isbn=978-0-521-01708-4 |access-date=2020-05-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231129113236/https://books.google.com/books?id=iVkugqNG9dAC |archive-date=2023-11-29 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

== Tingnan din ==
* [[Agham]]

==Mga pananda==
{{notelist}}

==Mga sanggunian==
{{Reflist}}

[[Kategorya:Pamamaraang pang-agham| ]]
[[Kategorya:Pilosopiya ng agham]]
[[Kategorya:Empirisismo]]</text>
      <sha1>51sdclpbxw3dhbpaw9d2ex1isp1kdei</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>One Piece</title>
    <ns>0</ns>
    <id>19067</id>
    <revision>
      <id>2202572</id>
      <parentid>2201295</parentid>
      <timestamp>2026-04-12T01:10:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Stephan1000000</username>
        <id>98632</id>
      </contributor>
      <comment>1157</comment>
      <origin>2202572</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6728" sha1="0qlp6ej99evlje5goikr9z8l8lniw5j" xml:space="preserve">{{cleanup|date=Agosto 2011}}

{{Infobox animanga/Header
| title           = One Piece
| image           = 
| caption         = 
| ja_kanji        = ONE PIECE（ワンピース）
| ja_romaji       = Wan Pīsu
| genre           = &lt;!--Discuss in talk page before adding or removing genres, however, keep in mind [[WP:MOS-AM#Content]]. Thank you.--&gt;[[Action (genre)|Action]], [[Adventure (genre)|Adventure]], [[Comedy-drama]]&lt;!--Discuss in talk page before adding or removing genres, however, keep in mind [[WP:MOS-AM#Content]]. Thank you.--&gt;
}}
{{Infobox animanga/Print
| type            = manga
| author          = [[Eiichiro Oda]]
| publisher       = [[Shueisha]]
| publisher_en    = [[Viz Media]] ({{abbr|USA|United States}}, {{abbr|CAN|Canada}}, {{abbr|GBR|United Kingdom}})&lt;br /&gt;[[Gollancz Manga]] ({{abbr|GBR|United Kingdom}})&lt;br /&gt;[[Madman Entertainment]] ({{abbr|AUS|Australia}}, {{abbr|NZL|New Zealand}})
| demographic     = ''[[Shōnen manga|Shōnen]]''
| magazine        = [[Weekly Shōnen Jump]]
| magazine_en     = [[Shonen Jump (magazine)|Shonen Jump]] ({{abbr|USA|United States}}, {{abbr|CAN|Canada}})
| first           = 4 July 1997
| last            = 
| volumes         = 114
| volume_list     = List of One Piece manga volumes
}}
{{Infobox animanga/Video
| type            = Serye
| director        = [[Kōnosuke Uda]] (1999–2006)&lt;br/&gt;Munehisa Sakai (2006–2008)&lt;br /&gt;Hiroaki Miyamoto (2008–present)
| producer        = Yoshihiro Suzuki
| writer          = Hirohiko Uesaka&lt;br/&gt;Tatsuya Hamazaki
| music           = 
| studio          = [[Toei Animation]]
| licensor        = [[Madman Entertainment]] ({{abbr|AUS|Australia}}, {{abbr|NZL|New Zealand}})&lt;br /&gt;[[4Kids Entertainment]] ({{abbr|USA|United States}} , {{abbr|CAN|Canada}})(2004–2007)&lt;br /&gt;[[Funimation Entertainment]] ({{abbr|USA|United States}}, {{abbr|CAN|Canada}})(2007–present)
| network         = [[Animax]], [[Fuji TV]]
| network_en      = [[Toonami (UK)|Toonami]] ({{abbr|GBR|United Kingdom}})&lt;br/&gt;[[CN Too]] ({{abbr|GBR|United Kingdom}})&lt;br/&gt;[[YTV (TV channel)|YTV]] ({{abbr|CAN|Canada}})&lt;br/&gt;[[Cartoon Network (United States)|Cartoon Network]] ({{abbr|USA|United States}}, 2005–2007)&lt;br/&gt;[[Toonami]] ({{abbr|USA|United States}}, 2005–2008)&lt;br/&gt;[[Fox Broadcasting Company]] ({{abbr|USA|United States}}, 2003–2005)&lt;br/&gt;[[Cartoon Network (Australia)|Cartoon Network]] ({{abbr|AUS|Australia}}, {{abbr|NZL|New Zealand}})&lt;br /&gt;[[Network Ten]] ({{abbr|AUS|Australia}}, {{abbr|NZL|New Zealand}})
| first           = 20 Oktubre 1999
| last            = 
| episodes        = 1157
| episode_list    = List of One Piece episodes
}}
{{Infobox animanga/Other
| title           = Related works
| content         = 
* [[List of One Piece films|''One Piece'' films]]
* [[List of One Piece video games|''One Piece'' video games]]
}}
{{Infobox animanga/Footer}}
Ang '''One Piece''' ay isang seryeng '''Japanese Shonen Manga''' at '''Anime''' na nilikha ng Hapon na si '''Eichiro Oda''' na naging seryal na sa '''Weekly Shonen Jump''' mula pa noong 4 July 1997. Ang bawat kabanata ay inilalathala sa '''takobon''' volumes ni '''Shueisha''', sa una nitong release noong 24 Disyembre 1997, at ang ika-60 bolyum ay noong Nobyembre 2010. Pagdaan ng 2010, inanunsiyo ng '''Shueisha''' na naipagbili na nila ang mahigit sa 200 milyong bolyum ng '''One Piece''' sa ngayon; ang ika-60 na volume ay nakapagtala ng bagong record para sa pinakamataas na initial print run sa lahat ng aklat sa Japan sa kasaysayan na may 3.4 milyong kopya. Ito rin ang unang aklat na naibenta ng mahigit 2 milyong kopya sa Opening Week ng '''Oricon Book Ranking''' ng Japan.

Hango ang One Piece sa paglalakbay ni '''Monkey D. Luffy''', isang 17 taong gulang na lalaki na nakakain ng sinumpaang prutas (Hapon: 悪魔の実, ''Akuma no Mi'', [[Wikang Ingles|Ingles]]: ''Devil Fruit'') na tinatawag na '''Gomu Gomu no Mi''' (Sa Pilipinas: Sinumpaang Prutas ng Goma Goma) na naging daan upang ang katawan niya ay humaba at ma-deform na parang Goma, at ang kanyang itinatag na grupo, ang '''Straw Hat Pirates'''. Nilakbay ni Luffy ang karagatan upang mahanap ang pinakatago-tagong at ang pinakamalaking kayamanan na tinawag na '''One Piece''' at upang hirangin siya bilang ang susunod na '''Hari ng mga Pirata'''.

Sinimulan ang pagpapalabas ng One Piece sa Pilipinas noong 2003&amp;nbsp;ng '''GMA Network 7'''. Nakailan na rin itong pag-uulit ng mga episodes dahil sa pagbaba ng ratings nito sa kalabang Network na '''ABS-CBN'''. Ang kasalukuyang episode nito sa Pilipinas ay sa pakikipagsapalaran sa '''Enies Lobby''' at sa '''CP9'''. At sa kabila ng maraming udlot sa telebisyon, unti-unting tumataas ang ratings ito sa 17% kumpara sa kabilang estasyon na 12-15%.

== Buod ==

Ang kuwento ay hango sa 17 taong gulang na si [[:en:Monkey D. Luffy|Monkey D. Luffy]] na pinukaw ng kanyang idolo noong bata pa sya na si [[:en:List of One Piece characters#Shanks|Red Haired Shanks]] na naglalakbay upang hanapin ang '''One Piece'''. Sa paglalakbay ni Luffy, bumuo siya ng isang samahang pirata na tinawag niyang '''Straw Hat Pirates'''. Ang grupo ay binubuo nila: 
*Pirate Hunter [[:en:List of One Piece characters#Roronoa Zoro|Roronoa Zoro]]
*Cat Thief [[:en:List of One Piece characters#Nami|Nami]] (Ang Tagapaglayag)
*Sharpshooter Sogeking [[:en:List of One Piece characters#Usopp|Usopp]] (Ang Sniper)
*Black Leg [[:en:List of One Piece characters#Sanji|Sanji]] (Ang Tagapagluto)
*Cotton Candy Lover [[:en:List of One Piece characters#Tony Tony Chopper|Chopper]] (Ang Manggagamot)
*[[:en:List of One Piece characters#Nico Robin|Nico Robin]] (Ang Arkeyolohista)
*Cyborg [[:en:List of One Piece characters#Franky|Franky]] (Ang Shipwright)
*Humming [[:en:List of One Piece characters#Brook|Brook]] (Ang Musikero).
*Jinbei (Ang Helmsman)

Humarap din sila sa maraming pagsubok sa lahat ng sulok ng mundo. Ang pinakamalaki nilang kalaban ay ang mga [[:en:List of One Piece characters#Marines|Marino]] na hawak ng [[:en:List of One Piece characters#World Government|Pamahalaang Pandaigdig]] na naghahanap ng hustisya upang tuldukan ang [[:en:Golden Age of Piracy|Ginintuang Yugto ng mga Pirata]]. Marami ring ibang istorya ang hango sa paglalaban ng Gobyerno ,Pitong Warlord at ng Apat na Emperador, ang apat na pinakamalakas na pirata sa buong mundo.

Matapos ang pagkamatay nila [[:en:List of One Piece characters#Portgas D. Ace|Portgas D. Ace]] (Ang kapatid ni Luffy na hindi niya kadugo) at ni [[:en:List of One Piece characters#Whitebeard|Whitebeard]], ang bawat miyembro ng Strawhats ay sumailalim sa matinding pagsasanay. Matapos ang dalawang taon, nabuo ulit sila sa '''Sabaody Archipelago''' at tinuloy ang paglalakbay sa Bagong Daigdig ('''New World''').

[[Kategorya:Shōnen manga]]</text>
      <sha1>0qlp6ej99evlje5goikr9z8l8lniw5j</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Anahaw</title>
    <ns>0</ns>
    <id>24718</id>
    <revision>
      <id>2202650</id>
      <parentid>2089483</parentid>
      <timestamp>2026-04-12T07:53:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yivan000</username>
        <id>85905</id>
      </contributor>
      <comment>wrong spelling, see Manwal sa Masinop na Pagsulat section 11.7</comment>
      <origin>2202650</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2586" sha1="g5iev55xfvu7hsnexehyphtiz8ny2tn" xml:space="preserve">{{Speciesbox
|image = Livistonia Rotundifolia.jpg
|image_caption = ''S rotundifolius'' in [[Kolkata]], India
|name = ''Saribus rotundifolius''
|taxon = Saribus rotundifolius
|authority = (Lam.) Blume
|synonyms = ''Corypha rotundifolia'' {{au|Lam.}} &lt;br&gt;
''Livistona rotundifolia'' {{au|(Lam.) Mart.}}
}}
Ang '''anahaw''' o '''luyong''' (''Livistona rotundifolia'') ay isang pabilog na dahon na [[palma]]&lt;ref name=&quot;ERDB&quot;&gt;{{cite web | last =  | first =  | authorlink =  | editor = Marcial C. Amaro Jr. | title = Anahaw | work = Some Familiar Philippine Palms that Produce High Food Value and Tikog | publisher = Ecosystems Research and Development Bureau of the Philippine Department of Environment and Natural Resources | date = January-April 2010 | url = http://erdb.denr.gov.ph/publications/rise/r_v22n1.pdf | format = PDF | doi =  | accessdate = 2013-04-01 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20130522064720/http://erdb.denr.gov.ph/publications/rise/r_v22n1.pdf | archivedate = 2013-05-22 | url-status = dead }}&lt;/ref&gt; na matatagpuan sa [[Timog-Silangang Asya]]. Kasapi ito sa ''genus'' [[Livistona]] na tinatawag na '''Footstool palm''' sa [[Wikang Ingles|Ingles]]. Pambansang dahon ito ng [[Pilipinas]]. Ang anahaw ay pinagkukunan ng matigas na [[kahoy]] na katulad ng ''[[ebony]]''.  Ginagamit ang kahoy nito sa paggawa ng mga [[tungkod]] at mga [[pantira]] ng mga [[pana]].&lt;ref name=&quot;TE&quot;&gt;[[English, Leo James]]. ''Diksyunaryong Tagalog-Ingles'', Kongregasyon ng Kabanalbanalang Tagapag-ligtas, Maynila, ipinamamahagi ng ''National Book Store'', may 1583 na mga dahon, ISBN 971910550X&lt;/ref&gt;

Karaniwang tanawin ang halaman na ito sa rehiyon.  Tumutubo ito sa mga sub-tropikal na mga klima at mamasa-masang tropikal na lugar.

Ginagamit ang mga dahon sa kugon at pambalot ng pagkain.  Nabawasan ang laki ng mga ligaw na mga halaman dahil sa sobrang pag-ani.  Bagaman mabilis na tumubo ang mga dahon pagkatapos anihin ngunit nagiging maliit ito.

[[File:D3239Arecaceae Anahaw 10.jpg|thumb|Ang dahon ng anahaw]]

==Mga sanggunian==
{{reflist}}
* [http://zipcodezoo.com/Plants/L/Livistona_rotundifolia.asp Livistona rotundifolia] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070930030612/http://zipcodezoo.com/Plants/L/Livistona_rotundifolia.asp |date=2007-09-30 }}
* [http://www.fao.org/docrep/X0451E/X0451e06.htm Tropical Palms - Asian region] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071127100018/http://www.fao.org/docrep/x0451e/x0451e06.htm |date=2007-11-27 }}

[[Kategorya:Mga palmera]]
[[Kategorya:Arecaceae]]
[[Kaurian:Halaman]]
[[Kaurian:Punongkahoy]]


{{stub}}</text>
      <sha1>g5iev55xfvu7hsnexehyphtiz8ny2tn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Usapan:Wikang Ilokano</title>
    <ns>1</ns>
    <id>26150</id>
    <revision>
      <id>2202709</id>
      <parentid>128919</parentid>
      <timestamp>2026-04-12T09:52:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yivan000</username>
        <id>85905</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Inilipat ni Yivan000 ang pahinang [[Usapan:Wikang Iloko]] sa [[Usapan:Wikang Ilokano]]: move to official KWF name</comment>
      <origin>128919</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="48" sha1="bc9l7dm6ljmizphvvi0z8bwne3u6ryy" xml:space="preserve">{{Template:AlamBaNinyoUsapan|Setyembre 17|2005}}</text>
      <sha1>bc9l7dm6ljmizphvvi0z8bwne3u6ryy</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kamatsile</title>
    <ns>0</ns>
    <id>40012</id>
    <revision>
      <id>2202644</id>
      <parentid>2094912</parentid>
      <timestamp>2026-04-12T07:50:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yivan000</username>
        <id>85905</id>
      </contributor>
      <comment>wrong spelling, see Manwal sa Masinop na Pagsulat section 11.7</comment>
      <origin>2202644</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1286" sha1="63belht4ydqfezag53nsiywyb7ybgck" xml:space="preserve">{{speciesbox
| name               = Kamatsile
| image              = Tree I IMG 2896.jpg
| image_width        = 250px
| image2             = Pithecellobium dulce beans.JPG
| image2_width       = 250px
| image2_alt         = 
| image2_caption     = ''Pithecellobium dulce''
&lt;!--| image_caption  = Manila Tamarind Tree (Jungle Jalebi)in [[Kolkata]], [[West Bengal]], [[India]].--&gt;
| taxon = Pithecellobium dulce
| authority = ([[Roxb.]]) [[Benth.]] 
}}

[[Talaksan:Fruit Im IMG 2705.jpg|thumb|right|Mga bunga ng kamatsile.]]

Ang '''kamatsile''' o '''kamatsili''' (Ingles: ''guamachili'', ''Manila tamarind'' o ''monkeypod'', pangalang pang-agham: ''Pithecellobium dulce'') ay ang tawag sa isang uri ng [[puno]] o [[bunga]] nito.  May mga butong napaliligiran ng nakakain at mapuputing laman ang mahabang bunga ng punong ito.  Ginagamit naman sa pagbibigay ng maitim na kulay sa [[balat]] (Ingles: ''tanning'') ang balat ng puno ng kamatsile. &lt;ref name=&quot;TE&quot;&gt; ''Diksyunaryong Tagalog-Ingles'' ni [[Leo James English]], Kongregasyon ng Kabanalbanalang Tagapag-ligtas, Maynila, ipinamamahagi ng ''National Book Store'', may 1583 na mga dahon, ISBN 971910550X&lt;/ref&gt;

==Mga sanggunian==
{{reflist}}

[[Kaurian:Pagkain]]
[[Kaurian:Prutas]]
[[Kaurian:Fabaceae]]
[[Kaurian:Punongkahoy]]

{{stub}}</text>
      <sha1>63belht4ydqfezag53nsiywyb7ybgck</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Talisay</title>
    <ns>0</ns>
    <id>40013</id>
    <revision>
      <id>2202695</id>
      <parentid>2094985</parentid>
      <timestamp>2026-04-12T08:10:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yivan000</username>
        <id>85905</id>
      </contributor>
      <comment>wrong spelling, see Manwal sa Masinop na Pagsulat section 11.7</comment>
      <origin>2202695</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1505" sha1="lbv7y06tjgfnl3sjilqtncrwdf5odge" xml:space="preserve">{{speciesbox
| name = ''Talisay''
| image = Teca 001.jpg
| image_width = 240px
| taxon = Terminalia catappa
| authority = [[Carolus Linnaeus|L.]]
}}
:''Para sa ibang gamit, tingnan ang [[talisay (paglilinaw)]] at [[almendro (paglilinaw)]].''

Ang '''talisay'''&lt;ref name=JETE&gt;{{cite-JETE|Talisay}}&lt;/ref&gt; o '''almendro''' (pangalang pang-agham: '''''Terminalia catappa'''''; [[wikang Ingles|Ingles]]: ''shade tree'') ay isang malaking puno na nasa pamilyang  [[Combretaceae]].  Pinagtatalunan ang pinagmulan ng punong ito, na maaaring mula sa [[India]], [[Malay peninsula|tangway ng Malay]], o [[New Guinea]].  Kabilang din sa mga katawagan nito sa [[wikang Ingles]] ang  ''Indian almond'', ''Bengal almond'', ''Singapore almond'', ''Malabar almond'', ''tropical almond'', ''sea almond'', at ''umbrella tree''.  Tumutubo rin ito sa [[Pilipinas]].&lt;ref name=JETE/&gt;  Isa itong uri ng punong nagbibigay ng lilim sapagkat may mga malalapad at malalaking mga [[dahon]].&lt;ref name=&quot;TE&quot;&gt; ''Diksyunaryong Tagalog-Ingles'' ni [[Leo James English]], Kongregasyon ng Kabanalbanalang Tagapag-ligtas, Maynila, ipinamamahagi ng ''National Book Store'', may 1583 na mga dahon, ISBN 971-91055-0-X&lt;/ref&gt;

== Mga sanggunian ==
{{reflist}}

[[Talaksan:Desi Badam (Terminalia catappa) leaves before falling in Kolkata W IMG 3245.jpg|thumb|right|Anyo ng talisay bago maglagas ng dahon, sa [[Kolkata]], [[West Bengal|Kanlurang Bengal]], [[India]].]]

[[Kategorya:Almendro]]
[[Kategorya:Halaman]]
[[Kategorya:Punongkahoy]]

{{stub}}</text>
      <sha1>lbv7y06tjgfnl3sjilqtncrwdf5odge</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Makopa</title>
    <ns>0</ns>
    <id>40025</id>
    <revision>
      <id>2202704</id>
      <parentid>2095089</parentid>
      <timestamp>2026-04-12T08:13:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yivan000</username>
        <id>85905</id>
      </contributor>
      <comment>wrong spelling, see Manwal sa Masinop na Pagsulat section 11.7</comment>
      <origin>2202704</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1452" sha1="2al909n800i548if1jhlw14mwb7ezrv" xml:space="preserve">{{speciesbox 
| name = ''Syzygium samarangense''
| image = Wax apple1.jpg
| image_width = 240px
| taxon = Syzygium samarangense
| authority = ([[Carl Ludwig Blume|Blume]]) Merrill &amp; Perry
}}
[[Talaksan:1102Close-up photographs of Makopa in the Philippines 14.jpg|thumb|samalapitan na Makopa]]
Ang '''makopa''' o ''Malay rose apple tree'' sa Ingles ay isang uri ng [[puno]]ng nagbubunga ng mga [[prutas]] na kahugis ng maliit na [[kampana]] na may kulay [[rosas (kulay)|rosas]] o mapula ang balat ngunit [[puti]] ang loob.&lt;ref name=&quot;TE&quot;&gt;''Diksyunaryong Tagalog-Ingles'' ni [[Leo James English]], Kongregasyon ng Kabanalbanalang Tagapag-ligtas, Maynila, ipinamamahagi ng ''National Book Store'', may 1583 na mga dahon, ISBN 971910550X&lt;/ref&gt;  Sa Kastila, ang bunga ay ''manzana de agua'' o ''pomarrosa'' o ''yambo''. 

Ang puno ay may taas na 15 metro  at may diyametro na mula 25 hanggang 50 sentimetro. Ang prutas ay matamis kung hinog at nagtataglay ng tubig, protina at bitamina A at C. Ginagamit ang ilang parte ng puno sa tradisyunal na medisina.&lt;ref&gt;http://www.worldagroforestry.org/treedb/AFTPDFS/Syzygium_samarangense.PDF&lt;/ref&gt;
&lt;references /&gt;

[[Talaksan:SyzygiumSamarangense-fruit2.jpg|thumb|left|280px|Bungang makopa]]
[[Talaksan:Syzygium-samarangense-uncertain-0710.JPG|thumb|left|280px|Ang loob ng bungang makopa]]

==Mga sanggunian==
{{reflist}}

[[Kaurian:Pagkain]]
[[Kaurian:Myrtaceae]]
[[Kaurian:Prutas]]
[[Kaurian:Punongkahoy]]

{{stub}}</text>
      <sha1>2al909n800i548if1jhlw14mwb7ezrv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kastanyas</title>
    <ns>0</ns>
    <id>40033</id>
    <revision>
      <id>2202638</id>
      <parentid>2099386</parentid>
      <timestamp>2026-04-12T07:46:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yivan000</username>
        <id>85905</id>
      </contributor>
      <comment>wrong spelling, see Manwal sa Masinop na Pagsulat section 11.7</comment>
      <origin>2202638</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6822" sha1="38p29w7ze0e3tow8m8o268f98rwbjqi" xml:space="preserve">{{otheruses}}
{{automatic taxobox
| name = Kastanyas
| image = Châtaignier 120807 1.jpg
| image_width = 240px
| image_caption = Matamis na kastanyas, ''Castanea sativa'' 
| taxon = Castanea
| subdivision_ranks = Mga uri
| subdivision = 
''Castanea alnifolia'' - ''[[Bush Chinkapin]]''*&lt;br&gt;
''Castanea crenata'' - [[Japanese Chestnut|Hapones na kastanyas]]&lt;br&gt;
''Castanea dentata'' - [[American Chestnut|Amerikanong kastanyas]]&lt;br&gt;
''Castanea henryi'' - [[Henry's Chestnut|Kastanyas na Henry]]&lt;br&gt;
''Castanea mollissima'' - [[Chinese Chestnut|Intsik na kastanyas]]&lt;br&gt;
''Castanea ozarkensis'' - ''[[Ozark Chinkapin]]''&lt;br&gt;
''Castanea pumila'' - ''[[Allegheny Chinkapin]]''&lt;br&gt;
''Castanea sativa'' - [[Sweet Chestnut|Matamis na kastanysa]]&lt;br&gt;
''Castanea seguinii'' - [[Seguin's Chestnut|Kastanyas ni Seguin]]&lt;br&gt;
&lt;nowiki&gt;*&lt;/nowiki&gt; itinuturing na singkahulugan ng ''C. pumila'' ng maraming mga may-akda.
}}

Ang '''kastanyas''' o '''kastanyo''' (Kastila: ''castañas'' o ''castaño''; Ingles: ''chestnut'') ay isang uri ng [[puno]] o [[bunga]] nito.  Kakulay ng [[kayumanggi]] o [[moreno]] ang mga biluging bunga ng puno ng kastanyas.&lt;ref name=&quot;TE&quot;&gt; ''Diksyunaryong Tagalog-Ingles'' ni [[Leo James English]], Kongregasyon ng Kabanalbanalang Tagapag-ligtas, Maynila, ipinamamahagi ng ''National Book Store'', may 1583 na mga dahon, ISBN 971910550X&lt;/ref&gt;&lt;ref name=Lacquian&gt;{{cite-Lacquian|Castañas - chestnuts}}&lt;/ref&gt; Nakakain ang bungang [[mani]] nito.&lt;ref name=foc&gt;{{eFloras|2|105816|Castanea |family=Fagaceae |first1=Chengjiu |last1=Huang |first2=Yongtian |last2=Zhang |first3=Bruce |last3=Bartholomew|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=fna&gt;{{eFloras|1|105816|Castanea |family=Fagaceae |first=Kevin C. |last=Nixon|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=fe&gt;{{Flora Europaea |genus=Castanea}}&lt;/ref&gt; Katutubo ang punong ito sa mga rehiyon na may katamtamang [[klima]] sa [[Hilagang Emisperyo|Hilagang Hemisperyo]]. Kabilang ang kastanyas sa [[pamilya (biyolohiya)|pamilyang]] [[Fagaceae]], na kinabibilangan ng mga [[robles|roble]] at [[haya]]. Karaniwang kilala ang apat na pangunahing [[espesye]] bilang Amerikano,&lt;ref name=&quot;laren58&quot;&gt;[http://www.chestnutsaustralia.com.au/content/view/24/58/ Industry information] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080808092004/http://www.chestnutsaustralia.com.au/content/view/24/58/ |date=2008-08-08 }} ni David McLaren. Mula sa ''The Chestnut Growers Information Book'', Chestnut Australia Inc. (sa Ingles)&lt;/ref&gt; Europeo, Tsino, at Hapones na mga kastanyas. 

Kilala ang isang katutubong uri ng espesye na ito sa Pilipinas bilang '''talakatak''' o Pilipinong kastanyas (''Castanopsis philippinensis''). Hindi komersyal na nililinang ang mga ito at inaani ito mula sa ilang (o ''wild'') at lokal na kinukunsumo.&lt;ref name=&quot;Fernandez&quot;&gt;{{cite news |last1=Fernandez |first1=Rudy A. |title=RP has own kastanias |url=https://www.philstar.com/business/agriculture/2004/12/26/267546/rp-has-own-kastanias |access-date=20 Disyembre 2021 |work=PhilStar Global |date=26 Disyembre 2004|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Tiu&quot;&gt;{{cite news |last1=Tiu |first1=Danilo |title=A Philippine Chestnut That Practically Nobody Knows |url=https://www.agriculture.com.ph/2018/01/06/a-philippine-chestnut-that-practically-nobody-knows/ |access-date=20 Disyembre 2021 |work=Agriculture Monthly |date=6 Enero 2018 |language=en |archive-date=20 Disyembre 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211220120552/https://www.agriculture.com.ph/2018/01/06/a-philippine-chestnut-that-practically-nobody-knows/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; Inaangkat naman ng [[Pilipinas]] ang mga hindi katutubong kastanyas upang ibenta bilang [[pagkaing kalye]] tuwing [[Pasko sa Pilipinas|kapaskuhan]].&lt;ref name=&quot;Cordero- Fernando&quot;&gt;{{cite book |last1=Cordero- Fernando |first1=Cover Gilda |title=The Culinary Culture of the Philippines |date=1976 |publisher=Bancom Audiovision Corporation |page=195|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;De Guzman&quot;&gt;{{cite book |last1=De Guzman |first1=Virginia Roces |last2=Puyat |first2=Nina Daza |language=en |title=The Philippine Cookbook |date=1990 |publisher=Bookmark |isbn=9789711341107 |page=31}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Cruz |first1=Chino L. |title=4 Holiday Food Traditions in the Philippines |url=https://www.yummy.ph/news-trends/holiday-food-traditions-in-the-philippines |access-date=20 Disyembre 2021 |work=Yummy.ph |date=25 Nobyembre 2015|language=en}}&lt;/ref&gt; Niluluto ang mga binebentang kastanyas sa paghalo nito sa maliliit na bato upang matamo ang tamang init at maging pantay ang pagkaluto.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web |last=Viernes |first=Franchesca |date=2021-12-20 |title=Why are chestnuts roasted with pebbles? Kuya Kim explains |url=https://www.gmanetwork.com/news/lifestyle/food/815313/why-are-chestnuts-roasted-with-pebbles-kuya-kim-explains/story/ |access-date=2022-07-14 |website=[[GMA News|GMA News Online]] |language=en}}&lt;/ref&gt;

Tinatawag din ito sa [[Wikang Tagalog|Tagalog]] bilang '''takatak''', '''tulakatak''', '''lobian''', at '''paun-ngagan''', '''bating''' at '''bayoktuan'''.&lt;ref name=&quot;Tiu&quot; /&gt; Partikular sa [[Rizal (lalawigan)|Rizal]] ang tawag na bating at bayoktuan habang sa [[Camarines]] at [[Quezon (lalawigan)|Quezon]] naman ang takatak at talakatak. Sa [[wikang Waray|Waray]], partikular sa [[Samar (pulo)|Samar]] at [[Leyte (pulo)|Leyte]], tinatawag itong ulayan habang sa [[Tagbanua]] naman ay bayante nueve.

==Produksyon==
Noong 2020, umaabot ang produksyon ng nalinang na kastanyas sa buong mundo sa 2,322 tonelada, na pinangunahan ng [[Tsina]] na may 75% sa kabuuan (tingnan ang tala sa ibaba). Mahahalagang mga prodyuser naman ang [[Espanya]] at [[Bolivia]].

{| class=&quot;wikitable&quot; 
|-
! colspan=2|Produksyon ng kastanyas – 2020
|-
!  style=&quot;background:#ddf; width:75%;&quot;| Bansa
!  style=&quot;background:#ddf; width:25%;&quot;| &lt;small&gt;(Sa mga libong tonelada)&lt;/small&gt;
|-
| {{CHN}} ||1,743.4
|-
| {{ESP}} ||188.7
|-
| {{BOL}} ||80.9
|-
| {{TUR}} ||76.0
|-
| {{KOR}} ||54.4
|-
| {{ITA}} ||49.7
|-
| {{POR}} ||42.2
|-
| '''Daigdig''' || '''2,321.8'''
|-
|colspan=2|&lt;small&gt;Pinagmulan: FAOSTAT ng [[Mga Nagkakaisang Bansa]]&lt;ref name=&quot;faostat&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.fao.org/faostat/en/#data/QC|title= Production of chestnuts in 2020, Crops/Regions/World list/Production Quantity (pick lists)|date=2022|publisher=UN Food and Agriculture Organization, Corporate Statistical Database (FAOSTAT)|access-date=13 Enero 2022|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;/small&gt;
|}

==Popular na kultura==

Naging bahagi na ang pagkain ng kastanyas sa panahon ng [[Pasko]]. Kung kaya, nabanggit sa ilang awiting pampasko ang bungang ito tulad ng &quot;Sa Paskong Darating&quot; na inawit ni [[Celeste Legaspi]] at ang &quot;The Christmas Song&quot; ni [[Nat King Cole]].&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

==Mga sanggunian==
{{reflist}}

[[Kaurian:Pagkain]]
[[Kaurian:Prutas]]
[[Kaurian:Fagaceae]]
[[Kaurian:Punongkahoy]]
[[Kaurian:Kastanyo]]</text>
      <sha1>38p29w7ze0e3tow8m8o268f98rwbjqi</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kasoy</title>
    <ns>0</ns>
    <id>40045</id>
    <revision>
      <id>2202691</id>
      <parentid>2173476</parentid>
      <timestamp>2026-04-12T08:09:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yivan000</username>
        <id>85905</id>
      </contributor>
      <origin>2202691</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1148" sha1="igho5chw2szitx78n3ofrtq17mpgbom" xml:space="preserve">{{speciesbox
| name = Kasoy 
| image = Gui1_cashewfruit2.jpg
| image_width = 240px
| image_caption = Mga kasuy na maaari nang pitasin mula sa [[Guinea-Bissau]]
| taxon = Anacardium occidentale
| authority = [[Carolus Linnaeus|L.]]
}}

Ang '''kasoy''', '''kasuy''' o '''balubad''' (Ingles: ''cashew tree'', ''cashew nut'') ay isang uri ng [[puno]] o mismong [[bunga]]ng [[mani]] nito.&lt;ref name=&quot;TE&quot;&gt;''Diksyunaryong Tagalog-Ingles'' ni [[Leo James English]], Kongregasyon ng Kabanalbanalang Tagapag-ligtas, Maynila, ipinamamahagi ng ''National Book Store'', may 1583 na mga dahon, ISBN 971-91055-0-X&lt;/ref&gt;  Kahugis ng [[peras]] ang bunga nito na kulay [[narangha]]ng-[[dilaw]] kung mahinog.  Tumutubo sa labas ng prutas na ito ang kaniyang mga buto, na napagkukunan naman ng mga makakaing mani.&lt;ref name=lacquian&gt;{{cite-Lacquian|Kasuy}}&lt;/ref&gt;

==Larawan==
&lt;gallery&gt;
A_closeup_of_cashew_nut.JPG|Buto ng kasoy sa malapitan
Cashew Trees, San Raymundo , Ramos Tarlac.jpg|Puno ng kasuy sa Tarlac
&lt;/gallery&gt;

== Mga sanggunian ==
{{reflist}}

[[Kategorya:Pagkain]]
[[Kategorya:Prutas]]
[[Kategorya:Anacardiaceae]]
[[Kategorya:Punongkahoy]]

{{stub|Prutas}}</text>
      <sha1>igho5chw2szitx78n3ofrtq17mpgbom</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kalyos (halaman)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>40138</id>
    <revision>
      <id>2202628</id>
      <parentid>2095171</parentid>
      <timestamp>2026-04-12T07:42:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yivan000</username>
        <id>85905</id>
      </contributor>
      <comment>wrong spelling, see Manwal sa Masinop na Pagsulat section 11.7</comment>
      <origin>2202628</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="644" sha1="huomal0thzepx02ekii195kfmgh0j8l" xml:space="preserve">{{Speciesbox
| image = Streblus asper at Panamaram (3).jpg
| image_caption = Leaves and buds at [[Panamaram]]
| taxon = Streblus asper
| authority = [[João de Loureiro|Lour.]]
}}

Ang '''kalyos''' ay isang uri ng [[puno]] na may magaspang na mga [[dahon]] na ginagamit sa paglilinis ng mga [[kasangkapan]] sa [[pagluluto]].&lt;ref name=&quot;TE&quot;&gt;''Diksyunaryong Tagalog-Ingles'' ni [[Leo James English]], Kongregasyon ng Kabanalbanalang Tagapag-ligtas, Maynila, ipinamamahagi ng ''National Book Store'', may 1583 na mga dahon, ISBN 971910550X&lt;/ref&gt;

==Mga sanggunian==
{{reflist}}

[[Kategorya:Halaman]]
[[Kategorya:Punongkahoy]]


{{stub|Biyolohiya}}</text>
      <sha1>huomal0thzepx02ekii195kfmgh0j8l</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Abukado</title>
    <ns>0</ns>
    <id>40218</id>
    <revision>
      <id>2202618</id>
      <parentid>1880169</parentid>
      <timestamp>2026-04-12T07:39:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yivan000</username>
        <id>85905</id>
      </contributor>
      <comment>wrong spelling, see Manwal sa Masinop na Pagsulat section 11.7</comment>
      <origin>2202618</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="784" sha1="ilhvj3c9x1c9jghjxuqtv5vsn9dkn3r" xml:space="preserve">{{Speciesbox
| name = Abukado
| image = Avocado fruitnfoliage.jpg
| image_width = 240px
| taxon = Persea americana
| authority = [[Philip Miller|Mill.]]
}}
[[Talaksan:Avocado_open_side_by_side.jpg|thumb|Hiniwang prutas ng puno ng abokado]]
Ang '''abukado''' o '''abokado''' ([[Kastila]]: ''avocado''; [[Ingles]]: ''avocado'' o ''alligator pear'') ay isang uri ng [[prutas]] at [[puno]].&lt;ref name=&quot;TE&quot;&gt;''Diksyunaryong Tagalog-Ingles'' ni [[Leo James English]], Kongregasyon ng Kabanalbanalang Tagapag-ligtas, Maynila, ipinamamahagi ng ''National Book Store'', may 1583 na mga dahon, {{ISBN|971-91055-0-X}}&lt;/ref&gt;

== Mga sanggunian ==
{{reflist}}

{{stub|Pagkain|Prutas}}
{{commons|Persea americana}}

[[Kaurian:Prutas]]
[[Kaurian:Lauraceae]]
[[Kaurian:Pagkain]]
[[Kaurian:Punongkahoy]]</text>
      <sha1>ilhvj3c9x1c9jghjxuqtv5vsn9dkn3r</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Alawihaw</title>
    <ns>0</ns>
    <id>40228</id>
    <revision>
      <id>2202634</id>
      <parentid>2095180</parentid>
      <timestamp>2026-04-12T07:45:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yivan000</username>
        <id>85905</id>
      </contributor>
      <comment>wrong spelling, see Manwal sa Masinop na Pagsulat section 11.7</comment>
      <origin>2202634</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="889" sha1="imney6mmbz2ojwb230y2tk5gsqcm5ga" xml:space="preserve">{{Speciesbox
| image = Aglaia cumingiana, ILT, GH44665 (8002188790).jpg
| image_alt = Herbarium specimen of &quot;Aglaia cumingiana&quot;
| image_caption = [[Herbarium]] specimen of ''Aglaia cumingiana''
|status = VU
|status_system = IUCN2.3
|status_ref = {{fact}}
|genus = Aglaia
|species = cumingiana
|authority = [[Nicolai Stepanovitch Turczaninow|Turcz.]]
}}
Ang '''alawihaw''' ay isang uri ng [[puno]] na may [[balat]] na katulad ng sa [[dao]].&lt;ref name=&quot;TE&quot;&gt;[[Leo James English|English, Leo James]], ''Diksyunaryong Tagalog-Ingles'', Kongregasyon ng Kabanalbanalang Tagapag-ligtas, Maynila, ipinamamahagi ng ''National Book Store'', may 1583 na mga dahon, {{ISBN|971910550X}}&lt;/ref&gt;

==Tingnan din==
* [[Lamiyo]], tinatawag na ''alawihaw'' sa Bikol at Waray&lt;ref&gt;{{cite-UPDF2|Alawihaw}}&lt;/ref&gt;

==Mga sanggunian==
{{reflist}}

[[Kategorya:Halaman]]
[[Kategorya:Punongkahoy]]


{{stub|Biyolohiya}}</text>
      <sha1>imney6mmbz2ojwb230y2tk5gsqcm5ga</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Alibangbang (puno)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>40237</id>
    <revision>
      <id>2202621</id>
      <parentid>2193014</parentid>
      <timestamp>2026-04-12T07:40:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yivan000</username>
        <id>85905</id>
      </contributor>
      <comment>wrong spelling, see Manwal sa Masinop na Pagsulat section 11.7</comment>
      <origin>2202621</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1047" sha1="ta1mfifinqd2wwiuixdhtbqg5c8r8xi" xml:space="preserve">{{Speciesbox
| image = Bauhinia malabarica.jpg
| image_caption = ''Piliostigma malabaricum''
|taxon=Piliostigma malabaricum
|authority=([[:species:William Roxburgh|Roxb.]]) [[:species:George Bentham|Benth.]]
}}
Ang '''alibangbang''' o '''alibambang''' (''Piliostigma malabaricum'', na may synonym na ''Bauhinia malabarica''&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://diksiyonaryo.ph/search/alibangbang |title=Archive copy |access-date=2017-10-16 |archive-date=2018-09-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180913205721/http://diksiyonaryo.ph/search/alibangbang |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;) ay isang uri ng maliit na [[puno]] na may mga [[dahon]]g ginagamit sa pagpapalasa ng [[karne]] at [[isda]].&lt;ref name=&quot;TE&quot;&gt;[[Leo James English|English, Leo James]], ''Diksyunaryong Tagalog-Ingles'', Kongregasyon ng Kabanalbanalang Tagapag-ligtas, Maynila, ipinamamahagi ng ''National Book Store'', may 1583 na mga dahon, ISBN 971910550X&lt;/ref&gt;

==Mga sanggunian==
{{reflist}}

[[Kategorya:Pagkain]]
[[Kategorya:Punongkahoy]]
[[Kategorya:Fabaceae]]


{{stub|Biyolohiya}}</text>
      <sha1>ta1mfifinqd2wwiuixdhtbqg5c8r8xi</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Camellia sinensis</title>
    <ns>0</ns>
    <id>40239</id>
    <revision>
      <id>2202627</id>
      <parentid>2040704</parentid>
      <timestamp>2026-04-12T07:42:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yivan000</username>
        <id>85905</id>
      </contributor>
      <comment>wrong spelling, see Manwal sa Masinop na Pagsulat section 11.7</comment>
      <origin>2202627</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3115" sha1="7i3utwk8sd0al4j23w3t6qb7wm38n6d" xml:space="preserve">{{distinguish|Tsaa}}
{{speciesbox 
| name = Tsaa
| image = Csinensis.jpg
| image_width = 240px 
| image_caption = Yabong ng ''Camellia sinensis''.
| taxon = Camellia sinensis
| authority = ([[Carolus Linnaeus|L.]]) [[Otto Kuntze|Kuntze]]
}}
[[File:Camellia sinensis MHNT.BOT.2016.12.24.jpg|thumb|''Camellia sinensis'']]
Ang '''tsa''', '''tsaa''' o '''saa''' (Ingles: ''tea plant'' o ''tea shrub''; pangalan sa agham: '''''[[Camellia]] sinensis'''''&lt;ref name=TCMH&gt;{{cite-TCMH|''Tea'', ''Camellia sinensis'', ''Cha''}}, pahina 44.&lt;/ref&gt;) ay isang [[palumpong]] o maliit na [[puno]].&lt;ref name=&quot;TE&quot;&gt;[[Leo James English|English, Leo James]], ''Diksyunaryong Tagalog-Ingles'', Kongregasyon ng Kabanalbanalang Tagapag-ligtas, Maynila, ipinamamahagi ng ''National Book Store'', may 1583 na mga dahon, ISBN 971-91055-0-X&lt;/ref&gt;

== Mga uri ==

Mayroong tatlong uri ng tsa: ang '''lunting tsa''', '''itim na tsa''', at '''''oolong''''' '''na tsa''' (bigkas: /u-long/).&lt;ref name=TCMH/&gt;

=== Tsaang lunti ===
Ginagawa ang lunting tsa sa pamamagitan ng pagpiprito ng bata pa at sariwang mga dahon at mga usbong ng dahon ng tsa.  Ibinibilot o pinatutuyo ang mga ito pagkaraang iprito.&lt;ref name=TCMH/&gt;

=== Tsaang itim ===
Ginagawa ang itim na tsa sa pamamagitan ng paglalanta ng sariwang mga dahon sa ilalim ng sinag ng araw.  Ginagasgas ng bahagya ang mga dahon, at pinapaasim o isinasailalim ng kaunti sa proseso ng permentasyon.&lt;ref name=TCMH/&gt;

=== Tsaang ''oolong'' ===
Ginagawa ang tsaang ''oolong'' sa pamamagitan ng lubos na pagsasagawa ng pagpapaasim o permentasyon.  Malawakang iniinom ito sa [[Europa]], [[Indiya]], at [[Hilagang Amerika]].&lt;ref name=TCMH/&gt;

== Bilang yerba ==

Bilang yerba o halamang-gamot, iniinom na ito ng [[mga Intsik]] magmula pa noong 3,000 BK.  Itinuturing nila itong pampasigla o estimulante, astringhente para sa pagpapalabas o pagtatanggal ng plema, at gamot sa panunaw o dihestiyon.&lt;ref name=TCMH/&gt;

=== Tsaang lunti ===

May pananaliksik mula sa silangang bahagi ng mundo na nagpapakitang nakababawas ang lunting tsa sa pagkakaroon ng kanser sa sikmura o tiyan.&lt;ref name=TCMH/&gt;  Mayaman ito sa [[plorina]], kaya't nakababawas sa pagkasira ng mga [[ngipin]].  Nagagamit itong panggamot para sa mga kagat ng mga [[kulisap]], at pagpigil ng [[pagdurugo]] ng mga sugat.  Panlaban din ito sa mga kanser sa balat at sikmura.  Nakapagpapasigla rin ito ng [[sistemang imyuno]].&lt;ref name=TCMH/&gt;

=== Tsaang itim ===
Mainam ang uri ng itim na tsaang ''Pu erh'' para sa pagpapababa ng antas ng [[kolesterol]], partikular na pagkaraang kumain ng matataba o mamamantikang mga pagkain.  Batay sa pananaliksik ng mga [[Hapon (bansa)|Hapones]], nakababawas ito ng mataas na presyon ng dugo, at nakapagpapababa rin ng panganib ng pagkakaroon ng karamdamang arteryal.&lt;ref name=TCMH/&gt;

=== Tsaang ''oolong'' ===
Mayaman ito sa mga [[tannin]].  Malakas na astringhente ito, kaya't nagagamit bilang mabuting lunas laban sa [[pagtatae]].&lt;ref name=TCMH/&gt;

== Mga sanggunian ==
{{commons|Camellia sinensis}}
{{reflist}}

[[Kategorya:Halaman]]
[[Kategorya:Punongkahoy]]
[[Kategorya:Tsaa]]


{{stub|Halaman|Inumin}}</text>
      <sha1>7i3utwk8sd0al4j23w3t6qb7wm38n6d</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Sinigwelas</title>
    <ns>0</ns>
    <id>40447</id>
    <revision>
      <id>2202647</id>
      <parentid>2085562</parentid>
      <timestamp>2026-04-12T07:51:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yivan000</username>
        <id>85905</id>
      </contributor>
      <comment>wrong spelling, see Manwal sa Masinop na Pagsulat section 11.7</comment>
      <origin>2202647</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="721" sha1="o67rkdkrju93gfh2flywdyr1vitv0m5" xml:space="preserve">{{Speciesbox
| name = Sinigwelas
| image = Jocote.jpg
| taxon = Spondias purpurea
| authority = [[Carolus Linnaeus|(L.)]]
}}
[[Talaksan:Siniguelas (Spanish plum - Spondias purpurea) - Mindanao, Philippines.jpg|thumb|Sinigwelas]]
Ang '''sinigwelas''' (Ingles: ''jocote'', Kastila: ''cirihuela'' o ''ciruela'') ay isang uri ng [[prutas]].&lt;ref name=&quot;TE&quot;&gt;[[Leo James English|English, Leo James]], ''Diksyunaryong Tagalog-Ingles'', Kongregasyon ng Kabanalbanalang Tagapag-ligtas, Maynila, ipinamamahagi ng ''National Book Store'', may 1583 na mga dahon, ISBN 971910550X&lt;/ref&gt;

==Tingnan din==
*[[Sirwelas]]

==Mga sanggunian==
{{reflist}}

[[Kaurian:Punongkahoy]]
[[Kaurian:Prutas]]
[[Kaurian:Anacardiaceae]]


{{stub|Prutas}}</text>
      <sha1>o67rkdkrju93gfh2flywdyr1vitv0m5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Lansones</title>
    <ns>0</ns>
    <id>40612</id>
    <revision>
      <id>2202662</id>
      <parentid>2094963</parentid>
      <timestamp>2026-04-12T08:00:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yivan000</username>
        <id>85905</id>
      </contributor>
      <comment>wrong spelling, see Manwal sa Masinop na Pagsulat section 11.7</comment>
      <origin>2202662</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="594" sha1="htz0yiqjle4ruj0btuevmhorevms4l3" xml:space="preserve">{{Speciesbox
| name = ''Lansium domesticum''
| image = Lanzones.jpg
| image_width = 250px
| taxon = Lansium domesticum
| authority = [[Corrêa]]
}}

Ang '''lansones''' ay isang uri ng [[bunga]] o namumungang [[puno]] na may mga kumpul-kumpol na bunga.&lt;ref name=&quot;TE&quot;&gt;''Diksyunaryong Tagalog-Ingles'' ni [[Leo James English]], Kongregasyon ng Kabanalbanalang Tagapag-ligtas, Maynila, ipinamamahagi ng ''National Book Store'', may 1583 na mga dahon, ISBN 971-91055-0-X&lt;/ref&gt;

== Mga sanggunian ==
{{reflist}}

[[Kategorya:Meliaceae]]
[[Kategorya:Prutas]]
[[Kategorya:Punongkahoy]]

{{stub|Prutas}}</text>
      <sha1>htz0yiqjle4ruj0btuevmhorevms4l3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Alpay</title>
    <ns>0</ns>
    <id>40626</id>
    <revision>
      <id>2202663</id>
      <parentid>2086398</parentid>
      <timestamp>2026-04-12T08:01:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yivan000</username>
        <id>85905</id>
      </contributor>
      <comment>wrong spelling, see Manwal sa Masinop na Pagsulat section 11.7</comment>
      <origin>2202663</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="746" sha1="r3i47b0pdx77v17t34xf8mbdw64mvtz" xml:space="preserve">{{Speciesbox
| name = Alpay
| image = Lychee.jpg
| image_width = 250px
| image_caption = Sanga ng alpay na may mga hinog na bunga.
| taxon = Litchi chinensis
| authority = Sonn.
}}
[[Talaksan:Lychee fruits and seed.jpg|thumb]]
Ang '''alpay''', kilala rin bilang '''alupag''', '''alupag-amo''', '''bakulao''', '''matamata''', '''usao''', '''litsiyas''', at sa iba pang mga pangalan, ay isang uri ng [[prutas]] na nagmula sa [[Tsina]].&lt;ref&gt;[http://wiki.cgiar.org/philippines/tiki-index.php?page=Plant+Genetic+Diversity Plant Genetic Diversity]{{Dead link|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

== Mga sanggunian ==
{{reflist}}

[[Kategorya:Sapindaceae]]
[[Kategorya:Prutas]]
[[Kategorya:Punongkahoy]]

{{stub|Prutas}}</text>
      <sha1>r3i47b0pdx77v17t34xf8mbdw64mvtz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Rambutan</title>
    <ns>0</ns>
    <id>40638</id>
    <revision>
      <id>2202642</id>
      <parentid>2095126</parentid>
      <timestamp>2026-04-12T07:49:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yivan000</username>
        <id>85905</id>
      </contributor>
      <comment>wrong spelling, see Manwal sa Masinop na Pagsulat section 11.7</comment>
      <origin>2202642</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="829" sha1="tgt8nk72g23s02dksb6xqpfbjj6ks9y" xml:space="preserve">{{speciesbox
| name = Rambutan
|status = LR/lc
|status_ref = &lt;ref&gt;{{IUCN2006|assessors=World Conservation Monitoring Centre|year=1998|id=33266|title=Nephelium lappaceum|downloaded=12 May 2006}}&lt;/ref&gt;
|status_system = IUCN2.3
| image = Rambutan.jpg
| image_width = 240px
| image_caption = Rambutan fruit
| taxon = Nephelium lappaceum
| authority = [[Carolus Linnaeus|L.]]
}}

Ang '''rambutan''' ay isang uri ng [[prutas]] na may mga [[bunga]]ng kahawig ng sa [[puno]] ng [[litsihas]].&lt;ref name=&quot;TE&quot;&gt; ''Diksyunaryong Tagalog-Ingles'' ni [[Leo James English]], Kongregasyon ng Kabanalbanalang Tagapag-ligtas, Maynila, ipinamamahagi ng ''National Book Store'', may 1583 na mga dahon, ISBN 971-91055-0-X&lt;/ref&gt;

== Mga sanggunian ==
{{reflist}}

[[Kategorya:Sapindaceae]]
[[Kategorya:Prutas]]
[[Kategorya:Punongkahoy]]

{{stub|Prutas}}</text>
      <sha1>tgt8nk72g23s02dksb6xqpfbjj6ks9y</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ratiles</title>
    <ns>0</ns>
    <id>40639</id>
    <revision>
      <id>2202671</id>
      <parentid>1882676</parentid>
      <timestamp>2026-04-12T08:03:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yivan000</username>
        <id>85905</id>
      </contributor>
      <comment>wrong spelling, see Manwal sa Masinop na Pagsulat section 11.7</comment>
      <origin>2202671</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1358" sha1="nap3vfljvfp2pyxhwbq2q57nl0p1eeu" xml:space="preserve">{{otheruses|Ratiles}}
{{speciesbox
| name = ''Muntingia calabura''
| status = 
| image = Muntingia_calabura.jpg
| image_width = 240px 
| image_caption =
| taxon = Muntingia calabura
| authority = [[Carolus Linnaeus|L.]]
}}
[[File:Aratilis flower.jpg|thumb|Bulaklak ng ratiles.]]

Ang '''ratiles''' o '''aratiles''' o '''gratiles''' o '''datiles''' o Ingles na ''Panama berry''&lt;ref name=Bansa&gt;[http://www.bansa.org/dictionaries/tgl/?dict_lang=tgl&amp;type=search&amp;data=berry &quot;Berry&quot;, ratiles] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160306040149/http://www.bansa.org/dictionaries/tgl/?dict_lang=tgl&amp;type=search&amp;data=berry |date=2016-03-06 }}, Tagalog English Dictionary, Bansa.org&lt;/ref&gt; o ''Singapore cherry'' o ''Jamaican cherry'' o kaya '''''Muntingia calabura''''' na pangalang pag-agham ay isang pangkaraniwang puno sa [[Pilipinas]] na may mga bungang maliit, bilog, at makinis.&lt;ref name=&quot;TE&quot;&gt; ''Diksyunaryong Tagalog-Ingles'' ni [[Leo James English]], Kongregasyon ng Kabanalbanalang Tagapag-ligtas, Maynila, ipinamamahagi ng ''National Book Store'', may 1583 na mga dahon, ISBN 971-91055-0-X&lt;/ref&gt;

[[Talaksan:Munting calab 090826-0301 ith.JPG|thumb|left|280px|''Bunga ng ratiles, hinog at hilaw'']]

== Mga sanggunian ==
{{reflist}}

[[Kategorya:Pagkain]]
[[Kategorya:Prutas]]
[[Kategorya:Punongkahoy]]
[[Kategorya:Muntingiaceae]]


{{stub|Prutas}}</text>
      <sha1>nap3vfljvfp2pyxhwbq2q57nl0p1eeu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Dao</title>
    <ns>0</ns>
    <id>40713</id>
    <revision>
      <id>2202669</id>
      <parentid>2091518</parentid>
      <timestamp>2026-04-12T08:02:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yivan000</username>
        <id>85905</id>
      </contributor>
      <origin>2202669</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1623" sha1="gup8yhzipky70uj861suepaqpt6gebd" xml:space="preserve">:''Tungkol ito sa isang puno, para sa pilosopiya tingnan ang [[Dao (pilosopiya)]].''
{{Speciesbox
|image=Dracontomelon dao jeune plan.jpg
|image_caption=Young crown
|status=
|taxon=Dracontomelon dao
|authority=([[Francisco Manuel Blanco|Blanco]]) [[Elmer Drew Merrill|Merr.]] &amp; [[Robert Allen Rolfe|Rolfe]]&lt;ref&gt;Merrill ED, Rolfe RA (1908) ''Philipp. J. Sci.'' C 3:108.&lt;/ref&gt;
|display_parents=2
|range_map=
|range_map_caption=
|synonyms={{Collapsible list |
*''Dracontomelon brachyphyllum'' [[Henry Nicholas Ridley|Ridl.]], 
*''Dracontomelon celebicum'' Koord., 
*''Dracontomelon cumingianum'' [[Henri Ernest Baillon|Baill.]], 
*''Dracontomelon edule'' &lt;small&gt;Skeels&lt;/small&gt;
*''Dracontomelon lamiyo'' [[Elmer Drew Merrill|Merr.]], 
*''Dracontomelon laxum'' [[Karl Moritz Schumann|Schum.]], 
*''Dracontomelon mangiferum'' &lt;small&gt;Blume&lt;/small&gt;
*''Dracontomelon puberulum'' [[Friedrich Anton Wilhelm Miquel|Miq.]], 
*''Dracontomelon sylvestre'' Bl., 
*''Dracontomelon sylvestre'' &lt;small&gt;Blume&lt;/small&gt;
*''Comeurya cumingiana'' Baill., 
*''Paliurus dao'' Blanco, 
*''Paliurus edulis'' Blanco, 
*''Paliurus lamiyo'' Blanco, 
*''Pomum draconum'' Rumph., 
*''Pomum draconum silvestre'' Rumph., 
*''Poupartia mangifera'' Bl.
}}
}}
Ang '''dao''' ay isang uri ng [[puno]]ng katulad ng [[alawihaw]].&lt;ref name=&quot;TE&quot;&gt;[[Leo James English|English, Leo James]], ''Diksyunaryong Tagalog-Ingles'', Kongregasyon ng Kabanalbanalang Tagapag-ligtas, Maynila, ipinamamahagi ng ''National Book Store'', may 1583 na mga dahon, ISBN 971910550X&lt;/ref&gt;

==Mga sanggunian==
{{reflist}}

[[Kategorya:Punongkahoy]]
[[Kategorya:Halaman]]


{{stub|Biyolohiya}}</text>
      <sha1>gup8yhzipky70uj861suepaqpt6gebd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Balite</title>
    <ns>0</ns>
    <id>40716</id>
    <revision>
      <id>2202701</id>
      <parentid>2110728</parentid>
      <timestamp>2026-04-12T08:12:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yivan000</username>
        <id>85905</id>
      </contributor>
      <comment>wrong spelling, see Manwal sa Masinop na Pagsulat section 11.7</comment>
      <origin>2202701</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5968" sha1="8708kkgwka4868wtddfgwar3lbesbff" xml:space="preserve">{{taxobox
|name = Balite
|image = Banyan botanical c1800-1830.jpg
|image_caption = Larawan ng ''[[Ficus benghalensis]]''
|regnum = [[Plant|Plantae]]
|unranked_divisio = [[Halamang namumulaklak|Angiosperms]]
|unranked_classis = [[Eudicots]]
|unranked_ordo = [[Rosids]]
|ordo = [[Rosales]]
|familia = [[Moraceae]]
|genus = ''[[Ficus]]''
|subgenus = '''''Urostigma'''''
|subdivision_ranks = [[Uri]]
|subdivision = Maraming uri, kabilang:
*''F. aurea''
*''F. benghalensis''
*''F. citrifolia''
*''F. elastica''
*''F. macrophylla''
*''F. microcarpa''
*''F. pertusa''
|}} 
[[File:Century Tree at Antipolo, Baao Upclose.jpg|thumb|isang matandang puno ng Balete na nasa Bayan ng Baao Camarines Sur]]

Ang '''balete''', '''balite''' o '''baliti''' (Ingles: ''fig tree'' o ''banyan tree'')&lt;ref name=&quot;TE&quot;&gt;[[Leo James English|English, Leo James]], ''Diksyunaryong Tagalog-Ingles'', Kongregasyon ng Kabanalbanalang Tagapag-ligtas, Maynila, ipinamamahagi ng ''National Book Store'', may 1583 na mga dahon, {{ISBN|971910550X}}&lt;/ref&gt; ay isang [[igos]] na nagsimula ang buhay bilang isang epipitas (''epiphyte'') kapag sumibol ang [[buto]] nito sa mga bitak at siwang sa ng isang [[puno]] (o sa estruktura tulad ng mga [[gusali]] at [[tulay]]).

__TOC__

==Mga gamit==
Sa Pilipinas, itinanim ang mga balite bilang mga magandang puno sa kahabaan ng mga lansangan sa [[Kalakhang Maynila]] at iba pang mga lungsod, at mahusay rin ang mga ito bilang mga punong silongan (''shade trees'').&lt;ref name=&quot;BPI&quot;&gt;{{cite web|url=http://bpi.da.gov.ph/Publications/mp/pdf/b/balete.pdf|title=Ficus benjamina Linn|publisher=Philippine Bureau of Plant Industry|accessdate=27 Abril 2011|archive-date=2011-08-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20110812201149/http://bpi.da.gov.ph/Publications/mp/pdf/b/balete.pdf|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; Ilan sa mga uri ng punong ito ay ginagamit din sa paggawa ng [[bonsai]] sa bansa.&lt;ref&gt;{{cite web|date=4 Pebrero 2010|url=http://www.bonsaikingdom.com/index.php?option=com_content&amp;view=article&amp;id=236:a-bonsai-database&amp;catid=44:bonsai-database&amp;Itemid=168|title=Bonsai Database|publisher=Bonsai Kingdom|accessdate=27 Abril 2011}}{{Dead link|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.bonsaishoponline.com/bia/country/philippines/bonsai-in-the-philippines.shtml|title=Bonsai in the Philippines|publisher=Bonsai in Asia Guidebook|accessdate=27 Abril 2011|archive-date=11 Septiyembre 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110911004906/http://www.bonsaishoponline.com/bia/country/philippines/bonsai-in-the-philippines.shtml|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

Ginagamit din ang mga balite bilang mga halamang pambahay;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://houseplants.about.com/od/foliageplants/p/Ficus.htm|title=Ficus Plants—How to Grow Healthy Ficus Trees|access-date=2017-02-26|archive-date=2016-08-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20160829172834/http://houseplants.about.com/od/foliageplants/p/Ficus.htm|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; subalit, ito ang pinagmumulan ng mga panloob na ''household allergen'' na nagdudulot ng alerhiya sa paghinga (''respiratory allergy'').&lt;ref name=&quot;Stuart&quot;&gt;{{cite web|author=Stuart, Godofredo|url=http://stuartxchange.com/Balete.html|title=Balete|publisher=Philippine Medicinal Plants|accessdate=25 Abril 2011}}&lt;/ref&gt;

==Sa kultura==
Sa [[alamat]], [[kasabihan]], at [[mitolohiyang Pilipino]], pinaniniwalaang may maraming enkanto iniuugnay dito tulad ng [[kapre]], [[tikbalang]], [[babaeng nakaputi]], [[aswang]], [[duwende]] at iba pa. Gayundin, may ilang naniniwala na sa loob ng mga siwang sa puno isinasagawa ang mga rituwal ng pangungulam.&lt;ref&gt;{{cite web|author=Brillantes, RC|date=5 Pebrero 2009|url=http://thegreencloud.wordpress.com/2009/02/25/the-mysterious-balete-tree/|title=The Mysterious Balete Tree&quot;|publisher=the green cloud|accessdate=27 Abril 2011}}&lt;/ref&gt; Dagdag pa riyan, nagmumungkahi ang ilang mga matatanda na huwag gawing halamang palamuti sa loob ng bahay ang balete sapagkat nangaakit daw ito ng mga multo.&lt;ref name=&quot;Stuart&quot;/&gt; Dahil sa mga paniniwalang ito, kadalasang ginagamit ang balete bilang balangkas sa mga [[pelikulang Pilipino]] katatakutan.

Ang [[Kalye Balete]] sa distrito ng New Manila, [[Lungsod Quezon]] ay ipinangalan mula sa isang higanteng punong balete na dating nakatayo sa gitna ng nasabing lansangan. Sinasabing isa ito sa mga pinakaminumultong pook ng Kamaynilaan. Mula dekada-1950, lumaganap ang mga kuwento ukol sa isang babaeng nakaputi na tumatawag sa mga kotse na dumadaan diyan paggabi.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.philippinesinsider.com/myths-folklore-superstition/myths-surrounding-balete-drive/|title=Myths Surrounding Balete Drive|publisher=Philippine Insider|accessdate=27 Abril 2011}}&lt;/ref&gt;

==Mga imahe==
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot; caption=&quot;Sa Pilipinas&quot;&gt;
Talaksan:Millennium tree of Balete Park, Maria Aurora, Philippinesjf.jpg|Ang bantog na “''Millennium Tree''” sa Liwasang Balete sa bayan ng [[Maria Aurora, Aurora|Maria Aurora]], [[Aurora]].&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.aurora.ph/tourist-beaches.html#balete|title=Sightseeing - Nature Areas and Beaches|publisher=Discover Aurora|accessdate=29 Disyembre 2011}}&lt;/ref&gt;
Talaksan:Balete Tree.jpg|Isang balite sa [[Tagkawayan, Quezon|Tagkawayan]], [[Quezon]].
Talaksan:Enchanted Balete Tree in Lazi.JPG|Ang punong balite ng [[Lazi, Siquijor|Lazi]], [[Siquijor]], na may edad na 400 taong gulang.
&lt;/gallery&gt;
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot; caption=&quot;Sa ibang bansa&quot;&gt;
Talaksan:Big Banyan Tree at Bangalore.jpg|Isang balite sa [[Bangalore]], [[Indiya]].
Talaksan:Ficus benjamina (Weeping Fig) in Hyderabad W IMG 8314.jpg|Sa [[Hyderabad, Andhra Pradesh|Hyderabad]], [[Indiya]].
Talaksan:Wuergefeige 2.jpg|Sa [[Costa Rica]].
Talaksan:Banyantree.jpg|Sa [[Fort Myers]], [[Florida]], [[Estados Unidos]].
Talaksan:Ficus elastica.jpg|Sa [[Fiji]].
&lt;/gallery&gt;

==Mga sanggunian==
{{reflist}}

[[Kaurian:Moraceae]]
[[Kaurian:Punongkahoy]]
[[Kaurian:Kultura]]
[[Kategorya:Ficus]]

{{agham-stub}}</text>
      <sha1>8708kkgwka4868wtddfgwar3lbesbff</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Bakawan</title>
    <ns>0</ns>
    <id>40717</id>
    <revision>
      <id>2202658</id>
      <parentid>2085375</parentid>
      <timestamp>2026-04-12T07:55:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yivan000</username>
        <id>85905</id>
      </contributor>
      <origin>2202658</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1432" sha1="j3dlkvgs0mckifuic8hj28elssy2tw8" xml:space="preserve">{{automatic taxobox
| name = Rhizophoraceae
| image = Mangroves.jpg
| image_caption = ''[[Rhizophora mangle]]''
| taxon = Rhizophoraceae
| authority = [[Robert Brown (botanist)|R.Br.]] in [[Matthew Flinders|Flinders]]
| subdivision_ranks = Mga sari
| subdivision = Tingnan sa teksto
}}

Ang '''bakawan''' (Ingles: ''mangrove tree'', ''mangrove''&lt;ref name=NBK/&gt;) ay isang uri ng [[puno]]ng pang-tubig na kalimitang ginagawang [[uling]].&lt;ref name=&quot;TE&quot;&gt;[[Leo James English|English, Leo James]], ''Diksyunaryong Tagalog-Ingles'', Kongregasyon ng Kabanalbanalang Tagapag-ligtas, Maynila, ipinamamahagi ng ''National Book Store'', may 1583 na mga dahon, ISBN 971910550X&lt;/ref&gt;

Bilang pangkat, binubuo ito ng mga subtropikal at tropikal na mga palumpong at mga punong karaniwang nasa mga latian at mga dalampasigan.  Karaniwang umuusbong ang mga buto habang nakakabit pa sa magulang na halaman.  Nakabitin sa hangin ang mga ugat ng bata pang halaman.  Kapag bumagsak na ang buto, paibabang tumutubo ang mga ugat na ito, pumipirmi sa lupa, at nagiging suporta ng bagong puno habang nasa ibabaw ng tubig ang mga ito.&lt;ref name=NBK&gt;{{cite-NBK|''Mangroves''}}, ''Dictionary Index'' para sa ''M'', pahina 572.&lt;/ref&gt;

Sa [[Estados Unidos]], pangkaraniwan ang mga bakawan sa kahabaan ng mga baybayin at mga latian ng [[Plorida]].&lt;ref name=NBK/&gt;

==Mga sanggunian==
{{reflist}}

[[Kaurian:Punongkahoy]]
[[Kategorya:Rhizophoraceae]]


{{agham-stub}}</text>
      <sha1>j3dlkvgs0mckifuic8hj28elssy2tw8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Bakaw</title>
    <ns>0</ns>
    <id>40718</id>
    <revision>
      <id>2202664</id>
      <parentid>2091816</parentid>
      <timestamp>2026-04-12T08:01:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yivan000</username>
        <id>85905</id>
      </contributor>
      <comment>wrong spelling, see Manwal sa Masinop na Pagsulat section 11.7</comment>
      <origin>2202664</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="525" sha1="st9i38ani3s2lhfxe4u620z4qf0xfbv" xml:space="preserve">{{otheruses}}

Ang '''bakaw''' ay isang uri ng [[puno]] na nagbubunga ng mga [[bulaklak]] at may mga [[banakal]] na ginagamit na [[gamot]] laban sa [[ukab]] ng [[ahas]].&lt;ref name=&quot;TE&quot;&gt; [[Leo James English|English, Leo James]], ''Diksyunaryong Tagalog-Ingles'', Kongregasyon ng Kabanalbanalang Tagapag-ligtas, Maynila, ipinamamahagi ng ''National Book Store'', may 1583 na mga dahon, ISBN 971910550X&lt;/ref&gt;

==Mga sanggunian==
{{reflist}}

{{usbong|Halaman}}

[[Kaurian:Halaman]]
[[Kaurian:Punongkahoy]]
[[Kaurian:Panggagamot]]</text>
      <sha1>st9i38ani3s2lhfxe4u620z4qf0xfbv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Sampalok</title>
    <ns>0</ns>
    <id>40742</id>
    <revision>
      <id>2202659</id>
      <parentid>2084885</parentid>
      <timestamp>2026-04-12T07:59:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yivan000</username>
        <id>85905</id>
      </contributor>
      <comment>wrong spelling, see Manwal sa Masinop na Pagsulat section 11.7</comment>
      <origin>2202659</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="734" sha1="358br09b9nqi7tudqtusl14zd1a1end" xml:space="preserve">{{speciesbox
| name = Sampalok
| image = Tamarindus indica pods.JPG
| image_width = 240px
| taxon = Tamarindus indica
| authority = [[Carolus Linnaeus|L.]]
}}
[[Talaksan:A_tamarind_fruit.jpg|thumb|Ang bunga ng sampalok sa malapitan]]
Ang '''sampalok''' (Ingles: ''tamarind'') ay isang uri ng [[tropikal]] na [[puno]] o maasim na [[prutas]].&lt;ref name=&quot;TE&quot;&gt;[[Leo James English|English, Leo James]], ''Diksyunaryong Tagalog-Ingles'', Kongregasyon ng Kabanalbanalang Tagapag-ligtas, Maynila, ipinamamahagi ng ''National Book Store'', may 1583 na mga dahon, ISBN 971910550X&lt;/ref&gt;

==Mga sanggunian==
{{talasanggunian}}
{{Herbs &amp; spices}}

[[Kaurian:Fabaceae]]
[[Kaurian:Prutas]]
[[Kaurian:Pagkain]]
[[Kaurian:Punongkahoy]]


{{agham-stub}}</text>
      <sha1>358br09b9nqi7tudqtusl14zd1a1end</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Makapuno</title>
    <ns>0</ns>
    <id>40747</id>
    <revision>
      <id>2202646</id>
      <parentid>2094975</parentid>
      <timestamp>2026-04-12T07:51:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yivan000</username>
        <id>85905</id>
      </contributor>
      <comment>wrong spelling, see Manwal sa Masinop na Pagsulat section 11.7</comment>
      <origin>2202646</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1932" sha1="aqun4qwom415xl0bd2954thg70t83nr" xml:space="preserve">{{Infobox food
| name             = Makapuno
| image            = Macapuno.jpg
| image_size       = 
| caption          = The [[endosperm]] of macapuno coconuts are jelly-like and fill almost the entirety of the central cavity in coconut seeds
| alternate_name   = 
| country          = [[Pilipinas]] (originally domesticated)
| region           = [[Timog-silangang Asya]] at ang [[Kapuluang Pasipiko]]
| national_cuisine = [[Lutuing Pilipino]], [[Lutuing Indones]]
| creator          = 
| course           = 
| type             = 
| served           = 
| main_ingredient  = [[Buko]]
| variations       = 
| calories         = 
| other            = 
}}
Ang '''makapuno''' (Ingles: ''coconut sport'' o ''tender coconut'') ay isang pagkabago o mutasyon ng [[buko]]ng may mga [[bunga]]ng napapalooban ng malambot na [[laman]].&lt;ref name=&quot;TE&quot;&gt;[[Leo James English|English, Leo James]], ''Diksyunaryong Tagalog-Ingles'', Kongregasyon ng Kabanalbanalang Tagapag-ligtas, Maynila, ipinamamahagi ng ''National Book Store'', may 1583 na mga dahon, ISBN 971910550X&lt;/ref&gt;  Bahagya ring manikit-nikit ang mga laman nito.&lt;ref name=Lacquian&gt;{{cite-Lacquian|Macapuno}}&lt;/ref&gt;


&lt;gallery&gt;
File:Macapuno Tart.jpg|Mga makapunong tarta mula sa [[Pilipinas]]
File:9806Foods in Bulacan Macapuno 09.jpg|Makapunong ''[[pastilyas]]'' mula sa Pilipinas
File:FvfFoodsPhil9233 05.JPG|Ubeng makapuno ''[[Pionono|pianono]]'' mula sa Pilipinas
File:My last Halo-Halo in the Philippines.jpg|''[[Halo-halo]]'' na may mga pirasong niyog na makapuno mula sa Pilipinas
File:Macapuno Icecream (Oakland, CA, USA).jpg|Makapunong ice cream sa [[California]]
File:Ube Macapuno.jpg|[[Ube halaya|Ubeng]] makapuno ice cream sa [[Hawaii]]
File:Es kelapa kopyor.JPG|''[[Es kelapa kopyor]]'' mula sa [[Indonesia]]
&lt;/gallery&gt;


==Mga sanggunian==
{{reflist}}

[[Kaurian:Arecaceae]]
[[Kaurian:Punongkahoy]]
[[Kategorya:Lutuing Pilipino]]
[[Kategorya:Lutuing Indones]]


{{agham-stub}}</text>
      <sha1>aqun4qwom415xl0bd2954thg70t83nr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Santol</title>
    <ns>0</ns>
    <id>40773</id>
    <revision>
      <id>2202683</id>
      <parentid>2095005</parentid>
      <timestamp>2026-04-12T08:07:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yivan000</username>
        <id>85905</id>
      </contributor>
      <comment>wrong spelling, see Manwal sa Masinop na Pagsulat section 11.7</comment>
      <origin>2202683</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1138" sha1="npusut2k9emu80zjpgif9zwterl8i00" xml:space="preserve">{{speciesbox
| name = Santol
| image = Sandoricum koetjape Blanco1.127.png
| image_width = 240px
| image_caption = 
| taxon = Sandoricum koetjape
| authority = [[Elmer Drew Merrill|Merr.]]
}}
{{otheruses}}

Ang '''santol''' (''Sandoricum koetjape'', syn. ''S. indicum'' at ''S. nervosum'') (Ingles: ''sandor tree'') ay isang uri ng [[puno]] at [[prutas]] nito.&lt;ref name=&quot;TE&quot;&gt;[[Leo James English|English, Leo James]], ''Diksyunaryong Tagalog-Ingles'', Kongregasyon ng Kabanalbanalang Tagapag-ligtas, Maynila, ipinamamahagi ng ''National Book Store'', may 1583 na mga dahon, ISBN 971-91055-0-X&lt;/ref&gt; Lumalago ang prutas sa mabilis na tumutubong puno na maaaring umaabot sa taas na 150 talampakan.  Mayroon itong kulay rosas o dilaw-berdeng mga [[bulaklak]] na may habang 1 sentimetro.
[[Talaksan:Sinigang_na_bangus_at_santol_(sinigang_with_milkfish_and_santol).jpg|thumb|Sinigang na bangus at santol (sinigang with milkfish and santol)]]
[[Talaksan:Santol3720.jpg|thumb|left|300px|Isang babae na kumukuha ng Santol.]]

== Mga sanggunian ==

{{reflist}}

{{agham-stub}}

[[Kategorya:Punongkahoy]]
[[Kategorya:Meliaceae]]
[[Kategorya:Prutas]]</text>
      <sha1>npusut2k9emu80zjpgif9zwterl8i00</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Akasya</title>
    <ns>0</ns>
    <id>40788</id>
    <revision>
      <id>2202624</id>
      <parentid>2094900</parentid>
      <timestamp>2026-04-12T07:41:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yivan000</username>
        <id>85905</id>
      </contributor>
      <comment>wrong spelling, see Manwal sa Masinop na Pagsulat section 11.7</comment>
      <origin>2202624</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1042" sha1="4qb3sg0go2ik8dyd6e37t9200zi8dz2" xml:space="preserve">{{automatic taxobox
| name = Akasya
| image = Acacia greggii thorns.jpg
| image_width = 275px
| image_caption = ''[[Acacia greggii]]''
| taxon = Acacia
| authority = [[Philip Miller|Mill.]]
| subdivision_ranks = Species
| subdivision =
About 1,300; see [[List of Acacia species]]
}}
[[File:Acacia drepanolobium MHNT.BOT.2011.3.97.jpg|thumb|''Acacia drepanolobium'']]
[[File:Acacia sp. MHNT.BOT.2009.13.18.jpg|thumb|''Acacia sp.'']]

Ang '''akasya''' (Ingles at Kastila: ''acacia'') ay isang uri ng matinik na [[punung-kahoy]].&lt;ref name=&quot;TE&quot;&gt;[[English, Leo James]]. ''Diksyunaryong Tagalog-Ingles'', Kongregasyon ng Kabanalbanalang Tagapag-ligtas, Maynila, ipinamamahagi ng ''National Book Store'', may 1583 na mga dahon, ISBN 971-91055-0-X&lt;/ref&gt; Nasa ''genus'' ito ng mga [[palumpong]] at [[puno]] at kabilang sa ''subfamily [[Mimosoideae]]'' ng ''family [[Fabaceae]]''.  Una itong sinalarawan nit [[Carolus Linnaeus]] noong [[1773]] sa [[Aprika]].

== Mga sanggunian ==
{{reflist}}
{{Stub|Puno}}

[[Kaurian:Fabaceae]]
[[Kaurian:Punongkahoy]]</text>
      <sha1>4qb3sg0go2ik8dyd6e37t9200zi8dz2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kapok</title>
    <ns>0</ns>
    <id>40857</id>
    <revision>
      <id>2202698</id>
      <parentid>1660935</parentid>
      <timestamp>2026-04-12T08:11:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yivan000</username>
        <id>85905</id>
      </contributor>
      <comment>wrong spelling, see Manwal sa Masinop na Pagsulat section 11.7</comment>
      <origin>2202698</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="896" sha1="b8y54wq4op0bnl8d73rs5c4q53ozeqd" xml:space="preserve">{{speciesbox
| name = Kapok
| image = Kapok_tree_Honolulu.jpg
| image_width = 220px
| taxon = Ceiba pentandra
| authority = ([[Carolus Linnaeus|L.]]) [[Joseph Gaertner|Gaertn.]]
}}

{{otheruses}} ''Tingnan din ang [[bulakan (paglilinaw)]].''

Ang '''bulak''', '''koton''', '''algodon''', '''buboy''', '''bulak-kahoy''' o '''kapok''' (Ingles: ''cotton'', ''cotton wool'', o ''cotton tree'') ay isang uri ng [[halaman]]. Ginagamit ang [[laman]] ng mga [[bunga]] nito bilang malambot na [[palaman]] sa mga [[unan]]. Tinatawag na [[bulakan (taniman)|bulakan]] ang taniman ng bulak.&lt;ref name=&quot;TE&quot;&gt;[[English, Leo James]]. ''Diksyunaryong Tagalog-Ingles'', Kongregasyon ng Kabanalbanalang Tagapag-ligtas, Maynila, ipinamamahagi ng ''National Book Store'', may 1583 na mga dahon, ISBN 971-91055-0-X&lt;/ref&gt;

== Mga sanggunian ==
{{reflist}}
{{agham-stub}}

[[Kategorya:Punongkahoy]]
[[Kategorya:Malvaceae]]</text>
      <sha1>b8y54wq4op0bnl8d73rs5c4q53ozeqd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kanela</title>
    <ns>0</ns>
    <id>40876</id>
    <revision>
      <id>2202676</id>
      <parentid>2164703</parentid>
      <timestamp>2026-04-12T08:05:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yivan000</username>
        <id>85905</id>
      </contributor>
      <comment>wrong spelling, see Manwal sa Masinop na Pagsulat section 11.7</comment>
      <origin>2202676</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="725" sha1="ixr8m2ea5sdn41t8sng9obty0bfq5mi" xml:space="preserve">{{speciesbox
| name = Kanela
| image = Cinnamomum verum1.jpg
| image_width = 240px
| taxon = Cinnamomum verum
| authority = [[Jan Svatopluk Presl|J.Presl]]
}}

Ang '''kanela''' (Ngalan-agham: ''[[Cinnamomum]] verum'', ''Cinnamomum zeylanicum'') (Ingles: cinnamon) ay isang uri ng [[sangkap]] na [[pampalasa]] sa [[pagkain]].&lt;ref name=&quot;TE&quot;&gt; [[English, Leo James]]. ''Diksyunaryong Tagalog-Ingles'', Kongregasyon ng Kabanalbanalang Tagapag-ligtas, Maynila, ipinamamahagi ng ''National Book Store'', may 1583 na mga dahon, ISBN 971910550X&lt;/ref&gt;

==Mga sanggunian==
{{reflist}}
{{Herbs &amp; spices}}

{{usbong|Halaman|Botanika}}

[[Kaurian:Lutuing Pilipino]]
[[Kaurian:Punongkahoy]]
[[Kategorya:Mga espesya]]
[[Kategorya:Lauraceae]]</text>
      <sha1>ixr8m2ea5sdn41t8sng9obty0bfq5mi</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pili (mani)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>41062</id>
    <revision>
      <id>2202645</id>
      <parentid>2154967</parentid>
      <timestamp>2026-04-12T07:50:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yivan000</username>
        <id>85905</id>
      </contributor>
      <comment>wrong spelling, see Manwal sa Masinop na Pagsulat section 11.7</comment>
      <origin>2202645</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1165" sha1="qjb8rqrf3ywrfo6uabc1jqho7v8p7vw" xml:space="preserve">::''Para sa ibang gamit, tingnan ang [[pili (paglilinaw)]].''
{{Speciesbox
| image = Starr-110330-4035-Canarium_ovatum-fruit_and_leaves-Garden_of_Eden_Keanae-Maui_(25054796076).jpg
| caption = Ang bunga ng pili. Kulay itim kung hinog na.
| name = Pili
| taxon = Canarium ovatum
| authority = [[Adolf Engler|Engl.]]
}}

Ang '''pili''' (Ingles: ''pili nut''; pangalang pang-agham: ''Canarium ovatum''), ay isang uri ng [[bunga]]ng [[mani]] at [[puno]].&lt;ref name=&quot;TE&quot;&gt;[[English, Leo James]]. ''Diksyunaryong Tagalog-Ingles'', Kongregasyon ng Kabanalbanalang Tagapag-ligtas, Maynila, ipinamamahagi ng ''National Book Store'', may 1583 na mga dahon, ISBN 971910550X&lt;/ref&gt;  Isa lang ito sa 600 na mga [[uri]] ng [[Pamilya (biyolohiya)|pamilya]]ng [[Burseraceae]], at katutubo ito sa [[Pilipinas]] na marami sa katimugang [[Luzon]], at sa parte ng [[Bisayas]] at [[Mindanaw]].  Tinatawag din itong ''[[almendras]]'' (Ingles: ''[[almond]]'') bagaman ang tunay na almendras ay ang punong ''[[Prunus dulcis]]''.&lt;ref name=&quot;TE&quot;/&gt;

==Mga sanggunian==
{{reflist}}
{{English2|Canarium ovatum}}

[[Kaurian:Prutas]]
[[Kaurian:Punongkahoy]]
[[Kategorya:Burseraceae]]


{{agham-stub}}</text>
      <sha1>qjb8rqrf3ywrfo6uabc1jqho7v8p7vw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pili (punong pantabla)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>41065</id>
    <revision>
      <id>2202630</id>
      <parentid>2095159</parentid>
      <timestamp>2026-04-12T07:43:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yivan000</username>
        <id>85905</id>
      </contributor>
      <comment>wrong spelling, see Manwal sa Masinop na Pagsulat section 11.7</comment>
      <origin>2202630</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="428" sha1="4cqdnq7m6n5kl00jekqbiisfano195h" xml:space="preserve">::''Para sa ibang gamit, tingnan ang [[pili (paglilinaw)]].''

Ang '''pili''' ay isang uri ng [[puno]]ng pinagkukunan ng [[tabla]].&lt;ref name=&quot;TE&quot;&gt;[[English, Leo James]]. ''Diksyunaryong Tagalog-Ingles'', Kongregasyon ng Kabanalbanalang Tagapag-ligtas, Maynila, ipinamamahagi ng ''National Book Store'', may 1583 na mga dahon, ISBN 971910550X&lt;/ref&gt;

==Mga sanggunian==
{{reflist}}

[[Kategorya:Punongkahoy]]


{{stub|Biyolohiya}}</text>
      <sha1>4cqdnq7m6n5kl00jekqbiisfano195h</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Almendras</title>
    <ns>0</ns>
    <id>41070</id>
    <revision>
      <id>2202636</id>
      <parentid>2094789</parentid>
      <timestamp>2026-04-12T07:45:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yivan000</username>
        <id>85905</id>
      </contributor>
      <comment>wrong spelling, see Manwal sa Masinop na Pagsulat section 11.7</comment>
      <origin>2202636</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2214" sha1="5by1odc3odxyz97fxbcftkfdi5sfo7v" xml:space="preserve">{{speciesbox
| name = Almendras
| image = Ametllesjuliol.jpg
| image_width = 240px
| taxon = Prunus dulcis
| authority = ([[Philip Miller|Mill.]]) D.A.Webb
}}
{{nutritionalvalue | name=Almond, nut, raw | kJ=2418| protein=22 g | fat=51 g | satfat=4 g | monofat=32 g | polyfat=12 g | carbs=20 g | fibre=12 g | | sugars=5 g | iron_mg=4 | calcium_mg=248 | magnesium_mg=275 | phosphorus_mg=474 | potassium_mg=728 | zinc_mg=3 | vitC_mg=0.0 | pantothenic_mg=0.3 | vitB6_mg=0.13 | folate_ug=29 | thiamin_mg=0.24 | riboflavin_mg=0.8 | niacin_mg=4 | right=1 | source_usda=1 }}

:''Para sa iba pang halamang almendro, tingnan ang [[almendro (paglilinaw)]].''

Ang '''almendras'''&lt;ref name=&quot;TE&quot;/&gt; o '''almendro'''&lt;ref name=Biblia&gt;{{cite-Biblia|Almendro, Exodo 25:33}}&lt;/ref&gt; (Ingles: ''almond tree'', ''almond nut'', ''almond'', o ''cork nut''; Kastila: ''almendra'') ay isang uri ng [[bunga]]ng [[mani]] at [[puno]] nito.  Bagaman tinatawag din itong ''pili'', ang tunay na punong pili ay ang punong ''[[Canarium ovatum]]''&lt;ref name=&quot;TE&quot;&gt;[[English, Leo James]]. ''Diksyunaryong Tagalog-Ingles'', Kongregasyon ng Kabanalbanalang Tagapag-ligtas, Maynila, ipinamamahagi ng ''National Book Store'', may 1583 na mga dahon, {{ISBN| 971910550X}}&lt;/ref&gt;  '''''Prunus dulcis''''' ang pangalang pang-agham nito, ngunit may iba itong mga pangalang siyentipiko o kasingkahulugan: ''Prunus amygdalus'' Batsch., ''Amygdalus communis'' L., ''Amygdalus dulcis'' Mill.).  Isang [[uri]] ng ''[[Prunus]]'' ang almendras at kabilang sa [[subpamilya]]ng [[Prunoideae]] ng pamilyang [[Rosaceae]]; sa loob ng ''Prunus'', ibinibilang ito sa mga ''[[walnut]]'' sa [[subsari]]ng ''Amygdalus'', na maipagkakaiba mula sa iba pang mga subsari (subhenero) sa pamamagitan ng mga kulubot sa balat ng mga buto nito.  Almendro (''almond'') din ang tawag sa [[buto]] ng punong ito.  Sa larangan ng [[botaniya]], hindi ito itinuturing na isang tunay na [[mani]], bagaman laging natatawag na mani sa karaniwang usapan.

Isa itong halamang nabanggit sa [[Tanakh]] at sa [[Bibliya]].&lt;ref name=Biblia/&gt;

==Mga sanggunian==
{{reflist}}

[[Kategorya:Almendro]]
[[Kategorya:Rosaceae]]
[[Kategorya:Prutas]]
[[Kategorya:Punongkahoy]]
[[Kategorya:Prunus]]


{{stub|Prutas}}</text>
      <sha1>5by1odc3odxyz97fxbcftkfdi5sfo7v</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pino</title>
    <ns>0</ns>
    <id>41095</id>
    <revision>
      <id>2202677</id>
      <parentid>1661176</parentid>
      <timestamp>2026-04-12T08:05:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yivan000</username>
        <id>85905</id>
      </contributor>
      <comment>wrong spelling, see Manwal sa Masinop na Pagsulat section 11.7</comment>
      <origin>2202677</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1905" sha1="tt1dtkvldvx4o4rv2na0ywtmw10ehp5" xml:space="preserve">{{otheruses}}

{{Taxobox
| name = Pino
| image = Pinus pinaster.jpg
| image_width = 250px
| image_caption = ''Pinus pinaster''
| regnum = [[Plantae]]
| divisio = [[Pinophyta]]
| classis = [[Pinopsida]]
| ordo = [[Pinales]]
| familia = [[Pinaceae]]
| genus = '''''Pinus'''''
| genus_authority = [[Carolus Linnaeus|L.]]
| subdivision_ranks = Kabahaging sari (subhenera)
| subdivision =
* Sub-sari ''[[Pinus classification|Strobus]]''
* Sub-sari ''[[Pinus classification|Ducampopinus]]''
* Sub-sari ''[[Pinus classification|Pinus]]''
Tingnan ang '''[[Pinus classification|klasipikayon ng Pinus]]''' para sa buong taksonomiya ng antas ng mga uri.  Tingnan ang '''[[list of pines by region|talaan ng mga pino ayon sa rehiyon]]''' para sa listahan ng mga uri ayon sa pamamahaging heograpiko.
}}

Ang '''pino''' (Ingles: ''pine'' o ''pines tree'', Kastilya: ''pino'', ''Pinus Kesiya'', Linn.) ay isang uri ng [[puno]] 
na may mga [[dahon]]g laging-lunti at kahawig ng mga [[karayom]].Matatagpuan ito sa kabundukan sa lalawigan ng Benguet at buong saklaw ng kaitaasan sa hilagang Luzon. Ang pino ay kilalang ''saleng'' sa salitang katutubo ng nasabing rehiyon.Kauri nito ang mga pino sa Tsina at may sapantaha ang mga agham sa mga halaman na ito ay nagmula sa Asya na dinala ng mga naglalakbay na mga hayop na tumawid sa tulay na lupa libong taon nang lumipas.&lt;ref name=&quot;TE&quot;&gt;[[English, Leo James]]. ''Diksyunaryong Tagalog-Ingles'', Kongregasyon ng Kabanalbanalang Tagapag-ligtas, Maynila, ipinamamahagi ng ''National Book Store'', may 1583 na mga dahon, ISBN 971-91055-0-X&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;FEEF&quot;&gt;Odulio de Guzman, Maria. ''The New Filipino-English English-Filipino Dictionary'' (Ang Bagong Diksiyunaryong Pilipino-Ingles Ingles-Pilipino), National Bookstore, 1968, isinalimbag noong 2005, may 197 na mga pahina, ISBN 971-08-1776-0&lt;/ref&gt;

== Sanggunian ==
{{reflist}}

{{usbong|Halaman}}

[[Kategorya:Punongkahoy]]</text>
      <sha1>tt1dtkvldvx4o4rv2na0ywtmw10ehp5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Igos</title>
    <ns>0</ns>
    <id>41114</id>
    <revision>
      <id>2202670</id>
      <parentid>2110729</parentid>
      <timestamp>2026-04-12T08:03:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yivan000</username>
        <id>85905</id>
      </contributor>
      <comment>wrong spelling, see Manwal sa Masinop na Pagsulat section 11.7</comment>
      <origin>2202670</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1410" sha1="ihqrki0ma708qe7gkelm4b9t4y07ist" xml:space="preserve">{{speciesbox
| name = Igos
| status = LC | status_system = IUCN3.1
| image = Fig tree.jpg
| image_width = 250px
| taxon = Ficus carica
| authority = [[Carolus Linnaeus|L.]]
}}
:''Para sa ibang gamit, tingnan din ang [[igos (paglilinaw)]], [[ficus (paglilinaw)]], o [[fig (paglilinaw)]].''

Ang '''''Ficus carica''''' (pangalang pang-agham), '''igos'''&lt;ref name=Bansa&gt;{{cite-Bansa|Igos, ''fig''}}&lt;/ref&gt;,  '''igera''' o '''higera''' (Ingles: ''common fig tree'' o ''common fig''; Kastila: ''higuera'', ''higo'' o ''higera'')&lt;ref name=ESP1&gt;[[:es:Higo|Higo]], es.wikipedia.org&lt;/ref&gt;&lt;ref name=ESP2&gt;[[:es:Ficus carica|''Ficus carica'', ''higuera'']], es.wikipedia.org&lt;/ref&gt;&lt;ref name=ESP3&gt;[[:es:Ficus repens|''Higera'', mula sa lathalaing ''Ficus repens'']], paunawa: batayan lamang ito ng isa pang baybay ng ''higuera'' sa wikang Kastila.&lt;/ref&gt; ay isang uri ng [[puno]].&lt;ref name=&quot;TE&quot;&gt;[[English, Leo James]]. ''Diksyunaryong Tagalog-Ingles'', Kongregasyon ng Kabanalbanalang Tagapag-ligtas, Maynila, ipinamamahagi ng ''National Book Store'', may 1583 na mga dahon, ISBN 971-91055-0-X&lt;/ref&gt; Mayroon itong matatamis na mga bunga.  Tumutubo ang puno sa maiinit na mga bansa o pook na malapit sa dagat.&lt;ref name=Biblia6&gt;{{cite-Biblia6|''Fig''}}&lt;/ref&gt;  Ito ang '''karaniwang igos'''.

== Mga sanggunian ==
{{reflist}}
{{English2|Common fig}}

[[Kategorya:Moraceae]]
[[Kategorya:Punongkahoy]]
[[Kategorya:Ficus]]

{{stub}}</text>
      <sha1>ihqrki0ma708qe7gkelm4b9t4y07ist</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Psidium guajava</title>
    <ns>0</ns>
    <id>41123</id>
    <revision>
      <id>2202633</id>
      <parentid>1609561</parentid>
      <timestamp>2026-04-12T07:44:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yivan000</username>
        <id>85905</id>
      </contributor>
      <comment>wrong spelling, see Manwal sa Masinop na Pagsulat section 11.7</comment>
      <origin>2202633</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="397" sha1="c4uhgpgvfe8gohw2bw1giouy7meaxdg" xml:space="preserve">{{Speciesbox
| name = Apple Guava
| image = Psidium guajava fruit.jpg
| image_width = 240px
| taxon = Psidium guajava
| authority = [[Carolus Linnaeus|L.]]
}}

Ang '''''Psidium guajava''''' (Ingles: ''apple guava'' o ''common guava'') ay isang espesye ng mga [[bayabas]].

==Mga talababa==
{{reflist}}
{{English2}}

[[Kaurian:Bayabas]]
[[Kaurian:Myrtaceae]]
[[Kaurian:Punongkahoy]]

{{agham-stub}}</text>
      <sha1>c4uhgpgvfe8gohw2bw1giouy7meaxdg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Anabiong</title>
    <ns>0</ns>
    <id>41333</id>
    <revision>
      <id>2202648</id>
      <parentid>2095190</parentid>
      <timestamp>2026-04-12T07:51:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yivan000</username>
        <id>85905</id>
      </contributor>
      <comment>wrong spelling, see Manwal sa Masinop na Pagsulat section 11.7</comment>
      <origin>2202648</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4600" sha1="69fd5k7vgfmpoopj21fiaij586q4k3y" xml:space="preserve">{{speciesbox
|image = Starr 070321-5915 Trema orientalis.jpg
|status = LC
|status_system = IUCN3.1
|status_ref = &lt;ref&gt;Barstow, M. (2018). ''Trema orientalis. The IUCN Red List of Threatened Species'' 2018: e.T61988133A61988136. https://doi.org/10.2305/IUCN.UK.2018-1.RLTS.T61988133A61988136.en. Downloaded on 30 October 2018.&lt;/ref&gt;
|genus = Trema
|species = orientalis
|authority = ([[Carl Linnaeus|L.]]) [[Carl Ludwig Blume|Blume]]&lt;ref name=trop1&gt;&amp;nbsp;Under its treatment of ''Trema orientalis'' (from its basionym of ''Celtis orientalis''), this plant name was first published in ''Museum Botanicum'' 2: 62. 1852. {{cite web |url=http://www.tropicos.org/Name/33300010 |title=Name - ''Trema orientalis'' (L.) Blume |work=Tropicos |publisher=[[Missouri Botanical Garden]] |location=[[Saint Louis, Missouri]] |accessdate=November 2, 2011}}&lt;/ref&gt;
|synonyms = *''Celtis discolor'' &lt;small&gt;[[Adolphe-Théodore Brongniart|Brongn.]]&lt;/small&gt;
*''C.&amp;nbsp;guineensis &lt;small&gt;[[Julius Heinrich Karl Schumann|Schum.]] &amp; [[Peter Thonning|Thonn.]]&lt;/small&gt;
*''C.&amp;nbsp;madagascariensis &lt;small&gt;[[Wenceslas Bojer|Bojer]]&lt;/small&gt;
*''C.&amp;nbsp;orientalis &lt;small&gt;L.&lt;/small&gt; ([[basionym]])
*''C.&amp;nbsp;rigida &lt;small&gt;Blume&lt;/small&gt;
*''Sponia andaresa &lt;small&gt;[[Philibert Commerson|Comm.]] ex [[Jean-Baptiste Lamarck|Lam.]]&lt;/small&gt;
*''S.&amp;nbsp;argentea &lt;small&gt;[[Jules Émile Planchon|Planch.]]&lt;/small&gt;
*''S.&amp;nbsp;commersonii &lt;small&gt;[[Joseph Decaisne|Decne.]] ex Planch.&lt;/small&gt;
*''S.&amp;nbsp;glomerata &lt;small&gt;[[Christian Ferdinand Friedrich Hochstetter|Hochst.]]&lt;/small&gt;
*''S.&amp;nbsp;orientalis &lt;small&gt;(L.) Decne.&lt;/small&gt;
*''S.&amp;nbsp;wightii &lt;small&gt;Planch.&lt;/small&gt;
*''Trema affinis &lt;small&gt;(Planch.) Blume&lt;/small&gt;
*''T.&amp;nbsp;africana &lt;small&gt;Blume&lt;/small&gt;
*''T.&amp;nbsp;commersonii &lt;small&gt;(Decne. ex Planch.) Blume&lt;/small&gt;
*''T.&amp;nbsp;grevei &lt;small&gt;[[Henri Ernest Baillon|Baill.]]&lt;/small&gt;
*''T.&amp;nbsp;grisea &lt;small&gt;[[John Gilbert Baker|Baker]]&lt;/small&gt;
*''T.&amp;nbsp;guineensis &lt;small&gt;(Schum. &amp; Thonn.) [[Francisco Manoel Carlos de Mello de Ficalho|Ficalho]]&lt;/small&gt;
*''T.&amp;nbsp;hochstetteri &lt;small&gt;[[Heinrich Gustav Adolf Engler|Engl.]]&lt;/small&gt;
*''T.&amp;nbsp;nitens &lt;small&gt;Blume&lt;/small&gt;
*''T.&amp;nbsp;polygama &lt;small&gt;[[Zhi Min Wu|Z.M.Wu]] &amp; [[Jia Yi Lin|J.Y.Lin]]&lt;/small&gt;
*''T.&amp;nbsp;velutina &lt;small&gt;(Planch.) Blume&lt;/small&gt;
*''T.&amp;nbsp;wightii &lt;small&gt;Blume&lt;/small&gt;
|synonyms_ref = &lt;ref name=trop2&gt;{{cite web |url=http://www.tropicos.org/Name/33300010?tab=synonyms |title=Name - !''Trema orientalis'' (L.) Blume synonyms |work=Tropicos |publisher=Missouri Botanical Garden |location=Saint Louis, Missouri |accessdate=November 2, 2011}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=trop3&gt;&amp;nbsp;The basionym of ''T.&amp;nbsp;orientalis'', ''Celtis orientalis'' was originally described and published in ''[[Species Plantarum]]''  2: 1044. 1753. {{cite web |url=http://www.tropicos.org/Name/50008711 |title=Name - ''Celtis orientalis'' L. |quote=Type-Protologue: Locality: Habitat in Indiis: Distribution: Sri Lanka |work=Tropicos |publisher=Missouri Botanical Garden |location=Saint Louis, Missouri |accessdate=November 2, 2011}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=grin&gt;{{cite web |url=https://www.ars-grin.gov/cgi-bin/npgs/html/taxon.pl?40045 |title=''Trema orientalis'' information from NPGS/GRIN |author=GRIN |quote=Comment: although treated [at GRIN] as feminine, in accordance with botanical tradition ([[International Code of Nomenclature for algae, fungi, and plants|Vienna ICBN]] Art. 62.1), the genus is of [[neuter gender]] according to NCU-3 |work=Taxonomy for Plants |publisher=[[United States Department of Agriculture|USDA]], [[Agricultural Research Service|ARS]], National Genetic Resources Program |location=National Germplasm Resources Laboratory, [[Beltsville, Maryland]] |date=May 29, 2007 |accessdate=November 2, 2011 |author-link=Germplasm Resources Information Network |archive-date=November 15, 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151115103716/http://www.ars-grin.gov/cgi-bin/npgs/html/taxon.pl?40045 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
}}
{{orphan|date=Agosto 2009}}
Ang '''anabiong''', '''anabyong''', '''hanagdong''', '''hanarion''' o '''hanadiong'''&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.stuartxchange.org/Anabiong.html |title=Anabiong}}&lt;/ref&gt; ay isang espesye ng mga [[puno]]ng-[[gubat]].  Ginagamit ang malambot na [[kahoy]] nito sa paggawa ng mga kahoy na [[sapatos]].&lt;ref name=&quot;TE&quot;&gt;[[English, Leo James]]. ''Diksyunaryong Tagalog-Ingles'', Kongregasyon ng Kabanalbanalang Tagapag-ligtas, Maynila, ipinamamahagi ng ''National Book Store'', may 1583 na mga dahon, {{ISBN|971910550X}}&lt;/ref&gt;

==Mga sanggunian==
{{reflist}}

[[Kategorya:Halaman]]
[[Kategorya:Punongkahoy]]


{{stub|Halaman}}</text>
      <sha1>69fd5k7vgfmpoopj21fiaij586q4k3y</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Anakle</title>
    <ns>0</ns>
    <id>41338</id>
    <revision>
      <id>2202675</id>
      <parentid>2095042</parentid>
      <timestamp>2026-04-12T08:04:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yivan000</username>
        <id>85905</id>
      </contributor>
      <comment>wrong spelling, see Manwal sa Masinop na Pagsulat section 11.7</comment>
      <origin>2202675</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1462" sha1="gq57sko3l028thxf1wsfoqu1bphz4x6" xml:space="preserve">{{Speciesbox
|taxon = Elaeocarpus calomala
|}}
Ang '''anakle''', '''bunsilak''', '''binting-dalaga''' ('''''Elaeocarpus calomala''''') [Blanco, Merr]&lt;ref name=CoralCay&gt;{{Cite web |title=Turner, Craig, Alexia Tamblyn, Robert Dray, Louisa Maunder and Peter Raines.  “The Biodiversity of the Upper Imbang-Caliban Watershed, North Negros Forest Reserve, Negros Occidental, Philippines”, Technical Publication of the Negros Rainforest Conservation Project: A Collaborative Initiative Between the Negros Forests and Ecological Foundation, Inc. and Coral Cay Conservation, London:2003. |url=http://www.coralcay.org/science/publications/philippines_t_2003_bio_caliban.pdf |access-date=2008-02-20 |archive-date=2007-02-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070217072312/http://www.coralcay.org/science/publications/philippines_t_2003_bio_caliban.pdf |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ay isang uri [[kahoy]] na nakukuha mula sa isang [[puno]]ng kamukha ng punong [[batikuling]].  Ginagamit ang mga kahoy na ito sa pag-[[ukit]] ng mga [[estatwa]].  Kabilang ito sa mga [[Elaeocarpaceae]], katulad ng [[Olongas]].&lt;ref name=CoralCay/&gt;&lt;ref name=&quot;TE&quot;&gt;[[English, Leo James]]. ''Diksyunaryong Tagalog-Ingles'', Kongregasyon ng Kabanalbanalang Tagapag-ligtas, Maynila, ipinamamahagi ng ''National Book Store'', may 1583 na mga dahon, {{ISBN|971910550X}}&lt;/ref&gt;

==Mga sanggunian==
{{reflist}}

[[Kaurian:Punongkahoy]]
[[Kaurian:Kahoy]]
[[Kategorya:Oxalidales]]


{{agham-stub}}</text>
      <sha1>gq57sko3l028thxf1wsfoqu1bphz4x6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Batikuling</title>
    <ns>0</ns>
    <id>41339</id>
    <revision>
      <id>2202673</id>
      <parentid>2095177</parentid>
      <timestamp>2026-04-12T08:04:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yivan000</username>
        <id>85905</id>
      </contributor>
      <comment>wrong spelling, see Manwal sa Masinop na Pagsulat section 11.7</comment>
      <origin>2202673</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="545" sha1="8kikvmaw0enq2kvxt6iv1e56k4oas7t" xml:space="preserve">{{speciesbox
|status = VU
|status_system = IUCN2.3
|status_ref = {{fact}}
|taxon = Litsea leytensis
|authority = [[Elmer Drew Merrill|Merr.]]
}}
Ang '''batikuling''' ay isang uri ng [[puno]]ng may [[madilaw]] na [[kahoy]].&lt;ref name=&quot;TE&quot;&gt;[[English, Leo James]]. ''Diksyunaryong Tagalog-Ingles'', Kongregasyon ng Kabanalbanalang Tagapag-ligtas, Maynila, ipinamamahagi ng ''National Book Store'', may 1583 na mga dahon, {{ISBN|971910550X}}&lt;/ref&gt;

==Mga sanggunian==
{{reflist}}

[[Kategorya:Halaman]]
[[Kategorya:Punongkahoy]]


{{stub|Biyolohiya}}</text>
      <sha1>8kikvmaw0enq2kvxt6iv1e56k4oas7t</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Asana</title>
    <ns>0</ns>
    <id>41459</id>
    <revision>
      <id>2202686</id>
      <parentid>2126532</parentid>
      <timestamp>2026-04-12T08:08:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yivan000</username>
        <id>85905</id>
      </contributor>
      <comment>wrong spelling, see Manwal sa Masinop na Pagsulat section 11.7</comment>
      <origin>2202686</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1235" sha1="nco2rlptkfd7p6dva1rs0xa0e3r4mwk" xml:space="preserve">{{Speciesbox
| name = ''Pterocarpus indicus''
| image = Pterocarpus indicus Blanco1.205.png
| status = VU
| status_system = iucn2.3
| taxon = Pterocarpus indicus
| authority = [[Carl Ludwig Willdenow|Willd.]]
}}

::''Para sa ibang gamit, tingnan ang [[narra (paglilinaw)]] at [[asana (paglilinaw)]]. Puntahan din ang [[nara (paglilinaw)]].''

Ang '''narra''' o '''asana''' ay isang uri ng [[puno]]ng napagkukunan ng mga [[tabla]].&lt;ref name=&quot;TE&quot;&gt;[[English, Leo James]]. Diksyunaryong Tagalog-Ingles (''Tagalog-English Dictionary''), Kongregasyon ng Kabanalbanalang Tagapag-ligtas, Maynila, ipinamamahagi ng ''National Book Store'', may 1583 na mga dahon, ISBN 971-91055-0-X&lt;/ref&gt;  Ito ang pambansang puno ng [[Pilipinas]].&lt;ref&gt;[[:en:Pterocarpus indicus|Pterocarpus_indicus]] {{languageicon|en|English Wikipedia}}&lt;/ref&gt;

&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;

Pterocarpus indicus, Burmese rose wood tree in the Penang Botanic Garden.jpg|thumb|Pterocarpus indicus sa Penang Botanic Garden
Puno ng Narra sa Calauit, Busuanga.jpg|thumb|Pterocarpus indicus sa [[Isla ng Calauit]]

&lt;/gallery&gt;

== Mga sanggunian ==
[[Talaksan:Narra_Tree.jpg|thumb|Puno ng Narra]]
[[Kategorya:Fabaceae]]
[[Kategorya:Punongkahoy]]
[[Kategorya:Pilipinas]]


{{Pilipinas-stub}}</text>
      <sha1>nco2rlptkfd7p6dva1rs0xa0e3r4mwk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategorya:Ficus</title>
    <ns>14</ns>
    <id>41490</id>
    <revision>
      <id>2202604</id>
      <parentid>2110726</parentid>
      <timestamp>2026-04-12T07:36:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yivan000</username>
        <id>85905</id>
      </contributor>
      <comment>wrong spelling, see Manwal sa Masinop na Pagsulat section 11.7</comment>
      <origin>2202604</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="36" sha1="r7ryz1ntwqxh71dfyzdx2cjj8karuvm" xml:space="preserve">{{catmore}}
[[Category:Punongkahoy]]</text>
      <sha1>r7ryz1ntwqxh71dfyzdx2cjj8karuvm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kahoy</title>
    <ns>0</ns>
    <id>41642</id>
    <revision>
      <id>2202660</id>
      <parentid>2199269</parentid>
      <timestamp>2026-04-12T08:00:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yivan000</username>
        <id>85905</id>
      </contributor>
      <origin>2202660</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6743" sha1="ayg7fzrtjq6o2jtoiqzsgqpv04zp28t" xml:space="preserve">{{redirect|wood|ibang gamit ng salitang wood|Wood (paglilinaw)}}
[[Talaksan:Drva.JPG|thumb|240x240px|Mga seksiyon ng punong-kahoy]]
Ang '''kahoy''' ay isang tisyung pang-estraktura na matatagpuan sa mga tangkay at ugat ng mga [[puno]] at iba pang makahoy na [[halaman]]. Isa itong organikong materyal{{Spaced en dash}}isang natural na kompositiong mga hiblang selulusa na malakas sa tensyon at nakapirmi sa isang [[wiktionary:matrix|matris]] ng lignina na lumalaban sa kompresyon. Binibigyang kahulugan minsan ang kahoy bilang pangalawang silema (o ''xylem'') lamang sa mga tangkay ng mga puno&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Hickey, M. |title=The Cambridge Illustrated Glossary of Botanical Terms |last2=King, C. |date=2001 |publisher=Cambridge University Press |language=en}}&lt;/ref&gt; o sa mas malawak na kahulugan, upang isama ang parehong uri ng tisyu sa ibang lugar, tulad ng sa mga ugat ng mga puno o mga [[palumpong]]. Sa isang buhay na puno, gumaganap ito isang suportang tungkulin, na nagbibigay-daan sa makahoy na mga halaman na lumaki o tumayo nang mag-isa. Naghahatid din ito ng tubig at mga sustansya sa pagitan ng mga [[Dahon (halaman)|dahon]], iba pang lumalagong tisyu, at mga ugat. Maaari din na tumukoy ang sa iba pang mga materyales sa halaman na may maihahambing na mga katangian, at sa materyal na ininhinyero mula sa kahoy, mga nasinsel na kahoy, o [[hibla]].

Ang kahoy ay ginamit sa libu-libong taon bilang panggatong, materyales sa konstruksyon, paggawa ng mga [[kasangkapan]] at [[sandata]], [[muwebles]] at [[papel]]. Lumitaw kamakailan lamang ito bilang isang kagamitang panangkap para sa produksyon ng pinurong selulosa at mga deribatibo nito, tulad ng selopan (''cellophane'') at asetatong selulosa.

Noong 2020, ang lumalaking nakalaan sa mga [[Gubat|kagubatan]] sa buong mundo ay humigit-kumulang 557 bilyong metro kubiko.&lt;ref name=&quot;FAO&quot;&gt;FAO. 2020. ''[https://www.fao.org/3/ca9825en/ca9825en.pdf Global Forest Resources Assessment 2020: Main report] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221105155828/https://www.fao.org/3/ca9825en/ca9825en.pdf |date=2022-11-05 }}.'' Rome. (sa Ingles)&lt;/ref&gt; Bilang isang napakaraming karbong-nyutral&lt;ref&gt;{{Cite web |title=The EPA Declared That Burning Wood is Carbon Neutral. It's Actually a Lot More Complicated |url=https://www.smithsonianmag.com/smart-news/epa-declares-burning-wood-carbon-neutral-180968880/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210630153427/https://www.smithsonianmag.com/smart-news/epa-declares-burning-wood-carbon-neutral-180968880/ |archive-date=Hunyo 30, 2021 |access-date=Hunyo 3, 2022 |language=en}}&lt;/ref&gt; na nababagong mapagkukunan, naging matinding interes ang mga makahoy na materyales bilang pinagmumulan ng [[nababagong enerhiya]]. Noong 2008, humigit-kumulang 3.97 bilyong metro kubiko ng kahoy ang inani.&lt;ref name=&quot;FAO&quot; /&gt; Ang nangingibabaw na paggamit ay para sa mga kasangkapan at pagtatayo ng gusali.&lt;ref name=&quot;Ullmann&quot;&gt;Horst H. Nimz, Uwe Schmitt, Eckart Schwab, Otto Wittmann, Franz Wolf &quot;Wood&quot; in ''Ullmann's Encyclopedia of Industrial Chemistry'' 2005, Wiley-VCH, Weinheim. {{Doi|10.1002/14356007.a28_305}} (sa Ingles)&lt;/ref&gt;

Ang kahoy ay siyentipikong pinag-aralan at sinaliksik sa pamamagitan ng disiplina ng agham ng kahoy, na sinimulan mula pa noong simula ng ika-20 dantaon.

== Kasaysayan ==
Ang isang pagtuklas noong 2011 sa lalawigan ng [[New Brunswick|Bagong Brunswick]] sa [[Canada]] ay nagbunga ng pagtukoy sa pinakaunang kilalang mga halaman na tumubo ng kahoy, humigit-kumulang 395 hanggang 400 milyong taon na ang nakalilipas.&lt;ref&gt;{{Cite news |date=Agosto 12, 2011 |title=N.B. fossils show origins of wood |language=en |publisher=CBC.ca |url=http://www.cbc.ca/news/canada/new-brunswick/story/2011/08/12/nb-origins-of-wood-found.html |url-status=live |access-date=August 12, 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110813012432/http://www.cbc.ca/news/canada/new-brunswick/story/2011/08/12/nb-origins-of-wood-found.html |archive-date=August 13, 2011}}&lt;/ref&gt;

Maaaring lagyan ng petsa ang kahoy sa pamamagitan ng pagpepetsang karbon at sa ilang [[espesye]] sa pamamagitan ng dendrokronolohiya upang matukoy kung kailan nilikha ang isang bagay na gawa sa kahoy.

Ang mga tao ay gumamit ng kahoy sa loob ng libu-libong taon para sa maraming layunin, kabilang ang bilang panggatong o bilang isang materyales sa [[Konstruksiyon|konstruksyon]] para sa paggawa ng mga [[Tahanan|bahay]], [[kasangkapan]], [[sandata]], [[muwebles]], pagbabalot, likhang sining, at [[papel]]. Ang mga kilalang [[Konstruksiyon|konstruksyon]] gamit ang kahoy ay nagsimula noong sampung libong taon nakalipas. Ang mga gusali tulad ng mga mahabang bahay sa [[Europa|Europang]] [[Neolitiko]] ay pangunahing gawa sa kahoy.

Ang kamakailang paggamit ng kahoy ay pinahusay ng pagdaragdag ng [[bakal]] at [[tanso]] sa konstruksyon.&lt;ref name=&quot;A History of Wood from the Stone Age to the 21st Century&quot;&gt;{{Cite web |last=Woods |first=Sarah |title=A History of Wood from the Stone Age to the 21st Century |url=http://www.ecobuildingpulse.com/products/a-history-of-wood_o |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170329051421/http://www.ecobuildingpulse.com/products/a-history-of-wood_o |archive-date=Marso 29, 2017 |access-date=Marso 28, 2017 |website=EcoBUILDING |publisher=A Publication of The American Institute of Architects |language=en |ref=3}}&lt;/ref&gt;

Ang taon-sa-taon na pagkakaiba-iba sa mga lapad ng singsing ng puno at mga isotopikong kasaganaan ay nagbibigay ng mga pahiwatig sa umiiral na [[klima]] sa oras na pinutol ang isang puno.&lt;ref name=&quot;Briffa, 2008&quot;&gt;{{Cite journal |last=Briffa, K. |last2=Shishov |first2=V.V. |last3=Melvin |first3=T.M. |last4=Vaganov |first4=E.A. |last5=Grudd |first5=H. |last6=Hantemirov |date=2008 |title=Trends in recent temperature and radial tree growth spanning 2000 years across northwest Eurasia |journal=Philosophical Transactions of the Royal Society B: Biological Sciences |language=en |volume=363 |issue=1501 |pages=2271–2284 |doi=10.1098/rstb.2007.2199 |pmc=2606779 |pmid=18048299}}&lt;/ref&gt;

== Mga pinagmumulan ==
{{Free-content attribution
| title = World Food and Agriculture – Statistical Yearbook 2023
| author = FAO
| publisher = FAO
| documentURL = https://www.fao.org/documents/card/en?details=cc8166en
| license statement URL = https://commons.wikimedia.org/whttps://commons.wikimedia.org/wiki/File:World_Food_and_Agriculture_-_Statistical_Yearbook_2023.pdf
| license = CC BY-SA IGO 3.0
}}

== Mga sanggunian ==
{{Reflist|30em}}
[[Kategorya:Anatomiya ng halaman]]
[[Kategorya:Mga produktong kahoy]]
[[Kategorya:Botanika]]
[[Kategorya:Mga materyales]]
[[Kategorya:Punongkahoy]]
[[Kategorya:Mga likas na materyal]]
[[Kategorya:Panggugubat]]
[[Kategorya:Kahoy]]</text>
      <sha1>ayg7fzrtjq6o2jtoiqzsgqpv04zp28t</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kastanyo (hazel)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>41750</id>
    <revision>
      <id>2202632</id>
      <parentid>2095139</parentid>
      <timestamp>2026-04-12T07:44:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yivan000</username>
        <id>85905</id>
      </contributor>
      <comment>wrong spelling, see Manwal sa Masinop na Pagsulat section 11.7</comment>
      <origin>2202632</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6046" sha1="gnfx44psbov0m2fhz7z5nb2zk75ul6g" xml:space="preserve">::''Para sa ibang gamit, tingnan ang [[kastanyo (paglilinaw)]].''

{{automatic taxobox
| name = Kastanyo
| image = Hazel Catkins.jpg
| image_width = 240px
| taxon = Corylus
| authority = [[Carolus Linnaeus|L.]]
| subdivision_ranks = Species
| subdivision = Tingnan ang teksto
}}

Ang '''kastanyo''' (Kastila: ''castaño''; Ingles: ''hazel'' o ''Corylus'') ay isang uri ng [[puno]] o [[bunga]] nito.&lt;ref name=&quot;TE&quot;&gt; ''Diksyunaryong Tagalog-Ingles'' ni [[Leo James English]], Kongregasyon ng Kabanalbanalang Tagapag-ligtas, Maynila, ipinamamahagi ng ''National Book Store'', may 1583 na mga dahon, ISBN 971910550X&lt;/ref&gt;  Ibinibilang ang mga puno at [[palumpong]] na ito sa [[Pamilya (biyolohiya)|pamilya]]ng [[Betulaceae]]&lt;ref name=grin&gt;''Germplasm Resources Information Network'': [http://www.ars-grin.gov/cgi-bin/npgs/html/genus.pl?2962 ''Corylus''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090114213945/http://www.ars-grin.gov/cgi-bin/npgs/html/genus.pl?2962 |date=2009-01-14 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=chen&gt;Chen, Z.-D. et al. (1999). ''Phylogeny and evolution of the Betulaceae as inferred from DNA sequences, morphology, and paleobotany''. ''Amer. J. Bot''. 86: 1168–1181. Available [http://www.amjbot.org/cgi/content/full/86/8/1168?ck=nck#F5 online.]&lt;/ref&gt;&lt;ref name=rushforth&gt;Rushforth, K. (1999). ''Trees of Britain and Europe''. Collins ISBN 0-00-220013-9.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=rhs&gt;Huxley, A., ed. (1992). ''New RHS Dictionary of Gardening''. Macmillan ISBN 0-333-47494-5.&lt;/ref&gt; bagaman inilalagay din sila ng ibang mga [[botanist|botaniko]] sa pamilya ng mga [[Corylaceae]].&lt;ref name=bean1&gt;Bean, W. J. (1976). ''Trees and Shrubs Hardy in the British Isles'' 8th ed., vol. 1. John Murray ISBN 0-7195-1790-7.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&gt;Erdogan, V. &amp; Mehlenbacher, S. A. (2002). ''Phylogenetic analysis of hazelnut species (Corylus, Corylacae) based on morphology and phenology''. ''Sist. Bot. Dergisi'' 9: 83–100.&lt;/ref&gt;

==Mga ka-uri==
May 14 hanggang 18 espesye ang mga kastanyo, na kabilang ang mga sumusunod:&lt;ref name=rushforth/&gt;&lt;ref name=kew&gt;Kew Checklist: [http://www.kew.org/wcsp/qsearch.do?plantName=Corylus&amp;page=quickSearch ''Corylus'']{{Dead link|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=foc&gt;Mga halaman sa Tsina: [http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=2&amp;taxon_id=108088 ''Corylus'']&lt;/ref&gt;&lt;ref name=fna&gt;Mga halaman mula sa Hilagang Amerika: [http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=1&amp;taxon_id=108088 ''Corylus'']&lt;/ref&gt; Pinagsama-sama ang mga uri ayon sa ibaba:
*May mga bungang mani na may malambot at madahong kabalatan (''[[involucre]]'' o ''[[husk]]''.  Mga masangang [[shrub|palumpong]] na umaabot hanggang 12 metro ang taas.
**Mga may maikling [[kabalatan]]g pang-mani, na kasinghaba ng pinaka-mani.
*** ''[[Corylus americana]]'' — ''American Hazel'', sa hilaga at silangang Amerika.
*** ''[[Corylus avellana]]'' — ''Common Hazel'', sa Europa at [[kanlurang Asya]].
*** ''[[Corylus heterophylla]]'' — ''Asian Hazel'', sa Asya.
*** ''[[Corylus yunnanensis]]'' — ''Yunnan Hazel'', sa gitna at katimugang Tsina.
**Mga may mahabang ''involucre'', halos dalawang-haba o higit pa kaysa pinaka-mani, kung kaya nagkakaroon ng pinaka-''[[tuka]]''.
*** ''[[Corylus colchica]]'' — ''Colchican Filbert'', sa [[Caucasus]].
*** ''[[Corylus cornuta]]'' — ''Beaked Hazel''. sa Hilagang Amerika.
*** ''[[Corylus maxima]]'' — ''Filbert'', sa katimugang-silangan ng Europa at katimugang-kanluran ng Asya.
*** ''[[Corylus sieboldiana]]'' — ''Asian Beaked Hazel'', sa Hilagang-silangan ng Asya at Hapon (kilala rin bilang ''C. mandshurica'').
*Mga may maning hindi nabibilutan ng matigas at matutulis na ''involucre''.  Mga may nag-iisang sangang mga puno na tumataas mula 20 hanggang 35 metro.
**Mga may bahagyang-matutulis na ''involucre'' at tila-[[glandula]]ng mga buhok.
*** ''[[Corylus chinensis]]'' — ''Chinese Hazel'', sa kanluran ng Tsina.
*** ''[[Corylus colurna]]'' — ''Turkish Hazel'', sa [[timog-silangang Europa]] at ''[[Asia Minor]]''.
*** ''[[Corylus fargesii]]'' — ''Farges' Hazel'', sa kanlurang Tsina.
*** ''[[Corylus jacquemontii]]'' — ''Jacquemont's Hazel'', sa [[Himalaya]].
*** ''[[Corylus wangii]]'' — ''Wang's Hazel'', Silangang-kanluran ng Tsina.
**Mga may makapal na tulis na ''involucre'', na kawangis ng katangian ng bungang-mani  (may ''[[burr]]'') ng [[kastanyas]].
*** ''[[Corylus ferox]]'' — ''Himalayan Hazel'', sa Himalaya, [[Tibet]] at timog-kanlurang Tsina(ibang katawagan: ''C. tibetica'').

Mayroon ding mga ''[[Hybrid (biology)|hybrid]]'', na maaaring lumitaw sa pamamagitan ng pagsasanib ng dalawang uri mula sa loob ng bahagi ng mga ''genus'', katulad ng: ''[[Corylus × colurnoides]]'' (''C. avellana'' × ''C. colurna'').

==Mga gamit==
[[Talaksan:TurkHazel.jpg|right|thumb|Mga dahon at maning bunga ng ''[[Turkish Hazel]]''.  Suriin ang mga matutulis na kabalatan (''husk'') na nakapaligid sa mga mani.]]
[[Talaksan:Hazelnuts.jpg|thumb|right|Mga mani ng kastanyo (''hazelnut'').]]
Nakakain ang mga mani ng lahat ng mga kastanyo.  Pinakamadalas na itinatanim ang [[Common Hazel|pangkaraniwang kastanyo]] oara sa mga bungang-mani nito na sinusundan ng ''[[Filbert]]''.  Inaani rin ang mga maning bunga ng ibang mga uri, subalit bukod sa dalawang nabanggit, wala nang ibang masasabing may kahalagahang pangkalakal.&lt;ref name=&quot;rhs&quot;/&gt;

May ilang mga ''[[cultivar]]'' ng ''Common Hazel'' at ''Filbert'' na inaalagaan upang maging mga [[halamang pandekorasyon]] (''ornamental plant'') para sa mga [[hardin]], kabilang na ang mga may mga balu-baluktot na mga katawan.  Halimbawa ng mga ito ang ''C. avellana'' 'Contorta' (na mas kilala sa pangalang &quot;[[Harry Lauder]]'s walking stick&quot; dahil sa kaniyang itsura); ang mga may lumuluhang mga sanga katulad ng ''C. avellana'' 'Pendula'); at ang mga may [[purpura]]ng [[dahon]], tulad ng ''C. maxima'' 'Purpurea'.

==Mga sanggunian==
{{reflist}}

[[Kaurian:Prutas]]
[[Kaurian:Punongkahoy]]
[[Kaurian:Corylus]]
[[Kaurian:Betulaceae]]
[[Kaurian:Kastanyo]]

[[cy:Cneuen gyll]]
[[da:Hassel]]
[[et:Sarapuu]]</text>
      <sha1>gnfx44psbov0m2fhz7z5nb2zk75ul6g</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategorya:Kastanyo</title>
    <ns>14</ns>
    <id>41754</id>
    <revision>
      <id>2202606</id>
      <parentid>173240</parentid>
      <timestamp>2026-04-12T07:36:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yivan000</username>
        <id>85905</id>
      </contributor>
      <comment>wrong spelling, see Manwal sa Masinop na Pagsulat section 11.7</comment>
      <origin>2202606</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="57" sha1="586wkg3tgclnosv8ffnje0v02j9uvh8" xml:space="preserve">{{catmore}}
[[Category:Halaman]]
[[Category:Punongkahoy]]</text>
      <sha1>586wkg3tgclnosv8ffnje0v02j9uvh8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Puno</title>
    <ns>0</ns>
    <id>42676</id>
    <revision>
      <id>2202672</id>
      <parentid>2171918</parentid>
      <timestamp>2026-04-12T08:03:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yivan000</username>
        <id>85905</id>
      </contributor>
      <comment>wrong spelling, see Manwal sa Masinop na Pagsulat section 11.7</comment>
      <origin>2202672</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3276" sha1="mzdgftnsd9ho2eb97t0pgizyjstlhjd" xml:space="preserve">{{otheruses}}

[[Talaksan:Philippine_Teak_(Tectona_philippinensis)--an_endangered_and_endemic_tree_01.jpg|thumb|alt=isang puno|Ang Philippine Teak, isang katutubong puno sa Pilipinas.]]

Ang '''puno''' ay isang pampalagiang makahoy na [[halaman]]. Kadalasang binibigyan ito ng kahulugan bilang isang makahoy na halaman na may maraming sekondaryang mga sanga na nakataguyod sa isang lupa sa isang pangunahing tangkay o katawan na may maliwanag na apikal na pangingibabaw.&lt;ref name=&quot;rhs&quot;&gt;{{cite book |last=Huxley |first=A. |editor-last=Huxley |editor-first=A. |year=1992 |title=New RHS Dictionary of Gardening |publisher=Macmillan |isbn=0-333-47494-5}}&lt;/ref&gt; May pinakamababang espesipikasyon sa paggulang ang binigay ng ilang mga may-akda, nag-iiba mula sa 3&amp;nbsp;[[metro|m]], &lt;ref name=&quot;rushforth&quot;&gt;{{cite book |last=Rushforth |first=Keith |year=1999 |title=Trees of Britain and Europe |publisher=Collins |isbn=0-00-220013-9}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;afm&quot;&gt;{{cite book |last=Mitchell |first=A. F. |year=1974 |title=A Field Guide to the Trees of Britain and Northern Europe |publisher=Collins |isbn=0-00-212035-6}}&lt;/ref&gt; may ilang mga may-akda ang nagtatakda ng pinakamababang 10&amp;nbsp;cm diametro ng katawan (30&amp;nbsp;cm kabilugan).&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://home.att.net/~spiderhunters/attachments/trintro.rtf |title=''Field Guide to Indian Trees, introductory chapter: Introduction to Common Indian Trees'' |accessdate=2007-07-25 |format=RTF |author=Utkarsh Ghate |archive-date=2005-05-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20050526083652/http://home.att.net/~spiderhunters/attachments/trintro.rtf |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; Tinatawag na mga [[palumpong]] ang mga makahoy na mga halaman na hindi umaabot sa mga kahulugang ito na maraming sanga magmula sa paanan at karaniwang lumalaki ng palapad kaysa patayog.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Palumpong |url=https://www.tagalog.com/monolingual-dictionary/palumpong |website=Tagalog.com Monolingual Dictionary |access-date=2025-03-27}}&lt;/ref&gt;

Ang '''puno''' o '''punungkahoy''' ay binubuo ng mga [[Dahon (bahagi ng halaman)|dahon]], [[sanga]], at [[ugat]]. May mga puno ring may [[prutas]].

Sa ''pagpapalunti ng lungsod'' o urban greening, ang '''puno''' ang nagtatakda ng puwang, nagpapamalas ng hangganan, humahalina ng paningin, at sumasagisag ng katibayan at katagalan ng isang ''luntiang puwang''.&lt;ref&gt;{{cite book |title=Philippine Guidebook on Plant Species Suitable for Urban Greening |publisher=Forest Management Bureau, Department of Environment and Natural Resources |year=2023 |url= https://forestry.denr.gov.ph/fmb_web/wp-content/uploads/2023/06/Philippine-Guidebook-on-Plant-Species-Suitable-for-Urban-Greening-EBOOK_compressed.pdf |access-date=2025-03-26}}&lt;/ref&gt;

==Mga bahagi==
===Ugat===

{{main|Ugat}}

[[File:WisconsinScenery.jpg|thumb|Isang batang pulang pine (''Pinus resinosa'') na may namamasdang mga ugat, bilang hantong ng pagkakas ng lupa]]

Ang ugat ng isang puno ay nagsisilbing taguyod nito sa lupa, at panipsip ng tubig at sustansya na dadalhin patungo sa lahat ng bahagi ng puno. Ang mga ito rin ay ginagamit para sa pagpaparami, panangga, pagraos, imbakan ng lakas, at iba pang layunin.

==Mga sanggunian==
{{reflist}}

{{Commons category|Trees}}
[[Kategorya:Halaman]]
[[Kategorya:Punongkahoy]]

{{stub|Puno}}</text>
      <sha1>mzdgftnsd9ho2eb97t0pgizyjstlhjd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Samahan ng mga Bansa sa Timog-Silangang Asya</title>
    <ns>0</ns>
    <id>45985</id>
    <revision>
      <id>2202597</id>
      <parentid>2201693</parentid>
      <timestamp>2026-04-12T04:46:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>CommonsDelinker</username>
        <id>1732</id>
      </contributor>
      <comment>Replacing [[File:U-nyo-saw-2.jpg]] with [[File:U_Nyo_Saw_(2).jpg]] (by [[c:User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] because: [[:c:COM:FR|File renamed]]: [[:c:COM:FR#FR3|Criterion 3]] (obvious error)).</comment>
      <origin>2202597</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="25198" sha1="hw5wauclzp4ypcfqiubtehuo3tzlvk2" xml:space="preserve">{{Infobox Geopolitical organization
| native_name = Samahan ng mga Bansa sa Timog-Silangang Asya
| name = {{Collapsible list
| title = &lt;center&gt; ASEAN &lt;center&gt;
|&lt;center&gt; {{lang|my|အရှေ့တောင်အာရှနိုင်ငံများအသင်း}} {{in lang|my}} &lt;/center&gt;
&lt;center&gt; {{lang|vi|Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á}} {{in lang|vi}} &lt;/center&gt;
&lt;center&gt; {{lang|en|Association of Southeast Asian Nations}} {{in lang|en}} &lt;/center&gt;
&lt;center&gt; {{lang|id|Perhimpunan Bangsa-bangsa Asia Tenggara}} {{in lang|id}} &lt;/center&gt;
&lt;center&gt; {{lang|km|សមាគមន៏ប្រជាជាតិអាស៊ីអាគ្នេយ}} {{in lang|km}} &lt;/center&gt;
&lt;center&gt; {{lang|lo|ສະມາຄົມປະຊາຊາດແຫ່ງອາຊີຕະເວັນອອກສຽງໃຕ້}} {{in lang|lo}} &lt;/center&gt;
&lt;center&gt; {{lang|ms|Persatuan Negara-negara Asia Tenggara}} {{in lang|ms}} &lt;/center&gt;
&lt;center&gt; {{lang|ta|தென்கிழக்காசிய நாடுகளின் கூட்டமைப்பு}} {{in lang|ta}} &lt;/center&gt;
&lt;center&gt; {{lang|th|สมาคมประชาชาติแห่งเอเชียตะวันออกเฉียงใต้}} {{in lang|th}} &lt;/center&gt;
&lt;center&gt; {{lang|zh|东南亚国家联盟 / 東南亞國家聯盟}} {{in lang|zh}} &lt;/center&gt;}}
| linking_name = ASEAN
| image_flag = Watawat ng ASEAN.svg
| image_symbol =
| motto = &lt;small&gt;'''&quot;Isang Pananaw, Isang Pagkakakilanlan, Isang Pamayanan&quot;&lt;br&gt;&quot;10 Bansa, 1 Pagkakakilanlan&quot;'''&lt;/small&gt;
| anthem = (The ASEAN Way) &quot;[[Ang Paraan ng ASEAN]]&quot;{{parabr}}{{center| }}
| image_map = Association of Southeast Asian Nations (orthographic projection).svg
| map_caption =
| admin_center_type = {{nowrap|Luklukan ng Kalihiman}}
| admin_center = {{flagicon|Indonesya}} [[Jakarta]]
| largest_city = {{flagicon|Indonesya}} [[Jakarta]]
| languages_type = [[Wikang panggawain]]
| languages =[[Wikang Ingles|Ingles]]&lt;ref&gt;{{cite book|title=ASEAN Charter|publisher=Association of Southeast Asian Nations|pages=29|url=http://www.asean.org/archive/publications/ASEAN-Charter.pdf|quote='''Article 34.''' The working language of ASEAN shall be English.|access-date=2016-03-25|archive-date=2015-11-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20151109180154/http://www.asean.org/archive/publications/ASEAN-Charter.pdf|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
| demonym = [[Mga taong Asyano|Timog-Silangang Asyano]]
| membership_type = [[Talaan ng mga bansang kasapi ng Asean|Bansang-kasapi]]
| membership = {{Collapsible list | title = [[Talaan ng mga bansang kasapi ng Asean|11]] |{{flag|Brunei}} |{{flag|Kambodya}} |{{flag|Indonesya}} |{{flag|Laos}} |{{flag|Malaysia}} |{{flag|Myanmar}} |{{flag|Pilipinas}} |{{flag|Singapore}} |{{flag|Taylandiya}} |
{{flag|Timor-Leste}} |{{flag|Biyetnam}} |Tagamasid: {{Collapsible list | title = [[Talaan ng mga bansang kasapi ng Asean#Di-bansang-kasapi|1]] |{{flag|Papua New Guinea}}}}}}
| ethnic_groups =
| ethnic_groups_year =
| government_type = [[Kapisanang panrehiyon]]
| leader_title1 = Tagapangulo
| leader_name1 = {{flagicon|Philippines}} [[Bongbong Marcos|Ferdinand Marcos Jr.]]
| leader_title2 = [[Talaan ng mga Kalihim-Heneral ng ng ASEAN|Kalihim]]
| leader_name2 = {{flagicon|Kambodya}} [[Kao Kim Hourn]]
| sovereignty_type = [[Asean#Kasaysayan|Pagtatag]]
| sovereignty_note =
| established_event1 = [[Deklarasyon ng ASEAN|Pagpapahayag ng Bangkok]]
| established_date1 = 8 Agosto 1967
| established_event2 = [[Karta ng ASEAN|Karta]]
| established_date2 = 16 Disyembre 2008
| area_km2 = 4,522,518
| area_sq_mi = 1,746,154
| percent_water =
| population_estimate = 683,290,000
| population_estimate_year = 2023
| population_census =
| population_census_year =
| population_density_km2 = 144
| population_density_sq_mi = 373
| population_density_rank =
| GDP_PPP = US$ 12.007 trilyon
| GDP_PPP_rank =
| GDP_PPP_year = 2024
| GDP_PPP_per_capita = US$ 17,528
| GDP_PPP_per_capita_rank =
| GDP_nominal = US$ 4.248 trilyon
| GDP_nominal_rank =
| GDP_nominal_year = 2024
| GDP_nominal_per_capita = $6,201
| GDP_nominal_per_capita_rank =
| HDI = 0.736
| HDI_change = {{increase}} &lt;!-- increase/decrease/steady --&gt;
| HDI_ref = 
| HDI_rank = 
| HDI_year = 2022
| currency = {{Collapsible list
 | title = [[Salapi|10]]
 |{{flagicon|Brunei}} [[Dolyar ng Brunei]]
 |{{flagicon|Kambodya}} [[Riel ng Kambodya]]
 |{{flagicon|Indonesya}} [[Rupiah ng Indonesya]]
 |{{flagicon|Laos}} [[Kip ng Laos]]
 |{{flagicon|Malaysia}} [[Ringgit ng Malaysia]]
 |{{flagicon|Myanmar}} [[Kyat ng Myanmar]]
 |{{flagicon|Pilipinas}} [[Piso ng Pilipinas]]
 |{{flagicon|Singapore}} [[Dolyar ng Singapore]]
 |{{flagicon|Taylandiya}} [[Baht ng Taylandiya]]
 |{{flagicon|Biyetnam}} [[Dong ng Biyetnam]]}}
| currency_code =
| time_zone = [[Karaniwang Oras ng Asean|Asean]]
| utc_offset = [[UTC+9|+9]] hanggang [[UTC+6:30|+6:30]]
| time_zone_DST =
| DST_note =
| utc_offset_DST =
| cctld = {{Collapsible list
 | title = [[Tala ng mga Internet top-level domain|10]]
 |{{flagicon|Brunei}} [[.bn]]
 |{{flagicon|Kambodya}} [[.kh]]
 |{{flagicon|Indonesya}} [[.id]]
 |{{flagicon|Laos}} [[.la]]
 |{{flagicon|Malaysia}} [[.my]]
 |{{flagicon|Myanmar}} [[.mm]]
 |{{flagicon|Pilipinas}} [[.ph]]
 |{{flagicon|Singapore}} [[.sg]]
 |{{flagicon|Taylandiya}} [[.th]]
 |{{flagicon|Biyetnam}} [[.vn]]}}
| calling_code = {{Collapsible list
 | title = [[Tala ng mga kodigong pantawag ng mga bansa|10]]
 |{{flagicon|Brunei}} +673
 |{{flagicon|Kambodya}} +855
 |{{flagicon|Indonesya}} +62
 |{{flagicon|Laos}} +856
 |{{flagicon|Malaysia}} +60
 |{{flagicon|Myanmar}} +95
 |{{flagicon|Pilipinas}} +63
 |{{flagicon|Singapore}} +65
 |{{flagicon|Taylandiya}} +66
 |{{flagicon|Biyetnam}} +84}}
|official_website = [http://www.asean.org www.asean.org]
|footnote1 = Kung isinaalang-alang bilang isahang entidad.
|footnote2 = [http://www.asean.org/stat/Table1.pdf Napiling susi ng mga batayang tagaturol ng ASEAN]
|footnote3 = [[Paglaki ng populasyon|Taunang paglaki]] 1.6%
}}

Ang '''Samahan ng mga Bansa sa Timog-Silangang Asya'''&lt;ref&gt;{{cite web|title=Ang Saligang Batas ng ASEAN|url=http://www.asean.org/storage/images/archive/AC-Philippines.pdf|publisher=Association of Southeast Asian Nations|accessdate=10 Enero 2018|archive-date=10 Enero 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180110174642/http://www.asean.org/storage/images/archive/AC-Philippines.pdf|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;, na kadalasang dinadaglat bílang '''ASEAN''' o '''Asean''',&lt;ref&gt;http://www.gmanetwork.com/news/story/282707/ulatfilipino/balitangpinoy/pnoy-umalis-na-patungong-cambodia-para-sa-asean-summit-biyahe-gagastusan-ng-p11-m&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;http://www.gmanetwork.com/news/story/266003/ulatfilipino/balitangpinoy/ilang-miyembro-ng-asean-dismayado-sa-di-paglabas-ng-summit-ng-pahayag-ukol-sa-west-phl-sea{{Dead link|date=Mayo 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; ay isang kapisanang [[heopolitika|pang-heopolitika]], [[pang-ekonomiya]], at [[kultural|pangkultura]] ng mga bansa sa [[Timog-Silangang Asya]]. Ang Asean ay itinatag noong ika-8 ng Agosto 1967 at binuo ng [[Indonesya]], [[Malaysia]], [[Pilipinas]], [[Singapore]], at [[Taylandiya]]. Ang mga layunin ng samahang ito ay pagtaguyod ng [[paglago ng ekonomiya]], [[kaunlarang panlipunan]], pagsulong ng mga kultura sa mga kasapi, at pagpapalaganap ng kapayapaang pangrehiyon.

== Kasaysayan ==
[[Talaksan:Bangkok declaration.jpg|thumb|200px|left|[[Deklarasyon ng Bangkok]]: Ang pagkatatag ng Asean noong 8 Agosto 1967.]]
Maaaring iguhit ang pagkatatag ng Asean mula sa pagkatatag ng dalawang hiwalay na organisasyon: ang Samahan ng Timog-Silangang Asya, isang [[alyansa]] na binubuo ng mga bansang [[Pilipinas]], [[Malaysia]] at [[Taylandiya]] na itinatag noong taóng 1960, at ang [[Maphilindo]], isang iminungkahing alyansa na ibubuo ng [[Pilipinas]], [[Indonesya]] at [[Malaysia]].

Ang Asean ay itinatag noong 8 Agosto 1967, na ang mga ministro ng ugnayang panlabas ng limang bansa ay nagpulong sa Bangkok at naglagda ng Deklarasyon ng Asean, na kinikilala nang lubos na [[Deklarasyon ng Bangkok]]. Ang limang ministro ng ugnayang panlabas&amp;nbsp;– [[Adam Malik]] ng Indonesya, [[Narciso Ramos]] ng Pilipinas, [[Abdul Razak|Tun Abdul Razak]] ng Malaysia, [[S. Rajaratnam]] ng Singapore, at [[Thanat Khoman]] ng Taylandiya&amp;nbsp;– ay itinuring na Mga Ama ng Pagkatatag ng Organisasyon.

Naging bahagi ng Asean ang [[Brunei Darussalam|Brunei]] noong 8 Enero 1984, ang araw pagkatapos ng pagkamit ng kanilang kalayaan nang isang linggo. Ang Brunei ay ang unang bansa na naging kasapi sa kalunan ng Asean. Noong 28 Hulyo 1995, nagkaroon ng isang bagong kasapi ang Asean nang sumanib ang [[Biyetnam]] bílang ikapitong kasapi. Pagkatapos ng dalawang taon, sumanib ang mga bansang [[Laos]] at [[Myanmar]] bílang kasapi ng Asean noong 23 Hulyo 1997. Kasabay dapat ang [[Kambodya]] sa araw ng pagsanib na iyon, ngunit ipinagpaliban muna sapagkat lumalaganap pa ang kaguluhang panloob sa politika. Noong 30 Abril 1999, sumanib na sa wakas ang bansang Kambodya at nakabuo ng isang matatag na samahán ang Asean.

== Mga Pangunahing layunin ng Asean ==

Ang mga bansang-kasapi ng Asean at nakapagpatibay ng mga pangunahing prinsipyo para sa kanilang mga ugnayan ng mga bawat isa, na nabibilang sa Kasunduan ng Pagkakaibigan at Pagkikiisa sa Timog-Silangang Asya (TAC):

* Paggalang sa magkabilá ng-panig ukol sa kalayaan, kapangyarihan, kapantayan, katatagang panteritoryo, at pambansang pagkakakilanlan ng lahat ng mga bansa;
* Karapatan ng bawat estado na mamahala ang kanilang pambansang pamamalagi na maging malaya sa kaguluhang panlabas, lihim na pagbabagsak o pamimilit
* Walang mangyayaring kaguluhan sa ugnayang panloob ng isa't isa
* Pagsasaayos ng mga kakulangan o pagtatalo sa pamamagitan ng mapayapang paraan
* Pagtatakwil sa mga banta o paggamit ng puwersa; at
* Mabisang pakikiisa sa pagitan ng mga bansang-kasapi.

== Mga kasapi ==
&lt;!-- [[Talaksan:ASEAN HQ 2.jpg|thumb|250px|Ang punong tanggapan ng Asean sa [[Jakarta]], [[Indonesya]].]] --&gt;
[[Talaksan:Map of ASEAN member states.svg|thumb|307x307px|Mapang nagpapakita ng mga kasapi ng ASEAN]]

=== Talaan ng mga kasapi ===
{| class=&quot;wikitable sortable plainrowheaders&quot;
! scope=&quot;col&quot; |[[Estado]]
! scope=&quot;col&quot; |Araw ng 
pag-anib&lt;ref&gt;{{Cite web |title=ASEAN Member States |url=https://asean.org/member-states/ |access-date=2025-10-26 |website=asean.org}}&lt;/ref&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot; |{{flagicon|IDN}} [[Indonesya]]
| align=&quot;right&quot; |{{Date table sorting|1967-08-08}}
|-
! scope=&quot;row&quot; |{{flagicon|MAS}} [[Malaysia]]
| align=&quot;right&quot; |{{Date table sorting|1967-08-08}}
|-
! scope=&quot;row&quot; |{{flagicon|PHL}} [[Pilipinas]]
| align=&quot;right&quot; |{{Date table sorting|1967-08-08}}
|-
! scope=&quot;row&quot; |{{flagicon|SGP}} [[Singapore]]
| align=&quot;right&quot; |{{Date table sorting|1967-08-08}}
|-
! scope=&quot;row&quot; |{{flagicon|THA}} [[Taylandiya]]
| align=&quot;right&quot; |{{Date table sorting|1967-08-08}}
|-
! scope=&quot;row&quot; |{{flagicon|BRN}} [[Brunei]]
| align=&quot;right&quot; |{{Date table sorting|1984-01-07}}
|-
! scope=&quot;row&quot; |{{flagicon|VNM}} [[Biyetnam]]
| align=&quot;right&quot; |{{Date table sorting|1995-07-28}}
|-
! scope=&quot;row&quot; |{{flagicon|LAO}} [[Laos]]
| align=&quot;right&quot; |{{Date table sorting|1997-07-23}}
|-
! scope=&quot;row&quot; |{{flagicon|MMR}} [[Myanmar]]
| align=&quot;right&quot; |{{Date table sorting|1997-07-23}}
|-
! scope=&quot;row&quot; |{{flagicon|KHM}} [[Kambodya]]
| align=&quot;right&quot; |{{Date table sorting|1999-04-30}}
|-
! scope=&quot;row&quot; |{{flagicon|TLS}} [[Silangang Timor]]
| align=&quot;right&quot; |{{Date table sorting|2025-10-26}}
|}

=== Papua New Guinea ===
Ang bansang [[Papua Bagong Guinea]] ay kasalukuyang nasa katayuang tagamasid mula 1976.

== Pagtitipon ng Asean ==
[[Talaksan:ASEAN member states.svg|thumb|right|250px|&lt;font color=navy&gt;██&lt;/font&gt; Mga likas na kasapi ng Asean&lt;br&gt; &lt;font color=blue&gt;██&lt;/font&gt; Mga tagamasid sa Asean&lt;br&gt;
&lt;font color=aqua&gt;██&lt;/font&gt; Mga kandidatong-kasapi ng Asean&lt;br&gt;
&lt;font color=navy&gt;█&lt;/font&gt;&lt;font color=red&gt;█&lt;/font&gt; Asean Dagdag Tatlo&lt;br&gt;
&lt;font color=navy&gt;█&lt;/font&gt;&lt;font color=red&gt;█&lt;/font&gt;&lt;font color=green&gt;█&lt;/font&gt; Pagtitipon ng Silangang Asya&lt;br&gt;
&lt;font color=navy&gt;█&lt;/font&gt;&lt;font color=blue&gt;█&lt;/font&gt;&lt;font color=aqua&gt;█&lt;/font&gt;&lt;font color=red&gt;&lt;/font&gt;&lt;font color=green&gt;█&lt;/font&gt;&lt;font color=orange&gt;█&lt;/font&gt; Porong Panrehiyon ng Asean]]
Nagdadaos ng mga pagpupulong ang Asean na nakilalang [[Pagtitipon ng Asean]] (''Asean Summit''), kung saan nagpupulong ang mga punò ng pamahalaan ng bawat kasapi upang pag-usapan at pasyahan ang mga isyung panrehiyon, gayundin sa pagdaraos ng ibang pagpupulong kung saan kasáma ang mga bansa na nasa labas ng hanay na may hangaring magtaguyod ng mga ugnayang panlabas.

{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;font-size:95%;&quot;
! colspan=&quot;4&quot; style=&quot;font-size:105%;&quot; | Mga Pagtitipong Pormal ng Asean&lt;/tr&gt;

! width=&quot;30px&quot; | !! width=&quot;140px&quot; | Petsa !! width=&quot;140px&quot; | Bansa !! width=&quot;140px&quot; | Punung-abala&lt;/tr&gt;
|-
| Ika-1 || align=&quot;right&quot; | Pebrero 23–24, 1976 || {{flag|Indonesya}} &lt;td&gt;[[Jakarta]]&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;

| Ika-2 || align=&quot;right&quot; | Agosto 4–5, 1977 || {{flag|Malaysia}} ||[[Kuala Lumpur]]&lt;/tr&gt;
| Ika-3 || align=&quot;right&quot; | Disyembre 14–15, 1987 || {{flag|Pilipinas}} ||[[Maynila]]&lt;/tr&gt;
| Ika-4 || align=&quot;right&quot; | Enero 27–29, 1992 || {{flag|Singapore}} ||[[Singapore]]&lt;/tr&gt;
| Ika-5 || align=&quot;right&quot; | Disyembre 14–15, 1995 || {{flag|Taylandiya}} &lt;td&gt;[[Bangkok]]&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
| Ika-6 || align=&quot;right&quot; | Disyembre 15–16, 1998 || {{flag|Biyetnam}} &lt;td&gt;[[Hanoi]]&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
| Ika-7 || align=&quot;right&quot; | Nobyembre 5–6, 2001 || {{flag|Brunei}} &lt;td&gt;[[Bandar Seri Begawan]]&lt;/tr&gt;
| Ika-8 || align=&quot;right&quot; | Nobyembre 4–5, 2002 || {{flag|Kambodya}} &lt;td&gt;[[Phnom Penh]]&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
| Ika-9 || align=&quot;right&quot; | Oktubre 7–8, 2003 || {{flag|Indonesya}} &lt;td&gt;[[Bali]]&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
| Ika-10 || align=&quot;right&quot; | Nobyembre 29–30, 2004 || {{flag|Laos}} ||[[Vientiane]]&lt;/tr&gt;
| Ika-11 || align=&quot;right&quot; | Disyembre 12–14, 2005 || {{flag|Malaysia}} ||[[Kuala Lumpur]]&lt;/tr&gt;
| Ika-12 || align=&quot;right&quot; | Enero 11–14, 2007&lt;sup&gt;1&lt;/sup&gt; || {{flag|Pilipinas}} ||[[Kalakhang Sugbo|Cebu]]&lt;/tr&gt;
| Ika-13 || align=&quot;right&quot; | Nobyembre 18–22, 2007|| {{flag|Singapore}} || [[Singapore]]&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td&gt;Ika-14&lt;/td&gt;&lt;td&gt;27 Pebrero–1 Marso, 10–11 Abril 2009&lt;/td&gt;&lt;td rowspan=&quot;2&quot;&gt;{{flag|Taylandiya}}&lt;/td&gt;&lt;td rowspan=&quot;2&quot;&gt;[[Pattaya]], [[Cha-am]], at [[Hua Hin]]&lt;/tr&gt;
|-
|Ika-15
|23-25 Oktubre 2009&lt;/tr&gt;
|-
|Ika-16
|8-9 Abril 2010
| rowspan=&quot;2&quot; |{{flag|Biyetnam}}
| rowspan=&quot;2&quot; |[[Hanoi]]
|-
|Ika-17
|28-31 Oktubre 2010
|-
|Ika-18
|7–8 Mayo 2011
| rowspan=&quot;2&quot; |{{Flag|Indonesya}}&lt;sup&gt;4&lt;/sup&gt;
|[[Jakarta]]
|-
|Ika-19
|14–19 Nobyembre 2011
|[[Bali]]
|-
|Ika-20
|3–4 Abril 2012
| rowspan=&quot;2&quot; |{{Flag|Kambodya}}
| rowspan=&quot;2&quot; |[[Phnom Penh]]
|-
|Ika-21
|17–20 Nobyembre 2012
|-
|Ika-22
|24–25 Abril 2013
| rowspan=&quot;2&quot; |{{Flag|Brunei}}
| rowspan=&quot;2&quot; |[[Bandar Seri Begawan]]
|-
|Ika-23
|9–10 Oktubre 2013
|-
|Ika-24
|10–11 Mayo 2014
| rowspan=&quot;2&quot; |{{Flag|Myanmar|Myanmar}}
| rowspan=&quot;2&quot; |[[Naypyidaw]]
|-
|Ika-25
|12–13 Nobyembre 2014
|-
|Ika-26
|26–27 Abril 2015
| rowspan=&quot;2&quot; |{{Flag|Malaysia}}
|[[Kuala Lumpur]] at [[Langkawi]]
|-
|Ika-27
|18–22 November 2015
|[[Kuala Lumpur]]
|-
|Ika-28
|6–8 Setyembre 2016
| rowspan=&quot;2&quot; |{{Flag|Laos}}
| rowspan=&quot;2&quot; |[[Vientian|Vientiane]]
|-
|Ika-29
|6–8 Setyembre 2016
|-
|Ika-30
|28–29 Abril 2017
| rowspan=&quot;2&quot; |{{Flag|Pilipinas}}
| rowspan=&quot;2&quot; |[[Pasay]]
|-
|Ika-31
|10–14 Nobyembre 2017
|-
|Ika-32
|27–28 Abril 2018
| rowspan=&quot;2&quot; |{{Flag|Singapore}}
| rowspan=&quot;2&quot; |[[Singapore]]
|-
|Ika-33
|11–15 Nobyembre 2018
|-
|Ika-34
|20–23 Hunyo 2019
| rowspan=&quot;2&quot; |{{Flag|Taylandiya}}
| rowspan=&quot;2&quot; |[[Bangkok]]
|-
|Ika-35
|31 Oktubre–4 Nobyembre 2019
|-
|Ika-36
|26 June 2020
| rowspan=&quot;2&quot; |{{Flag|Biyetnam}}
| rowspan=&quot;2&quot; |[[Hanoi]]
|-
|Ika-37
|11–15 Nobyembre 2020
|-
|Ika-38
|26–28 Oktubre 2021
| rowspan=&quot;2&quot; |{{Flag|Brunei}}
| rowspan=&quot;2&quot; |[[Bandar Seri Begawan]]
|-
|Ika-39
|26–28 Oktubre 2021
|-
|Ika-40
|10–13 Nobyembre 2022
| rowspan=&quot;2&quot; |{{Flag|Kambodya}}
| rowspan=&quot;2&quot; |[[Nom Pen|Phnom Penh]]
|-
|Ika-41
|10–13 Nobyembre 2022
|-
|Ika-42
|9–11 Mayo 2023
| rowspan=&quot;2&quot; |{{Flag|Indonesya}}
|[[Labuan Bajo]]
|-
|Ika-43
|5–7 Setyembre 2023
|[[Jakarta]]
|-
|Ika-44
|6–11 Oktubre 2024
| rowspan=&quot;2&quot; |{{Flag|Laos}}
| rowspan=&quot;2&quot; |[[Vientian|Vientiane]]
|-
|Ika-45
|6–11 Oktubre 2024
|-
|Ika-46
|26-27 Mayo 2025
| rowspan=&quot;2&quot; |{{Flag|Malaysia}}
| rowspan=&quot;2&quot; |[[Kuala Lumpur]]
|-
|Ika-47
|26-28 Oktubre 2025
|-
|Ika-48
| rowspan=&quot;2&quot; |2026
| rowspan=&quot;2&quot; |{{Flag|Pilipinas}}
| rowspan=&quot;2&quot; |
|-
|Ika-49
|-
| colspan=&quot;4&quot; style=&quot;font-size:95%;&quot; | &lt;sup&gt;1&lt;/sup&gt; Ipinagpaliban mula Disyembre 10–14, 2006.
|-
| colspan=&quot;4&quot; style=&quot;font-size:95%;&quot; | &lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt; Nagpunong-abala ng pagtitipon nang lumiban ang Myanmar.
|-
| colspan=&quot;4&quot; style=&quot;font-size:95%;&quot; | &lt;sup&gt;3&lt;/sup&gt; Ang pagtitipon ay binubuo ng dalawang bahagi.&lt;br&gt;Ang unang bahagi ay nalipat mula 12–17 Disyembre 2008 dahil sa [[krisis pampolitika ng Taylandiya noong 2008]].&lt;br&gt;Ang ikalawang bahagi ay napigil noong Abril 11 dahil sa pagpasok ng mga demonstrador sa lugar ng pagdaraos ng pagtitipon.
|-
| colspan=&quot;4&quot; style=&quot;font-size:95%;&quot; | &lt;sup&gt;4&lt;/sup&gt; Nagmungkahi ang bansang {{flag|Indonesya}} sa bansang {{flag|Brunei}} ng palitan na magpupunong-abala sila sa APEC (at malamang ang pagpupulong ng G20) sa 2013.
|}

Habang nagdaraos ang ikalimang Pagtitipon sa Bangkok, nagpasiya ang mga pinúnò na magpulong nang &quot;di-pormal&quot; sa pagitan ng bawat pagtitipon:

{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;font-size:95%;&quot;
!colspan=&quot;4&quot; style=&quot;font-size:105%;&quot;| Mga Pagtitipong Di-pormal ng Asean&lt;/tr&gt;
!width=&quot;30px&quot;| !!width=&quot;140px&quot;| Petsa !!width=&quot;140px&quot;| Bansa !!width=&quot;140px&quot;| Punung-abala&lt;/tr&gt;
|-
| Ika-1 || align=&quot;right&quot; | 30 Nobyembre 1996 || {{flag|Indonesya}} || [[Jakarta]]&lt;/tr&gt;
| Ika-2 || align=&quot;right&quot; | 14–16 Disyembre 1997 || {{flag|Malaysia}} || [[Kuala Lumpur]]&lt;/tr&gt;
| Ika-3 || align=&quot;right&quot; | 27–28 Nobyembre 1999 || {{flag|Pilipinas}} || [[Maynila]]&lt;/tr&gt;
| Ika-4 || align=&quot;right&quot; | 22–25 Nobyembre 2000 || {{flag|Singapore}} || [[Singapore]]&lt;/tr&gt;
|}

== Ang paghahambing ng mga hanay sa mga malalaking bansa ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
|- bgcolor=&quot;#ececec&quot;
| '''Organisasyon''' || '''Lawak'''&lt;br&gt;&lt;small&gt;km²&lt;/small&gt; || '''Populasyon''' || '''GDP (PPP)'''&lt;br&gt;&lt;small&gt;sa EU$&lt;/small&gt; || '''GDP (PPP)&lt;br&gt;bawat kapita'''&lt;br&gt;&lt;small&gt;sa EU$&lt;/small&gt; || '''Mga bansang-&lt;br&gt;kasapi'''
|-
| '''[[UE]]'''
| bgcolor=#ccffcc align=&quot;right&quot; | 4,225,104
| align=&quot;right&quot; | 449,206,579
| align=&quot;right&quot; | 26.308 trilyon
| align=&quot;right&quot; | 58,838
| align=&quot;right&quot; | 27
|-
| '''[[Asean|ASEAN]]'''
| align=&quot;right&quot; | 4,522,518
| align=&quot;right&quot; | 683,290,000
| align=&quot;right&quot; | 12,007 trilyon 
| align=&quot;right&quot; | 17,528
| align=&quot;right&quot; | 10
|-
| '''[[CSN]]'''
| align=&quot;right&quot; | 17,715,335
| bgcolor=#ccffcc align=&quot;right&quot; | 366,669,975
| align=&quot;right&quot; | 2,635,349
| align=&quot;right&quot; | 7,187
| align=&quot;right&quot; | 12
|-
| '''[[Unyong Aprika|AU]]'''
| bgcolor=&quot;#ccffff&quot; align=&quot;right&quot; | 29,922,059
| bgcolor=&quot;#ccffff&quot; align=&quot;right&quot; | 1,494,988,668
| bgcolor=&quot;#ccffcc&quot; align=&quot;right&quot; | 8.990 trilyon
| bgcolor=&quot;#ccffcc&quot; align=&quot;right&quot; | 6,330
| bgcolor=&quot;#ccffff&quot; align=&quot;right&quot; | 55
|-
| '''Malalaking&lt;br&gt;bansa'''
| 
| 
| 
| 
| '''Hati ng&lt;br&gt;politika'''
|-
| '''[[India]]'''
| align=&quot;right&quot; | 3,287,263
| align=&quot;right&quot; | 1,428,627,663
| align=&quot;right&quot; | 14.594 trillion
| align=&quot;right&quot; | 10,123
| align=&quot;right&quot; | 36
|-
| '''[[Tsina]]'''
| align=&quot;right&quot; | 9,596,961
| align=&quot;right&quot; | 1,409,670,000
| align=&quot;right&quot; | 35.291 trillion
| align=&quot;right&quot; | 25,015
| align=&quot;right&quot; | 34
|-
| '''[[Estados Unidos ng Amerika|EU]]'''&lt;sup&gt;1&lt;/sup&gt;
| align=&quot;right&quot; | 9,833,520 
| align=&quot;right&quot; | 334,914,895
| align=&quot;right&quot; | 28.781 trillion
| align=&quot;right&quot; | 85,373
| align=&quot;right&quot; | 50
|-
| '''[[Canada]]'''&lt;sup&gt;1&lt;/sup&gt;
| align=&quot;right&quot; | 9,984,670
| align=&quot;right&quot; | 41,288,599
| align=&quot;right&quot; | 2.472 trillion
| align=&quot;right&quot; | 60,495
| align=&quot;right&quot; | 13
|-
| '''[[Russia]]'''
| align=&quot;right&quot; | 17,098,246
| align=&quot;right&quot; | 143,679,916
| align=&quot;right&quot; | 5.473 trillion
| align=&quot;right&quot; | 38,292
| align=&quot;right&quot; | 89
|-
|}
&lt;small&gt;Itinaya sa taong 2024. Bughaw-puti para sa pinakamalaking halaga, lunting-puti para sa pinakamaliit, sa mga hanay na pinaghahambingan.&lt;/small&gt;&lt;br&gt;

== Katayuan ng ekonomiya ==

Ang talahanayang GDP ay nakabatay sa PPP na itinaya noong 2024.

{| border=&quot;1&quot; cellpadding=&quot;4&quot; cellspacing=&quot;0&quot; style=&quot;border:1px solid #aaa; border-collapse:collapse; font-size: 95%:&quot;
|- bgcolor=&quot;#efefef&quot;
| '''Bansa''' || '''GDP (PPP)'''&lt;br&gt;&lt;small&gt;''angaw&lt;br&gt;sa [[Dolyar ng Estados Unidos|EU$]](Itinaya)''&lt;/small&gt; || '''GDP (PPP)'''&lt;br&gt;'''bawat kapita'''&lt;br&gt;&lt;small&gt;''sa [[Dolyar ng Estados Unidos|EU$]](Itinaya)''&lt;/small&gt;
|-
| {{flag|Indonesya}} || 4.721 trilyon || 16,861
|-
| {{flag|Taylandiya}} || 1.644 trilyon || 23,401
|-
| {{flag|Biyetnam}} || 1.559 trilyon || 15,470
|-
| {{flag|Pilipinas}} || 1.392 trilyon || 12,192 
|-
| {{flag|Malaysia}} || 1.306 trilyon || 39,030
|-
| {{flag|Singapore}} || 794.179 bilyon || 133,737
|-
| {{flag|Myanmar}} || 283.572 bilyon || 5,200
|-
| {{flag|Kambodya}} || 106.714 bilyon || 6,541
|-
| {{flag|Laos}} || 74.205 bilyon || 9,787
|-
| {{flag|Brunei}} || 33.875 bilyon || 76,864
|}

== Mga Lider ng ASEAN ==
&lt;gallery class=&quot;center&quot; widths=&quot;145&quot;&gt;
Talaksan:His Majesty Bolkiah 20231216.jpg|{{flagicon|BRU}} '''[[Brunei Darussalam]]'''&lt;br /&gt; [[Sultan ng Brunei|Sultan]] &lt;br /&gt;'''[[Hassanal Bolkiah]]'''
Talaksan:Hun Manet on May 30, 2025 (cropped).jpg|{{flagicon|CAM}} '''[[Kambodya]]'''&lt;br /&gt; [[Punong Ministro ng Kambodya|Punong Ministro]]&lt;br /&gt;'''[[Hun Manet]]'''
Talaksan:Prabowo Subianto 2024 official portrait.jpg|{{flagicon|IDN}} '''[[Indonesya]]'''&lt;br /&gt;[[Pangulo ng Indonesya|Pangulong]] &lt;br /&gt;'''[[Prabowo Subianto]]'''
Talaksan:Sonexay Siphandone on January 21, 2025.jpg|{{flagicon|LAO}} '''[[Laos]]'''&lt;br /&gt;[[Punong Ministro ng Laos|Punong Ministro]]&lt;br /&gt;'''[[Sonexay Siphandone]]'''
Talaksan:20251026 Anwar Ibrahim 47th ASEAN Summit.jpg|{{flagicon|MAS}} '''[[Malaysia]]'''&lt;br /&gt;[[Punong Ministro ng Malaysia|Punong Ministro]]&lt;br /&gt;'''[[Anwar Ibrahim]]'''
Talaksan:U Nyo Saw (2).jpg|{{flagicon|Burma}} '''[[Myanmar]]'''&lt;br /&gt; [[Punong Ministro ng Myanmar|Punong Ministro]]&lt;br /&gt;'''[[Nyo Saw]]'''
Talaksan:Ferdinand R. Marcos Jr (3x4 cropped).jpg|{{flagicon|PHL}} '''[[Pilipinas]]'''&lt;br /&gt;[[Pangulo ng Pilipinas|Pangulong]] &lt;br /&gt;'''[[Bongbong Marcos|Ferdinand Marcos Jr.]]'''
Talaksan:Prime Minister of Singapore Lawrence Wong 250530-D-PM193-4275 (2025).jpg|{{flagicon|SGP}} '''[[Singapore]]'''&lt;br /&gt;[[Punong Ministro ng Singapore|Punong Ministro]] &lt;br /&gt;'''[[Lawrence Wong]]'''
Talaksan:Anutin Charnvirakul in 2025.jpg|{{flagicon|THA}} '''[[Taylandiya]]'''&lt;br /&gt;[[Punong Ministro ng Taylandiya|Punong Ministro]] &lt;br /&gt;'''[[Anutin Charnvirakul]]'''
Talaksan:PM Kishida meeting with PM Gusmão of Timor-Leste (cropped).jpg|{{flagicon|Timor-Leste}} '''[[Timor Leste]]'''&lt;br /&gt;[[Punong Ministro ng Timor Leste|Punong Ministro]]&lt;br /&gt;'''[[Xanana Gusmão]]'''
Talaksan:Lê Minh Hưng 2026.jpg|{{flagicon|VIE}} '''[[Biyetnam]]'''&lt;br /&gt;[[Punong Ministro ng Biyetnam|Punong Ministro]]&lt;br /&gt;'''[[Lê Minh Hưng]]'''
&lt;/gallery&gt;

==Tingnan din==
* [[ASEAN+ 3]]
* [[Sona ng Malayang Kalakalan ng ASEAN]] o AFTA
* [[BIMP-EAGA]]
* [[Pundasyong ASEAN]]
* [[ASEAN+ 6]]
* [[Awit ng Pagkakaisa ng ASEAN]] (Himno ng ASEAN)
* [[Sagisag ng ASEAN]]
* [[Palaro ng Timog Silangang Asya]] (SEA Games)
* [[Talaan ng mga lungsod sa ASEAN ayon sa populasyon]]
* [[Ang Paraan ng ASEAN]] opisyal na awitin ng ASEAN

==Mga sanggunian==
{{Reflist}}&lt;ref&gt;{{Cite web |date=9, May 2015 |title=Selected Basic ASEAN Indicators |url=https://asean.org/images/2015/January/selected_key_indicators/Summary%20table_as%20of%20December%202014_R.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150904103519/http://www.asean.org/images/2015/January/selected_key_indicators/Summary%20table_as%20of%20December%202014_R.pdf |archive-date=4, September 2015}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref&gt;{{Cite web |date=13, April 2023 |title=Report for selected countries and subjects |url=https://www.imf.org/en/Publications/WEO/weo-database/2023/April/weo-report?c=516,522,536,544,548,518,566,576,578,582,&amp;s=NGDPD,PPPGDP,NGDPDPC,PPPPC,LP,&amp;sy=2021&amp;ey=2028&amp;ssm=0&amp;scsm=1&amp;scc=0&amp;ssd=1&amp;ssc=0&amp;sic=0&amp;sort=country&amp;ds=.&amp;br=1 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

==Mga kawing panlabas==
* [http://www.asean.org/ Opisyal na Pahina ng ASEAN]
* [https://www.youtube.com/watch?v=ZfHJdhVdIIQ YouTube: Association of Southeast Asian Nations (ASEAN)]
* [https://www.youtube.com/watch?v=tnqXEYI1yGg YouTube: ASEAN Community]
* [http://www.asean.org/10921.htm ASEAN Secretariat Related Sites] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110725020933/http://www.asean.org/10921.htm |date=2011-07-25 }}
* [http://www.aseanregionalforum.org/ ASEAN Regional Forum] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130725021423/http://www.aseanregionalforum.org/ |date=2013-07-25 }}
* [http://www.aseanfoundation.org/ ASEAN Foundation]
* [http://www.aseanfocus.com/ ASEAN Focus Group]
* [http://www.aseannewsnetwork.com/ ASEAN News Network] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050427131934/http://www.aseannewsnetwork.com/ |date=2005-04-27 }}

{{ASEAN}}

[[Kategorya:ASEAN]]
[[Kategorya:Timog-silangang Asya]]
[[Kategorya:Asya]]
[[Kategorya:Mga pandaigdigang organisasyon]]</text>
      <sha1>hw5wauclzp4ypcfqiubtehuo3tzlvk2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Sahing (katas ng puno)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>47995</id>
    <revision>
      <id>2202629</id>
      <parentid>1884672</parentid>
      <timestamp>2026-04-12T07:43:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yivan000</username>
        <id>85905</id>
      </contributor>
      <comment>wrong spelling, see Manwal sa Masinop na Pagsulat section 11.7</comment>
      <origin>2202629</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1672" sha1="q3f7byk02aii2x7dkbacecr1nyw5khr" xml:space="preserve">{{otheruses|Sahing}}
[[File:Protium Sp. MHNT.BOT.2016.24.54.jpg|thumb|''Protium Sp.”]]
[[Talaksan:Resin with insect (aka).jpg|thumb|right|Isang tumutulong sahing. Makikita sa loob ng malagkit na dagtang ito ang isang nakulong na kulisap.]] 

Ang '''sahing'''&lt;ref name=JETE&gt;{{cite-JETE|Sahing}}&lt;/ref&gt; ay ang dagta o katas mula sa katawan ng punong-kahoy.  Karaniwang kulay puti, malagkit at madikit ang mga ito.  Tinatawag itong ''resin'' o ''pitch'' sa [[wikang Ingles|Ingles]].  Isa ito sa pinagkukunan ng mga [[insenso]] at [[pabango]], katulad ng mga puno at [[kuhol|suso]] mula sa [[Palestina]].&lt;ref name=Biblia&gt;{{cite-Biblia|Pabango}}&lt;/ref&gt;  Ilan sa mga halimbawa ng galing sa puno ang mga dagta mula sa [[estakte]], [[unya]], at [[kamanyang]].  Nagmumula naman sa mga suso ang [[galbano]].&lt;ref name=Biblia2&gt;{{cite-Biblia|Estakte, galbano, Exodo 30: 34}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=LB&gt;[http://adb.scripturetext.com/exodus/30.htm Exodus 30:34, estacte at galbano]&lt;/ref&gt;&lt;ref name=KJB&gt;[http://en.wikisource.org/wiki/Bible_%28King_James%29/Exodus#Chapter_30 Spices: stacte, onycha, and galbanum, frankincense]&lt;/ref&gt;  Tinatawag ding '''[[goma]]''' ang mga sahing.&lt;ref name=bansa&gt;[http://www.bansa.org/dictionaries/tgl/?dict_lang=tgl&amp;type=search&amp;data=chewing+gum &quot;Goma&quot;, ''gum'', &quot;dagtâ ng isang urì ng punong kahoy&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160306041024/http://www.bansa.org/dictionaries/tgl/?dict_lang=tgl&amp;type=search&amp;data=chewing+gum |date=2016-03-06 }}, Bansa.org at [http://www.gutenberg.org/etext/20738  Gutenberg.org (1915)]&lt;/ref&gt;
 
== Mga sanggunian ==
{{reflist}}

[[Kaurian:Punongkahoy]]
[[Kaurian:Halaman]]
[[Kaurian:Anatomiya ng hayop]]

{{stub}}</text>
      <sha1>q3f7byk02aii2x7dkbacecr1nyw5khr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Dagta</title>
    <ns>0</ns>
    <id>48000</id>
    <revision>
      <id>2202685</id>
      <parentid>2041272</parentid>
      <timestamp>2026-04-12T08:08:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yivan000</username>
        <id>85905</id>
      </contributor>
      <origin>2202685</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="636" sha1="43q8x4t89vz0n0w661t21fvb7t702l4" xml:space="preserve">[[Talaksan:Cucurbita pepo 04 ies.jpg|thumb|Ang dagta ng ''[[Cucurbita pepo]]''.]]
Ang '''dagta''' (Ingles: '''sap''') ay isang [[pluwido]] na tinatangay sa mga selulang [[xylem]] o ([[tracheid]] o vessel elements) o [[phloem]] [[sieve tube element]] ng isang [[halaman]]. Ang mga selulang xylen ang nagtatangay ng tubig at sustansiya sa loob ng halaman.

Ang '''sap''' ay hindi dapat ikalito sa [[latex]], [[resin]] (sahing), o [[dagta ng selula]]; ito ay hiwalay na sustansiya, hiwalay na nagagawa, at may iba't ibang nilalaman at tungkulin.

[[Kategorya:Pisyolohiya ng halaman]]
[[Kategorya:Punongkahoy]]
[[Kategorya:Dagta]]

{{stub}}</text>
      <sha1>43q8x4t89vz0n0w661t21fvb7t702l4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Estakte</title>
    <ns>0</ns>
    <id>48003</id>
    <revision>
      <id>2202643</id>
      <parentid>2102891</parentid>
      <timestamp>2026-04-12T07:50:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yivan000</username>
        <id>85905</id>
      </contributor>
      <comment>wrong spelling, see Manwal sa Masinop na Pagsulat section 11.7</comment>
      <origin>2202643</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2610" sha1="dnmyyefi3884xm5g5og4ey7egv4hvwo" xml:space="preserve">Ang '''estakte'''&lt;ref name=Biblia&gt;{{cite-Biblia|Estakte, Exodo 30:34}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=LB&gt;[http://adb.scripturetext.com/exodus/30.htm Exodus 30:34, estacte]&lt;/ref&gt;&lt;ref name=KJB&gt;[http://en.wikisource.org/wiki/Bible_%28King_James%29/Exodus#Chapter_30 Spices: stacte]&lt;/ref&gt; ([[wikang Ingles|Ingles]]: ''stacte'') ay isang uri ng mabangong [[sahing]] na nakukuha sa punungkahoy. Ginagamit ito sa paggawa ng mga [[insenso]].

==Etimolohiya==
Nagmula ang salitang estakte sa στακτή o ''staktḗ'' ng [[wikang Griyego|Griyego]].  Tinatawag din itong '''nataph''', na nagmula naman sa ''nataf'' ng [[wikang Ebreo|Ebreo]].  Ito ang mga katawagan sa mga sangkap na tinatalakay sa [[Exodus]] 30:34.  Magkakaiba ang pagbabatay ng pagsasalin ng mga salitang ito mula sa terminong Griyegong ([[Amplified Bible|AMP]]: {{bibleverse||Exodus|30:34|45}}) o sa isang hindi matukoy na ''gum resin'' o kahawig na ([[New International Version|NIV]]: {{bibleverse||Exodus|30:34|31}}): subalit dapat na ihalo ang estakte sa magkakatimbang na mga bahagi kasama ng [[unya]] (inihanda mula sa mga kabibe ng [[kuhol|suso]]), [[galbanum]] at purong [[frankincense|kamanyang]].  Gagawing pinong pulbos ang mga pinaghalong ito para sa pagsusunog ng mga insenso sa altar ng [[tabernakulo]].

Itinuring na para sa mga banal na gawain lamang ang insensong ito upang purihin si [[Yahweh]]; pinaparusahan ang mali at masamang paggamit nito sa pamamagitan ng pagpapalayas, batay sa nasusulat sa {{bibleverse||Exodus|30:34-38|9}} ([[King James Version|KJV]]).

Hindi ganap na malinaw kung saan nagmula ang halamang ''nataf''.  Pinaniniwalaang ito ang [[myrrh|mira]] ng pinakamataas na uri, ang dagta o resin ng ''[[Styrax officinalis]]'' (tingnan din ang ''[[benzoin resin]]''), o maging ang [[storax]], ang resin ng ''[[Turkish Sweetgum]]'' (''Liquidambar orientalis'').&lt;ref&gt;Encyclopedia Britannica (1911), ISBE (1915), Bible Encyclopedia.net (2007)&lt;/ref&gt;

==Tingnan din==
*[[Kamanyang]]
*[[Unya]]
*[[Galbano]]

==Sanggunian==
===Talababa===
{{reflist}}

===Bibliyograpiya===
*{{1911}}
* {{aut|Bible Encyclopedia.net}} (2007): [http://bibleencyclopedia.net/index.php?title=Stacte&amp;oldid=17236 Stacte] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080601093833/http://bibleencyclopedia.net/index.php?title=Stacte&amp;oldid=17236 |date=2008-06-01 }}. Version of 07:35, 22 June 2007. Retrieved 2007-DEC-19.
* {{aut|[[International Standard Bible Encyclopedia]] (ISBE)}} (1915): [http://www.studylight.org/enc/isb/view.cgi?number=T8376 Stacte]. Retrieved 2007-DEC-19.

[[Kaurian:Punongkahoy]]
[[Kaurian:Halaman]]
[[Kaurian:Insenso]]
[[Kaurian:Pabango]]</text>
      <sha1>dnmyyefi3884xm5g5og4ey7egv4hvwo</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Galbano</title>
    <ns>0</ns>
    <id>48004</id>
    <revision>
      <id>2202635</id>
      <parentid>1398570</parentid>
      <timestamp>2026-04-12T07:45:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yivan000</username>
        <id>85905</id>
      </contributor>
      <comment>wrong spelling, see Manwal sa Masinop na Pagsulat section 11.7</comment>
      <origin>2202635</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3269" sha1="pwdau20mrh35e5m7y3dhys5cod8jnsu" xml:space="preserve">[[Talaksan:Ferula gummosa - Köhler–s Medizinal-Pflanzen-205.jpg|thumb|right|Ang ''Ferula gummosa'', pinagmumulan ng galbano.]]
Ang '''galbano''' ([[wikang Ingles|Ingles]]: ''galbanum'')&lt;ref name=Biblia&gt;{{cite-Biblia|Galbano, Exodo 30:34}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=LB&gt;[http://adb.scripturetext.com/exodus/30.htm Exodus 30:34, Galbano]&lt;/ref&gt;&lt;ref name=KJB&gt;[http://en.wikisource.org/wiki/Bible_%28King_James%29/Exodus#Chapter_30 Spices: Galbanum]&lt;/ref&gt; ay ang mga mababangong [[sahing]] na nanggagaling sa mga [[punungkahoy]] na ''[[Ferula gummosa]]''.  Ginagamit ito sa paggawa ng mga [[insenso]].

==Pinagmulan==
Produkto ang galbano ng ilang mga partikular na uri ng mga halaman sa [[Persiya]], katulad ng ''[[Ferula|Ferula gummosa'', syn. ''galbaniflua]]'' at ''[[Ferula rubricaulis]]''.  Laganap na namumuhay ang mga halamang napagkukunan ng galbano sa mga kabundukan ng hilagang bahagi ng [[Iran]].  Karaniwang tumutubo ang mga ito sa matigas o malambot, iregular, humigit-kumulang na mga tila nanganganinag at makintab na mga kumpol, o kung minsan sa magkakahiwalay na mga punit, ng mapanglaw na kayumanggi, dilawin o luntiang-madilaw na kulay, at may hindi-kaaya-ayang mapainit na lasa, may kakaiba at mapanghing amoy, at [[specific gravity|espesipikong grabidad]] na 1.212.  Naglalaman ito ng may 8% ng [[terpene]]; mga 65% ng resin o dagta ang naglalaman ng [[sulfur|sulpur]]; mga 20% of ''gum''; at may maliit na kantidad ng walang-kulay at kristalinang [[sustansiya]]ng [[umbelliferone]].

==Mga gamit==
===Pananampalataya===
Isa sa mga pinakamatandang uri ng gamot ang galbano. Sa [[Aklat ng Exodus]] 30:34, nabanggit ito bilang isang [[yerba]]ng gamit sa paggawa ng mga pabango para sa [[tabernakulo]].  Sinabi ni [[Rashi|Rabbi Shelomo ben Yitschak]] mga kapanahunan ng 1100 sa kasulatang ito na mapait ang galbano at isinama sa insenso bilang isang paalala ng mga gawaing sinasadya at hindi-mapagsising mga makakasalanang mga tao.

===Panggagamot===
Paminsan-minsang ginagamit ito sa paglikha ng mga makabagong mga pabango, at isang sangkap na nagbibigay ng natatanging amoy sa pabangong &quot;Must&quot; ng Cartier.  Ginamit ito ni [[Hippocrates]] sa [[panggagamot]], at binigyan ito ni [[Pliny the Elder|Pliny]] (''[[Natural History (Pliny)|Kasaysayang Likas]]'' xxiv. 13) ng katanginang ekstraordinaryong nakahihilom na mga kapangyarihan, kung kaya't madiin niyang nasabi na ''&quot;Sa paghipo pa lamang na hinaluan ng langis ng [[Common Hogweed|spondylium]] ay sapat na para makapatay ng isang [[ahas]].&quot;''&lt;ref&gt;Salin mula sa Ingles na: ''&quot;the very touch of it mixed with oil of spondylium is sufficient to kill a serpent.&quot;''&lt;/ref&gt;  Minsan ding ibinibigay ang galbano bilang gamot, sa larangan ng modernong medisina, mula lima hanggang labinlimang [[butil|grano]].  Mayroon itong bisa na pangkaraniwan sa mga sustansiyang naglalaman ng mga dagta at madaling-sumingaw (bolatil) na langis.  Subalit, sa pangkalahatan, lipas na ang paggamit nito sa larangan ng panggagamot.

==Tingnan din==
*[[Kamanyang]]
*[[Estakte]]
*[[Unya]]
 
==Sanggunian==
===Talababa===
{{reflist}}
===Bibliyograpiya===
*{{1911}}

[[Kategorya:Insenso]]
[[Kategorya:Punongkahoy]]
[[Kategorya:Halaman]]
[[Kategorya:Panggagamot]]
[[Kategorya:Pabango]]
[[Kategorya:Mga halamang-gamot]]
[[Kategorya:Mga sahing]]</text>
      <sha1>pwdau20mrh35e5m7y3dhys5cod8jnsu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kamanyang</title>
    <ns>0</ns>
    <id>48005</id>
    <revision>
      <id>2202637</id>
      <parentid>2088919</parentid>
      <timestamp>2026-04-12T07:46:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yivan000</username>
        <id>85905</id>
      </contributor>
      <comment>wrong spelling, see Manwal sa Masinop na Pagsulat section 11.7</comment>
      <origin>2202637</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="986" sha1="25e4ts0dmb7nyt57gpublprmjajfv1a" xml:space="preserve">[[Talaksan:Olibanum resin.jpg|thumb|right|Mga dilaw na kamanyang.]]
[[Talaksan:Frankincense 2005-12-31.jpg|thumb|right|200px|Mga kamanyang mula sa [[Yemen]].]]
[[Talaksan:Oman Dhofar Frankincense.jpg|thumb|right|Mga puno ng kamanyang sa [[Dhufar]], [[Oman]].]]
Ang '''kamanyang''' ({{Lang-en|frankincense; olibanum}})&lt;ref name=Biblia&gt;{{cite-Biblia|Kamanyang, Exodo 30:34}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=LB&gt;[http://adb.scripturetext.com/exodus/30.htm Exodus 30:34, Kamanyang]&lt;/ref&gt;&lt;ref name=KJB&gt;[http://en.wikisource.org/wiki/Bible_%28King_James%29/Exodus#Chapter_30 Spices: Frankincense]&lt;/ref&gt; ay isang uri ng mababangong [[Sahing (katas ng puno)|sahing]] na nanggagaling sa mga [[punungkahoy]]. Ginagamit ito sa paggawa ng mga [[insenso]].

== Tingnan din ==
* [[Unya]]
* [[Estakte]]
* [[Galbano]]
* [[Pabango]]

== Mga sanggunian ==
{{reflist}}

[[Kaurian:Punongkahoy]]
[[Kaurian:Panggagamot]]
[[Kaurian:Insenso]]
[[Kaurian:Pabango]]
[[Kaurian:Mga halamang-gamot]]
[[Kategorya:Mga sahing]]

{{stub}}</text>
      <sha1>25e4ts0dmb7nyt57gpublprmjajfv1a</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Bonsai</title>
    <ns>0</ns>
    <id>54140</id>
    <revision>
      <id>2202696</id>
      <parentid>2193596</parentid>
      <timestamp>2026-04-12T08:11:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yivan000</username>
        <id>85905</id>
      </contributor>
      <comment>wrong spelling, see Manwal sa Masinop na Pagsulat section 11.7</comment>
      <origin>2202696</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4504" sha1="dko0ceklddfwws5ay9ku3z02j0cahhz" xml:space="preserve">[[Talaksan:BonsaiTridentMaple.jpg|thumb|300px|right|Isang ''[[Trident Maple]]'' ang punong ''bonsai'' na ito na hiniwa upang lumaki sa hugis ng isang [[dragon]].]]

Ang '''bonsai''' ({{lang-ja|盆栽}}, {{lang-zh|盆栽}}, [[wikang Koreano|Koreano]]: 분재, literal na &quot;nakapasong halaman&quot;) ay ang sining ng pagpapatubo at pag-aalaga ng mga [[puno]] at [[halaman]] na pinananatiling maliit.  Ginagawa ito sa pamamagitan ng pangangalaga ng isang puno sa isang maliit na paso at pagpuputol ng mga sanga at ugat nito.  Tinuturuan ang mga punong bonsai na lumaki sa hugis na kaakit-akit sa paningin.  May anyong matanda na ang mga pinakamainam na halimbawa ng mga punong bonsai, at may hubog na tila likas.

Nangangahulugang &quot;halamanan sa bandeha&quot; ang ''bonsai'' sa [[wikang Hapon]].  Isang napakatandang uri ng sining sa [[Hapon (bansa)|Hapon]] ang bonsai, subalit hindi kasingtanda ng [[penjing]].  Isang anyo ng sining sa [[Tsina]] ang ''penjing'' na halos katulad ng bonsai.  Sa [[Pilipinas]], tinatawag din itong '''bansoy''' o &quot;ang bansot na halamang makahoy&quot;, isang taguring pinasimulan ni Jerusalino V. Araos bilang pagtatangi sa sining ng bonsai sa bansa.&lt;ref name=Bansoy&gt;[http://members.iinet.net.au/~jold/bia/country/philippines/bansoy.shtml &quot;Bansoy,&quot; ang bansot na halamang makahoy], ''Bonsai in Asia Guide Book'', Bonsai-in-Asia.com.&lt;/ref&gt;

== Kasaysayan == 
Nagsimula ang sining ng bonsai sa [[Tsina]] mga higit na sa dalawang libong taon na ang nakalilipas, kung saan tinatawag itong ''penzai'', isang salitang halos kaparis ng ''bonsai''.  Dinala ito sa [[Hapon (bansa)|Hapon]] ng mga panahon malapit sa taong 1300 A.D.  Lumaganap ang bonsai sa [[Korea]] noong mga panahon mula ika-7 hanggang ika-13 daantaon - noong kapanahunan ng [[Dinastiya]]ng [[Dinastiyang Han|Han]], [[Dinastiyang Tang|Tang]] o [[Dinastiyang Song|Song]].  Sa Korea, tinatawag na sa ngayon ang sining bilang ''bunjae'' (분재) - na kasingtunog din ng &quot;bonsai&quot;.  Isinasagawa pa rin ng mga mamamayan ng Tsina ang anyong ito ng masining na paghahalaman.  Kalimiting mas malalaki ang mga halamang ''penjing'' ng mga Tsino kaysa ''bonsai'' ng mga Hapon, sapagkat kadalasang pinapalamuti sa labas ng kabahayan ang Intsik na sining.

== Pagtatanim at pag-aalaga ==
Hindi likas na maliit ang halamang bonsai.  Napapanatiling maliit ito sa pamamagitan ng paghuhugis at paggugupit ng mga ugat.  Maaaring mamuhay at tumanda kaysa isang malaking punungkahoy ng katulad na [[species|uri]] ang isang bonsai na tumatatanggap ng mainam na pagkalinga.  Subalit kailangan ng bonsai ng sapat na panahon mula sa tagapag-alaga, sapagkat hindi magiging malusog at maaaring mamatay ang isang hindi kinakalingang bonsai.

== Kasiningan ==
Sa sining ng bonsai, kailangang lamang mayroong nadaramang kagandahan, katiyagaan, at mabuting pangangalaga ang isang tao.  Mahalaga ang mismong halaman, ang hugis ng halaman, ang pagkakaayos ng lupa, at maging ang pagkakapili ng lalagyan ng tanim.

== Mga sanggunian ==
{{reflist}}

== Mga panlabas na kawing ==
{{commonscat|Bonsai}}
* [http://www.bonsaikingdom.com/ ''Bonsai Philippines'' para sa mga nasa Pilipinas] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100304150415/http://bonsaikingdom.com/ |date=2010-03-04 }}
* [http://www.bonsai-in-asia.com/ ''Bonsai in the Philippines'' at ''The Philippine Bonsai Society Inc. (PBSI)''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080805092624/http://www.bonsai-in-asia.com/ |date=2008-08-05 }}, Bonsai-in-Asia.com
* [http://www.simplebonsaicare.com ''SimpleBonsaiCare.com'' para sa mga baguhan] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211022034952/https://www.simplebonsaicare.com/ |date=2021-10-22 }}.
* [http://www.helpfulgardener.com/bonsai/index.html ''Bonsai Care Helpful Gardener''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070807181348/http://www.helpfulgardener.com/bonsai/index.html |date=2007-08-07 }}
* [http://www.bonsaibasics.com/ ''Bonsaibasics.com'' para sa mga nagsisimula]{{Dead link|date=Oktubre 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* [http://www.internetbonsaiclub.org/ ''Internet Bonsai Club'']
* [http://www.bonsai-bci.com ''Bonsai Club International'']
* [http://www.bonsai-nbf.org/ ''US National Bonsai Foundation'']
* [http://www.bonsaicommunity.net ''BonsaiCommunity.net''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080820074103/http://www.bonsaicommunity.net/ |date=2008-08-20 }}

[[Kategorya:Punongkahoy]]
[[Kategorya:Halaman]]
[[Kategorya:Hapon]]
[[Kategorya:Sining]]

&lt;!-- interwiki --&gt;</text>
      <sha1>dko0ceklddfwws5ay9ku3z02j0cahhz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Tiyesa</title>
    <ns>0</ns>
    <id>54154</id>
    <revision>
      <id>2202702</id>
      <parentid>2002575</parentid>
      <timestamp>2026-04-12T08:12:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yivan000</username>
        <id>85905</id>
      </contributor>
      <comment>wrong spelling, see Manwal sa Masinop na Pagsulat section 11.7</comment>
      <origin>2202702</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3027" sha1="ovu9zzhpg7re7kbinuwxjpe5yf23ufz" xml:space="preserve">{{Speciesbox
| name = Tiyesa
| image =Pouteria_campechiana2.jpg
| image_width = 240px
| taxon = Pouteria lucuma
| authority = (Ruiz &amp; Pav.) Kuntze
}}

Ang '''tiyesa'''&lt;ref name=FEEF2&gt;{{cite-FEEF2|Tiyesa}}&lt;/ref&gt; ([[wikang Ingles|Ingles]]: ''lúcuma'', ''lucmo''; pangalang pang-agham: '''''Pouteria lucuma'''''&lt;ref name=TradeWinds&gt;[http://www.tradewindsfruit.com/lucuma.htm Lucuma (''Pouteria obovata'' / ''Lucuma obovata'') o Lucmo], TradeWindsFruit.com&lt;/ref&gt; ) ay isang uri ng malaman at malunting bunga na hugis bilog o [[habilog]] (''oval'') at may buto.  Inihahambing sa pinakuluang matamis na [[kamote]] ang madilaw na laman nito.  May kakaibang bakas sa panlasa ito matapos kainin.  Nilalarawang &quot;kaakit-akit&quot; ang laman ng tiyesa.  Matatagpuan at katutubo ito sa mga bahagi ng [[Hilagang Amerika]] partikular na sa mga bundok ng [[Andes]] sa [[Chile]], [[Peru]], [[Bolivia]], at [[Ecuador]].  Matatagpuan rin ito sa [[Silangang Asya]], tulad ng [[Pilipinas]] at [[Thailand]].&lt;ref name=TradeWinds/&gt;  Binabaybay din itong '''atiyesa''', '''chesa''' at '''achesa'''.  Tinatawag itong ''lúcuma'' sa [[Peru]], samantalang ''dien taw''&lt;ref name=EatAsia&gt;[http://eatingasia.typepad.com/eatingasia/2006/11/weird_fruit.html ''Dien taw'', &quot;Weird Fruit&quot; (Kakaibang Bunga), Lucuma], EatingAsia.com]&lt;/ref&gt; naman sa Thailand.

Umaabot sa mga 25 hanggang 50 talampakan ang puno nito.  Nabubuhay ito sa mga subtropikal na mga rehiyon ng mundo, partikular na sa mga elebasyong 9000 hanggang 10,000 sa Peru.  Bagaman tumutubo sa maaraw na pook at mga tuyong lokasyon, kinakaya ng puno ang  ilang antas ng kalamigan at nabubuhay din sa mga mas malalamig na mga [[klima]].  Para magpatubo ng puno, itinatanim ang buto mula sa bunga.&lt;ref name=TradeWinds/&gt; 

Nakakain ang bunga matapos na pitasin sa puno at nagagamit din sa paggawa ng mga sorbetes o mga minatamis.&lt;ref name=TradeWinds/&gt;

[[File:Egg Fruit.jpg|thumb|Hilaw na bunga ng Tiyesa]]

== Mga kasimpangalan ==
Nakatala rito ang iba pang mga pangalang pang-agham ng tiyesa:
:* ''Achras lucuma''
:* ''Lucuma bifera''
:* ''Lucuma obovata''
:* ''Lucuma turbinata''
:* ''Pouteria insignis''
:* ''Pouteria obovata''
:* ''Richardella lucuma''

== Sanggunian ==
{{reflist}}

== Panlabas na kawing ==
* [http://www.emanilapoetry.com/mysearch.php?misc=search&amp;subaction=showfull&amp;id=1138364087&amp;archive=1155210023&amp;cnshow=news&amp;ucat=17&amp;start_from=&amp; ''Ang Sining ng Pagkain ng Tiyesa''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061114160331/http://www.emanilapoetry.com/mysearch.php?misc=search&amp;subaction=showfull&amp;id=1138364087&amp;archive=1155210023&amp;cnshow=news&amp;ucat=17&amp;start_from=&amp; |date=2006-11-14 }} ni Don Belardo, isang tula tungkol sa tamang pagkain ng tiyesa, Samut-Sari, Writers group, EManilaPoetry.com
* [http://eatingasia.typepad.com/eatingasia/2006/11/weird_fruit.html &quot;Weird Fruit&quot; (Kakaibang Bunga) mula sa EatingAsia]

[[Talaksan:Pouteria_campechiana1.jpg|thumb|right|Isang tiyesang hawak ng isang tagapitas.]]

[[Kategorya:Prutas]]
[[Kategorya:Punongkahoy]]
[[Kategorya:Sapotaceae]]</text>
      <sha1>ovu9zzhpg7re7kbinuwxjpe5yf23ufz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Sipres</title>
    <ns>0</ns>
    <id>54388</id>
    <revision>
      <id>2202690</id>
      <parentid>2092447</parentid>
      <timestamp>2026-04-12T08:09:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yivan000</username>
        <id>85905</id>
      </contributor>
      <comment>wrong spelling, see Manwal sa Masinop na Pagsulat section 11.7</comment>
      <origin>2202690</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1245" sha1="lx4vyrd1hyv6zvctend4g5u93t5ea04" xml:space="preserve">[[Talaksan:Lone Cypress Sunset.JPG|thumb|Ang Nag-iisang Sipres sa ''[[17-Mile Drive]]'' sa [[California, Estados Unidos|California]], [[Estados Unidos]]. Isa ito sa pinakasikat na punong sipres.]]

Ang '''Sipres''' ay isang pangalang tumutukoy sa maraming mga [[halaman]] o uri ng punong&lt;ref name=Gaboy&gt;{{cite-Gaboy|''Cypress'', sipres}}&lt;/ref&gt; nasa pamilyang [[Cupressaceae]] (ang pamilya ng mga sipres).  Isa itong palagiang luntian at palaging sariwang punungkahoy na matatagpuan sa buong mundo.  Mayroon itong maliliit at bilugang mga dahong [[cone|balisuso]] o [[kono]] at parang mga [[kaliskis]].  Kalimitan mabango ang kahoy nito, na ginagamit sa paggawa ng mga [[lapis]], mga pirasong pang-atip o [[pambubong]].&lt;ref name=NBK&gt;{{cite-NBK|''Cypress''}}, ''Dictionary Index'' ng titik ''C'', pahina 626.&lt;/ref&gt;

Kabilang sa mga punong natatawag na &quot;sipres&quot;, subalit hindi naman totoong sipres, ang [[bald cypress|kalbong sipres]] ng katimugang [[Estados Unidos]], na isang punong may malaking paanan na kumikipot paitaas, at ginagamit ang kahoy nito sa paggawa ng mga panali sa mga [[daambakal]] at mga [[poste]].&lt;ref name=NBK/&gt;

==Mga sanggunian==
{{reflist}}

{{usbong|Puno|Halaman|Botanika}}

[[Kategorya:Halaman]]
[[Kategorya:Punongkahoy]]</text>
      <sha1>lx4vyrd1hyv6zvctend4g5u93t5ea04</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kakaw</title>
    <ns>0</ns>
    <id>56868</id>
    <revision>
      <id>2202666</id>
      <parentid>1940825</parentid>
      <timestamp>2026-04-12T08:02:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yivan000</username>
        <id>85905</id>
      </contributor>
      <comment>wrong spelling, see Manwal sa Masinop na Pagsulat section 11.7</comment>
      <origin>2202666</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="820" sha1="d2ziosbw2pg0v503iuyb2fua34oschz" xml:space="preserve">{{Speciesbox
| name = Kakaw
| image = Theobroma cacao-frutos.jpeg
| image_width = 240px
| image_caption = Punong kakaw na may mga bunga.
| taxon = Theobroma cacao
| authority = [[Carolus Linnaeus|L.]]
}}
[[File:Theobroma cacao MHNT.BOT.2004.0.204.jpg|thumb|''Theobroma cacao'']]
{{otheruses|Cacao}}
Ang '''kakaw'''&lt;ref name=JETE&gt;{{cite-JETE|Kakaw}}&lt;/ref&gt; o '''''Theobroma cacao''''' (mula sa [[Wikang Kastila|kastila]] ''cacao'') ay isang uri ng maliit na [[puno]]ng napagkukunan ng mga pinitas na butong ginagawang [[:en: Cocoa |kokwa]] at [[tsokolate]].&lt;ref name=Hammond&gt;{{cite-Hammond|''Cacao''}}, pahina 42.&lt;/ref&gt;  Karaniwang itinatanim itong nalililiman ng mga [[madre kakaw]].

== Mga sanggunian ==
{{reflist}}

{{usbong|Halaman|Puno|Pagkain}}

[[Kaurian:Tsokolate]]
[[Kaurian:Punongkahoy]]
[[Kategorya:Malvaceae]]</text>
      <sha1>d2ziosbw2pg0v503iuyb2fua34oschz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kakawate</title>
    <ns>0</ns>
    <id>56869</id>
    <revision>
      <id>2202649</id>
      <parentid>2199816</parentid>
      <timestamp>2026-04-12T07:52:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yivan000</username>
        <id>85905</id>
      </contributor>
      <comment>wrong spelling, see Manwal sa Masinop na Pagsulat section 11.7</comment>
      <origin>2202649</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9122" sha1="p8lhmbuy0omjmwf4kj29fkmv1vtr95u" xml:space="preserve">{{Speciesbox
| name = Kakawate
| image = Gliricidia sepium 0002.jpg
| image_width = 240px
| image_caption = 
| taxon = Gliricidia sepium
| authority = (Jacq.) Kunth ex Walp.
| synonyms = 
*''Galedupa pungam''
*''Gliricidia lambii'' &lt;small&gt;(Fernald.)&lt;/small&gt;
*''Gliricidia maculata''
*''Gliricidia maculata var. multijuga'' &lt;small&gt;(M. Micheli)&lt;/small&gt;
*''Lonchocarpus roseus'' &lt;small&gt;(Mill.) DC.&lt;/small&gt;
*''Lonchocarpus sepium'' &lt;small&gt;(Jacquin) DC.&lt;/small&gt;
*''Millettia luzonensis'' &lt;small&gt;(A. Gray)&lt;/small&gt;
*''Milletia luzoniensis''
*''Milletia splendidissima''
*''Robinia rosea'' &lt;small&gt;(Mill.)&lt;/small&gt;
*''Robinia sepium'' &lt;small&gt;(Jacqiun.)&lt;/small&gt;
*''Robinia variegata'' &lt;small&gt;(Schlechtend)&lt;/small&gt;&lt;ref name=Agro&gt;[http://www.worldagroforestry.org/sea/Products/AFDbases/af/asp/SpeciesInfo.asp?SpID=912 ''Agroforestry Database''], mula sa World Agroforestry Centre, Agroforestry.net&lt;/ref&gt; 
}}
[[Talaksan:Gliricidia_sepium_(Madre_de_cacao_-_Mindanao,_Philippines).jpg|thumb|Ang itsura ng dahon ng Madre de cacao sa malapitan]]
Ang '''kakawate'''&lt;ref name=JETE&gt;{{cite-JETE|Kakawate}}&lt;/ref&gt; (mula sa katutubong salitang [[Mehikano]]ng ''cacahuate''; [[wikang Ingles|Ingles]]: ''Gliricidia'', ''Mexican lilac'', ''mother of cocoa'', ''Nicaraguan cacao shade'', ''quickstick'', ''St. Vincent plum'', at ''tree of iron''&lt;ref name=Agro/&gt;) ay isang uri ng [[puno]] na karaniwang itinatanim bilang palamuti.  Ginagamit itong silungan o pananggalang sa labis na sikat ng araw para sa mga punong [[kakaw]].  Ginagamit din ito bilang haligi ng maliit na [[bahay]], hawakan ng mga kagamitang pangkamay, panggatong, at bakod.  Dahil nga nagiging pananggalang ng kakaw, tinatawag din itong '''madre kakaw''', '''madre de kakaw''', '''madre ng kakaw''' (o '''ina ng kakaw'''), '''marikakaw''', '''madrekako''', '''marikadaw''', at '''marikadaw'''.  Dagdag pang katawagan dito ang '''apatot''', '''balok-balok''', '''kakwate''', at '''kukuwatit'''.&lt;ref name=Agro/&gt;  Sa [[Sulu]], tinatawag itong '''mandiri kakaw'''.  Sa agham, kilala ito bilang '''''Gliricidia sepium''''' o '''''Robinia sepium'''''.  Kabilang sa iba pang katawagang pang-agham nito ang '''''Gliricidia maculata''''', '''''Galedupa pungam''''', '''''Milletia luzoniensis''''', at  '''''Milletia splendidissima'''''.

==Sa panggagamot==
Ginagamit itong nakaugaliang gamot laban sa [[galis-aso]] sa tao ([[wikang Ingles|Ingles]]: ''[[scabies]]'') .&lt;ref name=Stuart&gt;[http://www.stuartxchange.org/Kakawati.html Stuart, Godofredo]. &quot;Kakawate,&quot; ''Preparation for scabies treatment'', ''Philippine Medicinal Plants'', StuartXchange.org&lt;/ref&gt;  Kabilang sa iba pang gamit ng kakawate ang panlunas sa pangangati at pamamantal ng balat kung saan ipinapahid ang katas mula sa mga dahon, balat ng puno, o ugat; bilang pambugaw ng mga lamok kung saan inilalagay ang sariwang dahon sa balat; panlaban sa rayuma, saradong pagkabali ng buto, at pagkakaroon ng pilay (na tinatawag ding bati o balinganga) kung saan dinudurog o pinipisa ang mga dahon at ginagamit na panapal; at bilang pampagaling at panghilom ng mga sugat kung saan ginagamit ang mga dagta ng balat ng puno, dahon at ugat nito.&lt;ref name=GlobalPinoy&gt;[http://www.globalpinoy.com/pinoyhealth/ph_gamotpinoy/kakawate.htm &quot;Kakawate,&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090228112411/http://www.globalpinoy.com/pinoyhealth/ph_gamotpinoy/kakawate.htm |date=2009-02-28 }} Gamot Pinoy, GlobalPinoy.com&lt;/ref&gt;

Mayroon din itong katangian panlaban sa mga ''[[fungus]]'', pampalabas ng plem, pampakalma, panlanggas o pampalabas ng nana, lunas sa ''[[alopecia]]'', [[beke]], [[gasgas]] sa balat, [[paso]], sipon, panghihina, ''[[erysipelas]]'', lagnat, ''[[gangrene]]'', sakit ng ulo, pangangati ng balat, tumor ng balat, mga [[ulser]], ''[[urticaria]]'', at iba pang sakit sa balat.&lt;ref name=FilHerb/&gt;

===Paggagamot ng galis-aso===
Ito ang mga kailangan sa paghahanda ng gamot sa galis-asong ginagamitan ng kakawate: apat na puting mga [[kandila]] (tinatawag na ''esperma''), [[langis ng niyog]] o anumang mantika (550 cc; mga dalawang baso), at mga dahon ng kakawate (250 g; mga isang baso).  Nililinis muna ng lubos ang mga dahon ng kakawate at hinihiwa ng husto at pino.  Idinadagdag ang mga dahon sa langis o mantika.  Hinahalo ito habang pinapakuluan.  Nililikom ang mga dahon sa ibabaw ng langis o mantika, saka sinasala pagkaraan.  Kinukuha ang apat na puting mga kandila at tinatadtad ng pino.  Idinadagdag ang mga pininong kandila sa pinakuluang mga sangkap, hinahalo ang lahat hanggang sa matunaw ang mga kandila.  Sa mag-uli, habang ginagamitan ng panala, sinasala ang lahat at inililipat sa isang malinis na lalagyang babasaging yari sa salamin.  Pinalalamig muna ito bago gamitin.&lt;ref name=Stuart/&gt;

==Bilang pagkain==
===Sa tao===
Sinasabing maaaring kainin ang bulaklak kapag pinirito.&lt;ref name=FilHerb&gt;[http://www.filipinoherbshealingwonders.filipinovegetarianrecipe.com/herbs_pics/kakawate.php &quot;Kakawate,&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080919091917/http://www.filipinoherbshealingwonders.filipinovegetarianrecipe.com/herbs_pics/kakawate.php |date=2008-09-19 }} ''Filipino Herbs Healing Wonders'', ''Philippine Medicinal Plants Healing Wonders'', ''Collection of Philippine Medicinal Herbs and Plants Photos'', FilipinoVegetarianRecipe.com&lt;/ref&gt;

===Sa hayop===
Sinasabing mayaman sa protina ang mga dahon ng kakawate at madaling matunaw sa tiyan. Mababa ito sa ''tannin'' at pibra o himaymay.  Bilang pagkain ng hayop, nakapagdudulot ito ng paglakas ng produksiyon ng gatas at karneng mula sa hayop.  Sa mga kambing, nakakitaan ang pagpapakain nito ng pagdaragdag ng timbang ng katawan ng hayop.  Nagagamit itong pakain sa hayop tuwing panahon ng tag-tuyot.  Nakabibighani sa mga [[bubuyog]] (partikular na ang ''Apis spp.'') ang mga [[bulaklak]] ng kakawate kung kaya't isa itong mahalagang halaman sa paggawa ng [[pulut-pukyutan]].&lt;ref name=FilHerb/&gt;

==Pagkalason==
Bagaman nagagamit bilang pakain sa mga hayop, may ilang mga hayop na nalalason sa pagkain ng kakawate.  Nakalalason sa mga tao ang mga dahon, buto, at mga pinulbos na mga balat ng puno kapag hinalo sa sinaing o lutong bigas, mais, at kapag nagdaan sa permentasyon o pagbubulok.  Hindi pa natitiyak kung bakit nagiging nakalalason ang kakawate sa ganitong mga anyo at paraan, subalit dahil dito, nagagamit ang kakawate bilang lason laban sa mga daga at iba pang mga pesteng hayop.&lt;ref name=FilHerb/&gt;

==Sanggunian==
===Talababa===
{{reflist}}
===Bibliyograpiya===
*[http://www.stuartxchange.org/Kakawati.html Stuart, Godofredo]. &quot;Kakawate,&quot; ''Philippine Medicinal Plants, StuartXchange.org
*[http://www.bar.gov.ph/barchronicle/2003/jun03_1-30_kakawate.asp Dela Cruz, Rita T. ''Kakawate and its many uses''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080930045025/http://www.bar.gov.ph/barchronicle/2003/jun03_1-30_kakawate.asp |date=2008-09-30 }}, ''Bar Chronicle'' (buwanang lathalain), Arkibo/Sinupan, Bol. 4 Blg. 7, Hunyo 1-30, 2003, ''Bureau of Agricultural Research'', ''Department of Agriculture'', Bar.gov.ph
*[http://www.globalpinoy.com/pinoyhealth/ph_gamotpinoy/kakawate.htm &quot;Kakawate,&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090228112411/http://www.globalpinoy.com/pinoyhealth/ph_gamotpinoy/kakawate.htm |date=2009-02-28 }} Gamot Pinoy, GlobalPinoy.com 
*[http://www.filipinoherbshealingwonders.filipinovegetarianrecipe.com/herbs_pics/kakawate.php &quot;Kakawate,&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080919091917/http://www.filipinoherbshealingwonders.filipinovegetarianrecipe.com/herbs_pics/kakawate.php |date=2008-09-19 }} ''Filipino Herbs Healing Wonders'', ''Philippine Medicinal Plants Healing Wonders'', ''Collection of Philippine Medicinal Herbs and Plants Photos'', FilipinoVegetarianRecipe.com
*[http://www.agroforestry.net/tti/Gliricidia-gliricidia.pdf ''Gliricidia sepium'' (gliricidia)], ''Species Profiles for Pacific Island Agroforestry'' at [http://www.worldagroforestry.org/sea/Products/AFDbases/af/asp/SpeciesInfo.asp?SpID=912 ''Agroforestry Database'']{{Dead link|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, mula sa World Agroforestry Centre, Agroforestry.net at [http://www.traditionaltree.org TraditionalTree.org], Abril 2006, bersyon 2.1
*[http://www.ansci.cornell.edu/plants/medicinal/gliricid.html ''Gliricidia sepium'', ''Treating Livestock with Medicinal Plants: Beneficial or Toxic?''], ANSCI.Cornell.edu
*[http://www.tropicalforages.info/key/Forages/Media/Html/Gliricidia_sepium.htm ''Gliricidia sepium'' / ''Robinia sepium''], TropicalForages.info
*[http://www.hort.purdue.edu/newcrop/duke_energy/Gliricidia_sepium.html ''Gliricidia sepium'' (Jacq.) Steud.], Hort.Purdue.edu
*[http://plants.usda.gov/java/profile?symbol=GLSE2 ''Gliricidia sepium''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220421044233/https://plants.usda.gov/java/profile?symbol=GLSE2 |date=2022-04-21 }} (Jacq.) Kunth ex Walp. ''quickstick'', Plants.USDA.gov

==Panlabas na kawing==
*[http://www.treklens.com/gallery/Asia/Philippines/photo246346.htm Larawan ng kakawate] ni Konifacio &quot;Konie&quot; Casuga sa Treklens.com

[[Kategorya:Punongkahoy]]
[[Kategorya:Fabaceae]]</text>
      <sha1>p8lhmbuy0omjmwf4kj29fkmv1vtr95u</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategorya:Moras</title>
    <ns>14</ns>
    <id>57735</id>
    <revision>
      <id>2202611</id>
      <parentid>281960</parentid>
      <timestamp>2026-04-12T07:37:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yivan000</username>
        <id>85905</id>
      </contributor>
      <comment>wrong spelling, see Manwal sa Masinop na Pagsulat section 11.7</comment>
      <origin>2202611</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="45" sha1="nmtj6jyznza62forr41fngpnf2vypy4" xml:space="preserve">[[Category:Halaman]]
[[Category:Punongkahoy]]</text>
      <sha1>nmtj6jyznza62forr41fngpnf2vypy4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategorya:Palumpong</title>
    <ns>14</ns>
    <id>57930</id>
    <revision>
      <id>2202613</id>
      <parentid>282967</parentid>
      <timestamp>2026-04-12T07:38:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yivan000</username>
        <id>85905</id>
      </contributor>
      <comment>wrong spelling, see Manwal sa Masinop na Pagsulat section 11.7</comment>
      <origin>2202613</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="57" sha1="0ofr451qw5xlhltgmu8lfwkde6rhcyq" xml:space="preserve">{{catmore}}
[[Category:Punongkahoy]]
[[Category:Halaman]]</text>
      <sha1>0ofr451qw5xlhltgmu8lfwkde6rhcyq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ipil-ipil (Laucaena glauca)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>60688</id>
    <revision>
      <id>2202622</id>
      <parentid>1998980</parentid>
      <timestamp>2026-04-12T07:40:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yivan000</username>
        <id>85905</id>
      </contributor>
      <comment>wrong spelling, see Manwal sa Masinop na Pagsulat section 11.7</comment>
      <origin>2202622</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1199" sha1="mqpq311i4nwpj5lelci3vo7s3rwilhv" xml:space="preserve">{{speciesbox
| name = ''Leucaena''
| image = Leucaena_leucocephala.jpg
| genus = Leucaena
| species = leucocephala
| binomial_authority = ([[Jean-Baptiste Lamarck|Lam.]]) [[deWit.]]
| synonyms = 
* ''Leucaena glauca'', (Linn.) Benth
* ''Mimosa glauca'', Linn.
* ''Acacia glauca'', Willd.
}}
[[File:Leucaena leucocephala MHNT.BOT.2011.3.71.jpg|thumb|''Leucaena leucocephala'']]

{{otheruses|Ipil}}
{{otheruses|Santa Elena}}
:''Huwag itong ikalito sa isa pang punong [[ipil]] (ang [[Intsia bijuga]]).''
Ang '''''ipil-ipil'''''&lt;ref name=BPI&gt;[http://www.bpi.da.gov.ph/Publications/mp/html/i/ipil-ipil.html Ipil-ipil, ''Leucaena glauca''], BPI.da.gov.ph&lt;/ref&gt;&lt;ref name=JETE&gt;{{cite-JETE|Ipil-ipil}}&lt;/ref&gt; ay isang maliit na [[puno]]ng kilala rin bilang '''santa-elena''' (o '''santaelena''').  Sa agham, kilala ito bilang '''''Leucaena glauca''''' o '''''Leucaena leucocephala'''''.  Ginagamit itong panggatong at sa mga gawaing kaugnay ng muling pagtatanim ng mga puno sa [[Gubat|kagubatan]], bilang tabing para sa mga halamang inaani, at bilang panggapi sa mga damong [[kugon]].&lt;ref name=JETE/&gt;

== Sanggunian ==
{{reflist}}

[[Kaurian:Punongkahoy]]
[[Kaurian:Leucaena]]
[[Kategorya:Fabaceae]]

{{stub}}</text>
      <sha1>mqpq311i4nwpj5lelci3vo7s3rwilhv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ipil (Intsia bijuga)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>60704</id>
    <revision>
      <id>2202623</id>
      <parentid>1610583</parentid>
      <timestamp>2026-04-12T07:41:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yivan000</username>
        <id>85905</id>
      </contributor>
      <comment>wrong spelling, see Manwal sa Masinop na Pagsulat section 11.7</comment>
      <origin>2202623</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="626" sha1="irwsqaeeb719rkcno8qa4efdl0jux0g" xml:space="preserve">{{Speciesbox
|name=Ipil
|image= Intsia bijuga.jpg
| status = VU | status_system = IUCN2.3
|taxon=Intsia bijuga
|authority=([[:species:Henry Thomas Colebrooke|Colebr.]]) [[:species:Carl Ernst Otto Kuntze|Kuntze]]
}}
{{otheruses|Ipil}}
:''Huwag itong ikalito sa [[Ipil-ipil (Laucaena glauca)]].''
Ang '''ipil'''&lt;ref name=JETE&gt;{{cite-JETE|Ipil, taal}}&lt;/ref&gt; (pangalang pang-agham: '''''Intsia bijuga''''') ay isang malaking punong napagkukunan ng matigas at matibay na mga kahoy.  Tinatawag din itong '''taal''' sa ibang pook sa [[Pilipinas]].

==Sanggunian==
{{reflist}}

[[Kaurian:Punongkahoy]]
[[Kategorya:Fabaceae]]

{{stub}}</text>
      <sha1>irwsqaeeb719rkcno8qa4efdl0jux0g</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kaong</title>
    <ns>0</ns>
    <id>64480</id>
    <revision>
      <id>2202693</id>
      <parentid>1510658</parentid>
      <timestamp>2026-04-12T08:10:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yivan000</username>
        <id>85905</id>
      </contributor>
      <comment>wrong spelling, see Manwal sa Masinop na Pagsulat section 11.7</comment>
      <origin>2202693</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1462" sha1="ev6utcf0khebu4twf050sbtvupfev9u" xml:space="preserve">{{taxobox
|name = Kaong
|image = Aren_pinna 070612 042 stgd.jpg
|regnum = [[Plantae]]
|unranked_divisio = [[Angiosperms]]
|unranked_classis = [[Monocots]]
|unranked_ordo = [[Commelinids]]
|ordo = [[Arecales]]
|familia = [[Arecaceae]]
|genus = ''[[Arenga]]''
|species = '''''A. pinnata'''''
|binomial = ''Arenga pinnata''
|binomial_authority = ([[Friedrich von Wurmb|Wurmb]]) [[Elmer Drew Merrill|Merr.]]
|}}

Ang '''''Arenga pinnata''''' (kasingpangalan: '''''Arenga saccharifera'''''; [[wikang Ingles|Ingles]]: ''sugar palm'') ay isang importanteng palma sa tropikal na Asya gaya sa mga bansang [[Indiya]], [[Malaysia]], [[Indonesia]], at [[Pilipinas]]. Tinatawag din itong '''aren''', '''irok''', at '''kaong'''.  Isa itong uri ng [[palma]] o [[bunga]] ng [[puno]]ng gayon din ang pangalan.   Maaaring pagkunan ng isang uri ng [[inumin]] ang punong ito, samantalang nagagawang [[kendi]] ang mga [[prutas]].  Nagagamit na mga [[tali]] at [[sapin]] o [[kutson]] ang mga [[hibla]] ng punong ito.&lt;ref name=&quot;TE&quot;&gt;''Diksyunaryong Tagalog-Ingles'' ni [[Leo James English]], Kongregasyon ng Kabanalbanalang Tagapag-ligtas, Maynila, ipinamamahagi ng ''National Book Store'', may 1583 na mga dahon, ISBN 971-91055-0-X&lt;/ref&gt;  Tinatalupan at iniluluto ang bungang [[mani]] nito para maging [[pulot]].&lt;ref name=lacquian&gt;{{cite-Lacquian|Kaong}}&lt;/ref&gt;

== Mga sanggunian ==
{{reflist}}

[[Kategorya:Arecaceae]]
[[Kategorya:Pagkain]]
[[Kategorya:Punongkahoy]]

{{stub|Halaman}}</text>
      <sha1>ev6utcf0khebu4twf050sbtvupfev9u</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Liputi</title>
    <ns>0</ns>
    <id>65381</id>
    <revision>
      <id>2202697</id>
      <parentid>2175962</parentid>
      <timestamp>2026-04-12T08:11:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yivan000</username>
        <id>85905</id>
      </contributor>
      <comment>wrong spelling, see Manwal sa Masinop na Pagsulat section 11.7</comment>
      <origin>2202697</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1981" sha1="eaw7u621ucbcc5fgc5qwz5dohxs87iq" xml:space="preserve">{{Taxobox
| name = ''Syzygium curranii''
| status = 
| image = Baligang(1).jpg
| image_caption = 
| domain = 
| regnum = [[Plantae]]
| divisio = [[Tracheophyta]]
| classis = [[Magnoliopsida]]
| ordo = [[Myrtales]]
| familia = [[Myrtaceae]]
| genus = [[Syzygium]]
| species = '''Syzygium curranii'''
| binomial = Syzygium curranii
| binomial_authority = ([[Charles Budd Robinson|C.B.Rob.]]) [[Elmer Drew Merrill|Merr.]]
| range_map = 
| range_map_caption = 
| image2 = 
| image2_caption = 
| synonyms = ''Eugenia curranii'' &lt;small&gt;[[Charles Budd Robinson|C.B.Rob.]]&lt;/small&gt;
}}
Ang '''liputi''' (''Syzygium curranii'') Na kilala rin sa katawagang Laputi(Romblon), Baligang(Bikol) at Tag Hangin(Aklan) ay isang punong kahoy sa kagubatan ng [[Pilipinas]] na nabubuhay sa silangang bahagi ng bansa na may klimang ika-2 tipo.  Ang Punong Kahoy na Ito ay mabuhayin sa tropikal na Panahon Lalu na sa maulang kabukiran.May ulat na laganap ang Liputi di Lang sa Kapuluang Pilipinas kundi rin matatagpuan sa Indonesya,Malaysia hanggang sa Australia na may Latitude 40 antas ng Hilig pa Timog .Ang halamang ito ay may bunga gaya ng [[duhat]] at isa sa may pinakamalakas na ''phytochemicals'' o sangkaphalaman na tumutunaw sa sihay ng kanser (o suhay kanser).  Ito ay batay sa mga siyentipikong [[Ruso]] at [[Hapones]] na nagsaliksik ng tungkol sa halamang ito. Sa kasalukuyan, ang halamang ito ay pinaparami at inaalagaan sa bahagi ng lalawigan ng [[Quezon]] dahil sa mga pinrusesong mga produktong ginagamitan nito para pangluwas mula sa bansa. Isa nga itong mahalagang halaman sa ating bansa na kailangan sa mabuting kapakanang pangkalusugan sa mga tao sa Pilipinas.

==Galeriya==

&lt;gallery&gt;
Baligang patamboon(1).jpg|Mga punla ng liputi
Burak nin bali'gang na tinanom.jpg|Bulaklak ng liputi
Baligang bunga(1).jpg|Hilaw na bunga
Baligang2.jpg|Hinog na mga bunga
Mga_pungot_na_kabungahan_nin_bali'gang.jpg|Mga bungkos ng prutas
&lt;/gallery&gt;

{{usbong|Puno|Panggagamot}}

[[Kaurian:Punongkahoy]]</text>
      <sha1>eaw7u621ucbcc5fgc5qwz5dohxs87iq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Sinukuan</title>
    <ns>0</ns>
    <id>65387</id>
    <revision>
      <id>2202679</id>
      <parentid>1620892</parentid>
      <timestamp>2026-04-12T08:06:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yivan000</username>
        <id>85905</id>
      </contributor>
      <comment>wrong spelling, see Manwal sa Masinop na Pagsulat section 11.7</comment>
      <origin>2202679</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1744" sha1="2cob40l3peqw5pall8izfa7b7sxxr8c" xml:space="preserve">{{original research|date=Oktubre 2008}}
Ang '''sinukuan''' ay isang katawagan sa [[punongkahoy]] sa kabundukan na may kahiwagaan (misteryo o himala).  Walang tiyakan kung anong uri o tawag sa kahoy na ito.  Ang palatandaan nito ay mapupunang nakayuko ang lahat ng halaman o punong kahoy na nakaturo sa kaniyang kinatatayuan.  Ayon sa mga mahilig sa mistisismo o lihim na mga karunungan, ang kahoy at dahon ng punong ito ay may bisa sa panggagamot sa di karaniwang karamdaman o gawa ng di nakikita. Ayon din sa kanilang kabatiran, ang punong kahoy na ito ay mapanganib lapitan lalu na kapag may liwanag ng araw o buwan. Ito ay sa dahilang ang anino nito ay makapangyarihan para maparalisa ang sinumang tamaan nito kaya malamang na mamatay. May balita na ito ay masusumpungan sa lilib ng Bundok Itim sa Bikol at ilang bahagi ng kagubatan sa [[Mindanaw]].  Ang mga salaysay tungkol sa sinukuan sa [[Katagalugan]] ay di mapatunayan dahil nangasira na ang lahat halos ng kagubatan sa nasabing rehiyon. Mahirap man ipaliwanag at paniwalaan ito, ang kahoy na ito ay isang sagisag ng hiwaga at kaibahan ng kalikasan sa bansang 

Ito ay isang uri ng kahoy ng halaman na may cross sa gitna. Malalaman na ang isang halaman ay sinukuan kapag may nakita kang halaman na nakatayo sa gitna ng mga naka yukong patay ng mga halaman at puno sa isang kagubatan sa pilipinas.

Ang sinukuang kahoy ay ginagamit na agimat o talisman. Nakakapag pagaling ito ng tiyan, meron din nag sasabing nag papa-amo ito ng tao kaya ito tinawag na sinuku-an dahil lahat ng gumagamit nito ay sumusuko sa nag o-orascion. Meron din cases na ginagamit ito para maging invinsible o hindi makikita ng mga tao and gumagamit nito.

[[Pilipinas]].

{{usbong|Puno}}

[[Kaurian:Punongkahoy]]</text>
      <sha1>2cob40l3peqw5pall8izfa7b7sxxr8c</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Moskada</title>
    <ns>0</ns>
    <id>74442</id>
    <revision>
      <id>2202656</id>
      <parentid>2084709</parentid>
      <timestamp>2026-04-12T07:55:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yivan000</username>
        <id>85905</id>
      </contributor>
      <comment>wrong spelling, see Manwal sa Masinop na Pagsulat section 11.7</comment>
      <origin>2202656</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1671" sha1="qiie3y4ix1drhtq85wkssz5icu3bzcn" xml:space="preserve">{{taxobox
|image =Myristica_fragrans_-_Köhler–s_Medizinal-Pflanzen-097.jpg
|image_caption = ''Myristica fragrans''
|regnum = [[Plant]]ae
|unranked_divisio = [[Angiosperm]]s
|unranked_classis = [[Magnoliid]]s
|ordo = [[Magnoliales]]
|familia = [[Myristicaceae]]
|genus = '''''Myristica'''''
|genus_authority = Gronov.
|subdivision_ranks = Mga uri
|subdivision = Nasa bandang 100 mga uri, kasama ang:
*''[[Myristica argentea]]''
*''[[Myristica fragrans]]''
*''[[Myristica inutilis]]''
*''[[Myristica leptophylla]]''
*''[[Myristica malabarica]]''
*''[[Myristica macrophylla]]''
*''[[Myristica otoba]]''
*''[[Myristica platysperma]]''
*''[[Myristica sinclairii]]''
|}}

Ang '''moskada''', '''maskada'''&lt;ref name=Gaboy&gt;{{cite-Gaboy|''Nutmeg'', maskada}}&lt;/ref&gt;, '''muskada''', '''nues moskada''', o '''anis'''&lt;ref name=Bansa&gt;[http://www.bansa.org/dictionaries/tgl/?dict_lang=tgl&amp;type=search&amp;data=nutmeg ''Nutmeg''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160306040126/http://www.bansa.org/dictionaries/tgl/?dict_lang=tgl&amp;type=search&amp;data=nutmeg |date=2016-03-06 }}, moskada, muskada, maskada, nues moskada, anis, mula sa bansa.org&lt;/ref&gt; (''Myristica''; [[Wikang Kastila|Kastila]]: ''nuez moscada''; [[Wikang Inggles|Inggles]]: ''nutmeg'') ay isang [[henero]] ng mga puno na katutubo sa [[Asya]] at sa [[Oseanya|Oseany&amp;#225;]]&lt;ref&gt;Mula sa [[Wikang Kastila sa Pilipinas|Kastilang]] ''O&amp;#183;ce&amp;#183;a&amp;#183;n&amp;#237;&amp;#183;a''&lt;/ref&gt;. Dalawang uri ng pampalasa ang nagmumula sa punong ito, ang '''moskada''' at ang '''masis''' (Kastila: ''macis''; Inggles: ''mace'').

==Mga sanggunian==
{{talasanggunian}}

[[Kaurian:Punongkahoy]]
[[Kategorya:Mga espesya]]
{{Stub|Halaman}}</text>
      <sha1>qiie3y4ix1drhtq85wkssz5icu3bzcn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategorya:Mga palmera</title>
    <ns>14</ns>
    <id>74518</id>
    <revision>
      <id>2202612</id>
      <parentid>1368616</parentid>
      <timestamp>2026-04-12T07:38:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yivan000</username>
        <id>85905</id>
      </contributor>
      <comment>wrong spelling, see Manwal sa Masinop na Pagsulat section 11.7</comment>
      <origin>2202612</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1810" sha1="21qwp30zkidiejwe94w5ur30hyho0pn" xml:space="preserve">{{Commons|Category:Arecaceae|Mga palmera}}
{{catmore|Palmera}}
{{Commonscat|Arecaceae}}

[[Kategorya:Punongkahoy|Palmera]]

[[ar:تصنيف:نخيل]]
[[az:Kateqoriya:Palmakimilər]]
[[be:Катэгорыя:Пальмавыя]]
[[bg:Категория:Палмови]]
[[bjn:Tumbung:Arecaceae]]
[[ca:Categoria:Arecàcies]]
[[cs:Kategorie:Arekovité]]
[[el:Κατηγορία:Φοινικοειδή]]
[[en:Category:Palms]]
[[eo:Kategorio:Arekacoj]]
[[es:Categoría:Arecaceae]]
[[et:Kategooria:Palmilised]]
[[eu:Kategoria:Arecaceae]]
[[fa:رده:نخل‌ها]]
[[fi:Luokka:Palmukasvit]]
[[fr:Catégorie:Arecaceae]]
[[frr:Kategorie:Arecaceae]]
[[hr:Kategorija:Palme]]
[[id:Kategori:Arecaceae]]
[[it:Categoria:Palme]]
[[ja:Category:ヤシ科]]
[[ka:კატეგორია:პალმები]]
[[ko:분류:종려과]]
[[koi:Категория:Пальма котырись быдмассэз]]
[[ku:Kategorî:Famîleya palmiyeyan]]
[[kv:Категория:Пальма котырса быдмӧгъяс]]
[[la:Categoria:Arecaceae]]
[[lmo:Categuria:Arecaceae]]
[[lt:Kategorija:Palminiai]]
[[lv:Kategorija:Areku rinda]]
[[mdf:Категорие:Пальматне]]
[[mk:Категорија:Палми]]
[[nah:Neneuhcāyōtl:Arecaceae]]
[[no:Kategori:Palmefamilien]]
[[pl:Kategoria:Arekowate]]
[[pt:Categoria:Arecaceae]]
[[qu:Katiguriya:Chunta yura rikch'aq ayllu]]
[[ro:Categorie:Arecaceae]]
[[ru:Категория:Пальмы]]
[[simple:Category:Arecaceae]]
[[sk:Kategória:Arekovité]]
[[sl:Kategorija:Palme]]
[[sr:Категорија:Палме]]
[[sv:Kategori:Arecaceae]]
[[sw:Jamii:Palmaceae (Arecaceae)]]
[[szl:Kategoryjo:Arekowate]]
[[te:వర్గం:పామే]]
[[tr:Kategori:Palmiyegiller]]
[[uk:Категорія:Пальмові]]
[[vi:Thể loại:Họ Cau]]
[[zh:Category:棕榈科]]</text>
      <sha1>21qwp30zkidiejwe94w5ur30hyho0pn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Abelyana</title>
    <ns>0</ns>
    <id>74519</id>
    <revision>
      <id>2202617</id>
      <parentid>2039272</parentid>
      <timestamp>2026-04-12T07:39:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yivan000</username>
        <id>85905</id>
      </contributor>
      <comment>wrong spelling, see Manwal sa Masinop na Pagsulat section 11.7</comment>
      <origin>2202617</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1441" sha1="72o0869wel7kj83k20tqxyekxf0jq5f" xml:space="preserve">[[Talaksan:Hazelnuts (Corylus avellana) - whole with kernels.jpg|thumb|Mga hinog na abelyana]]

Ang '''abelyana''' ([[Wikang Kastila|Kastila]]: ''avellana''; [[Wikang Ingles|Ingles]]: ''hazelnut'') ay isang [[nuwes]] na nagmula sa puno ng '''abelyano''' (Kastila: ''avellano'', ''Corylus avellana''), na katutubo mula [[Iskandinabya]] hanggang [[Iran]].

{{Nutritional value
|image           = 
| name         = 
| serving_size    = 100 g
| kJ              = 2629
| carbs           = 16.70&amp;nbsp;g
| fat             = 60.75&amp;nbsp;g
| protein         = 14.95&amp;nbsp;g
| sugars          = 4.34&amp;nbsp;g
| fiber           = 9.7&amp;nbsp;g
| water           = 5.31&amp;nbsp;g
| calcium_mg      = 114
| iron_mg         = 4.7
| phosphorus_mg   = 290
| magnesium_mg    = 163
| manganese_mg    = 6.175
| sodium_mg       = 0
| potassium_mg    = 680
| zinc_mg         = 2.45
| selenium_ug     = 2.4
| vitA_ug         = 1
| betacarotene_ug = 11
| lutein_ug       = 92
| thiamin_mg      = 0.643
| riboflavin_mg   = 0.113
| niacin_mg       = 1.8
| pantothenic_mg  = 0.918
| vitB6_mg        = 0.563
| folate_ug       = 113
| vitC_mg         = 6.3
| vitE_mg         = 15.03
| vitK_ug         = 14.2
| source_usda     =
| note=[https://fdc.nal.usda.gov/fdc-app.html#/food-details/1100524/nutrients Full Link to complete USDA Database entry]
}}

==Pinagmulan==
{{reflist}}

[[Kategorya:Lutuing Pilipino]]
[[Kategorya:Punongkahoy]]
[[Kategorya:Prutas]]

{{stub|Biyolohiya}}</text>
      <sha1>72o0869wel7kj83k20tqxyekxf0jq5f</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Nogales</title>
    <ns>0</ns>
    <id>74523</id>
    <revision>
      <id>2202654</id>
      <parentid>1839683</parentid>
      <timestamp>2026-04-12T07:54:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yivan000</username>
        <id>85905</id>
      </contributor>
      <comment>wrong spelling, see Manwal sa Masinop na Pagsulat section 11.7</comment>
      <origin>2202654</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="517" sha1="ntteuxcyrbbg23vgud2mxv4zfql55s4" xml:space="preserve">[[Talaksan:English Walnuts.jpg|thumb|300px|Mga nogales]]
Ang '''nogales''' o '''wolnat''' (''Juglans regia''; [[Wikang Inggles|Inggles]]: ''walnut'') ang orihinal na puno ng nogales sa [[Yurasya]]. Katutubo ito mula sa [[Tangway Balkaniko]] hanggang sa [[Tsina]].

[[Kategorya:Punongkahoy]]
[[Kategorya:Lutuing Irani]]
[[Kategorya:Lutuing Pilipino]]


{{stub|Biyolohiya}}

[[ast:Nuez]]
[[bn:আখরোট]]
[[io:Nuco]]
[[la:Iuglans]]
[[nv:Haʼałtsédii]]
[[sh:Orah]]
[[sk:Orech (rod)]]
[[ta:அக்ரூட்]]</text>
      <sha1>ntteuxcyrbbg23vgud2mxv4zfql55s4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pistatso</title>
    <ns>0</ns>
    <id>74565</id>
    <revision>
      <id>2202657</id>
      <parentid>2086111</parentid>
      <timestamp>2026-04-12T07:55:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yivan000</username>
        <id>85905</id>
      </contributor>
      <comment>wrong spelling, see Manwal sa Masinop na Pagsulat section 11.7</comment>
      <origin>2202657</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3474" sha1="60ep8kwhzgb0nwqnr36295lvusz6g1o" xml:space="preserve">{{taxobox
| name               = ''Pistacia vera''
| image              = Pistacia vera Kerman.jpg
| image_width        = 250px
| image_caption      = Mga prutas ng ''Pistacia vera'' (cultivar na Kerman) na nahihinog na
| image2             = Pistachio macro whitebackground NS.jpg
| image2_width       = 250px
| image2_caption     = Binusang mga mani na pistatso na mayroong balat
| status             = LC
| status_system      = IUCN3.1
| regnum             = [[Plantae]]
| unranked_divisio   = [[Angiosperm]]
| unranked_classis   = [[Eudicot]]
| unranked_ordo      = [[Rosid]]
| ordo               = [[Sapindales]]
| familia            = [[Anacardiaceae]]
| genus              = ''[[Pistacia]]''
| species            = '''''P. vera'''''
| binomial           = ''Pistacia vera''
| binomial_authority = [[Carolus Linnaeus|L.]]
}}

Ang '''pistatso''' ('''''Pistacia vera'''''; [[Wikang Kastila|Kastila]]: ''pistacho''; [[Wikang Inggles|Inggles]]: ''pistachio'') ang [[binhi]]ng nagmula sa [[Punungkahoy|puno]] ng '''alponsigo''' (Kastila: ''alfónsigo''), na katutubo sa [[Iran]], [[Turkmenistan]], at [[Apganistan]]. Ang pistatso, na nasa loob ng pamilya ng [[Anacardiaceae]], ay isang maliit na puno na nagmula sa [[Greater Iran|Mas Malaking Iran]] ([[Iran]] at [[Iraq]]&lt;ref name=IR&gt;{{cite web|title=History and Agriculture of the Pistachio Nut|url=http://www.ireco.lu/UK/pistachionut.html|publisher=IRECO|accessdate=27 Pebrero 2012|archive-date=2020-02-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20200204202848/http://www.ireco.lu/UK/pistachionut.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=IGA&gt;{{cite web|title=Pistachios|url=http://www.iga.net/infoaliment.php?lang=en&amp;id=114|publisher=[[IGA (supermarkets)#Canada|IGA]]|accessdate=27 Pebrero 2012|quote=Iran, Iraq and Tunisia are the major producers of pistachios.|archive-date=6 Enero 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190106221005/https://www.iga.net/fr/produits_a_decouvrir|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;) na maaari nang matagpuan sa ngayon sa mga rehiyon ng [[Syria]], [[Lebanon]], [[Turkey]], [[Gresya]], [[Tunisia]], [[Kyrgyzstan]], [[Tajikistan]], [[Turkmenistan]], [[India]], [[Pakistan]], [[Ehipto]], [[Italya]] ([[Sicily]]), [[Uzbekistan]], [[Afghanistan]] (natatangi na sa mga lalawigan ng [[Samangan]] at [[Badghis]]), at sa [[Estados Unidos]], partikular na sa [[California]]. Ang puno ay nagbubunga ng isang mahalagang [[mani]].

Ang ''Pistacia vera'' ay kadalasang ikinalilito sa iba pang mga espesye ng saring ''[[Pistacia]]'' na nakikilala rin bilang &quot;pistachio&quot;. Ang mga espesyeng ito ay maaaring ibukod-tangi mula sa ''P. vera'' sa pamamagitan ng kanilang pagkakamudmod na pangheograpiya (sa kalikasan) at sa pamamagitan ng kanilang mga mani. Mas maliliit ang kanilang mga mani, mayroong mas malalakas na lasa ng [[turpentina]], at mayroong isang balat na hindi matigas.

==Mga sanggunian==
{{Reflist}}

[[Kategorya:Pistacia]]
[[Kategorya:Mga mani at mga butong nakakain]]
[[Kategorya:Mga halaman sa Gitnang Asya]]
[[Kategorya:Mga halaman sa Kanlurang Asya]]
[[Kategorya:Mga salitang-hiram mula sa wikang Persa]]
[[Kategorya:Mga puno ng Iran]]
[[Kategorya:Mga puno ng Turkiya]]
[[Kategorya:Mga halaman ng Kyrgyzstan]]
[[Kategorya:Mga halaman ng Pakistan]]
[[Kategorya:Mga puno sa klimang Mediteraneo]]
[[Kategorya:Mga halamang hindi ikinababalino bilang nanganganib]]
[[Kategorya:Lutuing Italyano]]
[[Kategorya:Punongkahoy]]
[[Kategorya:Prutas]]
[[Kategorya:Lutuing Irani]]
[[Kategorya:Anacardiaceae]]</text>
      <sha1>60ep8kwhzgb0nwqnr36295lvusz6g1o</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Bangkal</title>
    <ns>0</ns>
    <id>78735</id>
    <revision>
      <id>2202689</id>
      <parentid>1899674</parentid>
      <timestamp>2026-04-12T08:09:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yivan000</username>
        <id>85905</id>
      </contributor>
      <comment>wrong spelling, see Manwal sa Masinop na Pagsulat section 11.7</comment>
      <origin>2202689</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="941" sha1="gus48o2firs8txwtyxz4zmwl6ktkihs" xml:space="preserve">{{taxobox
|name = Bangkal
|image =Nauclea orientalis 4.jpg 
|regnum = [[Plantae]]
|unranked_divisio = [[Angiosperms]]
|unranked_classis = [[Eudicots]]
|unranked_ordo = [[Asterids]]
|ordo = [[Gentianales]]
|familia = [[Rubiaceae]]
|genus = [[Nauclea]]
| species = '''''N. orientalis'''''
| binomial = ''Nauclea orientalis''
|}}

Ang salitang '''bangkal''' ay tumutukoy sa isang uri ng [[puno]]ng napagkukunan ng mga [[tabla]]: ang ''Nauclea orientalis''.&lt;ref&gt;http://www.stuartxchange.com/Bangkal.html&lt;/ref&gt; Ngunit sa ilang lugar sa katagalugan ay ginagamit din ang salitang ito para tukuyin ang ''Nauclea junghuhnii'', na minsa'y tinatawag namang '''bulobangkal'''.&lt;ref&gt;http://www.stuartxchange.com/Bulobangkal.html&lt;/ref&gt;

Maraming mga [[barangay]] sa kapuluang Pilipinas ay may pangalang hango sa ngalan ng punong bangkal.

==Mga talababa==
{{reflist}}

[[Kaurian:Rubiaceae]]
[[Kaurian:Punongkahoy]]
[[Kaurian:Pilipinas]]

{{Pilipinas-stub}}</text>
      <sha1>gus48o2firs8txwtyxz4zmwl6ktkihs</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Bael</title>
    <ns>0</ns>
    <id>82361</id>
    <revision>
      <id>2202703</id>
      <parentid>1480160</parentid>
      <timestamp>2026-04-12T08:12:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yivan000</username>
        <id>85905</id>
      </contributor>
      <origin>2202703</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2581" sha1="o7xf5x5vf53tce3lj5j8b68v6u2bp17" xml:space="preserve">{{taxobox
|name = Bael
|image = Bael (Aegle marmelos) tree at Narendrapur W IMG 4116.jpg
|regnum = [[Plantae]]
|unranked_divisio = [[Angiosperms]]
|unranked_classis = [[Eudicots|Eudicot]]
|unranked_ordo = [[Rosids|Rosid]]
|ordo = [[Sapindales]]
|familia = [[Rutaceae]]
|subfamilia = [[Aurantioideae]]
|tribus = [[Clauseneae]]
|genus = '''''Aegle'''''
|genus_authority = Corrêa
|species = '''''A. marmelos'''''
|binomial = ''Aegle marmelos''
|binomial_authority = ([[Carolus Linnaeus|L.]]) [[José Correia da Serra|Corr.Serr.]]
|}}

Ang '''Bael''' (''Aegle marmelos'') [[বাংলাঃ বেল]] ay isang namumungang punong katutubo sa tuyong mga kagubatang nasa ibabaw ng mga burol at kapatagan ng gitna at katimugang [[Indiya]], katimugang [[Nepal]], [[Sri Lanka]], [[Myanmar]], [[Pakistan]], [[Bangladesh]], [[Biyetnam]], [[Laos]], [[Cambodia]] at [[Thailand]].  Itinatanim at inaalagaan ito sa kabuoan ng Indiya, maging sa [[Sri Lanka]], hilagang [[Tangway ng Malay]], [[Java (pulo)|Java]] at sa [[Pilipinas]].  Kilala rin ito sa mga katawagang bungang Bael (''Bael fruit''&lt;ref name=TMHP&gt;{{cite-TMHP|''Bael fruit''}}, pahina 72.&lt;/ref&gt;),  ''Bilva'', ''Bilwa'', ''Bel'', ''Kuvalam'', ''Koovalam'', ''Madtoum'', o bungang Beli (''Beli fruit''), ''Bengal quince'', batong mansanas (''stone apple''), at mansanas na kahoy (''wood apple''). Ito lamang ang uri ng punong kabilang sa [[sari]]ng '''''Aegle'''''.&lt;!----Mula sa Ingles na Wikipedia--&gt;

== Paglalarawan ==
Tumataas ang puno ng Bael magpahanggang 18 mga metro at nagbubunga ng mga tinik at mababangong mga bulaklak.  Mayroon itong bungang may makahoy na balat at umaabot sa 5 hanggang 15 sentimetro ang diyametro.  May ilang mga uri ng bunga na napakatigas ng balat kaya't dapat na pukpukin ng [[martilyo]] upang mabuksan.  Marami itong mga butong natatakipan ng makakapal na mga mahihiblang mga buhok na nakabaon sa makapal, madikit, at mabangong [[pulpo]] o laman ng bunga.&lt;!--mula sa Ingles na wikipedia--&gt;  Mayroon itong matindi o &quot;astrinhente&quot; ngunit kaaya-ayang lasa.&lt;ref name=TMHP/&gt;

== Bilang gamot ==
Sa Indiya, ginagamit ang laman ng prutas ng Bael sa paggamot sa [[pagtataeng lusaw]] (diyareya), [[disenterya]] ([[pagtataeng may dugo]]), at [[pagtataeng may pamumutla]] o may [[anemya]](''[[sprue]]'').  Tinutuyo ang bunga nito at napaghahanguan ng likidong katas.  Kinikilala ang pakinabang ng bunga ng Bael sa Britanya, subalit hindi sa Estados Unidos.  Hindi tiyak ang reputasyon nito sa pagbibigay ng lunas.&lt;ref name=TMHP/&gt;

== Sanggunian ==
{{reflist}}

[[Kategorya:Punongkahoy]]
[[Kategorya:Rutaceae]]</text>
      <sha1>o7xf5x5vf53tce3lj5j8b68v6u2bp17</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Seresang namumulaklak</title>
    <ns>0</ns>
    <id>85544</id>
    <revision>
      <id>2202625</id>
      <parentid>1999483</parentid>
      <timestamp>2026-04-12T07:41:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yivan000</username>
        <id>85905</id>
      </contributor>
      <comment>wrong spelling, see Manwal sa Masinop na Pagsulat section 11.7</comment>
      <origin>2202625</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1755" sha1="br3114ol6wt1rg2aig31cp9w1yhuwj4" xml:space="preserve">[[File:Sakura153.jpg|thumb]]
Ang '''seresang namumulaklak''' o '''bulaklak ng seresa''' ay maaring tumukoy sa kahit anong namumulaklak na puno ng [[seresa]], [[saresas]], o [[seresas]]&lt;ref name=JETE&gt;{{cite-JETE|Seresa, ''cherry''}}, pahina 1217.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=FEEF2&gt;{{cite-FEEF2|''Cherry'', seresa}}, pahina 92.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=Gaboy&gt;{{cite-Gaboy|''Cherry'', saresa}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=Bansa&gt;{{cite-Bansa|''Cherry'', seresas}}, nasa [http://www.bansa.org/dictionaries/tgl/?dict_lang=tgl&amp;type=search&amp;data=cherry+blossom ''cherry''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121126193725/http://www.bansa.org/dictionaries/tgl/?dict_lang=tgl&amp;type=search&amp;data=cherry+blossom |date=2012-11-26 }}&lt;/ref&gt; Partikular na tinatawag na '''sakura'''&lt;ref&gt;{{cite web | title = Sakura, Hanami: Japan’s Spring Celebration | website = Philippine Digest | url = http://phildigest.ipcdigital.com/?p=397 | accessdate = Hulyo 24, 2015 | archive-date = Marso 4, 2016 | archive-url = https://web.archive.org/web/20160304233916/http://phildigest.ipcdigital.com/?p=397 | url-status = dead }}&lt;/ref&gt; ([[wikang Hapones|Hapones]]: [[Kanji]]: 桜 o 櫻; [[katakana]]: サクラ [[romaji]]: ''sakura''), ''cherry blossom'' sa Ingles, at ''[[:es:Sakura (cerezo)|cerezo]]'' sa Kastila, ang mga namumulaklak na mga puno ng ''Prunus serrulata''.  Nagmumula sa ibang uri ng puno ang [[bungang seresa]] na kilala naman sa Hapon bilang ''[[sakuranbo]]''.  Sa Hapon, ginagamit din bilang pangalan ng tao ang ''sakura''.  Paksa ng isang kaugaliang Hapones ang mga seresas na namumulaklak, ang ''[[Hanami]]'' o &quot;pagtanaw o panonood sa mga bulaklak&quot;.

== Tingnan din ==
* [[Ume]]

== Mga sanggunian ==
{{reflist}}

[[Kategorya:Hapon]]
[[Kategorya:Punongkahoy]]
[[Kategorya:Rosaceae]]


{{stub}}</text>
      <sha1>br3114ol6wt1rg2aig31cp9w1yhuwj4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Mycenae</title>
    <ns>0</ns>
    <id>86495</id>
    <revision>
      <id>2202596</id>
      <parentid>2141358</parentid>
      <timestamp>2026-04-12T03:49:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>CommonsDelinker</username>
        <id>1732</id>
      </contributor>
      <comment>Replacing [[File:Fresco_of_a_Mycenaean_woman,_circa_1300_BC.jpg]] with [[File:Facsimile_of_a_Minoan_fresco_(Knossos),_Woman_Carrying_an_Ivory_Pyxis,_by_Emile_Gilliéron_père,_1912.jpg]] (by [[c:User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] because: [[:c:COM:FR|Fi</comment>
      <origin>2202596</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5117" sha1="f0qpmjf023tngqdvjij72r34f80auoo" xml:space="preserve">{{Infobox World Heritage Site
|WHS         = Mga Pook na Pang-arkeolohiya ng Mycenaen at ng [[Tiryns]]
|Image       = Lions-Gate-Mycenae.jpg
|State Party = [[Gresya]]
|Type        = Pangkultura
|Criteria    = i, ii, iii, iv, vi
|ID          = 941
|Region      = [[List of World Heritage Sites in Europe|Europa at Hilagang Amerika]]
|Coordinates = {{Coord|37.730833|N|22.756111|E}}
|Year        = 1999
|Session     = Ika-23
|Link        =
|Extension   =
|Danger      =
}}
[[Talaksan:Facsimile of a Minoan fresco (Knossos), Woman Carrying an Ivory Pyxis, by Emile Gilliéron père, 1912.jpg|thumb|right|Larawan ng isang Misena o babaeng Miseno.]]
Ang '''Mycenaen''' o '''Misenas''' ([[wikang Griyego|Griyego]]: {{lang|grc|Μυκῆναι}} ''Mykēnai'' o  {{lang|grc|Μυκήνη}} ''Mykēnē''; [[wikang Kastila|Kastila]]: ''Micenas'') ay isang [[lugar na pang-arkeolohiya]] sa [[Gresya]], na tinatayang nasa 90&amp;nbsp;km timog-kanluran ng [[Athens]], sa loob ng hilaga-silangan ng [[Peloponnese]]. Ang [[Argos]] ay 11&amp;nbsp;km papunta sa timog; ang [[Corinth]], 48&amp;nbsp;km pakanluran. Mula sa burol na kinalalagyan ng palasyo, matatanaw ang kahabaan mula sa  [[Argolid]] hanggang sa [[Saronic Gulf|Tangway na Saroniko]].

Noong ika-2 milenyong BC, ang Mycenaen ay isa sa pangunahing mga sentro ng kabihasnang Griyego, isang matibay na tanggulang pangmilitar ([[portipikasyon|kuta]]) na nangibabaw sa katimugang Grasya. Ang kapanahunan ng [[kasaysayan ng Grasya]] magmula sa tinatayang 1600 BC magpahanggang sa 1100 BC ay tinatawag na '''Grasyang Miseno''' bilang pagtukoy sa Mycenaen.

Sila ang pumalit sa [[kalinangang Minoano]].

== Pinagmulan ng mga Mycenaenyo ==
Pinagtatalunan pa rin sa kasalukuyan ang pinagmulan ng mga kalinangang Miseno. Ngunit natitiyak na sila ang ninuno ng mga Sinaunang Griyegong nasa pangunahing lupain ng Sinaunang Gresya. Partikular na umiiral na sila noong mga panahon na ititayo ang mga palasyo sa [[Kreta]] (o [[Creta]]). Walang dudang naimpluwensiyahan sila ng [[kabihasanang Kretano]]. Pinaniniwalaan din ng mga dalubhasang dating nakadepende o kabahagi ang kanilang lupain ng kabihasnan ng Kreta.&lt;ref name=Gardner&gt;{{cite-Gardner|''Homer's Mycenaeans''}}, ''Mycenaean Art'', ''The Art of the Prehistoric Aegean'', pahina 96.&lt;/ref&gt;

Isang bukod at natatanging sibilisasyong Miseno ang umiral na noong mga 1500 BK.  Pagkaraan ng ilang mga [[daang taon]], nilarawan sila ni [[Homero]] bilang isang kabihasnang &quot;mayaman sa ginto&quot;.  Isa itong paglalarawan na napagtibay ng mga natuklasan ni [[Schliemann]] at ng iba pang mga manunuklas na sumunod sa kanyang mga yapak.&lt;ref name=Gardner/&gt; Noon pa mang 600 B.C.E., pinaniniwalaan nang may mga taong nagmula sa Timog-Kanlurang Asia ang nanirahan sa Isla ng Crete. Ang mga taga-Egypt ay dumayo rin sa Crete noong 3000 B.C.E.. Noong 2000 B.C.E., may mga pangkat na nanggaling salambak ng Danube na sumakop sa Greece. Tinawag nila ang kanilang sarili na Hellenes. Ang ''Hellenes'' ay hango sa salitang ''hellas'' , isang lugar sa kanlurang bahagi ng Greece. Ang kauna-unahang pamanayan na kanilang natagpuan ay ang Islang Crete na rehyon ng Aegean. Pinamumunuan ito ni Haring Minos. 

Ang Crete ay nasa estrahikong lokasyon kung kaya naging masigla ang kalakalan dito. Dito ang hintuan ng mga mangangalakal na nagyayao't parito sa pagitan ng Europe at Africa. Ang sibilisasyong nalinang sa Crete ay tinawag na Minoan bilang parangal kay Haring Minos. Si Haring Minos ay nakapagtayo sa isang kahariang sumakop sa karatig-isla ng Greece at nakontrol nito ang mgarutang pangkalakalan. Bantog din ang Greece sa larangan ng pagbabarko. Sinabing ang unang pinakapamatibay na barko ay ginawa sa pamamahala ni Haring Minos.

==Dinastiyang Perseid==
Ayon sa mga klasikong [[mitolohiyang Griyego]], ang Mycenae ay itinatag ni [[Perseus]] na apo ni haring [[Acrisius]] ng [[Argos]]. Si Perseus ang anak na lalake ng anak na babae ni Acrisius na si [[Danaë]]. Sa akisenteng pagpatay ni Perseus sa kanyang lolo, hindi maaari at hindi namana ni Perseus ang trono ng Argos. Sa halip, kanyang isinaayos ang isang pagpapalitan ng mga askop sa kanyang pinsang si [[Megapenthes]] at naging hari ng [[Tiryns]] at si Megapenthes ay kumuha ng Argos. Dito, ay kanyang itinatag ang Mycenae at nagharing magsanib ng mga kaharian mula sa Mycenae. Pinakasalan ni Perseus si Andromeda at nagkaroon ng maraming mga anak ngunit sa paglipas ng panahon ay nakipagdigmaan sa Argos at napatay ni Megapenthes. Ang kanyang anak na si Electryon ang naging ikalawa ng dinastiya ngunit ang paghalili ay tinutulan ng mga Taphian sa ilalim ni Pterelaos na isa pang Perseid na nagasalto sa Mycena at sa pagkakatalo ay umurong kasama ng mga baka. Ang mga baka ay nabawi ni Amphitryon na isang apo ni Perseus ngunit kanyang napatay ng aksidente ang kanyang tiyuhin ng isang club sa isang insidente ng magulong mga baka. Ang trono ay napuntay kay Sthenelaus na ikatlo sa dinastiya at isang anak ni Perseus.

==Mga sanggunian==
{{Reflist}}

[[Kategorya:Sinaunang Gresya]]
[[Kategorya:Mga sinaunang Griyego]]
[[Kategorya:Kasaysayan ng Gresya]]
[[Kategorya:Mga sinaunang siyudad na Griyego]]</text>
      <sha1>f0qpmjf023tngqdvjij72r34f80auoo</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Nara (kahoy)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>106671</id>
    <revision>
      <id>2202631</id>
      <parentid>1290217</parentid>
      <timestamp>2026-04-12T07:43:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yivan000</username>
        <id>85905</id>
      </contributor>
      <comment>wrong spelling, see Manwal sa Masinop na Pagsulat section 11.7</comment>
      <origin>2202631</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="403" sha1="07qnsgm9cjhacrj1jmvjisg5xm308qn" xml:space="preserve">{{otheruses|Nara}}
{{otheruses|Asana}}

Ang '''nara''' (Ingles: ''mahogany'') ay isang uri ng punungkahoy o kahoy na mamula-mula ang kayumangging kulay na parang [[kastanyo]].  Tinatawag din itong '''tangili''', '''kanba''', at '''asana'''.&lt;ref name=Gaboy&gt;{{cite-Gaboy|''Mahogany''}}&lt;/ref&gt;

== Tingnan din ==
* [[Narra (puno)]]

== Mga sanggunian ==
{{reflist}}

{{usbong|Puno}}

[[Kaurian:Punongkahoy]]</text>
      <sha1>07qnsgm9cjhacrj1jmvjisg5xm308qn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Betula</title>
    <ns>0</ns>
    <id>107534</id>
    <revision>
      <id>2202692</id>
      <parentid>1465547</parentid>
      <timestamp>2026-04-12T08:10:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yivan000</username>
        <id>85905</id>
      </contributor>
      <comment>wrong spelling, see Manwal sa Masinop na Pagsulat section 11.7</comment>
      <origin>2202692</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1000" sha1="m2ougonunqbagjs237zuk61fa7fw7zy" xml:space="preserve">{{Taxobox
| name = Betula
| image = Betula pendula 001.jpg
| image_width = 240px
| image_caption = [[Silver Birch|Betulang pilak]]
| regnum = [[Plantae]]
|unranked_divisio = [[Angiosperms]]
|unranked_classis = [[Eudicots]]
|unranked_ordo = [[Rosids]]
|ordo = [[Fagales]]
|familia = [[Betulaceae]]
| genus = '''''Betula'''''
| genus_authority = [[Carolus Linnaeus|L.]]
| subdivision_ranks = Mga uri
| subdivision = 
''Maraming mga uri;''&lt;br /&gt;
''tingnan sa teksto at [[Klasipikasyon ng betula|klasipikasyon]].''
}}

Ang '''betula''' o '''abedul''' (Ingles: ''birch'', Kastila: ''betula'', ''abedul'') ay ang katawagan para sa anumang [[punungkahoy|punong]] nasa saring '''''Betula'''''&lt;ref&gt;''Sunset Western Garden Book,'' 1995:606–607&lt;/ref&gt; na nasa loob ng pamilyang [[Betulaceae]], na kalapit na kaugnay sa pamilya ng mga [[beech|pagus]]/[[owk]], ang [[Fagaceae]], sa ordeng [[Fagales]].

== Mga sanggunian ==
{{reflist}}

{{usbong|Puno|Halaman}}

[[Kategorya:Punongkahoy]]
[[Kategorya:Betulaceae]]</text>
      <sha1>m2ougonunqbagjs237zuk61fa7fw7zy</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Robles</title>
    <ns>0</ns>
    <id>107556</id>
    <revision>
      <id>2202665</id>
      <parentid>1875715</parentid>
      <timestamp>2026-04-12T08:01:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yivan000</username>
        <id>85905</id>
      </contributor>
      <comment>wrong spelling, see Manwal sa Masinop na Pagsulat section 11.7</comment>
      <origin>2202665</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2669" sha1="m8ti91jtf4omt8rkpbgva0g4w83u0nz" xml:space="preserve">:''Huwag itong ikalito sa [[rublo]].''

{{automatic taxobox
| name = Robles 
| image = Quercus robur.jpg
| image_width = 240px
| image_caption = Mga yabong at mga [[ensina]] ng ''[[Pedunculate oak|Quercus robur]]''
| taxon = Quercus
| authority = [[Carolus Linnaeus|L.]]
| subdivision_ranks = [[Mga uri]]
| subdivision = 
Tingnan ang [[Talaan ng mga uri ng Quercus|Talaan ng mga uri ng ''Quercus'']]
}}

Ang '''robles''', '''roble''', o '''owk''' (Ingles: ''oak'', Kastila: ''roble'' [isahan], ''robles'' [maramihan]) ay isang [[punungkahoy]] o [[palumpong]] na nasa loob ng [[sari]] ng mga '''kuwerko''' o '''kuwerka''' ('''''Quercus''''');&lt;ref&gt;''Sunset Western Garden Book,'' 1995:606–607&lt;/ref&gt; [[wikang Latin|Latin]]: &quot;puno ng robles&quot;), na kinaiiralan ng [[talaan ng mga uri ng Quercus|400 mga uri]].&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.oakdoors.co.uk/_oak-trees-in-history.php|title=''Key facts about oak trees''|access-date=2009-10-09|archive-date=2009-11-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20091106232949/http://www.oakdoors.co.uk/_oak-trees-in-history.php|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;  Lumilitaw rin ang katawagang &quot;''oak''&quot; sa Ingles sa mga pangalan ng mga uring nasa loob ng kaugnay na mga sari, partikular na ang ''[[Lithocarpus]]''.  Katutubo ang sari sa hilagang hemispero, at kabilang ang mga uring nalalagasan ng dahon pagdating ng taglagas ([[desiduoso]]) at mga palagiang lunti, na umaabot magpahanggang sa mga latitud na malalamig papunta sa [[Asya]]ng tropikal at sa [[mga Amerika]].

Isang punong-gubat ang '''puno ng robles''' na may matigas na kahoy, kaya't ginagamit ito sa paggawa ng mga [[muwebles]].  Maraming iba't ibang mga uri ng robles, subalit lahat sila ay may malalaking butong tinatawag na mga [[ensina]].  Tumutubo ang mga punong ito sa maraming bahagi ng [[Europa]] at [[Hilagang Amerika]].  

Karamihan sa mga robles ang nalalagasan ng mga dahon sa pagsapit ng taglagas, ngunit mayroon isang natatangi uri ng puno ng robles, ang &quot;buhay na robles&quot;, na tumutubo sa [[Timog]] ng [[Estados Unidos|Amerika]].  Tinatawag itong &quot;robles na buhay&quot; sapagkat nananatili ang karamihan sa mga dahon nito habang panahon ng [[tagniyebe]] o [[taglamig]].

Nabubuhay ang mga puno ng robles magpahanggang sa 1,000 mga taon.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://student.britannica.com/comptons/article-9275054/oak|title=''Oak tree facts''|access-date=2009-10-09|archive-date=2009-06-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20090611064435/http://student.britannica.com/comptons/article-9275054/oak|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

== Tingnan din ==
* [[Daluro]]

== Mga sanggunian ==
{{reflist}}

{{usbong|Puno|Halaman}}

[[Kategorya:Punongkahoy]]
[[Kategorya:Fagaceae]]</text>
      <sha1>m8ti91jtf4omt8rkpbgva0g4w83u0nz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategorya:Fagales</title>
    <ns>14</ns>
    <id>107580</id>
    <revision>
      <id>2202603</id>
      <parentid>1735158</parentid>
      <timestamp>2026-04-12T07:36:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yivan000</username>
        <id>85905</id>
      </contributor>
      <comment>wrong spelling, see Manwal sa Masinop na Pagsulat section 11.7</comment>
      <origin>2202603</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="60" sha1="68951tkt5gj6tuvanc2noeirx1nny60" xml:space="preserve">{{cat main}}

[[Kategorya:Rosids]]
[[Kategorya:Punongkahoy]]</text>
      <sha1>68951tkt5gj6tuvanc2noeirx1nny60</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Malus</title>
    <ns>0</ns>
    <id>109086</id>
    <revision>
      <id>2202680</id>
      <parentid>2085825</parentid>
      <timestamp>2026-04-12T08:06:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yivan000</username>
        <id>85905</id>
      </contributor>
      <comment>wrong spelling, see Manwal sa Masinop na Pagsulat section 11.7</comment>
      <origin>2202680</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3277" sha1="p33kobkla9ljtng3woua92anfc2gnj1" xml:space="preserve">:''Tumuturo rito ang &quot;Ligaw na mansanas&quot;. Sa Australya, maaaring tumukoy ito sa hindi kaugnay na [[Pouteria|Pouteria eerwah]].''
{{italictitle}}
{{automatic taxobox
| name = ''Malus'' - Mga mansanas at mga alimangong mansanas
| image = Malus floribunda (Japanese crabapple).jpg
| image_width = 240px
| image_caption = ''Malus floribunda'' (Hapones na alimangong mansanas)
| taxon = Malus
| authority = [[Joseph Pitton de Tournefort|Tourn.]] ex [[Carolus Linnaeus|L.]]
| subdivision_ranks = Mga uri
| subdivision = 
''[[Malus angustifolia]]''—Alimangong mansanas ng Katimugan&lt;br&gt;
''[[Malus asiatica]]''&lt;br&gt;
''[[Malus baccata]]''—Siberiyanong alimangong mansanas&lt;br&gt;
''[[Malus bracteata]]''&lt;br&gt;
''[[Malus brevipes]]''&lt;br&gt;
''[[Malus coronaria]]''—Matamis na alimangong mansanas&lt;br&gt;
''[[Mansanas|Malus domestica]]''—Mansanas ng taniman&lt;br&gt;
''[[Malus florentina]]''&lt;br&gt;
''[[Malus floribunda]]''—Hapones na alimangong mansanas&lt;br&gt;
''[[Malus formosana]]''&lt;br&gt;
''[[Malus fusca]]''—Alimangong mansanas ng Oregon, Alimangong mansanas ng Pasipiko&lt;br&gt;
''[[Malus glabrata]]''&lt;br&gt;
''[[Malus glaucescens]]''&lt;br&gt;
''[[Malus halliana]]''&lt;br&gt;
''[[Malus honanensis]]''&lt;br&gt;
''[[Malus hopa]]''&lt;br&gt;
''[[Malus hupehensis]]''—Intsik na alimangong mansanas&lt;br&gt;
''[[Malus ioensis]]''—Alimangong mansanas ng parang&lt;br&gt;
''[[Malus kansuensis]]''&lt;br&gt;
''[[Malus lancifolia]]''&lt;br&gt;
''[[Malus micromalus]]''—Bansot na alimangong mansanas&lt;br&gt;
''[[Malus prattii]]''&lt;br&gt;
''[[Malus prunifolia]]''&lt;br&gt;
''Malus pumila'' syn. ''Malus sylvestris sieversii — mga singkahulugan ng ''Malus sieversii'', Asyanong ligaw na mansanas o mansanas ng Almatya&lt;br/&gt;
''[[Malus rockii]]''&lt;br&gt;
''[[Malus sargentii]]''&lt;br&gt;
''[[Malus sieboldii]]''&lt;br&gt;
''[[Malus sieversii]]''—Asyanong ligaw na mansanas o mansanas ng Almatya&lt;br&gt;
''[[Malus sikkimensis]]''&lt;br&gt;
''[[Malus spectabilis]]''&lt;br&gt;
''[[Malus sublobata]]''&lt;br&gt;
''[[Malus sylvestris]]''—Europeong ligaw na mansanas&lt;br&gt;
''[[Malus toringoides]]''&lt;br&gt;
''[[Malus transitoria]]''&lt;br&gt;
''[[Malus trilobata]]''&lt;br&gt;
''[[Malus tschonoskii]]''&lt;br&gt;
''[[Malus yunnanensis]]''
}}

Ang '''''Malus''''',&lt;ref&gt;''Sunset Western Garden Book,'' 1995:606–607&lt;/ref&gt; ang mga '''mansanas''', ay isang sari ng mga 30–35 mga uri ng maliliit na mga puno o palumpong na nangungulag o nalalagasan ng mga dahon taun-taon na nasa pamilyang [[Rosaceae]].  May ibang mga pag-aaral na umaabot hanggang sa 55 mga uri&lt;ref&gt;{{cite journal | author=Phipps, J.B. | title=A checklist of the subfamily Maloideae (Rosaceae)| journal=Can. J. Bot.| year=1990| volume=68| page=2209-2269 | doi=10.1139/b90-288}}&lt;/ref&gt; kabilang ang domestikadong [[mansanas]] o [[mansanas ng taniman]], kilala rin dati bilang &quot;mansanas pangmesa&quot; o &quot;mansanas ng mesa&quot; (''[[M. domestica]]'', hinango mula sa ''[[M. sieversii]]'', kasingkahulugan ng ''[[M. pumila]]'').  Pangkalahatang nakikilala ang ibang mga uri at mga kabahaging uri bilang &quot;ligaw na mansanas&quot;, &quot;[[alimangong mansanas]],&quot; o mga &quot;[[mansanas na alimango|alimango]]&quot;.

Katutubo ang sari sa mga sonang matimpi o banayad ang klima sa [[Hilagang Hemispero|Hilagang Emisperyo]], sa [[Europa]], [[Asya]], at [[Hilagang Amerika]].

==Mga sanggunian==
{{reflist}}

{{usbong|Prutas|Pagkain|Puno}}

[[Kaurian:Prutas]]
[[Kaurian:Punongkahoy]]
[[Kategorya:Rosaceae]]</text>
      <sha1>p33kobkla9ljtng3woua92anfc2gnj1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Actinidia deliciosa</title>
    <ns>0</ns>
    <id>109984</id>
    <revision>
      <id>2202619</id>
      <parentid>1640250</parentid>
      <timestamp>2026-04-12T07:39:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yivan000</username>
        <id>85905</id>
      </contributor>
      <comment>wrong spelling, see Manwal sa Masinop na Pagsulat section 11.7</comment>
      <origin>2202619</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1276" sha1="gxv9rte6rphb3wlwmlnyyirqdhwt0ia" xml:space="preserve">{{for|ibang gamit|Kiwi (paglilinaw)}}
{{speciesbox
| name               = Bungang kiwi
| status             =
| image              = Kiwi (Actinidia chinensis) 1 Luc Viatour.jpg
| image_width        = 240px
| image_caption      = Prutas na kiwi.
| taxon           = Actinidia deliciosa
| authority = C.F. Liang &amp; A.R. Ferguson.
}}

Ang '''bungang kiwi''', '''kiwing bunga''', '''kiwing prutas''', o '''prutas na kiwi''', ang '''''Actinidia deliciosa''''' (Ingles: ''kiwifruit''), na pinaiiksi bilang '''kiwi''', ay isang uri ng [[bunga]] o [[prutas]] na may hugis na [[habilog]] at kulay lunti sa loob na mayroong maliliit na mga butong maiitim at nakakain din.  Mayroon mabalahibong balat na kayumanggi ang kiwi, na nakakain ngunit kadalasang tinatanggalan ng balat bago kainin.  May pagkamanipis ang balat nito.  Katutubo ang kiwi sa [[Timog Tsina]].

==Pangalan==
Pinangalanan ang kiwi noong [[1959]] pagkaraang hanguin ang katawagan mula sa pangalan ng [[ibong kiwi]], isang ibong sagisag ng [[Bagong Selanda]].  Bago ito, tinatawag ang prutas bilang '''[[Gansang-beri]] ng Tsina''' (mula sa [[wikang Ingles|Ingles]] na ''Chinese [[gooseberry]]'').

{{usbong|Prutas|Pagkain|Puno}}

[[Kaurian:Prutas]]
[[Kaurian:Punongkahoy]]
[[Kaurian:Pagkain]]
[[Kategorya:Actinidiaceae]]</text>
      <sha1>gxv9rte6rphb3wlwmlnyyirqdhwt0ia</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategorya:Kahoy</title>
    <ns>14</ns>
    <id>112986</id>
    <revision>
      <id>2202605</id>
      <parentid>2062755</parentid>
      <timestamp>2026-04-12T07:36:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yivan000</username>
        <id>85905</id>
      </contributor>
      <comment>wrong spelling, see Manwal sa Masinop na Pagsulat section 11.7</comment>
      <origin>2202605</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="71" sha1="5xrehbpk4g0x5u8ra0q83tou3xga78h" xml:space="preserve">{{catmore}}
[[Kaurian:Punongkahoy]]
[[Kategorya:Mga likas na materyal]]</text>
      <sha1>5xrehbpk4g0x5u8ra0q83tou3xga78h</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategorya:Cycad</title>
    <ns>14</ns>
    <id>121312</id>
    <revision>
      <id>2202602</id>
      <parentid>1445668</parentid>
      <timestamp>2026-04-12T07:35:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yivan000</username>
        <id>85905</id>
      </contributor>
      <comment>wrong spelling, see Manwal sa Masinop na Pagsulat section 11.7</comment>
      <origin>2202602</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="64" sha1="hkw9mxwhv28qb7wlsenj9diqdatqd6z" xml:space="preserve">*[[Cycad]]

[[Kategorya:Gymnospermae]]
[[Kategorya:Punongkahoy]]</text>
      <sha1>hkw9mxwhv28qb7wlsenj9diqdatqd6z</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategorya:Pinophyta</title>
    <ns>14</ns>
    <id>121314</id>
    <revision>
      <id>2202614</id>
      <parentid>2062498</parentid>
      <timestamp>2026-04-12T07:38:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yivan000</username>
        <id>85905</id>
      </contributor>
      <comment>wrong spelling, see Manwal sa Masinop na Pagsulat section 11.7</comment>
      <origin>2202614</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="138" sha1="8nmr5v6fgo07aq0fslvov5qm08tkanl" xml:space="preserve">{{flatlist|
* Kingdom: 	[[:Kategorya:Halaman|Plantae]]
* Division: 	[[Pinophyta]]
}}

[[Kategorya:Gymnospermae]]
[[Kategorya:Punongkahoy]]</text>
      <sha1>8nmr5v6fgo07aq0fslvov5qm08tkanl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>East Asia Summit</title>
    <ns>0</ns>
    <id>124478</id>
    <revision>
      <id>2202598</id>
      <parentid>2201695</parentid>
      <timestamp>2026-04-12T04:46:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>CommonsDelinker</username>
        <id>1732</id>
      </contributor>
      <comment>Replacing [[File:U-nyo-saw-2.jpg]] with [[File:U_Nyo_Saw_(2).jpg]] (by [[c:User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] because: [[:c:COM:FR|File renamed]]: [[:c:COM:FR#FR3|Criterion 3]] (obvious error)).</comment>
      <origin>2202598</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5644" sha1="6vlf62tytthbst7bmtjjcagi8uso7ss" xml:space="preserve">{| class=&quot;infobox&quot; border=&quot;1&quot; cellpadding=&quot;4&quot; style=&quot;float: right; margin: 0 0 1em 1em; width: 20em; border-collapse: collapse; font-size: 90%; clear: right&quot;
|-
!East Asia Summit
|-
|[[File:East Asian Community.PNG|220px|Mapa ng mga kasapi at kandidato ng EAS]]
&lt;hr /&gt;

'''Mga kasapi ng [[ASEAN]]'''

; {{flagcountry|Indonesia}}
: [[Pangulo ng Indonesia|Pangulo]] [[Prabowo Subianto]]

; {{flagcountry|Malaysia}}
: [[Punong Ministro ng Malaysia|Punong Ministro]] [[Anwar Ibrahim]]

; {{flagcountry|Philippines}}
: [[Pangulo ng Pilipinas|Pangulo]] [[Bongbong Marcos|Ferdinand R. Marcos Jr.]]

; {{flagcountry|Singapore}}
: [[Punong Ministro ng Singgapur|Punong Ministro]] [[Lawrence Wong]]

; {{flagcountry|Thailand}}
: [[Punong Ministro ng Taylandiya| Punong Ministro]] [[Anutin Charnvirakul]]

; {{flagcountry|Brunei}}
: [[Tala ng mga Sultan ng Brunay|Sultan]] [[Hassanal Bolkiah]]

; {{flagcountry|Vietnam}}
: [[Punong Ministro ng Biyetnam|Punong Ministro]] [[Lê Minh Hưng]]

; {{flagcountry|Laos}}
: [[Punong Ministro ng Laos|Punong Ministro]] [[Sonexay Siphandone]]

; {{flagicon|Myanmar}} [[Burma|Myanmar]]
: [[Punong Ministro ng Myanmar|Punong Ministro]] [[Nyo Saw]]

; {{flagcountry|Cambodia}}
: [[Punong Ministro ng Cambodia|Punong Ministro]] [[Hun Manet]]

; {{flagcountry|Timor Leste}}
: [[Punong Ministro ng Timor Leste|Punong Ministro]] [[Xanana Gusmão]]

'''Mga kasapi ng [[ASEAN Dagdag Tatlo]]'''

; {{flagcountry|China}}
: [[Premier ng Konsehong Estado ng People's Republic of ChinaRepublikang Popular ng Tsina|Premier]] [[Li Qiang]]

; {{flagcountry|Japan}}
: [[Punong Ministro ng Hapon|Punong Ministro]] [[Sanae Takaichi]]

; {{flagcountry|South Korea}}
: [[Pangulo ng Timog Korea|Pangulo]] [[Lee Jae-myung]]

'''Karagdagang mga kasapi'''

; {{flagcountry|India}}
: [[Punong Ministro ng India|Punong Ministro]] [[Narendra Modi]]

; {{flagcountry|Australia}}
: [[Punong Ministro ng Australya|Punong Ministro]] [[Anthony Albanese]]

; {{flagcountry|New Zealand}}
: [[Punong Ministro ng Bagong Selanda|Punong Ministro]] [[Christopher Luxon]]

; {{flagcountry|Russia}}
: [[Punong Ministro ng Rusya|Punong Ministro]] [[Mikhail Mishustin]]

; {{flagcountry|United States}}
: [[Pangulo ng Estados Unidos|Pangulo]] [[Donald Trump]]

|}

Ang '''East Asia Summit''' (EAS) ay isang pagpupulong na ginaganap taun-taon ng mga pinuno ng 18 na bansa sa rehiyong [[Silangang Asya]].

== Lider ng East Asia Summit ==
&lt;gallery class=&quot;center&quot; widths=&quot;145&quot;&gt;
Talaksan:Anthony Albanese election infobox.jpg|{{flagicon|AUS}} '''[[Australia]]'''&lt;br /&gt;[[Punong Ministro ng Australia|Punong Ministro]] '''[[Anthony Albanese]]'''
Talaksan:His Majesty Bolkiah 20231216.jpg|{{flagicon|BRU}} '''[[Brunei Darussalam]]'''&lt;br /&gt; [[Sultan ng Brunei|Sultan]] '''[[Hassanal Bolkiah]]'''
Talaksan:Hun Manet on May 30, 2025 (cropped).jpg|{{flagicon|CAM}} '''[[Cambodia]]'''&lt;br /&gt; [[Punong Ministro ng Cambodia|Punong Ministro]] '''[[Hun Manet]]'''
Talaksan:Li Qiang meets Keir Starmer Jan 2026.jpg|{{flagicon|CHN}} '''[[China]]'''&lt;br /&gt;[[Premier ng Tsina|Premier]] '''[[Li Qiang]]'''
Talaksan:The official portrait of Shri Narendra Modi, the Prime Minister of the Republic of India.jpg|{{flagicon|IND}} '''[[India]]'''&lt;br /&gt;[[Punong Ministro ng India|Punong Ministro]] '''[[Narendra Modi]]'''
Talaksan:Prabowo Subianto 2024 official portrait.jpg|{{flagicon|IDN}} '''[[Indonesia]]'''&lt;br /&gt;[[Pangulo ng Indonesia|Pangulong]] '''[[Prabowo Subianto]]'''
Talaksan:Sanae Takaichi 20251021 (cropped) 1.jpg|{{flagicon|JPN}} '''[[Japan]]'''&lt;br /&gt;[[Punong Ministro ng Hapon|Punong Ministro]] '''[[Sanae Takaichi]]'''
Talaksan:Sonexay Siphandone on January 21, 2025.jpg|{{flagicon|LAO}} '''[[Laos]]'''&lt;br /&gt;[[Punong Ministro ng Laos|Punong Ministro]] '''[[Sonexay Siphandone]]'''
Talaksan:20251026 Anwar Ibrahim 47th ASEAN Summit.jpg|{{flagicon|MAS}} '''[[Malaysia]]'''&lt;br /&gt;[[Punong Ministro ng Malaysia|Punong Ministro]] '''[[Anwar Ibrahim]]'''
Talaksan:U Nyo Saw (2).jpg|{{flagicon|Burma}} '''[[Myanmar]]'''&lt;br /&gt; [[Punong Ministro ng Myanmar|Punong Ministro]] '''[[Nyo Saw]]'''
Talaksan:LUXON, Christopher - Botany (cropped).jpg|{{flagicon|NZL}} '''[[New Zealand]]'''&lt;br /&gt;[[Punong Ministro ng Bagong Zilandya|Punong Ministro]] '''[[Christopher Luxon]]'''
Talaksan:Ferdinand R. Marcos Jr (3x4 cropped).jpg|{{flagicon|PHL}} '''[[Pilipinas]]'''&lt;br /&gt;[[Pangulo ng Pilipinas|Pangulong]] '''[[Bongbong Marcos|Ferdinand Marcos Jr.]]'''
Talaksan:Mikhail Mishustin (2024-01-11) cropped.jpg|{{flagicon|RUS}} '''[[Rusya]]'''&lt;br /&gt;[[Punong Ministro ng Rusya|Punong Ministro]] '''[[Mikhail Mishustin]]'''
Talaksan:Prime Minister of Singapore Lawrence Wong 250530-D-PM193-4275 (2025).jpg|{{flagicon|SGP}} '''[[Singapore]]'''&lt;br /&gt;[[Punong Ministro ng Singapore|Punong Ministro]] '''[[Lawrence Wong]]'''
Talaksan:Lee Jae-myung 20250823.jpg|{{flagicon|KOR}} '''[[Timog Korea]]'''&lt;br /&gt;[[Pangulo ng Timog Korea|Pangulong]] '''[[Lee Jae-myung]]'''
Talaksan:Anutin Charnvirakul in 2025.jpg|{{flagicon|THA}} '''[[Thailand]]'''&lt;br /&gt;[[Punong Ministro ng Thailand|Punong Ministro]] '''[[Anutin Charnvirakul]]'''
Talaksan:PM Kishida meeting with PM Gusmão of Timor-Leste (cropped).jpg|{{flagicon|Timor-Leste}} '''[[Timor Leste]]'''&lt;br /&gt;[[Punong Ministro ng Timor Leste|Punong Ministro]] '''[[Xanana Gusmão]]'''
Talaksan:Official Presidential Portrait of President Donald J. Trump (2025).jpg|{{flagicon|USA}} '''[[Estados Unidos ng Amerika]]'''&lt;br /&gt;[[Pangulo ng Estados Unidos|Pangulong]] '''[[Donald Trump]]'''
Talaksan:Lê Minh Hưng 2026.jpg|{{flagicon|VIE}} '''[[Vietnam]]'''&lt;br /&gt;[[Punong Ministro ng Vietnam|Punong Ministro]] '''[[Lê Minh Hưng]]'''
&lt;/gallery&gt;

[[Kategorya:ASEAN]]</text>
      <sha1>6vlf62tytthbst7bmtjjcagi8uso7ss</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategorya:Stub (Puno)</title>
    <ns>14</ns>
    <id>135776</id>
    <revision>
      <id>2202601</id>
      <parentid>2062497</parentid>
      <timestamp>2026-04-12T07:35:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yivan000</username>
        <id>85905</id>
      </contributor>
      <comment>wrong spelling, see Manwal sa Masinop na Pagsulat section 11.7</comment>
      <origin>2202601</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="59" sha1="c9oghrh901ciiwptfcqc8lbthmly7ay" xml:space="preserve">{{hiddencat}}

[[Kategorya:Punongkahoy|*]]
{{stub|Halaman}}</text>
      <sha1>c9oghrh901ciiwptfcqc8lbthmly7ay</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Gubat</title>
    <ns>0</ns>
    <id>143089</id>
    <revision>
      <id>2202640</id>
      <parentid>2199749</parentid>
      <timestamp>2026-04-12T07:49:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yivan000</username>
        <id>85905</id>
      </contributor>
      <comment>wrong spelling, see Manwal sa Masinop na Pagsulat section 11.7</comment>
      <origin>2202640</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="16529" sha1="12uyehioulr095h81goza0xw2c5416i" xml:space="preserve">[[Talaksan:Aerial_view_of_the_Amazon_Rainforest.jpg|thumb|300x300px| Ang [[Amazonia|maulang gubat ng Amasoniya]] sa tabi ng Ilog Solimões. Ang mga kagubatan na ito ay ang pinaka-biyodiberso at produktibong ekosistema sa mundo.]]
Ang '''kagubatan''' o '''gubat''' ay ang pinakamalaking [[ekosistema]]ng panlupa sa [[Daigdig]] o Earth ayon sa sukat, na matatagpuan saan mang panig ng daigdig&lt;ref&gt;https://www.tagalog.com/monolingual-dictionary/daigdig&lt;/ref&gt;.&lt;ref name=&quot;yude&quot;&gt;{{Cite journal |last=Pan |first=Yude |last2=Birdsey |first2=Richard A. |last3=Phillips |first3=Oliver L. |last4=Jackson |first4=Robert B. |year=2013 |title=The Structure, Distribution, and Biomass of the World's Forests |url=http://www.nrs.fs.fed.us/pubs/jrnl/2013/nrs_2013_pan_001.pdf |url-status=live |journal=Annu. Rev. Ecol. Evol. Syst. |language=en |volume=44 |pages=593–62 |doi=10.1146/annurev-ecolsys-110512-135914 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160807012240/http://www.nrs.fs.fed.us/pubs/jrnl/2013/nrs_2013_pan_001.pdf |archive-date=7 Agosto 2016}}&lt;/ref&gt; Nasa [[tropikal]] na [[latitud]] ang 45 porsiyento ng kagubatan. Ang susunod na pinakamalaking bahagi ng kagubatan ay matatagpuan sa mga subartikong klima, na sinusundan ng mga katamtaman, at subtropikal na mga sona.&lt;ref name=&quot;auto&quot;&gt;{{Cite book |url=https://doi.org/10.4060/ca8985en |title=The State of the World's Forests 2020. In brief – Forests, biodiversity and people |publisher=[[Food and Agriculture Organization|FAO]] &amp; UNEP |year=2020 |isbn=978-92-5-132707-4 |location=Rome, Italy |language=en |doi=10.4060/ca8985en}}&lt;/ref&gt;

Ang mga kagubatan ay bumubuo ng 75% ng kabuuang pangunahing produksyon ng [[biyospero]] ng Daigdig, at naglalaman ng 80% ng biyomasa ng halaman ng Daigdig. Tinatayang ang pangunahing produksyon ay nasa 21.9 gigatonelada ng biyomasa bawat taon para sa kagubatang tropikal, 8.1 para sa kagubatang may katamtamang temperatura, at 2.6 para sa kagubatang boreal.&lt;ref name=&quot;yude&quot;/&gt;

Ang mga kagubatan ay bumubuo ng mga natatanging [[biyoma]] sa iba't ibang latitud at elebasyon, at may iba't ibang antas ng presipitasyon at ebapotranspirasyon.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Holdridge |first=L.R. |url=http://reddcr.go.cr/sites/default/files/centro-de-documentacion/holdridge_1966_-_life_zone_ecology.pdf |title=Life zone ecology |publisher=Tropical Science Center |location=San Jose, Costa Rica |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20161005035018/http://reddcr.go.cr/sites/default/files/centro-de-documentacion/holdridge_1966_-_life_zone_ecology.pdf |archive-date=5 Oktubre 2016 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; Kasama sa mga biyoma na ito ang mga kagubatang boreal sa mga subartikong klima, mga kagubatang tropikal na mamasa-masa at mga kagubatang tuyong tropikal sa paligid ng gitnang-hati o [[Tropiko|Ekwador]], at kagubatang katamtamang klima sa gitnang latitud. Nabubuo ang mga kagubatan sa mga lugar ng Daigdig na may mataas na pag-ulan, habang nagdudulot ang mga tuyong kondisyon ng paglipat sa [[sabana]]. Gayunpaman, kahit sa mga lugar na may katamtamang antas ng pag-ulan, mabilis parin na lumilipat ang kagubatan papunta sa sabana kapag ang porsyento ng lupa na sakop ng mga puno ay bumaba sa 40 hanggang 45 porsyento.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Edwards |first=Lin |title=Forest and savanna can switch quickly |url=https://phys.org/news/2011-10-forest-savanna-quickly.html |website=Phys.org |language=en}}&lt;/ref&gt; Naipapakita ng pananaliksik na isinagawa sa [[Amazonia|maulang gubat ng Amasoniya]], na maaaring baguhin ng mga puno ang antas ng pag-ulan sa isang rehiyon, dahil sila ay naglalabas ng tubig mula sa kanilang mga dahon bilang pagdaos ng mga pana-panahong [[pag-ulan]] upang magbunsod ng tag-ulan nang lalong maaga. Dahil dito, nagsisimula ang pana-panahong pag-ulan sa Amasoniya ng dalawa hanggang tatlong buwan ng lalong maaga kahit na hindi man payagan ng klima.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Rasmussen |first=Carol |title=New study shows the Amazon makes its own rainy season |url=https://climate.nasa.gov/news/2608/new-study-shows-the-amazon-makes-its-own-rainy-season/ |website=nasa.gov |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Loomis |first=Ilima |title=Trees in the Amazon make their own rain |url=https://www.science.org/content/article/trees-amazon-make-their-own-rain |language=en}}&lt;/ref&gt; May potensyal na magambala ng [[deporestasyon|pagputol ng kagubatan]] ang Amasoniya at antropohenikong [[pagbabago ng klima]], na magiging sanhi na ang kagubatan ay dumaan sa isang saklaw kung saan lilipat ito sa pagiging sabana.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Kimbrough |first=Liz |date=16 Setyembre 2022 |title=More droughts are coming, and the Amazon can't keep up: Study |url=https://news.mongabay.com/2022/09/more-droughts-are-coming-and-the-amazon-isnt-ready-study/ |website=Mongabay |language=en}}&lt;/ref&gt;

Ang [[deporestasyon]] o pagputol ng kagubatan ay nagbabanta sa maraming ekosistema ng kagubatan. Nangyayari ang deporestasyon kapag tinanggal ng mga tao ang mga puno sa isang lugar ng kagubatan sa pamamagitan ng pagputol o pagsunog o alinman para sa pag-aani ng troso o upang magbigay-daan sa [[pagsasaka]]. Nangyayari ang karamihan sa deporestasyon ngayon sa mga kagubatang tropikal. Ang karamihan sa deporestasyon na ito ay dahil sa produksyon ng apat na kalakal: [[kahoy]], [[baka]], [[balatong]], at langis ng palma.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Derouin |first=Sarah |date=6 Enero 2022 |title=Deforestation: facts, causes &amp; effects |url=https://www.livescience.com/27692-deforestation.html |website=Live Science |language=en}}&lt;/ref&gt; Sa nakalipas na 2,000 taon, nabawasan ang puwang ng lupain na sakop ng kagubatan sa [[Europa]] mula 80% papuntang 34%. Ang malalaking puwang ng kagubatan ay natanggal na rin sa [[Tsina]] at sa silangang [[Estados Unidos]],&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Deforestation |url=https://education.nationalgeographic.org/resource/deforestation/ |publisher=National Geographic |language=en}}&lt;/ref&gt; kung saan 0.1% lamang ng lupain ang hindi pa nagagalaw.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Eastern Deciduous Forest (U.S. National Park Service) |url=https://www.nps.gov/im/ncrn/eastern-deciduous-forest.htm |language=en}}&lt;/ref&gt; Halos kalahati ng kagubatan ng Daigdig (49 porsiyento) ay di na buo, habang matatagpuan ang 9 na porsiyento sa mga hilahis&lt;ref&gt;https://www.tagalog.com/monolingual-dictionary/hilahis&lt;/ref&gt; na may munti o walang koneksyon. Ang mga [[rainforest|maulang gubat]] at koniperong boreal na kagubatan ay ang mga kagubatan na pinakamababa ang pagkabasag-basag, samantalang ang mga kagubatang tuyong subtropikal at oseanikong katamtaman na kagubatan ang kabilang sa mga pinakabasag-basag. Humigit-kumulang 80 porsiyento ng kagubatan sa mundo ay matatagpuan sa mga hilahis na mas malaki kaysa sa {{Convert|1|e6ha}}. Matatagpuan ang natitirang 20 porsyento sa higit sa 34 milyong mga hilahis sa buong mundo - mas mababa ang karamihan sa {{Convert|1000|ha}} ang lawak.&lt;ref name=&quot;auto&quot;/&gt;

Ang lipunan ng tao at kagubatan ay maaaring makaapekto sa isa't isa nang positibo o negatibo.&lt;ref&gt;{{Cite book |title=Forests and Society: Sustainability and Life Cycles of Forests in Human Landscapes |url=https://archive.org/details/forestssocietysu0000unse |publisher=CABI |year=2007 |isbn=978-1-84593-098-1 |editor-last=Vogt |editor-first=Kristina A |pages=[https://archive.org/details/forestssocietysu0000unse/page/30 30]–59 |language=en |chapter=Global Societies and Forest Legacies Creating Today's Forest Landscapes}}&lt;/ref&gt; Nagbibigay ang mga kagubatan ng mga serbisyo sa ekosistema ng mga tao at nagsisilbing mga atraksyong panturista. Maaari ring makaapekto ang kagubatan sa kalusugan ng mga tao. Ang mga aktibidad ng tao, kabilang ang hindi napapanatiling paggamit ng mga mapagkukunan ng kagubatan, ay maaaring negatibong makaapekto sa mga ekosistema ng kagubatan.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=7 Pebrero 2019 |title=Deforestation and Its Effect on the Planet |url=https://www.nationalgeographic.com/environment/article/deforestation |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20210219023929/https://www.nationalgeographic.com/environment/article/deforestation |archive-date=19 Pebrero 2021 |access-date=21 Hulyo 2021 |website=[[National Geographic]] Environment |language=en}}&lt;/ref&gt;

== Kasaysayan ng ebolusyon ==
Ang mga unang kilalang kagubatan sa Daigdig ay lumitaw noong Gitnang Deboniyano (humigit-kumulang 390 milyong taon na ang nakalilipas), kasama ang ebolusyon ng mga [[Cladoxylopsida|kladoksilopsido]] na halaman tulad ng ''Calamophyton''.&lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Davies, Neil S., McMahon, William J. and Berry, Christopher M. |year=2024 |title=Earth's earliest forest: fossilized trees and vegetation-induced sedimentary structures from the Middle Devonian (Eifelian) Hangman Sandstone Formation, Somerset and Devon, SW England |url=https://orca.cardiff.ac.uk/id/eprint/166971/1/davies-et-al-2024-earth-s-earliest-forest-fossilized-trees-and-vegetation-induced-sedimentary-structures-from-the.pdf |url-status=live |journal=Journal of the Geological Society |language=en |doi=10.1144/jgs2023-204 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240309154116/https://orca.cardiff.ac.uk/id/eprint/166971/1/davies-et-al-2024-earth-s-earliest-forest-fossilized-trees-and-vegetation-induced-sedimentary-structures-from-the.pdf |archive-date=2024-03-09}}&lt;/ref&gt; Lumitaw sa [[Deboniyano|Huling Deboniyano]], ang ''Archaeopteris'' ay parehong puno at mala-[[pako]] na halaman, lumalaki hanggang {{Convert|20|m|ft}} sa taas o higit pa.&lt;ref name=&quot;Devonian&quot;&gt;{{Cite web |title=The First Forests |url=http://www.devoniantimes.org/opportunity/forests.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160510190820/http://www.devoniantimes.org/opportunity/forests.html |archive-date=2016-05-10 |access-date=9 Marso 2024 |website=Devonian Times}}&lt;/ref&gt; Mabilis itong kumalat sa buong mundo, mula sa ekwador hanggang sa latitud na subpolar.&lt;ref name=&quot;Devonian&quot; /&gt; Ito ang unang espesye na kilala na naglalagay ng lilim dahil sa mga dahon (ng pako) nito at sa pamamagitan ng pagbuo ng lupa mula sa mga ugat nito. Ang ''Archaeopteris'' ay nalalagasan, ibinabagsak ang mga dahon nito sa sahig ng kagubatan, ang lilim, lupa, at sukal na kagubatan mula sa mga nahulog na dahon na lumilikha ng maagang kagubatan.&lt;ref name=&quot;Devonian&quot; /&gt; Binago ng nalaglag na organikong bagay ang [[kapaligiran]] ng tubig-tabang, pinabagal ang daloy nito at nagbibigay ng pagkain. Nagsusulong ito ng [[isdang]] tubig-tabang.&lt;ref name=&quot;Devonian&quot; /&gt;

== Ekolohiya ==
[[Talaksan:Hellyer_Gorge,_Tasmania.jpg|thumb| Katamtamang klima na maulang gubat sa Kanyong Hellyer ng [[Tasmania]]]]
Ang mga kagubatan ay bumubuo ng 75% ng kabuuang pangunahing produktibidad ng [[biyospero]] ng Daigdig, at naglalaman ng 80% ng biyomasa ng halaman ng Daigdig.&lt;ref name=&quot;yude&quot;/&gt; Mataas ang biyomasa bawat yunit ng sukat kumpara sa ibang komunidad ng halaman. Nangyayari karamihan ang biyomasa na ito sa ilalim ng [[lupa]] sa mga sistema ng [[Ugat (halaman)|ugat]] at bilang bahagyang nabubulok na halamang detrito. Ang makahoy na bahagi ng isang kagubatan ay naglalaman ng lignina, na medyo mabagal na mabulok kumpara sa iba pang mga organikong materyales tulad ng selulosa o [[Karbohidrata|karbohidrato]]. Naglalaman ang mga kagubatan sa mundo ng humigit-kumulang 606 gigatonelada ng buhay na biyomasa (sa itaas at sa ibaba ng lupa) at 59 gigatoneladang patay na kahoy. Bahagyang nabawasan ang kabuuang biyomasa mula noong 1990, subalit tumaas ang biyomasa sa bawat yunit ng sukat.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite book |title=Global Forest Resources Assessment 2020 – Key findings |publisher=[[Food and Agriculture Organization]] |year=2020 |isbn=978-92-5-132581-0 |location=Rome |language=en |doi=10.4060/ca8753en}}&lt;/ref&gt;

=== Mga bahagi ===
Ang kagubatan ay binubuo ng maraming bahagi na maaaring malawak na nahahati sa dalawang kategorya: biyotiko (nabubuhay) at abiotiko (hindi nabubuhay). Kabilang sa mga nabubuhay na bahagi ang mga [[puno]], [[palumpong]], [[baging]], [[Poaceae|damo]] at iba pang mala-damo (hindi makahoy) na halaman, [[lumot]], alga, [[halamang-singaw]], [[insekto]], [[mamalya]], [[ibon]], [[reptilya]], [[Amphibia|anpibiyo]], at mikroorganismo na naninirahan sa mga halaman at hayop at sa lupa, konektado ng mga sala-salabat na mikorrisa.&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Davies |first=Dave |date=4 Mayo 2021 |title=Trees Talk To Each Other. 'Mother Tree' Ecologist Hears Lessons For People, Too |language=en |work=Fresh Air |publisher=NPR |url=https://www.npr.org/sections/health-shots/2021/05/04/993430007/trees-talk-to-each-other-mother-tree-ecologist-hears-lessons-for-people-too}}&lt;/ref&gt;

=== Mga uri ===
[[Talaksan:Proportion_and_distribution_of_global_forest_area_by_climatic_domain,_2020.svg|thumb| Proporsyon at pamamahagi ng pandaigdigang sukat ng kagubatan ayon sa klimatiko na dominyo, 2020 &lt;ref&gt;{{Cite book |title=Global Forest Resources Assessment 2020 – Key findings |publisher=FAO |year=2020 |isbn=978-92-5-132581-0 |location=Rome |language=en |doi=10.4060/ca8753en}}&lt;/ref&gt;|500px]]
Ang mga kagubatan ay inuri nang iba at sa iba't ibang antas ng pagtitiyak. Ang isa sa gayong pag-uuri ay sa mga tuntunin ng mga [[biyoma]] kung saan umiiral ang mga ito, na sinamahan ng mahabang buhay ng mga dahon ng nangingibabaw na espesye (kung sila ay [[Palaging luntian|palaging-lunti]] o [[Lagas-dahon|naglalagas]]). Ang isa pang pagkakaiba ay kung ang mga kagubatan ay binubuo ng pangunahing mga malapad na dahon, punong [[Pinophyta|konipero]] (mala-karayon na dahon), o halo-halo.

* Ang mga kagubatang boreal ay sumasakop sa sonang subartiko at sa pangkalahatan, palaging-lunti at konipero.
* Sinusuportahan ng mga sonang katamtaman ang parehong malapad na dahon na naglalagas na kagubatan (hal., kagubtang katamtamang naglalagas) at kagubatang laging-lunting konipero (hal., kagubatang katamtamang konipero at katamtamang maulang gubat). Sinusuportahan ng mga sonang katamtamang mainit ang malapad na dahon na laging-lunti na kagubatan, kabilang ang mga kagubatang laurel.
* Ang mga tropikal at subtropikal na kagubatan ay kinabibilangan ng mga tropikal at subtropikal na mamasa-masa na kagubatan, tropikal at subtropikal na mga tuyong kagubatan, at mga tropikal at subtropikal na konipero na kagubatan.
* Ang mga kagubatan ay inuri ayon sa pisonomiya batay sa kanilang pangkalahatang pisikal na istraktura o yugto ng pag-unlad (hal. [[Lagong-lumang kagubatan|lumang paglaki]] kumpara sa pangalawang paglaki).
* Ang mga kagubatan ay maaari ding uriin nang mas partikular batay sa klima at ang nangingibabaw na [[espesye]] ng puno na naroroon, na nagreresulta sa maraming iba't ibang uri ng kagubatan (hal., ''Pinus ponderosa'' / ''Pseudotsuga menziesii'' na gubat).

Ang bilang ng mga puno sa mundo, ayon sa isang pagtatantya noong 2015, ay 3 trilyon, kung saan 1.4 trilyon ay nasa tropiko o sub-tropiko, 0.6 trilyon sa mga sonang katamtaman, at 0.7 trilyon sa gubat koniperong boreal. Ang pagtatantya noong 2015 ay humigit-kumulang walong beses na mas mataas kaysa sa mga nakaraang pagtatantya, at nakabatay sa mga densidad ng puno na sinusukat sa mahigit 400,000 lupa. Nananatili itong napapailalim sa isang malawak na puwang ng pagkakamali, hindi bababa dahil ang mga sampol ay pangunahing mula sa [[Europa]] at [[Hilagang Amerika]].&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Amos |first=Jonathan |date=3 Setyembre 2015 |title=Earth's trees number 'three trillion' |url=https://www.bbc.co.uk/news/science-environment-34134366 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150903082255/http://www.bbc.co.uk/news/science-environment-34134366 |archive-date=3 September 2015 |access-date=3 Setyembre 2015 |publisher=BBC |language=en}}&lt;/ref&gt;

== Mga pinagmumulan ==
{{Free-content attribution
| title = Global Forest Resources Assessment 2020 Key findings
| author = FAO
| publisher = FAO
| page numbers = 
| source = 
| documentURL = http://www.fao.org/3/CA8753EN/CA8753EN.pdf
| license statement URL = https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Global_Forest_Resources_Assessment_2020_%E2%80%93_Key_findings.pdf
| license = CC BY-SA 3.0
}}

{{Free-content attribution
| title = The State of the World's Forests 2020. In brief – Forests, biodiversity and people
| author = FAO &amp; UNEP
| publisher = FAO &amp; UNEP
| page numbers = 
| source = 
| documentURL = https://doi.org/10.4060/ca8985en
| license statement URL = https://commons.wikimedia.org/wiki/File:The_State_of_the_World%E2%80%99s_Forests_2020._In_brief.pdf
| license = CC BY-SA 3.0
}}

== Mga sanggunian ==
{{Reflist}}
[[Kategorya:Mga ekosistema]]
[[Kategorya:Punongkahoy]]
[[Kategorya:Mga gubat]]</text>
      <sha1>12uyehioulr095h81goza0xw2c5416i</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Mikronesiya</title>
    <ns>0</ns>
    <id>150796</id>
    <revision>
      <id>2202561</id>
      <parentid>2202394</parentid>
      <timestamp>2026-04-12T00:59:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jojit fb</username>
        <id>38</id>
      </contributor>
      <origin>2202561</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5391" sha1="1rsbf1blvuewdbxttzg5nccj30vch8u" xml:space="preserve">{{about|Micronesia bilang rehiyon sa Pasipiko|estadong may malayang asosasyon sa Estados Unidos|Pederadong mga Estado ng Mikronesya}}Ang '''Mikronesiya''' ({{IPAc-en|UK|ˌ|m|aɪ|k|r|ə|ˈ|n|iː|z|i|ə}}, {{IPAc-en|US|-|ˈ|n|iː|ʒ|ə|audio=En-us-Micronesia.ogg}})&lt;ref&gt;mula sa {{langx|grc|μικρός}} ''mikrós'' &quot;maliit&quot; and {{lang|grc|νῆσος}} ''nêsos'' &quot;pulo&quot;&lt;/ref&gt; ay isang subrehiyon ng [[Oseaniya]], na binubuo ng humigit-kumulang 2,000 maliliit na pulo sa hilagang-kanlurang bahagi ng [[Karagatang Pasipiko]]. Mayroon itong malapit na magkakaugnay na kasaysayang kultural sa tatlo pang rehiyong pulo: ang Maritimong [[Timog-silangang Asya]] sa kanluran, ang [[Polynesia|Polinesiya]] sa silangan, at ang [[Melanesya]] sa timog—gayundin sa mas malawak na komunidad ng [[mga Austronesyo]].

Ang rehiyon ay may [[Klimang tropiko|klimang tropikal]] na pandagat at bahagi ng mundong Oseaniya. Kabilang dito ang apat na pangunahing kapuluan—ang Kapuluang Caroline, [[Kapuluang Gilbert]], [[Kapuluang Mariana]], at [[Kapuluang Marshall]]—pati na rin ang maraming [[pulo]] na hindi kabilang sa alinmang [[kapuluan]].

Nagkakaiba-iba ang kontrol pampolitika sa loob ng Mikronesya depende sa pulo, at ito ay nahahati sa anim na mga bansang may soberanya. Ang ilan sa Kapuluang Caroline ay bahagi ng Republika ng [[Palau]] at ang iba naman ay bahagi ng [[Estados Pederados ng Mikronesya|Pederadong mga Estado ng Mikronesya]] (madalas pinaikli bilang &quot;FSM&quot; o &quot;Mikronesya&quot;—na hindi dapat ipagkamali sa pangalan ng buong rehiyon). Ang Kapuluang Gilbert (kasama ang  Kapuluang Phoenix at Kapuluang Line sa Polinesiya) ay bumubuo sa Republika ng [[Kiribati]]. Ang Kapuluang Mariana ay may kaugnayan sa Estados Unidos; ang ilan ay kabilang sa teritoryo ng [[Estados Unidos]] na [[Guam]] at ang iba naman ay sa Komonwelt ng Hilagang Kapuluang Mariana. Ang pulo ng [[Nauru]] ay isang hiwalay na bansang may sariling soberanya. Ang Kapuluang Marshall ay kabilang sa Republika ng Kapuluang Marshall. Ang [[soberanya]] ng Kapuluang Wake ay pinagtatalunan: inaangkin ito ng Estados Unidos at ng Republika ng Kapuluang Marshall. Sa kasalukuyan, ang Estados Unidos ang may aktuwal na kontrol sa Kapuluang Wake, na direktang pinangangasiwaan ng Hukbong Panghimpapawid ng Estados Unidos.

Sa kabila ng katotohanang ang konsepto ng &quot;Mikronesiya&quot; ay matagal nang naitatag mula pa noong 1832 at patuloy na ginagamit, ang pangkat na ito ay hindi tumutugma sa anumang iisang heomorpolohikal, [[Arkeolohiya|arkeolohikal]], [[Lingguwistika|lingguwistiko]], [[etniko]], o [[Kultura|kultural]] na pagkakaisa. Sa halip, ito ay isang magkakaibang kalipunan na walang malalim na iisang identidad. Sa katunayan, walang umiiral na &quot;mamamayang Mikronesyano&quot; bilang hiwalay na pangkat ng mga Austronesyo na naglayag sa [[dagat]], na kinabibilangan din ng mga Polinesyo at ng ipinapalagay na Australo-Melanesyo o &quot;mga Melanesyo&quot;.&lt;ref&gt;Patrick Vinton Kirch, ''On the Road of the Winds: an Archeological History of the Pacific Islands before European Contact'', Berkeley, University of California Press, 2000:5. (sa Ingles)&lt;/ref&gt;

Nagsimula ang paninirahan ng tao sa Mikronesiya ilang libong taon na ang nakalipas.{{sfn|Kirch|2001|p=167}} Batay sa kasalukuyang konsenso ng [[agham]], nagmula ang mga Austronesyo sa isang sinaunang migrasyong pandagat, na kilala bilangAustronesyong pagpapalawak, mula sa sinaunang [[Formosa]] bago ang panahong Han, bandang 3000 hanggang 1500 BK. Narating ng mga Austronesyo ang pinakahilagang bahagi ng [[Pilipinas]], partikular ang Kapuluang [[Batanes]], bandang 2200 BK. Sila ang unang mga taong nakalikha ng mga teknolohiyang pandagat para sa paglalayag sa karagatan (tulad ng catamaran, [[Bangka|bangkang]] may [[katig]], paraang tinataling umbok sa paggawa ng bangka, at layag na parang sipit ng alimango), na nagbigay-daan sa kanilang mabilis na pagkalat sa mga isla ng Indo-Pasipiko.&lt;ref name=&quot;Doran1981&quot;&gt;{{cite book |last1=Doran |first1=Edwin B. |title=Wangka: Austronesian Canoe Origins |date=1981 |publisher=Texas A&amp;M University Press |isbn=978-0-89096-107-0 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Dierking2007&quot;&gt;{{cite book |last1=Dierking |first1=Gary |title=Building Outrigger Sailing Canoes: Modern Construction Methods for Three Fast, Beautiful Boats |date=2007 |publisher=International Marine/McGraw-Hill |isbn=978-0-07-159456-1 |language=en}}&lt;/ref&gt; Mula 2000 BK, kanilang nakasalamuha at nahaluan (o nahaluan sila) ng mga naunang populasyon sa mga pulo na kanilang dinaanan.

Ang pinakaunang naitalang pakikipag-ugnayan ng mga Europeo sa Mikronesiya ay noong 1521, nang dumaong ang ekspedisyon ni [[Fernando de Magallanes|Magellan]] sa Kapuluang Mariana. Karaniwang iniuugnay kay Jules Dumont d'Urville ang paglikha ng katawagang &quot;Mikronesiya&quot; noong 1832, subalit sa katunayan ay ginamit na ito ni Louis Domeny de Rienzi isang taon bago nito.

== Etimolohiya ==

Nagmula ang salitang ito sa [[Wikang Griyego|Griyegong]] mga salita na &quot;μικρόν&quot; (mikrón) na ibig-sabihin ay &quot;maliit&quot; at &quot;νησί&quot; (nesí) na &quot;pulo&quot; na nangangahulugang &quot;maliit na pulo&quot;.

==Mga sanggunian==
{{reflist}}

==Mga talababa==
* {{Cite book |last=Kirch |first=Patrick Vinton |title=On the Road of the Winds: An Archaeological History of the Pacific Islands Before European Contact |year=2001 |publisher=University of California Press |isbn=978-0-520-92896-1|language=en}}
[[Kaurian:Mikronesya]]</text>
      <sha1>1rsbf1blvuewdbxttzg5nccj30vch8u</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2202562</id>
      <parentid>2202561</parentid>
      <timestamp>2026-04-12T01:00:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jojit fb</username>
        <id>38</id>
      </contributor>
      <origin>2202562</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5658" sha1="a7nvlz1gkpeja2x3tllf4ppokwtgmzm" xml:space="preserve">{{about|Micronesia bilang rehiyon sa Pasipiko|estadong may malayang asosasyon sa Estados Unidos|Pederadong mga Estado ng Mikronesya}}Ang '''Mikronesiya''' ({{IPAc-en|UK|ˌ|m|aɪ|k|r|ə|ˈ|n|iː|z|i|ə}}, {{IPAc-en|US|-|ˈ|n|iː|ʒ|ə|audio=En-us-Micronesia.ogg}})&lt;ref&gt;mula sa {{langx|grc|μικρός}} ''mikrós'' &quot;maliit&quot; and {{lang|grc|νῆσος}} ''nêsos'' &quot;pulo&quot;&lt;/ref&gt; ay isang subrehiyon ng [[Oseaniya]], na binubuo ng humigit-kumulang 2,000 maliliit na pulo sa hilagang-kanlurang bahagi ng [[Karagatang Pasipiko]]. Mayroon itong malapit na magkakaugnay na kasaysayang kultural sa tatlo pang rehiyong pulo: ang Maritimong [[Timog-silangang Asya]] sa kanluran, ang [[Polynesia|Polinesiya]] sa silangan, at ang [[Melanesya]] sa timog—gayundin sa mas malawak na komunidad ng [[mga Austronesyo]].

Ang rehiyon ay may [[Klimang tropiko|klimang tropikal]] na pandagat at bahagi ng mundong Oseaniya. Kabilang dito ang apat na pangunahing kapuluan—ang Kapuluang Caroline, [[Kapuluang Gilbert]], [[Kapuluang Mariana]], at [[Kapuluang Marshall]]—pati na rin ang maraming [[pulo]] na hindi kabilang sa alinmang [[kapuluan]].

Nagkakaiba-iba ang kontrol pampolitika sa loob ng Mikronesya depende sa pulo, at ito ay nahahati sa anim na mga bansang may soberanya. Ang ilan sa Kapuluang Caroline ay bahagi ng Republika ng [[Palau]] at ang iba naman ay bahagi ng [[Estados Pederados ng Mikronesya|Pederadong mga Estado ng Mikronesya]] (madalas pinaikli bilang &quot;FSM&quot; o &quot;Mikronesya&quot;—na hindi dapat ipagkamali sa pangalan ng buong rehiyon). Ang Kapuluang Gilbert (kasama ang  Kapuluang Phoenix at Kapuluang Line sa Polinesiya) ay bumubuo sa Republika ng [[Kiribati]]. Ang Kapuluang Mariana ay may kaugnayan sa Estados Unidos; ang ilan ay kabilang sa teritoryo ng [[Estados Unidos]] na [[Guam]] at ang iba naman ay sa Komonwelt ng Hilagang Kapuluang Mariana. Ang pulo ng [[Nauru]] ay isang hiwalay na bansang may sariling soberanya. Ang Kapuluang Marshall ay kabilang sa Republika ng Kapuluang Marshall. Ang [[soberanya]] ng Kapuluang Wake ay pinagtatalunan: inaangkin ito ng Estados Unidos at ng Republika ng Kapuluang Marshall. Sa kasalukuyan, ang Estados Unidos ang may aktuwal na kontrol sa Kapuluang Wake, na direktang pinangangasiwaan ng Hukbong Panghimpapawid ng Estados Unidos.

Sa kabila ng katotohanang ang konsepto ng &quot;Mikronesiya&quot; ay matagal nang naitatag mula pa noong 1832 at patuloy na ginagamit, ang pangkat na ito ay hindi tumutugma sa anumang iisang heomorpolohikal, [[Arkeolohiya|arkeolohikal]], [[Lingguwistika|lingguwistiko]], [[etniko]], o [[Kultura|kultural]] na pagkakaisa. Sa halip, ito ay isang magkakaibang kalipunan na walang malalim na iisang identidad. Sa katunayan, walang umiiral na &quot;mamamayang Mikronesyano&quot; bilang hiwalay na pangkat ng mga Austronesyo na naglayag sa [[dagat]], na kinabibilangan din ng mga Polinesyo at ng ipinapalagay na Australo-Melanesyo o &quot;mga Melanesyo&quot;.&lt;ref&gt;Patrick Vinton Kirch, ''On the Road of the Winds: an Archeological History of the Pacific Islands before European Contact'', Berkeley, University of California Press, 2000:5. (sa Ingles)&lt;/ref&gt;

Nagsimula ang paninirahan ng tao sa Mikronesiya ilang libong taon na ang nakalipas.{{sfn|Kirch|2001|p=167}} Batay sa kasalukuyang konsenso ng [[agham]], nagmula ang mga Austronesyo sa isang sinaunang migrasyong pandagat, na kilala bilangAustronesyong pagpapalawak, mula sa sinaunang [[Formosa]] bago ang panahong Han, bandang 3000 hanggang 1500 BK. Narating ng mga Austronesyo ang pinakahilagang bahagi ng [[Pilipinas]], partikular ang Kapuluang [[Batanes]], bandang 2200 BK. Sila ang unang mga taong nakalikha ng mga teknolohiyang pandagat para sa paglalayag sa karagatan (tulad ng catamaran, [[Bangka|bangkang]] may [[katig]], paraang tinataling umbok sa paggawa ng bangka, at layag na parang sipit ng alimango), na nagbigay-daan sa kanilang mabilis na pagkalat sa mga isla ng Indo-Pasipiko.&lt;ref name=&quot;Doran1981&quot;&gt;{{cite book |last1=Doran |first1=Edwin B. |title=Wangka: Austronesian Canoe Origins |date=1981 |publisher=Texas A&amp;M University Press |isbn=978-0-89096-107-0 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Dierking2007&quot;&gt;{{cite book |last1=Dierking |first1=Gary |title=Building Outrigger Sailing Canoes: Modern Construction Methods for Three Fast, Beautiful Boats |date=2007 |publisher=International Marine/McGraw-Hill |isbn=978-0-07-159456-1 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Horridge1986&quot;&gt;{{cite journal |last1=Horridge |first1=Adrian |date=1986 |title=The Evolution of Pacific Canoe Rigs |journal=The Journal of Pacific History |language=en |volume=21 |issue=2 |pages=83–89 |doi=10.1080/00223348608572530 |jstor=25168892}}&lt;/ref&gt; Mula 2000 BK, kanilang nakasalamuha at nahaluan (o nahaluan sila) ng mga naunang populasyon sa mga pulo na kanilang dinaanan.

Ang pinakaunang naitalang pakikipag-ugnayan ng mga Europeo sa Mikronesiya ay noong 1521, nang dumaong ang ekspedisyon ni [[Fernando de Magallanes|Magellan]] sa Kapuluang Mariana. Karaniwang iniuugnay kay Jules Dumont d'Urville ang paglikha ng katawagang &quot;Mikronesiya&quot; noong 1832, subalit sa katunayan ay ginamit na ito ni Louis Domeny de Rienzi isang taon bago nito.

== Etimolohiya ==

Nagmula ang salitang ito sa [[Wikang Griyego|Griyegong]] mga salita na &quot;μικρόν&quot; (mikrón) na ibig-sabihin ay &quot;maliit&quot; at &quot;νησί&quot; (nesí) na &quot;pulo&quot; na nangangahulugang &quot;maliit na pulo&quot;.

==Mga sanggunian==
{{reflist}}

==Mga talababa==
* {{Cite book |last=Kirch |first=Patrick Vinton |title=On the Road of the Winds: An Archaeological History of the Pacific Islands Before European Contact |year=2001 |publisher=University of California Press |isbn=978-0-520-92896-1|language=en}}
[[Kaurian:Mikronesya]]</text>
      <sha1>a7nvlz1gkpeja2x3tllf4ppokwtgmzm</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2202563</id>
      <parentid>2202562</parentid>
      <timestamp>2026-04-12T01:00:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jojit fb</username>
        <id>38</id>
      </contributor>
      <origin>2202563</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6084" sha1="2uql6azbp8eiccptjorcgatt5o8s8yz" xml:space="preserve">{{about|Micronesia bilang rehiyon sa Pasipiko|estadong may malayang asosasyon sa Estados Unidos|Pederadong mga Estado ng Mikronesya}}Ang '''Mikronesiya''' ({{IPAc-en|UK|ˌ|m|aɪ|k|r|ə|ˈ|n|iː|z|i|ə}}, {{IPAc-en|US|-|ˈ|n|iː|ʒ|ə|audio=En-us-Micronesia.ogg}})&lt;ref&gt;mula sa {{langx|grc|μικρός}} ''mikrós'' &quot;maliit&quot; and {{lang|grc|νῆσος}} ''nêsos'' &quot;pulo&quot;&lt;/ref&gt; ay isang subrehiyon ng [[Oseaniya]], na binubuo ng humigit-kumulang 2,000 maliliit na pulo sa hilagang-kanlurang bahagi ng [[Karagatang Pasipiko]]. Mayroon itong malapit na magkakaugnay na kasaysayang kultural sa tatlo pang rehiyong pulo: ang Maritimong [[Timog-silangang Asya]] sa kanluran, ang [[Polynesia|Polinesiya]] sa silangan, at ang [[Melanesya]] sa timog—gayundin sa mas malawak na komunidad ng [[mga Austronesyo]].

Ang rehiyon ay may [[Klimang tropiko|klimang tropikal]] na pandagat at bahagi ng mundong Oseaniya. Kabilang dito ang apat na pangunahing kapuluan—ang Kapuluang Caroline, [[Kapuluang Gilbert]], [[Kapuluang Mariana]], at [[Kapuluang Marshall]]—pati na rin ang maraming [[pulo]] na hindi kabilang sa alinmang [[kapuluan]].

Nagkakaiba-iba ang kontrol pampolitika sa loob ng Mikronesya depende sa pulo, at ito ay nahahati sa anim na mga bansang may soberanya. Ang ilan sa Kapuluang Caroline ay bahagi ng Republika ng [[Palau]] at ang iba naman ay bahagi ng [[Estados Pederados ng Mikronesya|Pederadong mga Estado ng Mikronesya]] (madalas pinaikli bilang &quot;FSM&quot; o &quot;Mikronesya&quot;—na hindi dapat ipagkamali sa pangalan ng buong rehiyon). Ang Kapuluang Gilbert (kasama ang  Kapuluang Phoenix at Kapuluang Line sa Polinesiya) ay bumubuo sa Republika ng [[Kiribati]]. Ang Kapuluang Mariana ay may kaugnayan sa Estados Unidos; ang ilan ay kabilang sa teritoryo ng [[Estados Unidos]] na [[Guam]] at ang iba naman ay sa Komonwelt ng Hilagang Kapuluang Mariana. Ang pulo ng [[Nauru]] ay isang hiwalay na bansang may sariling soberanya. Ang Kapuluang Marshall ay kabilang sa Republika ng Kapuluang Marshall. Ang [[soberanya]] ng Kapuluang Wake ay pinagtatalunan: inaangkin ito ng Estados Unidos at ng Republika ng Kapuluang Marshall. Sa kasalukuyan, ang Estados Unidos ang may aktuwal na kontrol sa Kapuluang Wake, na direktang pinangangasiwaan ng Hukbong Panghimpapawid ng Estados Unidos.

Sa kabila ng katotohanang ang konsepto ng &quot;Mikronesiya&quot; ay matagal nang naitatag mula pa noong 1832 at patuloy na ginagamit, ang pangkat na ito ay hindi tumutugma sa anumang iisang heomorpolohikal, [[Arkeolohiya|arkeolohikal]], [[Lingguwistika|lingguwistiko]], [[etniko]], o [[Kultura|kultural]] na pagkakaisa. Sa halip, ito ay isang magkakaibang kalipunan na walang malalim na iisang identidad. Sa katunayan, walang umiiral na &quot;mamamayang Mikronesyano&quot; bilang hiwalay na pangkat ng mga Austronesyo na naglayag sa [[dagat]], na kinabibilangan din ng mga Polinesyo at ng ipinapalagay na Australo-Melanesyo o &quot;mga Melanesyo&quot;.&lt;ref&gt;Patrick Vinton Kirch, ''On the Road of the Winds: an Archeological History of the Pacific Islands before European Contact'', Berkeley, University of California Press, 2000:5. (sa Ingles)&lt;/ref&gt;

Nagsimula ang paninirahan ng tao sa Mikronesiya ilang libong taon na ang nakalipas.{{sfn|Kirch|2001|p=167}} Batay sa kasalukuyang konsenso ng [[agham]], nagmula ang mga Austronesyo sa isang sinaunang migrasyong pandagat, na kilala bilangAustronesyong pagpapalawak, mula sa sinaunang [[Formosa]] bago ang panahong Han, bandang 3000 hanggang 1500 BK. Narating ng mga Austronesyo ang pinakahilagang bahagi ng [[Pilipinas]], partikular ang Kapuluang [[Batanes]], bandang 2200 BK. Sila ang unang mga taong nakalikha ng mga teknolohiyang pandagat para sa paglalayag sa karagatan (tulad ng catamaran, [[Bangka|bangkang]] may [[katig]], paraang tinataling umbok sa paggawa ng bangka, at layag na parang sipit ng alimango), na nagbigay-daan sa kanilang mabilis na pagkalat sa mga isla ng Indo-Pasipiko.&lt;ref name=&quot;Doran1981&quot;&gt;{{cite book |last1=Doran |first1=Edwin B. |title=Wangka: Austronesian Canoe Origins |date=1981 |publisher=Texas A&amp;M University Press |isbn=978-0-89096-107-0 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Dierking2007&quot;&gt;{{cite book |last1=Dierking |first1=Gary |title=Building Outrigger Sailing Canoes: Modern Construction Methods for Three Fast, Beautiful Boats |date=2007 |publisher=International Marine/McGraw-Hill |isbn=978-0-07-159456-1 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Horridge1986&quot;&gt;{{cite journal |last1=Horridge |first1=Adrian |date=1986 |title=The Evolution of Pacific Canoe Rigs |journal=The Journal of Pacific History |language=en |volume=21 |issue=2 |pages=83–89 |doi=10.1080/00223348608572530 |jstor=25168892}}&lt;/ref&gt; Mula 2000 BK, kanilang nakasalamuha at nahaluan (o nahaluan sila) ng mga naunang populasyon sa mga pulo na kanilang dinaanan.&lt;ref name=&quot;Bellwood1988&quot;&gt;{{cite journal |last1=Bellwood |first1=Peter |date=1988 |title=A Hypothesis for Austronesian Origins |url=https://core.ac.uk/download/pdf/5105193.pdf |url-status=live |journal=Asian Perspectives |language=en |volume=26 |issue=1 |pages=107–117 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190501105624/https://core.ac.uk/download/pdf/5105193.pdf |archive-date=1 May 2019 |access-date=1 May 2019}}&lt;/ref&gt;

Ang pinakaunang naitalang pakikipag-ugnayan ng mga Europeo sa Mikronesiya ay noong 1521, nang dumaong ang ekspedisyon ni [[Fernando de Magallanes|Magellan]] sa Kapuluang Mariana. Karaniwang iniuugnay kay Jules Dumont d'Urville ang paglikha ng katawagang &quot;Mikronesiya&quot; noong 1832, subalit sa katunayan ay ginamit na ito ni Louis Domeny de Rienzi isang taon bago nito.

== Etimolohiya ==

Nagmula ang salitang ito sa [[Wikang Griyego|Griyegong]] mga salita na &quot;μικρόν&quot; (mikrón) na ibig-sabihin ay &quot;maliit&quot; at &quot;νησί&quot; (nesí) na &quot;pulo&quot; na nangangahulugang &quot;maliit na pulo&quot;.

==Mga sanggunian==
{{reflist}}

==Mga talababa==
* {{Cite book |last=Kirch |first=Patrick Vinton |title=On the Road of the Winds: An Archaeological History of the Pacific Islands Before European Contact |year=2001 |publisher=University of California Press |isbn=978-0-520-92896-1|language=en}}
[[Kaurian:Mikronesya]]</text>
      <sha1>2uql6azbp8eiccptjorcgatt5o8s8yz</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2202564</id>
      <parentid>2202563</parentid>
      <timestamp>2026-04-12T01:01:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jojit fb</username>
        <id>38</id>
      </contributor>
      <origin>2202564</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6397" sha1="3hrtbin30lvj0ikqa55g33rjlrs6a7c" xml:space="preserve">{{about|Micronesia bilang rehiyon sa Pasipiko|estadong may malayang asosasyon sa Estados Unidos|Pederadong mga Estado ng Mikronesya}}Ang '''Mikronesiya''' ({{IPAc-en|UK|ˌ|m|aɪ|k|r|ə|ˈ|n|iː|z|i|ə}}, {{IPAc-en|US|-|ˈ|n|iː|ʒ|ə|audio=En-us-Micronesia.ogg}})&lt;ref&gt;mula sa {{langx|grc|μικρός}} ''mikrós'' &quot;maliit&quot; and {{lang|grc|νῆσος}} ''nêsos'' &quot;pulo&quot;&lt;/ref&gt; ay isang subrehiyon ng [[Oseaniya]], na binubuo ng humigit-kumulang 2,000 maliliit na pulo sa hilagang-kanlurang bahagi ng [[Karagatang Pasipiko]]. Mayroon itong malapit na magkakaugnay na kasaysayang kultural sa tatlo pang rehiyong pulo: ang Maritimong [[Timog-silangang Asya]] sa kanluran, ang [[Polynesia|Polinesiya]] sa silangan, at ang [[Melanesya]] sa timog—gayundin sa mas malawak na komunidad ng [[mga Austronesyo]].

Ang rehiyon ay may [[Klimang tropiko|klimang tropikal]] na pandagat at bahagi ng mundong Oseaniya. Kabilang dito ang apat na pangunahing kapuluan—ang Kapuluang Caroline, [[Kapuluang Gilbert]], [[Kapuluang Mariana]], at [[Kapuluang Marshall]]—pati na rin ang maraming [[pulo]] na hindi kabilang sa alinmang [[kapuluan]].

Nagkakaiba-iba ang kontrol pampolitika sa loob ng Mikronesya depende sa pulo, at ito ay nahahati sa anim na mga bansang may soberanya. Ang ilan sa Kapuluang Caroline ay bahagi ng Republika ng [[Palau]] at ang iba naman ay bahagi ng [[Estados Pederados ng Mikronesya|Pederadong mga Estado ng Mikronesya]] (madalas pinaikli bilang &quot;FSM&quot; o &quot;Mikronesya&quot;—na hindi dapat ipagkamali sa pangalan ng buong rehiyon). Ang Kapuluang Gilbert (kasama ang  Kapuluang Phoenix at Kapuluang Line sa Polinesiya) ay bumubuo sa Republika ng [[Kiribati]]. Ang Kapuluang Mariana ay may kaugnayan sa Estados Unidos; ang ilan ay kabilang sa teritoryo ng [[Estados Unidos]] na [[Guam]] at ang iba naman ay sa Komonwelt ng Hilagang Kapuluang Mariana. Ang pulo ng [[Nauru]] ay isang hiwalay na bansang may sariling soberanya. Ang Kapuluang Marshall ay kabilang sa Republika ng Kapuluang Marshall. Ang [[soberanya]] ng Kapuluang Wake ay pinagtatalunan: inaangkin ito ng Estados Unidos at ng Republika ng Kapuluang Marshall. Sa kasalukuyan, ang Estados Unidos ang may aktuwal na kontrol sa Kapuluang Wake, na direktang pinangangasiwaan ng Hukbong Panghimpapawid ng Estados Unidos.

Sa kabila ng katotohanang ang konsepto ng &quot;Mikronesiya&quot; ay matagal nang naitatag mula pa noong 1832 at patuloy na ginagamit, ang pangkat na ito ay hindi tumutugma sa anumang iisang heomorpolohikal, [[Arkeolohiya|arkeolohikal]], [[Lingguwistika|lingguwistiko]], [[etniko]], o [[Kultura|kultural]] na pagkakaisa. Sa halip, ito ay isang magkakaibang kalipunan na walang malalim na iisang identidad. Sa katunayan, walang umiiral na &quot;mamamayang Mikronesyano&quot; bilang hiwalay na pangkat ng mga Austronesyo na naglayag sa [[dagat]], na kinabibilangan din ng mga Polinesyo at ng ipinapalagay na Australo-Melanesyo o &quot;mga Melanesyo&quot;.&lt;ref&gt;Patrick Vinton Kirch, ''On the Road of the Winds: an Archeological History of the Pacific Islands before European Contact'', Berkeley, University of California Press, 2000:5. (sa Ingles)&lt;/ref&gt;

Nagsimula ang paninirahan ng tao sa Mikronesiya ilang libong taon na ang nakalipas.{{sfn|Kirch|2001|p=167}} Batay sa kasalukuyang konsenso ng [[agham]], nagmula ang mga Austronesyo sa isang sinaunang migrasyong pandagat, na kilala bilangAustronesyong pagpapalawak, mula sa sinaunang [[Formosa]] bago ang panahong Han, bandang 3000 hanggang 1500 BK. Narating ng mga Austronesyo ang pinakahilagang bahagi ng [[Pilipinas]], partikular ang Kapuluang [[Batanes]], bandang 2200 BK. Sila ang unang mga taong nakalikha ng mga teknolohiyang pandagat para sa paglalayag sa karagatan (tulad ng catamaran, [[Bangka|bangkang]] may [[katig]], paraang tinataling umbok sa paggawa ng bangka, at layag na parang sipit ng alimango), na nagbigay-daan sa kanilang mabilis na pagkalat sa mga isla ng Indo-Pasipiko.&lt;ref name=&quot;Doran1981&quot;&gt;{{cite book |last1=Doran |first1=Edwin B. |title=Wangka: Austronesian Canoe Origins |date=1981 |publisher=Texas A&amp;M University Press |isbn=978-0-89096-107-0 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Dierking2007&quot;&gt;{{cite book |last1=Dierking |first1=Gary |title=Building Outrigger Sailing Canoes: Modern Construction Methods for Three Fast, Beautiful Boats |date=2007 |publisher=International Marine/McGraw-Hill |isbn=978-0-07-159456-1 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Horridge1986&quot;&gt;{{cite journal |last1=Horridge |first1=Adrian |date=1986 |title=The Evolution of Pacific Canoe Rigs |journal=The Journal of Pacific History |language=en |volume=21 |issue=2 |pages=83–89 |doi=10.1080/00223348608572530 |jstor=25168892}}&lt;/ref&gt; Mula 2000 BK, kanilang nakasalamuha at nahaluan (o nahaluan sila) ng mga naunang populasyon sa mga pulo na kanilang dinaanan.&lt;ref name=&quot;Bellwood1988&quot;&gt;{{cite journal |last1=Bellwood |first1=Peter |date=1988 |title=A Hypothesis for Austronesian Origins |url=https://core.ac.uk/download/pdf/5105193.pdf |url-status=live |journal=Asian Perspectives |language=en |volume=26 |issue=1 |pages=107–117 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190501105624/https://core.ac.uk/download/pdf/5105193.pdf |archive-date=1 May 2019 |access-date=1 May 2019}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Bellwood 1991&quot;&gt;{{cite journal |last1=Bellwood |first1=Peter |date=1991 |title=The Austronesian Dispersal and the Origin of Languages |journal=Scientific American |language=en |volume=265 |issue=1 |pages=88–93 |bibcode=1991SciAm.265a..88B |doi=10.1038/scientificamerican0791-88 |jstor=24936983}}&lt;/ref&gt;

Ang pinakaunang naitalang pakikipag-ugnayan ng mga Europeo sa Mikronesiya ay noong 1521, nang dumaong ang ekspedisyon ni [[Fernando de Magallanes|Magellan]] sa Kapuluang Mariana. Karaniwang iniuugnay kay Jules Dumont d'Urville ang paglikha ng katawagang &quot;Mikronesiya&quot; noong 1832, subalit sa katunayan ay ginamit na ito ni Louis Domeny de Rienzi isang taon bago nito.

== Etimolohiya ==

Nagmula ang salitang ito sa [[Wikang Griyego|Griyegong]] mga salita na &quot;μικρόν&quot; (mikrón) na ibig-sabihin ay &quot;maliit&quot; at &quot;νησί&quot; (nesí) na &quot;pulo&quot; na nangangahulugang &quot;maliit na pulo&quot;.

==Mga sanggunian==
{{reflist}}

==Mga talababa==
* {{Cite book |last=Kirch |first=Patrick Vinton |title=On the Road of the Winds: An Archaeological History of the Pacific Islands Before European Contact |year=2001 |publisher=University of California Press |isbn=978-0-520-92896-1|language=en}}
[[Kaurian:Mikronesya]]</text>
      <sha1>3hrtbin30lvj0ikqa55g33rjlrs6a7c</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2202565</id>
      <parentid>2202564</parentid>
      <timestamp>2026-04-12T01:01:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jojit fb</username>
        <id>38</id>
      </contributor>
      <origin>2202565</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6707" sha1="6qq84v66u0nrr15y88yivfnhm6lz69d" xml:space="preserve">{{about|Micronesia bilang rehiyon sa Pasipiko|estadong may malayang asosasyon sa Estados Unidos|Pederadong mga Estado ng Mikronesya}}Ang '''Mikronesiya''' ({{IPAc-en|UK|ˌ|m|aɪ|k|r|ə|ˈ|n|iː|z|i|ə}}, {{IPAc-en|US|-|ˈ|n|iː|ʒ|ə|audio=En-us-Micronesia.ogg}})&lt;ref&gt;mula sa {{langx|grc|μικρός}} ''mikrós'' &quot;maliit&quot; and {{lang|grc|νῆσος}} ''nêsos'' &quot;pulo&quot;&lt;/ref&gt; ay isang subrehiyon ng [[Oseaniya]], na binubuo ng humigit-kumulang 2,000 maliliit na pulo sa hilagang-kanlurang bahagi ng [[Karagatang Pasipiko]]. Mayroon itong malapit na magkakaugnay na kasaysayang kultural sa tatlo pang rehiyong pulo: ang Maritimong [[Timog-silangang Asya]] sa kanluran, ang [[Polynesia|Polinesiya]] sa silangan, at ang [[Melanesya]] sa timog—gayundin sa mas malawak na komunidad ng [[mga Austronesyo]].

Ang rehiyon ay may [[Klimang tropiko|klimang tropikal]] na pandagat at bahagi ng mundong Oseaniya. Kabilang dito ang apat na pangunahing kapuluan—ang Kapuluang Caroline, [[Kapuluang Gilbert]], [[Kapuluang Mariana]], at [[Kapuluang Marshall]]—pati na rin ang maraming [[pulo]] na hindi kabilang sa alinmang [[kapuluan]].

Nagkakaiba-iba ang kontrol pampolitika sa loob ng Mikronesya depende sa pulo, at ito ay nahahati sa anim na mga bansang may soberanya. Ang ilan sa Kapuluang Caroline ay bahagi ng Republika ng [[Palau]] at ang iba naman ay bahagi ng [[Estados Pederados ng Mikronesya|Pederadong mga Estado ng Mikronesya]] (madalas pinaikli bilang &quot;FSM&quot; o &quot;Mikronesya&quot;—na hindi dapat ipagkamali sa pangalan ng buong rehiyon). Ang Kapuluang Gilbert (kasama ang  Kapuluang Phoenix at Kapuluang Line sa Polinesiya) ay bumubuo sa Republika ng [[Kiribati]]. Ang Kapuluang Mariana ay may kaugnayan sa Estados Unidos; ang ilan ay kabilang sa teritoryo ng [[Estados Unidos]] na [[Guam]] at ang iba naman ay sa Komonwelt ng Hilagang Kapuluang Mariana. Ang pulo ng [[Nauru]] ay isang hiwalay na bansang may sariling soberanya. Ang Kapuluang Marshall ay kabilang sa Republika ng Kapuluang Marshall. Ang [[soberanya]] ng Kapuluang Wake ay pinagtatalunan: inaangkin ito ng Estados Unidos at ng Republika ng Kapuluang Marshall. Sa kasalukuyan, ang Estados Unidos ang may aktuwal na kontrol sa Kapuluang Wake, na direktang pinangangasiwaan ng Hukbong Panghimpapawid ng Estados Unidos.

Sa kabila ng katotohanang ang konsepto ng &quot;Mikronesiya&quot; ay matagal nang naitatag mula pa noong 1832 at patuloy na ginagamit, ang pangkat na ito ay hindi tumutugma sa anumang iisang heomorpolohikal, [[Arkeolohiya|arkeolohikal]], [[Lingguwistika|lingguwistiko]], [[etniko]], o [[Kultura|kultural]] na pagkakaisa. Sa halip, ito ay isang magkakaibang kalipunan na walang malalim na iisang identidad. Sa katunayan, walang umiiral na &quot;mamamayang Mikronesyano&quot; bilang hiwalay na pangkat ng mga Austronesyo na naglayag sa [[dagat]], na kinabibilangan din ng mga Polinesyo at ng ipinapalagay na Australo-Melanesyo o &quot;mga Melanesyo&quot;.&lt;ref&gt;Patrick Vinton Kirch, ''On the Road of the Winds: an Archeological History of the Pacific Islands before European Contact'', Berkeley, University of California Press, 2000:5. (sa Ingles)&lt;/ref&gt;

Nagsimula ang paninirahan ng tao sa Mikronesiya ilang libong taon na ang nakalipas.{{sfn|Kirch|2001|p=167}} Batay sa kasalukuyang konsenso ng [[agham]], nagmula ang mga Austronesyo sa isang sinaunang migrasyong pandagat, na kilala bilangAustronesyong pagpapalawak, mula sa sinaunang [[Formosa]] bago ang panahong Han, bandang 3000 hanggang 1500 BK. Narating ng mga Austronesyo ang pinakahilagang bahagi ng [[Pilipinas]], partikular ang Kapuluang [[Batanes]], bandang 2200 BK. Sila ang unang mga taong nakalikha ng mga teknolohiyang pandagat para sa paglalayag sa karagatan (tulad ng catamaran, [[Bangka|bangkang]] may [[katig]], paraang tinataling umbok sa paggawa ng bangka, at layag na parang sipit ng alimango), na nagbigay-daan sa kanilang mabilis na pagkalat sa mga isla ng Indo-Pasipiko.&lt;ref name=&quot;Doran1981&quot;&gt;{{cite book |last1=Doran |first1=Edwin B. |title=Wangka: Austronesian Canoe Origins |date=1981 |publisher=Texas A&amp;M University Press |isbn=978-0-89096-107-0 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Dierking2007&quot;&gt;{{cite book |last1=Dierking |first1=Gary |title=Building Outrigger Sailing Canoes: Modern Construction Methods for Three Fast, Beautiful Boats |date=2007 |publisher=International Marine/McGraw-Hill |isbn=978-0-07-159456-1 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Horridge1986&quot;&gt;{{cite journal |last1=Horridge |first1=Adrian |date=1986 |title=The Evolution of Pacific Canoe Rigs |journal=The Journal of Pacific History |language=en |volume=21 |issue=2 |pages=83–89 |doi=10.1080/00223348608572530 |jstor=25168892}}&lt;/ref&gt; Mula 2000 BK, kanilang nakasalamuha at nahaluan (o nahaluan sila) ng mga naunang populasyon sa mga pulo na kanilang dinaanan.&lt;ref name=&quot;Bellwood1988&quot;&gt;{{cite journal |last1=Bellwood |first1=Peter |date=1988 |title=A Hypothesis for Austronesian Origins |url=https://core.ac.uk/download/pdf/5105193.pdf |url-status=live |journal=Asian Perspectives |language=en |volume=26 |issue=1 |pages=107–117 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190501105624/https://core.ac.uk/download/pdf/5105193.pdf |archive-date=1 May 2019 |access-date=1 May 2019}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Bellwood 1991&quot;&gt;{{cite journal |last1=Bellwood |first1=Peter |date=1991 |title=The Austronesian Dispersal and the Origin of Languages |journal=Scientific American |language=en |volume=265 |issue=1 |pages=88–93 |bibcode=1991SciAm.265a..88B |doi=10.1038/scientificamerican0791-88 |jstor=24936983}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;hill&amp;serjeanston1989&quot;&gt;{{cite book |title=The Colonization of the Pacific: A Genetic Trail |publisher=Oxford University Press |year=1989 |isbn=978-0-19-857695-2 |editor=Hill, Adrian V.S. |series=Research Monographs on Human Population Biology No. 7 |language=en |editor2=Serjeantson, Susan W.}}&lt;/ref&gt;

Ang pinakaunang naitalang pakikipag-ugnayan ng mga Europeo sa Mikronesiya ay noong 1521, nang dumaong ang ekspedisyon ni [[Fernando de Magallanes|Magellan]] sa Kapuluang Mariana. Karaniwang iniuugnay kay Jules Dumont d'Urville ang paglikha ng katawagang &quot;Mikronesiya&quot; noong 1832, subalit sa katunayan ay ginamit na ito ni Louis Domeny de Rienzi isang taon bago nito.

== Etimolohiya ==

Nagmula ang salitang ito sa [[Wikang Griyego|Griyegong]] mga salita na &quot;μικρόν&quot; (mikrón) na ibig-sabihin ay &quot;maliit&quot; at &quot;νησί&quot; (nesí) na &quot;pulo&quot; na nangangahulugang &quot;maliit na pulo&quot;.

==Mga sanggunian==
{{reflist}}

==Mga talababa==
* {{Cite book |last=Kirch |first=Patrick Vinton |title=On the Road of the Winds: An Archaeological History of the Pacific Islands Before European Contact |year=2001 |publisher=University of California Press |isbn=978-0-520-92896-1|language=en}}
[[Kaurian:Mikronesya]]</text>
      <sha1>6qq84v66u0nrr15y88yivfnhm6lz69d</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2202566</id>
      <parentid>2202565</parentid>
      <timestamp>2026-04-12T01:02:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jojit fb</username>
        <id>38</id>
      </contributor>
      <origin>2202566</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7336" sha1="qlra0x7uzuxwu1v5rnrxcoyx6kvrz0b" xml:space="preserve">{{about|Micronesia bilang rehiyon sa Pasipiko|estadong may malayang asosasyon sa Estados Unidos|Pederadong mga Estado ng Mikronesya}}Ang '''Mikronesiya''' ({{IPAc-en|UK|ˌ|m|aɪ|k|r|ə|ˈ|n|iː|z|i|ə}}, {{IPAc-en|US|-|ˈ|n|iː|ʒ|ə|audio=En-us-Micronesia.ogg}})&lt;ref&gt;mula sa {{langx|grc|μικρός}} ''mikrós'' &quot;maliit&quot; and {{lang|grc|νῆσος}} ''nêsos'' &quot;pulo&quot;&lt;/ref&gt; ay isang subrehiyon ng [[Oseaniya]], na binubuo ng humigit-kumulang 2,000 maliliit na pulo sa hilagang-kanlurang bahagi ng [[Karagatang Pasipiko]]. Mayroon itong malapit na magkakaugnay na kasaysayang kultural sa tatlo pang rehiyong pulo: ang Maritimong [[Timog-silangang Asya]] sa kanluran, ang [[Polynesia|Polinesiya]] sa silangan, at ang [[Melanesya]] sa timog—gayundin sa mas malawak na komunidad ng [[mga Austronesyo]].

Ang rehiyon ay may [[Klimang tropiko|klimang tropikal]] na pandagat at bahagi ng mundong Oseaniya. Kabilang dito ang apat na pangunahing kapuluan—ang Kapuluang Caroline, [[Kapuluang Gilbert]], [[Kapuluang Mariana]], at [[Kapuluang Marshall]]—pati na rin ang maraming [[pulo]] na hindi kabilang sa alinmang [[kapuluan]].

Nagkakaiba-iba ang kontrol pampolitika sa loob ng Mikronesya depende sa pulo, at ito ay nahahati sa anim na mga bansang may soberanya. Ang ilan sa Kapuluang Caroline ay bahagi ng Republika ng [[Palau]] at ang iba naman ay bahagi ng [[Estados Pederados ng Mikronesya|Pederadong mga Estado ng Mikronesya]] (madalas pinaikli bilang &quot;FSM&quot; o &quot;Mikronesya&quot;—na hindi dapat ipagkamali sa pangalan ng buong rehiyon). Ang Kapuluang Gilbert (kasama ang  Kapuluang Phoenix at Kapuluang Line sa Polinesiya) ay bumubuo sa Republika ng [[Kiribati]]. Ang Kapuluang Mariana ay may kaugnayan sa Estados Unidos; ang ilan ay kabilang sa teritoryo ng [[Estados Unidos]] na [[Guam]] at ang iba naman ay sa Komonwelt ng Hilagang Kapuluang Mariana. Ang pulo ng [[Nauru]] ay isang hiwalay na bansang may sariling soberanya. Ang Kapuluang Marshall ay kabilang sa Republika ng Kapuluang Marshall. Ang [[soberanya]] ng Kapuluang Wake ay pinagtatalunan: inaangkin ito ng Estados Unidos at ng Republika ng Kapuluang Marshall. Sa kasalukuyan, ang Estados Unidos ang may aktuwal na kontrol sa Kapuluang Wake, na direktang pinangangasiwaan ng Hukbong Panghimpapawid ng Estados Unidos.

Sa kabila ng katotohanang ang konsepto ng &quot;Mikronesiya&quot; ay matagal nang naitatag mula pa noong 1832 at patuloy na ginagamit, ang pangkat na ito ay hindi tumutugma sa anumang iisang heomorpolohikal, [[Arkeolohiya|arkeolohikal]], [[Lingguwistika|lingguwistiko]], [[etniko]], o [[Kultura|kultural]] na pagkakaisa. Sa halip, ito ay isang magkakaibang kalipunan na walang malalim na iisang identidad. Sa katunayan, walang umiiral na &quot;mamamayang Mikronesyano&quot; bilang hiwalay na pangkat ng mga Austronesyo na naglayag sa [[dagat]], na kinabibilangan din ng mga Polinesyo at ng ipinapalagay na Australo-Melanesyo o &quot;mga Melanesyo&quot;.&lt;ref&gt;Patrick Vinton Kirch, ''On the Road of the Winds: an Archeological History of the Pacific Islands before European Contact'', Berkeley, University of California Press, 2000:5. (sa Ingles)&lt;/ref&gt;

Nagsimula ang paninirahan ng tao sa Mikronesiya ilang libong taon na ang nakalipas.{{sfn|Kirch|2001|p=167}} Batay sa kasalukuyang konsenso ng [[agham]], nagmula ang mga Austronesyo sa isang sinaunang migrasyong pandagat, na kilala bilangAustronesyong pagpapalawak, mula sa sinaunang [[Formosa]] bago ang panahong Han, bandang 3000 hanggang 1500 BK. Narating ng mga Austronesyo ang pinakahilagang bahagi ng [[Pilipinas]], partikular ang Kapuluang [[Batanes]], bandang 2200 BK. Sila ang unang mga taong nakalikha ng mga teknolohiyang pandagat para sa paglalayag sa karagatan (tulad ng catamaran, [[Bangka|bangkang]] may [[katig]], paraang tinataling umbok sa paggawa ng bangka, at layag na parang sipit ng alimango), na nagbigay-daan sa kanilang mabilis na pagkalat sa mga isla ng Indo-Pasipiko.&lt;ref name=&quot;Doran1981&quot;&gt;{{cite book |last1=Doran |first1=Edwin B. |title=Wangka: Austronesian Canoe Origins |date=1981 |publisher=Texas A&amp;M University Press |isbn=978-0-89096-107-0 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Dierking2007&quot;&gt;{{cite book |last1=Dierking |first1=Gary |title=Building Outrigger Sailing Canoes: Modern Construction Methods for Three Fast, Beautiful Boats |date=2007 |publisher=International Marine/McGraw-Hill |isbn=978-0-07-159456-1 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Horridge1986&quot;&gt;{{cite journal |last1=Horridge |first1=Adrian |date=1986 |title=The Evolution of Pacific Canoe Rigs |journal=The Journal of Pacific History |language=en |volume=21 |issue=2 |pages=83–89 |doi=10.1080/00223348608572530 |jstor=25168892}}&lt;/ref&gt; Mula 2000 BK, kanilang nakasalamuha at nahaluan (o nahaluan sila) ng mga naunang populasyon sa mga pulo na kanilang dinaanan.&lt;ref name=&quot;Bellwood1988&quot;&gt;{{cite journal |last1=Bellwood |first1=Peter |date=1988 |title=A Hypothesis for Austronesian Origins |url=https://core.ac.uk/download/pdf/5105193.pdf |url-status=live |journal=Asian Perspectives |language=en |volume=26 |issue=1 |pages=107–117 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190501105624/https://core.ac.uk/download/pdf/5105193.pdf |archive-date=1 May 2019 |access-date=1 May 2019}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Bellwood 1991&quot;&gt;{{cite journal |last1=Bellwood |first1=Peter |date=1991 |title=The Austronesian Dispersal and the Origin of Languages |journal=Scientific American |language=en |volume=265 |issue=1 |pages=88–93 |bibcode=1991SciAm.265a..88B |doi=10.1038/scientificamerican0791-88 |jstor=24936983}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;hill&amp;serjeanston1989&quot;&gt;{{cite book |title=The Colonization of the Pacific: A Genetic Trail |publisher=Oxford University Press |year=1989 |isbn=978-0-19-857695-2 |editor=Hill, Adrian V.S. |series=Research Monographs on Human Population Biology No. 7 |language=en |editor2=Serjeantson, Susan W.}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Bellwood2006&quot;&gt;{{cite book |last1=Bellwood |first1=Peter |url=https://press.anu.edu.au/publications/series/comparative-austronesian-series/austronesians |title=The Austronesians: Historical and Comparative Perspectives |last2=Fox |first2=James J. |last3=Tryon |first3=Darrell |date=2006 |publisher=Australian National University Press |isbn=978-1-920942-85-4 |language=en |access-date=23 Marso 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200402234524/https://press.anu.edu.au/publications/series/comparative-austronesian-series/austronesians |archive-date=2 Abril 2020 |url-status=live |name-list-style=vanc}}&lt;/ref&gt;

Ang pinakaunang naitalang pakikipag-ugnayan ng mga Europeo sa Mikronesiya ay noong 1521, nang dumaong ang ekspedisyon ni [[Fernando de Magallanes|Magellan]] sa Kapuluang Mariana. Karaniwang iniuugnay kay Jules Dumont d'Urville ang paglikha ng katawagang &quot;Mikronesiya&quot; noong 1832, subalit sa katunayan ay ginamit na ito ni Louis Domeny de Rienzi isang taon bago nito.

== Etimolohiya ==

Nagmula ang salitang ito sa [[Wikang Griyego|Griyegong]] mga salita na &quot;μικρόν&quot; (mikrón) na ibig-sabihin ay &quot;maliit&quot; at &quot;νησί&quot; (nesí) na &quot;pulo&quot; na nangangahulugang &quot;maliit na pulo&quot;.

==Mga sanggunian==
{{reflist}}

==Mga talababa==
* {{Cite book |last=Kirch |first=Patrick Vinton |title=On the Road of the Winds: An Archaeological History of the Pacific Islands Before European Contact |year=2001 |publisher=University of California Press |isbn=978-0-520-92896-1|language=en}}
[[Kaurian:Mikronesya]]</text>
      <sha1>qlra0x7uzuxwu1v5rnrxcoyx6kvrz0b</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2202567</id>
      <parentid>2202566</parentid>
      <timestamp>2026-04-12T01:03:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jojit fb</username>
        <id>38</id>
      </contributor>
      <origin>2202567</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8057" sha1="cxyff0zf9czu05mdyieb5rkw3b66zdz" xml:space="preserve">{{about|Micronesia bilang rehiyon sa Pasipiko|estadong may malayang asosasyon sa Estados Unidos|Pederadong mga Estado ng Mikronesya}}Ang '''Mikronesiya''' ({{IPAc-en|UK|ˌ|m|aɪ|k|r|ə|ˈ|n|iː|z|i|ə}}, {{IPAc-en|US|-|ˈ|n|iː|ʒ|ə|audio=En-us-Micronesia.ogg}})&lt;ref&gt;mula sa {{langx|grc|μικρός}} ''mikrós'' &quot;maliit&quot; and {{lang|grc|νῆσος}} ''nêsos'' &quot;pulo&quot;&lt;/ref&gt; ay isang subrehiyon ng [[Oseaniya]], na binubuo ng humigit-kumulang 2,000 maliliit na pulo sa hilagang-kanlurang bahagi ng [[Karagatang Pasipiko]]. Mayroon itong malapit na magkakaugnay na kasaysayang kultural sa tatlo pang rehiyong pulo: ang Maritimong [[Timog-silangang Asya]] sa kanluran, ang [[Polynesia|Polinesiya]] sa silangan, at ang [[Melanesya]] sa timog—gayundin sa mas malawak na komunidad ng [[mga Austronesyo]].

Ang rehiyon ay may [[Klimang tropiko|klimang tropikal]] na pandagat at bahagi ng mundong Oseaniya. Kabilang dito ang apat na pangunahing kapuluan—ang Kapuluang Caroline, [[Kapuluang Gilbert]], [[Kapuluang Mariana]], at [[Kapuluang Marshall]]—pati na rin ang maraming [[pulo]] na hindi kabilang sa alinmang [[kapuluan]].

Nagkakaiba-iba ang kontrol pampolitika sa loob ng Mikronesya depende sa pulo, at ito ay nahahati sa anim na mga bansang may soberanya. Ang ilan sa Kapuluang Caroline ay bahagi ng Republika ng [[Palau]] at ang iba naman ay bahagi ng [[Estados Pederados ng Mikronesya|Pederadong mga Estado ng Mikronesya]] (madalas pinaikli bilang &quot;FSM&quot; o &quot;Mikronesya&quot;—na hindi dapat ipagkamali sa pangalan ng buong rehiyon). Ang Kapuluang Gilbert (kasama ang  Kapuluang Phoenix at Kapuluang Line sa Polinesiya) ay bumubuo sa Republika ng [[Kiribati]]. Ang Kapuluang Mariana ay may kaugnayan sa Estados Unidos; ang ilan ay kabilang sa teritoryo ng [[Estados Unidos]] na [[Guam]] at ang iba naman ay sa Komonwelt ng Hilagang Kapuluang Mariana. Ang pulo ng [[Nauru]] ay isang hiwalay na bansang may sariling soberanya. Ang Kapuluang Marshall ay kabilang sa Republika ng Kapuluang Marshall. Ang [[soberanya]] ng Kapuluang Wake ay pinagtatalunan: inaangkin ito ng Estados Unidos at ng Republika ng Kapuluang Marshall. Sa kasalukuyan, ang Estados Unidos ang may aktuwal na kontrol sa Kapuluang Wake, na direktang pinangangasiwaan ng Hukbong Panghimpapawid ng Estados Unidos.

Sa kabila ng katotohanang ang konsepto ng &quot;Mikronesiya&quot; ay matagal nang naitatag mula pa noong 1832 at patuloy na ginagamit, ang pangkat na ito ay hindi tumutugma sa anumang iisang heomorpolohikal, [[Arkeolohiya|arkeolohikal]], [[Lingguwistika|lingguwistiko]], [[etniko]], o [[Kultura|kultural]] na pagkakaisa. Sa halip, ito ay isang magkakaibang kalipunan na walang malalim na iisang identidad. Sa katunayan, walang umiiral na &quot;mamamayang Mikronesyano&quot; bilang hiwalay na pangkat ng mga Austronesyo na naglayag sa [[dagat]], na kinabibilangan din ng mga Polinesyo at ng ipinapalagay na Australo-Melanesyo o &quot;mga Melanesyo&quot;.&lt;ref&gt;Patrick Vinton Kirch, ''On the Road of the Winds: an Archeological History of the Pacific Islands before European Contact'', Berkeley, University of California Press, 2000:5. (sa Ingles)&lt;/ref&gt;

Nagsimula ang paninirahan ng tao sa Mikronesiya ilang libong taon na ang nakalipas.{{sfn|Kirch|2001|p=167}} Batay sa kasalukuyang konsenso ng [[agham]], nagmula ang mga Austronesyo sa isang sinaunang migrasyong pandagat, na kilala bilangAustronesyong pagpapalawak, mula sa sinaunang [[Formosa]] bago ang panahong Han, bandang 3000 hanggang 1500 BK. Narating ng mga Austronesyo ang pinakahilagang bahagi ng [[Pilipinas]], partikular ang Kapuluang [[Batanes]], bandang 2200 BK. Sila ang unang mga taong nakalikha ng mga teknolohiyang pandagat para sa paglalayag sa karagatan (tulad ng catamaran, [[Bangka|bangkang]] may [[katig]], paraang tinataling umbok sa paggawa ng bangka, at layag na parang sipit ng alimango), na nagbigay-daan sa kanilang mabilis na pagkalat sa mga isla ng Indo-Pasipiko.&lt;ref name=&quot;Doran1981&quot;&gt;{{cite book |last1=Doran |first1=Edwin B. |title=Wangka: Austronesian Canoe Origins |date=1981 |publisher=Texas A&amp;M University Press |isbn=978-0-89096-107-0 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Dierking2007&quot;&gt;{{cite book |last1=Dierking |first1=Gary |title=Building Outrigger Sailing Canoes: Modern Construction Methods for Three Fast, Beautiful Boats |date=2007 |publisher=International Marine/McGraw-Hill |isbn=978-0-07-159456-1 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Horridge1986&quot;&gt;{{cite journal |last1=Horridge |first1=Adrian |date=1986 |title=The Evolution of Pacific Canoe Rigs |journal=The Journal of Pacific History |language=en |volume=21 |issue=2 |pages=83–89 |doi=10.1080/00223348608572530 |jstor=25168892}}&lt;/ref&gt; Mula 2000 BK, kanilang nakasalamuha at nahaluan (o nahaluan sila) ng mga naunang populasyon sa mga pulo na kanilang dinaanan.&lt;ref name=&quot;Bellwood1988&quot;&gt;{{cite journal |last1=Bellwood |first1=Peter |date=1988 |title=A Hypothesis for Austronesian Origins |url=https://core.ac.uk/download/pdf/5105193.pdf |url-status=live |journal=Asian Perspectives |language=en |volume=26 |issue=1 |pages=107–117 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190501105624/https://core.ac.uk/download/pdf/5105193.pdf |archive-date=1 May 2019 |access-date=1 May 2019}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Bellwood 1991&quot;&gt;{{cite journal |last1=Bellwood |first1=Peter |date=1991 |title=The Austronesian Dispersal and the Origin of Languages |journal=Scientific American |language=en |volume=265 |issue=1 |pages=88–93 |bibcode=1991SciAm.265a..88B |doi=10.1038/scientificamerican0791-88 |jstor=24936983}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;hill&amp;serjeanston1989&quot;&gt;{{cite book |title=The Colonization of the Pacific: A Genetic Trail |publisher=Oxford University Press |year=1989 |isbn=978-0-19-857695-2 |editor=Hill, Adrian V.S. |series=Research Monographs on Human Population Biology No. 7 |language=en |editor2=Serjeantson, Susan W.}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Bellwood2006&quot;&gt;{{cite book |last1=Bellwood |first1=Peter |url=https://press.anu.edu.au/publications/series/comparative-austronesian-series/austronesians |title=The Austronesians: Historical and Comparative Perspectives |last2=Fox |first2=James J. |last3=Tryon |first3=Darrell |date=2006 |publisher=Australian National University Press |isbn=978-1-920942-85-4 |language=en |access-date=23 Marso 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200402234524/https://press.anu.edu.au/publications/series/comparative-austronesian-series/austronesians |archive-date=2 Abril 2020 |url-status=live |name-list-style=vanc}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;blench2012&quot;&gt;{{cite book |author=Blench, Roger |title=Crossing Borders |publisher=National University of Singapore Press |year=2012 |isbn=978-9971-69-642-9 |editor=Tjoa-Bonatz, Mai Lin |pages=128–148 |language=en |chapter=Almost Everything You Believed about the Austronesians Isn't True |access-date=23 March 2019 |editor2=Reinecke, Andreas |editor3=Bonatz, Dominik |chapter-url=http://www.rogerblench.info/Archaeology/SE%20Asia/Berlin%202010/Blench%20Austronesians%202012%20offprint.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20191230083644/http://www.rogerblench.info/Archaeology/SE%20Asia/Berlin%202010/Blench%20Austronesians%202012%20offprint.pdf |archive-date=30 December 2019 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

Ang pinakaunang naitalang pakikipag-ugnayan ng mga Europeo sa Mikronesiya ay noong 1521, nang dumaong ang ekspedisyon ni [[Fernando de Magallanes|Magellan]] sa Kapuluang Mariana. Karaniwang iniuugnay kay Jules Dumont d'Urville ang paglikha ng katawagang &quot;Mikronesiya&quot; noong 1832, subalit sa katunayan ay ginamit na ito ni Louis Domeny de Rienzi isang taon bago nito.

== Etimolohiya ==

Nagmula ang salitang ito sa [[Wikang Griyego|Griyegong]] mga salita na &quot;μικρόν&quot; (mikrón) na ibig-sabihin ay &quot;maliit&quot; at &quot;νησί&quot; (nesí) na &quot;pulo&quot; na nangangahulugang &quot;maliit na pulo&quot;.

==Mga sanggunian==
{{reflist}}

==Mga talababa==
* {{Cite book |last=Kirch |first=Patrick Vinton |title=On the Road of the Winds: An Archaeological History of the Pacific Islands Before European Contact |year=2001 |publisher=University of California Press |isbn=978-0-520-92896-1|language=en}}
[[Kaurian:Mikronesya]]</text>
      <sha1>cxyff0zf9czu05mdyieb5rkw3b66zdz</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2202568</id>
      <parentid>2202567</parentid>
      <timestamp>2026-04-12T01:04:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jojit fb</username>
        <id>38</id>
      </contributor>
      <origin>2202568</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8082" sha1="6fz0zgjah7zsamvec2aw28xp9rirb99" xml:space="preserve">{{about|Micronesia bilang rehiyon sa Pasipiko|estadong may malayang asosasyon sa Estados Unidos|Pederadong mga Estado ng Mikronesya}}Ang '''Mikronesiya''' ({{IPAc-en|UK|ˌ|m|aɪ|k|r|ə|ˈ|n|iː|z|i|ə}}, {{IPAc-en|US|-|ˈ|n|iː|ʒ|ə|audio=En-us-Micronesia.ogg}})&lt;ref&gt;mula sa {{langx|grc|μικρός}} ''mikrós'' &quot;maliit&quot; and {{lang|grc|νῆσος}} ''nêsos'' &quot;pulo&quot;&lt;/ref&gt; ay isang subrehiyon ng [[Oseaniya]], na binubuo ng humigit-kumulang 2,000 maliliit na pulo sa hilagang-kanlurang bahagi ng [[Karagatang Pasipiko]]. Mayroon itong malapit na magkakaugnay na kasaysayang kultural sa tatlo pang rehiyong pulo: ang Maritimong [[Timog-silangang Asya]] sa kanluran, ang [[Polynesia|Polinesiya]] sa silangan, at ang [[Melanesya]] sa timog—gayundin sa mas malawak na komunidad ng [[mga Austronesyo]].

Ang rehiyon ay may [[Klimang tropiko|klimang tropikal]] na pandagat at bahagi ng mundong Oseaniya. Kabilang dito ang apat na pangunahing kapuluan—ang Kapuluang Caroline, [[Kapuluang Gilbert]], [[Kapuluang Mariana]], at [[Kapuluang Marshall]]—pati na rin ang maraming [[pulo]] na hindi kabilang sa alinmang [[kapuluan]].

Nagkakaiba-iba ang kontrol pampolitika sa loob ng Mikronesya depende sa pulo, at ito ay nahahati sa anim na mga bansang may soberanya. Ang ilan sa Kapuluang Caroline ay bahagi ng Republika ng [[Palau]] at ang iba naman ay bahagi ng [[Estados Pederados ng Mikronesya|Pederadong mga Estado ng Mikronesya]] (madalas pinaikli bilang &quot;FSM&quot; o &quot;Mikronesya&quot;—na hindi dapat ipagkamali sa pangalan ng buong rehiyon). Ang Kapuluang Gilbert (kasama ang  Kapuluang Phoenix at Kapuluang Line sa Polinesiya) ay bumubuo sa Republika ng [[Kiribati]]. Ang Kapuluang Mariana ay may kaugnayan sa Estados Unidos; ang ilan ay kabilang sa teritoryo ng [[Estados Unidos]] na [[Guam]] at ang iba naman ay sa Komonwelt ng Hilagang Kapuluang Mariana. Ang pulo ng [[Nauru]] ay isang hiwalay na bansang may sariling soberanya. Ang Kapuluang Marshall ay kabilang sa Republika ng Kapuluang Marshall. Ang [[soberanya]] ng Kapuluang Wake ay pinagtatalunan: inaangkin ito ng Estados Unidos at ng Republika ng Kapuluang Marshall. Sa kasalukuyan, ang Estados Unidos ang may aktuwal na kontrol sa Kapuluang Wake, na direktang pinangangasiwaan ng Hukbong Panghimpapawid ng Estados Unidos.

Sa kabila ng katotohanang ang konsepto ng &quot;Mikronesiya&quot; ay matagal nang naitatag mula pa noong 1832 at patuloy na ginagamit, ang pangkat na ito ay hindi tumutugma sa anumang iisang heomorpolohikal, [[Arkeolohiya|arkeolohikal]], [[Lingguwistika|lingguwistiko]], [[etniko]], o [[Kultura|kultural]] na pagkakaisa. Sa halip, ito ay isang magkakaibang kalipunan na walang malalim na iisang identidad. Sa katunayan, walang umiiral na &quot;mamamayang Mikronesyano&quot; bilang hiwalay na pangkat ng mga Austronesyo na naglayag sa [[dagat]], na kinabibilangan din ng mga Polinesyo at ng ipinapalagay na Australo-Melanesyo o &quot;mga Melanesyo&quot;.&lt;ref&gt;Patrick Vinton Kirch, ''On the Road of the Winds: an Archeological History of the Pacific Islands before European Contact'', Berkeley, University of California Press, 2000:5. (sa Ingles)&lt;/ref&gt;

Nagsimula ang paninirahan ng tao sa Mikronesiya ilang libong taon na ang nakalipas.{{sfn|Kirch|2001|p=167}} Batay sa kasalukuyang konsenso ng [[agham]], nagmula ang mga Austronesyo sa isang sinaunang migrasyong pandagat, na kilala bilangAustronesyong pagpapalawak, mula sa sinaunang [[Formosa]] bago ang panahong Han, bandang 3000 hanggang 1500 BK. Narating ng mga Austronesyo ang pinakahilagang bahagi ng [[Pilipinas]], partikular ang Kapuluang [[Batanes]], bandang 2200 BK. Sila ang unang mga taong nakalikha ng mga teknolohiyang pandagat para sa paglalayag sa karagatan (tulad ng catamaran, [[Bangka|bangkang]] may [[katig]], paraang tinataling umbok sa paggawa ng bangka, at layag na parang sipit ng alimango), na nagbigay-daan sa kanilang mabilis na pagkalat sa mga isla ng Indo-Pasipiko.&lt;ref name=&quot;Doran1981&quot;&gt;{{cite book |last1=Doran |first1=Edwin B. |title=Wangka: Austronesian Canoe Origins |date=1981 |publisher=Texas A&amp;M University Press |isbn=978-0-89096-107-0 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Dierking2007&quot;&gt;{{cite book |last1=Dierking |first1=Gary |title=Building Outrigger Sailing Canoes: Modern Construction Methods for Three Fast, Beautiful Boats |date=2007 |publisher=International Marine/McGraw-Hill |isbn=978-0-07-159456-1 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Horridge1986&quot;&gt;{{cite journal |last1=Horridge |first1=Adrian |date=1986 |title=The Evolution of Pacific Canoe Rigs |journal=The Journal of Pacific History |language=en |volume=21 |issue=2 |pages=83–89 |doi=10.1080/00223348608572530 |jstor=25168892}}&lt;/ref&gt; Mula 2000 BK, kanilang nakasalamuha at nahaluan (o nahaluan sila) ng mga naunang populasyon sa mga pulo na kanilang dinaanan.&lt;ref name=&quot;Bellwood1988&quot;&gt;{{cite journal |last1=Bellwood |first1=Peter |date=1988 |title=A Hypothesis for Austronesian Origins |url=https://core.ac.uk/download/pdf/5105193.pdf |url-status=live |journal=Asian Perspectives |language=en |volume=26 |issue=1 |pages=107–117 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190501105624/https://core.ac.uk/download/pdf/5105193.pdf |archive-date=1 May 2019 |access-date=1 May 2019}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Bellwood 1991&quot;&gt;{{cite journal |last1=Bellwood |first1=Peter |date=1991 |title=The Austronesian Dispersal and the Origin of Languages |journal=Scientific American |language=en |volume=265 |issue=1 |pages=88–93 |bibcode=1991SciAm.265a..88B |doi=10.1038/scientificamerican0791-88 |jstor=24936983}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;hill&amp;serjeanston1989&quot;&gt;{{cite book |title=The Colonization of the Pacific: A Genetic Trail |publisher=Oxford University Press |year=1989 |isbn=978-0-19-857695-2 |editor=Hill, Adrian V.S. |series=Research Monographs on Human Population Biology No. 7 |language=en |editor2=Serjeantson, Susan W.}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Bellwood2006&quot;&gt;{{cite book |last1=Bellwood |first1=Peter |url=https://press.anu.edu.au/publications/series/comparative-austronesian-series/austronesians |title=The Austronesians: Historical and Comparative Perspectives |last2=Fox |first2=James J. |last3=Tryon |first3=Darrell |date=2006 |publisher=Australian National University Press |isbn=978-1-920942-85-4 |language=en |access-date=23 Marso 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200402234524/https://press.anu.edu.au/publications/series/comparative-austronesian-series/austronesians |archive-date=2 Abril 2020 |url-status=live |name-list-style=vanc}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;blench2012&quot;&gt;{{cite book |author=Blench, Roger |title=Crossing Borders |publisher=National University of Singapore Press |year=2012 |isbn=978-9971-69-642-9 |editor=Tjoa-Bonatz, Mai Lin |pages=128–148 |language=en |chapter=Almost Everything You Believed about the Austronesians Isn't True |access-date=23 March 2019 |editor2=Reinecke, Andreas |editor3=Bonatz, Dominik |chapter-url=http://www.rogerblench.info/Archaeology/SE%20Asia/Berlin%202010/Blench%20Austronesians%202012%20offprint.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20191230083644/http://www.rogerblench.info/Archaeology/SE%20Asia/Berlin%202010/Blench%20Austronesians%202012%20offprint.pdf |archive-date=30 December 2019 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

Ang pinakaunang naitalang pakikipag-ugnayan ng mga Europeo sa Mikronesiya ay noong 1521, nang dumaong ang ekspedisyon ni [[Fernando de Magallanes|Magellan]] sa Kapuluang Mariana. Karaniwang iniuugnay kay Jules Dumont d'Urville ang paglikha ng katawagang &quot;Mikronesiya&quot; noong 1832, subalit sa katunayan ay ginamit na ito ni Louis Domeny de Rienzi isang taon bago nito.{{sfn|Rainbird|2004|p=6}}

== Etimolohiya ==

Nagmula ang salitang ito sa [[Wikang Griyego|Griyegong]] mga salita na &quot;μικρόν&quot; (mikrón) na ibig-sabihin ay &quot;maliit&quot; at &quot;νησί&quot; (nesí) na &quot;pulo&quot; na nangangahulugang &quot;maliit na pulo&quot;.

==Mga sanggunian==
{{reflist}}

==Mga talababa==
* {{Cite book |last=Kirch |first=Patrick Vinton |title=On the Road of the Winds: An Archaeological History of the Pacific Islands Before European Contact |year=2001 |publisher=University of California Press |isbn=978-0-520-92896-1|language=en}}
[[Kaurian:Mikronesya]]</text>
      <sha1>6fz0zgjah7zsamvec2aw28xp9rirb99</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2202569</id>
      <parentid>2202568</parentid>
      <timestamp>2026-04-12T01:04:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jojit fb</username>
        <id>38</id>
      </contributor>
      <comment>/* Mga talababa */</comment>
      <origin>2202569</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8247" sha1="sqc0z1h0a3jd3tvuwm76afkl2bzlm6t" xml:space="preserve">{{about|Micronesia bilang rehiyon sa Pasipiko|estadong may malayang asosasyon sa Estados Unidos|Pederadong mga Estado ng Mikronesya}}Ang '''Mikronesiya''' ({{IPAc-en|UK|ˌ|m|aɪ|k|r|ə|ˈ|n|iː|z|i|ə}}, {{IPAc-en|US|-|ˈ|n|iː|ʒ|ə|audio=En-us-Micronesia.ogg}})&lt;ref&gt;mula sa {{langx|grc|μικρός}} ''mikrós'' &quot;maliit&quot; and {{lang|grc|νῆσος}} ''nêsos'' &quot;pulo&quot;&lt;/ref&gt; ay isang subrehiyon ng [[Oseaniya]], na binubuo ng humigit-kumulang 2,000 maliliit na pulo sa hilagang-kanlurang bahagi ng [[Karagatang Pasipiko]]. Mayroon itong malapit na magkakaugnay na kasaysayang kultural sa tatlo pang rehiyong pulo: ang Maritimong [[Timog-silangang Asya]] sa kanluran, ang [[Polynesia|Polinesiya]] sa silangan, at ang [[Melanesya]] sa timog—gayundin sa mas malawak na komunidad ng [[mga Austronesyo]].

Ang rehiyon ay may [[Klimang tropiko|klimang tropikal]] na pandagat at bahagi ng mundong Oseaniya. Kabilang dito ang apat na pangunahing kapuluan—ang Kapuluang Caroline, [[Kapuluang Gilbert]], [[Kapuluang Mariana]], at [[Kapuluang Marshall]]—pati na rin ang maraming [[pulo]] na hindi kabilang sa alinmang [[kapuluan]].

Nagkakaiba-iba ang kontrol pampolitika sa loob ng Mikronesya depende sa pulo, at ito ay nahahati sa anim na mga bansang may soberanya. Ang ilan sa Kapuluang Caroline ay bahagi ng Republika ng [[Palau]] at ang iba naman ay bahagi ng [[Estados Pederados ng Mikronesya|Pederadong mga Estado ng Mikronesya]] (madalas pinaikli bilang &quot;FSM&quot; o &quot;Mikronesya&quot;—na hindi dapat ipagkamali sa pangalan ng buong rehiyon). Ang Kapuluang Gilbert (kasama ang  Kapuluang Phoenix at Kapuluang Line sa Polinesiya) ay bumubuo sa Republika ng [[Kiribati]]. Ang Kapuluang Mariana ay may kaugnayan sa Estados Unidos; ang ilan ay kabilang sa teritoryo ng [[Estados Unidos]] na [[Guam]] at ang iba naman ay sa Komonwelt ng Hilagang Kapuluang Mariana. Ang pulo ng [[Nauru]] ay isang hiwalay na bansang may sariling soberanya. Ang Kapuluang Marshall ay kabilang sa Republika ng Kapuluang Marshall. Ang [[soberanya]] ng Kapuluang Wake ay pinagtatalunan: inaangkin ito ng Estados Unidos at ng Republika ng Kapuluang Marshall. Sa kasalukuyan, ang Estados Unidos ang may aktuwal na kontrol sa Kapuluang Wake, na direktang pinangangasiwaan ng Hukbong Panghimpapawid ng Estados Unidos.

Sa kabila ng katotohanang ang konsepto ng &quot;Mikronesiya&quot; ay matagal nang naitatag mula pa noong 1832 at patuloy na ginagamit, ang pangkat na ito ay hindi tumutugma sa anumang iisang heomorpolohikal, [[Arkeolohiya|arkeolohikal]], [[Lingguwistika|lingguwistiko]], [[etniko]], o [[Kultura|kultural]] na pagkakaisa. Sa halip, ito ay isang magkakaibang kalipunan na walang malalim na iisang identidad. Sa katunayan, walang umiiral na &quot;mamamayang Mikronesyano&quot; bilang hiwalay na pangkat ng mga Austronesyo na naglayag sa [[dagat]], na kinabibilangan din ng mga Polinesyo at ng ipinapalagay na Australo-Melanesyo o &quot;mga Melanesyo&quot;.&lt;ref&gt;Patrick Vinton Kirch, ''On the Road of the Winds: an Archeological History of the Pacific Islands before European Contact'', Berkeley, University of California Press, 2000:5. (sa Ingles)&lt;/ref&gt;

Nagsimula ang paninirahan ng tao sa Mikronesiya ilang libong taon na ang nakalipas.{{sfn|Kirch|2001|p=167}} Batay sa kasalukuyang konsenso ng [[agham]], nagmula ang mga Austronesyo sa isang sinaunang migrasyong pandagat, na kilala bilangAustronesyong pagpapalawak, mula sa sinaunang [[Formosa]] bago ang panahong Han, bandang 3000 hanggang 1500 BK. Narating ng mga Austronesyo ang pinakahilagang bahagi ng [[Pilipinas]], partikular ang Kapuluang [[Batanes]], bandang 2200 BK. Sila ang unang mga taong nakalikha ng mga teknolohiyang pandagat para sa paglalayag sa karagatan (tulad ng catamaran, [[Bangka|bangkang]] may [[katig]], paraang tinataling umbok sa paggawa ng bangka, at layag na parang sipit ng alimango), na nagbigay-daan sa kanilang mabilis na pagkalat sa mga isla ng Indo-Pasipiko.&lt;ref name=&quot;Doran1981&quot;&gt;{{cite book |last1=Doran |first1=Edwin B. |title=Wangka: Austronesian Canoe Origins |date=1981 |publisher=Texas A&amp;M University Press |isbn=978-0-89096-107-0 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Dierking2007&quot;&gt;{{cite book |last1=Dierking |first1=Gary |title=Building Outrigger Sailing Canoes: Modern Construction Methods for Three Fast, Beautiful Boats |date=2007 |publisher=International Marine/McGraw-Hill |isbn=978-0-07-159456-1 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Horridge1986&quot;&gt;{{cite journal |last1=Horridge |first1=Adrian |date=1986 |title=The Evolution of Pacific Canoe Rigs |journal=The Journal of Pacific History |language=en |volume=21 |issue=2 |pages=83–89 |doi=10.1080/00223348608572530 |jstor=25168892}}&lt;/ref&gt; Mula 2000 BK, kanilang nakasalamuha at nahaluan (o nahaluan sila) ng mga naunang populasyon sa mga pulo na kanilang dinaanan.&lt;ref name=&quot;Bellwood1988&quot;&gt;{{cite journal |last1=Bellwood |first1=Peter |date=1988 |title=A Hypothesis for Austronesian Origins |url=https://core.ac.uk/download/pdf/5105193.pdf |url-status=live |journal=Asian Perspectives |language=en |volume=26 |issue=1 |pages=107–117 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190501105624/https://core.ac.uk/download/pdf/5105193.pdf |archive-date=1 May 2019 |access-date=1 May 2019}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Bellwood 1991&quot;&gt;{{cite journal |last1=Bellwood |first1=Peter |date=1991 |title=The Austronesian Dispersal and the Origin of Languages |journal=Scientific American |language=en |volume=265 |issue=1 |pages=88–93 |bibcode=1991SciAm.265a..88B |doi=10.1038/scientificamerican0791-88 |jstor=24936983}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;hill&amp;serjeanston1989&quot;&gt;{{cite book |title=The Colonization of the Pacific: A Genetic Trail |publisher=Oxford University Press |year=1989 |isbn=978-0-19-857695-2 |editor=Hill, Adrian V.S. |series=Research Monographs on Human Population Biology No. 7 |language=en |editor2=Serjeantson, Susan W.}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Bellwood2006&quot;&gt;{{cite book |last1=Bellwood |first1=Peter |url=https://press.anu.edu.au/publications/series/comparative-austronesian-series/austronesians |title=The Austronesians: Historical and Comparative Perspectives |last2=Fox |first2=James J. |last3=Tryon |first3=Darrell |date=2006 |publisher=Australian National University Press |isbn=978-1-920942-85-4 |language=en |access-date=23 Marso 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200402234524/https://press.anu.edu.au/publications/series/comparative-austronesian-series/austronesians |archive-date=2 Abril 2020 |url-status=live |name-list-style=vanc}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;blench2012&quot;&gt;{{cite book |author=Blench, Roger |title=Crossing Borders |publisher=National University of Singapore Press |year=2012 |isbn=978-9971-69-642-9 |editor=Tjoa-Bonatz, Mai Lin |pages=128–148 |language=en |chapter=Almost Everything You Believed about the Austronesians Isn't True |access-date=23 March 2019 |editor2=Reinecke, Andreas |editor3=Bonatz, Dominik |chapter-url=http://www.rogerblench.info/Archaeology/SE%20Asia/Berlin%202010/Blench%20Austronesians%202012%20offprint.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20191230083644/http://www.rogerblench.info/Archaeology/SE%20Asia/Berlin%202010/Blench%20Austronesians%202012%20offprint.pdf |archive-date=30 December 2019 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

Ang pinakaunang naitalang pakikipag-ugnayan ng mga Europeo sa Mikronesiya ay noong 1521, nang dumaong ang ekspedisyon ni [[Fernando de Magallanes|Magellan]] sa Kapuluang Mariana. Karaniwang iniuugnay kay Jules Dumont d'Urville ang paglikha ng katawagang &quot;Mikronesiya&quot; noong 1832, subalit sa katunayan ay ginamit na ito ni Louis Domeny de Rienzi isang taon bago nito.{{sfn|Rainbird|2004|p=6}}

== Etimolohiya ==

Nagmula ang salitang ito sa [[Wikang Griyego|Griyegong]] mga salita na &quot;μικρόν&quot; (mikrón) na ibig-sabihin ay &quot;maliit&quot; at &quot;νησί&quot; (nesí) na &quot;pulo&quot; na nangangahulugang &quot;maliit na pulo&quot;.

==Mga sanggunian==
{{reflist}}

==Mga talababa==
* {{Cite book |last=Kirch |first=Patrick Vinton |title=On the Road of the Winds: An Archaeological History of the Pacific Islands Before European Contact |year=2001 |publisher=University of California Press |isbn=978-0-520-92896-1|language=en}}
* {{Cite book |last=Rainbird |first=Paul |title=The Archaeology of Micronesia |year=2004 |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-0-521-65630-6|language=en}}
[[Kaurian:Mikronesya]]</text>
      <sha1>sqc0z1h0a3jd3tvuwm76afkl2bzlm6t</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2202570</id>
      <parentid>2202569</parentid>
      <timestamp>2026-04-12T01:06:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jojit fb</username>
        <id>38</id>
      </contributor>
      <origin>2202570</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9099" sha1="a1lltdtceksytl1qlyqsgywumsvhzuf" xml:space="preserve">{{about|Micronesia bilang rehiyon sa Pasipiko|estadong may malayang asosasyon sa Estados Unidos|Pederadong mga Estado ng Mikronesya}}Ang '''Mikronesiya''' ({{IPAc-en|UK|ˌ|m|aɪ|k|r|ə|ˈ|n|iː|z|i|ə}}, {{IPAc-en|US|-|ˈ|n|iː|ʒ|ə|audio=En-us-Micronesia.ogg}})&lt;ref&gt;mula sa {{langx|grc|μικρός}} ''mikrós'' &quot;maliit&quot; and {{lang|grc|νῆσος}} ''nêsos'' &quot;pulo&quot;&lt;/ref&gt; ay isang subrehiyon ng [[Oseaniya]], na binubuo ng humigit-kumulang 2,000 maliliit na pulo sa hilagang-kanlurang bahagi ng [[Karagatang Pasipiko]]. Mayroon itong malapit na magkakaugnay na kasaysayang kultural sa tatlo pang rehiyong pulo: ang Maritimong [[Timog-silangang Asya]] sa kanluran, ang [[Polynesia|Polinesiya]] sa silangan, at ang [[Melanesya]] sa timog—gayundin sa mas malawak na komunidad ng [[mga Austronesyo]].

Ang rehiyon ay may [[Klimang tropiko|klimang tropikal]] na pandagat at bahagi ng mundong Oseaniya. Kabilang dito ang apat na pangunahing kapuluan—ang Kapuluang Caroline, [[Kapuluang Gilbert]], [[Kapuluang Mariana]], at [[Kapuluang Marshall]]—pati na rin ang maraming [[pulo]] na hindi kabilang sa alinmang [[kapuluan]].

Nagkakaiba-iba ang kontrol pampolitika sa loob ng Mikronesya depende sa pulo, at ito ay nahahati sa anim na mga bansang may soberanya. Ang ilan sa Kapuluang Caroline ay bahagi ng Republika ng [[Palau]] at ang iba naman ay bahagi ng [[Estados Pederados ng Mikronesya|Pederadong mga Estado ng Mikronesya]] (madalas pinaikli bilang &quot;FSM&quot; o &quot;Mikronesya&quot;—na hindi dapat ipagkamali sa pangalan ng buong rehiyon). Ang Kapuluang Gilbert (kasama ang  Kapuluang Phoenix at Kapuluang Line sa Polinesiya) ay bumubuo sa Republika ng [[Kiribati]]. Ang Kapuluang Mariana ay may kaugnayan sa Estados Unidos; ang ilan ay kabilang sa teritoryo ng [[Estados Unidos]] na [[Guam]] at ang iba naman ay sa Komonwelt ng Hilagang Kapuluang Mariana. Ang pulo ng [[Nauru]] ay isang hiwalay na bansang may sariling soberanya. Ang Kapuluang Marshall ay kabilang sa Republika ng Kapuluang Marshall. Ang [[soberanya]] ng Kapuluang Wake ay pinagtatalunan: inaangkin ito ng Estados Unidos at ng Republika ng Kapuluang Marshall. Sa kasalukuyan, ang Estados Unidos ang may aktuwal na kontrol sa Kapuluang Wake, na direktang pinangangasiwaan ng Hukbong Panghimpapawid ng Estados Unidos.

Sa kabila ng katotohanang ang konsepto ng &quot;Mikronesiya&quot; ay matagal nang naitatag mula pa noong 1832 at patuloy na ginagamit, ang pangkat na ito ay hindi tumutugma sa anumang iisang heomorpolohikal, [[Arkeolohiya|arkeolohikal]], [[Lingguwistika|lingguwistiko]], [[etniko]], o [[Kultura|kultural]] na pagkakaisa. Sa halip, ito ay isang magkakaibang kalipunan na walang malalim na iisang identidad. Sa katunayan, walang umiiral na &quot;mamamayang Mikronesyano&quot; bilang hiwalay na pangkat ng mga Austronesyo na naglayag sa [[dagat]], na kinabibilangan din ng mga Polinesyo at ng ipinapalagay na Australo-Melanesyo o &quot;mga Melanesyo&quot;.&lt;ref&gt;Patrick Vinton Kirch, ''On the Road of the Winds: an Archeological History of the Pacific Islands before European Contact'', Berkeley, University of California Press, 2000:5. (sa Ingles)&lt;/ref&gt;

Nagsimula ang paninirahan ng tao sa Mikronesiya ilang libong taon na ang nakalipas.{{sfn|Kirch|2001|p=167}} Batay sa kasalukuyang konsenso ng [[agham]], nagmula ang mga Austronesyo sa isang sinaunang migrasyong pandagat, na kilala bilangAustronesyong pagpapalawak, mula sa sinaunang [[Formosa]] bago ang panahong Han, bandang 3000 hanggang 1500 BK. Narating ng mga Austronesyo ang pinakahilagang bahagi ng [[Pilipinas]], partikular ang Kapuluang [[Batanes]], bandang 2200 BK. Sila ang unang mga taong nakalikha ng mga teknolohiyang pandagat para sa paglalayag sa karagatan (tulad ng catamaran, [[Bangka|bangkang]] may [[katig]], paraang tinataling umbok sa paggawa ng bangka, at layag na parang sipit ng alimango), na nagbigay-daan sa kanilang mabilis na pagkalat sa mga isla ng Indo-Pasipiko.&lt;ref name=&quot;Doran1981&quot;&gt;{{cite book |last1=Doran |first1=Edwin B. |title=Wangka: Austronesian Canoe Origins |date=1981 |publisher=Texas A&amp;M University Press |isbn=978-0-89096-107-0 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Dierking2007&quot;&gt;{{cite book |last1=Dierking |first1=Gary |title=Building Outrigger Sailing Canoes: Modern Construction Methods for Three Fast, Beautiful Boats |date=2007 |publisher=International Marine/McGraw-Hill |isbn=978-0-07-159456-1 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Horridge1986&quot;&gt;{{cite journal |last1=Horridge |first1=Adrian |date=1986 |title=The Evolution of Pacific Canoe Rigs |journal=The Journal of Pacific History |language=en |volume=21 |issue=2 |pages=83–89 |doi=10.1080/00223348608572530 |jstor=25168892}}&lt;/ref&gt; Mula 2000 BK, kanilang nakasalamuha at nahaluan (o nahaluan sila) ng mga naunang populasyon sa mga pulo na kanilang dinaanan.&lt;ref name=&quot;Bellwood1988&quot;&gt;{{cite journal |last1=Bellwood |first1=Peter |date=1988 |title=A Hypothesis for Austronesian Origins |url=https://core.ac.uk/download/pdf/5105193.pdf |url-status=live |journal=Asian Perspectives |language=en |volume=26 |issue=1 |pages=107–117 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190501105624/https://core.ac.uk/download/pdf/5105193.pdf |archive-date=1 May 2019 |access-date=1 May 2019}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Bellwood 1991&quot;&gt;{{cite journal |last1=Bellwood |first1=Peter |date=1991 |title=The Austronesian Dispersal and the Origin of Languages |journal=Scientific American |language=en |volume=265 |issue=1 |pages=88–93 |bibcode=1991SciAm.265a..88B |doi=10.1038/scientificamerican0791-88 |jstor=24936983}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;hill&amp;serjeanston1989&quot;&gt;{{cite book |title=The Colonization of the Pacific: A Genetic Trail |publisher=Oxford University Press |year=1989 |isbn=978-0-19-857695-2 |editor=Hill, Adrian V.S. |series=Research Monographs on Human Population Biology No. 7 |language=en |editor2=Serjeantson, Susan W.}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Bellwood2006&quot;&gt;{{cite book |last1=Bellwood |first1=Peter |url=https://press.anu.edu.au/publications/series/comparative-austronesian-series/austronesians |title=The Austronesians: Historical and Comparative Perspectives |last2=Fox |first2=James J. |last3=Tryon |first3=Darrell |date=2006 |publisher=Australian National University Press |isbn=978-1-920942-85-4 |language=en |access-date=23 Marso 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200402234524/https://press.anu.edu.au/publications/series/comparative-austronesian-series/austronesians |archive-date=2 Abril 2020 |url-status=live |name-list-style=vanc}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;blench2012&quot;&gt;{{cite book |author=Blench, Roger |title=Crossing Borders |publisher=National University of Singapore Press |year=2012 |isbn=978-9971-69-642-9 |editor=Tjoa-Bonatz, Mai Lin |pages=128–148 |language=en |chapter=Almost Everything You Believed about the Austronesians Isn't True |access-date=23 March 2019 |editor2=Reinecke, Andreas |editor3=Bonatz, Dominik |chapter-url=http://www.rogerblench.info/Archaeology/SE%20Asia/Berlin%202010/Blench%20Austronesians%202012%20offprint.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20191230083644/http://www.rogerblench.info/Archaeology/SE%20Asia/Berlin%202010/Blench%20Austronesians%202012%20offprint.pdf |archive-date=30 December 2019 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

Ang pinakaunang naitalang pakikipag-ugnayan ng mga Europeo sa Mikronesiya ay noong 1521, nang dumaong ang ekspedisyon ni [[Fernando de Magallanes|Magellan]] sa Kapuluang Mariana. Karaniwang iniuugnay kay Jules Dumont d'Urville ang paglikha ng katawagang &quot;Mikronesiya&quot; noong 1832, subalit sa katunayan ay ginamit na ito ni Louis Domeny de Rienzi isang taon bago nito.{{sfn|Rainbird|2004|p=6}}&lt;ref&gt;« Although based on a superficial understanding of the Pacific islanders, Dumont d'Urville's tripartite classification stuck. Indeed, these categories — Polynesians, Micronesians, Melanesians — became so deeply entrenched in Western anthropological thought that it is difficult even now to break out the mould in which they entrap us ([[Nicholas Thomas (anthropologist)|Thomas]], 1989). Such labels provide handy geographical referents, yet they mislead us greatly if we take them to be meaningful segments of cultural history. Only Polynesia has stood the tests of time and increased knowledge, as a category with historical significance », [[Patrick Vinton Kirch]], ''On the Road of the Winds : an Archeological History of the Pacific Islands before European Contact'', Berkeley, University of California Press, 2000 : 5. (sa Ingles)&lt;/ref&gt;

== Etimolohiya ==

Nagmula ang salitang ito sa [[Wikang Griyego|Griyegong]] mga salita na &quot;μικρόν&quot; (mikrón) na ibig-sabihin ay &quot;maliit&quot; at &quot;νησί&quot; (nesí) na &quot;pulo&quot; na nangangahulugang &quot;maliit na pulo&quot;.

==Mga sanggunian==
{{reflist}}

==Mga talababa==
* {{Cite book |last=Kirch |first=Patrick Vinton |title=On the Road of the Winds: An Archaeological History of the Pacific Islands Before European Contact |year=2001 |publisher=University of California Press |isbn=978-0-520-92896-1|language=en}}
* {{Cite book |last=Rainbird |first=Paul |title=The Archaeology of Micronesia |year=2004 |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-0-521-65630-6|language=en}}
[[Kaurian:Mikronesya]]</text>
      <sha1>a1lltdtceksytl1qlyqsgywumsvhzuf</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2202571</id>
      <parentid>2202570</parentid>
      <timestamp>2026-04-12T01:07:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jojit fb</username>
        <id>38</id>
      </contributor>
      <origin>2202571</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9058" sha1="1ddedzve9eax7kwimf92upji8t1of7y" xml:space="preserve">{{about|Micronesia bilang rehiyon sa Pasipiko|estadong may malayang asosasyon sa Estados Unidos|Pederadong mga Estado ng Mikronesya}}Ang '''Mikronesiya''' ({{IPAc-en|UK|ˌ|m|aɪ|k|r|ə|ˈ|n|iː|z|i|ə}}, {{IPAc-en|US|-|ˈ|n|iː|ʒ|ə|audio=En-us-Micronesia.ogg}})&lt;ref&gt;mula sa {{langx|grc|μικρός}} ''mikrós'' &quot;maliit&quot; and {{lang|grc|νῆσος}} ''nêsos'' &quot;pulo&quot;&lt;/ref&gt; ay isang subrehiyon ng [[Oseaniya]], na binubuo ng humigit-kumulang 2,000 maliliit na pulo sa hilagang-kanlurang bahagi ng [[Karagatang Pasipiko]]. Mayroon itong malapit na magkakaugnay na kasaysayang kultural sa tatlo pang rehiyong pulo: ang Maritimong [[Timog-silangang Asya]] sa kanluran, ang [[Polynesia|Polinesiya]] sa silangan, at ang [[Melanesya]] sa timog—gayundin sa mas malawak na komunidad ng [[mga Austronesyo]].

Ang rehiyon ay may [[Klimang tropiko|klimang tropikal]] na pandagat at bahagi ng mundong Oseaniya. Kabilang dito ang apat na pangunahing kapuluan—ang Kapuluang Caroline, [[Kapuluang Gilbert]], [[Kapuluang Mariana]], at [[Kapuluang Marshall]]—pati na rin ang maraming [[pulo]] na hindi kabilang sa alinmang [[kapuluan]].

Nagkakaiba-iba ang kontrol pampolitika sa loob ng Mikronesya depende sa pulo, at ito ay nahahati sa anim na mga bansang may soberanya. Ang ilan sa Kapuluang Caroline ay bahagi ng Republika ng [[Palau]] at ang iba naman ay bahagi ng [[Estados Pederados ng Mikronesya|Pederadong mga Estado ng Mikronesya]] (madalas pinaikli bilang &quot;FSM&quot; o &quot;Mikronesya&quot;—na hindi dapat ipagkamali sa pangalan ng buong rehiyon). Ang Kapuluang Gilbert (kasama ang  Kapuluang Phoenix at Kapuluang Line sa Polinesiya) ay bumubuo sa Republika ng [[Kiribati]]. Ang Kapuluang Mariana ay may kaugnayan sa Estados Unidos; ang ilan ay kabilang sa teritoryo ng [[Estados Unidos]] na [[Guam]] at ang iba naman ay sa Komonwelt ng Hilagang Kapuluang Mariana. Ang pulo ng [[Nauru]] ay isang hiwalay na bansang may sariling soberanya. Ang Kapuluang Marshall ay kabilang sa Republika ng Kapuluang Marshall. Ang [[soberanya]] ng Kapuluang Wake ay pinagtatalunan: inaangkin ito ng Estados Unidos at ng Republika ng Kapuluang Marshall. Sa kasalukuyan, ang Estados Unidos ang may aktuwal na kontrol sa Kapuluang Wake, na direktang pinangangasiwaan ng Hukbong Panghimpapawid ng Estados Unidos.

Sa kabila ng katotohanang ang konsepto ng &quot;Mikronesiya&quot; ay matagal nang naitatag mula pa noong 1832 at patuloy na ginagamit, ang pangkat na ito ay hindi tumutugma sa anumang iisang heomorpolohikal, [[Arkeolohiya|arkeolohikal]], [[Lingguwistika|lingguwistiko]], [[etniko]], o [[Kultura|kultural]] na pagkakaisa. Sa halip, ito ay isang magkakaibang kalipunan na walang malalim na iisang identidad. Sa katunayan, walang umiiral na &quot;mamamayang Mikronesyano&quot; bilang hiwalay na pangkat ng mga Austronesyo na naglayag sa [[dagat]], na kinabibilangan din ng mga Polinesyo at ng ipinapalagay na Australo-Melanesyo o &quot;mga Melanesyo&quot;.&lt;ref&gt;Patrick Vinton Kirch, ''On the Road of the Winds: an Archeological History of the Pacific Islands before European Contact'', Berkeley, University of California Press, 2000:5. (sa Ingles)&lt;/ref&gt;

Nagsimula ang paninirahan ng tao sa Mikronesiya ilang libong taon na ang nakalipas.{{sfn|Kirch|2001|p=167}} Batay sa kasalukuyang konsenso ng [[agham]], nagmula ang mga Austronesyo sa isang sinaunang migrasyong pandagat, na kilala bilangAustronesyong pagpapalawak, mula sa sinaunang [[Formosa]] bago ang panahong Han, bandang 3000 hanggang 1500 BK. Narating ng mga Austronesyo ang pinakahilagang bahagi ng [[Pilipinas]], partikular ang Kapuluang [[Batanes]], bandang 2200 BK. Sila ang unang mga taong nakalikha ng mga teknolohiyang pandagat para sa paglalayag sa karagatan (tulad ng catamaran, [[Bangka|bangkang]] may [[katig]], paraang tinataling umbok sa paggawa ng bangka, at layag na parang sipit ng alimango), na nagbigay-daan sa kanilang mabilis na pagkalat sa mga isla ng Indo-Pasipiko.&lt;ref name=&quot;Doran1981&quot;&gt;{{cite book |last1=Doran |first1=Edwin B. |title=Wangka: Austronesian Canoe Origins |date=1981 |publisher=Texas A&amp;M University Press |isbn=978-0-89096-107-0 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Dierking2007&quot;&gt;{{cite book |last1=Dierking |first1=Gary |title=Building Outrigger Sailing Canoes: Modern Construction Methods for Three Fast, Beautiful Boats |date=2007 |publisher=International Marine/McGraw-Hill |isbn=978-0-07-159456-1 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Horridge1986&quot;&gt;{{cite journal |last1=Horridge |first1=Adrian |date=1986 |title=The Evolution of Pacific Canoe Rigs |journal=The Journal of Pacific History |language=en |volume=21 |issue=2 |pages=83–89 |doi=10.1080/00223348608572530 |jstor=25168892}}&lt;/ref&gt; Mula 2000 BK, kanilang nakasalamuha at nahaluan (o nahaluan sila) ng mga naunang populasyon sa mga pulo na kanilang dinaanan.&lt;ref name=&quot;Bellwood1988&quot;&gt;{{cite journal |last1=Bellwood |first1=Peter |date=1988 |title=A Hypothesis for Austronesian Origins |url=https://core.ac.uk/download/pdf/5105193.pdf |url-status=live |journal=Asian Perspectives |language=en |volume=26 |issue=1 |pages=107–117 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190501105624/https://core.ac.uk/download/pdf/5105193.pdf |archive-date=1 May 2019 |access-date=1 May 2019}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Bellwood 1991&quot;&gt;{{cite journal |last1=Bellwood |first1=Peter |date=1991 |title=The Austronesian Dispersal and the Origin of Languages |journal=Scientific American |language=en |volume=265 |issue=1 |pages=88–93 |bibcode=1991SciAm.265a..88B |doi=10.1038/scientificamerican0791-88 |jstor=24936983}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;hill&amp;serjeanston1989&quot;&gt;{{cite book |title=The Colonization of the Pacific: A Genetic Trail |publisher=Oxford University Press |year=1989 |isbn=978-0-19-857695-2 |editor=Hill, Adrian V.S. |series=Research Monographs on Human Population Biology No. 7 |language=en |editor2=Serjeantson, Susan W.}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Bellwood2006&quot;&gt;{{cite book |last1=Bellwood |first1=Peter |url=https://press.anu.edu.au/publications/series/comparative-austronesian-series/austronesians |title=The Austronesians: Historical and Comparative Perspectives |last2=Fox |first2=James J. |last3=Tryon |first3=Darrell |date=2006 |publisher=Australian National University Press |isbn=978-1-920942-85-4 |language=en |access-date=23 Marso 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200402234524/https://press.anu.edu.au/publications/series/comparative-austronesian-series/austronesians |archive-date=2 Abril 2020 |url-status=live |name-list-style=vanc}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;blench2012&quot;&gt;{{cite book |author=Blench, Roger |title=Crossing Borders |publisher=National University of Singapore Press |year=2012 |isbn=978-9971-69-642-9 |editor=Tjoa-Bonatz, Mai Lin |pages=128–148 |language=en |chapter=Almost Everything You Believed about the Austronesians Isn't True |access-date=23 March 2019 |editor2=Reinecke, Andreas |editor3=Bonatz, Dominik |chapter-url=http://www.rogerblench.info/Archaeology/SE%20Asia/Berlin%202010/Blench%20Austronesians%202012%20offprint.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20191230083644/http://www.rogerblench.info/Archaeology/SE%20Asia/Berlin%202010/Blench%20Austronesians%202012%20offprint.pdf |archive-date=30 December 2019 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

Ang pinakaunang naitalang pakikipag-ugnayan ng mga Europeo sa Mikronesiya ay noong 1521, nang dumaong ang ekspedisyon ni [[Fernando de Magallanes|Magellan]] sa Kapuluang Mariana. Karaniwang iniuugnay kay Jules Dumont d'Urville ang paglikha ng katawagang &quot;Mikronesiya&quot; noong 1832, subalit sa katunayan ay ginamit na ito ni Louis Domeny de Rienzi isang taon bago nito.{{sfn|Rainbird|2004|p=6}}&lt;ref&gt;« Although based on a superficial understanding of the Pacific islanders, Dumont d'Urville's tripartite classification stuck. Indeed, these categories — Polynesians, Micronesians, Melanesians — became so deeply entrenched in Western anthropological thought that it is difficult even now to break out the mould in which they entrap us (Thomas, 1989). Such labels provide handy geographical referents, yet they mislead us greatly if we take them to be meaningful segments of cultural history. Only Polynesia has stood the tests of time and increased knowledge, as a category with historical significance », Patrick Vinton Kirch, ''On the Road of the Winds : an Archeological History of the Pacific Islands before European Contact'', Berkeley, University of California Press, 2000 : 5. (sa Ingles)&lt;/ref&gt;

== Etimolohiya ==

Nagmula ang salitang ito sa [[Wikang Griyego|Griyegong]] mga salita na &quot;μικρόν&quot; (mikrón) na ibig-sabihin ay &quot;maliit&quot; at &quot;νησί&quot; (nesí) na &quot;pulo&quot; na nangangahulugang &quot;maliit na pulo&quot;.

==Mga sanggunian==
{{reflist}}

==Mga talababa==
* {{Cite book |last=Kirch |first=Patrick Vinton |title=On the Road of the Winds: An Archaeological History of the Pacific Islands Before European Contact |year=2001 |publisher=University of California Press |isbn=978-0-520-92896-1|language=en}}
* {{Cite book |last=Rainbird |first=Paul |title=The Archaeology of Micronesia |year=2004 |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-0-521-65630-6|language=en}}
[[Kaurian:Mikronesya]]</text>
      <sha1>1ddedzve9eax7kwimf92upji8t1of7y</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2202573</id>
      <parentid>2202571</parentid>
      <timestamp>2026-04-12T01:12:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jojit fb</username>
        <id>38</id>
      </contributor>
      <origin>2202573</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9817" sha1="7ke9rv30971w2aniznouwgrcm9hllqt" xml:space="preserve">{{about|Micronesia bilang rehiyon sa Pasipiko|estadong may malayang asosasyon sa Estados Unidos|Pederadong mga Estado ng Mikronesya}}Ang '''Mikronesiya''' ({{IPAc-en|UK|ˌ|m|aɪ|k|r|ə|ˈ|n|iː|z|i|ə}}, {{IPAc-en|US|-|ˈ|n|iː|ʒ|ə|audio=En-us-Micronesia.ogg}})&lt;ref&gt;mula sa {{langx|grc|μικρός}} ''mikrós'' &quot;maliit&quot; and {{lang|grc|νῆσος}} ''nêsos'' &quot;pulo&quot;&lt;/ref&gt; ay isang subrehiyon ng [[Oseaniya]], na binubuo ng humigit-kumulang 2,000 maliliit na pulo sa hilagang-kanlurang bahagi ng [[Karagatang Pasipiko]]. Mayroon itong malapit na magkakaugnay na kasaysayang kultural sa tatlo pang rehiyong pulo: ang Maritimong [[Timog-silangang Asya]] sa kanluran, ang [[Polynesia|Polinesiya]] sa silangan, at ang [[Melanesya]] sa timog—gayundin sa mas malawak na komunidad ng [[mga Austronesyo]].

Ang rehiyon ay may [[Klimang tropiko|klimang tropikal]] na pandagat at bahagi ng mundong Oseaniya. Kabilang dito ang apat na pangunahing kapuluan—ang Kapuluang Caroline, [[Kapuluang Gilbert]], [[Kapuluang Mariana]], at [[Kapuluang Marshall]]—pati na rin ang maraming [[pulo]] na hindi kabilang sa alinmang [[kapuluan]].

Nagkakaiba-iba ang kontrol pampolitika sa loob ng Mikronesya depende sa pulo, at ito ay nahahati sa anim na mga bansang may soberanya. Ang ilan sa Kapuluang Caroline ay bahagi ng Republika ng [[Palau]] at ang iba naman ay bahagi ng [[Estados Pederados ng Mikronesya|Pederadong mga Estado ng Mikronesya]] (madalas pinaikli bilang &quot;FSM&quot; o &quot;Mikronesya&quot;—na hindi dapat ipagkamali sa pangalan ng buong rehiyon). Ang Kapuluang Gilbert (kasama ang  Kapuluang Phoenix at Kapuluang Line sa Polinesiya) ay bumubuo sa Republika ng [[Kiribati]]. Ang Kapuluang Mariana ay may kaugnayan sa Estados Unidos; ang ilan ay kabilang sa teritoryo ng [[Estados Unidos]] na [[Guam]] at ang iba naman ay sa Komonwelt ng Hilagang Kapuluang Mariana. Ang pulo ng [[Nauru]] ay isang hiwalay na bansang may sariling soberanya. Ang Kapuluang Marshall ay kabilang sa Republika ng Kapuluang Marshall. Ang [[soberanya]] ng Kapuluang Wake ay pinagtatalunan: inaangkin ito ng Estados Unidos at ng Republika ng Kapuluang Marshall. Sa kasalukuyan, ang Estados Unidos ang may aktuwal na kontrol sa Kapuluang Wake, na direktang pinangangasiwaan ng Hukbong Panghimpapawid ng Estados Unidos.

Sa kabila ng katotohanang ang konsepto ng &quot;Mikronesiya&quot; ay matagal nang naitatag mula pa noong 1832 at patuloy na ginagamit, ang pangkat na ito ay hindi tumutugma sa anumang iisang heomorpolohikal, [[Arkeolohiya|arkeolohikal]], [[Lingguwistika|lingguwistiko]], [[etniko]], o [[Kultura|kultural]] na pagkakaisa. Sa halip, ito ay isang magkakaibang kalipunan na walang malalim na iisang identidad. Sa katunayan, walang umiiral na &quot;mamamayang Mikronesyano&quot; bilang hiwalay na pangkat ng mga Austronesyo na naglayag sa [[dagat]], na kinabibilangan din ng mga Polinesyo at ng ipinapalagay na Australo-Melanesyo o &quot;mga Melanesyo&quot;.&lt;ref&gt;Patrick Vinton Kirch, ''On the Road of the Winds: an Archeological History of the Pacific Islands before European Contact'', Berkeley, University of California Press, 2000:5. (sa Ingles)&lt;/ref&gt;

Nagsimula ang paninirahan ng tao sa Mikronesiya ilang libong taon na ang nakalipas.{{sfn|Kirch|2001|p=167}} Batay sa kasalukuyang konsenso ng [[agham]], nagmula ang mga Austronesyo sa isang sinaunang migrasyong pandagat, na kilala bilangAustronesyong pagpapalawak, mula sa sinaunang [[Formosa]] bago ang panahong Han, bandang 3000 hanggang 1500 BK. Narating ng mga Austronesyo ang pinakahilagang bahagi ng [[Pilipinas]], partikular ang Kapuluang [[Batanes]], bandang 2200 BK. Sila ang unang mga taong nakalikha ng mga teknolohiyang pandagat para sa paglalayag sa karagatan (tulad ng catamaran, [[Bangka|bangkang]] may [[katig]], paraang tinataling umbok sa paggawa ng bangka, at layag na parang sipit ng alimango), na nagbigay-daan sa kanilang mabilis na pagkalat sa mga isla ng Indo-Pasipiko.&lt;ref name=&quot;Doran1981&quot;&gt;{{cite book |last1=Doran |first1=Edwin B. |title=Wangka: Austronesian Canoe Origins |date=1981 |publisher=Texas A&amp;M University Press |isbn=978-0-89096-107-0 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Dierking2007&quot;&gt;{{cite book |last1=Dierking |first1=Gary |title=Building Outrigger Sailing Canoes: Modern Construction Methods for Three Fast, Beautiful Boats |date=2007 |publisher=International Marine/McGraw-Hill |isbn=978-0-07-159456-1 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Horridge1986&quot;&gt;{{cite journal |last1=Horridge |first1=Adrian |date=1986 |title=The Evolution of Pacific Canoe Rigs |journal=The Journal of Pacific History |language=en |volume=21 |issue=2 |pages=83–89 |doi=10.1080/00223348608572530 |jstor=25168892}}&lt;/ref&gt; Mula 2000 BK, kanilang nakasalamuha at nahaluan (o nahaluan sila) ng mga naunang populasyon sa mga pulo na kanilang dinaanan.&lt;ref name=&quot;Bellwood1988&quot;&gt;{{cite journal |last1=Bellwood |first1=Peter |date=1988 |title=A Hypothesis for Austronesian Origins |url=https://core.ac.uk/download/pdf/5105193.pdf |url-status=live |journal=Asian Perspectives |language=en |volume=26 |issue=1 |pages=107–117 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190501105624/https://core.ac.uk/download/pdf/5105193.pdf |archive-date=1 May 2019 |access-date=1 May 2019}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Bellwood 1991&quot;&gt;{{cite journal |last1=Bellwood |first1=Peter |date=1991 |title=The Austronesian Dispersal and the Origin of Languages |journal=Scientific American |language=en |volume=265 |issue=1 |pages=88–93 |bibcode=1991SciAm.265a..88B |doi=10.1038/scientificamerican0791-88 |jstor=24936983}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;hill&amp;serjeanston1989&quot;&gt;{{cite book |title=The Colonization of the Pacific: A Genetic Trail |publisher=Oxford University Press |year=1989 |isbn=978-0-19-857695-2 |editor=Hill, Adrian V.S. |series=Research Monographs on Human Population Biology No. 7 |language=en |editor2=Serjeantson, Susan W.}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Bellwood2006&quot;&gt;{{cite book |last1=Bellwood |first1=Peter |url=https://press.anu.edu.au/publications/series/comparative-austronesian-series/austronesians |title=The Austronesians: Historical and Comparative Perspectives |last2=Fox |first2=James J. |last3=Tryon |first3=Darrell |date=2006 |publisher=Australian National University Press |isbn=978-1-920942-85-4 |language=en |access-date=23 Marso 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200402234524/https://press.anu.edu.au/publications/series/comparative-austronesian-series/austronesians |archive-date=2 Abril 2020 |url-status=live |name-list-style=vanc}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;blench2012&quot;&gt;{{cite book |author=Blench, Roger |title=Crossing Borders |publisher=National University of Singapore Press |year=2012 |isbn=978-9971-69-642-9 |editor=Tjoa-Bonatz, Mai Lin |pages=128–148 |language=en |chapter=Almost Everything You Believed about the Austronesians Isn't True |access-date=23 March 2019 |editor2=Reinecke, Andreas |editor3=Bonatz, Dominik |chapter-url=http://www.rogerblench.info/Archaeology/SE%20Asia/Berlin%202010/Blench%20Austronesians%202012%20offprint.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20191230083644/http://www.rogerblench.info/Archaeology/SE%20Asia/Berlin%202010/Blench%20Austronesians%202012%20offprint.pdf |archive-date=30 December 2019 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

Ang pinakaunang naitalang pakikipag-ugnayan ng mga Europeo sa Mikronesiya ay noong 1521, nang dumaong ang ekspedisyon ni [[Fernando de Magallanes|Magellan]] sa Kapuluang Mariana. Karaniwang iniuugnay kay Jules Dumont d'Urville ang paglikha ng katawagang &quot;Mikronesiya&quot; noong 1832, subalit sa katunayan ay ginamit na ito ni Louis Domeny de Rienzi isang taon bago nito.{{sfn|Rainbird|2004|p=6}}&lt;ref&gt;« Although based on a superficial understanding of the Pacific islanders, Dumont d'Urville's tripartite classification stuck. Indeed, these categories — Polynesians, Micronesians, Melanesians — became so deeply entrenched in Western anthropological thought that it is difficult even now to break out the mould in which they entrap us (Thomas, 1989). Such labels provide handy geographical referents, yet they mislead us greatly if we take them to be meaningful segments of cultural history. Only Polynesia has stood the tests of time and increased knowledge, as a category with historical significance », Patrick Vinton Kirch, ''On the Road of the Winds : an Archeological History of the Pacific Islands before European Contact'', Berkeley, University of California Press, 2000 : 5. (sa Ingles)&lt;/ref&gt;

== Etimolohiya ==

Nagmula ang salitang ito sa [[Wikang Griyego|Griyegong]] mga salita na &quot;μικρόν&quot; (mikrón) na ibig-sabihin ay &quot;maliit&quot; at &quot;νησί&quot; (nesí) na &quot;pulo&quot; na nangangahulugang &quot;maliit na pulo&quot;.

== Heograpiya ==
Ang Mikronesiya ay isang rehiyon sa Oseaniya na binubuo ng humigit-kumulang 2,100 pulo, na may kabuuang lawak na {{convert|2,700|km2|abbr=on}}, kung saan ang pinakamalaki ay ang Guam na may sukat na {{convert|582|km2|abbr=on}} Ang kabuuang lawak ng karagatang saklaw ng mga pulong ito ay ,{{convert|7,400,000|km2|abbr=on}}.

May apat na pangunahing pangkat ng mga isla sa Mikronesiya:

* ang Kapuluang Caroline (Pederadong mga Estado ng Mikronesiya at [[Palau]])
* ang Kapuluang Gilbert (Kiribati)
* ang Kapuluang Mariana (Kapuluang Hilagang Mariana at Guam, Estados Unidos)
* ang Kapuluang Marshall

Hindi kabilang dito ang hiwalay na bansang pulo ng Nauru, pati na rin ang iba pang mga natatanging pulo at mas maliliit na pangkat ng pulo.

==Mga sanggunian==
{{reflist}}

==Mga talababa==
* {{Cite book |last=Kirch |first=Patrick Vinton |title=On the Road of the Winds: An Archaeological History of the Pacific Islands Before European Contact |year=2001 |publisher=University of California Press |isbn=978-0-520-92896-1|language=en}}
* {{Cite book |last=Rainbird |first=Paul |title=The Archaeology of Micronesia |year=2004 |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-0-521-65630-6|language=en}}
[[Kaurian:Mikronesya]]</text>
      <sha1>7ke9rv30971w2aniznouwgrcm9hllqt</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2202574</id>
      <parentid>2202573</parentid>
      <timestamp>2026-04-12T01:13:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jojit fb</username>
        <id>38</id>
      </contributor>
      <comment>/* Heograpiya */</comment>
      <origin>2202574</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9841" sha1="2qd2dgcs9et9pkfuwjaypgysm72xv8g" xml:space="preserve">{{about|Micronesia bilang rehiyon sa Pasipiko|estadong may malayang asosasyon sa Estados Unidos|Pederadong mga Estado ng Mikronesya}}Ang '''Mikronesiya''' ({{IPAc-en|UK|ˌ|m|aɪ|k|r|ə|ˈ|n|iː|z|i|ə}}, {{IPAc-en|US|-|ˈ|n|iː|ʒ|ə|audio=En-us-Micronesia.ogg}})&lt;ref&gt;mula sa {{langx|grc|μικρός}} ''mikrós'' &quot;maliit&quot; and {{lang|grc|νῆσος}} ''nêsos'' &quot;pulo&quot;&lt;/ref&gt; ay isang subrehiyon ng [[Oseaniya]], na binubuo ng humigit-kumulang 2,000 maliliit na pulo sa hilagang-kanlurang bahagi ng [[Karagatang Pasipiko]]. Mayroon itong malapit na magkakaugnay na kasaysayang kultural sa tatlo pang rehiyong pulo: ang Maritimong [[Timog-silangang Asya]] sa kanluran, ang [[Polynesia|Polinesiya]] sa silangan, at ang [[Melanesya]] sa timog—gayundin sa mas malawak na komunidad ng [[mga Austronesyo]].

Ang rehiyon ay may [[Klimang tropiko|klimang tropikal]] na pandagat at bahagi ng mundong Oseaniya. Kabilang dito ang apat na pangunahing kapuluan—ang Kapuluang Caroline, [[Kapuluang Gilbert]], [[Kapuluang Mariana]], at [[Kapuluang Marshall]]—pati na rin ang maraming [[pulo]] na hindi kabilang sa alinmang [[kapuluan]].

Nagkakaiba-iba ang kontrol pampolitika sa loob ng Mikronesya depende sa pulo, at ito ay nahahati sa anim na mga bansang may soberanya. Ang ilan sa Kapuluang Caroline ay bahagi ng Republika ng [[Palau]] at ang iba naman ay bahagi ng [[Estados Pederados ng Mikronesya|Pederadong mga Estado ng Mikronesya]] (madalas pinaikli bilang &quot;FSM&quot; o &quot;Mikronesya&quot;—na hindi dapat ipagkamali sa pangalan ng buong rehiyon). Ang Kapuluang Gilbert (kasama ang  Kapuluang Phoenix at Kapuluang Line sa Polinesiya) ay bumubuo sa Republika ng [[Kiribati]]. Ang Kapuluang Mariana ay may kaugnayan sa Estados Unidos; ang ilan ay kabilang sa teritoryo ng [[Estados Unidos]] na [[Guam]] at ang iba naman ay sa Komonwelt ng Hilagang Kapuluang Mariana. Ang pulo ng [[Nauru]] ay isang hiwalay na bansang may sariling soberanya. Ang Kapuluang Marshall ay kabilang sa Republika ng Kapuluang Marshall. Ang [[soberanya]] ng Kapuluang Wake ay pinagtatalunan: inaangkin ito ng Estados Unidos at ng Republika ng Kapuluang Marshall. Sa kasalukuyan, ang Estados Unidos ang may aktuwal na kontrol sa Kapuluang Wake, na direktang pinangangasiwaan ng Hukbong Panghimpapawid ng Estados Unidos.

Sa kabila ng katotohanang ang konsepto ng &quot;Mikronesiya&quot; ay matagal nang naitatag mula pa noong 1832 at patuloy na ginagamit, ang pangkat na ito ay hindi tumutugma sa anumang iisang heomorpolohikal, [[Arkeolohiya|arkeolohikal]], [[Lingguwistika|lingguwistiko]], [[etniko]], o [[Kultura|kultural]] na pagkakaisa. Sa halip, ito ay isang magkakaibang kalipunan na walang malalim na iisang identidad. Sa katunayan, walang umiiral na &quot;mamamayang Mikronesyano&quot; bilang hiwalay na pangkat ng mga Austronesyo na naglayag sa [[dagat]], na kinabibilangan din ng mga Polinesyo at ng ipinapalagay na Australo-Melanesyo o &quot;mga Melanesyo&quot;.&lt;ref&gt;Patrick Vinton Kirch, ''On the Road of the Winds: an Archeological History of the Pacific Islands before European Contact'', Berkeley, University of California Press, 2000:5. (sa Ingles)&lt;/ref&gt;

Nagsimula ang paninirahan ng tao sa Mikronesiya ilang libong taon na ang nakalipas.{{sfn|Kirch|2001|p=167}} Batay sa kasalukuyang konsenso ng [[agham]], nagmula ang mga Austronesyo sa isang sinaunang migrasyong pandagat, na kilala bilangAustronesyong pagpapalawak, mula sa sinaunang [[Formosa]] bago ang panahong Han, bandang 3000 hanggang 1500 BK. Narating ng mga Austronesyo ang pinakahilagang bahagi ng [[Pilipinas]], partikular ang Kapuluang [[Batanes]], bandang 2200 BK. Sila ang unang mga taong nakalikha ng mga teknolohiyang pandagat para sa paglalayag sa karagatan (tulad ng catamaran, [[Bangka|bangkang]] may [[katig]], paraang tinataling umbok sa paggawa ng bangka, at layag na parang sipit ng alimango), na nagbigay-daan sa kanilang mabilis na pagkalat sa mga isla ng Indo-Pasipiko.&lt;ref name=&quot;Doran1981&quot;&gt;{{cite book |last1=Doran |first1=Edwin B. |title=Wangka: Austronesian Canoe Origins |date=1981 |publisher=Texas A&amp;M University Press |isbn=978-0-89096-107-0 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Dierking2007&quot;&gt;{{cite book |last1=Dierking |first1=Gary |title=Building Outrigger Sailing Canoes: Modern Construction Methods for Three Fast, Beautiful Boats |date=2007 |publisher=International Marine/McGraw-Hill |isbn=978-0-07-159456-1 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Horridge1986&quot;&gt;{{cite journal |last1=Horridge |first1=Adrian |date=1986 |title=The Evolution of Pacific Canoe Rigs |journal=The Journal of Pacific History |language=en |volume=21 |issue=2 |pages=83–89 |doi=10.1080/00223348608572530 |jstor=25168892}}&lt;/ref&gt; Mula 2000 BK, kanilang nakasalamuha at nahaluan (o nahaluan sila) ng mga naunang populasyon sa mga pulo na kanilang dinaanan.&lt;ref name=&quot;Bellwood1988&quot;&gt;{{cite journal |last1=Bellwood |first1=Peter |date=1988 |title=A Hypothesis for Austronesian Origins |url=https://core.ac.uk/download/pdf/5105193.pdf |url-status=live |journal=Asian Perspectives |language=en |volume=26 |issue=1 |pages=107–117 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190501105624/https://core.ac.uk/download/pdf/5105193.pdf |archive-date=1 May 2019 |access-date=1 May 2019}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Bellwood 1991&quot;&gt;{{cite journal |last1=Bellwood |first1=Peter |date=1991 |title=The Austronesian Dispersal and the Origin of Languages |journal=Scientific American |language=en |volume=265 |issue=1 |pages=88–93 |bibcode=1991SciAm.265a..88B |doi=10.1038/scientificamerican0791-88 |jstor=24936983}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;hill&amp;serjeanston1989&quot;&gt;{{cite book |title=The Colonization of the Pacific: A Genetic Trail |publisher=Oxford University Press |year=1989 |isbn=978-0-19-857695-2 |editor=Hill, Adrian V.S. |series=Research Monographs on Human Population Biology No. 7 |language=en |editor2=Serjeantson, Susan W.}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Bellwood2006&quot;&gt;{{cite book |last1=Bellwood |first1=Peter |url=https://press.anu.edu.au/publications/series/comparative-austronesian-series/austronesians |title=The Austronesians: Historical and Comparative Perspectives |last2=Fox |first2=James J. |last3=Tryon |first3=Darrell |date=2006 |publisher=Australian National University Press |isbn=978-1-920942-85-4 |language=en |access-date=23 Marso 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200402234524/https://press.anu.edu.au/publications/series/comparative-austronesian-series/austronesians |archive-date=2 Abril 2020 |url-status=live |name-list-style=vanc}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;blench2012&quot;&gt;{{cite book |author=Blench, Roger |title=Crossing Borders |publisher=National University of Singapore Press |year=2012 |isbn=978-9971-69-642-9 |editor=Tjoa-Bonatz, Mai Lin |pages=128–148 |language=en |chapter=Almost Everything You Believed about the Austronesians Isn't True |access-date=23 March 2019 |editor2=Reinecke, Andreas |editor3=Bonatz, Dominik |chapter-url=http://www.rogerblench.info/Archaeology/SE%20Asia/Berlin%202010/Blench%20Austronesians%202012%20offprint.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20191230083644/http://www.rogerblench.info/Archaeology/SE%20Asia/Berlin%202010/Blench%20Austronesians%202012%20offprint.pdf |archive-date=30 December 2019 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

Ang pinakaunang naitalang pakikipag-ugnayan ng mga Europeo sa Mikronesiya ay noong 1521, nang dumaong ang ekspedisyon ni [[Fernando de Magallanes|Magellan]] sa Kapuluang Mariana. Karaniwang iniuugnay kay Jules Dumont d'Urville ang paglikha ng katawagang &quot;Mikronesiya&quot; noong 1832, subalit sa katunayan ay ginamit na ito ni Louis Domeny de Rienzi isang taon bago nito.{{sfn|Rainbird|2004|p=6}}&lt;ref&gt;« Although based on a superficial understanding of the Pacific islanders, Dumont d'Urville's tripartite classification stuck. Indeed, these categories — Polynesians, Micronesians, Melanesians — became so deeply entrenched in Western anthropological thought that it is difficult even now to break out the mould in which they entrap us (Thomas, 1989). Such labels provide handy geographical referents, yet they mislead us greatly if we take them to be meaningful segments of cultural history. Only Polynesia has stood the tests of time and increased knowledge, as a category with historical significance », Patrick Vinton Kirch, ''On the Road of the Winds : an Archeological History of the Pacific Islands before European Contact'', Berkeley, University of California Press, 2000 : 5. (sa Ingles)&lt;/ref&gt;

== Etimolohiya ==

Nagmula ang salitang ito sa [[Wikang Griyego|Griyegong]] mga salita na &quot;μικρόν&quot; (mikrón) na ibig-sabihin ay &quot;maliit&quot; at &quot;νησί&quot; (nesí) na &quot;pulo&quot; na nangangahulugang &quot;maliit na pulo&quot;.

== Heograpiya ==
Ang Mikronesiya ay isang rehiyon sa Oseaniya na binubuo ng humigit-kumulang 2,100 pulo, na may kabuuang lawak na {{convert|2,700|km2|abbr=on}}, kung saan ang pinakamalaki ay ang Guam na may sukat na {{convert|582|km2|abbr=on}} Ang kabuuang lawak ng karagatang saklaw ng mga pulong ito ay ,{{convert|7,400,000|km2|abbr=on}}.{{sfn|Kirch|2001|p=165}}

May apat na pangunahing pangkat ng mga isla sa Mikronesiya:

* ang Kapuluang Caroline (Pederadong mga Estado ng Mikronesiya at [[Palau]])
* ang Kapuluang Gilbert (Kiribati)
* ang Kapuluang Mariana (Kapuluang Hilagang Mariana at Guam, Estados Unidos)
* ang Kapuluang Marshall

Hindi kabilang dito ang hiwalay na bansang pulo ng Nauru, pati na rin ang iba pang mga natatanging pulo at mas maliliit na pangkat ng pulo.

==Mga sanggunian==
{{reflist}}

==Mga talababa==
* {{Cite book |last=Kirch |first=Patrick Vinton |title=On the Road of the Winds: An Archaeological History of the Pacific Islands Before European Contact |year=2001 |publisher=University of California Press |isbn=978-0-520-92896-1|language=en}}
* {{Cite book |last=Rainbird |first=Paul |title=The Archaeology of Micronesia |year=2004 |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-0-521-65630-6|language=en}}
[[Kaurian:Mikronesya]]</text>
      <sha1>2qd2dgcs9et9pkfuwjaypgysm72xv8g</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2202578</id>
      <parentid>2202574</parentid>
      <timestamp>2026-04-12T02:00:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jojit fb</username>
        <id>38</id>
      </contributor>
      <origin>2202578</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11095" sha1="7847suxq0d9dva3vqftt5nivl0b4kkg" xml:space="preserve">{{about|Micronesia bilang rehiyon sa Pasipiko|estadong may malayang asosasyon sa Estados Unidos|Pederadong mga Estado ng Mikronesya}}{{Infobox settlement|name=Mikronesiya|image_map=Micronesian Cultural Area.png|map_caption=Mapang pangheograpiko ng Mirkonesiya (binawasang bahagi)|subdivision_type=Mga pinakamalaking lungsod|subdivision_name=|population_total={{IncreaseNeutral}} 517.464|population_as_of={{UN_Population|Taon}}|population_footnotes=|population_demonym=Mikronesiyo|blank_name_sec1=Ibang impormasyon|blank1_name_sec1=Mga bansa|blank1_info_sec1={{Collapsible list
 |titlestyle = background:transparent;text-align:left;font-weight:normal;
 |title = '''5'''
 |{{flag|Kiribati|size=23px}} (bahagi)
 |{{flag|Nauru|size=23px}}
 |{{flag|Marshall Islands|size=23px}}
 |{{flag|Micronesia|size=23px}}
|{{flag|Palau|size=23px}}
 }}|blank1_name_sec2=|blank1_info_sec2=|footnotes=|demographics1_title2=|demographics1_info2=|demographics1_title3=|demographics1_info3=|demographics1_title4=|demographics1_info4=|demographics1_title5=|demographics1_info5=|blank2_name_sec1=Mga dependensiya|blank2_info_sec1={{Collapsible list
 |titlestyle = background:transparent;text-align:left;font-weight:normal;
 |title = Panlabas (2)
 | {{flag|Guam|local|size=23px}} ([[Estados Unidos]]) {{flag|Northern Mariana Islands|local|size=23px}} ([[Estados Unidos]])
 }}|blank3_info_sec1=|blank4_name_sec1=}}Ang '''Mikronesiya''' ({{IPAc-en|UK|ˌ|m|aɪ|k|r|ə|ˈ|n|iː|z|i|ə}}, {{IPAc-en|US|-|ˈ|n|iː|ʒ|ə|audio=En-us-Micronesia.ogg}})&lt;ref&gt;mula sa {{langx|grc|μικρός}} ''mikrós'' &quot;maliit&quot; and {{lang|grc|νῆσος}} ''nêsos'' &quot;pulo&quot;&lt;/ref&gt; ay isang subrehiyon ng [[Oseaniya]], na binubuo ng humigit-kumulang 2,000 maliliit na pulo sa hilagang-kanlurang bahagi ng [[Karagatang Pasipiko]]. Mayroon itong malapit na magkakaugnay na kasaysayang kultural sa tatlo pang rehiyong pulo: ang Maritimong [[Timog-silangang Asya]] sa kanluran, ang [[Polynesia|Polinesiya]] sa silangan, at ang [[Melanesya]] sa timog—gayundin sa mas malawak na komunidad ng [[mga Austronesyo]].

Ang rehiyon ay may [[Klimang tropiko|klimang tropikal]] na pandagat at bahagi ng mundong Oseaniya. Kabilang dito ang apat na pangunahing kapuluan—ang Kapuluang Caroline, [[Kapuluang Gilbert]], [[Kapuluang Mariana]], at [[Kapuluang Marshall]]—pati na rin ang maraming [[pulo]] na hindi kabilang sa alinmang [[kapuluan]].

Nagkakaiba-iba ang kontrol pampolitika sa loob ng Mikronesya depende sa pulo, at ito ay nahahati sa anim na mga bansang may soberanya. Ang ilan sa Kapuluang Caroline ay bahagi ng Republika ng [[Palau]] at ang iba naman ay bahagi ng [[Estados Pederados ng Mikronesya|Pederadong mga Estado ng Mikronesya]] (madalas pinaikli bilang &quot;FSM&quot; o &quot;Mikronesya&quot;—na hindi dapat ipagkamali sa pangalan ng buong rehiyon). Ang Kapuluang Gilbert (kasama ang  Kapuluang Phoenix at Kapuluang Line sa Polinesiya) ay bumubuo sa Republika ng [[Kiribati]]. Ang Kapuluang Mariana ay may kaugnayan sa Estados Unidos; ang ilan ay kabilang sa teritoryo ng [[Estados Unidos]] na [[Guam]] at ang iba naman ay sa Komonwelt ng Hilagang Kapuluang Mariana. Ang pulo ng [[Nauru]] ay isang hiwalay na bansang may sariling soberanya. Ang Kapuluang Marshall ay kabilang sa Republika ng Kapuluang Marshall. Ang [[soberanya]] ng Kapuluang Wake ay pinagtatalunan: inaangkin ito ng Estados Unidos at ng Republika ng Kapuluang Marshall. Sa kasalukuyan, ang Estados Unidos ang may aktuwal na kontrol sa Kapuluang Wake, na direktang pinangangasiwaan ng Hukbong Panghimpapawid ng Estados Unidos.

Sa kabila ng katotohanang ang konsepto ng &quot;Mikronesiya&quot; ay matagal nang naitatag mula pa noong 1832 at patuloy na ginagamit, ang pangkat na ito ay hindi tumutugma sa anumang iisang heomorpolohikal, [[Arkeolohiya|arkeolohikal]], [[Lingguwistika|lingguwistiko]], [[etniko]], o [[Kultura|kultural]] na pagkakaisa. Sa halip, ito ay isang magkakaibang kalipunan na walang malalim na iisang identidad. Sa katunayan, walang umiiral na &quot;mamamayang Mikronesyano&quot; bilang hiwalay na pangkat ng mga Austronesyo na naglayag sa [[dagat]], na kinabibilangan din ng mga Polinesyo at ng ipinapalagay na Australo-Melanesyo o &quot;mga Melanesyo&quot;.&lt;ref&gt;Patrick Vinton Kirch, ''On the Road of the Winds: an Archeological History of the Pacific Islands before European Contact'', Berkeley, University of California Press, 2000:5. (sa Ingles)&lt;/ref&gt;

Nagsimula ang paninirahan ng tao sa Mikronesiya ilang libong taon na ang nakalipas.{{sfn|Kirch|2001|p=167}} Batay sa kasalukuyang konsenso ng [[agham]], nagmula ang mga Austronesyo sa isang sinaunang migrasyong pandagat, na kilala bilangAustronesyong pagpapalawak, mula sa sinaunang [[Formosa]] bago ang panahong Han, bandang 3000 hanggang 1500 BK. Narating ng mga Austronesyo ang pinakahilagang bahagi ng [[Pilipinas]], partikular ang Kapuluang [[Batanes]], bandang 2200 BK. Sila ang unang mga taong nakalikha ng mga teknolohiyang pandagat para sa paglalayag sa karagatan (tulad ng catamaran, [[Bangka|bangkang]] may [[katig]], paraang tinataling umbok sa paggawa ng bangka, at layag na parang sipit ng alimango), na nagbigay-daan sa kanilang mabilis na pagkalat sa mga isla ng Indo-Pasipiko.&lt;ref name=&quot;Doran1981&quot;&gt;{{cite book |last1=Doran |first1=Edwin B. |title=Wangka: Austronesian Canoe Origins |date=1981 |publisher=Texas A&amp;M University Press |isbn=978-0-89096-107-0 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Dierking2007&quot;&gt;{{cite book |last1=Dierking |first1=Gary |title=Building Outrigger Sailing Canoes: Modern Construction Methods for Three Fast, Beautiful Boats |date=2007 |publisher=International Marine/McGraw-Hill |isbn=978-0-07-159456-1 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Horridge1986&quot;&gt;{{cite journal |last1=Horridge |first1=Adrian |date=1986 |title=The Evolution of Pacific Canoe Rigs |journal=The Journal of Pacific History |language=en |volume=21 |issue=2 |pages=83–89 |doi=10.1080/00223348608572530 |jstor=25168892}}&lt;/ref&gt; Mula 2000 BK, kanilang nakasalamuha at nahaluan (o nahaluan sila) ng mga naunang populasyon sa mga pulo na kanilang dinaanan.&lt;ref name=&quot;Bellwood1988&quot;&gt;{{cite journal |last1=Bellwood |first1=Peter |date=1988 |title=A Hypothesis for Austronesian Origins |url=https://core.ac.uk/download/pdf/5105193.pdf |url-status=live |journal=Asian Perspectives |language=en |volume=26 |issue=1 |pages=107–117 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190501105624/https://core.ac.uk/download/pdf/5105193.pdf |archive-date=1 May 2019 |access-date=1 May 2019}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Bellwood 1991&quot;&gt;{{cite journal |last1=Bellwood |first1=Peter |date=1991 |title=The Austronesian Dispersal and the Origin of Languages |journal=Scientific American |language=en |volume=265 |issue=1 |pages=88–93 |bibcode=1991SciAm.265a..88B |doi=10.1038/scientificamerican0791-88 |jstor=24936983}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;hill&amp;serjeanston1989&quot;&gt;{{cite book |title=The Colonization of the Pacific: A Genetic Trail |publisher=Oxford University Press |year=1989 |isbn=978-0-19-857695-2 |editor=Hill, Adrian V.S. |series=Research Monographs on Human Population Biology No. 7 |language=en |editor2=Serjeantson, Susan W.}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Bellwood2006&quot;&gt;{{cite book |last1=Bellwood |first1=Peter |url=https://press.anu.edu.au/publications/series/comparative-austronesian-series/austronesians |title=The Austronesians: Historical and Comparative Perspectives |last2=Fox |first2=James J. |last3=Tryon |first3=Darrell |date=2006 |publisher=Australian National University Press |isbn=978-1-920942-85-4 |language=en |access-date=23 Marso 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200402234524/https://press.anu.edu.au/publications/series/comparative-austronesian-series/austronesians |archive-date=2 Abril 2020 |url-status=live |name-list-style=vanc}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;blench2012&quot;&gt;{{cite book |author=Blench, Roger |title=Crossing Borders |publisher=National University of Singapore Press |year=2012 |isbn=978-9971-69-642-9 |editor=Tjoa-Bonatz, Mai Lin |pages=128–148 |language=en |chapter=Almost Everything You Believed about the Austronesians Isn't True |access-date=23 March 2019 |editor2=Reinecke, Andreas |editor3=Bonatz, Dominik |chapter-url=http://www.rogerblench.info/Archaeology/SE%20Asia/Berlin%202010/Blench%20Austronesians%202012%20offprint.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20191230083644/http://www.rogerblench.info/Archaeology/SE%20Asia/Berlin%202010/Blench%20Austronesians%202012%20offprint.pdf |archive-date=30 December 2019 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

Ang pinakaunang naitalang pakikipag-ugnayan ng mga Europeo sa Mikronesiya ay noong 1521, nang dumaong ang ekspedisyon ni [[Fernando de Magallanes|Magellan]] sa Kapuluang Mariana. Karaniwang iniuugnay kay Jules Dumont d'Urville ang paglikha ng katawagang &quot;Mikronesiya&quot; noong 1832, subalit sa katunayan ay ginamit na ito ni Louis Domeny de Rienzi isang taon bago nito.{{sfn|Rainbird|2004|p=6}}&lt;ref&gt;« Although based on a superficial understanding of the Pacific islanders, Dumont d'Urville's tripartite classification stuck. Indeed, these categories — Polynesians, Micronesians, Melanesians — became so deeply entrenched in Western anthropological thought that it is difficult even now to break out the mould in which they entrap us (Thomas, 1989). Such labels provide handy geographical referents, yet they mislead us greatly if we take them to be meaningful segments of cultural history. Only Polynesia has stood the tests of time and increased knowledge, as a category with historical significance », Patrick Vinton Kirch, ''On the Road of the Winds : an Archeological History of the Pacific Islands before European Contact'', Berkeley, University of California Press, 2000 : 5. (sa Ingles)&lt;/ref&gt;

== Etimolohiya ==

Nagmula ang salitang ito sa [[Wikang Griyego|Griyegong]] mga salita na &quot;μικρόν&quot; (mikrón) na ibig-sabihin ay &quot;maliit&quot; at &quot;νησί&quot; (nesí) na &quot;pulo&quot; na nangangahulugang &quot;maliit na pulo&quot;.

== Heograpiya ==
Ang Mikronesiya ay isang rehiyon sa Oseaniya na binubuo ng humigit-kumulang 2,100 pulo, na may kabuuang lawak na {{convert|2,700|km2|abbr=on}}, kung saan ang pinakamalaki ay ang Guam na may sukat na {{convert|582|km2|abbr=on}} Ang kabuuang lawak ng karagatang saklaw ng mga pulong ito ay ,{{convert|7,400,000|km2|abbr=on}}.{{sfn|Kirch|2001|p=165}}

May apat na pangunahing pangkat ng mga isla sa Mikronesiya:

* ang Kapuluang Caroline (Pederadong mga Estado ng Mikronesiya at [[Palau]])
* ang Kapuluang Gilbert (Kiribati)
* ang Kapuluang Mariana (Kapuluang Hilagang Mariana at Guam, Estados Unidos)
* ang Kapuluang Marshall

Hindi kabilang dito ang hiwalay na bansang pulo ng Nauru, pati na rin ang iba pang mga natatanging pulo at mas maliliit na pangkat ng pulo.

==Mga sanggunian==
{{reflist}}

==Mga talababa==
* {{Cite book |last=Kirch |first=Patrick Vinton |title=On the Road of the Winds: An Archaeological History of the Pacific Islands Before European Contact |year=2001 |publisher=University of California Press |isbn=978-0-520-92896-1|language=en}}
* {{Cite book |last=Rainbird |first=Paul |title=The Archaeology of Micronesia |year=2004 |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-0-521-65630-6|language=en}}
[[Kaurian:Mikronesya]]</text>
      <sha1>7847suxq0d9dva3vqftt5nivl0b4kkg</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2202580</id>
      <parentid>2202578</parentid>
      <timestamp>2026-04-12T02:08:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jojit fb</username>
        <id>38</id>
      </contributor>
      <origin>2202580</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12782" sha1="kfjawcusndfwb85qkjdk09yuqj8az2q" xml:space="preserve">{{about|Micronesia bilang rehiyon sa Pasipiko|estadong may malayang asosasyon sa Estados Unidos|Pederadong mga Estado ng Mikronesya}}{{Infobox settlement|name=Mikronesiya|image_map=Micronesian Cultural Area.png|map_caption=Mapang pangheograpiko ng Mirkonesiya (binawasang bahagi)|subdivision_type=Mga pinakamalaking lungsod|subdivision_name=|population_total={{IncreaseNeutral}} 517.464|population_as_of={{UN_Population|Taon}}|population_footnotes=|population_demonym=Mikronesiyo|blank_name_sec1=Ibang impormasyon|blank1_name_sec1=Mga bansa|blank1_info_sec1={{Collapsible list
 |titlestyle = background:transparent;text-align:left;font-weight:normal;
 |title = '''5'''
 |{{flag|Kiribati|size=23px}} (bahagi)
 |{{flag|Nauru|size=23px}}
 |{{flag|Marshall Islands|size=23px}}
 |{{flag|Micronesia|size=23px}}
|{{flag|Palau|size=23px}}
 }}|blank1_name_sec2=|blank1_info_sec2=|footnotes=|demographics1_title2=|demographics1_info2=|demographics1_title3=|demographics1_info3=|demographics1_title4=|demographics1_info4=|demographics1_title5=|demographics1_info5=|blank2_name_sec1=Mga dependensiya|blank2_info_sec1={{Collapsible list
 |titlestyle = background:transparent;text-align:left;font-weight:normal;
 |title = Panlabas (2)
 | {{flag|Guam|local|size=23px}} ([[Estados Unidos]]) {{flag|Northern Mariana Islands|local|size=23px}} ([[Estados Unidos]])
 }}|blank3_info_sec1=|blank4_name_sec1=}}Ang '''Mikronesiya''' ({{IPAc-en|UK|ˌ|m|aɪ|k|r|ə|ˈ|n|iː|z|i|ə}}, {{IPAc-en|US|-|ˈ|n|iː|ʒ|ə|audio=En-us-Micronesia.ogg}})&lt;ref&gt;mula sa {{langx|grc|μικρός}} ''mikrós'' &quot;maliit&quot; and {{lang|grc|νῆσος}} ''nêsos'' &quot;pulo&quot;&lt;/ref&gt; ay isang subrehiyon ng [[Oseaniya]], na binubuo ng humigit-kumulang 2,000 maliliit na pulo sa hilagang-kanlurang bahagi ng [[Karagatang Pasipiko]]. Mayroon itong malapit na magkakaugnay na kasaysayang kultural sa tatlo pang rehiyong pulo: ang Maritimong [[Timog-silangang Asya]] sa kanluran, ang [[Polynesia|Polinesiya]] sa silangan, at ang [[Melanesya]] sa timog—gayundin sa mas malawak na komunidad ng [[mga Austronesyo]].

Ang rehiyon ay may [[Klimang tropiko|klimang tropikal]] na pandagat at bahagi ng mundong Oseaniya. Kabilang dito ang apat na pangunahing kapuluan—ang Kapuluang Caroline, [[Kapuluang Gilbert]], [[Kapuluang Mariana]], at [[Kapuluang Marshall]]—pati na rin ang maraming [[pulo]] na hindi kabilang sa alinmang [[kapuluan]].

Nagkakaiba-iba ang kontrol pampolitika sa loob ng Mikronesya depende sa pulo, at ito ay nahahati sa anim na mga bansang may soberanya. Ang ilan sa Kapuluang Caroline ay bahagi ng Republika ng [[Palau]] at ang iba naman ay bahagi ng [[Estados Pederados ng Mikronesya|Pederadong mga Estado ng Mikronesya]] (madalas pinaikli bilang &quot;FSM&quot; o &quot;Mikronesya&quot;—na hindi dapat ipagkamali sa pangalan ng buong rehiyon). Ang Kapuluang Gilbert (kasama ang  Kapuluang Phoenix at Kapuluang Line sa Polinesiya) ay bumubuo sa Republika ng [[Kiribati]]. Ang Kapuluang Mariana ay may kaugnayan sa Estados Unidos; ang ilan ay kabilang sa teritoryo ng [[Estados Unidos]] na [[Guam]] at ang iba naman ay sa Komonwelt ng Hilagang Kapuluang Mariana. Ang pulo ng [[Nauru]] ay isang hiwalay na bansang may sariling soberanya. Ang Kapuluang Marshall ay kabilang sa Republika ng Kapuluang Marshall. Ang [[soberanya]] ng Kapuluang Wake ay pinagtatalunan: inaangkin ito ng Estados Unidos at ng Republika ng Kapuluang Marshall. Sa kasalukuyan, ang Estados Unidos ang may aktuwal na kontrol sa Kapuluang Wake, na direktang pinangangasiwaan ng Hukbong Panghimpapawid ng Estados Unidos.

Sa kabila ng katotohanang ang konsepto ng &quot;Mikronesiya&quot; ay matagal nang naitatag mula pa noong 1832 at patuloy na ginagamit, ang pangkat na ito ay hindi tumutugma sa anumang iisang heomorpolohikal, [[Arkeolohiya|arkeolohikal]], [[Lingguwistika|lingguwistiko]], [[etniko]], o [[Kultura|kultural]] na pagkakaisa. Sa halip, ito ay isang magkakaibang kalipunan na walang malalim na iisang identidad. Sa katunayan, walang umiiral na &quot;mamamayang Mikronesyano&quot; bilang hiwalay na pangkat ng mga Austronesyo na naglayag sa [[dagat]], na kinabibilangan din ng mga Polinesyo at ng ipinapalagay na Australo-Melanesyo o &quot;mga Melanesyo&quot;.&lt;ref&gt;Patrick Vinton Kirch, ''On the Road of the Winds: an Archeological History of the Pacific Islands before European Contact'', Berkeley, University of California Press, 2000:5. (sa Ingles)&lt;/ref&gt;

Nagsimula ang paninirahan ng tao sa Mikronesiya ilang libong taon na ang nakalipas.{{sfn|Kirch|2001|p=167}} Batay sa kasalukuyang konsenso ng [[agham]], nagmula ang mga Austronesyo sa isang sinaunang migrasyong pandagat, na kilala bilangAustronesyong pagpapalawak, mula sa sinaunang [[Formosa]] bago ang panahong Han, bandang 3000 hanggang 1500 BK. Narating ng mga Austronesyo ang pinakahilagang bahagi ng [[Pilipinas]], partikular ang Kapuluang [[Batanes]], bandang 2200 BK. Sila ang unang mga taong nakalikha ng mga teknolohiyang pandagat para sa paglalayag sa karagatan (tulad ng catamaran, [[Bangka|bangkang]] may [[katig]], paraang tinataling umbok sa paggawa ng bangka, at layag na parang sipit ng alimango), na nagbigay-daan sa kanilang mabilis na pagkalat sa mga isla ng Indo-Pasipiko.&lt;ref name=&quot;Doran1981&quot;&gt;{{cite book |last1=Doran |first1=Edwin B. |title=Wangka: Austronesian Canoe Origins |date=1981 |publisher=Texas A&amp;M University Press |isbn=978-0-89096-107-0 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Dierking2007&quot;&gt;{{cite book |last1=Dierking |first1=Gary |title=Building Outrigger Sailing Canoes: Modern Construction Methods for Three Fast, Beautiful Boats |date=2007 |publisher=International Marine/McGraw-Hill |isbn=978-0-07-159456-1 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Horridge1986&quot;&gt;{{cite journal |last1=Horridge |first1=Adrian |date=1986 |title=The Evolution of Pacific Canoe Rigs |journal=The Journal of Pacific History |language=en |volume=21 |issue=2 |pages=83–89 |doi=10.1080/00223348608572530 |jstor=25168892}}&lt;/ref&gt; Mula 2000 BK, kanilang nakasalamuha at nahaluan (o nahaluan sila) ng mga naunang populasyon sa mga pulo na kanilang dinaanan.&lt;ref name=&quot;Bellwood1988&quot;&gt;{{cite journal |last1=Bellwood |first1=Peter |date=1988 |title=A Hypothesis for Austronesian Origins |url=https://core.ac.uk/download/pdf/5105193.pdf |url-status=live |journal=Asian Perspectives |language=en |volume=26 |issue=1 |pages=107–117 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190501105624/https://core.ac.uk/download/pdf/5105193.pdf |archive-date=1 May 2019 |access-date=1 May 2019}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Bellwood 1991&quot;&gt;{{cite journal |last1=Bellwood |first1=Peter |date=1991 |title=The Austronesian Dispersal and the Origin of Languages |journal=Scientific American |language=en |volume=265 |issue=1 |pages=88–93 |bibcode=1991SciAm.265a..88B |doi=10.1038/scientificamerican0791-88 |jstor=24936983}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;hill&amp;serjeanston1989&quot;&gt;{{cite book |title=The Colonization of the Pacific: A Genetic Trail |publisher=Oxford University Press |year=1989 |isbn=978-0-19-857695-2 |editor=Hill, Adrian V.S. |series=Research Monographs on Human Population Biology No. 7 |language=en |editor2=Serjeantson, Susan W.}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Bellwood2006&quot;&gt;{{cite book |last1=Bellwood |first1=Peter |url=https://press.anu.edu.au/publications/series/comparative-austronesian-series/austronesians |title=The Austronesians: Historical and Comparative Perspectives |last2=Fox |first2=James J. |last3=Tryon |first3=Darrell |date=2006 |publisher=Australian National University Press |isbn=978-1-920942-85-4 |language=en |access-date=23 Marso 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200402234524/https://press.anu.edu.au/publications/series/comparative-austronesian-series/austronesians |archive-date=2 Abril 2020 |url-status=live |name-list-style=vanc}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;blench2012&quot;&gt;{{cite book |author=Blench, Roger |title=Crossing Borders |publisher=National University of Singapore Press |year=2012 |isbn=978-9971-69-642-9 |editor=Tjoa-Bonatz, Mai Lin |pages=128–148 |language=en |chapter=Almost Everything You Believed about the Austronesians Isn't True |access-date=23 March 2019 |editor2=Reinecke, Andreas |editor3=Bonatz, Dominik |chapter-url=http://www.rogerblench.info/Archaeology/SE%20Asia/Berlin%202010/Blench%20Austronesians%202012%20offprint.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20191230083644/http://www.rogerblench.info/Archaeology/SE%20Asia/Berlin%202010/Blench%20Austronesians%202012%20offprint.pdf |archive-date=30 December 2019 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

Ang pinakaunang naitalang pakikipag-ugnayan ng mga Europeo sa Mikronesiya ay noong 1521, nang dumaong ang ekspedisyon ni [[Fernando de Magallanes|Magellan]] sa Kapuluang Mariana. Karaniwang iniuugnay kay Jules Dumont d'Urville ang paglikha ng katawagang &quot;Mikronesiya&quot; noong 1832, subalit sa katunayan ay ginamit na ito ni Louis Domeny de Rienzi isang taon bago nito.{{sfn|Rainbird|2004|p=6}}&lt;ref&gt;« Although based on a superficial understanding of the Pacific islanders, Dumont d'Urville's tripartite classification stuck. Indeed, these categories — Polynesians, Micronesians, Melanesians — became so deeply entrenched in Western anthropological thought that it is difficult even now to break out the mould in which they entrap us (Thomas, 1989). Such labels provide handy geographical referents, yet they mislead us greatly if we take them to be meaningful segments of cultural history. Only Polynesia has stood the tests of time and increased knowledge, as a category with historical significance », Patrick Vinton Kirch, ''On the Road of the Winds : an Archeological History of the Pacific Islands before European Contact'', Berkeley, University of California Press, 2000 : 5. (sa Ingles)&lt;/ref&gt;

== Etimolohiya ==

Nagmula ang salitang ito sa [[Wikang Griyego|Griyegong]] mga salita na &quot;μικρόν&quot; (mikrón) na ibig-sabihin ay &quot;maliit&quot; at &quot;νησί&quot; (nesí) na &quot;pulo&quot; na nangangahulugang &quot;maliit na pulo&quot;.

== Heograpiya ==
Ang Mikronesiya ay isang rehiyon sa Oseaniya na binubuo ng humigit-kumulang 2,100 pulo, na may kabuuang lawak na {{convert|2,700|km2|abbr=on}}, kung saan ang pinakamalaki ay ang Guam na may sukat na {{convert|582|km2|abbr=on}} Ang kabuuang lawak ng karagatang saklaw ng mga pulong ito ay ,{{convert|7,400,000|km2|abbr=on}}.{{sfn|Kirch|2001|p=165}}

May apat na pangunahing pangkat ng mga isla sa Mikronesiya:

* ang Kapuluang Caroline (Pederadong mga Estado ng Mikronesiya at [[Palau]])
* ang Kapuluang Gilbert (Kiribati)
* ang Kapuluang Mariana (Kapuluang Hilagang Mariana at Guam, Estados Unidos)
* ang Kapuluang Marshall

Hindi kabilang dito ang hiwalay na bansang pulo ng Nauru, pati na rin ang iba pang mga natatanging pulo at mas maliliit na pangkat ng pulo.

== Demograpiya ==
Ang mga tao sa kasalukuyan ay binubuo ng iba't ibang [[etnisidad]], subalit lahat ay nagmula at kabilang sa kulturang Mikronesiyo.

Dahil sa paghahalong ito ng pinagmulan, marami sa mga etnisidad sa Mikronesiya ang nakakaramdam ng mas malapit na ugnayan sa ilang pangkat sa Melanesiya o sa Pilipinas. Isang magandang halimbawa nito ang mga Yapese na may kaugnayan sa mga Austronesyo na tribo sa hilagang Pilipinas. Ipinapakita rin ng [[henetika]] na may makabuluhang bilang ng mga Mikronesyano ang may [[Mga Hapon|lahing Hapones]] sa panig ng ama: 9.5% ng mga lalaki sa Mikronesiya at 0.2% sa [[Silangang Timor]] ang nagtataglay ng Haplogrupong D-M55.

Mayroon ding malalaking pamayanang [[Asya|Asyano]] sa buong rehiyon, lalo na sa Kapuluang Hilagang Mariana  kung saan sila ang mayorya. Mayroon ding mas maliliit na pamayanang [[Europa|Europeo]] na nagmula sa Estados Unidos o mga inapo ng mga nanirahan noong panahon ng kolonyalismong Europeo sa Mikronesiya.

Bagama't bahagi silang lahat ng iisang rehiyon sa [[heograpiya]], magkakaiba ang kanilang mga kasaysayang kolonyal. Ang mga lugar sa Mikronesiya na pinangangasiwaan ng Estados Unidos ay may natatanging karanasan na nagtatangi sa kanila mula sa iba pang bahagi ng Pasipiko. May malaking pag-asa sa ekonomiya ang Mikronesiya sa dati o kasalukuyang mga bansang namamahala sa kanila, na maihahambing lamang sa French Pacific. Minsan, ginagamit ang katawagang “American Mikronesiya” upang kilalanin ang pagkakaibang ito sa pamana ng [[kultura]].

Ayon sa isang sarbey noong 2011, 93.1% ng mga Mikronesyo ay mga [[Kristiyanismo|Kristiyano]]; ipinakita naman ng isang sarbey noong 2022 na 99% ay Kristiyano.

==Mga sanggunian==
{{reflist}}

==Mga talababa==
* {{Cite book |last=Kirch |first=Patrick Vinton |title=On the Road of the Winds: An Archaeological History of the Pacific Islands Before European Contact |year=2001 |publisher=University of California Press |isbn=978-0-520-92896-1|language=en}}
* {{Cite book |last=Rainbird |first=Paul |title=The Archaeology of Micronesia |year=2004 |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-0-521-65630-6|language=en}}
[[Kaurian:Mikronesya]]</text>
      <sha1>kfjawcusndfwb85qkjdk09yuqj8az2q</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2202581</id>
      <parentid>2202580</parentid>
      <timestamp>2026-04-12T02:09:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jojit fb</username>
        <id>38</id>
      </contributor>
      <comment>/* Demograpiya */</comment>
      <origin>2202581</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12781" sha1="pb49c2yjpw8kf8i5g3n9k4rkp2ejg9x" xml:space="preserve">{{about|Micronesia bilang rehiyon sa Pasipiko|estadong may malayang asosasyon sa Estados Unidos|Pederadong mga Estado ng Mikronesya}}{{Infobox settlement|name=Mikronesiya|image_map=Micronesian Cultural Area.png|map_caption=Mapang pangheograpiko ng Mirkonesiya (binawasang bahagi)|subdivision_type=Mga pinakamalaking lungsod|subdivision_name=|population_total={{IncreaseNeutral}} 517.464|population_as_of={{UN_Population|Taon}}|population_footnotes=|population_demonym=Mikronesiyo|blank_name_sec1=Ibang impormasyon|blank1_name_sec1=Mga bansa|blank1_info_sec1={{Collapsible list
 |titlestyle = background:transparent;text-align:left;font-weight:normal;
 |title = '''5'''
 |{{flag|Kiribati|size=23px}} (bahagi)
 |{{flag|Nauru|size=23px}}
 |{{flag|Marshall Islands|size=23px}}
 |{{flag|Micronesia|size=23px}}
|{{flag|Palau|size=23px}}
 }}|blank1_name_sec2=|blank1_info_sec2=|footnotes=|demographics1_title2=|demographics1_info2=|demographics1_title3=|demographics1_info3=|demographics1_title4=|demographics1_info4=|demographics1_title5=|demographics1_info5=|blank2_name_sec1=Mga dependensiya|blank2_info_sec1={{Collapsible list
 |titlestyle = background:transparent;text-align:left;font-weight:normal;
 |title = Panlabas (2)
 | {{flag|Guam|local|size=23px}} ([[Estados Unidos]]) {{flag|Northern Mariana Islands|local|size=23px}} ([[Estados Unidos]])
 }}|blank3_info_sec1=|blank4_name_sec1=}}Ang '''Mikronesiya''' ({{IPAc-en|UK|ˌ|m|aɪ|k|r|ə|ˈ|n|iː|z|i|ə}}, {{IPAc-en|US|-|ˈ|n|iː|ʒ|ə|audio=En-us-Micronesia.ogg}})&lt;ref&gt;mula sa {{langx|grc|μικρός}} ''mikrós'' &quot;maliit&quot; and {{lang|grc|νῆσος}} ''nêsos'' &quot;pulo&quot;&lt;/ref&gt; ay isang subrehiyon ng [[Oseaniya]], na binubuo ng humigit-kumulang 2,000 maliliit na pulo sa hilagang-kanlurang bahagi ng [[Karagatang Pasipiko]]. Mayroon itong malapit na magkakaugnay na kasaysayang kultural sa tatlo pang rehiyong pulo: ang Maritimong [[Timog-silangang Asya]] sa kanluran, ang [[Polynesia|Polinesiya]] sa silangan, at ang [[Melanesya]] sa timog—gayundin sa mas malawak na komunidad ng [[mga Austronesyo]].

Ang rehiyon ay may [[Klimang tropiko|klimang tropikal]] na pandagat at bahagi ng mundong Oseaniya. Kabilang dito ang apat na pangunahing kapuluan—ang Kapuluang Caroline, [[Kapuluang Gilbert]], [[Kapuluang Mariana]], at [[Kapuluang Marshall]]—pati na rin ang maraming [[pulo]] na hindi kabilang sa alinmang [[kapuluan]].

Nagkakaiba-iba ang kontrol pampolitika sa loob ng Mikronesya depende sa pulo, at ito ay nahahati sa anim na mga bansang may soberanya. Ang ilan sa Kapuluang Caroline ay bahagi ng Republika ng [[Palau]] at ang iba naman ay bahagi ng [[Estados Pederados ng Mikronesya|Pederadong mga Estado ng Mikronesya]] (madalas pinaikli bilang &quot;FSM&quot; o &quot;Mikronesya&quot;—na hindi dapat ipagkamali sa pangalan ng buong rehiyon). Ang Kapuluang Gilbert (kasama ang  Kapuluang Phoenix at Kapuluang Line sa Polinesiya) ay bumubuo sa Republika ng [[Kiribati]]. Ang Kapuluang Mariana ay may kaugnayan sa Estados Unidos; ang ilan ay kabilang sa teritoryo ng [[Estados Unidos]] na [[Guam]] at ang iba naman ay sa Komonwelt ng Hilagang Kapuluang Mariana. Ang pulo ng [[Nauru]] ay isang hiwalay na bansang may sariling soberanya. Ang Kapuluang Marshall ay kabilang sa Republika ng Kapuluang Marshall. Ang [[soberanya]] ng Kapuluang Wake ay pinagtatalunan: inaangkin ito ng Estados Unidos at ng Republika ng Kapuluang Marshall. Sa kasalukuyan, ang Estados Unidos ang may aktuwal na kontrol sa Kapuluang Wake, na direktang pinangangasiwaan ng Hukbong Panghimpapawid ng Estados Unidos.

Sa kabila ng katotohanang ang konsepto ng &quot;Mikronesiya&quot; ay matagal nang naitatag mula pa noong 1832 at patuloy na ginagamit, ang pangkat na ito ay hindi tumutugma sa anumang iisang heomorpolohikal, [[Arkeolohiya|arkeolohikal]], [[Lingguwistika|lingguwistiko]], [[etniko]], o [[Kultura|kultural]] na pagkakaisa. Sa halip, ito ay isang magkakaibang kalipunan na walang malalim na iisang identidad. Sa katunayan, walang umiiral na &quot;mamamayang Mikronesyano&quot; bilang hiwalay na pangkat ng mga Austronesyo na naglayag sa [[dagat]], na kinabibilangan din ng mga Polinesyo at ng ipinapalagay na Australo-Melanesyo o &quot;mga Melanesyo&quot;.&lt;ref&gt;Patrick Vinton Kirch, ''On the Road of the Winds: an Archeological History of the Pacific Islands before European Contact'', Berkeley, University of California Press, 2000:5. (sa Ingles)&lt;/ref&gt;

Nagsimula ang paninirahan ng tao sa Mikronesiya ilang libong taon na ang nakalipas.{{sfn|Kirch|2001|p=167}} Batay sa kasalukuyang konsenso ng [[agham]], nagmula ang mga Austronesyo sa isang sinaunang migrasyong pandagat, na kilala bilangAustronesyong pagpapalawak, mula sa sinaunang [[Formosa]] bago ang panahong Han, bandang 3000 hanggang 1500 BK. Narating ng mga Austronesyo ang pinakahilagang bahagi ng [[Pilipinas]], partikular ang Kapuluang [[Batanes]], bandang 2200 BK. Sila ang unang mga taong nakalikha ng mga teknolohiyang pandagat para sa paglalayag sa karagatan (tulad ng catamaran, [[Bangka|bangkang]] may [[katig]], paraang tinataling umbok sa paggawa ng bangka, at layag na parang sipit ng alimango), na nagbigay-daan sa kanilang mabilis na pagkalat sa mga isla ng Indo-Pasipiko.&lt;ref name=&quot;Doran1981&quot;&gt;{{cite book |last1=Doran |first1=Edwin B. |title=Wangka: Austronesian Canoe Origins |date=1981 |publisher=Texas A&amp;M University Press |isbn=978-0-89096-107-0 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Dierking2007&quot;&gt;{{cite book |last1=Dierking |first1=Gary |title=Building Outrigger Sailing Canoes: Modern Construction Methods for Three Fast, Beautiful Boats |date=2007 |publisher=International Marine/McGraw-Hill |isbn=978-0-07-159456-1 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Horridge1986&quot;&gt;{{cite journal |last1=Horridge |first1=Adrian |date=1986 |title=The Evolution of Pacific Canoe Rigs |journal=The Journal of Pacific History |language=en |volume=21 |issue=2 |pages=83–89 |doi=10.1080/00223348608572530 |jstor=25168892}}&lt;/ref&gt; Mula 2000 BK, kanilang nakasalamuha at nahaluan (o nahaluan sila) ng mga naunang populasyon sa mga pulo na kanilang dinaanan.&lt;ref name=&quot;Bellwood1988&quot;&gt;{{cite journal |last1=Bellwood |first1=Peter |date=1988 |title=A Hypothesis for Austronesian Origins |url=https://core.ac.uk/download/pdf/5105193.pdf |url-status=live |journal=Asian Perspectives |language=en |volume=26 |issue=1 |pages=107–117 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190501105624/https://core.ac.uk/download/pdf/5105193.pdf |archive-date=1 May 2019 |access-date=1 May 2019}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Bellwood 1991&quot;&gt;{{cite journal |last1=Bellwood |first1=Peter |date=1991 |title=The Austronesian Dispersal and the Origin of Languages |journal=Scientific American |language=en |volume=265 |issue=1 |pages=88–93 |bibcode=1991SciAm.265a..88B |doi=10.1038/scientificamerican0791-88 |jstor=24936983}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;hill&amp;serjeanston1989&quot;&gt;{{cite book |title=The Colonization of the Pacific: A Genetic Trail |publisher=Oxford University Press |year=1989 |isbn=978-0-19-857695-2 |editor=Hill, Adrian V.S. |series=Research Monographs on Human Population Biology No. 7 |language=en |editor2=Serjeantson, Susan W.}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Bellwood2006&quot;&gt;{{cite book |last1=Bellwood |first1=Peter |url=https://press.anu.edu.au/publications/series/comparative-austronesian-series/austronesians |title=The Austronesians: Historical and Comparative Perspectives |last2=Fox |first2=James J. |last3=Tryon |first3=Darrell |date=2006 |publisher=Australian National University Press |isbn=978-1-920942-85-4 |language=en |access-date=23 Marso 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200402234524/https://press.anu.edu.au/publications/series/comparative-austronesian-series/austronesians |archive-date=2 Abril 2020 |url-status=live |name-list-style=vanc}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;blench2012&quot;&gt;{{cite book |author=Blench, Roger |title=Crossing Borders |publisher=National University of Singapore Press |year=2012 |isbn=978-9971-69-642-9 |editor=Tjoa-Bonatz, Mai Lin |pages=128–148 |language=en |chapter=Almost Everything You Believed about the Austronesians Isn't True |access-date=23 March 2019 |editor2=Reinecke, Andreas |editor3=Bonatz, Dominik |chapter-url=http://www.rogerblench.info/Archaeology/SE%20Asia/Berlin%202010/Blench%20Austronesians%202012%20offprint.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20191230083644/http://www.rogerblench.info/Archaeology/SE%20Asia/Berlin%202010/Blench%20Austronesians%202012%20offprint.pdf |archive-date=30 December 2019 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

Ang pinakaunang naitalang pakikipag-ugnayan ng mga Europeo sa Mikronesiya ay noong 1521, nang dumaong ang ekspedisyon ni [[Fernando de Magallanes|Magellan]] sa Kapuluang Mariana. Karaniwang iniuugnay kay Jules Dumont d'Urville ang paglikha ng katawagang &quot;Mikronesiya&quot; noong 1832, subalit sa katunayan ay ginamit na ito ni Louis Domeny de Rienzi isang taon bago nito.{{sfn|Rainbird|2004|p=6}}&lt;ref&gt;« Although based on a superficial understanding of the Pacific islanders, Dumont d'Urville's tripartite classification stuck. Indeed, these categories — Polynesians, Micronesians, Melanesians — became so deeply entrenched in Western anthropological thought that it is difficult even now to break out the mould in which they entrap us (Thomas, 1989). Such labels provide handy geographical referents, yet they mislead us greatly if we take them to be meaningful segments of cultural history. Only Polynesia has stood the tests of time and increased knowledge, as a category with historical significance », Patrick Vinton Kirch, ''On the Road of the Winds : an Archeological History of the Pacific Islands before European Contact'', Berkeley, University of California Press, 2000 : 5. (sa Ingles)&lt;/ref&gt;

== Etimolohiya ==

Nagmula ang salitang ito sa [[Wikang Griyego|Griyegong]] mga salita na &quot;μικρόν&quot; (mikrón) na ibig-sabihin ay &quot;maliit&quot; at &quot;νησί&quot; (nesí) na &quot;pulo&quot; na nangangahulugang &quot;maliit na pulo&quot;.

== Heograpiya ==
Ang Mikronesiya ay isang rehiyon sa Oseaniya na binubuo ng humigit-kumulang 2,100 pulo, na may kabuuang lawak na {{convert|2,700|km2|abbr=on}}, kung saan ang pinakamalaki ay ang Guam na may sukat na {{convert|582|km2|abbr=on}} Ang kabuuang lawak ng karagatang saklaw ng mga pulong ito ay ,{{convert|7,400,000|km2|abbr=on}}.{{sfn|Kirch|2001|p=165}}

May apat na pangunahing pangkat ng mga isla sa Mikronesiya:

* ang Kapuluang Caroline (Pederadong mga Estado ng Mikronesiya at [[Palau]])
* ang Kapuluang Gilbert (Kiribati)
* ang Kapuluang Mariana (Kapuluang Hilagang Mariana at Guam, Estados Unidos)
* ang Kapuluang Marshall

Hindi kabilang dito ang hiwalay na bansang pulo ng Nauru, pati na rin ang iba pang mga natatanging pulo at mas maliliit na pangkat ng pulo.

== Demograpiya ==
Ang mga tao sa kasalukuyan ay binubuo ng iba't ibang [[etnisidad]], subalit lahat ay nagmula at kabilang sa kulturang Mikronesiyo.

Dahil sa paghahalong ito ng pinagmulan, marami sa mga etnisidad sa Mikronesiya ang nakakaramdam ng mas malapit na ugnayan sa ilang pangkat sa Melanesiya o sa Pilipinas. Isang magandang halimbawa nito ang mga Yapese na may kaugnayan sa mga Austronesyo na tribo sa hilagang Pilipinas. Ipinapakita rin ng [[henetika]] na may makabuluhang bilang ng mga Mikronesyano ang may [[Mga Hapon|lahing Hapones]] sa panig ng ama: 9.5% ng mga lalaki sa Mikronesiya at 0.2% sa [[Silangang Timor]] ang nagtataglay ng Haplogrupong D-M55.

Mayroon ding malalaking pamayanang [[Asya|Asyano]] sa buong rehiyon, lalo na sa Kapuluang Hilagang Mariana  kung saan sila ang mayorya. Mayroon ding mas maliliit na pamayanang [[Europa|Europeo]] na nagmula sa Estados Unidos o mga inapo ng mga nanirahan noong panahon ng kolonyalismong Europeo sa Mikronesiya.

Bagama't bahagi silang lahat ng iisang rehiyon sa [[heograpiya]], magkakaiba ang kanilang mga kasaysayang kolonyal. Ang mga lugar sa Mikronesiya na pinangangasiwaan ng Estados Unidos ay may natatanging karanasan na nagtatangi sa kanila mula sa iba pang bahagi ng Pasipiko. May malaking pag-asa sa ekonomiya ang Mikronesiya sa dati o kasalukuyang mga bansang namamahala sa kanila, na maihahambing lamang sa French Pacific. Minsan, ginagamit ang katawagang &quot;Amerikanong Mikronesiya&quot; upang kilalanin ang pagkakaibang ito sa pamana ng [[kultura]].

Ayon sa isang sarbey noong 2011, 93.1% ng mga Mikronesyo ay mga [[Kristiyanismo|Kristiyano]]; ipinakita naman ng isang sarbey noong 2022 na 99% ay Kristiyano.

==Mga sanggunian==
{{reflist}}

==Mga talababa==
* {{Cite book |last=Kirch |first=Patrick Vinton |title=On the Road of the Winds: An Archaeological History of the Pacific Islands Before European Contact |year=2001 |publisher=University of California Press |isbn=978-0-520-92896-1|language=en}}
* {{Cite book |last=Rainbird |first=Paul |title=The Archaeology of Micronesia |year=2004 |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-0-521-65630-6|language=en}}
[[Kaurian:Mikronesya]]</text>
      <sha1>pb49c2yjpw8kf8i5g3n9k4rkp2ejg9x</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2202582</id>
      <parentid>2202581</parentid>
      <timestamp>2026-04-12T02:09:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jojit fb</username>
        <id>38</id>
      </contributor>
      <comment>/* Demograpiya */</comment>
      <origin>2202582</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13432" sha1="9tkcd20qlzfrezkw37v07l1tpy1oqcu" xml:space="preserve">{{about|Micronesia bilang rehiyon sa Pasipiko|estadong may malayang asosasyon sa Estados Unidos|Pederadong mga Estado ng Mikronesya}}{{Infobox settlement|name=Mikronesiya|image_map=Micronesian Cultural Area.png|map_caption=Mapang pangheograpiko ng Mirkonesiya (binawasang bahagi)|subdivision_type=Mga pinakamalaking lungsod|subdivision_name=|population_total={{IncreaseNeutral}} 517.464|population_as_of={{UN_Population|Taon}}|population_footnotes=|population_demonym=Mikronesiyo|blank_name_sec1=Ibang impormasyon|blank1_name_sec1=Mga bansa|blank1_info_sec1={{Collapsible list
 |titlestyle = background:transparent;text-align:left;font-weight:normal;
 |title = '''5'''
 |{{flag|Kiribati|size=23px}} (bahagi)
 |{{flag|Nauru|size=23px}}
 |{{flag|Marshall Islands|size=23px}}
 |{{flag|Micronesia|size=23px}}
|{{flag|Palau|size=23px}}
 }}|blank1_name_sec2=|blank1_info_sec2=|footnotes=|demographics1_title2=|demographics1_info2=|demographics1_title3=|demographics1_info3=|demographics1_title4=|demographics1_info4=|demographics1_title5=|demographics1_info5=|blank2_name_sec1=Mga dependensiya|blank2_info_sec1={{Collapsible list
 |titlestyle = background:transparent;text-align:left;font-weight:normal;
 |title = Panlabas (2)
 | {{flag|Guam|local|size=23px}} ([[Estados Unidos]]) {{flag|Northern Mariana Islands|local|size=23px}} ([[Estados Unidos]])
 }}|blank3_info_sec1=|blank4_name_sec1=}}Ang '''Mikronesiya''' ({{IPAc-en|UK|ˌ|m|aɪ|k|r|ə|ˈ|n|iː|z|i|ə}}, {{IPAc-en|US|-|ˈ|n|iː|ʒ|ə|audio=En-us-Micronesia.ogg}})&lt;ref&gt;mula sa {{langx|grc|μικρός}} ''mikrós'' &quot;maliit&quot; and {{lang|grc|νῆσος}} ''nêsos'' &quot;pulo&quot;&lt;/ref&gt; ay isang subrehiyon ng [[Oseaniya]], na binubuo ng humigit-kumulang 2,000 maliliit na pulo sa hilagang-kanlurang bahagi ng [[Karagatang Pasipiko]]. Mayroon itong malapit na magkakaugnay na kasaysayang kultural sa tatlo pang rehiyong pulo: ang Maritimong [[Timog-silangang Asya]] sa kanluran, ang [[Polynesia|Polinesiya]] sa silangan, at ang [[Melanesya]] sa timog—gayundin sa mas malawak na komunidad ng [[mga Austronesyo]].

Ang rehiyon ay may [[Klimang tropiko|klimang tropikal]] na pandagat at bahagi ng mundong Oseaniya. Kabilang dito ang apat na pangunahing kapuluan—ang Kapuluang Caroline, [[Kapuluang Gilbert]], [[Kapuluang Mariana]], at [[Kapuluang Marshall]]—pati na rin ang maraming [[pulo]] na hindi kabilang sa alinmang [[kapuluan]].

Nagkakaiba-iba ang kontrol pampolitika sa loob ng Mikronesya depende sa pulo, at ito ay nahahati sa anim na mga bansang may soberanya. Ang ilan sa Kapuluang Caroline ay bahagi ng Republika ng [[Palau]] at ang iba naman ay bahagi ng [[Estados Pederados ng Mikronesya|Pederadong mga Estado ng Mikronesya]] (madalas pinaikli bilang &quot;FSM&quot; o &quot;Mikronesya&quot;—na hindi dapat ipagkamali sa pangalan ng buong rehiyon). Ang Kapuluang Gilbert (kasama ang  Kapuluang Phoenix at Kapuluang Line sa Polinesiya) ay bumubuo sa Republika ng [[Kiribati]]. Ang Kapuluang Mariana ay may kaugnayan sa Estados Unidos; ang ilan ay kabilang sa teritoryo ng [[Estados Unidos]] na [[Guam]] at ang iba naman ay sa Komonwelt ng Hilagang Kapuluang Mariana. Ang pulo ng [[Nauru]] ay isang hiwalay na bansang may sariling soberanya. Ang Kapuluang Marshall ay kabilang sa Republika ng Kapuluang Marshall. Ang [[soberanya]] ng Kapuluang Wake ay pinagtatalunan: inaangkin ito ng Estados Unidos at ng Republika ng Kapuluang Marshall. Sa kasalukuyan, ang Estados Unidos ang may aktuwal na kontrol sa Kapuluang Wake, na direktang pinangangasiwaan ng Hukbong Panghimpapawid ng Estados Unidos.

Sa kabila ng katotohanang ang konsepto ng &quot;Mikronesiya&quot; ay matagal nang naitatag mula pa noong 1832 at patuloy na ginagamit, ang pangkat na ito ay hindi tumutugma sa anumang iisang heomorpolohikal, [[Arkeolohiya|arkeolohikal]], [[Lingguwistika|lingguwistiko]], [[etniko]], o [[Kultura|kultural]] na pagkakaisa. Sa halip, ito ay isang magkakaibang kalipunan na walang malalim na iisang identidad. Sa katunayan, walang umiiral na &quot;mamamayang Mikronesyano&quot; bilang hiwalay na pangkat ng mga Austronesyo na naglayag sa [[dagat]], na kinabibilangan din ng mga Polinesyo at ng ipinapalagay na Australo-Melanesyo o &quot;mga Melanesyo&quot;.&lt;ref&gt;Patrick Vinton Kirch, ''On the Road of the Winds: an Archeological History of the Pacific Islands before European Contact'', Berkeley, University of California Press, 2000:5. (sa Ingles)&lt;/ref&gt;

Nagsimula ang paninirahan ng tao sa Mikronesiya ilang libong taon na ang nakalipas.{{sfn|Kirch|2001|p=167}} Batay sa kasalukuyang konsenso ng [[agham]], nagmula ang mga Austronesyo sa isang sinaunang migrasyong pandagat, na kilala bilangAustronesyong pagpapalawak, mula sa sinaunang [[Formosa]] bago ang panahong Han, bandang 3000 hanggang 1500 BK. Narating ng mga Austronesyo ang pinakahilagang bahagi ng [[Pilipinas]], partikular ang Kapuluang [[Batanes]], bandang 2200 BK. Sila ang unang mga taong nakalikha ng mga teknolohiyang pandagat para sa paglalayag sa karagatan (tulad ng catamaran, [[Bangka|bangkang]] may [[katig]], paraang tinataling umbok sa paggawa ng bangka, at layag na parang sipit ng alimango), na nagbigay-daan sa kanilang mabilis na pagkalat sa mga isla ng Indo-Pasipiko.&lt;ref name=&quot;Doran1981&quot;&gt;{{cite book |last1=Doran |first1=Edwin B. |title=Wangka: Austronesian Canoe Origins |date=1981 |publisher=Texas A&amp;M University Press |isbn=978-0-89096-107-0 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Dierking2007&quot;&gt;{{cite book |last1=Dierking |first1=Gary |title=Building Outrigger Sailing Canoes: Modern Construction Methods for Three Fast, Beautiful Boats |date=2007 |publisher=International Marine/McGraw-Hill |isbn=978-0-07-159456-1 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Horridge1986&quot;&gt;{{cite journal |last1=Horridge |first1=Adrian |date=1986 |title=The Evolution of Pacific Canoe Rigs |journal=The Journal of Pacific History |language=en |volume=21 |issue=2 |pages=83–89 |doi=10.1080/00223348608572530 |jstor=25168892}}&lt;/ref&gt; Mula 2000 BK, kanilang nakasalamuha at nahaluan (o nahaluan sila) ng mga naunang populasyon sa mga pulo na kanilang dinaanan.&lt;ref name=&quot;Bellwood1988&quot;&gt;{{cite journal |last1=Bellwood |first1=Peter |date=1988 |title=A Hypothesis for Austronesian Origins |url=https://core.ac.uk/download/pdf/5105193.pdf |url-status=live |journal=Asian Perspectives |language=en |volume=26 |issue=1 |pages=107–117 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190501105624/https://core.ac.uk/download/pdf/5105193.pdf |archive-date=1 May 2019 |access-date=1 May 2019}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Bellwood 1991&quot;&gt;{{cite journal |last1=Bellwood |first1=Peter |date=1991 |title=The Austronesian Dispersal and the Origin of Languages |journal=Scientific American |language=en |volume=265 |issue=1 |pages=88–93 |bibcode=1991SciAm.265a..88B |doi=10.1038/scientificamerican0791-88 |jstor=24936983}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;hill&amp;serjeanston1989&quot;&gt;{{cite book |title=The Colonization of the Pacific: A Genetic Trail |publisher=Oxford University Press |year=1989 |isbn=978-0-19-857695-2 |editor=Hill, Adrian V.S. |series=Research Monographs on Human Population Biology No. 7 |language=en |editor2=Serjeantson, Susan W.}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Bellwood2006&quot;&gt;{{cite book |last1=Bellwood |first1=Peter |url=https://press.anu.edu.au/publications/series/comparative-austronesian-series/austronesians |title=The Austronesians: Historical and Comparative Perspectives |last2=Fox |first2=James J. |last3=Tryon |first3=Darrell |date=2006 |publisher=Australian National University Press |isbn=978-1-920942-85-4 |language=en |access-date=23 Marso 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200402234524/https://press.anu.edu.au/publications/series/comparative-austronesian-series/austronesians |archive-date=2 Abril 2020 |url-status=live |name-list-style=vanc}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;blench2012&quot;&gt;{{cite book |author=Blench, Roger |title=Crossing Borders |publisher=National University of Singapore Press |year=2012 |isbn=978-9971-69-642-9 |editor=Tjoa-Bonatz, Mai Lin |pages=128–148 |language=en |chapter=Almost Everything You Believed about the Austronesians Isn't True |access-date=23 March 2019 |editor2=Reinecke, Andreas |editor3=Bonatz, Dominik |chapter-url=http://www.rogerblench.info/Archaeology/SE%20Asia/Berlin%202010/Blench%20Austronesians%202012%20offprint.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20191230083644/http://www.rogerblench.info/Archaeology/SE%20Asia/Berlin%202010/Blench%20Austronesians%202012%20offprint.pdf |archive-date=30 December 2019 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

Ang pinakaunang naitalang pakikipag-ugnayan ng mga Europeo sa Mikronesiya ay noong 1521, nang dumaong ang ekspedisyon ni [[Fernando de Magallanes|Magellan]] sa Kapuluang Mariana. Karaniwang iniuugnay kay Jules Dumont d'Urville ang paglikha ng katawagang &quot;Mikronesiya&quot; noong 1832, subalit sa katunayan ay ginamit na ito ni Louis Domeny de Rienzi isang taon bago nito.{{sfn|Rainbird|2004|p=6}}&lt;ref&gt;« Although based on a superficial understanding of the Pacific islanders, Dumont d'Urville's tripartite classification stuck. Indeed, these categories — Polynesians, Micronesians, Melanesians — became so deeply entrenched in Western anthropological thought that it is difficult even now to break out the mould in which they entrap us (Thomas, 1989). Such labels provide handy geographical referents, yet they mislead us greatly if we take them to be meaningful segments of cultural history. Only Polynesia has stood the tests of time and increased knowledge, as a category with historical significance », Patrick Vinton Kirch, ''On the Road of the Winds : an Archeological History of the Pacific Islands before European Contact'', Berkeley, University of California Press, 2000 : 5. (sa Ingles)&lt;/ref&gt;

== Etimolohiya ==

Nagmula ang salitang ito sa [[Wikang Griyego|Griyegong]] mga salita na &quot;μικρόν&quot; (mikrón) na ibig-sabihin ay &quot;maliit&quot; at &quot;νησί&quot; (nesí) na &quot;pulo&quot; na nangangahulugang &quot;maliit na pulo&quot;.

== Heograpiya ==
Ang Mikronesiya ay isang rehiyon sa Oseaniya na binubuo ng humigit-kumulang 2,100 pulo, na may kabuuang lawak na {{convert|2,700|km2|abbr=on}}, kung saan ang pinakamalaki ay ang Guam na may sukat na {{convert|582|km2|abbr=on}} Ang kabuuang lawak ng karagatang saklaw ng mga pulong ito ay ,{{convert|7,400,000|km2|abbr=on}}.{{sfn|Kirch|2001|p=165}}

May apat na pangunahing pangkat ng mga isla sa Mikronesiya:

* ang Kapuluang Caroline (Pederadong mga Estado ng Mikronesiya at [[Palau]])
* ang Kapuluang Gilbert (Kiribati)
* ang Kapuluang Mariana (Kapuluang Hilagang Mariana at Guam, Estados Unidos)
* ang Kapuluang Marshall

Hindi kabilang dito ang hiwalay na bansang pulo ng Nauru, pati na rin ang iba pang mga natatanging pulo at mas maliliit na pangkat ng pulo.

== Demograpiya ==
Ang mga tao sa kasalukuyan ay binubuo ng iba't ibang [[etnisidad]], subalit lahat ay nagmula at kabilang sa kulturang Mikronesiyo.&lt;ref&gt;{{Cite journal |last1=Hudjashov |first1=Georgi |last2=Endicott |first2=Phillip |last3=Post |first3=Helen |last4=Nagle |first4=Nano |last5=Ho |first5=Simon Y. W. |last6=Lawson |first6=Daniel J. |last7=Reidla |first7=Maere |last8=Karmin |first8=Monika |last9=Rootsi |first9=Siiri |last10=Metspalu |first10=Ene |last11=Saag |first11=Lauri |date=2018-01-29 |title=Investigating the origins of eastern Polynesians using genome-wide data from the Leeward Society Isles |journal=Scientific Reports |language=en |volume=8 |issue=1 |page=1823 |bibcode=2018NatSR...8.1823H |doi=10.1038/s41598-018-20026-8 |issn=2045-2322 |pmc=5789021 |pmid=29379068}}&lt;/ref&gt;

Dahil sa paghahalong ito ng pinagmulan, marami sa mga etnisidad sa Mikronesiya ang nakakaramdam ng mas malapit na ugnayan sa ilang pangkat sa Melanesiya o sa Pilipinas. Isang magandang halimbawa nito ang mga Yapese na may kaugnayan sa mga Austronesyo na tribo sa hilagang Pilipinas. Ipinapakita rin ng [[henetika]] na may makabuluhang bilang ng mga Mikronesyano ang may [[Mga Hapon|lahing Hapones]] sa panig ng ama: 9.5% ng mga lalaki sa Mikronesiya at 0.2% sa [[Silangang Timor]] ang nagtataglay ng Haplogrupong D-M55.

Mayroon ding malalaking pamayanang [[Asya|Asyano]] sa buong rehiyon, lalo na sa Kapuluang Hilagang Mariana  kung saan sila ang mayorya. Mayroon ding mas maliliit na pamayanang [[Europa|Europeo]] na nagmula sa Estados Unidos o mga inapo ng mga nanirahan noong panahon ng kolonyalismong Europeo sa Mikronesiya.

Bagama't bahagi silang lahat ng iisang rehiyon sa [[heograpiya]], magkakaiba ang kanilang mga kasaysayang kolonyal. Ang mga lugar sa Mikronesiya na pinangangasiwaan ng Estados Unidos ay may natatanging karanasan na nagtatangi sa kanila mula sa iba pang bahagi ng Pasipiko. May malaking pag-asa sa ekonomiya ang Mikronesiya sa dati o kasalukuyang mga bansang namamahala sa kanila, na maihahambing lamang sa French Pacific. Minsan, ginagamit ang katawagang &quot;Amerikanong Mikronesiya&quot; upang kilalanin ang pagkakaibang ito sa pamana ng [[kultura]].

Ayon sa isang sarbey noong 2011, 93.1% ng mga Mikronesyo ay mga [[Kristiyanismo|Kristiyano]]; ipinakita naman ng isang sarbey noong 2022 na 99% ay Kristiyano.

==Mga sanggunian==
{{reflist}}

==Mga talababa==
* {{Cite book |last=Kirch |first=Patrick Vinton |title=On the Road of the Winds: An Archaeological History of the Pacific Islands Before European Contact |year=2001 |publisher=University of California Press |isbn=978-0-520-92896-1|language=en}}
* {{Cite book |last=Rainbird |first=Paul |title=The Archaeology of Micronesia |year=2004 |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-0-521-65630-6|language=en}}
[[Kaurian:Mikronesya]]</text>
      <sha1>9tkcd20qlzfrezkw37v07l1tpy1oqcu</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2202583</id>
      <parentid>2202582</parentid>
      <timestamp>2026-04-12T02:10:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jojit fb</username>
        <id>38</id>
      </contributor>
      <comment>/* Demograpiya */</comment>
      <origin>2202583</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13676" sha1="orpdv59dv2lxqiobpnlnz6t4lf6xoib" xml:space="preserve">{{about|Micronesia bilang rehiyon sa Pasipiko|estadong may malayang asosasyon sa Estados Unidos|Pederadong mga Estado ng Mikronesya}}{{Infobox settlement|name=Mikronesiya|image_map=Micronesian Cultural Area.png|map_caption=Mapang pangheograpiko ng Mirkonesiya (binawasang bahagi)|subdivision_type=Mga pinakamalaking lungsod|subdivision_name=|population_total={{IncreaseNeutral}} 517.464|population_as_of={{UN_Population|Taon}}|population_footnotes=|population_demonym=Mikronesiyo|blank_name_sec1=Ibang impormasyon|blank1_name_sec1=Mga bansa|blank1_info_sec1={{Collapsible list
 |titlestyle = background:transparent;text-align:left;font-weight:normal;
 |title = '''5'''
 |{{flag|Kiribati|size=23px}} (bahagi)
 |{{flag|Nauru|size=23px}}
 |{{flag|Marshall Islands|size=23px}}
 |{{flag|Micronesia|size=23px}}
|{{flag|Palau|size=23px}}
 }}|blank1_name_sec2=|blank1_info_sec2=|footnotes=|demographics1_title2=|demographics1_info2=|demographics1_title3=|demographics1_info3=|demographics1_title4=|demographics1_info4=|demographics1_title5=|demographics1_info5=|blank2_name_sec1=Mga dependensiya|blank2_info_sec1={{Collapsible list
 |titlestyle = background:transparent;text-align:left;font-weight:normal;
 |title = Panlabas (2)
 | {{flag|Guam|local|size=23px}} ([[Estados Unidos]]) {{flag|Northern Mariana Islands|local|size=23px}} ([[Estados Unidos]])
 }}|blank3_info_sec1=|blank4_name_sec1=}}Ang '''Mikronesiya''' ({{IPAc-en|UK|ˌ|m|aɪ|k|r|ə|ˈ|n|iː|z|i|ə}}, {{IPAc-en|US|-|ˈ|n|iː|ʒ|ə|audio=En-us-Micronesia.ogg}})&lt;ref&gt;mula sa {{langx|grc|μικρός}} ''mikrós'' &quot;maliit&quot; and {{lang|grc|νῆσος}} ''nêsos'' &quot;pulo&quot;&lt;/ref&gt; ay isang subrehiyon ng [[Oseaniya]], na binubuo ng humigit-kumulang 2,000 maliliit na pulo sa hilagang-kanlurang bahagi ng [[Karagatang Pasipiko]]. Mayroon itong malapit na magkakaugnay na kasaysayang kultural sa tatlo pang rehiyong pulo: ang Maritimong [[Timog-silangang Asya]] sa kanluran, ang [[Polynesia|Polinesiya]] sa silangan, at ang [[Melanesya]] sa timog—gayundin sa mas malawak na komunidad ng [[mga Austronesyo]].

Ang rehiyon ay may [[Klimang tropiko|klimang tropikal]] na pandagat at bahagi ng mundong Oseaniya. Kabilang dito ang apat na pangunahing kapuluan—ang Kapuluang Caroline, [[Kapuluang Gilbert]], [[Kapuluang Mariana]], at [[Kapuluang Marshall]]—pati na rin ang maraming [[pulo]] na hindi kabilang sa alinmang [[kapuluan]].

Nagkakaiba-iba ang kontrol pampolitika sa loob ng Mikronesya depende sa pulo, at ito ay nahahati sa anim na mga bansang may soberanya. Ang ilan sa Kapuluang Caroline ay bahagi ng Republika ng [[Palau]] at ang iba naman ay bahagi ng [[Estados Pederados ng Mikronesya|Pederadong mga Estado ng Mikronesya]] (madalas pinaikli bilang &quot;FSM&quot; o &quot;Mikronesya&quot;—na hindi dapat ipagkamali sa pangalan ng buong rehiyon). Ang Kapuluang Gilbert (kasama ang  Kapuluang Phoenix at Kapuluang Line sa Polinesiya) ay bumubuo sa Republika ng [[Kiribati]]. Ang Kapuluang Mariana ay may kaugnayan sa Estados Unidos; ang ilan ay kabilang sa teritoryo ng [[Estados Unidos]] na [[Guam]] at ang iba naman ay sa Komonwelt ng Hilagang Kapuluang Mariana. Ang pulo ng [[Nauru]] ay isang hiwalay na bansang may sariling soberanya. Ang Kapuluang Marshall ay kabilang sa Republika ng Kapuluang Marshall. Ang [[soberanya]] ng Kapuluang Wake ay pinagtatalunan: inaangkin ito ng Estados Unidos at ng Republika ng Kapuluang Marshall. Sa kasalukuyan, ang Estados Unidos ang may aktuwal na kontrol sa Kapuluang Wake, na direktang pinangangasiwaan ng Hukbong Panghimpapawid ng Estados Unidos.

Sa kabila ng katotohanang ang konsepto ng &quot;Mikronesiya&quot; ay matagal nang naitatag mula pa noong 1832 at patuloy na ginagamit, ang pangkat na ito ay hindi tumutugma sa anumang iisang heomorpolohikal, [[Arkeolohiya|arkeolohikal]], [[Lingguwistika|lingguwistiko]], [[etniko]], o [[Kultura|kultural]] na pagkakaisa. Sa halip, ito ay isang magkakaibang kalipunan na walang malalim na iisang identidad. Sa katunayan, walang umiiral na &quot;mamamayang Mikronesyano&quot; bilang hiwalay na pangkat ng mga Austronesyo na naglayag sa [[dagat]], na kinabibilangan din ng mga Polinesyo at ng ipinapalagay na Australo-Melanesyo o &quot;mga Melanesyo&quot;.&lt;ref&gt;Patrick Vinton Kirch, ''On the Road of the Winds: an Archeological History of the Pacific Islands before European Contact'', Berkeley, University of California Press, 2000:5. (sa Ingles)&lt;/ref&gt;

Nagsimula ang paninirahan ng tao sa Mikronesiya ilang libong taon na ang nakalipas.{{sfn|Kirch|2001|p=167}} Batay sa kasalukuyang konsenso ng [[agham]], nagmula ang mga Austronesyo sa isang sinaunang migrasyong pandagat, na kilala bilangAustronesyong pagpapalawak, mula sa sinaunang [[Formosa]] bago ang panahong Han, bandang 3000 hanggang 1500 BK. Narating ng mga Austronesyo ang pinakahilagang bahagi ng [[Pilipinas]], partikular ang Kapuluang [[Batanes]], bandang 2200 BK. Sila ang unang mga taong nakalikha ng mga teknolohiyang pandagat para sa paglalayag sa karagatan (tulad ng catamaran, [[Bangka|bangkang]] may [[katig]], paraang tinataling umbok sa paggawa ng bangka, at layag na parang sipit ng alimango), na nagbigay-daan sa kanilang mabilis na pagkalat sa mga isla ng Indo-Pasipiko.&lt;ref name=&quot;Doran1981&quot;&gt;{{cite book |last1=Doran |first1=Edwin B. |title=Wangka: Austronesian Canoe Origins |date=1981 |publisher=Texas A&amp;M University Press |isbn=978-0-89096-107-0 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Dierking2007&quot;&gt;{{cite book |last1=Dierking |first1=Gary |title=Building Outrigger Sailing Canoes: Modern Construction Methods for Three Fast, Beautiful Boats |date=2007 |publisher=International Marine/McGraw-Hill |isbn=978-0-07-159456-1 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Horridge1986&quot;&gt;{{cite journal |last1=Horridge |first1=Adrian |date=1986 |title=The Evolution of Pacific Canoe Rigs |journal=The Journal of Pacific History |language=en |volume=21 |issue=2 |pages=83–89 |doi=10.1080/00223348608572530 |jstor=25168892}}&lt;/ref&gt; Mula 2000 BK, kanilang nakasalamuha at nahaluan (o nahaluan sila) ng mga naunang populasyon sa mga pulo na kanilang dinaanan.&lt;ref name=&quot;Bellwood1988&quot;&gt;{{cite journal |last1=Bellwood |first1=Peter |date=1988 |title=A Hypothesis for Austronesian Origins |url=https://core.ac.uk/download/pdf/5105193.pdf |url-status=live |journal=Asian Perspectives |language=en |volume=26 |issue=1 |pages=107–117 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190501105624/https://core.ac.uk/download/pdf/5105193.pdf |archive-date=1 May 2019 |access-date=1 May 2019}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Bellwood 1991&quot;&gt;{{cite journal |last1=Bellwood |first1=Peter |date=1991 |title=The Austronesian Dispersal and the Origin of Languages |journal=Scientific American |language=en |volume=265 |issue=1 |pages=88–93 |bibcode=1991SciAm.265a..88B |doi=10.1038/scientificamerican0791-88 |jstor=24936983}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;hill&amp;serjeanston1989&quot;&gt;{{cite book |title=The Colonization of the Pacific: A Genetic Trail |publisher=Oxford University Press |year=1989 |isbn=978-0-19-857695-2 |editor=Hill, Adrian V.S. |series=Research Monographs on Human Population Biology No. 7 |language=en |editor2=Serjeantson, Susan W.}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Bellwood2006&quot;&gt;{{cite book |last1=Bellwood |first1=Peter |url=https://press.anu.edu.au/publications/series/comparative-austronesian-series/austronesians |title=The Austronesians: Historical and Comparative Perspectives |last2=Fox |first2=James J. |last3=Tryon |first3=Darrell |date=2006 |publisher=Australian National University Press |isbn=978-1-920942-85-4 |language=en |access-date=23 Marso 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200402234524/https://press.anu.edu.au/publications/series/comparative-austronesian-series/austronesians |archive-date=2 Abril 2020 |url-status=live |name-list-style=vanc}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;blench2012&quot;&gt;{{cite book |author=Blench, Roger |title=Crossing Borders |publisher=National University of Singapore Press |year=2012 |isbn=978-9971-69-642-9 |editor=Tjoa-Bonatz, Mai Lin |pages=128–148 |language=en |chapter=Almost Everything You Believed about the Austronesians Isn't True |access-date=23 March 2019 |editor2=Reinecke, Andreas |editor3=Bonatz, Dominik |chapter-url=http://www.rogerblench.info/Archaeology/SE%20Asia/Berlin%202010/Blench%20Austronesians%202012%20offprint.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20191230083644/http://www.rogerblench.info/Archaeology/SE%20Asia/Berlin%202010/Blench%20Austronesians%202012%20offprint.pdf |archive-date=30 December 2019 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

Ang pinakaunang naitalang pakikipag-ugnayan ng mga Europeo sa Mikronesiya ay noong 1521, nang dumaong ang ekspedisyon ni [[Fernando de Magallanes|Magellan]] sa Kapuluang Mariana. Karaniwang iniuugnay kay Jules Dumont d'Urville ang paglikha ng katawagang &quot;Mikronesiya&quot; noong 1832, subalit sa katunayan ay ginamit na ito ni Louis Domeny de Rienzi isang taon bago nito.{{sfn|Rainbird|2004|p=6}}&lt;ref&gt;« Although based on a superficial understanding of the Pacific islanders, Dumont d'Urville's tripartite classification stuck. Indeed, these categories — Polynesians, Micronesians, Melanesians — became so deeply entrenched in Western anthropological thought that it is difficult even now to break out the mould in which they entrap us (Thomas, 1989). Such labels provide handy geographical referents, yet they mislead us greatly if we take them to be meaningful segments of cultural history. Only Polynesia has stood the tests of time and increased knowledge, as a category with historical significance », Patrick Vinton Kirch, ''On the Road of the Winds : an Archeological History of the Pacific Islands before European Contact'', Berkeley, University of California Press, 2000 : 5. (sa Ingles)&lt;/ref&gt;

== Etimolohiya ==

Nagmula ang salitang ito sa [[Wikang Griyego|Griyegong]] mga salita na &quot;μικρόν&quot; (mikrón) na ibig-sabihin ay &quot;maliit&quot; at &quot;νησί&quot; (nesí) na &quot;pulo&quot; na nangangahulugang &quot;maliit na pulo&quot;.

== Heograpiya ==
Ang Mikronesiya ay isang rehiyon sa Oseaniya na binubuo ng humigit-kumulang 2,100 pulo, na may kabuuang lawak na {{convert|2,700|km2|abbr=on}}, kung saan ang pinakamalaki ay ang Guam na may sukat na {{convert|582|km2|abbr=on}} Ang kabuuang lawak ng karagatang saklaw ng mga pulong ito ay ,{{convert|7,400,000|km2|abbr=on}}.{{sfn|Kirch|2001|p=165}}

May apat na pangunahing pangkat ng mga isla sa Mikronesiya:

* ang Kapuluang Caroline (Pederadong mga Estado ng Mikronesiya at [[Palau]])
* ang Kapuluang Gilbert (Kiribati)
* ang Kapuluang Mariana (Kapuluang Hilagang Mariana at Guam, Estados Unidos)
* ang Kapuluang Marshall

Hindi kabilang dito ang hiwalay na bansang pulo ng Nauru, pati na rin ang iba pang mga natatanging pulo at mas maliliit na pangkat ng pulo.

== Demograpiya ==
Ang mga tao sa kasalukuyan ay binubuo ng iba't ibang [[etnisidad]], subalit lahat ay nagmula at kabilang sa kulturang Mikronesiyo.&lt;ref&gt;{{Cite journal |last1=Hudjashov |first1=Georgi |last2=Endicott |first2=Phillip |last3=Post |first3=Helen |last4=Nagle |first4=Nano |last5=Ho |first5=Simon Y. W. |last6=Lawson |first6=Daniel J. |last7=Reidla |first7=Maere |last8=Karmin |first8=Monika |last9=Rootsi |first9=Siiri |last10=Metspalu |first10=Ene |last11=Saag |first11=Lauri |date=2018-01-29 |title=Investigating the origins of eastern Polynesians using genome-wide data from the Leeward Society Isles |journal=Scientific Reports |language=en |volume=8 |issue=1 |page=1823 |bibcode=2018NatSR...8.1823H |doi=10.1038/s41598-018-20026-8 |issn=2045-2322 |pmc=5789021 |pmid=29379068}}&lt;/ref&gt;

Dahil sa paghahalong ito ng pinagmulan, marami sa mga etnisidad sa Mikronesiya ang nakakaramdam ng mas malapit na ugnayan sa ilang pangkat sa Melanesiya o sa Pilipinas. Isang magandang halimbawa nito ang mga Yapese na may kaugnayan sa mga Austronesyo na tribo sa hilagang Pilipinas.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Micronesians - Introduction, Location, Language, Folklore, Religion, Major holidays, Rites of passage |url=http://www.everyculture.com/wc/Mauritania-to-Nigeria/Micronesians.html |work=everyculture.com |language=en}}&lt;/ref&gt; Ipinapakita rin ng [[henetika]] na may makabuluhang bilang ng mga Mikronesyano ang may [[Mga Hapon|lahing Hapones]] sa panig ng ama: 9.5% ng mga lalaki sa Mikronesiya at 0.2% sa [[Silangang Timor]] ang nagtataglay ng Haplogrupong D-M55.

Mayroon ding malalaking pamayanang [[Asya|Asyano]] sa buong rehiyon, lalo na sa Kapuluang Hilagang Mariana  kung saan sila ang mayorya. Mayroon ding mas maliliit na pamayanang [[Europa|Europeo]] na nagmula sa Estados Unidos o mga inapo ng mga nanirahan noong panahon ng kolonyalismong Europeo sa Mikronesiya.

Bagama't bahagi silang lahat ng iisang rehiyon sa [[heograpiya]], magkakaiba ang kanilang mga kasaysayang kolonyal. Ang mga lugar sa Mikronesiya na pinangangasiwaan ng Estados Unidos ay may natatanging karanasan na nagtatangi sa kanila mula sa iba pang bahagi ng Pasipiko. May malaking pag-asa sa ekonomiya ang Mikronesiya sa dati o kasalukuyang mga bansang namamahala sa kanila, na maihahambing lamang sa French Pacific. Minsan, ginagamit ang katawagang &quot;Amerikanong Mikronesiya&quot; upang kilalanin ang pagkakaibang ito sa pamana ng [[kultura]].

Ayon sa isang sarbey noong 2011, 93.1% ng mga Mikronesyo ay mga [[Kristiyanismo|Kristiyano]]; ipinakita naman ng isang sarbey noong 2022 na 99% ay Kristiyano.

==Mga sanggunian==
{{reflist}}

==Mga talababa==
* {{Cite book |last=Kirch |first=Patrick Vinton |title=On the Road of the Winds: An Archaeological History of the Pacific Islands Before European Contact |year=2001 |publisher=University of California Press |isbn=978-0-520-92896-1|language=en}}
* {{Cite book |last=Rainbird |first=Paul |title=The Archaeology of Micronesia |year=2004 |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-0-521-65630-6|language=en}}
[[Kaurian:Mikronesya]]</text>
      <sha1>orpdv59dv2lxqiobpnlnz6t4lf6xoib</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2202584</id>
      <parentid>2202583</parentid>
      <timestamp>2026-04-12T02:11:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jojit fb</username>
        <id>38</id>
      </contributor>
      <comment>/* Demograpiya */</comment>
      <origin>2202584</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14214" sha1="hr5aa39kuwnadwo8abdfxoz1dp8d6yj" xml:space="preserve">{{about|Micronesia bilang rehiyon sa Pasipiko|estadong may malayang asosasyon sa Estados Unidos|Pederadong mga Estado ng Mikronesya}}{{Infobox settlement|name=Mikronesiya|image_map=Micronesian Cultural Area.png|map_caption=Mapang pangheograpiko ng Mirkonesiya (binawasang bahagi)|subdivision_type=Mga pinakamalaking lungsod|subdivision_name=|population_total={{IncreaseNeutral}} 517.464|population_as_of={{UN_Population|Taon}}|population_footnotes=|population_demonym=Mikronesiyo|blank_name_sec1=Ibang impormasyon|blank1_name_sec1=Mga bansa|blank1_info_sec1={{Collapsible list
 |titlestyle = background:transparent;text-align:left;font-weight:normal;
 |title = '''5'''
 |{{flag|Kiribati|size=23px}} (bahagi)
 |{{flag|Nauru|size=23px}}
 |{{flag|Marshall Islands|size=23px}}
 |{{flag|Micronesia|size=23px}}
|{{flag|Palau|size=23px}}
 }}|blank1_name_sec2=|blank1_info_sec2=|footnotes=|demographics1_title2=|demographics1_info2=|demographics1_title3=|demographics1_info3=|demographics1_title4=|demographics1_info4=|demographics1_title5=|demographics1_info5=|blank2_name_sec1=Mga dependensiya|blank2_info_sec1={{Collapsible list
 |titlestyle = background:transparent;text-align:left;font-weight:normal;
 |title = Panlabas (2)
 | {{flag|Guam|local|size=23px}} ([[Estados Unidos]]) {{flag|Northern Mariana Islands|local|size=23px}} ([[Estados Unidos]])
 }}|blank3_info_sec1=|blank4_name_sec1=}}Ang '''Mikronesiya''' ({{IPAc-en|UK|ˌ|m|aɪ|k|r|ə|ˈ|n|iː|z|i|ə}}, {{IPAc-en|US|-|ˈ|n|iː|ʒ|ə|audio=En-us-Micronesia.ogg}})&lt;ref&gt;mula sa {{langx|grc|μικρός}} ''mikrós'' &quot;maliit&quot; and {{lang|grc|νῆσος}} ''nêsos'' &quot;pulo&quot;&lt;/ref&gt; ay isang subrehiyon ng [[Oseaniya]], na binubuo ng humigit-kumulang 2,000 maliliit na pulo sa hilagang-kanlurang bahagi ng [[Karagatang Pasipiko]]. Mayroon itong malapit na magkakaugnay na kasaysayang kultural sa tatlo pang rehiyong pulo: ang Maritimong [[Timog-silangang Asya]] sa kanluran, ang [[Polynesia|Polinesiya]] sa silangan, at ang [[Melanesya]] sa timog—gayundin sa mas malawak na komunidad ng [[mga Austronesyo]].

Ang rehiyon ay may [[Klimang tropiko|klimang tropikal]] na pandagat at bahagi ng mundong Oseaniya. Kabilang dito ang apat na pangunahing kapuluan—ang Kapuluang Caroline, [[Kapuluang Gilbert]], [[Kapuluang Mariana]], at [[Kapuluang Marshall]]—pati na rin ang maraming [[pulo]] na hindi kabilang sa alinmang [[kapuluan]].

Nagkakaiba-iba ang kontrol pampolitika sa loob ng Mikronesya depende sa pulo, at ito ay nahahati sa anim na mga bansang may soberanya. Ang ilan sa Kapuluang Caroline ay bahagi ng Republika ng [[Palau]] at ang iba naman ay bahagi ng [[Estados Pederados ng Mikronesya|Pederadong mga Estado ng Mikronesya]] (madalas pinaikli bilang &quot;FSM&quot; o &quot;Mikronesya&quot;—na hindi dapat ipagkamali sa pangalan ng buong rehiyon). Ang Kapuluang Gilbert (kasama ang  Kapuluang Phoenix at Kapuluang Line sa Polinesiya) ay bumubuo sa Republika ng [[Kiribati]]. Ang Kapuluang Mariana ay may kaugnayan sa Estados Unidos; ang ilan ay kabilang sa teritoryo ng [[Estados Unidos]] na [[Guam]] at ang iba naman ay sa Komonwelt ng Hilagang Kapuluang Mariana. Ang pulo ng [[Nauru]] ay isang hiwalay na bansang may sariling soberanya. Ang Kapuluang Marshall ay kabilang sa Republika ng Kapuluang Marshall. Ang [[soberanya]] ng Kapuluang Wake ay pinagtatalunan: inaangkin ito ng Estados Unidos at ng Republika ng Kapuluang Marshall. Sa kasalukuyan, ang Estados Unidos ang may aktuwal na kontrol sa Kapuluang Wake, na direktang pinangangasiwaan ng Hukbong Panghimpapawid ng Estados Unidos.

Sa kabila ng katotohanang ang konsepto ng &quot;Mikronesiya&quot; ay matagal nang naitatag mula pa noong 1832 at patuloy na ginagamit, ang pangkat na ito ay hindi tumutugma sa anumang iisang heomorpolohikal, [[Arkeolohiya|arkeolohikal]], [[Lingguwistika|lingguwistiko]], [[etniko]], o [[Kultura|kultural]] na pagkakaisa. Sa halip, ito ay isang magkakaibang kalipunan na walang malalim na iisang identidad. Sa katunayan, walang umiiral na &quot;mamamayang Mikronesyano&quot; bilang hiwalay na pangkat ng mga Austronesyo na naglayag sa [[dagat]], na kinabibilangan din ng mga Polinesyo at ng ipinapalagay na Australo-Melanesyo o &quot;mga Melanesyo&quot;.&lt;ref&gt;Patrick Vinton Kirch, ''On the Road of the Winds: an Archeological History of the Pacific Islands before European Contact'', Berkeley, University of California Press, 2000:5. (sa Ingles)&lt;/ref&gt;

Nagsimula ang paninirahan ng tao sa Mikronesiya ilang libong taon na ang nakalipas.{{sfn|Kirch|2001|p=167}} Batay sa kasalukuyang konsenso ng [[agham]], nagmula ang mga Austronesyo sa isang sinaunang migrasyong pandagat, na kilala bilangAustronesyong pagpapalawak, mula sa sinaunang [[Formosa]] bago ang panahong Han, bandang 3000 hanggang 1500 BK. Narating ng mga Austronesyo ang pinakahilagang bahagi ng [[Pilipinas]], partikular ang Kapuluang [[Batanes]], bandang 2200 BK. Sila ang unang mga taong nakalikha ng mga teknolohiyang pandagat para sa paglalayag sa karagatan (tulad ng catamaran, [[Bangka|bangkang]] may [[katig]], paraang tinataling umbok sa paggawa ng bangka, at layag na parang sipit ng alimango), na nagbigay-daan sa kanilang mabilis na pagkalat sa mga isla ng Indo-Pasipiko.&lt;ref name=&quot;Doran1981&quot;&gt;{{cite book |last1=Doran |first1=Edwin B. |title=Wangka: Austronesian Canoe Origins |date=1981 |publisher=Texas A&amp;M University Press |isbn=978-0-89096-107-0 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Dierking2007&quot;&gt;{{cite book |last1=Dierking |first1=Gary |title=Building Outrigger Sailing Canoes: Modern Construction Methods for Three Fast, Beautiful Boats |date=2007 |publisher=International Marine/McGraw-Hill |isbn=978-0-07-159456-1 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Horridge1986&quot;&gt;{{cite journal |last1=Horridge |first1=Adrian |date=1986 |title=The Evolution of Pacific Canoe Rigs |journal=The Journal of Pacific History |language=en |volume=21 |issue=2 |pages=83–89 |doi=10.1080/00223348608572530 |jstor=25168892}}&lt;/ref&gt; Mula 2000 BK, kanilang nakasalamuha at nahaluan (o nahaluan sila) ng mga naunang populasyon sa mga pulo na kanilang dinaanan.&lt;ref name=&quot;Bellwood1988&quot;&gt;{{cite journal |last1=Bellwood |first1=Peter |date=1988 |title=A Hypothesis for Austronesian Origins |url=https://core.ac.uk/download/pdf/5105193.pdf |url-status=live |journal=Asian Perspectives |language=en |volume=26 |issue=1 |pages=107–117 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190501105624/https://core.ac.uk/download/pdf/5105193.pdf |archive-date=1 May 2019 |access-date=1 May 2019}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Bellwood 1991&quot;&gt;{{cite journal |last1=Bellwood |first1=Peter |date=1991 |title=The Austronesian Dispersal and the Origin of Languages |journal=Scientific American |language=en |volume=265 |issue=1 |pages=88–93 |bibcode=1991SciAm.265a..88B |doi=10.1038/scientificamerican0791-88 |jstor=24936983}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;hill&amp;serjeanston1989&quot;&gt;{{cite book |title=The Colonization of the Pacific: A Genetic Trail |publisher=Oxford University Press |year=1989 |isbn=978-0-19-857695-2 |editor=Hill, Adrian V.S. |series=Research Monographs on Human Population Biology No. 7 |language=en |editor2=Serjeantson, Susan W.}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Bellwood2006&quot;&gt;{{cite book |last1=Bellwood |first1=Peter |url=https://press.anu.edu.au/publications/series/comparative-austronesian-series/austronesians |title=The Austronesians: Historical and Comparative Perspectives |last2=Fox |first2=James J. |last3=Tryon |first3=Darrell |date=2006 |publisher=Australian National University Press |isbn=978-1-920942-85-4 |language=en |access-date=23 Marso 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200402234524/https://press.anu.edu.au/publications/series/comparative-austronesian-series/austronesians |archive-date=2 Abril 2020 |url-status=live |name-list-style=vanc}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;blench2012&quot;&gt;{{cite book |author=Blench, Roger |title=Crossing Borders |publisher=National University of Singapore Press |year=2012 |isbn=978-9971-69-642-9 |editor=Tjoa-Bonatz, Mai Lin |pages=128–148 |language=en |chapter=Almost Everything You Believed about the Austronesians Isn't True |access-date=23 March 2019 |editor2=Reinecke, Andreas |editor3=Bonatz, Dominik |chapter-url=http://www.rogerblench.info/Archaeology/SE%20Asia/Berlin%202010/Blench%20Austronesians%202012%20offprint.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20191230083644/http://www.rogerblench.info/Archaeology/SE%20Asia/Berlin%202010/Blench%20Austronesians%202012%20offprint.pdf |archive-date=30 December 2019 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

Ang pinakaunang naitalang pakikipag-ugnayan ng mga Europeo sa Mikronesiya ay noong 1521, nang dumaong ang ekspedisyon ni [[Fernando de Magallanes|Magellan]] sa Kapuluang Mariana. Karaniwang iniuugnay kay Jules Dumont d'Urville ang paglikha ng katawagang &quot;Mikronesiya&quot; noong 1832, subalit sa katunayan ay ginamit na ito ni Louis Domeny de Rienzi isang taon bago nito.{{sfn|Rainbird|2004|p=6}}&lt;ref&gt;« Although based on a superficial understanding of the Pacific islanders, Dumont d'Urville's tripartite classification stuck. Indeed, these categories — Polynesians, Micronesians, Melanesians — became so deeply entrenched in Western anthropological thought that it is difficult even now to break out the mould in which they entrap us (Thomas, 1989). Such labels provide handy geographical referents, yet they mislead us greatly if we take them to be meaningful segments of cultural history. Only Polynesia has stood the tests of time and increased knowledge, as a category with historical significance », Patrick Vinton Kirch, ''On the Road of the Winds : an Archeological History of the Pacific Islands before European Contact'', Berkeley, University of California Press, 2000 : 5. (sa Ingles)&lt;/ref&gt;

== Etimolohiya ==

Nagmula ang salitang ito sa [[Wikang Griyego|Griyegong]] mga salita na &quot;μικρόν&quot; (mikrón) na ibig-sabihin ay &quot;maliit&quot; at &quot;νησί&quot; (nesí) na &quot;pulo&quot; na nangangahulugang &quot;maliit na pulo&quot;.

== Heograpiya ==
Ang Mikronesiya ay isang rehiyon sa Oseaniya na binubuo ng humigit-kumulang 2,100 pulo, na may kabuuang lawak na {{convert|2,700|km2|abbr=on}}, kung saan ang pinakamalaki ay ang Guam na may sukat na {{convert|582|km2|abbr=on}} Ang kabuuang lawak ng karagatang saklaw ng mga pulong ito ay ,{{convert|7,400,000|km2|abbr=on}}.{{sfn|Kirch|2001|p=165}}

May apat na pangunahing pangkat ng mga isla sa Mikronesiya:

* ang Kapuluang Caroline (Pederadong mga Estado ng Mikronesiya at [[Palau]])
* ang Kapuluang Gilbert (Kiribati)
* ang Kapuluang Mariana (Kapuluang Hilagang Mariana at Guam, Estados Unidos)
* ang Kapuluang Marshall

Hindi kabilang dito ang hiwalay na bansang pulo ng Nauru, pati na rin ang iba pang mga natatanging pulo at mas maliliit na pangkat ng pulo.

== Demograpiya ==
Ang mga tao sa kasalukuyan ay binubuo ng iba't ibang [[etnisidad]], subalit lahat ay nagmula at kabilang sa kulturang Mikronesiyo.&lt;ref&gt;{{Cite journal |last1=Hudjashov |first1=Georgi |last2=Endicott |first2=Phillip |last3=Post |first3=Helen |last4=Nagle |first4=Nano |last5=Ho |first5=Simon Y. W. |last6=Lawson |first6=Daniel J. |last7=Reidla |first7=Maere |last8=Karmin |first8=Monika |last9=Rootsi |first9=Siiri |last10=Metspalu |first10=Ene |last11=Saag |first11=Lauri |date=2018-01-29 |title=Investigating the origins of eastern Polynesians using genome-wide data from the Leeward Society Isles |journal=Scientific Reports |language=en |volume=8 |issue=1 |page=1823 |bibcode=2018NatSR...8.1823H |doi=10.1038/s41598-018-20026-8 |issn=2045-2322 |pmc=5789021 |pmid=29379068}}&lt;/ref&gt;

Dahil sa paghahalong ito ng pinagmulan, marami sa mga etnisidad sa Mikronesiya ang nakakaramdam ng mas malapit na ugnayan sa ilang pangkat sa Melanesiya o sa Pilipinas. Isang magandang halimbawa nito ang mga Yapese na may kaugnayan sa mga Austronesyo na tribo sa hilagang Pilipinas.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Micronesians - Introduction, Location, Language, Folklore, Religion, Major holidays, Rites of passage |url=http://www.everyculture.com/wc/Mauritania-to-Nigeria/Micronesians.html |work=everyculture.com |language=en}}&lt;/ref&gt; Ipinapakita rin ng [[henetika]] na may makabuluhang bilang ng mga Mikronesyano ang may [[Mga Hapon|lahing Hapones]] sa panig ng ama: 9.5% ng mga lalaki sa Mikronesiya at 0.2% sa [[Silangang Timor]] ang nagtataglay ng Haplogrupong D-M55.&lt;ref name=&quot;tumonggor&quot;&gt;{{cite journal |last1=Tumonggor |first1=Meryanne K |last2=Karafet |first2=Tatiana M |last3=Downey |first3=Sean |last4=Lansing |first4=J Stephen |last5=Norquest |first5=Peter |last6=Sudoyo |first6=Herawati |last7=Hammer |first7=Michael F |last8=Cox |first8=Murray P |date=Setyembre 2014 |title=Isolation, contact and social behavior shaped genetic diversity in West Timor |journal=Journal of Human Genetics |language=en |volume=59 |issue=9 |pages=494–503 |doi=10.1038/jhg.2014.62 |pmc=4521296 |pmid=25078354}}&lt;/ref&gt;

Mayroon ding malalaking pamayanang [[Asya|Asyano]] sa buong rehiyon, lalo na sa Kapuluang Hilagang Mariana  kung saan sila ang mayorya. Mayroon ding mas maliliit na pamayanang [[Europa|Europeo]] na nagmula sa Estados Unidos o mga inapo ng mga nanirahan noong panahon ng kolonyalismong Europeo sa Mikronesiya.

Bagama't bahagi silang lahat ng iisang rehiyon sa [[heograpiya]], magkakaiba ang kanilang mga kasaysayang kolonyal. Ang mga lugar sa Mikronesiya na pinangangasiwaan ng Estados Unidos ay may natatanging karanasan na nagtatangi sa kanila mula sa iba pang bahagi ng Pasipiko. May malaking pag-asa sa ekonomiya ang Mikronesiya sa dati o kasalukuyang mga bansang namamahala sa kanila, na maihahambing lamang sa French Pacific. Minsan, ginagamit ang katawagang &quot;Amerikanong Mikronesiya&quot; upang kilalanin ang pagkakaibang ito sa pamana ng [[kultura]].

Ayon sa isang sarbey noong 2011, 93.1% ng mga Mikronesyo ay mga [[Kristiyanismo|Kristiyano]]; ipinakita naman ng isang sarbey noong 2022 na 99% ay Kristiyano.

==Mga sanggunian==
{{reflist}}

==Mga talababa==
* {{Cite book |last=Kirch |first=Patrick Vinton |title=On the Road of the Winds: An Archaeological History of the Pacific Islands Before European Contact |year=2001 |publisher=University of California Press |isbn=978-0-520-92896-1|language=en}}
* {{Cite book |last=Rainbird |first=Paul |title=The Archaeology of Micronesia |year=2004 |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-0-521-65630-6|language=en}}
[[Kaurian:Mikronesya]]</text>
      <sha1>hr5aa39kuwnadwo8abdfxoz1dp8d6yj</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2202585</id>
      <parentid>2202584</parentid>
      <timestamp>2026-04-12T02:12:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jojit fb</username>
        <id>38</id>
      </contributor>
      <comment>/* Demograpiya */</comment>
      <origin>2202585</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14579" sha1="5wy9m28qkvc98s60z8rqk15ywbb8vu6" xml:space="preserve">{{about|Micronesia bilang rehiyon sa Pasipiko|estadong may malayang asosasyon sa Estados Unidos|Pederadong mga Estado ng Mikronesya}}{{Infobox settlement|name=Mikronesiya|image_map=Micronesian Cultural Area.png|map_caption=Mapang pangheograpiko ng Mirkonesiya (binawasang bahagi)|subdivision_type=Mga pinakamalaking lungsod|subdivision_name=|population_total={{IncreaseNeutral}} 517.464|population_as_of={{UN_Population|Taon}}|population_footnotes=|population_demonym=Mikronesiyo|blank_name_sec1=Ibang impormasyon|blank1_name_sec1=Mga bansa|blank1_info_sec1={{Collapsible list
 |titlestyle = background:transparent;text-align:left;font-weight:normal;
 |title = '''5'''
 |{{flag|Kiribati|size=23px}} (bahagi)
 |{{flag|Nauru|size=23px}}
 |{{flag|Marshall Islands|size=23px}}
 |{{flag|Micronesia|size=23px}}
|{{flag|Palau|size=23px}}
 }}|blank1_name_sec2=|blank1_info_sec2=|footnotes=|demographics1_title2=|demographics1_info2=|demographics1_title3=|demographics1_info3=|demographics1_title4=|demographics1_info4=|demographics1_title5=|demographics1_info5=|blank2_name_sec1=Mga dependensiya|blank2_info_sec1={{Collapsible list
 |titlestyle = background:transparent;text-align:left;font-weight:normal;
 |title = Panlabas (2)
 | {{flag|Guam|local|size=23px}} ([[Estados Unidos]]) {{flag|Northern Mariana Islands|local|size=23px}} ([[Estados Unidos]])
 }}|blank3_info_sec1=|blank4_name_sec1=}}Ang '''Mikronesiya''' ({{IPAc-en|UK|ˌ|m|aɪ|k|r|ə|ˈ|n|iː|z|i|ə}}, {{IPAc-en|US|-|ˈ|n|iː|ʒ|ə|audio=En-us-Micronesia.ogg}})&lt;ref&gt;mula sa {{langx|grc|μικρός}} ''mikrós'' &quot;maliit&quot; and {{lang|grc|νῆσος}} ''nêsos'' &quot;pulo&quot;&lt;/ref&gt; ay isang subrehiyon ng [[Oseaniya]], na binubuo ng humigit-kumulang 2,000 maliliit na pulo sa hilagang-kanlurang bahagi ng [[Karagatang Pasipiko]]. Mayroon itong malapit na magkakaugnay na kasaysayang kultural sa tatlo pang rehiyong pulo: ang Maritimong [[Timog-silangang Asya]] sa kanluran, ang [[Polynesia|Polinesiya]] sa silangan, at ang [[Melanesya]] sa timog—gayundin sa mas malawak na komunidad ng [[mga Austronesyo]].

Ang rehiyon ay may [[Klimang tropiko|klimang tropikal]] na pandagat at bahagi ng mundong Oseaniya. Kabilang dito ang apat na pangunahing kapuluan—ang Kapuluang Caroline, [[Kapuluang Gilbert]], [[Kapuluang Mariana]], at [[Kapuluang Marshall]]—pati na rin ang maraming [[pulo]] na hindi kabilang sa alinmang [[kapuluan]].

Nagkakaiba-iba ang kontrol pampolitika sa loob ng Mikronesya depende sa pulo, at ito ay nahahati sa anim na mga bansang may soberanya. Ang ilan sa Kapuluang Caroline ay bahagi ng Republika ng [[Palau]] at ang iba naman ay bahagi ng [[Estados Pederados ng Mikronesya|Pederadong mga Estado ng Mikronesya]] (madalas pinaikli bilang &quot;FSM&quot; o &quot;Mikronesya&quot;—na hindi dapat ipagkamali sa pangalan ng buong rehiyon). Ang Kapuluang Gilbert (kasama ang  Kapuluang Phoenix at Kapuluang Line sa Polinesiya) ay bumubuo sa Republika ng [[Kiribati]]. Ang Kapuluang Mariana ay may kaugnayan sa Estados Unidos; ang ilan ay kabilang sa teritoryo ng [[Estados Unidos]] na [[Guam]] at ang iba naman ay sa Komonwelt ng Hilagang Kapuluang Mariana. Ang pulo ng [[Nauru]] ay isang hiwalay na bansang may sariling soberanya. Ang Kapuluang Marshall ay kabilang sa Republika ng Kapuluang Marshall. Ang [[soberanya]] ng Kapuluang Wake ay pinagtatalunan: inaangkin ito ng Estados Unidos at ng Republika ng Kapuluang Marshall. Sa kasalukuyan, ang Estados Unidos ang may aktuwal na kontrol sa Kapuluang Wake, na direktang pinangangasiwaan ng Hukbong Panghimpapawid ng Estados Unidos.

Sa kabila ng katotohanang ang konsepto ng &quot;Mikronesiya&quot; ay matagal nang naitatag mula pa noong 1832 at patuloy na ginagamit, ang pangkat na ito ay hindi tumutugma sa anumang iisang heomorpolohikal, [[Arkeolohiya|arkeolohikal]], [[Lingguwistika|lingguwistiko]], [[etniko]], o [[Kultura|kultural]] na pagkakaisa. Sa halip, ito ay isang magkakaibang kalipunan na walang malalim na iisang identidad. Sa katunayan, walang umiiral na &quot;mamamayang Mikronesyano&quot; bilang hiwalay na pangkat ng mga Austronesyo na naglayag sa [[dagat]], na kinabibilangan din ng mga Polinesyo at ng ipinapalagay na Australo-Melanesyo o &quot;mga Melanesyo&quot;.&lt;ref&gt;Patrick Vinton Kirch, ''On the Road of the Winds: an Archeological History of the Pacific Islands before European Contact'', Berkeley, University of California Press, 2000:5. (sa Ingles)&lt;/ref&gt;

Nagsimula ang paninirahan ng tao sa Mikronesiya ilang libong taon na ang nakalipas.{{sfn|Kirch|2001|p=167}} Batay sa kasalukuyang konsenso ng [[agham]], nagmula ang mga Austronesyo sa isang sinaunang migrasyong pandagat, na kilala bilangAustronesyong pagpapalawak, mula sa sinaunang [[Formosa]] bago ang panahong Han, bandang 3000 hanggang 1500 BK. Narating ng mga Austronesyo ang pinakahilagang bahagi ng [[Pilipinas]], partikular ang Kapuluang [[Batanes]], bandang 2200 BK. Sila ang unang mga taong nakalikha ng mga teknolohiyang pandagat para sa paglalayag sa karagatan (tulad ng catamaran, [[Bangka|bangkang]] may [[katig]], paraang tinataling umbok sa paggawa ng bangka, at layag na parang sipit ng alimango), na nagbigay-daan sa kanilang mabilis na pagkalat sa mga isla ng Indo-Pasipiko.&lt;ref name=&quot;Doran1981&quot;&gt;{{cite book |last1=Doran |first1=Edwin B. |title=Wangka: Austronesian Canoe Origins |date=1981 |publisher=Texas A&amp;M University Press |isbn=978-0-89096-107-0 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Dierking2007&quot;&gt;{{cite book |last1=Dierking |first1=Gary |title=Building Outrigger Sailing Canoes: Modern Construction Methods for Three Fast, Beautiful Boats |date=2007 |publisher=International Marine/McGraw-Hill |isbn=978-0-07-159456-1 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Horridge1986&quot;&gt;{{cite journal |last1=Horridge |first1=Adrian |date=1986 |title=The Evolution of Pacific Canoe Rigs |journal=The Journal of Pacific History |language=en |volume=21 |issue=2 |pages=83–89 |doi=10.1080/00223348608572530 |jstor=25168892}}&lt;/ref&gt; Mula 2000 BK, kanilang nakasalamuha at nahaluan (o nahaluan sila) ng mga naunang populasyon sa mga pulo na kanilang dinaanan.&lt;ref name=&quot;Bellwood1988&quot;&gt;{{cite journal |last1=Bellwood |first1=Peter |date=1988 |title=A Hypothesis for Austronesian Origins |url=https://core.ac.uk/download/pdf/5105193.pdf |url-status=live |journal=Asian Perspectives |language=en |volume=26 |issue=1 |pages=107–117 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190501105624/https://core.ac.uk/download/pdf/5105193.pdf |archive-date=1 May 2019 |access-date=1 May 2019}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Bellwood 1991&quot;&gt;{{cite journal |last1=Bellwood |first1=Peter |date=1991 |title=The Austronesian Dispersal and the Origin of Languages |journal=Scientific American |language=en |volume=265 |issue=1 |pages=88–93 |bibcode=1991SciAm.265a..88B |doi=10.1038/scientificamerican0791-88 |jstor=24936983}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;hill&amp;serjeanston1989&quot;&gt;{{cite book |title=The Colonization of the Pacific: A Genetic Trail |publisher=Oxford University Press |year=1989 |isbn=978-0-19-857695-2 |editor=Hill, Adrian V.S. |series=Research Monographs on Human Population Biology No. 7 |language=en |editor2=Serjeantson, Susan W.}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Bellwood2006&quot;&gt;{{cite book |last1=Bellwood |first1=Peter |url=https://press.anu.edu.au/publications/series/comparative-austronesian-series/austronesians |title=The Austronesians: Historical and Comparative Perspectives |last2=Fox |first2=James J. |last3=Tryon |first3=Darrell |date=2006 |publisher=Australian National University Press |isbn=978-1-920942-85-4 |language=en |access-date=23 Marso 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200402234524/https://press.anu.edu.au/publications/series/comparative-austronesian-series/austronesians |archive-date=2 Abril 2020 |url-status=live |name-list-style=vanc}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;blench2012&quot;&gt;{{cite book |author=Blench, Roger |title=Crossing Borders |publisher=National University of Singapore Press |year=2012 |isbn=978-9971-69-642-9 |editor=Tjoa-Bonatz, Mai Lin |pages=128–148 |language=en |chapter=Almost Everything You Believed about the Austronesians Isn't True |access-date=23 March 2019 |editor2=Reinecke, Andreas |editor3=Bonatz, Dominik |chapter-url=http://www.rogerblench.info/Archaeology/SE%20Asia/Berlin%202010/Blench%20Austronesians%202012%20offprint.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20191230083644/http://www.rogerblench.info/Archaeology/SE%20Asia/Berlin%202010/Blench%20Austronesians%202012%20offprint.pdf |archive-date=30 December 2019 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

Ang pinakaunang naitalang pakikipag-ugnayan ng mga Europeo sa Mikronesiya ay noong 1521, nang dumaong ang ekspedisyon ni [[Fernando de Magallanes|Magellan]] sa Kapuluang Mariana. Karaniwang iniuugnay kay Jules Dumont d'Urville ang paglikha ng katawagang &quot;Mikronesiya&quot; noong 1832, subalit sa katunayan ay ginamit na ito ni Louis Domeny de Rienzi isang taon bago nito.{{sfn|Rainbird|2004|p=6}}&lt;ref&gt;« Although based on a superficial understanding of the Pacific islanders, Dumont d'Urville's tripartite classification stuck. Indeed, these categories — Polynesians, Micronesians, Melanesians — became so deeply entrenched in Western anthropological thought that it is difficult even now to break out the mould in which they entrap us (Thomas, 1989). Such labels provide handy geographical referents, yet they mislead us greatly if we take them to be meaningful segments of cultural history. Only Polynesia has stood the tests of time and increased knowledge, as a category with historical significance », Patrick Vinton Kirch, ''On the Road of the Winds : an Archeological History of the Pacific Islands before European Contact'', Berkeley, University of California Press, 2000 : 5. (sa Ingles)&lt;/ref&gt;

== Etimolohiya ==

Nagmula ang salitang ito sa [[Wikang Griyego|Griyegong]] mga salita na &quot;μικρόν&quot; (mikrón) na ibig-sabihin ay &quot;maliit&quot; at &quot;νησί&quot; (nesí) na &quot;pulo&quot; na nangangahulugang &quot;maliit na pulo&quot;.

== Heograpiya ==
Ang Mikronesiya ay isang rehiyon sa Oseaniya na binubuo ng humigit-kumulang 2,100 pulo, na may kabuuang lawak na {{convert|2,700|km2|abbr=on}}, kung saan ang pinakamalaki ay ang Guam na may sukat na {{convert|582|km2|abbr=on}} Ang kabuuang lawak ng karagatang saklaw ng mga pulong ito ay ,{{convert|7,400,000|km2|abbr=on}}.{{sfn|Kirch|2001|p=165}}

May apat na pangunahing pangkat ng mga isla sa Mikronesiya:

* ang Kapuluang Caroline (Pederadong mga Estado ng Mikronesiya at [[Palau]])
* ang Kapuluang Gilbert (Kiribati)
* ang Kapuluang Mariana (Kapuluang Hilagang Mariana at Guam, Estados Unidos)
* ang Kapuluang Marshall

Hindi kabilang dito ang hiwalay na bansang pulo ng Nauru, pati na rin ang iba pang mga natatanging pulo at mas maliliit na pangkat ng pulo.

== Demograpiya ==
Ang mga tao sa kasalukuyan ay binubuo ng iba't ibang [[etnisidad]], subalit lahat ay nagmula at kabilang sa kulturang Mikronesiyo.&lt;ref&gt;{{Cite journal |last1=Hudjashov |first1=Georgi |last2=Endicott |first2=Phillip |last3=Post |first3=Helen |last4=Nagle |first4=Nano |last5=Ho |first5=Simon Y. W. |last6=Lawson |first6=Daniel J. |last7=Reidla |first7=Maere |last8=Karmin |first8=Monika |last9=Rootsi |first9=Siiri |last10=Metspalu |first10=Ene |last11=Saag |first11=Lauri |date=2018-01-29 |title=Investigating the origins of eastern Polynesians using genome-wide data from the Leeward Society Isles |journal=Scientific Reports |language=en |volume=8 |issue=1 |page=1823 |bibcode=2018NatSR...8.1823H |doi=10.1038/s41598-018-20026-8 |issn=2045-2322 |pmc=5789021 |pmid=29379068}}&lt;/ref&gt;

Dahil sa paghahalong ito ng pinagmulan, marami sa mga etnisidad sa Mikronesiya ang nakakaramdam ng mas malapit na ugnayan sa ilang pangkat sa Melanesiya o sa Pilipinas. Isang magandang halimbawa nito ang mga Yapese na may kaugnayan sa mga Austronesyo na tribo sa hilagang Pilipinas.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Micronesians - Introduction, Location, Language, Folklore, Religion, Major holidays, Rites of passage |url=http://www.everyculture.com/wc/Mauritania-to-Nigeria/Micronesians.html |work=everyculture.com |language=en}}&lt;/ref&gt; Ipinapakita rin ng [[henetika]] na may makabuluhang bilang ng mga Mikronesyano ang may [[Mga Hapon|lahing Hapones]] sa panig ng ama: 9.5% ng mga lalaki sa Mikronesiya at 0.2% sa [[Silangang Timor]] ang nagtataglay ng Haplogrupong D-M55.&lt;ref name=&quot;tumonggor&quot;&gt;{{cite journal |last1=Tumonggor |first1=Meryanne K |last2=Karafet |first2=Tatiana M |last3=Downey |first3=Sean |last4=Lansing |first4=J Stephen |last5=Norquest |first5=Peter |last6=Sudoyo |first6=Herawati |last7=Hammer |first7=Michael F |last8=Cox |first8=Murray P |date=Setyembre 2014 |title=Isolation, contact and social behavior shaped genetic diversity in West Timor |journal=Journal of Human Genetics |language=en |volume=59 |issue=9 |pages=494–503 |doi=10.1038/jhg.2014.62 |pmc=4521296 |pmid=25078354}}&lt;/ref&gt;

Mayroon ding malalaking pamayanang [[Asya|Asyano]] sa buong rehiyon, lalo na sa Kapuluang Hilagang Mariana  kung saan sila ang mayorya. Mayroon ding mas maliliit na pamayanang [[Europa|Europeo]] na nagmula sa Estados Unidos o mga inapo ng mga nanirahan noong panahon ng kolonyalismong Europeo sa Mikronesiya.

Bagama't bahagi silang lahat ng iisang rehiyon sa [[heograpiya]], magkakaiba ang kanilang mga kasaysayang kolonyal. Ang mga lugar sa Mikronesiya na pinangangasiwaan ng Estados Unidos ay may natatanging karanasan na nagtatangi sa kanila mula sa iba pang bahagi ng Pasipiko. May malaking pag-asa sa ekonomiya ang Mikronesiya sa dati o kasalukuyang mga bansang namamahala sa kanila, na maihahambing lamang sa French Pacific. Minsan, ginagamit ang katawagang &quot;Amerikanong Mikronesiya&quot; upang kilalanin ang pagkakaibang ito sa pamana ng [[kultura]].&lt;ref&gt;{{cite book |url=https://books.google.com/books?id=V8Dr4fJxlkIC&amp;q=%22micronesia%22 |title=American Anthropology in Micronesia: An Assessment |publisher=University of Hawaiʻi Press |year=1999 |isbn=978-0-8248-2017-6 |editor1-last=Kiste |editor1-first=Robert C. |location=Honolulu, Hawaiʻi |page=1 |language=en |editor2-last=Marshall |editor2-first=Mac}}&lt;/ref&gt;

Ayon sa isang sarbey noong 2011, 93.1% ng mga Mikronesyo ay mga [[Kristiyanismo|Kristiyano]]; ipinakita naman ng isang sarbey noong 2022 na 99% ay Kristiyano.

==Mga sanggunian==
{{reflist}}

==Mga talababa==
* {{Cite book |last=Kirch |first=Patrick Vinton |title=On the Road of the Winds: An Archaeological History of the Pacific Islands Before European Contact |year=2001 |publisher=University of California Press |isbn=978-0-520-92896-1|language=en}}
* {{Cite book |last=Rainbird |first=Paul |title=The Archaeology of Micronesia |year=2004 |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-0-521-65630-6|language=en}}
[[Kaurian:Mikronesya]]</text>
      <sha1>5wy9m28qkvc98s60z8rqk15ywbb8vu6</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2202586</id>
      <parentid>2202585</parentid>
      <timestamp>2026-04-12T02:13:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jojit fb</username>
        <id>38</id>
      </contributor>
      <comment>/* Demograpiya */</comment>
      <origin>2202586</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="15164" sha1="rrb90o5g62z44it3w424f0yfyq0b9tj" xml:space="preserve">{{about|Micronesia bilang rehiyon sa Pasipiko|estadong may malayang asosasyon sa Estados Unidos|Pederadong mga Estado ng Mikronesya}}{{Infobox settlement|name=Mikronesiya|image_map=Micronesian Cultural Area.png|map_caption=Mapang pangheograpiko ng Mirkonesiya (binawasang bahagi)|subdivision_type=Mga pinakamalaking lungsod|subdivision_name=|population_total={{IncreaseNeutral}} 517.464|population_as_of={{UN_Population|Taon}}|population_footnotes=|population_demonym=Mikronesiyo|blank_name_sec1=Ibang impormasyon|blank1_name_sec1=Mga bansa|blank1_info_sec1={{Collapsible list
 |titlestyle = background:transparent;text-align:left;font-weight:normal;
 |title = '''5'''
 |{{flag|Kiribati|size=23px}} (bahagi)
 |{{flag|Nauru|size=23px}}
 |{{flag|Marshall Islands|size=23px}}
 |{{flag|Micronesia|size=23px}}
|{{flag|Palau|size=23px}}
 }}|blank1_name_sec2=|blank1_info_sec2=|footnotes=|demographics1_title2=|demographics1_info2=|demographics1_title3=|demographics1_info3=|demographics1_title4=|demographics1_info4=|demographics1_title5=|demographics1_info5=|blank2_name_sec1=Mga dependensiya|blank2_info_sec1={{Collapsible list
 |titlestyle = background:transparent;text-align:left;font-weight:normal;
 |title = Panlabas (2)
 | {{flag|Guam|local|size=23px}} ([[Estados Unidos]]) {{flag|Northern Mariana Islands|local|size=23px}} ([[Estados Unidos]])
 }}|blank3_info_sec1=|blank4_name_sec1=}}Ang '''Mikronesiya''' ({{IPAc-en|UK|ˌ|m|aɪ|k|r|ə|ˈ|n|iː|z|i|ə}}, {{IPAc-en|US|-|ˈ|n|iː|ʒ|ə|audio=En-us-Micronesia.ogg}})&lt;ref&gt;mula sa {{langx|grc|μικρός}} ''mikrós'' &quot;maliit&quot; and {{lang|grc|νῆσος}} ''nêsos'' &quot;pulo&quot;&lt;/ref&gt; ay isang subrehiyon ng [[Oseaniya]], na binubuo ng humigit-kumulang 2,000 maliliit na pulo sa hilagang-kanlurang bahagi ng [[Karagatang Pasipiko]]. Mayroon itong malapit na magkakaugnay na kasaysayang kultural sa tatlo pang rehiyong pulo: ang Maritimong [[Timog-silangang Asya]] sa kanluran, ang [[Polynesia|Polinesiya]] sa silangan, at ang [[Melanesya]] sa timog—gayundin sa mas malawak na komunidad ng [[mga Austronesyo]].

Ang rehiyon ay may [[Klimang tropiko|klimang tropikal]] na pandagat at bahagi ng mundong Oseaniya. Kabilang dito ang apat na pangunahing kapuluan—ang Kapuluang Caroline, [[Kapuluang Gilbert]], [[Kapuluang Mariana]], at [[Kapuluang Marshall]]—pati na rin ang maraming [[pulo]] na hindi kabilang sa alinmang [[kapuluan]].

Nagkakaiba-iba ang kontrol pampolitika sa loob ng Mikronesya depende sa pulo, at ito ay nahahati sa anim na mga bansang may soberanya. Ang ilan sa Kapuluang Caroline ay bahagi ng Republika ng [[Palau]] at ang iba naman ay bahagi ng [[Estados Pederados ng Mikronesya|Pederadong mga Estado ng Mikronesya]] (madalas pinaikli bilang &quot;FSM&quot; o &quot;Mikronesya&quot;—na hindi dapat ipagkamali sa pangalan ng buong rehiyon). Ang Kapuluang Gilbert (kasama ang  Kapuluang Phoenix at Kapuluang Line sa Polinesiya) ay bumubuo sa Republika ng [[Kiribati]]. Ang Kapuluang Mariana ay may kaugnayan sa Estados Unidos; ang ilan ay kabilang sa teritoryo ng [[Estados Unidos]] na [[Guam]] at ang iba naman ay sa Komonwelt ng Hilagang Kapuluang Mariana. Ang pulo ng [[Nauru]] ay isang hiwalay na bansang may sariling soberanya. Ang Kapuluang Marshall ay kabilang sa Republika ng Kapuluang Marshall. Ang [[soberanya]] ng Kapuluang Wake ay pinagtatalunan: inaangkin ito ng Estados Unidos at ng Republika ng Kapuluang Marshall. Sa kasalukuyan, ang Estados Unidos ang may aktuwal na kontrol sa Kapuluang Wake, na direktang pinangangasiwaan ng Hukbong Panghimpapawid ng Estados Unidos.

Sa kabila ng katotohanang ang konsepto ng &quot;Mikronesiya&quot; ay matagal nang naitatag mula pa noong 1832 at patuloy na ginagamit, ang pangkat na ito ay hindi tumutugma sa anumang iisang heomorpolohikal, [[Arkeolohiya|arkeolohikal]], [[Lingguwistika|lingguwistiko]], [[etniko]], o [[Kultura|kultural]] na pagkakaisa. Sa halip, ito ay isang magkakaibang kalipunan na walang malalim na iisang identidad. Sa katunayan, walang umiiral na &quot;mamamayang Mikronesyano&quot; bilang hiwalay na pangkat ng mga Austronesyo na naglayag sa [[dagat]], na kinabibilangan din ng mga Polinesyo at ng ipinapalagay na Australo-Melanesyo o &quot;mga Melanesyo&quot;.&lt;ref&gt;Patrick Vinton Kirch, ''On the Road of the Winds: an Archeological History of the Pacific Islands before European Contact'', Berkeley, University of California Press, 2000:5. (sa Ingles)&lt;/ref&gt;

Nagsimula ang paninirahan ng tao sa Mikronesiya ilang libong taon na ang nakalipas.{{sfn|Kirch|2001|p=167}} Batay sa kasalukuyang konsenso ng [[agham]], nagmula ang mga Austronesyo sa isang sinaunang migrasyong pandagat, na kilala bilangAustronesyong pagpapalawak, mula sa sinaunang [[Formosa]] bago ang panahong Han, bandang 3000 hanggang 1500 BK. Narating ng mga Austronesyo ang pinakahilagang bahagi ng [[Pilipinas]], partikular ang Kapuluang [[Batanes]], bandang 2200 BK. Sila ang unang mga taong nakalikha ng mga teknolohiyang pandagat para sa paglalayag sa karagatan (tulad ng catamaran, [[Bangka|bangkang]] may [[katig]], paraang tinataling umbok sa paggawa ng bangka, at layag na parang sipit ng alimango), na nagbigay-daan sa kanilang mabilis na pagkalat sa mga isla ng Indo-Pasipiko.&lt;ref name=&quot;Doran1981&quot;&gt;{{cite book |last1=Doran |first1=Edwin B. |title=Wangka: Austronesian Canoe Origins |date=1981 |publisher=Texas A&amp;M University Press |isbn=978-0-89096-107-0 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Dierking2007&quot;&gt;{{cite book |last1=Dierking |first1=Gary |title=Building Outrigger Sailing Canoes: Modern Construction Methods for Three Fast, Beautiful Boats |date=2007 |publisher=International Marine/McGraw-Hill |isbn=978-0-07-159456-1 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Horridge1986&quot;&gt;{{cite journal |last1=Horridge |first1=Adrian |date=1986 |title=The Evolution of Pacific Canoe Rigs |journal=The Journal of Pacific History |language=en |volume=21 |issue=2 |pages=83–89 |doi=10.1080/00223348608572530 |jstor=25168892}}&lt;/ref&gt; Mula 2000 BK, kanilang nakasalamuha at nahaluan (o nahaluan sila) ng mga naunang populasyon sa mga pulo na kanilang dinaanan.&lt;ref name=&quot;Bellwood1988&quot;&gt;{{cite journal |last1=Bellwood |first1=Peter |date=1988 |title=A Hypothesis for Austronesian Origins |url=https://core.ac.uk/download/pdf/5105193.pdf |url-status=live |journal=Asian Perspectives |language=en |volume=26 |issue=1 |pages=107–117 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190501105624/https://core.ac.uk/download/pdf/5105193.pdf |archive-date=1 May 2019 |access-date=1 May 2019}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Bellwood 1991&quot;&gt;{{cite journal |last1=Bellwood |first1=Peter |date=1991 |title=The Austronesian Dispersal and the Origin of Languages |journal=Scientific American |language=en |volume=265 |issue=1 |pages=88–93 |bibcode=1991SciAm.265a..88B |doi=10.1038/scientificamerican0791-88 |jstor=24936983}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;hill&amp;serjeanston1989&quot;&gt;{{cite book |title=The Colonization of the Pacific: A Genetic Trail |publisher=Oxford University Press |year=1989 |isbn=978-0-19-857695-2 |editor=Hill, Adrian V.S. |series=Research Monographs on Human Population Biology No. 7 |language=en |editor2=Serjeantson, Susan W.}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Bellwood2006&quot;&gt;{{cite book |last1=Bellwood |first1=Peter |url=https://press.anu.edu.au/publications/series/comparative-austronesian-series/austronesians |title=The Austronesians: Historical and Comparative Perspectives |last2=Fox |first2=James J. |last3=Tryon |first3=Darrell |date=2006 |publisher=Australian National University Press |isbn=978-1-920942-85-4 |language=en |access-date=23 Marso 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200402234524/https://press.anu.edu.au/publications/series/comparative-austronesian-series/austronesians |archive-date=2 Abril 2020 |url-status=live |name-list-style=vanc}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;blench2012&quot;&gt;{{cite book |author=Blench, Roger |title=Crossing Borders |publisher=National University of Singapore Press |year=2012 |isbn=978-9971-69-642-9 |editor=Tjoa-Bonatz, Mai Lin |pages=128–148 |language=en |chapter=Almost Everything You Believed about the Austronesians Isn't True |access-date=23 March 2019 |editor2=Reinecke, Andreas |editor3=Bonatz, Dominik |chapter-url=http://www.rogerblench.info/Archaeology/SE%20Asia/Berlin%202010/Blench%20Austronesians%202012%20offprint.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20191230083644/http://www.rogerblench.info/Archaeology/SE%20Asia/Berlin%202010/Blench%20Austronesians%202012%20offprint.pdf |archive-date=30 December 2019 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

Ang pinakaunang naitalang pakikipag-ugnayan ng mga Europeo sa Mikronesiya ay noong 1521, nang dumaong ang ekspedisyon ni [[Fernando de Magallanes|Magellan]] sa Kapuluang Mariana. Karaniwang iniuugnay kay Jules Dumont d'Urville ang paglikha ng katawagang &quot;Mikronesiya&quot; noong 1832, subalit sa katunayan ay ginamit na ito ni Louis Domeny de Rienzi isang taon bago nito.{{sfn|Rainbird|2004|p=6}}&lt;ref&gt;« Although based on a superficial understanding of the Pacific islanders, Dumont d'Urville's tripartite classification stuck. Indeed, these categories — Polynesians, Micronesians, Melanesians — became so deeply entrenched in Western anthropological thought that it is difficult even now to break out the mould in which they entrap us (Thomas, 1989). Such labels provide handy geographical referents, yet they mislead us greatly if we take them to be meaningful segments of cultural history. Only Polynesia has stood the tests of time and increased knowledge, as a category with historical significance », Patrick Vinton Kirch, ''On the Road of the Winds : an Archeological History of the Pacific Islands before European Contact'', Berkeley, University of California Press, 2000 : 5. (sa Ingles)&lt;/ref&gt;

== Etimolohiya ==

Nagmula ang salitang ito sa [[Wikang Griyego|Griyegong]] mga salita na &quot;μικρόν&quot; (mikrón) na ibig-sabihin ay &quot;maliit&quot; at &quot;νησί&quot; (nesí) na &quot;pulo&quot; na nangangahulugang &quot;maliit na pulo&quot;.

== Heograpiya ==
Ang Mikronesiya ay isang rehiyon sa Oseaniya na binubuo ng humigit-kumulang 2,100 pulo, na may kabuuang lawak na {{convert|2,700|km2|abbr=on}}, kung saan ang pinakamalaki ay ang Guam na may sukat na {{convert|582|km2|abbr=on}} Ang kabuuang lawak ng karagatang saklaw ng mga pulong ito ay ,{{convert|7,400,000|km2|abbr=on}}.{{sfn|Kirch|2001|p=165}}

May apat na pangunahing pangkat ng mga isla sa Mikronesiya:

* ang Kapuluang Caroline (Pederadong mga Estado ng Mikronesiya at [[Palau]])
* ang Kapuluang Gilbert (Kiribati)
* ang Kapuluang Mariana (Kapuluang Hilagang Mariana at Guam, Estados Unidos)
* ang Kapuluang Marshall

Hindi kabilang dito ang hiwalay na bansang pulo ng Nauru, pati na rin ang iba pang mga natatanging pulo at mas maliliit na pangkat ng pulo.

== Demograpiya ==
Ang mga tao sa kasalukuyan ay binubuo ng iba't ibang [[etnisidad]], subalit lahat ay nagmula at kabilang sa kulturang Mikronesiyo.&lt;ref&gt;{{Cite journal |last1=Hudjashov |first1=Georgi |last2=Endicott |first2=Phillip |last3=Post |first3=Helen |last4=Nagle |first4=Nano |last5=Ho |first5=Simon Y. W. |last6=Lawson |first6=Daniel J. |last7=Reidla |first7=Maere |last8=Karmin |first8=Monika |last9=Rootsi |first9=Siiri |last10=Metspalu |first10=Ene |last11=Saag |first11=Lauri |date=2018-01-29 |title=Investigating the origins of eastern Polynesians using genome-wide data from the Leeward Society Isles |journal=Scientific Reports |language=en |volume=8 |issue=1 |page=1823 |bibcode=2018NatSR...8.1823H |doi=10.1038/s41598-018-20026-8 |issn=2045-2322 |pmc=5789021 |pmid=29379068}}&lt;/ref&gt;

Dahil sa paghahalong ito ng pinagmulan, marami sa mga etnisidad sa Mikronesiya ang nakakaramdam ng mas malapit na ugnayan sa ilang pangkat sa Melanesiya o sa Pilipinas. Isang magandang halimbawa nito ang mga Yapese na may kaugnayan sa mga Austronesyo na tribo sa hilagang Pilipinas.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Micronesians - Introduction, Location, Language, Folklore, Religion, Major holidays, Rites of passage |url=http://www.everyculture.com/wc/Mauritania-to-Nigeria/Micronesians.html |work=everyculture.com |language=en}}&lt;/ref&gt; Ipinapakita rin ng [[henetika]] na may makabuluhang bilang ng mga Mikronesyano ang may [[Mga Hapon|lahing Hapones]] sa panig ng ama: 9.5% ng mga lalaki sa Mikronesiya at 0.2% sa [[Silangang Timor]] ang nagtataglay ng Haplogrupong D-M55.&lt;ref name=&quot;tumonggor&quot;&gt;{{cite journal |last1=Tumonggor |first1=Meryanne K |last2=Karafet |first2=Tatiana M |last3=Downey |first3=Sean |last4=Lansing |first4=J Stephen |last5=Norquest |first5=Peter |last6=Sudoyo |first6=Herawati |last7=Hammer |first7=Michael F |last8=Cox |first8=Murray P |date=Setyembre 2014 |title=Isolation, contact and social behavior shaped genetic diversity in West Timor |journal=Journal of Human Genetics |language=en |volume=59 |issue=9 |pages=494–503 |doi=10.1038/jhg.2014.62 |pmc=4521296 |pmid=25078354}}&lt;/ref&gt;

Mayroon ding malalaking pamayanang [[Asya|Asyano]] sa buong rehiyon, lalo na sa Kapuluang Hilagang Mariana  kung saan sila ang mayorya. Mayroon ding mas maliliit na pamayanang [[Europa|Europeo]] na nagmula sa Estados Unidos o mga inapo ng mga nanirahan noong panahon ng kolonyalismong Europeo sa Mikronesiya.

Bagama't bahagi silang lahat ng iisang rehiyon sa [[heograpiya]], magkakaiba ang kanilang mga kasaysayang kolonyal. Ang mga lugar sa Mikronesiya na pinangangasiwaan ng Estados Unidos ay may natatanging karanasan na nagtatangi sa kanila mula sa iba pang bahagi ng Pasipiko. May malaking pag-asa sa ekonomiya ang Mikronesiya sa dati o kasalukuyang mga bansang namamahala sa kanila, na maihahambing lamang sa French Pacific. Minsan, ginagamit ang katawagang &quot;Amerikanong Mikronesiya&quot; upang kilalanin ang pagkakaibang ito sa pamana ng [[kultura]].&lt;ref&gt;{{cite book |url=https://books.google.com/books?id=V8Dr4fJxlkIC&amp;q=%22micronesia%22 |title=American Anthropology in Micronesia: An Assessment |publisher=University of Hawaiʻi Press |year=1999 |isbn=978-0-8248-2017-6 |editor1-last=Kiste |editor1-first=Robert C. |location=Honolulu, Hawaiʻi |page=1 |language=en |editor2-last=Marshall |editor2-first=Mac}}&lt;/ref&gt;

Ayon sa isang sarbey noong 2011, 93.1% ng mga Mikronesyo ay mga [[Kristiyanismo|Kristiyano]];&lt;ref name=&quot;Christianity in Oceania&quot;&gt;{{citation |author=Center for the Study of Global Christianity |title=Christianity in its Global Context, 1970–2020: Society, Religion, and Mission |date=Hunyo 2013 |url=http://wwwgordonconwell.com/netcommunity/CSGCResources/ChristianityinitsGlobalContext.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20130815184022/http://wwwgordonconwell.com/netcommunity/CSGCResources/ChristianityinitsGlobalContext.pdf |location=South Hamilton, Massachusetts, USA |publisher=Gordon-Conwell Theological Seminary |language=en |archive-date=15 Agosto 2013}}&lt;/ref&gt; ipinakita naman ng isang sarbey noong 2022 na 99% ay Kristiyano.

==Mga sanggunian==
{{reflist}}

==Mga talababa==
* {{Cite book |last=Kirch |first=Patrick Vinton |title=On the Road of the Winds: An Archaeological History of the Pacific Islands Before European Contact |year=2001 |publisher=University of California Press |isbn=978-0-520-92896-1|language=en}}
* {{Cite book |last=Rainbird |first=Paul |title=The Archaeology of Micronesia |year=2004 |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-0-521-65630-6|language=en}}
[[Kaurian:Mikronesya]]</text>
      <sha1>rrb90o5g62z44it3w424f0yfyq0b9tj</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2202587</id>
      <parentid>2202586</parentid>
      <timestamp>2026-04-12T02:14:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jojit fb</username>
        <id>38</id>
      </contributor>
      <comment>/* Demograpiya */</comment>
      <origin>2202587</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="15395" sha1="f33r0554t5f7nppwn00y9uzygko91js" xml:space="preserve">{{about|Micronesia bilang rehiyon sa Pasipiko|estadong may malayang asosasyon sa Estados Unidos|Pederadong mga Estado ng Mikronesya}}{{Infobox settlement|name=Mikronesiya|image_map=Micronesian Cultural Area.png|map_caption=Mapang pangheograpiko ng Mirkonesiya (binawasang bahagi)|subdivision_type=Mga pinakamalaking lungsod|subdivision_name=|population_total={{IncreaseNeutral}} 517.464|population_as_of={{UN_Population|Taon}}|population_footnotes=|population_demonym=Mikronesiyo|blank_name_sec1=Ibang impormasyon|blank1_name_sec1=Mga bansa|blank1_info_sec1={{Collapsible list
 |titlestyle = background:transparent;text-align:left;font-weight:normal;
 |title = '''5'''
 |{{flag|Kiribati|size=23px}} (bahagi)
 |{{flag|Nauru|size=23px}}
 |{{flag|Marshall Islands|size=23px}}
 |{{flag|Micronesia|size=23px}}
|{{flag|Palau|size=23px}}
 }}|blank1_name_sec2=|blank1_info_sec2=|footnotes=|demographics1_title2=|demographics1_info2=|demographics1_title3=|demographics1_info3=|demographics1_title4=|demographics1_info4=|demographics1_title5=|demographics1_info5=|blank2_name_sec1=Mga dependensiya|blank2_info_sec1={{Collapsible list
 |titlestyle = background:transparent;text-align:left;font-weight:normal;
 |title = Panlabas (2)
 | {{flag|Guam|local|size=23px}} ([[Estados Unidos]]) {{flag|Northern Mariana Islands|local|size=23px}} ([[Estados Unidos]])
 }}|blank3_info_sec1=|blank4_name_sec1=}}Ang '''Mikronesiya''' ({{IPAc-en|UK|ˌ|m|aɪ|k|r|ə|ˈ|n|iː|z|i|ə}}, {{IPAc-en|US|-|ˈ|n|iː|ʒ|ə|audio=En-us-Micronesia.ogg}})&lt;ref&gt;mula sa {{langx|grc|μικρός}} ''mikrós'' &quot;maliit&quot; and {{lang|grc|νῆσος}} ''nêsos'' &quot;pulo&quot;&lt;/ref&gt; ay isang subrehiyon ng [[Oseaniya]], na binubuo ng humigit-kumulang 2,000 maliliit na pulo sa hilagang-kanlurang bahagi ng [[Karagatang Pasipiko]]. Mayroon itong malapit na magkakaugnay na kasaysayang kultural sa tatlo pang rehiyong pulo: ang Maritimong [[Timog-silangang Asya]] sa kanluran, ang [[Polynesia|Polinesiya]] sa silangan, at ang [[Melanesya]] sa timog—gayundin sa mas malawak na komunidad ng [[mga Austronesyo]].

Ang rehiyon ay may [[Klimang tropiko|klimang tropikal]] na pandagat at bahagi ng mundong Oseaniya. Kabilang dito ang apat na pangunahing kapuluan—ang Kapuluang Caroline, [[Kapuluang Gilbert]], [[Kapuluang Mariana]], at [[Kapuluang Marshall]]—pati na rin ang maraming [[pulo]] na hindi kabilang sa alinmang [[kapuluan]].

Nagkakaiba-iba ang kontrol pampolitika sa loob ng Mikronesya depende sa pulo, at ito ay nahahati sa anim na mga bansang may soberanya. Ang ilan sa Kapuluang Caroline ay bahagi ng Republika ng [[Palau]] at ang iba naman ay bahagi ng [[Estados Pederados ng Mikronesya|Pederadong mga Estado ng Mikronesya]] (madalas pinaikli bilang &quot;FSM&quot; o &quot;Mikronesya&quot;—na hindi dapat ipagkamali sa pangalan ng buong rehiyon). Ang Kapuluang Gilbert (kasama ang  Kapuluang Phoenix at Kapuluang Line sa Polinesiya) ay bumubuo sa Republika ng [[Kiribati]]. Ang Kapuluang Mariana ay may kaugnayan sa Estados Unidos; ang ilan ay kabilang sa teritoryo ng [[Estados Unidos]] na [[Guam]] at ang iba naman ay sa Komonwelt ng Hilagang Kapuluang Mariana. Ang pulo ng [[Nauru]] ay isang hiwalay na bansang may sariling soberanya. Ang Kapuluang Marshall ay kabilang sa Republika ng Kapuluang Marshall. Ang [[soberanya]] ng Kapuluang Wake ay pinagtatalunan: inaangkin ito ng Estados Unidos at ng Republika ng Kapuluang Marshall. Sa kasalukuyan, ang Estados Unidos ang may aktuwal na kontrol sa Kapuluang Wake, na direktang pinangangasiwaan ng Hukbong Panghimpapawid ng Estados Unidos.

Sa kabila ng katotohanang ang konsepto ng &quot;Mikronesiya&quot; ay matagal nang naitatag mula pa noong 1832 at patuloy na ginagamit, ang pangkat na ito ay hindi tumutugma sa anumang iisang heomorpolohikal, [[Arkeolohiya|arkeolohikal]], [[Lingguwistika|lingguwistiko]], [[etniko]], o [[Kultura|kultural]] na pagkakaisa. Sa halip, ito ay isang magkakaibang kalipunan na walang malalim na iisang identidad. Sa katunayan, walang umiiral na &quot;mamamayang Mikronesyano&quot; bilang hiwalay na pangkat ng mga Austronesyo na naglayag sa [[dagat]], na kinabibilangan din ng mga Polinesyo at ng ipinapalagay na Australo-Melanesyo o &quot;mga Melanesyo&quot;.&lt;ref&gt;Patrick Vinton Kirch, ''On the Road of the Winds: an Archeological History of the Pacific Islands before European Contact'', Berkeley, University of California Press, 2000:5. (sa Ingles)&lt;/ref&gt;

Nagsimula ang paninirahan ng tao sa Mikronesiya ilang libong taon na ang nakalipas.{{sfn|Kirch|2001|p=167}} Batay sa kasalukuyang konsenso ng [[agham]], nagmula ang mga Austronesyo sa isang sinaunang migrasyong pandagat, na kilala bilangAustronesyong pagpapalawak, mula sa sinaunang [[Formosa]] bago ang panahong Han, bandang 3000 hanggang 1500 BK. Narating ng mga Austronesyo ang pinakahilagang bahagi ng [[Pilipinas]], partikular ang Kapuluang [[Batanes]], bandang 2200 BK. Sila ang unang mga taong nakalikha ng mga teknolohiyang pandagat para sa paglalayag sa karagatan (tulad ng catamaran, [[Bangka|bangkang]] may [[katig]], paraang tinataling umbok sa paggawa ng bangka, at layag na parang sipit ng alimango), na nagbigay-daan sa kanilang mabilis na pagkalat sa mga isla ng Indo-Pasipiko.&lt;ref name=&quot;Doran1981&quot;&gt;{{cite book |last1=Doran |first1=Edwin B. |title=Wangka: Austronesian Canoe Origins |date=1981 |publisher=Texas A&amp;M University Press |isbn=978-0-89096-107-0 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Dierking2007&quot;&gt;{{cite book |last1=Dierking |first1=Gary |title=Building Outrigger Sailing Canoes: Modern Construction Methods for Three Fast, Beautiful Boats |date=2007 |publisher=International Marine/McGraw-Hill |isbn=978-0-07-159456-1 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Horridge1986&quot;&gt;{{cite journal |last1=Horridge |first1=Adrian |date=1986 |title=The Evolution of Pacific Canoe Rigs |journal=The Journal of Pacific History |language=en |volume=21 |issue=2 |pages=83–89 |doi=10.1080/00223348608572530 |jstor=25168892}}&lt;/ref&gt; Mula 2000 BK, kanilang nakasalamuha at nahaluan (o nahaluan sila) ng mga naunang populasyon sa mga pulo na kanilang dinaanan.&lt;ref name=&quot;Bellwood1988&quot;&gt;{{cite journal |last1=Bellwood |first1=Peter |date=1988 |title=A Hypothesis for Austronesian Origins |url=https://core.ac.uk/download/pdf/5105193.pdf |url-status=live |journal=Asian Perspectives |language=en |volume=26 |issue=1 |pages=107–117 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190501105624/https://core.ac.uk/download/pdf/5105193.pdf |archive-date=1 May 2019 |access-date=1 May 2019}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Bellwood 1991&quot;&gt;{{cite journal |last1=Bellwood |first1=Peter |date=1991 |title=The Austronesian Dispersal and the Origin of Languages |journal=Scientific American |language=en |volume=265 |issue=1 |pages=88–93 |bibcode=1991SciAm.265a..88B |doi=10.1038/scientificamerican0791-88 |jstor=24936983}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;hill&amp;serjeanston1989&quot;&gt;{{cite book |title=The Colonization of the Pacific: A Genetic Trail |publisher=Oxford University Press |year=1989 |isbn=978-0-19-857695-2 |editor=Hill, Adrian V.S. |series=Research Monographs on Human Population Biology No. 7 |language=en |editor2=Serjeantson, Susan W.}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Bellwood2006&quot;&gt;{{cite book |last1=Bellwood |first1=Peter |url=https://press.anu.edu.au/publications/series/comparative-austronesian-series/austronesians |title=The Austronesians: Historical and Comparative Perspectives |last2=Fox |first2=James J. |last3=Tryon |first3=Darrell |date=2006 |publisher=Australian National University Press |isbn=978-1-920942-85-4 |language=en |access-date=23 Marso 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200402234524/https://press.anu.edu.au/publications/series/comparative-austronesian-series/austronesians |archive-date=2 Abril 2020 |url-status=live |name-list-style=vanc}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;blench2012&quot;&gt;{{cite book |author=Blench, Roger |title=Crossing Borders |publisher=National University of Singapore Press |year=2012 |isbn=978-9971-69-642-9 |editor=Tjoa-Bonatz, Mai Lin |pages=128–148 |language=en |chapter=Almost Everything You Believed about the Austronesians Isn't True |access-date=23 March 2019 |editor2=Reinecke, Andreas |editor3=Bonatz, Dominik |chapter-url=http://www.rogerblench.info/Archaeology/SE%20Asia/Berlin%202010/Blench%20Austronesians%202012%20offprint.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20191230083644/http://www.rogerblench.info/Archaeology/SE%20Asia/Berlin%202010/Blench%20Austronesians%202012%20offprint.pdf |archive-date=30 December 2019 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

Ang pinakaunang naitalang pakikipag-ugnayan ng mga Europeo sa Mikronesiya ay noong 1521, nang dumaong ang ekspedisyon ni [[Fernando de Magallanes|Magellan]] sa Kapuluang Mariana. Karaniwang iniuugnay kay Jules Dumont d'Urville ang paglikha ng katawagang &quot;Mikronesiya&quot; noong 1832, subalit sa katunayan ay ginamit na ito ni Louis Domeny de Rienzi isang taon bago nito.{{sfn|Rainbird|2004|p=6}}&lt;ref&gt;« Although based on a superficial understanding of the Pacific islanders, Dumont d'Urville's tripartite classification stuck. Indeed, these categories — Polynesians, Micronesians, Melanesians — became so deeply entrenched in Western anthropological thought that it is difficult even now to break out the mould in which they entrap us (Thomas, 1989). Such labels provide handy geographical referents, yet they mislead us greatly if we take them to be meaningful segments of cultural history. Only Polynesia has stood the tests of time and increased knowledge, as a category with historical significance », Patrick Vinton Kirch, ''On the Road of the Winds : an Archeological History of the Pacific Islands before European Contact'', Berkeley, University of California Press, 2000 : 5. (sa Ingles)&lt;/ref&gt;

== Etimolohiya ==

Nagmula ang salitang ito sa [[Wikang Griyego|Griyegong]] mga salita na &quot;μικρόν&quot; (mikrón) na ibig-sabihin ay &quot;maliit&quot; at &quot;νησί&quot; (nesí) na &quot;pulo&quot; na nangangahulugang &quot;maliit na pulo&quot;.

== Heograpiya ==
Ang Mikronesiya ay isang rehiyon sa Oseaniya na binubuo ng humigit-kumulang 2,100 pulo, na may kabuuang lawak na {{convert|2,700|km2|abbr=on}}, kung saan ang pinakamalaki ay ang Guam na may sukat na {{convert|582|km2|abbr=on}} Ang kabuuang lawak ng karagatang saklaw ng mga pulong ito ay ,{{convert|7,400,000|km2|abbr=on}}.{{sfn|Kirch|2001|p=165}}

May apat na pangunahing pangkat ng mga isla sa Mikronesiya:

* ang Kapuluang Caroline (Pederadong mga Estado ng Mikronesiya at [[Palau]])
* ang Kapuluang Gilbert (Kiribati)
* ang Kapuluang Mariana (Kapuluang Hilagang Mariana at Guam, Estados Unidos)
* ang Kapuluang Marshall

Hindi kabilang dito ang hiwalay na bansang pulo ng Nauru, pati na rin ang iba pang mga natatanging pulo at mas maliliit na pangkat ng pulo.

== Demograpiya ==
Ang mga tao sa kasalukuyan ay binubuo ng iba't ibang [[etnisidad]], subalit lahat ay nagmula at kabilang sa kulturang Mikronesiyo.&lt;ref&gt;{{Cite journal |last1=Hudjashov |first1=Georgi |last2=Endicott |first2=Phillip |last3=Post |first3=Helen |last4=Nagle |first4=Nano |last5=Ho |first5=Simon Y. W. |last6=Lawson |first6=Daniel J. |last7=Reidla |first7=Maere |last8=Karmin |first8=Monika |last9=Rootsi |first9=Siiri |last10=Metspalu |first10=Ene |last11=Saag |first11=Lauri |date=2018-01-29 |title=Investigating the origins of eastern Polynesians using genome-wide data from the Leeward Society Isles |journal=Scientific Reports |language=en |volume=8 |issue=1 |page=1823 |bibcode=2018NatSR...8.1823H |doi=10.1038/s41598-018-20026-8 |issn=2045-2322 |pmc=5789021 |pmid=29379068}}&lt;/ref&gt;

Dahil sa paghahalong ito ng pinagmulan, marami sa mga etnisidad sa Mikronesiya ang nakakaramdam ng mas malapit na ugnayan sa ilang pangkat sa Melanesiya o sa Pilipinas. Isang magandang halimbawa nito ang mga Yapese na may kaugnayan sa mga Austronesyo na tribo sa hilagang Pilipinas.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Micronesians - Introduction, Location, Language, Folklore, Religion, Major holidays, Rites of passage |url=http://www.everyculture.com/wc/Mauritania-to-Nigeria/Micronesians.html |work=everyculture.com |language=en}}&lt;/ref&gt; Ipinapakita rin ng [[henetika]] na may makabuluhang bilang ng mga Mikronesyano ang may [[Mga Hapon|lahing Hapones]] sa panig ng ama: 9.5% ng mga lalaki sa Mikronesiya at 0.2% sa [[Silangang Timor]] ang nagtataglay ng Haplogrupong D-M55.&lt;ref name=&quot;tumonggor&quot;&gt;{{cite journal |last1=Tumonggor |first1=Meryanne K |last2=Karafet |first2=Tatiana M |last3=Downey |first3=Sean |last4=Lansing |first4=J Stephen |last5=Norquest |first5=Peter |last6=Sudoyo |first6=Herawati |last7=Hammer |first7=Michael F |last8=Cox |first8=Murray P |date=Setyembre 2014 |title=Isolation, contact and social behavior shaped genetic diversity in West Timor |journal=Journal of Human Genetics |language=en |volume=59 |issue=9 |pages=494–503 |doi=10.1038/jhg.2014.62 |pmc=4521296 |pmid=25078354}}&lt;/ref&gt;

Mayroon ding malalaking pamayanang [[Asya|Asyano]] sa buong rehiyon, lalo na sa Kapuluang Hilagang Mariana  kung saan sila ang mayorya. Mayroon ding mas maliliit na pamayanang [[Europa|Europeo]] na nagmula sa Estados Unidos o mga inapo ng mga nanirahan noong panahon ng kolonyalismong Europeo sa Mikronesiya.

Bagama't bahagi silang lahat ng iisang rehiyon sa [[heograpiya]], magkakaiba ang kanilang mga kasaysayang kolonyal. Ang mga lugar sa Mikronesiya na pinangangasiwaan ng Estados Unidos ay may natatanging karanasan na nagtatangi sa kanila mula sa iba pang bahagi ng Pasipiko. May malaking pag-asa sa ekonomiya ang Mikronesiya sa dati o kasalukuyang mga bansang namamahala sa kanila, na maihahambing lamang sa French Pacific. Minsan, ginagamit ang katawagang &quot;Amerikanong Mikronesiya&quot; upang kilalanin ang pagkakaibang ito sa pamana ng [[kultura]].&lt;ref&gt;{{cite book |url=https://books.google.com/books?id=V8Dr4fJxlkIC&amp;q=%22micronesia%22 |title=American Anthropology in Micronesia: An Assessment |publisher=University of Hawaiʻi Press |year=1999 |isbn=978-0-8248-2017-6 |editor1-last=Kiste |editor1-first=Robert C. |location=Honolulu, Hawaiʻi |page=1 |language=en |editor2-last=Marshall |editor2-first=Mac}}&lt;/ref&gt;

Ayon sa isang sarbey noong 2011, 93.1% ng mga Mikronesyo ay mga [[Kristiyanismo|Kristiyano]];&lt;ref name=&quot;Christianity in Oceania&quot;&gt;{{citation |author=Center for the Study of Global Christianity |title=Christianity in its Global Context, 1970–2020: Society, Religion, and Mission |date=Hunyo 2013 |url=http://wwwgordonconwell.com/netcommunity/CSGCResources/ChristianityinitsGlobalContext.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20130815184022/http://wwwgordonconwell.com/netcommunity/CSGCResources/ChristianityinitsGlobalContext.pdf |location=South Hamilton, Massachusetts, USA |publisher=Gordon-Conwell Theological Seminary |language=en |archive-date=15 Agosto 2013}}&lt;/ref&gt; ipinakita naman ng isang sarbey noong 2022 na 99% ay Kristiyano.&lt;ref name=&quot;US2022&quot;&gt;{{Cite web |title=Micronesia |url=https://www.state.gov/reports/2022-report-on-international-religious-freedom/micronesia |access-date=2025-03-21 |website=United States Department of State |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

==Mga sanggunian==
{{reflist}}

==Mga talababa==
* {{Cite book |last=Kirch |first=Patrick Vinton |title=On the Road of the Winds: An Archaeological History of the Pacific Islands Before European Contact |year=2001 |publisher=University of California Press |isbn=978-0-520-92896-1|language=en}}
* {{Cite book |last=Rainbird |first=Paul |title=The Archaeology of Micronesia |year=2004 |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-0-521-65630-6|language=en}}
[[Kaurian:Mikronesya]]</text>
      <sha1>f33r0554t5f7nppwn00y9uzygko91js</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2202588</id>
      <parentid>2202587</parentid>
      <timestamp>2026-04-12T02:17:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jojit fb</username>
        <id>38</id>
      </contributor>
      <origin>2202588</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="15926" sha1="dh60mc83lhbjoz64e1tt0rbq93dfrux" xml:space="preserve">{{about|Micronesia bilang rehiyon sa Pasipiko|estadong may malayang asosasyon sa Estados Unidos|Pederadong mga Estado ng Mikronesya}}{{Infobox settlement|name=Mikronesiya|image_map=Micronesian Cultural Area.png|map_caption=Mapang pangheograpiko ng Mirkonesiya (binawasang bahagi)|subdivision_type=Mga pinakamalaking lungsod|subdivision_name=|population_total={{IncreaseNeutral}} 517.464|population_as_of={{UN_Population|Taon}}|population_footnotes=|population_demonym=Mikronesiyo|blank_name_sec1=Ibang impormasyon|blank1_name_sec1=Mga bansa|blank1_info_sec1={{Collapsible list
 |titlestyle = background:transparent;text-align:left;font-weight:normal;
 |title = '''5'''
 |{{flag|Kiribati|size=23px}} (bahagi)
 |{{flag|Nauru|size=23px}}
 |{{flag|Marshall Islands|size=23px}}
 |{{flag|Micronesia|size=23px}}
|{{flag|Palau|size=23px}}
 }}|blank1_name_sec2=|blank1_info_sec2=|footnotes=|demographics1_title2=|demographics1_info2=|demographics1_title3=|demographics1_info3=|demographics1_title4=|demographics1_info4=|demographics1_title5=|demographics1_info5=|blank2_name_sec1=Mga dependensiya|blank2_info_sec1={{Collapsible list
 |titlestyle = background:transparent;text-align:left;font-weight:normal;
 |title = Panlabas (2)
 | {{flag|Guam|local|size=23px}} ([[Estados Unidos]]) {{flag|Northern Mariana Islands|local|size=23px}} ([[Estados Unidos]])
 }}|blank3_info_sec1=|blank4_name_sec1=}}Ang '''Mikronesiya''' ({{IPAc-en|UK|ˌ|m|aɪ|k|r|ə|ˈ|n|iː|z|i|ə}}, {{IPAc-en|US|-|ˈ|n|iː|ʒ|ə|audio=En-us-Micronesia.ogg}})&lt;ref&gt;mula sa {{langx|grc|μικρός}} ''mikrós'' &quot;maliit&quot; and {{lang|grc|νῆσος}} ''nêsos'' &quot;pulo&quot;&lt;/ref&gt; ay isang subrehiyon ng [[Oseaniya]], na binubuo ng humigit-kumulang 2,000 maliliit na pulo sa hilagang-kanlurang bahagi ng [[Karagatang Pasipiko]]. Mayroon itong malapit na magkakaugnay na kasaysayang kultural sa tatlo pang rehiyong pulo: ang Maritimong [[Timog-silangang Asya]] sa kanluran, ang [[Polynesia|Polinesiya]] sa silangan, at ang [[Melanesya]] sa timog—gayundin sa mas malawak na komunidad ng [[mga Austronesyo]].

Ang rehiyon ay may [[Klimang tropiko|klimang tropikal]] na pandagat at bahagi ng mundong Oseaniya. Kabilang dito ang apat na pangunahing kapuluan—ang Kapuluang Caroline, [[Kapuluang Gilbert]], [[Kapuluang Mariana]], at [[Kapuluang Marshall]]—pati na rin ang maraming [[pulo]] na hindi kabilang sa alinmang [[kapuluan]].

Nagkakaiba-iba ang kontrol pampolitika sa loob ng Mikronesya depende sa pulo, at ito ay nahahati sa anim na mga bansang may soberanya. Ang ilan sa Kapuluang Caroline ay bahagi ng Republika ng [[Palau]] at ang iba naman ay bahagi ng [[Estados Pederados ng Mikronesya|Pederadong mga Estado ng Mikronesya]] (madalas pinaikli bilang &quot;FSM&quot; o &quot;Mikronesya&quot;—na hindi dapat ipagkamali sa pangalan ng buong rehiyon). Ang Kapuluang Gilbert (kasama ang  Kapuluang Phoenix at Kapuluang Line sa Polinesiya) ay bumubuo sa Republika ng [[Kiribati]]. Ang Kapuluang Mariana ay may kaugnayan sa Estados Unidos; ang ilan ay kabilang sa teritoryo ng [[Estados Unidos]] na [[Guam]] at ang iba naman ay sa Komonwelt ng Hilagang Kapuluang Mariana. Ang pulo ng [[Nauru]] ay isang hiwalay na bansang may sariling soberanya. Ang Kapuluang Marshall ay kabilang sa Republika ng Kapuluang Marshall. Ang [[soberanya]] ng Kapuluang Wake ay pinagtatalunan: inaangkin ito ng Estados Unidos at ng Republika ng Kapuluang Marshall. Sa kasalukuyan, ang Estados Unidos ang may aktuwal na kontrol sa Kapuluang Wake, na direktang pinangangasiwaan ng Hukbong Panghimpapawid ng Estados Unidos.

Sa kabila ng katotohanang ang konsepto ng &quot;Mikronesiya&quot; ay matagal nang naitatag mula pa noong 1832 at patuloy na ginagamit, ang pangkat na ito ay hindi tumutugma sa anumang iisang heomorpolohikal, [[Arkeolohiya|arkeolohikal]], [[Lingguwistika|lingguwistiko]], [[etniko]], o [[Kultura|kultural]] na pagkakaisa. Sa halip, ito ay isang magkakaibang kalipunan na walang malalim na iisang identidad. Sa katunayan, walang umiiral na &quot;mamamayang Mikronesyano&quot; bilang hiwalay na pangkat ng mga Austronesyo na naglayag sa [[dagat]], na kinabibilangan din ng mga Polinesyo at ng ipinapalagay na Australo-Melanesyo o &quot;mga Melanesyo&quot;.&lt;ref&gt;Patrick Vinton Kirch, ''On the Road of the Winds: an Archeological History of the Pacific Islands before European Contact'', Berkeley, University of California Press, 2000:5. (sa Ingles)&lt;/ref&gt;

Nagsimula ang paninirahan ng tao sa Mikronesiya ilang libong taon na ang nakalipas.{{sfn|Kirch|2001|p=167}} Batay sa kasalukuyang konsenso ng [[agham]], nagmula ang mga Austronesyo sa isang sinaunang migrasyong pandagat, na kilala bilangAustronesyong pagpapalawak, mula sa sinaunang [[Formosa]] bago ang panahong Han, bandang 3000 hanggang 1500 BK. Narating ng mga Austronesyo ang pinakahilagang bahagi ng [[Pilipinas]], partikular ang Kapuluang [[Batanes]], bandang 2200 BK. Sila ang unang mga taong nakalikha ng mga teknolohiyang pandagat para sa paglalayag sa karagatan (tulad ng catamaran, [[Bangka|bangkang]] may [[katig]], paraang tinataling umbok sa paggawa ng bangka, at layag na parang sipit ng alimango), na nagbigay-daan sa kanilang mabilis na pagkalat sa mga isla ng Indo-Pasipiko.&lt;ref name=&quot;Doran1981&quot;&gt;{{cite book |last1=Doran |first1=Edwin B. |title=Wangka: Austronesian Canoe Origins |date=1981 |publisher=Texas A&amp;M University Press |isbn=978-0-89096-107-0 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Dierking2007&quot;&gt;{{cite book |last1=Dierking |first1=Gary |title=Building Outrigger Sailing Canoes: Modern Construction Methods for Three Fast, Beautiful Boats |date=2007 |publisher=International Marine/McGraw-Hill |isbn=978-0-07-159456-1 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Horridge1986&quot;&gt;{{cite journal |last1=Horridge |first1=Adrian |date=1986 |title=The Evolution of Pacific Canoe Rigs |journal=The Journal of Pacific History |language=en |volume=21 |issue=2 |pages=83–89 |doi=10.1080/00223348608572530 |jstor=25168892}}&lt;/ref&gt; Mula 2000 BK, kanilang nakasalamuha at nahaluan (o nahaluan sila) ng mga naunang populasyon sa mga pulo na kanilang dinaanan.&lt;ref name=&quot;Bellwood1988&quot;&gt;{{cite journal |last1=Bellwood |first1=Peter |date=1988 |title=A Hypothesis for Austronesian Origins |url=https://core.ac.uk/download/pdf/5105193.pdf |url-status=live |journal=Asian Perspectives |language=en |volume=26 |issue=1 |pages=107–117 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190501105624/https://core.ac.uk/download/pdf/5105193.pdf |archive-date=1 May 2019 |access-date=1 May 2019}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Bellwood 1991&quot;&gt;{{cite journal |last1=Bellwood |first1=Peter |date=1991 |title=The Austronesian Dispersal and the Origin of Languages |journal=Scientific American |language=en |volume=265 |issue=1 |pages=88–93 |bibcode=1991SciAm.265a..88B |doi=10.1038/scientificamerican0791-88 |jstor=24936983}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;hill&amp;serjeanston1989&quot;&gt;{{cite book |title=The Colonization of the Pacific: A Genetic Trail |publisher=Oxford University Press |year=1989 |isbn=978-0-19-857695-2 |editor=Hill, Adrian V.S. |series=Research Monographs on Human Population Biology No. 7 |language=en |editor2=Serjeantson, Susan W.}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Bellwood2006&quot;&gt;{{cite book |last1=Bellwood |first1=Peter |url=https://press.anu.edu.au/publications/series/comparative-austronesian-series/austronesians |title=The Austronesians: Historical and Comparative Perspectives |last2=Fox |first2=James J. |last3=Tryon |first3=Darrell |date=2006 |publisher=Australian National University Press |isbn=978-1-920942-85-4 |language=en |access-date=23 Marso 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200402234524/https://press.anu.edu.au/publications/series/comparative-austronesian-series/austronesians |archive-date=2 Abril 2020 |url-status=live |name-list-style=vanc}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;blench2012&quot;&gt;{{cite book |author=Blench, Roger |title=Crossing Borders |publisher=National University of Singapore Press |year=2012 |isbn=978-9971-69-642-9 |editor=Tjoa-Bonatz, Mai Lin |pages=128–148 |language=en |chapter=Almost Everything You Believed about the Austronesians Isn't True |access-date=23 March 2019 |editor2=Reinecke, Andreas |editor3=Bonatz, Dominik |chapter-url=http://www.rogerblench.info/Archaeology/SE%20Asia/Berlin%202010/Blench%20Austronesians%202012%20offprint.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20191230083644/http://www.rogerblench.info/Archaeology/SE%20Asia/Berlin%202010/Blench%20Austronesians%202012%20offprint.pdf |archive-date=30 December 2019 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

Ang pinakaunang naitalang pakikipag-ugnayan ng mga Europeo sa Mikronesiya ay noong 1521, nang dumaong ang ekspedisyon ni [[Fernando de Magallanes|Magellan]] sa Kapuluang Mariana. Karaniwang iniuugnay kay Jules Dumont d'Urville ang paglikha ng katawagang &quot;Mikronesiya&quot; noong 1832, subalit sa katunayan ay ginamit na ito ni Louis Domeny de Rienzi isang taon bago nito.{{sfn|Rainbird|2004|p=6}}&lt;ref&gt;« Although based on a superficial understanding of the Pacific islanders, Dumont d'Urville's tripartite classification stuck. Indeed, these categories — Polynesians, Micronesians, Melanesians — became so deeply entrenched in Western anthropological thought that it is difficult even now to break out the mould in which they entrap us (Thomas, 1989). Such labels provide handy geographical referents, yet they mislead us greatly if we take them to be meaningful segments of cultural history. Only Polynesia has stood the tests of time and increased knowledge, as a category with historical significance », Patrick Vinton Kirch, ''On the Road of the Winds : an Archeological History of the Pacific Islands before European Contact'', Berkeley, University of California Press, 2000 : 5. (sa Ingles)&lt;/ref&gt;

== Etimolohiya ==

Nagmula ang salitang ito sa [[Wikang Griyego|Griyegong]] mga salita na &quot;μικρόν&quot; (mikrón) na ibig-sabihin ay &quot;maliit&quot; at &quot;νησί&quot; (nesí) na &quot;pulo&quot; na nangangahulugang &quot;maliit na pulo&quot;.

== Heograpiya ==
Ang Mikronesiya ay isang rehiyon sa Oseaniya na binubuo ng humigit-kumulang 2,100 pulo, na may kabuuang lawak na {{convert|2,700|km2|abbr=on}}, kung saan ang pinakamalaki ay ang Guam na may sukat na {{convert|582|km2|abbr=on}} Ang kabuuang lawak ng karagatang saklaw ng mga pulong ito ay ,{{convert|7,400,000|km2|abbr=on}}.{{sfn|Kirch|2001|p=165}}

May apat na pangunahing pangkat ng mga isla sa Mikronesiya:

* ang Kapuluang Caroline (Pederadong mga Estado ng Mikronesiya at [[Palau]])
* ang Kapuluang Gilbert (Kiribati)
* ang Kapuluang Mariana (Kapuluang Hilagang Mariana at Guam, Estados Unidos)
* ang Kapuluang Marshall

Hindi kabilang dito ang hiwalay na bansang pulo ng Nauru, pati na rin ang iba pang mga natatanging pulo at mas maliliit na pangkat ng pulo.

== Demograpiya ==
Ang mga tao sa kasalukuyan ay binubuo ng iba't ibang [[etnisidad]], subalit lahat ay nagmula at kabilang sa kulturang Mikronesiyo.&lt;ref&gt;{{Cite journal |last1=Hudjashov |first1=Georgi |last2=Endicott |first2=Phillip |last3=Post |first3=Helen |last4=Nagle |first4=Nano |last5=Ho |first5=Simon Y. W. |last6=Lawson |first6=Daniel J. |last7=Reidla |first7=Maere |last8=Karmin |first8=Monika |last9=Rootsi |first9=Siiri |last10=Metspalu |first10=Ene |last11=Saag |first11=Lauri |date=2018-01-29 |title=Investigating the origins of eastern Polynesians using genome-wide data from the Leeward Society Isles |journal=Scientific Reports |language=en |volume=8 |issue=1 |page=1823 |bibcode=2018NatSR...8.1823H |doi=10.1038/s41598-018-20026-8 |issn=2045-2322 |pmc=5789021 |pmid=29379068}}&lt;/ref&gt;

Dahil sa paghahalong ito ng pinagmulan, marami sa mga etnisidad sa Mikronesiya ang nakakaramdam ng mas malapit na ugnayan sa ilang pangkat sa Melanesiya o sa Pilipinas. Isang magandang halimbawa nito ang mga Yapese na may kaugnayan sa mga Austronesyo na tribo sa hilagang Pilipinas.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Micronesians - Introduction, Location, Language, Folklore, Religion, Major holidays, Rites of passage |url=http://www.everyculture.com/wc/Mauritania-to-Nigeria/Micronesians.html |work=everyculture.com |language=en}}&lt;/ref&gt; Ipinapakita rin ng [[henetika]] na may makabuluhang bilang ng mga Mikronesyano ang may [[Mga Hapon|lahing Hapones]] sa panig ng ama: 9.5% ng mga lalaki sa Mikronesiya at 0.2% sa [[Silangang Timor]] ang nagtataglay ng Haplogrupong D-M55.&lt;ref name=&quot;tumonggor&quot;&gt;{{cite journal |last1=Tumonggor |first1=Meryanne K |last2=Karafet |first2=Tatiana M |last3=Downey |first3=Sean |last4=Lansing |first4=J Stephen |last5=Norquest |first5=Peter |last6=Sudoyo |first6=Herawati |last7=Hammer |first7=Michael F |last8=Cox |first8=Murray P |date=Setyembre 2014 |title=Isolation, contact and social behavior shaped genetic diversity in West Timor |journal=Journal of Human Genetics |language=en |volume=59 |issue=9 |pages=494–503 |doi=10.1038/jhg.2014.62 |pmc=4521296 |pmid=25078354}}&lt;/ref&gt;

Mayroon ding malalaking pamayanang [[Asya|Asyano]] sa buong rehiyon, lalo na sa Kapuluang Hilagang Mariana  kung saan sila ang mayorya. Mayroon ding mas maliliit na pamayanang [[Europa|Europeo]] na nagmula sa Estados Unidos o mga inapo ng mga nanirahan noong panahon ng kolonyalismong Europeo sa Mikronesiya.

Bagama't bahagi silang lahat ng iisang rehiyon sa [[heograpiya]], magkakaiba ang kanilang mga kasaysayang kolonyal. Ang mga lugar sa Mikronesiya na pinangangasiwaan ng Estados Unidos ay may natatanging karanasan na nagtatangi sa kanila mula sa iba pang bahagi ng Pasipiko. May malaking pag-asa sa ekonomiya ang Mikronesiya sa dati o kasalukuyang mga bansang namamahala sa kanila, na maihahambing lamang sa French Pacific. Minsan, ginagamit ang katawagang &quot;Amerikanong Mikronesiya&quot; upang kilalanin ang pagkakaibang ito sa pamana ng [[kultura]].&lt;ref&gt;{{cite book |url=https://books.google.com/books?id=V8Dr4fJxlkIC&amp;q=%22micronesia%22 |title=American Anthropology in Micronesia: An Assessment |publisher=University of Hawaiʻi Press |year=1999 |isbn=978-0-8248-2017-6 |editor1-last=Kiste |editor1-first=Robert C. |location=Honolulu, Hawaiʻi |page=1 |language=en |editor2-last=Marshall |editor2-first=Mac}}&lt;/ref&gt;

Ayon sa isang sarbey noong 2011, 93.1% ng mga Mikronesyo ay mga [[Kristiyanismo|Kristiyano]];&lt;ref name=&quot;Christianity in Oceania&quot;&gt;{{citation |author=Center for the Study of Global Christianity |title=Christianity in its Global Context, 1970–2020: Society, Religion, and Mission |date=Hunyo 2013 |url=http://wwwgordonconwell.com/netcommunity/CSGCResources/ChristianityinitsGlobalContext.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20130815184022/http://wwwgordonconwell.com/netcommunity/CSGCResources/ChristianityinitsGlobalContext.pdf |location=South Hamilton, Massachusetts, USA |publisher=Gordon-Conwell Theological Seminary |language=en |archive-date=15 Agosto 2013}}&lt;/ref&gt; ipinakita naman ng isang sarbey noong 2022 na 99% ay Kristiyano.&lt;ref name=&quot;US2022&quot;&gt;{{Cite web |title=Micronesia |url=https://www.state.gov/reports/2022-report-on-international-religious-freedom/micronesia |access-date=2025-03-21 |website=United States Department of State |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

=== Talahanayan ng demograpiya ===
Ang mga bansa at teritoryo sa talahanayang ito ay ikinategorya ayon sa iskema ng mga heograpikal na subrehiyon na ginagamit ng [[Mga Bansang Nagkakaisa]]. Ang impormasyong ipinapakita ay sumusunod sa mga sanggunian sa mga kaugnay na artikulo; kung saan nagkakaiba ang mga sanggunian, malinaw na ipinahiwatig ang mga paliwanag o kundisyon. Ang mga teritoryo at rehiyong ito ay maaaring sumailalim sa iba't ibang karagdagang pagkakategorya, depende sa pinagmulan at layunin ng bawat paglalarawan.

==Mga sanggunian==
{{reflist}}

==Mga talababa==
* {{Cite book |last=Kirch |first=Patrick Vinton |title=On the Road of the Winds: An Archaeological History of the Pacific Islands Before European Contact |year=2001 |publisher=University of California Press |isbn=978-0-520-92896-1|language=en}}
* {{Cite book |last=Rainbird |first=Paul |title=The Archaeology of Micronesia |year=2004 |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-0-521-65630-6|language=en}}
[[Kaurian:Mikronesya]]</text>
      <sha1>dh60mc83lhbjoz64e1tt0rbq93dfrux</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2202589</id>
      <parentid>2202588</parentid>
      <timestamp>2026-04-12T02:24:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jojit fb</username>
        <id>38</id>
      </contributor>
      <comment>/* Talahanayan ng demograpiya */</comment>
      <origin>2202589</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="19978" sha1="fmvhgbnmxgn0ov0uowspv03ajjtgppx" xml:space="preserve">{{about|Micronesia bilang rehiyon sa Pasipiko|estadong may malayang asosasyon sa Estados Unidos|Pederadong mga Estado ng Mikronesya}}{{Infobox settlement|name=Mikronesiya|image_map=Micronesian Cultural Area.png|map_caption=Mapang pangheograpiko ng Mirkonesiya (binawasang bahagi)|subdivision_type=Mga pinakamalaking lungsod|subdivision_name=|population_total={{IncreaseNeutral}} 517.464|population_as_of={{UN_Population|Taon}}|population_footnotes=|population_demonym=Mikronesiyo|blank_name_sec1=Ibang impormasyon|blank1_name_sec1=Mga bansa|blank1_info_sec1={{Collapsible list
 |titlestyle = background:transparent;text-align:left;font-weight:normal;
 |title = '''5'''
 |{{flag|Kiribati|size=23px}} (bahagi)
 |{{flag|Nauru|size=23px}}
 |{{flag|Marshall Islands|size=23px}}
 |{{flag|Micronesia|size=23px}}
|{{flag|Palau|size=23px}}
 }}|blank1_name_sec2=|blank1_info_sec2=|footnotes=|demographics1_title2=|demographics1_info2=|demographics1_title3=|demographics1_info3=|demographics1_title4=|demographics1_info4=|demographics1_title5=|demographics1_info5=|blank2_name_sec1=Mga dependensiya|blank2_info_sec1={{Collapsible list
 |titlestyle = background:transparent;text-align:left;font-weight:normal;
 |title = Panlabas (2)
 | {{flag|Guam|local|size=23px}} ([[Estados Unidos]]) {{flag|Northern Mariana Islands|local|size=23px}} ([[Estados Unidos]])
 }}|blank3_info_sec1=|blank4_name_sec1=}}Ang '''Mikronesiya''' ({{IPAc-en|UK|ˌ|m|aɪ|k|r|ə|ˈ|n|iː|z|i|ə}}, {{IPAc-en|US|-|ˈ|n|iː|ʒ|ə|audio=En-us-Micronesia.ogg}})&lt;ref&gt;mula sa {{langx|grc|μικρός}} ''mikrós'' &quot;maliit&quot; and {{lang|grc|νῆσος}} ''nêsos'' &quot;pulo&quot;&lt;/ref&gt; ay isang subrehiyon ng [[Oseaniya]], na binubuo ng humigit-kumulang 2,000 maliliit na pulo sa hilagang-kanlurang bahagi ng [[Karagatang Pasipiko]]. Mayroon itong malapit na magkakaugnay na kasaysayang kultural sa tatlo pang rehiyong pulo: ang Maritimong [[Timog-silangang Asya]] sa kanluran, ang [[Polynesia|Polinesiya]] sa silangan, at ang [[Melanesya]] sa timog—gayundin sa mas malawak na komunidad ng [[mga Austronesyo]].

Ang rehiyon ay may [[Klimang tropiko|klimang tropikal]] na pandagat at bahagi ng mundong Oseaniya. Kabilang dito ang apat na pangunahing kapuluan—ang Kapuluang Caroline, [[Kapuluang Gilbert]], [[Kapuluang Mariana]], at [[Kapuluang Marshall]]—pati na rin ang maraming [[pulo]] na hindi kabilang sa alinmang [[kapuluan]].

Nagkakaiba-iba ang kontrol pampolitika sa loob ng Mikronesya depende sa pulo, at ito ay nahahati sa anim na mga bansang may soberanya. Ang ilan sa Kapuluang Caroline ay bahagi ng Republika ng [[Palau]] at ang iba naman ay bahagi ng [[Estados Pederados ng Mikronesya|Pederadong mga Estado ng Mikronesya]] (madalas pinaikli bilang &quot;FSM&quot; o &quot;Mikronesya&quot;—na hindi dapat ipagkamali sa pangalan ng buong rehiyon). Ang Kapuluang Gilbert (kasama ang  Kapuluang Phoenix at Kapuluang Line sa Polinesiya) ay bumubuo sa Republika ng [[Kiribati]]. Ang Kapuluang Mariana ay may kaugnayan sa Estados Unidos; ang ilan ay kabilang sa teritoryo ng [[Estados Unidos]] na [[Guam]] at ang iba naman ay sa Komonwelt ng Hilagang Kapuluang Mariana. Ang pulo ng [[Nauru]] ay isang hiwalay na bansang may sariling soberanya. Ang Kapuluang Marshall ay kabilang sa Republika ng Kapuluang Marshall. Ang [[soberanya]] ng Kapuluang Wake ay pinagtatalunan: inaangkin ito ng Estados Unidos at ng Republika ng Kapuluang Marshall. Sa kasalukuyan, ang Estados Unidos ang may aktuwal na kontrol sa Kapuluang Wake, na direktang pinangangasiwaan ng Hukbong Panghimpapawid ng Estados Unidos.

Sa kabila ng katotohanang ang konsepto ng &quot;Mikronesiya&quot; ay matagal nang naitatag mula pa noong 1832 at patuloy na ginagamit, ang pangkat na ito ay hindi tumutugma sa anumang iisang heomorpolohikal, [[Arkeolohiya|arkeolohikal]], [[Lingguwistika|lingguwistiko]], [[etniko]], o [[Kultura|kultural]] na pagkakaisa. Sa halip, ito ay isang magkakaibang kalipunan na walang malalim na iisang identidad. Sa katunayan, walang umiiral na &quot;mamamayang Mikronesyano&quot; bilang hiwalay na pangkat ng mga Austronesyo na naglayag sa [[dagat]], na kinabibilangan din ng mga Polinesyo at ng ipinapalagay na Australo-Melanesyo o &quot;mga Melanesyo&quot;.&lt;ref&gt;Patrick Vinton Kirch, ''On the Road of the Winds: an Archeological History of the Pacific Islands before European Contact'', Berkeley, University of California Press, 2000:5. (sa Ingles)&lt;/ref&gt;

Nagsimula ang paninirahan ng tao sa Mikronesiya ilang libong taon na ang nakalipas.{{sfn|Kirch|2001|p=167}} Batay sa kasalukuyang konsenso ng [[agham]], nagmula ang mga Austronesyo sa isang sinaunang migrasyong pandagat, na kilala bilangAustronesyong pagpapalawak, mula sa sinaunang [[Formosa]] bago ang panahong Han, bandang 3000 hanggang 1500 BK. Narating ng mga Austronesyo ang pinakahilagang bahagi ng [[Pilipinas]], partikular ang Kapuluang [[Batanes]], bandang 2200 BK. Sila ang unang mga taong nakalikha ng mga teknolohiyang pandagat para sa paglalayag sa karagatan (tulad ng catamaran, [[Bangka|bangkang]] may [[katig]], paraang tinataling umbok sa paggawa ng bangka, at layag na parang sipit ng alimango), na nagbigay-daan sa kanilang mabilis na pagkalat sa mga isla ng Indo-Pasipiko.&lt;ref name=&quot;Doran1981&quot;&gt;{{cite book |last1=Doran |first1=Edwin B. |title=Wangka: Austronesian Canoe Origins |date=1981 |publisher=Texas A&amp;M University Press |isbn=978-0-89096-107-0 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Dierking2007&quot;&gt;{{cite book |last1=Dierking |first1=Gary |title=Building Outrigger Sailing Canoes: Modern Construction Methods for Three Fast, Beautiful Boats |date=2007 |publisher=International Marine/McGraw-Hill |isbn=978-0-07-159456-1 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Horridge1986&quot;&gt;{{cite journal |last1=Horridge |first1=Adrian |date=1986 |title=The Evolution of Pacific Canoe Rigs |journal=The Journal of Pacific History |language=en |volume=21 |issue=2 |pages=83–89 |doi=10.1080/00223348608572530 |jstor=25168892}}&lt;/ref&gt; Mula 2000 BK, kanilang nakasalamuha at nahaluan (o nahaluan sila) ng mga naunang populasyon sa mga pulo na kanilang dinaanan.&lt;ref name=&quot;Bellwood1988&quot;&gt;{{cite journal |last1=Bellwood |first1=Peter |date=1988 |title=A Hypothesis for Austronesian Origins |url=https://core.ac.uk/download/pdf/5105193.pdf |url-status=live |journal=Asian Perspectives |language=en |volume=26 |issue=1 |pages=107–117 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190501105624/https://core.ac.uk/download/pdf/5105193.pdf |archive-date=1 May 2019 |access-date=1 May 2019}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Bellwood 1991&quot;&gt;{{cite journal |last1=Bellwood |first1=Peter |date=1991 |title=The Austronesian Dispersal and the Origin of Languages |journal=Scientific American |language=en |volume=265 |issue=1 |pages=88–93 |bibcode=1991SciAm.265a..88B |doi=10.1038/scientificamerican0791-88 |jstor=24936983}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;hill&amp;serjeanston1989&quot;&gt;{{cite book |title=The Colonization of the Pacific: A Genetic Trail |publisher=Oxford University Press |year=1989 |isbn=978-0-19-857695-2 |editor=Hill, Adrian V.S. |series=Research Monographs on Human Population Biology No. 7 |language=en |editor2=Serjeantson, Susan W.}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Bellwood2006&quot;&gt;{{cite book |last1=Bellwood |first1=Peter |url=https://press.anu.edu.au/publications/series/comparative-austronesian-series/austronesians |title=The Austronesians: Historical and Comparative Perspectives |last2=Fox |first2=James J. |last3=Tryon |first3=Darrell |date=2006 |publisher=Australian National University Press |isbn=978-1-920942-85-4 |language=en |access-date=23 Marso 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200402234524/https://press.anu.edu.au/publications/series/comparative-austronesian-series/austronesians |archive-date=2 Abril 2020 |url-status=live |name-list-style=vanc}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;blench2012&quot;&gt;{{cite book |author=Blench, Roger |title=Crossing Borders |publisher=National University of Singapore Press |year=2012 |isbn=978-9971-69-642-9 |editor=Tjoa-Bonatz, Mai Lin |pages=128–148 |language=en |chapter=Almost Everything You Believed about the Austronesians Isn't True |access-date=23 March 2019 |editor2=Reinecke, Andreas |editor3=Bonatz, Dominik |chapter-url=http://www.rogerblench.info/Archaeology/SE%20Asia/Berlin%202010/Blench%20Austronesians%202012%20offprint.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20191230083644/http://www.rogerblench.info/Archaeology/SE%20Asia/Berlin%202010/Blench%20Austronesians%202012%20offprint.pdf |archive-date=30 December 2019 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

Ang pinakaunang naitalang pakikipag-ugnayan ng mga Europeo sa Mikronesiya ay noong 1521, nang dumaong ang ekspedisyon ni [[Fernando de Magallanes|Magellan]] sa Kapuluang Mariana. Karaniwang iniuugnay kay Jules Dumont d'Urville ang paglikha ng katawagang &quot;Mikronesiya&quot; noong 1832, subalit sa katunayan ay ginamit na ito ni Louis Domeny de Rienzi isang taon bago nito.{{sfn|Rainbird|2004|p=6}}&lt;ref&gt;« Although based on a superficial understanding of the Pacific islanders, Dumont d'Urville's tripartite classification stuck. Indeed, these categories — Polynesians, Micronesians, Melanesians — became so deeply entrenched in Western anthropological thought that it is difficult even now to break out the mould in which they entrap us (Thomas, 1989). Such labels provide handy geographical referents, yet they mislead us greatly if we take them to be meaningful segments of cultural history. Only Polynesia has stood the tests of time and increased knowledge, as a category with historical significance », Patrick Vinton Kirch, ''On the Road of the Winds : an Archeological History of the Pacific Islands before European Contact'', Berkeley, University of California Press, 2000 : 5. (sa Ingles)&lt;/ref&gt;

== Etimolohiya ==

Nagmula ang salitang ito sa [[Wikang Griyego|Griyegong]] mga salita na &quot;μικρόν&quot; (mikrón) na ibig-sabihin ay &quot;maliit&quot; at &quot;νησί&quot; (nesí) na &quot;pulo&quot; na nangangahulugang &quot;maliit na pulo&quot;.

== Heograpiya ==
Ang Mikronesiya ay isang rehiyon sa Oseaniya na binubuo ng humigit-kumulang 2,100 pulo, na may kabuuang lawak na {{convert|2,700|km2|abbr=on}}, kung saan ang pinakamalaki ay ang Guam na may sukat na {{convert|582|km2|abbr=on}} Ang kabuuang lawak ng karagatang saklaw ng mga pulong ito ay ,{{convert|7,400,000|km2|abbr=on}}.{{sfn|Kirch|2001|p=165}}

May apat na pangunahing pangkat ng mga isla sa Mikronesiya:

* ang Kapuluang Caroline (Pederadong mga Estado ng Mikronesiya at [[Palau]])
* ang Kapuluang Gilbert (Kiribati)
* ang Kapuluang Mariana (Kapuluang Hilagang Mariana at Guam, Estados Unidos)
* ang Kapuluang Marshall

Hindi kabilang dito ang hiwalay na bansang pulo ng Nauru, pati na rin ang iba pang mga natatanging pulo at mas maliliit na pangkat ng pulo.

== Demograpiya ==
Ang mga tao sa kasalukuyan ay binubuo ng iba't ibang [[etnisidad]], subalit lahat ay nagmula at kabilang sa kulturang Mikronesiyo.&lt;ref&gt;{{Cite journal |last1=Hudjashov |first1=Georgi |last2=Endicott |first2=Phillip |last3=Post |first3=Helen |last4=Nagle |first4=Nano |last5=Ho |first5=Simon Y. W. |last6=Lawson |first6=Daniel J. |last7=Reidla |first7=Maere |last8=Karmin |first8=Monika |last9=Rootsi |first9=Siiri |last10=Metspalu |first10=Ene |last11=Saag |first11=Lauri |date=2018-01-29 |title=Investigating the origins of eastern Polynesians using genome-wide data from the Leeward Society Isles |journal=Scientific Reports |language=en |volume=8 |issue=1 |page=1823 |bibcode=2018NatSR...8.1823H |doi=10.1038/s41598-018-20026-8 |issn=2045-2322 |pmc=5789021 |pmid=29379068}}&lt;/ref&gt;

Dahil sa paghahalong ito ng pinagmulan, marami sa mga etnisidad sa Mikronesiya ang nakakaramdam ng mas malapit na ugnayan sa ilang pangkat sa Melanesiya o sa Pilipinas. Isang magandang halimbawa nito ang mga Yapese na may kaugnayan sa mga Austronesyo na tribo sa hilagang Pilipinas.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Micronesians - Introduction, Location, Language, Folklore, Religion, Major holidays, Rites of passage |url=http://www.everyculture.com/wc/Mauritania-to-Nigeria/Micronesians.html |work=everyculture.com |language=en}}&lt;/ref&gt; Ipinapakita rin ng [[henetika]] na may makabuluhang bilang ng mga Mikronesyano ang may [[Mga Hapon|lahing Hapones]] sa panig ng ama: 9.5% ng mga lalaki sa Mikronesiya at 0.2% sa [[Silangang Timor]] ang nagtataglay ng Haplogrupong D-M55.&lt;ref name=&quot;tumonggor&quot;&gt;{{cite journal |last1=Tumonggor |first1=Meryanne K |last2=Karafet |first2=Tatiana M |last3=Downey |first3=Sean |last4=Lansing |first4=J Stephen |last5=Norquest |first5=Peter |last6=Sudoyo |first6=Herawati |last7=Hammer |first7=Michael F |last8=Cox |first8=Murray P |date=Setyembre 2014 |title=Isolation, contact and social behavior shaped genetic diversity in West Timor |journal=Journal of Human Genetics |language=en |volume=59 |issue=9 |pages=494–503 |doi=10.1038/jhg.2014.62 |pmc=4521296 |pmid=25078354}}&lt;/ref&gt;

Mayroon ding malalaking pamayanang [[Asya|Asyano]] sa buong rehiyon, lalo na sa Kapuluang Hilagang Mariana  kung saan sila ang mayorya. Mayroon ding mas maliliit na pamayanang [[Europa|Europeo]] na nagmula sa Estados Unidos o mga inapo ng mga nanirahan noong panahon ng kolonyalismong Europeo sa Mikronesiya.

Bagama't bahagi silang lahat ng iisang rehiyon sa [[heograpiya]], magkakaiba ang kanilang mga kasaysayang kolonyal. Ang mga lugar sa Mikronesiya na pinangangasiwaan ng Estados Unidos ay may natatanging karanasan na nagtatangi sa kanila mula sa iba pang bahagi ng Pasipiko. May malaking pag-asa sa ekonomiya ang Mikronesiya sa dati o kasalukuyang mga bansang namamahala sa kanila, na maihahambing lamang sa French Pacific. Minsan, ginagamit ang katawagang &quot;Amerikanong Mikronesiya&quot; upang kilalanin ang pagkakaibang ito sa pamana ng [[kultura]].&lt;ref&gt;{{cite book |url=https://books.google.com/books?id=V8Dr4fJxlkIC&amp;q=%22micronesia%22 |title=American Anthropology in Micronesia: An Assessment |publisher=University of Hawaiʻi Press |year=1999 |isbn=978-0-8248-2017-6 |editor1-last=Kiste |editor1-first=Robert C. |location=Honolulu, Hawaiʻi |page=1 |language=en |editor2-last=Marshall |editor2-first=Mac}}&lt;/ref&gt;

Ayon sa isang sarbey noong 2011, 93.1% ng mga Mikronesyo ay mga [[Kristiyanismo|Kristiyano]];&lt;ref name=&quot;Christianity in Oceania&quot;&gt;{{citation |author=Center for the Study of Global Christianity |title=Christianity in its Global Context, 1970–2020: Society, Religion, and Mission |date=Hunyo 2013 |url=http://wwwgordonconwell.com/netcommunity/CSGCResources/ChristianityinitsGlobalContext.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20130815184022/http://wwwgordonconwell.com/netcommunity/CSGCResources/ChristianityinitsGlobalContext.pdf |location=South Hamilton, Massachusetts, USA |publisher=Gordon-Conwell Theological Seminary |language=en |archive-date=15 Agosto 2013}}&lt;/ref&gt; ipinakita naman ng isang sarbey noong 2022 na 99% ay Kristiyano.&lt;ref name=&quot;US2022&quot;&gt;{{Cite web |title=Micronesia |url=https://www.state.gov/reports/2022-report-on-international-religious-freedom/micronesia |access-date=2025-03-21 |website=United States Department of State |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

=== Talahanayan ng demograpiya ===
Ang mga bansa at teritoryo sa talahanayang ito ay ikinategorya ayon sa iskema ng mga heograpikal na subrehiyon na ginagamit ng [[Mga Bansang Nagkakaisa]]. Ang impormasyong ipinapakita ay sumusunod sa mga sanggunian sa mga kaugnay na artikulo; kung saan nagkakaiba ang mga sanggunian, malinaw na ipinahiwatig ang mga paliwanag o kundisyon. Ang mga teritoryo at rehiyong ito ay maaaring sumailalim sa iba't ibang karagdagang pagkakategorya, depende sa pinagmulan at layunin ng bawat paglalarawan.
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;border:1px solid #aaa; font-size:90%;&quot;
|- style=&quot;background:#ececec;&quot;
! style=&quot;line-height:95%; width:4em&quot; class=&quot;unsortable&quot; |[[Eskudo de armas|Eskudo]]
! style=&quot;line-height:95%; width:2em&quot; class=&quot;unsortable&quot; |Watawat
!Pangalan ng rehiyon, na sinusunod ng mga bansa&lt;ref name=&quot;region&quot;&gt;Mga rehiyon at nasasakupan ayon sa mga pagkakategorya/mapa ng Mga Nagkakaisang Bansa, maliban sa mga tala 2–3 at 6. Depende sa mga depinisyon, ang ilang mga teritoryong binanggit sa ibaba (mga tala 3, 5–7, at 9) ay maaaring kabilang sa alinman o sa kapwa ng Oseaniya at Asya o [[Hilagang Amerika]].

&lt;/ref&gt;
! data-sort-type=&quot;number&quot; |Area
(km&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;)
! data-sort-type=&quot;number&quot; |[[List of countries by population|Populasyon]]
(
{{UN_Population|Year}}){{UN_Population|ref}}
! data-sort-type=&quot;number&quot; |[[List of countries and dependencies by population density|Densidad ng populasyon density]]
(per km&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;)
![[Kabisera]]
!ISO 3166-1
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; |{{Coat of arms|Federated States of Micronesia|text=none}}
| style=&quot;text-align:center;&quot; |{{Flagicon|Federated States of Micronesia}}
|'''[[Federated States of Micronesia|Estados Pederados ng Mikronesya]]'''
| style=&quot;text-align:right;&quot; |702
| style=&quot;text-align:right;&quot; |{{UN_Population|Micronesia (Fed. States of)}}
| style=&quot;text-align:right;&quot; |149.5
|[[Palikir]]
|FM
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; |{{Coat of arms|Guam|text=none}}
| style=&quot;text-align:center;&quot; |{{Flagicon|Guam}}
|[[Guam]] (Estados Unidos)
| style=&quot;text-align:right;&quot; |549
| style=&quot;text-align:right;&quot; |{{UN_Population|Guam}}
| style=&quot;text-align:right;&quot; |296.7
|[[Hagåtña, Guam|Hagåtña]]
|GU
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; |{{Coat of arms|Kiribati|text=none}}
| style=&quot;text-align:center;&quot; |{{Flagicon|Kiribati}}
|'''[[Kiribati]]'''
| style=&quot;text-align:right;&quot; |811
| style=&quot;text-align:right;&quot; |{{UN_Population|Kiribati}}
| style=&quot;text-align:right;&quot; |141.1
|[[South Tarawa|Timog Tarawa]]
|KI
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; |{{Coat of arms|Marshall Islands|text=none}}
| style=&quot;text-align:center;&quot; |{{Flagicon|Marshall Islands}}
|'''[[Marshall Islands|Kapuluang Marshall]]'''
| style=&quot;text-align:right;&quot; |181
| style=&quot;text-align:right;&quot; |{{UN_Population|Marshall Islands}}
| style=&quot;text-align:right;&quot; |293.2
|[[Majuro]]
|MH
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; |{{Coat of arms|Nauru|text=none}}
| style=&quot;text-align:center;&quot; |{{Flagicon|Nauru}}
|'''[[Nauru]]'''
| style=&quot;text-align:right;&quot; |21
| style=&quot;text-align:right;&quot; |{{UN_Population|Nauru}}
| style=&quot;text-align:right;&quot; |540.3
|[[Yaren District|Yaren]] &lt;small&gt;(''de facto'')&lt;/small&gt;
|NR
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; |{{Coat of arms|Northern Mariana Islands|text=none}}
| style=&quot;text-align:center;&quot; |{{Flagicon|Northern Mariana Islands}}
|[[Northern Mariana Islands|Kapuluang Hilagang Mariana]] (Estados Unidos)
| style=&quot;text-align:right;&quot; |477
| style=&quot;text-align:right;&quot; |{{UN_Population|Northern Mariana Islands}}
| style=&quot;text-align:right;&quot; |115.4
|[[Saipan]]
|MP
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; |{{Coat of arms|Palau|text=none}}
| style=&quot;text-align:center;&quot; |{{Flagicon|Palau}}
|'''[[Palau]]'''
| style=&quot;text-align:right;&quot; |458
| style=&quot;text-align:right;&quot; |{{UN_Population|Palau}}
| style=&quot;text-align:right;&quot; |46.9
|[[Ngerulmud]]&lt;ref name=&quot;Palau&quot;&gt;On 7 October 2006, government officials moved their offices in the former capital of [[Koror]] to [[Ngerulmud]] in the state of [[Melekeok]], located {{convert|20|km|0|abbr=on}} northeast of Koror on [[Babeldaob|Babelthuap Island]].

&lt;/ref&gt;
|PW
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; |{{Coat of arms|United States|text=none}}
| style=&quot;text-align:center;&quot; |{{Flagicon|United States}}
|[[Wake Island|Kapuluang Wake Island]] (Estados Unidos)
| style=&quot;text-align:right;&quot; |2
| style=&quot;text-align:right;&quot; |150
| style=&quot;text-align:right;&quot; |75
|[[Wake Island|Kapuluang Wake]]
|UM
|- class=&quot;sortbottom&quot;
! colspan=&quot;3&quot; scope=&quot;row&quot; style=&quot;text-align:center;&quot; |'''Mikronesiya''' (kabuuan)
| style=&quot;text-align:right;&quot; |3,307
| style=&quot;text-align:right;&quot; |526,343
| style=&quot;text-align:right;&quot; |163.5
|}

==Mga sanggunian==
{{reflist}}

==Mga talababa==
* {{Cite book |last=Kirch |first=Patrick Vinton |title=On the Road of the Winds: An Archaeological History of the Pacific Islands Before European Contact |year=2001 |publisher=University of California Press |isbn=978-0-520-92896-1|language=en}}
* {{Cite book |last=Rainbird |first=Paul |title=The Archaeology of Micronesia |year=2004 |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-0-521-65630-6|language=en}}
[[Kaurian:Mikronesya]]</text>
      <sha1>fmvhgbnmxgn0ov0uowspv03ajjtgppx</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2202590</id>
      <parentid>2202589</parentid>
      <timestamp>2026-04-12T02:26:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jojit fb</username>
        <id>38</id>
      </contributor>
      <comment>/* Talahanayan ng demograpiya */</comment>
      <origin>2202590</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="19994" sha1="pg3poxik0jibd95d4x6g39dij7atqns" xml:space="preserve">{{about|Micronesia bilang rehiyon sa Pasipiko|estadong may malayang asosasyon sa Estados Unidos|Pederadong mga Estado ng Mikronesya}}{{Infobox settlement|name=Mikronesiya|image_map=Micronesian Cultural Area.png|map_caption=Mapang pangheograpiko ng Mirkonesiya (binawasang bahagi)|subdivision_type=Mga pinakamalaking lungsod|subdivision_name=|population_total={{IncreaseNeutral}} 517.464|population_as_of={{UN_Population|Taon}}|population_footnotes=|population_demonym=Mikronesiyo|blank_name_sec1=Ibang impormasyon|blank1_name_sec1=Mga bansa|blank1_info_sec1={{Collapsible list
 |titlestyle = background:transparent;text-align:left;font-weight:normal;
 |title = '''5'''
 |{{flag|Kiribati|size=23px}} (bahagi)
 |{{flag|Nauru|size=23px}}
 |{{flag|Marshall Islands|size=23px}}
 |{{flag|Micronesia|size=23px}}
|{{flag|Palau|size=23px}}
 }}|blank1_name_sec2=|blank1_info_sec2=|footnotes=|demographics1_title2=|demographics1_info2=|demographics1_title3=|demographics1_info3=|demographics1_title4=|demographics1_info4=|demographics1_title5=|demographics1_info5=|blank2_name_sec1=Mga dependensiya|blank2_info_sec1={{Collapsible list
 |titlestyle = background:transparent;text-align:left;font-weight:normal;
 |title = Panlabas (2)
 | {{flag|Guam|local|size=23px}} ([[Estados Unidos]]) {{flag|Northern Mariana Islands|local|size=23px}} ([[Estados Unidos]])
 }}|blank3_info_sec1=|blank4_name_sec1=}}Ang '''Mikronesiya''' ({{IPAc-en|UK|ˌ|m|aɪ|k|r|ə|ˈ|n|iː|z|i|ə}}, {{IPAc-en|US|-|ˈ|n|iː|ʒ|ə|audio=En-us-Micronesia.ogg}})&lt;ref&gt;mula sa {{langx|grc|μικρός}} ''mikrós'' &quot;maliit&quot; and {{lang|grc|νῆσος}} ''nêsos'' &quot;pulo&quot;&lt;/ref&gt; ay isang subrehiyon ng [[Oseaniya]], na binubuo ng humigit-kumulang 2,000 maliliit na pulo sa hilagang-kanlurang bahagi ng [[Karagatang Pasipiko]]. Mayroon itong malapit na magkakaugnay na kasaysayang kultural sa tatlo pang rehiyong pulo: ang Maritimong [[Timog-silangang Asya]] sa kanluran, ang [[Polynesia|Polinesiya]] sa silangan, at ang [[Melanesya]] sa timog—gayundin sa mas malawak na komunidad ng [[mga Austronesyo]].

Ang rehiyon ay may [[Klimang tropiko|klimang tropikal]] na pandagat at bahagi ng mundong Oseaniya. Kabilang dito ang apat na pangunahing kapuluan—ang Kapuluang Caroline, [[Kapuluang Gilbert]], [[Kapuluang Mariana]], at [[Kapuluang Marshall]]—pati na rin ang maraming [[pulo]] na hindi kabilang sa alinmang [[kapuluan]].

Nagkakaiba-iba ang kontrol pampolitika sa loob ng Mikronesya depende sa pulo, at ito ay nahahati sa anim na mga bansang may soberanya. Ang ilan sa Kapuluang Caroline ay bahagi ng Republika ng [[Palau]] at ang iba naman ay bahagi ng [[Estados Pederados ng Mikronesya|Pederadong mga Estado ng Mikronesya]] (madalas pinaikli bilang &quot;FSM&quot; o &quot;Mikronesya&quot;—na hindi dapat ipagkamali sa pangalan ng buong rehiyon). Ang Kapuluang Gilbert (kasama ang  Kapuluang Phoenix at Kapuluang Line sa Polinesiya) ay bumubuo sa Republika ng [[Kiribati]]. Ang Kapuluang Mariana ay may kaugnayan sa Estados Unidos; ang ilan ay kabilang sa teritoryo ng [[Estados Unidos]] na [[Guam]] at ang iba naman ay sa Komonwelt ng Hilagang Kapuluang Mariana. Ang pulo ng [[Nauru]] ay isang hiwalay na bansang may sariling soberanya. Ang Kapuluang Marshall ay kabilang sa Republika ng Kapuluang Marshall. Ang [[soberanya]] ng Kapuluang Wake ay pinagtatalunan: inaangkin ito ng Estados Unidos at ng Republika ng Kapuluang Marshall. Sa kasalukuyan, ang Estados Unidos ang may aktuwal na kontrol sa Kapuluang Wake, na direktang pinangangasiwaan ng Hukbong Panghimpapawid ng Estados Unidos.

Sa kabila ng katotohanang ang konsepto ng &quot;Mikronesiya&quot; ay matagal nang naitatag mula pa noong 1832 at patuloy na ginagamit, ang pangkat na ito ay hindi tumutugma sa anumang iisang heomorpolohikal, [[Arkeolohiya|arkeolohikal]], [[Lingguwistika|lingguwistiko]], [[etniko]], o [[Kultura|kultural]] na pagkakaisa. Sa halip, ito ay isang magkakaibang kalipunan na walang malalim na iisang identidad. Sa katunayan, walang umiiral na &quot;mamamayang Mikronesyano&quot; bilang hiwalay na pangkat ng mga Austronesyo na naglayag sa [[dagat]], na kinabibilangan din ng mga Polinesyo at ng ipinapalagay na Australo-Melanesyo o &quot;mga Melanesyo&quot;.&lt;ref&gt;Patrick Vinton Kirch, ''On the Road of the Winds: an Archeological History of the Pacific Islands before European Contact'', Berkeley, University of California Press, 2000:5. (sa Ingles)&lt;/ref&gt;

Nagsimula ang paninirahan ng tao sa Mikronesiya ilang libong taon na ang nakalipas.{{sfn|Kirch|2001|p=167}} Batay sa kasalukuyang konsenso ng [[agham]], nagmula ang mga Austronesyo sa isang sinaunang migrasyong pandagat, na kilala bilangAustronesyong pagpapalawak, mula sa sinaunang [[Formosa]] bago ang panahong Han, bandang 3000 hanggang 1500 BK. Narating ng mga Austronesyo ang pinakahilagang bahagi ng [[Pilipinas]], partikular ang Kapuluang [[Batanes]], bandang 2200 BK. Sila ang unang mga taong nakalikha ng mga teknolohiyang pandagat para sa paglalayag sa karagatan (tulad ng catamaran, [[Bangka|bangkang]] may [[katig]], paraang tinataling umbok sa paggawa ng bangka, at layag na parang sipit ng alimango), na nagbigay-daan sa kanilang mabilis na pagkalat sa mga isla ng Indo-Pasipiko.&lt;ref name=&quot;Doran1981&quot;&gt;{{cite book |last1=Doran |first1=Edwin B. |title=Wangka: Austronesian Canoe Origins |date=1981 |publisher=Texas A&amp;M University Press |isbn=978-0-89096-107-0 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Dierking2007&quot;&gt;{{cite book |last1=Dierking |first1=Gary |title=Building Outrigger Sailing Canoes: Modern Construction Methods for Three Fast, Beautiful Boats |date=2007 |publisher=International Marine/McGraw-Hill |isbn=978-0-07-159456-1 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Horridge1986&quot;&gt;{{cite journal |last1=Horridge |first1=Adrian |date=1986 |title=The Evolution of Pacific Canoe Rigs |journal=The Journal of Pacific History |language=en |volume=21 |issue=2 |pages=83–89 |doi=10.1080/00223348608572530 |jstor=25168892}}&lt;/ref&gt; Mula 2000 BK, kanilang nakasalamuha at nahaluan (o nahaluan sila) ng mga naunang populasyon sa mga pulo na kanilang dinaanan.&lt;ref name=&quot;Bellwood1988&quot;&gt;{{cite journal |last1=Bellwood |first1=Peter |date=1988 |title=A Hypothesis for Austronesian Origins |url=https://core.ac.uk/download/pdf/5105193.pdf |url-status=live |journal=Asian Perspectives |language=en |volume=26 |issue=1 |pages=107–117 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190501105624/https://core.ac.uk/download/pdf/5105193.pdf |archive-date=1 May 2019 |access-date=1 May 2019}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Bellwood 1991&quot;&gt;{{cite journal |last1=Bellwood |first1=Peter |date=1991 |title=The Austronesian Dispersal and the Origin of Languages |journal=Scientific American |language=en |volume=265 |issue=1 |pages=88–93 |bibcode=1991SciAm.265a..88B |doi=10.1038/scientificamerican0791-88 |jstor=24936983}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;hill&amp;serjeanston1989&quot;&gt;{{cite book |title=The Colonization of the Pacific: A Genetic Trail |publisher=Oxford University Press |year=1989 |isbn=978-0-19-857695-2 |editor=Hill, Adrian V.S. |series=Research Monographs on Human Population Biology No. 7 |language=en |editor2=Serjeantson, Susan W.}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Bellwood2006&quot;&gt;{{cite book |last1=Bellwood |first1=Peter |url=https://press.anu.edu.au/publications/series/comparative-austronesian-series/austronesians |title=The Austronesians: Historical and Comparative Perspectives |last2=Fox |first2=James J. |last3=Tryon |first3=Darrell |date=2006 |publisher=Australian National University Press |isbn=978-1-920942-85-4 |language=en |access-date=23 Marso 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200402234524/https://press.anu.edu.au/publications/series/comparative-austronesian-series/austronesians |archive-date=2 Abril 2020 |url-status=live |name-list-style=vanc}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;blench2012&quot;&gt;{{cite book |author=Blench, Roger |title=Crossing Borders |publisher=National University of Singapore Press |year=2012 |isbn=978-9971-69-642-9 |editor=Tjoa-Bonatz, Mai Lin |pages=128–148 |language=en |chapter=Almost Everything You Believed about the Austronesians Isn't True |access-date=23 March 2019 |editor2=Reinecke, Andreas |editor3=Bonatz, Dominik |chapter-url=http://www.rogerblench.info/Archaeology/SE%20Asia/Berlin%202010/Blench%20Austronesians%202012%20offprint.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20191230083644/http://www.rogerblench.info/Archaeology/SE%20Asia/Berlin%202010/Blench%20Austronesians%202012%20offprint.pdf |archive-date=30 December 2019 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

Ang pinakaunang naitalang pakikipag-ugnayan ng mga Europeo sa Mikronesiya ay noong 1521, nang dumaong ang ekspedisyon ni [[Fernando de Magallanes|Magellan]] sa Kapuluang Mariana. Karaniwang iniuugnay kay Jules Dumont d'Urville ang paglikha ng katawagang &quot;Mikronesiya&quot; noong 1832, subalit sa katunayan ay ginamit na ito ni Louis Domeny de Rienzi isang taon bago nito.{{sfn|Rainbird|2004|p=6}}&lt;ref&gt;« Although based on a superficial understanding of the Pacific islanders, Dumont d'Urville's tripartite classification stuck. Indeed, these categories — Polynesians, Micronesians, Melanesians — became so deeply entrenched in Western anthropological thought that it is difficult even now to break out the mould in which they entrap us (Thomas, 1989). Such labels provide handy geographical referents, yet they mislead us greatly if we take them to be meaningful segments of cultural history. Only Polynesia has stood the tests of time and increased knowledge, as a category with historical significance », Patrick Vinton Kirch, ''On the Road of the Winds : an Archeological History of the Pacific Islands before European Contact'', Berkeley, University of California Press, 2000 : 5. (sa Ingles)&lt;/ref&gt;

== Etimolohiya ==

Nagmula ang salitang ito sa [[Wikang Griyego|Griyegong]] mga salita na &quot;μικρόν&quot; (mikrón) na ibig-sabihin ay &quot;maliit&quot; at &quot;νησί&quot; (nesí) na &quot;pulo&quot; na nangangahulugang &quot;maliit na pulo&quot;.

== Heograpiya ==
Ang Mikronesiya ay isang rehiyon sa Oseaniya na binubuo ng humigit-kumulang 2,100 pulo, na may kabuuang lawak na {{convert|2,700|km2|abbr=on}}, kung saan ang pinakamalaki ay ang Guam na may sukat na {{convert|582|km2|abbr=on}} Ang kabuuang lawak ng karagatang saklaw ng mga pulong ito ay ,{{convert|7,400,000|km2|abbr=on}}.{{sfn|Kirch|2001|p=165}}

May apat na pangunahing pangkat ng mga isla sa Mikronesiya:

* ang Kapuluang Caroline (Pederadong mga Estado ng Mikronesiya at [[Palau]])
* ang Kapuluang Gilbert (Kiribati)
* ang Kapuluang Mariana (Kapuluang Hilagang Mariana at Guam, Estados Unidos)
* ang Kapuluang Marshall

Hindi kabilang dito ang hiwalay na bansang pulo ng Nauru, pati na rin ang iba pang mga natatanging pulo at mas maliliit na pangkat ng pulo.

== Demograpiya ==
Ang mga tao sa kasalukuyan ay binubuo ng iba't ibang [[etnisidad]], subalit lahat ay nagmula at kabilang sa kulturang Mikronesiyo.&lt;ref&gt;{{Cite journal |last1=Hudjashov |first1=Georgi |last2=Endicott |first2=Phillip |last3=Post |first3=Helen |last4=Nagle |first4=Nano |last5=Ho |first5=Simon Y. W. |last6=Lawson |first6=Daniel J. |last7=Reidla |first7=Maere |last8=Karmin |first8=Monika |last9=Rootsi |first9=Siiri |last10=Metspalu |first10=Ene |last11=Saag |first11=Lauri |date=2018-01-29 |title=Investigating the origins of eastern Polynesians using genome-wide data from the Leeward Society Isles |journal=Scientific Reports |language=en |volume=8 |issue=1 |page=1823 |bibcode=2018NatSR...8.1823H |doi=10.1038/s41598-018-20026-8 |issn=2045-2322 |pmc=5789021 |pmid=29379068}}&lt;/ref&gt;

Dahil sa paghahalong ito ng pinagmulan, marami sa mga etnisidad sa Mikronesiya ang nakakaramdam ng mas malapit na ugnayan sa ilang pangkat sa Melanesiya o sa Pilipinas. Isang magandang halimbawa nito ang mga Yapese na may kaugnayan sa mga Austronesyo na tribo sa hilagang Pilipinas.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Micronesians - Introduction, Location, Language, Folklore, Religion, Major holidays, Rites of passage |url=http://www.everyculture.com/wc/Mauritania-to-Nigeria/Micronesians.html |work=everyculture.com |language=en}}&lt;/ref&gt; Ipinapakita rin ng [[henetika]] na may makabuluhang bilang ng mga Mikronesyano ang may [[Mga Hapon|lahing Hapones]] sa panig ng ama: 9.5% ng mga lalaki sa Mikronesiya at 0.2% sa [[Silangang Timor]] ang nagtataglay ng Haplogrupong D-M55.&lt;ref name=&quot;tumonggor&quot;&gt;{{cite journal |last1=Tumonggor |first1=Meryanne K |last2=Karafet |first2=Tatiana M |last3=Downey |first3=Sean |last4=Lansing |first4=J Stephen |last5=Norquest |first5=Peter |last6=Sudoyo |first6=Herawati |last7=Hammer |first7=Michael F |last8=Cox |first8=Murray P |date=Setyembre 2014 |title=Isolation, contact and social behavior shaped genetic diversity in West Timor |journal=Journal of Human Genetics |language=en |volume=59 |issue=9 |pages=494–503 |doi=10.1038/jhg.2014.62 |pmc=4521296 |pmid=25078354}}&lt;/ref&gt;

Mayroon ding malalaking pamayanang [[Asya|Asyano]] sa buong rehiyon, lalo na sa Kapuluang Hilagang Mariana  kung saan sila ang mayorya. Mayroon ding mas maliliit na pamayanang [[Europa|Europeo]] na nagmula sa Estados Unidos o mga inapo ng mga nanirahan noong panahon ng kolonyalismong Europeo sa Mikronesiya.

Bagama't bahagi silang lahat ng iisang rehiyon sa [[heograpiya]], magkakaiba ang kanilang mga kasaysayang kolonyal. Ang mga lugar sa Mikronesiya na pinangangasiwaan ng Estados Unidos ay may natatanging karanasan na nagtatangi sa kanila mula sa iba pang bahagi ng Pasipiko. May malaking pag-asa sa ekonomiya ang Mikronesiya sa dati o kasalukuyang mga bansang namamahala sa kanila, na maihahambing lamang sa French Pacific. Minsan, ginagamit ang katawagang &quot;Amerikanong Mikronesiya&quot; upang kilalanin ang pagkakaibang ito sa pamana ng [[kultura]].&lt;ref&gt;{{cite book |url=https://books.google.com/books?id=V8Dr4fJxlkIC&amp;q=%22micronesia%22 |title=American Anthropology in Micronesia: An Assessment |publisher=University of Hawaiʻi Press |year=1999 |isbn=978-0-8248-2017-6 |editor1-last=Kiste |editor1-first=Robert C. |location=Honolulu, Hawaiʻi |page=1 |language=en |editor2-last=Marshall |editor2-first=Mac}}&lt;/ref&gt;

Ayon sa isang sarbey noong 2011, 93.1% ng mga Mikronesyo ay mga [[Kristiyanismo|Kristiyano]];&lt;ref name=&quot;Christianity in Oceania&quot;&gt;{{citation |author=Center for the Study of Global Christianity |title=Christianity in its Global Context, 1970–2020: Society, Religion, and Mission |date=Hunyo 2013 |url=http://wwwgordonconwell.com/netcommunity/CSGCResources/ChristianityinitsGlobalContext.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20130815184022/http://wwwgordonconwell.com/netcommunity/CSGCResources/ChristianityinitsGlobalContext.pdf |location=South Hamilton, Massachusetts, USA |publisher=Gordon-Conwell Theological Seminary |language=en |archive-date=15 Agosto 2013}}&lt;/ref&gt; ipinakita naman ng isang sarbey noong 2022 na 99% ay Kristiyano.&lt;ref name=&quot;US2022&quot;&gt;{{Cite web |title=Micronesia |url=https://www.state.gov/reports/2022-report-on-international-religious-freedom/micronesia |access-date=2025-03-21 |website=United States Department of State |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

=== Talahanayan ng demograpiya ===
Ang mga bansa at teritoryo sa talahanayang ito ay ikinategorya ayon sa iskema ng mga heograpikal na subrehiyon na ginagamit ng [[Mga Bansang Nagkakaisa]]. Ang impormasyong ipinapakita ay sumusunod sa mga sanggunian sa mga kaugnay na artikulo; kung saan nagkakaiba ang mga sanggunian, malinaw na ipinahiwatig ang mga paliwanag o kundisyon. Ang mga teritoryo at rehiyong ito ay maaaring sumailalim sa iba't ibang karagdagang pagkakategorya, depende sa pinagmulan at layunin ng bawat paglalarawan.
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;border:1px solid #aaa; font-size:90%;&quot;
|- style=&quot;background:#ececec;&quot;
! style=&quot;line-height:95%; width:4em&quot; class=&quot;unsortable&quot; |[[Eskudo de armas|Eskudo]]
! style=&quot;line-height:95%; width:2em&quot; class=&quot;unsortable&quot; |Watawat
!Pangalan ng rehiyon, na sinusunod ng mga bansa&lt;ref name=&quot;region&quot;&gt;Mga rehiyon at nasasakupan ayon sa mga pagkakategorya/mapa ng Mga Nagkakaisang Bansa, maliban sa mga tala 2–3 at 6. Depende sa mga depinisyon, ang ilang mga teritoryong binanggit sa ibaba (mga tala 3, 5–7, at 9) ay maaaring kabilang sa alinman o sa kapwa ng Oseaniya at Asya o [[Hilagang Amerika]].

&lt;/ref&gt;
! data-sort-type=&quot;number&quot; |Area
(km&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;)
! data-sort-type=&quot;number&quot; |[[List of countries by population|Populasyon]]
(
{{UN_Population|Year}}){{UN_Population|ref}}
! data-sort-type=&quot;number&quot; |[[List of countries and dependencies by population density|Densidad ng populasyon density]]
(per km&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;)
![[Kabisera]]
!ISO 3166-1
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; |{{Coat of arms|Federated States of Micronesia|text=none}}
| style=&quot;text-align:center;&quot; |{{Flagicon|Federated States of Micronesia}}
|'''[[Federated States of Micronesia|Estados Pederados ng Mikronesya]]'''
| style=&quot;text-align:right;&quot; |702
| style=&quot;text-align:right;&quot; |{{UN_Population|Micronesia (Fed. States of)}}
| style=&quot;text-align:right;&quot; |149.5
|[[Palikir]]
|FM
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; |{{Coat of arms|Guam|text=none}}
| style=&quot;text-align:center;&quot; |{{Flagicon|Guam}}
|[[Guam]] (Estados Unidos)
| style=&quot;text-align:right;&quot; |549
| style=&quot;text-align:right;&quot; |{{UN_Population|Guam}}
| style=&quot;text-align:right;&quot; |296.7
|[[Hagåtña, Guam|Hagåtña]]
|GU
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; |{{Coat of arms|Kiribati|text=none}}
| style=&quot;text-align:center;&quot; |{{Flagicon|Kiribati}}
|'''[[Kiribati]]'''
| style=&quot;text-align:right;&quot; |811
| style=&quot;text-align:right;&quot; |{{UN_Population|Kiribati}}
| style=&quot;text-align:right;&quot; |141.1
|[[South Tarawa|Timog Tarawa]]
|KI
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; |{{Coat of arms|Marshall Islands|text=none}}
| style=&quot;text-align:center;&quot; |{{Flagicon|Marshall Islands}}
|'''[[Marshall Islands|Kapuluang Marshall]]'''
| style=&quot;text-align:right;&quot; |181
| style=&quot;text-align:right;&quot; |{{UN_Population|Marshall Islands}}
| style=&quot;text-align:right;&quot; |293.2
|[[Majuro]]
|MH
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; |{{Coat of arms|Nauru|text=none}}
| style=&quot;text-align:center;&quot; |{{Flagicon|Nauru}}
|'''[[Nauru]]'''
| style=&quot;text-align:right;&quot; |21
| style=&quot;text-align:right;&quot; |{{UN_Population|Nauru}}
| style=&quot;text-align:right;&quot; |540.3
|[[Yaren District|Yaren]] &lt;small&gt;(''de facto'')&lt;/small&gt;
|NR
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; |{{Coat of arms|Northern Mariana Islands|text=none}}
| style=&quot;text-align:center;&quot; |{{Flagicon|Northern Mariana Islands}}
|[[Northern Mariana Islands|Kapuluang Hilagang Mariana]] (Estados Unidos)
| style=&quot;text-align:right;&quot; |477
| style=&quot;text-align:right;&quot; |{{UN_Population|Northern Mariana Islands}}
| style=&quot;text-align:right;&quot; |115.4
|[[Saipan]]
|MP
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; |{{Coat of arms|Palau|text=none}}
| style=&quot;text-align:center;&quot; |{{Flagicon|Palau}}
|'''[[Palau]]'''
| style=&quot;text-align:right;&quot; |458
| style=&quot;text-align:right;&quot; |{{UN_Population|Palau}}
| style=&quot;text-align:right;&quot; |46.9
|[[Ngerulmud]]&lt;ref name=&quot;Palau&quot;&gt;Noong 7 Oktubre 2006, inilipat ng mga opisyal ng pamahalaan ang kanilang mga tanggapan mula sa dating kabisera na [[Koror]] patungong Ngerulmud sa estado ng [[Melekeok]], na matatagpuan 20 km (12 mi) hilagang-silangan ng Koror sa pulo ng Babelthuap.
&lt;/ref&gt;
|PW
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; |{{Coat of arms|United States|text=none}}
| style=&quot;text-align:center;&quot; |{{Flagicon|United States}}
|[[Wake Island|Kapuluang Wake Island]] (Estados Unidos)
| style=&quot;text-align:right;&quot; |2
| style=&quot;text-align:right;&quot; |150
| style=&quot;text-align:right;&quot; |75
|[[Wake Island|Kapuluang Wake]]
|UM
|- class=&quot;sortbottom&quot;
! colspan=&quot;3&quot; scope=&quot;row&quot; style=&quot;text-align:center;&quot; |'''Mikronesiya''' (kabuuan)
| style=&quot;text-align:right;&quot; |3,307
| style=&quot;text-align:right;&quot; |526,343
| style=&quot;text-align:right;&quot; |163.5
|}

==Mga sanggunian==
{{reflist}}

==Mga talababa==
* {{Cite book |last=Kirch |first=Patrick Vinton |title=On the Road of the Winds: An Archaeological History of the Pacific Islands Before European Contact |year=2001 |publisher=University of California Press |isbn=978-0-520-92896-1|language=en}}
* {{Cite book |last=Rainbird |first=Paul |title=The Archaeology of Micronesia |year=2004 |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-0-521-65630-6|language=en}}
[[Kaurian:Mikronesya]]</text>
      <sha1>pg3poxik0jibd95d4x6g39dij7atqns</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2202591</id>
      <parentid>2202590</parentid>
      <timestamp>2026-04-12T02:28:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jojit fb</username>
        <id>38</id>
      </contributor>
      <comment>/* Talahanayan ng demograpiya */</comment>
      <origin>2202591</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="19993" sha1="0b1vhszpaekggw40wowwhom71jofq69" xml:space="preserve">{{about|Micronesia bilang rehiyon sa Pasipiko|estadong may malayang asosasyon sa Estados Unidos|Pederadong mga Estado ng Mikronesya}}{{Infobox settlement|name=Mikronesiya|image_map=Micronesian Cultural Area.png|map_caption=Mapang pangheograpiko ng Mirkonesiya (binawasang bahagi)|subdivision_type=Mga pinakamalaking lungsod|subdivision_name=|population_total={{IncreaseNeutral}} 517.464|population_as_of={{UN_Population|Taon}}|population_footnotes=|population_demonym=Mikronesiyo|blank_name_sec1=Ibang impormasyon|blank1_name_sec1=Mga bansa|blank1_info_sec1={{Collapsible list
 |titlestyle = background:transparent;text-align:left;font-weight:normal;
 |title = '''5'''
 |{{flag|Kiribati|size=23px}} (bahagi)
 |{{flag|Nauru|size=23px}}
 |{{flag|Marshall Islands|size=23px}}
 |{{flag|Micronesia|size=23px}}
|{{flag|Palau|size=23px}}
 }}|blank1_name_sec2=|blank1_info_sec2=|footnotes=|demographics1_title2=|demographics1_info2=|demographics1_title3=|demographics1_info3=|demographics1_title4=|demographics1_info4=|demographics1_title5=|demographics1_info5=|blank2_name_sec1=Mga dependensiya|blank2_info_sec1={{Collapsible list
 |titlestyle = background:transparent;text-align:left;font-weight:normal;
 |title = Panlabas (2)
 | {{flag|Guam|local|size=23px}} ([[Estados Unidos]]) {{flag|Northern Mariana Islands|local|size=23px}} ([[Estados Unidos]])
 }}|blank3_info_sec1=|blank4_name_sec1=}}Ang '''Mikronesiya''' ({{IPAc-en|UK|ˌ|m|aɪ|k|r|ə|ˈ|n|iː|z|i|ə}}, {{IPAc-en|US|-|ˈ|n|iː|ʒ|ə|audio=En-us-Micronesia.ogg}})&lt;ref&gt;mula sa {{langx|grc|μικρός}} ''mikrós'' &quot;maliit&quot; and {{lang|grc|νῆσος}} ''nêsos'' &quot;pulo&quot;&lt;/ref&gt; ay isang subrehiyon ng [[Oseaniya]], na binubuo ng humigit-kumulang 2,000 maliliit na pulo sa hilagang-kanlurang bahagi ng [[Karagatang Pasipiko]]. Mayroon itong malapit na magkakaugnay na kasaysayang kultural sa tatlo pang rehiyong pulo: ang Maritimong [[Timog-silangang Asya]] sa kanluran, ang [[Polynesia|Polinesiya]] sa silangan, at ang [[Melanesya]] sa timog—gayundin sa mas malawak na komunidad ng [[mga Austronesyo]].

Ang rehiyon ay may [[Klimang tropiko|klimang tropikal]] na pandagat at bahagi ng mundong Oseaniya. Kabilang dito ang apat na pangunahing kapuluan—ang Kapuluang Caroline, [[Kapuluang Gilbert]], [[Kapuluang Mariana]], at [[Kapuluang Marshall]]—pati na rin ang maraming [[pulo]] na hindi kabilang sa alinmang [[kapuluan]].

Nagkakaiba-iba ang kontrol pampolitika sa loob ng Mikronesya depende sa pulo, at ito ay nahahati sa anim na mga bansang may soberanya. Ang ilan sa Kapuluang Caroline ay bahagi ng Republika ng [[Palau]] at ang iba naman ay bahagi ng [[Estados Pederados ng Mikronesya|Pederadong mga Estado ng Mikronesya]] (madalas pinaikli bilang &quot;FSM&quot; o &quot;Mikronesya&quot;—na hindi dapat ipagkamali sa pangalan ng buong rehiyon). Ang Kapuluang Gilbert (kasama ang  Kapuluang Phoenix at Kapuluang Line sa Polinesiya) ay bumubuo sa Republika ng [[Kiribati]]. Ang Kapuluang Mariana ay may kaugnayan sa Estados Unidos; ang ilan ay kabilang sa teritoryo ng [[Estados Unidos]] na [[Guam]] at ang iba naman ay sa Komonwelt ng Hilagang Kapuluang Mariana. Ang pulo ng [[Nauru]] ay isang hiwalay na bansang may sariling soberanya. Ang Kapuluang Marshall ay kabilang sa Republika ng Kapuluang Marshall. Ang [[soberanya]] ng Kapuluang Wake ay pinagtatalunan: inaangkin ito ng Estados Unidos at ng Republika ng Kapuluang Marshall. Sa kasalukuyan, ang Estados Unidos ang may aktuwal na kontrol sa Kapuluang Wake, na direktang pinangangasiwaan ng Hukbong Panghimpapawid ng Estados Unidos.

Sa kabila ng katotohanang ang konsepto ng &quot;Mikronesiya&quot; ay matagal nang naitatag mula pa noong 1832 at patuloy na ginagamit, ang pangkat na ito ay hindi tumutugma sa anumang iisang heomorpolohikal, [[Arkeolohiya|arkeolohikal]], [[Lingguwistika|lingguwistiko]], [[etniko]], o [[Kultura|kultural]] na pagkakaisa. Sa halip, ito ay isang magkakaibang kalipunan na walang malalim na iisang identidad. Sa katunayan, walang umiiral na &quot;mamamayang Mikronesyano&quot; bilang hiwalay na pangkat ng mga Austronesyo na naglayag sa [[dagat]], na kinabibilangan din ng mga Polinesyo at ng ipinapalagay na Australo-Melanesyo o &quot;mga Melanesyo&quot;.&lt;ref&gt;Patrick Vinton Kirch, ''On the Road of the Winds: an Archeological History of the Pacific Islands before European Contact'', Berkeley, University of California Press, 2000:5. (sa Ingles)&lt;/ref&gt;

Nagsimula ang paninirahan ng tao sa Mikronesiya ilang libong taon na ang nakalipas.{{sfn|Kirch|2001|p=167}} Batay sa kasalukuyang konsenso ng [[agham]], nagmula ang mga Austronesyo sa isang sinaunang migrasyong pandagat, na kilala bilangAustronesyong pagpapalawak, mula sa sinaunang [[Formosa]] bago ang panahong Han, bandang 3000 hanggang 1500 BK. Narating ng mga Austronesyo ang pinakahilagang bahagi ng [[Pilipinas]], partikular ang Kapuluang [[Batanes]], bandang 2200 BK. Sila ang unang mga taong nakalikha ng mga teknolohiyang pandagat para sa paglalayag sa karagatan (tulad ng catamaran, [[Bangka|bangkang]] may [[katig]], paraang tinataling umbok sa paggawa ng bangka, at layag na parang sipit ng alimango), na nagbigay-daan sa kanilang mabilis na pagkalat sa mga isla ng Indo-Pasipiko.&lt;ref name=&quot;Doran1981&quot;&gt;{{cite book |last1=Doran |first1=Edwin B. |title=Wangka: Austronesian Canoe Origins |date=1981 |publisher=Texas A&amp;M University Press |isbn=978-0-89096-107-0 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Dierking2007&quot;&gt;{{cite book |last1=Dierking |first1=Gary |title=Building Outrigger Sailing Canoes: Modern Construction Methods for Three Fast, Beautiful Boats |date=2007 |publisher=International Marine/McGraw-Hill |isbn=978-0-07-159456-1 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Horridge1986&quot;&gt;{{cite journal |last1=Horridge |first1=Adrian |date=1986 |title=The Evolution of Pacific Canoe Rigs |journal=The Journal of Pacific History |language=en |volume=21 |issue=2 |pages=83–89 |doi=10.1080/00223348608572530 |jstor=25168892}}&lt;/ref&gt; Mula 2000 BK, kanilang nakasalamuha at nahaluan (o nahaluan sila) ng mga naunang populasyon sa mga pulo na kanilang dinaanan.&lt;ref name=&quot;Bellwood1988&quot;&gt;{{cite journal |last1=Bellwood |first1=Peter |date=1988 |title=A Hypothesis for Austronesian Origins |url=https://core.ac.uk/download/pdf/5105193.pdf |url-status=live |journal=Asian Perspectives |language=en |volume=26 |issue=1 |pages=107–117 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190501105624/https://core.ac.uk/download/pdf/5105193.pdf |archive-date=1 May 2019 |access-date=1 May 2019}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Bellwood 1991&quot;&gt;{{cite journal |last1=Bellwood |first1=Peter |date=1991 |title=The Austronesian Dispersal and the Origin of Languages |journal=Scientific American |language=en |volume=265 |issue=1 |pages=88–93 |bibcode=1991SciAm.265a..88B |doi=10.1038/scientificamerican0791-88 |jstor=24936983}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;hill&amp;serjeanston1989&quot;&gt;{{cite book |title=The Colonization of the Pacific: A Genetic Trail |publisher=Oxford University Press |year=1989 |isbn=978-0-19-857695-2 |editor=Hill, Adrian V.S. |series=Research Monographs on Human Population Biology No. 7 |language=en |editor2=Serjeantson, Susan W.}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Bellwood2006&quot;&gt;{{cite book |last1=Bellwood |first1=Peter |url=https://press.anu.edu.au/publications/series/comparative-austronesian-series/austronesians |title=The Austronesians: Historical and Comparative Perspectives |last2=Fox |first2=James J. |last3=Tryon |first3=Darrell |date=2006 |publisher=Australian National University Press |isbn=978-1-920942-85-4 |language=en |access-date=23 Marso 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200402234524/https://press.anu.edu.au/publications/series/comparative-austronesian-series/austronesians |archive-date=2 Abril 2020 |url-status=live |name-list-style=vanc}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;blench2012&quot;&gt;{{cite book |author=Blench, Roger |title=Crossing Borders |publisher=National University of Singapore Press |year=2012 |isbn=978-9971-69-642-9 |editor=Tjoa-Bonatz, Mai Lin |pages=128–148 |language=en |chapter=Almost Everything You Believed about the Austronesians Isn't True |access-date=23 March 2019 |editor2=Reinecke, Andreas |editor3=Bonatz, Dominik |chapter-url=http://www.rogerblench.info/Archaeology/SE%20Asia/Berlin%202010/Blench%20Austronesians%202012%20offprint.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20191230083644/http://www.rogerblench.info/Archaeology/SE%20Asia/Berlin%202010/Blench%20Austronesians%202012%20offprint.pdf |archive-date=30 December 2019 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

Ang pinakaunang naitalang pakikipag-ugnayan ng mga Europeo sa Mikronesiya ay noong 1521, nang dumaong ang ekspedisyon ni [[Fernando de Magallanes|Magellan]] sa Kapuluang Mariana. Karaniwang iniuugnay kay Jules Dumont d'Urville ang paglikha ng katawagang &quot;Mikronesiya&quot; noong 1832, subalit sa katunayan ay ginamit na ito ni Louis Domeny de Rienzi isang taon bago nito.{{sfn|Rainbird|2004|p=6}}&lt;ref&gt;« Although based on a superficial understanding of the Pacific islanders, Dumont d'Urville's tripartite classification stuck. Indeed, these categories — Polynesians, Micronesians, Melanesians — became so deeply entrenched in Western anthropological thought that it is difficult even now to break out the mould in which they entrap us (Thomas, 1989). Such labels provide handy geographical referents, yet they mislead us greatly if we take them to be meaningful segments of cultural history. Only Polynesia has stood the tests of time and increased knowledge, as a category with historical significance », Patrick Vinton Kirch, ''On the Road of the Winds : an Archeological History of the Pacific Islands before European Contact'', Berkeley, University of California Press, 2000 : 5. (sa Ingles)&lt;/ref&gt;

== Etimolohiya ==

Nagmula ang salitang ito sa [[Wikang Griyego|Griyegong]] mga salita na &quot;μικρόν&quot; (mikrón) na ibig-sabihin ay &quot;maliit&quot; at &quot;νησί&quot; (nesí) na &quot;pulo&quot; na nangangahulugang &quot;maliit na pulo&quot;.

== Heograpiya ==
Ang Mikronesiya ay isang rehiyon sa Oseaniya na binubuo ng humigit-kumulang 2,100 pulo, na may kabuuang lawak na {{convert|2,700|km2|abbr=on}}, kung saan ang pinakamalaki ay ang Guam na may sukat na {{convert|582|km2|abbr=on}} Ang kabuuang lawak ng karagatang saklaw ng mga pulong ito ay ,{{convert|7,400,000|km2|abbr=on}}.{{sfn|Kirch|2001|p=165}}

May apat na pangunahing pangkat ng mga isla sa Mikronesiya:

* ang Kapuluang Caroline (Pederadong mga Estado ng Mikronesiya at [[Palau]])
* ang Kapuluang Gilbert (Kiribati)
* ang Kapuluang Mariana (Kapuluang Hilagang Mariana at Guam, Estados Unidos)
* ang Kapuluang Marshall

Hindi kabilang dito ang hiwalay na bansang pulo ng Nauru, pati na rin ang iba pang mga natatanging pulo at mas maliliit na pangkat ng pulo.

== Demograpiya ==
Ang mga tao sa kasalukuyan ay binubuo ng iba't ibang [[etnisidad]], subalit lahat ay nagmula at kabilang sa kulturang Mikronesiyo.&lt;ref&gt;{{Cite journal |last1=Hudjashov |first1=Georgi |last2=Endicott |first2=Phillip |last3=Post |first3=Helen |last4=Nagle |first4=Nano |last5=Ho |first5=Simon Y. W. |last6=Lawson |first6=Daniel J. |last7=Reidla |first7=Maere |last8=Karmin |first8=Monika |last9=Rootsi |first9=Siiri |last10=Metspalu |first10=Ene |last11=Saag |first11=Lauri |date=2018-01-29 |title=Investigating the origins of eastern Polynesians using genome-wide data from the Leeward Society Isles |journal=Scientific Reports |language=en |volume=8 |issue=1 |page=1823 |bibcode=2018NatSR...8.1823H |doi=10.1038/s41598-018-20026-8 |issn=2045-2322 |pmc=5789021 |pmid=29379068}}&lt;/ref&gt;

Dahil sa paghahalong ito ng pinagmulan, marami sa mga etnisidad sa Mikronesiya ang nakakaramdam ng mas malapit na ugnayan sa ilang pangkat sa Melanesiya o sa Pilipinas. Isang magandang halimbawa nito ang mga Yapese na may kaugnayan sa mga Austronesyo na tribo sa hilagang Pilipinas.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Micronesians - Introduction, Location, Language, Folklore, Religion, Major holidays, Rites of passage |url=http://www.everyculture.com/wc/Mauritania-to-Nigeria/Micronesians.html |work=everyculture.com |language=en}}&lt;/ref&gt; Ipinapakita rin ng [[henetika]] na may makabuluhang bilang ng mga Mikronesyano ang may [[Mga Hapon|lahing Hapones]] sa panig ng ama: 9.5% ng mga lalaki sa Mikronesiya at 0.2% sa [[Silangang Timor]] ang nagtataglay ng Haplogrupong D-M55.&lt;ref name=&quot;tumonggor&quot;&gt;{{cite journal |last1=Tumonggor |first1=Meryanne K |last2=Karafet |first2=Tatiana M |last3=Downey |first3=Sean |last4=Lansing |first4=J Stephen |last5=Norquest |first5=Peter |last6=Sudoyo |first6=Herawati |last7=Hammer |first7=Michael F |last8=Cox |first8=Murray P |date=Setyembre 2014 |title=Isolation, contact and social behavior shaped genetic diversity in West Timor |journal=Journal of Human Genetics |language=en |volume=59 |issue=9 |pages=494–503 |doi=10.1038/jhg.2014.62 |pmc=4521296 |pmid=25078354}}&lt;/ref&gt;

Mayroon ding malalaking pamayanang [[Asya|Asyano]] sa buong rehiyon, lalo na sa Kapuluang Hilagang Mariana  kung saan sila ang mayorya. Mayroon ding mas maliliit na pamayanang [[Europa|Europeo]] na nagmula sa Estados Unidos o mga inapo ng mga nanirahan noong panahon ng kolonyalismong Europeo sa Mikronesiya.

Bagama't bahagi silang lahat ng iisang rehiyon sa [[heograpiya]], magkakaiba ang kanilang mga kasaysayang kolonyal. Ang mga lugar sa Mikronesiya na pinangangasiwaan ng Estados Unidos ay may natatanging karanasan na nagtatangi sa kanila mula sa iba pang bahagi ng Pasipiko. May malaking pag-asa sa ekonomiya ang Mikronesiya sa dati o kasalukuyang mga bansang namamahala sa kanila, na maihahambing lamang sa French Pacific. Minsan, ginagamit ang katawagang &quot;Amerikanong Mikronesiya&quot; upang kilalanin ang pagkakaibang ito sa pamana ng [[kultura]].&lt;ref&gt;{{cite book |url=https://books.google.com/books?id=V8Dr4fJxlkIC&amp;q=%22micronesia%22 |title=American Anthropology in Micronesia: An Assessment |publisher=University of Hawaiʻi Press |year=1999 |isbn=978-0-8248-2017-6 |editor1-last=Kiste |editor1-first=Robert C. |location=Honolulu, Hawaiʻi |page=1 |language=en |editor2-last=Marshall |editor2-first=Mac}}&lt;/ref&gt;

Ayon sa isang sarbey noong 2011, 93.1% ng mga Mikronesyo ay mga [[Kristiyanismo|Kristiyano]];&lt;ref name=&quot;Christianity in Oceania&quot;&gt;{{citation |author=Center for the Study of Global Christianity |title=Christianity in its Global Context, 1970–2020: Society, Religion, and Mission |date=Hunyo 2013 |url=http://wwwgordonconwell.com/netcommunity/CSGCResources/ChristianityinitsGlobalContext.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20130815184022/http://wwwgordonconwell.com/netcommunity/CSGCResources/ChristianityinitsGlobalContext.pdf |location=South Hamilton, Massachusetts, USA |publisher=Gordon-Conwell Theological Seminary |language=en |archive-date=15 Agosto 2013}}&lt;/ref&gt; ipinakita naman ng isang sarbey noong 2022 na 99% ay Kristiyano.&lt;ref name=&quot;US2022&quot;&gt;{{Cite web |title=Micronesia |url=https://www.state.gov/reports/2022-report-on-international-religious-freedom/micronesia |access-date=2025-03-21 |website=United States Department of State |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

=== Talahanayan ng demograpiya ===
Ang mga bansa at teritoryo sa talahanayang ito ay ikinategorya ayon sa iskema ng mga heograpikal na subrehiyon na ginagamit ng [[Mga Bansang Nagkakaisa]]. Ang impormasyong ipinapakita ay sumusunod sa mga sanggunian sa mga kaugnay na artikulo; kung saan nagkakaiba ang mga sanggunian, malinaw na ipinahiwatig ang mga paliwanag o kundisyon. Ang mga teritoryo at rehiyong ito ay maaaring sumailalim sa iba't ibang karagdagang pagkakategorya, depende sa pinagmulan at layunin ng bawat paglalarawan.
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;border:1px solid #aaa; font-size:90%;&quot;
|- style=&quot;background:#ececec;&quot;
! style=&quot;line-height:95%; width:4em&quot; class=&quot;unsortable&quot; |[[Eskudo de armas|Eskudo]]
! style=&quot;line-height:95%; width:2em&quot; class=&quot;unsortable&quot; |Watawat
!Pangalan ng rehiyon, na sinusunod ng mga bansa&lt;ref name=&quot;region&quot;&gt;Mga rehiyon at nasasakupan ayon sa mga pagkakategorya/mapa ng Mga Nagkakaisang Bansa, maliban sa mga tala 2–3 at 6. Depende sa mga depinisyon, ang ilang mga teritoryong binanggit sa ibaba (mga tala 3, 5–7, at 9) ay maaaring kabilang sa alinman o sa kapwa ng Oseaniya at Asya o [[Hilagang Amerika]].

&lt;/ref&gt;
! data-sort-type=&quot;number&quot; |Area
(km&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;)
! data-sort-type=&quot;number&quot; |[[List of countries by population|Populasyon]]
({{UN_Population|Year}}){{UN_Population|ref}}
! data-sort-type=&quot;number&quot; |[[List of countries and dependencies by population density|Densidad ng populasyon density]]
(per km&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;)
![[Kabisera]]
!ISO 3166-1
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; |{{Coat of arms|Federated States of Micronesia|text=none}}
| style=&quot;text-align:center;&quot; |{{Flagicon|Federated States of Micronesia}}
|'''[[Federated States of Micronesia|Estados Pederados ng Mikronesya]]'''
| style=&quot;text-align:right;&quot; |702
| style=&quot;text-align:right;&quot; |{{UN_Population|Micronesia (Fed. States of)}}
| style=&quot;text-align:right;&quot; |149.5
|[[Palikir]]
|FM
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; |{{Coat of arms|Guam|text=none}}
| style=&quot;text-align:center;&quot; |{{Flagicon|Guam}}
|[[Guam]] (Estados Unidos)
| style=&quot;text-align:right;&quot; |549
| style=&quot;text-align:right;&quot; |{{UN_Population|Guam}}
| style=&quot;text-align:right;&quot; |296.7
|[[Hagåtña, Guam|Hagåtña]]
|GU
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; |{{Coat of arms|Kiribati|text=none}}
| style=&quot;text-align:center;&quot; |{{Flagicon|Kiribati}}
|'''[[Kiribati]]'''
| style=&quot;text-align:right;&quot; |811
| style=&quot;text-align:right;&quot; |{{UN_Population|Kiribati}}
| style=&quot;text-align:right;&quot; |141.1
|[[South Tarawa|Timog Tarawa]]
|KI
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; |{{Coat of arms|Marshall Islands|text=none}}
| style=&quot;text-align:center;&quot; |{{Flagicon|Marshall Islands}}
|'''[[Marshall Islands|Kapuluang Marshall]]'''
| style=&quot;text-align:right;&quot; |181
| style=&quot;text-align:right;&quot; |{{UN_Population|Marshall Islands}}
| style=&quot;text-align:right;&quot; |293.2
|[[Majuro]]
|MH
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; |{{Coat of arms|Nauru|text=none}}
| style=&quot;text-align:center;&quot; |{{Flagicon|Nauru}}
|'''[[Nauru]]'''
| style=&quot;text-align:right;&quot; |21
| style=&quot;text-align:right;&quot; |{{UN_Population|Nauru}}
| style=&quot;text-align:right;&quot; |540.3
|[[Yaren District|Yaren]] &lt;small&gt;(''de facto'')&lt;/small&gt;
|NR
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; |{{Coat of arms|Northern Mariana Islands|text=none}}
| style=&quot;text-align:center;&quot; |{{Flagicon|Northern Mariana Islands}}
|[[Northern Mariana Islands|Kapuluang Hilagang Mariana]] (Estados Unidos)
| style=&quot;text-align:right;&quot; |477
| style=&quot;text-align:right;&quot; |{{UN_Population|Northern Mariana Islands}}
| style=&quot;text-align:right;&quot; |115.4
|[[Saipan]]
|MP
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; |{{Coat of arms|Palau|text=none}}
| style=&quot;text-align:center;&quot; |{{Flagicon|Palau}}
|'''[[Palau]]'''
| style=&quot;text-align:right;&quot; |458
| style=&quot;text-align:right;&quot; |{{UN_Population|Palau}}
| style=&quot;text-align:right;&quot; |46.9
|[[Ngerulmud]]&lt;ref name=&quot;Palau&quot;&gt;Noong 7 Oktubre 2006, inilipat ng mga opisyal ng pamahalaan ang kanilang mga tanggapan mula sa dating kabisera na [[Koror]] patungong Ngerulmud sa estado ng [[Melekeok]], na matatagpuan 20 km (12 mi) hilagang-silangan ng Koror sa pulo ng Babelthuap.
&lt;/ref&gt;
|PW
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; |{{Coat of arms|United States|text=none}}
| style=&quot;text-align:center;&quot; |{{Flagicon|United States}}
|[[Wake Island|Kapuluang Wake Island]] (Estados Unidos)
| style=&quot;text-align:right;&quot; |2
| style=&quot;text-align:right;&quot; |150
| style=&quot;text-align:right;&quot; |75
|[[Wake Island|Kapuluang Wake]]
|UM
|- class=&quot;sortbottom&quot;
! colspan=&quot;3&quot; scope=&quot;row&quot; style=&quot;text-align:center;&quot; |'''Mikronesiya''' (kabuuan)
| style=&quot;text-align:right;&quot; |3,307
| style=&quot;text-align:right;&quot; |526,343
| style=&quot;text-align:right;&quot; |163.5
|}

==Mga sanggunian==
{{reflist}}

==Mga talababa==
* {{Cite book |last=Kirch |first=Patrick Vinton |title=On the Road of the Winds: An Archaeological History of the Pacific Islands Before European Contact |year=2001 |publisher=University of California Press |isbn=978-0-520-92896-1|language=en}}
* {{Cite book |last=Rainbird |first=Paul |title=The Archaeology of Micronesia |year=2004 |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-0-521-65630-6|language=en}}
[[Kaurian:Mikronesya]]</text>
      <sha1>0b1vhszpaekggw40wowwhom71jofq69</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Molave</title>
    <ns>0</ns>
    <id>174517</id>
    <revision>
      <id>2202668</id>
      <parentid>2088445</parentid>
      <timestamp>2026-04-12T08:02:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yivan000</username>
        <id>85905</id>
      </contributor>
      <comment>wrong spelling, see Manwal sa Masinop na Pagsulat section 11.7</comment>
      <origin>2202668</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3899" sha1="ljesgwzaqwfwti3xb7r0qzhybl3vwld" xml:space="preserve">{{otheruses}}
{{Speciesbox
|image =Starr-091104-9126-Vitex parviflora-flowers and leaves-Kahanu Gardens NTBG Kaeleku Hana-Maui (24895355111).jpg
|status = LC
|status_system = IUCN3.1
|status_ref = &lt;ref name=&quot;iucn status 15 November 2021&quot;&gt;{{cite iucn |author=de Kok, R. |date=2020 |title=''Vitex parviflora'' |volume=2020 |page=e.T33339A67741355 |doi=10.2305/IUCN.UK.2020-1.RLTS.T33339A67741355.en |access-date=Nobyembre 15, 2021|language=en}}&lt;/ref&gt;
|genus = Vitex
|species = parviflora
|authority = [[Antoine Laurent de Jussieu|Juss.]]
}}
Ang '''molave''', '''mulawin''', o '''malaruhat''' ay isang uri ng [[puno]] sa pamilyang [[Verbenaceae]], at ng [[kahoy]] na nakukuha sa punong ito.  Ang [[Pangalang dalawahan|ngalang-agham]] nito ay '''''Vitex parviflora''''', ngunit itinuturing na rin na &quot;molave&quot; ang kahoy mula sa punong ''Vitex cofassus''. Mula ang pangalang &quot;molave&quot; sa [[wikang Kastila]] na hinango mula sa katutubong salitang Tagalog na &quot;[[mulawin]].&quot; Sa [[mga wikang Bisaya]], tinatawag itong &quot;tugas.&quot;&lt;ref name=&quot;cr&quot;&gt;{{cite web |last1=Bareja |first1=Ben G. |title=Two Strains of Molave Tree Distinguished |url=http://www.cropsreview.com/molave-tree.html |access-date=14 Agosto 2017 |website=Cropsreview.com}}&lt;/ref&gt;

Matatagpuan ang espesye ng puno na ito sa Timog-silangang Asya, partikular sa [[Indonesia]], [[Malaysia]], at [[Pilipinas]]. Pinapahalagaan ito sa Pilipinas dahil sa makapal at matibay na kahoy nito, at minsa'y ginagamit upang makagawa ng mga [[muwebles]], [[bangka]], at [[kubyertos]], at bilang materyal sa [[Konstruksiyon|konstruksyon]]. Madalas hiramin ang pangalan ng punong ito bilang pangalan ng mga lugar, tulad ng [[Molave, Zamboanga del Sur]] at Ilog Mulawin ng [[Los Baños, Laguna]], ng mga institusyon at organisasyon, at bilang apelyido o palayaw ng tao.

Bago ang 2019, naitala sa mga pagtatasa ng [[IUCN]] ang espesye na ito bilng [[Nanganganib na mga uri|kritikal na nanganganib]], nababantaan, at maaring mawala.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Threatened plants of the Philippines: a preliminary assessment |url=http://www.nationalredlist.org/files/2013/07/Threatened-plants-Philippines-paper-updated-07Feb2008-ALS-format-2.pdf |access-date=2022-09-23 |website=National Red List |page=28 |language=en |archive-date=2022-01-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220120220319/http://www.nationalredlist.org/files/2013/07/Threatened-plants-Philippines-paper-updated-07Feb2008-ALS-format-2.pdf |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Berame |first=Julie |last2=Bulay |first2=Minie L. |last3=Mercado |first3=Rissa M. |date=2021-06-05 |title=Sustaining angiosperms’ diversity of Bood Promontory and Eco-Park, Butuan City, Philippines: Step towards a community based-protection management program |url=https://smujo.id/biodiv/article/view/8355 |journal=Biodiversitas Journal of Biological Diversity |language=en |volume=22 |issue=6 |doi=10.13057/biodiv/d220662 |issn=2085-4722|language=en}}&lt;/ref&gt; Ayon noong 2017, inuri ito ng [[Kagawaran ng Kapaligiran at Likas na Yaman]] ng Pilipinas bilang nanganganib dahil sa labis na pag-aani at pagkawasak ng tirahan ng mga ito.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Molave |url=https://rainforestrestorationinitiative.wordpress.com/2016/01/22/molave/ |access-date=14 August 2017 |website=The Return of the Philippine Native Trees |publisher=Rain Forest Restoration Initiative|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Bareja |first1=Ben G. |title=The Molave Trees are Amazing, What With Their Plenty of Conventional Uses and New Ones That Evolved |url=http://www.cropsreview.com/molave-trees.html |access-date=14 August 2017 |website=Cropsreview.com|language=en}}&lt;/ref&gt; Bagaman noong 2019, muling tinasa ang espesye ng IUCN bilang [[Espesye na pinakamaliit na pag-alala|maliit na pag-alala]].&lt;ref name=&quot;iucn status 15 November 2021&quot; /&gt; 

==Mga sanggunian==
{{reflist}}

[[Kategorya:Verbenaceae]]
[[Kategorya:Punongkahoy]]</text>
      <sha1>ljesgwzaqwfwti3xb7r0qzhybl3vwld</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Sikomoro</title>
    <ns>0</ns>
    <id>180463</id>
    <revision>
      <id>2202653</id>
      <parentid>1969812</parentid>
      <timestamp>2026-04-12T07:54:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yivan000</username>
        <id>85905</id>
      </contributor>
      <comment>wrong spelling, see Manwal sa Masinop na Pagsulat section 11.7</comment>
      <origin>2202653</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1177" sha1="1ndmv0xe91zkwz1af5fodblhd7jslpo" xml:space="preserve">{{unreferenced|date=Agosto 2022}}
Ang '''sikomoro''' (Ingles: ''sycamore'' o ''sycomore'', Kastila: ''sicomoro'' o ''sicómoro''), ay isang pangalang inilalapat sa sari-saring mga panahon at mga pook sa tatlong magkakaibang mga puno, ngunit mayroong tila magkakatulad na mga anyo ng dahon. Kabilang sa mga ito ang mga sumusunod:

* ''[[Ficus sycomorus]]'', ang sikomoro ng Bibliya; isang espesye ng ''[[ficus]]'', o ''fig'' sa Ingles, na tinatawag ding ''sycamore fig'' (sikomorong ''ficus'') o ''fig-mulberry'', na katutubo sa Gitnang Silangan at silangang Aprika.
* ''[[Acer pseudoplatanus]]'', ang sikomoro ng Britanya at Irlanda; isang punong ''[[Acer]]'' (mas kilala sa Ingles bilang ''maple'', binibigkas na /mey-pol/) sa Europa (ang ''maple tree'' sa Europa), na tinatawag ding ''sycamore maple'', ''great maple'', o ang ''plane tree'' sa Eskosya.
* ''[[Platanus]]'', ang mga sikomoro sa Hilagang Amerika, nakikilala bilang mga ''plane'' sa Europa.
** ''[[Platanus occidentalis]]'', ang  Amerikanong sikomoro.
** ''[[Platanus racemosa]]'', ang sikomoro ng California o hilagaing sikomoro.
** ''[[Platanus wrightii]]'', ang sikomoro ng Arizona.

[[Kategorya:Punongkahoy]]</text>
      <sha1>1ndmv0xe91zkwz1af5fodblhd7jslpo</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategorya:Mga puno ng Iran</title>
    <ns>14</ns>
    <id>198723</id>
    <revision>
      <id>2202607</id>
      <parentid>2062490</parentid>
      <timestamp>2026-04-12T07:37:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yivan000</username>
        <id>85905</id>
      </contributor>
      <comment>wrong spelling, see Manwal sa Masinop na Pagsulat section 11.7</comment>
      <origin>2202607</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="56" sha1="6zxi3nigs43k6c0795eaqsxmja2hbfe" xml:space="preserve">{{catmore}}
[[Kategorya:Punongkahoy]]
[[Kategorya:Iran]]</text>
      <sha1>6zxi3nigs43k6c0795eaqsxmja2hbfe</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategorya:Mga puno sa klimang Mediteraneo</title>
    <ns>14</ns>
    <id>198738</id>
    <revision>
      <id>2202609</id>
      <parentid>2062492</parentid>
      <timestamp>2026-04-12T07:37:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yivan000</username>
        <id>85905</id>
      </contributor>
      <comment>wrong spelling, see Manwal sa Masinop na Pagsulat section 11.7</comment>
      <origin>2202609</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="63" sha1="j1p56inwtyjxsyuyeu1mfx0auvryabj" xml:space="preserve">{{catmore}}
[[Kategorya:Punongkahoy]]
[[Kategorya:Mediteraneo]]</text>
      <sha1>j1p56inwtyjxsyuyeu1mfx0auvryabj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategorya:Mga puno ng Turkiya</title>
    <ns>14</ns>
    <id>198740</id>
    <revision>
      <id>2202608</id>
      <parentid>2062491</parentid>
      <timestamp>2026-04-12T07:37:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yivan000</username>
        <id>85905</id>
      </contributor>
      <comment>wrong spelling, see Manwal sa Masinop na Pagsulat section 11.7</comment>
      <origin>2202608</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="59" sha1="ceu8ku1e99e8jha4gytaerrnsmkjgel" xml:space="preserve">{{catmore}}

[[Kategorya:Punongkahoy]]
[[Kategorya:Turkey]]</text>
      <sha1>ceu8ku1e99e8jha4gytaerrnsmkjgel</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategorya:Mga sagradong puno</title>
    <ns>14</ns>
    <id>212007</id>
    <revision>
      <id>2202610</id>
      <parentid>2062493</parentid>
      <timestamp>2026-04-12T07:37:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yivan000</username>
        <id>85905</id>
      </contributor>
      <comment>wrong spelling, see Manwal sa Masinop na Pagsulat section 11.7</comment>
      <origin>2202610</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="76" sha1="ti6r216cy0it0gxchq3h0a9pyhy7iu6" xml:space="preserve">[[Kategorya:Punongkahoy]]
[[Kategorya:Mga bagay at kagamitang panrelihiyon]]</text>
      <sha1>ti6r216cy0it0gxchq3h0a9pyhy7iu6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Wikang Tëduray</title>
    <ns>0</ns>
    <id>216264</id>
    <revision>
      <id>2202722</id>
      <parentid>2089344</parentid>
      <timestamp>2026-04-12T10:01:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yivan000</username>
        <id>85905</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Inilipat ni Yivan000 ang pahinang [[Wikang Tiruray]] sa [[Wikang Tëduray]]: move to official KWF name</comment>
      <origin>2089344</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="502" sha1="2sjl4m35ptm3ssf4ig68shu5ed1dbwt" xml:space="preserve">{{Infobox language
|name=Tiruray
|altname=
|region=[[Mindanao]]
|states=[[Pilipinas]]
|ethnicity=
|speakers=50,000
|date=2002
|ref=e16
|familycolor=Austronesiyano
|fam2=[[Malayo-Polynesian languages|Malayo-Polinesiyano]]
|fam3=[[Philippine languages|Pilipinas]]
|fam4=[[Mga wika sa Timog Mindanao|Katimugang Mindanao]]
|iso3=tiy
}}
Ang '''Tiruray''' ay isang [[wikang Austronesyo]] sa katimugang Pilipinas.

==Mga sanggunian==
{{Reflist}}

{{usbong|Wika|Pilipinas}}

[[Kategorya:Mga wika ng Pilipinas]]</text>
      <sha1>2sjl4m35ptm3ssf4ig68shu5ed1dbwt</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2202724</id>
      <parentid>2202722</parentid>
      <timestamp>2026-04-12T10:02:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yivan000</username>
        <id>85905</id>
      </contributor>
      <origin>2202724</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="506" sha1="2kwsomzp1iruzw2ftj1ntffe0eayhig" xml:space="preserve">{{Infobox language
|name=Tëduráy
|altname=
|region=[[Mindanao]]
|states=[[Pilipinas]]
|ethnicity=
|speakers=50,000
|date=2002
|ref=e16
|familycolor=Austronesiyano
|fam2=[[Malayo-Polynesian languages|Malayo-Polinesiyano]]
|fam3=[[Philippine languages|Pilipinas]]
|fam4=[[Mga wika sa Timog Mindanao|Katimugang Mindanao]]
|iso3=tiy
}}
Ang '''Tëduráy''' ay isang [[wikang Austronesyo]] sa katimugang Pilipinas.

==Mga sanggunian==
{{Reflist}}

{{usbong|Wika|Pilipinas}}

[[Kategorya:Mga wika ng Pilipinas]]</text>
      <sha1>2kwsomzp1iruzw2ftj1ntffe0eayhig</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Random access memory</title>
    <ns>0</ns>
    <id>219106</id>
    <revision>
      <id>2202544</id>
      <parentid>1620642</parentid>
      <timestamp>2026-04-11T13:21:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Amherst99</username>
        <id>14634</id>
      </contributor>
      <origin>2202544</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2118" sha1="1rmddjko4udlbg9aaisj845smkli9vp" xml:space="preserve">[[Image:Elixir M2U51264DS8HC3G-5T 20060320.jpg|right|thumb|Example of [[read/write memory|writable]] [[volatile memory|volatile]] random-access memory: Synchronous [[Dynamic RAM]] [[DIMM|modules]], primarily used as main memory in [[personal computers]], [[workstation]]s, and [[Server (computing)|server]]s.]]
{{Memory types}}
Ang '''random-access memory''' ('''RAM''') ay isang anyo ng imbakan ng datos ng [[kompyuter]]. Ang isang kasangkapang random access ay nag-iimbak ng [[datos]] na direktang makukuha sa anumang randomang pagkakasunod. Salungat, ang ibang mga media na imbakan ng datos gaya ng mga [[hard disk]], mga [[Compact Disc| CD]], mga [[DVD]] at mga [[magnetic tape]] gayundin ang maagang mga pangunahing uri ng [[memorya ng kompyuter]] gaya ng [[drum memory]] ay nagbabasa at nagsusulat lamang ng datos sa isang naunang natukoy na pagkakasunod dahil sa mga limitasyon sa disenyong mekanikal at kaya ang panahon para makuha ang isang ibinigay na lokasyon ng datos ay iba iba depende sa lokasyong pisikal. Ngayon, ang mga  random-access memory ay nasa anyo ng mga [[integrated circuit]]. Sa pagsasalitang strikto, ang mga modernong uri ng [[DRAM]] ay hindi  random access dahil ang datos ay binabasa mga pagputok bagaman ang pangalan ay[[DRAM]] / RAM ay nanatili. Gayunpaman, ang maraming mga uri ng [[Static random access memory|SRAM]], [[Read-only memory|ROM]], [[Programmable read-only memory|OTP]], at [[NOR flash]] ay mga [[random access]] pa rin kahit sa istriktong kahulugan. Ang RAM ay kadalasang nauugnay sa mga uring [[Volatile memory|volatile]] ng memorya (gaya ng mga [[DRAM]] [[DIMM|memory module]]) kung saan ang nakaimbak na impormasyon nito ay nawawala kapag ang kuryente ay pinatay.  Maraming mga ibang uri ng mga hindi-volatile na memorya ay mga RAM rin kabilang ang karamihan ng mga uri ng  [[read only memory|ROM]] at isang uri ng [[flash memory]] na tinatawag na ''[[flash memory#NOR flash|NOR-Flash]]''. Ang mga unang RAM module na ipinagbili sa pamilihan ay nilikha noong 1951 at ipinagbili hanggang sa mga huli nang 1960 at maagang mga 1970.
[[Kategorya:Mga bahagi ng kompyuter]]</text>
      <sha1>1rmddjko4udlbg9aaisj845smkli9vp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Carrossel</title>
    <ns>0</ns>
    <id>229034</id>
    <revision>
      <id>2202706</id>
      <parentid>1638585</parentid>
      <timestamp>2026-04-12T09:25:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Niqkscribewondersandwise</username>
        <id>142118</id>
      </contributor>
      <comment>nagdagdag ng mas maraming aktor</comment>
      <origin>2202706</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1151" sha1="lcojg3fbwign74vo8y88sry6t5ulehc" xml:space="preserve">{{italic title}}
Ang '''''Carrossel''''' ay isang palabas sa telebisyon sa [[Brasil]] ng [[SBT]].

== Mga Tauhan ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+
!Mga bata
!Karakter
|-
|Larissa Manoela
|Maria Joaquina Medsen
|-
|Jean Paulo Campos
|Cirilo Rivera
|-
|Maisa Silva
|Valéria Ferreira
|-
|Guilherme Seta
|Davi Rabinovich
|-
|Nicholas Torres
|Jaime Palillo
|-
|Thomaz Costa
|Daniel Zapata
|-
|Ana Vitória Zimmermann
|Marcelina Guerra
|-
|Lucas Santos
|Paulo Guerra
|-
|Stefany Vaz
|Carmem Carrilho
|-
|Gustavo Daneluz
|Mário Ayala
|-
|Matheus Ueta
|Kokimoto Mishima
|-
|Léo Belmonte
|Jorge Cavalieri
|-
|Fernanda Concon
|Alícia Gusman
|-
|Konstantino Atan
|Adriano Ramos
|-
|Aysha Benelli
|Laura Gianolli
|-
|Victória Diniz
|Bibi Smith
|-
|Esther Marcos
|Margarida Garcia
|}
[[Kategorya:Drama]]
[[Kategorya:Mga serye sa telebisyon mula sa Brazil]]
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+
!Mga matatanda
!Karakter
|-
|Rosanne Mulholland
|Helena Fernandes
|-
|Noemi Gerbelli
|Olívia Veider
|-
|Lívia Andrade
|Suzana Bustamante
|-
|Fernando Benini
|Firmino Gonçalves
|-
|Márcia de Oliveira
|Graça
|-
|Gustavo Wabner
|Renê Magalhães
|-
|Ilana Kaplan
|Matilde
|}
{{stub}}</text>
      <sha1>lcojg3fbwign74vo8y88sry6t5ulehc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Agoho</title>
    <ns>0</ns>
    <id>229729</id>
    <revision>
      <id>2202620</id>
      <parentid>2153634</parentid>
      <timestamp>2026-04-12T07:40:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yivan000</username>
        <id>85905</id>
      </contributor>
      <comment>wrong spelling, see Manwal sa Masinop na Pagsulat section 11.7</comment>
      <origin>2202620</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4390" sha1="583kjdwgz6hx5oey1otpwr8aohaltq5" xml:space="preserve">{{Distinguish|Aguha|Aguhon|Aguhilya}}
{{taxobox
|image = Casuarina equesitifolia tree.jpg
|image_caption = ''C. equisetifolia'' subsp. ''incana''
|regnum = [[Plant]]ae
|unranked_divisio = [[Angiosperms]]
|unranked_classis = [[Eudicots]]
|unranked_ordo = [[Rosids]]
|ordo = [[Fagales]]
|familia = [[Casuarinaceae]]
|genus = ''[[Casuarina]]''
|species = '''''C. equisetifolia'''''
|binomial = ''Casuarina equisetifolia''
|binomial_authority = [[Carl Linnaeus|L.]]
|subdivision_ranks = [[Subspecies]]
|subdivision = ''C. e.'' subsp. ''equisetifolia''&lt;br&gt;
''C. e.'' subsp. ''incana''
|}}
[[File:Casuarina equisetifolia MHNT.BOT.2016.24.39.jpg|thumb|''Casuarina equisetifolia”]]

Ang '''Agoho''', na tinatawag ring '''Aguho''', '''Aroo''' o '''Agoo''' 
(pangalang pang-agham: '''''Casuarina equisetifolia'''''&lt;ref&gt;{{cite encyclopedia| title = Aguho | encyclopedia = [[UP Diksyonaryong Filipino]] | date = 2001 }}&lt;/ref&gt;; [[wikang Ingles|Ingles]]: ''whistling pine'', ''beach she-oak'') ay isang puno sa saring ''[[Casuarina]]'', at isa sa mga punong likas na natatagpuan sa [[Pilipinas]]. Kahawig ito ng punong [[pino]] (''pine tree'').&lt;ref name=JETE&gt;{{cite-JETE|Aguho}}, pahina 19.&lt;/ref&gt;

Natatagpuan ito mula sa sto tomas batangas at [[Vietnam]] at sa kabuuan ng [[Malesia]] pasilangan tungong [[French Polynesia]], [[New Caledonia]], at [[Vanuatu]], saka patimog tungong [[Australia]].&lt;ref name=ftoa&gt;{{cite book|last=Boland|first=D. J.|first2=M. I. H.|last2=Brooker|first3=G. M.|last3=Chippendale|first4=M. W.|last4=McDonald|title=Forest trees of Australia|year=2006|publisher=CSIRO Publishing|location=Collingwood, Vic.|isbn=0-643-06969-0|url=http://books.google.com.au/books?id=q2v3kb9tFsYC&amp;lpg=PP1&amp;dq=ISBN%200643069690&amp;pg=PA82#v=onepage&amp;q&amp;f=false|edition=5th ed.|page=82}}&lt;/ref&gt;

Natatagpuan rin ito sa [[Madagascar]], ngunit hindi matukoy kung sadyang kasama ito sa sadyang katatagpuan ng espesyeng ito.&lt;ref name=foa&gt;{{cite web|title=Casuarina equisetifolia L., Amoen. Acad. 143 (1759)|url=http://www.anbg.gov.au/abrs/online-resources/flora/stddisplay.xsql?pnid=38586|work=Australian Biological Resources Study|publisher=Australian National Botanic Gardens|accessdate=23 April 2011|archive-date=6 Oktubre 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141006095009/http://www.anbg.gov.au/abrs/online-resources/flora/stddisplay.xsql?pnid=38586|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;http://www.worldagroforestrycentre.org/sea/Products/AFDbases/AF/asp/SpeciesInfo.asp?SpID=477&lt;/ref&gt; Nadala na rin ang espesyeng ito sa Timog Estados Unidos at Kanlurang Africa.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Plant for the Planet: Billion Tree Campaign|url=http://www.unep.org/pdf/BTC_Booklet.pdf|work=United Nations Environment Programme|accessdate=23 April 2011|archive-date=25 Hulyo 2010|archive-url=https://wayback.archive-it.org/all/20100725220445/http://www.unep.org/pdf/BTC_Booklet.pdf|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; Tinuturing itong isang espesyeng mananalakay sa [[Florida]].&lt;ref&gt;{{cite web|title=Biological control of Australian native Casuarina species in the USA|url=http://www.csiro.au/science/ps334.html|work=Commonwealth Scientific and Industrial Research Organisation|accessdate=16 September 2010|date=16 May 2007|archive-date=5 June 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110605113952/http://www.csiro.au/science/ps334.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web | last = Masterson | first = J | title = Casuarina equisetifolia (Australian Pine) | location = Fort Pierce | publisher = Smithsonian Marine Station | url = http://www.sms.si.edu/irlspec/Casuarina_equisetifolia.htm | accessdate = 5 May 2009 | archive-date = 2 Hulyo 2009 | archive-url = https://web.archive.org/web/20090702222343/http://www.sms.si.edu/IRLSpec/Casuarina_equisetifolia.htm | url-status = dead }}&lt;/ref&gt;

Sa punong ito halaw ang pangalan ng bayan ng [[Agoo]] sa [[La Union]].&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.agoolaunion.gov.ph/index.php?option=com_content&amp;view=article&amp;id=59&amp;Itemid=87 |title=General Information&lt;!-- Bot generated title --&gt; |access-date=2014-04-28 |archive-date=2012-10-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121011212014/http://www.agoolaunion.gov.ph/index.php?option=com_content&amp;view=article&amp;id=59&amp;Itemid=87 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

==Tingnan din==
* [[Agoo]]

==Mga sanggunian==
{{reflist}}

{{Commonscat|Casuarina equisetifolia|Agoho}}

{{stub|Halaman}}

[[Kategorya:Angiosperms]]
[[Kategorya:Punongkahoy]]</text>
      <sha1>583kjdwgz6hx5oey1otpwr8aohaltq5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 1980</title>
    <ns>0</ns>
    <id>243051</id>
    <revision>
      <id>2202753</id>
      <parentid>2202235</parentid>
      <timestamp>2026-04-12T11:29:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jadewest.catvalentine</username>
        <id>41897</id>
      </contributor>
      <comment>/* Buod ng paligsahan */</comment>
      <origin>2202753</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="22222" sha1="c0hwuv8g5aftw3bmeaalrli58vj2177" xml:space="preserve">{{Infobox song contest
| name = Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision
| year = 1980
| image = Eurovisie Songfestival 1980 ( Den Haag ) winnaar Johnny Logan in aktie, Bestanddeelnr 930-7803.jpg
| size = 300px
| caption = Si Johnny Logan, ang kampeon ng Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 1980
| theme =
| semi1 = 
| semi2 = 
| final = {{start date|1980|04|19|df=y}}
| venue = [[Nederlands Congresgebouw]]&lt;br /&gt;[[Ang Haya]], [[Netherlands|Nederlandiya]]
| organizer = [[Unyon ng Pagbobrodkast sa Europa]] (EBU)
| scrutineer = Frank Naef
| host_broadcaster = [[Nederlandse Omroep Stichting]] (NOS)
| director = Theo Ordeman
| exproducer = Fred Oster
| musdirector = Rogier van Otterloo
| presenters = Marlous Fluitsma
| entries = 19
| finalists = 
| debut = {{Flag|Morocco|name=Maruekos}}
| return = {{Flag|Turkiya}}
| non-return = {{Plainlist|
* {{Flag|Israel}}
* {{Flag|Monaco|name=Mónako}}
}}
| winner = {{Flag|Irlanda}}&lt;br /&gt;&quot;What's Another Year&quot; ni [[Johnny Logan]]
| vote = Ang bawat bansa ay nagbigay ng 12, 10, 8–1 puntos sa kanilang 10 paboritong kanta.
| prev_year = {{Flagicon|Israel}} [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 1979|Herusalem 1979]]
| next_year = {{Flagicon|Irlanda}} [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 1981|Dublin 1981]]
}}
Ang '''Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 1980''' ay ang ika-25 na edisyon ng [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision]] na ginanap noong ika-19 ng Abril 1980 sa [[Nederlands Congresgebouw]] sa [[Ang Haya]], [[Netherlands|Nederlandiya]] at hinost ni Marlous Fluitsma.  Inorganisa ito ng [[Unyon ng Pagbobrodkast sa Europa]] (EBU) at ng punong brodkaster, ang [[Nederlandse Omroep Stichting]] (NOS), na siyang nag-stage ng paligsahan matapos tumanggi ang [[Israel Broadcasting Authority]] (IBA), na nanalo sa patimpalak para sa [[Israel]] noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 1979|1979]], na maging punong bansa dahil ito rin ang punong bansa noong nakaraang taon. Bagama't si Fluitsma ang pangunahing host, ang bawat kanta ay ipinakilala sa pamamagitan ng isang nagtatanghal mula sa mga kalahok na bansa, na sa ilang mga kaso, ito ay ang parehong mga tao na nagbibigay ng komentaryo.

Lumahok sa paligsahan ang mga brodkaster mula sa labing-siyam na bansa, kung saan nagpasya ang [[Monaco|Mónako]] at ang kampeon noong nakaraang taon na Israel na huwag lumahok, at ang Turkey naman ay bumalik. Samantala, unang lumahok ang [[Morocco|Maruekos]] sa paligsahan; ang kaisa-isang beses nitong paglahok bago ito umalis sa sumunod na taon at hindi na bumalik. Ito ang huling edisyon ng Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision na hindi ginanap sa bansang nagwagi sa nakaraang edisyon hanggang [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2023|2023]].

Ang [[Irlanda]] ang nagwagi, na nirepresenta ng kantang &quot;What's Another Year&quot; na inawait ni [[Johnny Logan]] at isinulat ni Shay Healy.

==Lokasyon==
[[Talaksan:Statenhal Sebas Veldhuisen.jpg|thumb|left|250px|[[Nederlands Congresgebouw]] sa Ang Haya, venue ng paligsahan noong 1980]]
Ginanap ang paligsahan sa [[Ang Haya]], [[Netherlands|Nederlandiya]], sa Nederlands Congresgebouw, na naging venue ng paligsahan noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 1976|1976]], matapos tanggapin ng punong brodkaster, ang [[Nederlandse Omroep Stichting]] (NOS) ang karapatan sa pagtanghal ng paligsahan matapos tumanggi ang [[Israel Broadcasting Authority]] (IBA), ang brodkaster ng [[Israel]] na punong brodkaster noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 1979|1979]] at siya ring kampeon sa paligsahan sa taong iyon sa pamamagitan ng kantang &quot;Hallelujah&quot; ng [[Milk and Honey]] tampok si [[Gali Atari]], na i-organisa ang paligsahan sa ikalawang pagkakataon.

===Pagpili ng lokasyon===
Ang pagbibitiw ng IBA sa mga karapatan sa pag-organisa ng paligsahan ay resulta ng nabigong negosasyon sa pagitan ng brodkaster at ng [[Knesset]] (ang sangay ng [[tagapagbatas]] ng Israel), matapos hindi pahintulutan ng mga mambabatas ang karagdagang alokasyon ng badyet para sa isa pang internasyonal na produksyon na hino-host ng IBA sa maikling panahon. Gayunpaman, lumitaw ang mga tsismis kalaunan na ang pagbibitiw ay dahil sa isang kontrobersiya na may kaugnayan sa petsa ng paligsahan, na pansamantalang nakumpirma na gaganapin sa ika -19 ng Abril 1980, kasabay ng pista ng Yom HaZikaron, isang opisyal na araw ng pag-alaala sa mga sundalong nasawi at mga biktima ng terorismo sa Israel. Ang isyu mismo ay naging kontrobersyal sa Israel, salamat sa isang pagkakamali sa pagsasalin sa ilang mga dokumento na ipinadala ng [[Unyon ng Pagbobrodkast sa Europa]] (EBU) sa IBA sa pagtatapos ng 1979, kung kailan magsisimula ang negosasyon tungkol sa pagdaraos ng paligsahan. Gayunpaman, sinubukan ng IBA na makipagnegosasyon nang ilang beses sa EBU tungkol sa posibilidad na baguhin ang petsa. Gayunpaman, wala sa mga ito ang naging mabunga at noong ika-10 ng Disyembre 1979, nakumpirma ang pag-atras ng Israel sa paligsahan, kasunod ng kumpirmasyon na ang petsang napili para sa kompetisyon ay ang ika-19 ng Abril 1980.

Kasunod ng mga insidenteng ito, humingi ng paumanhin ang EBU sa IBA, ngunit kahit na may mga argumento pa rin sila, hindi pa rin mababago ang petsa ng kompetisyon, dahil masikip ang iskedyul para sa mga kalahok na brodkaster at marami sa kanila ang mayroon nang mga plano sa paglahok at iskedyul ng programa. Nagdulot ito ng hindi pangkaraniwang sitwasyon, dahil ito lang ang tanging pagkakataon sa kasaysayan na hindi naipagtanggol ng bansang nanalo noong nakaraang taon ang titulo nito.

Nang malaman ang desisyong ginawa ng IBA, nagpadala ang EBU ng pampublikong paghingi ng tawad, na nagsasabing &quot;ang kakulangan ng mga empleyadong may kaalaman sa wikang Hebreo ay naglagay dito sa isang mahirap na sitwasyon&quot;. Nalutas ang isyu nang hayagang tinanggap ng IBA ang mga paghingi ng tawad at kinumpirma na anuman ang mangyari sa paligsahan noong 1980, babalik ito sa [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 1981|1981]].

Nang dumating ang balita, naglunsad ang EBU ng isang emergency protocol at inimbitahan ang [[BBC|British Broadcasting Corporation]] (BBC) bilang reserbang punong brodkaster, isang bagay na nangyari na nang apat na beses ([[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 1960|1960]], [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 1963|1963]], [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 1972|1972]], at [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 1974|1974]]). Gayunpaman, sa pagkakataong ito, dahil sa parehong mga problemang pinansyal na nagpaantala sa patimpalak noong 1977, hindi na kinuha ng BBC ang produksyon. Ang ikatlong opsyon ay ang [[Televisión Española]] (TVE), dahil pumangalawa ang Espanya noong nakaraang taon. Gayunpaman, dahil nagsimula na ang panahon ng transisyon ng Espanya tungo sa demokrasya kasunod ng pagpanaw ng diktador nitong si Francisco Franco, tumanggi rin ang TVE, sa kabila ng katotohanan na ang tourism board ng [[Costa del Sol]] ay nakikipagtulungan na sa isang bid sa Convention Center of Torremolinos bilang lugar na may layuning gamitin ang potensyal ng turismo ng lugar.

Dahil sa mga negatibong tugon mula sa mga reserbang opsyon, nagpasya ang EBU at ang IBA na mag-alok ng mga karapatan sa pagho-host sa alinman sa 15 iba pang brodkaster na lumahok sa nakaraang edisyon. 14 sa kanila ang nagbigay din ng negatibong tugon sa sitwasyon, dahil hindi inaasahan ng mga ito na isusuko ng IBA ang mga karapatan sa pag-organisa. Kumalma lamang ang sitwasyon sa pagtatapos ng 1979, nang kumpirmahin ng NOS ang petsa ng kompetisyon at lokasyon nito, na napagpasyahan noong ika-23 ng Oktubre. Dahil tinanggap nito ang responsibilidad na may kaunting oras upang isaayos at iprodyus ang kaganapan, naglaan ang NOS ng mas maliit na badyet at muling ginamit ang maraming elemento ng disenyo ng entablado mula sa paligsahan noong 1976.

== Mga kalahok ==
{| class=&quot;wikitable plainrowheaders sticky-header&quot;
|+ Mga kalahok ng Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 1980&lt;ref&gt;{{cite web |title=The Hague 1980 – Participants|url=https://eurovision.tv/event/the-hague-1980/participants |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230205013811/https://eurovision.tv/event/the-hague-1980/participants |archive-date=5 Pebrero 2023 |access-date=10 Abril 2026 |publisher=Unyon ng Pagbobrodkast sa Europa}}&lt;/ref&gt;
|-
! scope=&quot;col&quot; rowspan=&quot;2&quot; | Bansa
! scope=&quot;col&quot; rowspan=&quot;2&quot; | Brodkaster
! scope=&quot;col&quot; rowspan=&quot;2&quot; | Artista
! scope=&quot;col&quot; rowspan=&quot;2&quot; | Kanta
! scope=&quot;col&quot; rowspan=&quot;2&quot; | Wika
! rowspan=&quot;2&quot; |Konduktor
! colspan=&quot;2&quot; scope=&quot;col&quot; | Proseso ng pagpili
|-
! scope=&quot;col&quot; | Proseso
! scope=&quot;col&quot; | Petsa
|-
! scope=&quot;row&quot; | {{Flag|Alemanya}}
| BR{{efn|Sa ngalan ng ARD, ang konsorsyum ng pampublikong pagsasahimpapawid ng Alemanya}}
| Katja Ebstein
| &quot;Theater&quot;
| [[Wikang Aleman|Aleman]]
|Wolfgang Rödelberger
| ''Ein Lied für Den Haag''
| Marso 20, 1980
|-
! scope=&quot;row&quot; | {{Flag|Austria}}
|ORF
|Blue Danube
|&quot;Du bist Musik&quot;
|Aleman
|Richard Oesterreicher
|Panloob na pagpili
|''&lt;small&gt;Walang nakakaalam&lt;/small&gt;''
|-
! scope=&quot;row&quot; | {{Flag|Belhika}}
| RTBF
| Telex
| &quot;Euro-Vision&quot;
| [[Wikang Pranses|Pranses]]
|''&lt;small&gt;Walang konduktor&lt;/small&gt;''
| ''Eliminatoires Belges du Grand Prix de la Chanson Européenne''
| Pebrero 24, 1980
|-
! scope=&quot;row&quot; | {{Flag|Dinamarka}}
|DR
|Bamses Venner
|&quot;Tænker altid på dig&quot;
|[[Wikang Danes|Danes]]
|Allan Botschinsky
|''Dansk Melodi Grand Prix 1980''
|Marso 29, 1980
|-
! scope=&quot;row&quot; | {{Flag|Espanya|variant=1945}}
|TVE
|Trigo Limpio
|&quot;Quédate esta noche&quot;
|[[Wikang Kastila|Kastila]]
|Javier Iturralde
|Panloob na pagpili
|Enero 22, 1980 {{small|(artista)}}&lt;br /&gt;Marso 22, 1980 {{small|(kanta)}}
|-
! scope=&quot;row&quot; | {{Flag|Gresya}}
|ERT
| Anna Vissi and the Epikouri
| &quot;Autostop&quot; &lt;small&gt;(Ωτοστόπ)&lt;/small&gt;
| [[Wikang Griyego|Griyego]]
|Jick Nacassian
| Pambansang final
|Marso 10, 1980
|-
! scope=&quot;row&quot; | {{Flag|Irlanda}}
|RTÉ
| Johnny Logan
| &quot;What's Another Year&quot;
| [[Wikang Ingles|Ingles]]
|Noel Kelehan
|''National Song Contest''
|Marso 9, 1980
|-
! scope=&quot;row&quot; | {{Flag|Italya}}
| RAI
| Alan Sorrenti
| &quot;Non so che darei&quot;
| [[Wikang Italyano|Italyano]]
|Del Newman
| Panloob na pagpili
| ''&lt;small&gt;Walang nakakaalam&lt;/small&gt;''
|-
! scope=&quot;row&quot; | {{Flag|Luxembourg}}
| CLT
| Sophie and Magaly
| &quot;Papa Pingouin&quot;
| Pranses
|Norbert Daum
| Panloob na pagpili
| &lt;small&gt;''Walang nakakaalam''&lt;/small&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot; | {{Flag|Morocco|name=Maruekos}}
|RTM
| Samira Bensaïd
| &quot;Bitakat Hob&quot; &lt;small&gt;(بطاقة حب)&lt;/small&gt;
| [[Wikang Arabe|Arabe]]
|Jean Claudric
|Panloob na pagpili
|&lt;small&gt;''Walang nakakaalam''&lt;/small&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot; |{{Flag|Netherlands|name=Nederlandiya}}
| NOS
| Maggie MacNeal
| &quot;Amsterdam&quot;
| [[Wikang Olandes|Olandes]]
|Rogier van Otterloo
| Panloob na pagpili
| &lt;small&gt;''Walang nakakaalam''&lt;/small&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot; | {{Flag|Noruwega}}
|NRK
|Sverre Kjelsberg and Mattis Hætta
|&quot;Sámiid ædnan&quot;
|[[Wikang Noruwego|Noruwego]]
|Sigurd Jansen
|''Melodi Grand Prix 1980''
|Marso 22, 1980
|-
! scope=&quot;row&quot; | {{Flag|Finland|name=Pinlandiya}}
|YLE
|Vesa-Matti Loiri
|&quot;Huilumies&quot;
|[[Wikang Finlandes|Finlandes]]
|Ossi Runne
|Pambansang final
|Marso 8, 1980
|-
! scope=&quot;row&quot; | {{Flag|Portugal}}
|RTP
|José Cid
|&quot;Um grande, grande amor&quot;
|[[Wikang Portuges|Portuges]]
|Jorge Machado
|''Festival RTP da Canção 1980''
|Marso 7, 1980
|-
! scope=&quot;row&quot; | {{Flag|Pransiya}}
| [[TF1]]
| Profil
| &quot;Hé, hé m'sieurs dames&quot;
| Pranses
|Sylvano Santorio
| Pambansang final
| Marso 23, 1980
|-
! scope=&quot;row&quot; | {{Flag|United Kingdom|name=Reyno Unido}}
|[[BBC]]
|Prima Donna
|&quot;Love Enough for Two&quot;
|Ingles
|John Coleman
|''A Song for Europe 1980''
|Marso 26, 1980
|-
! scope=&quot;row&quot; | {{Flag|Sweden|name=Suwesya}}
|SR
|Tomas Ledin
|&quot;Just nu&quot;
|[[Wikang Suweko|Suweko]]
|Anders Berglund
|''Melodifestivalen 1980''
|Marso 8, 1980
|-
! scope=&quot;row&quot; | {{Flag|Suwisa}}
| SRG SSR
| [[Paola Del Medico|Paola]]
| &quot;Cinéma&quot;
| Aleman
|Peter Reber
| Panloob na pagpili
| Pebrero 2, 1980
|-
! scope=&quot;row&quot; | {{Flag|Turkiya}}
|TRT
|Ajda Pekkan
|&quot;Pet'r Oil&quot;
|[[Wikang Turko|Turko]]
|Attila Özdemiroğlu
|Panloob na pagpili {{small|(artista)}}&lt;br /&gt;''4. Eurovision Şarkı Yarışması Türkiye Finalil'' {{small|(kanta)}}
|Pebrero 24, 1980
|}

== Buod ng paligsahan ==
{{Legend|gold|Kampeon}}

{| class=&quot;sortable wikitable plainrowheaders&quot;
|+ Resulta ng Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 1980&lt;ref&gt;&lt;cite class=&quot;citation web&quot; contenteditable=&quot;false&quot;&gt;[http://www.diggiloo.net/?1980 &quot;Eurovision Song Contest 1980&quot;]. &lt;/cite&gt;&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=The Hague 1980 – Scoreboard |url=https://eurovision.tv/event/the-hague-1980/final |publisher=Unyon ng Pagbobrodkast sa Europa |access-date=10 April 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210412104322/https://eurovision.tv/event/the-hague-1980/final |archive-date=12 Abril 2021 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;
|-
! scope=&quot;col&quot; | Draw
! scope=&quot;col&quot; | Bansa
! scope=&quot;col&quot; | Artista
! scope=&quot;col&quot; | Kanta
!Puntos
!Puwesto
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;text-align:center;&quot; | 01 
| {{Flag|Austria}} 
| Blue Danube 
| &quot;Du bist Musik&quot; 
| 64
| 8 
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;text-align:center;&quot; | 02 
| {{Flag|Turkiya}}
| Ajda Pekkan 
| &quot;Pet'r Oil&quot; 
| 23
| 15 
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;text-align:center;&quot; | 03 
| {{Flag|Gresya}}
| Anna Vissi and the Epikouri 
| &quot;Autostop&quot;
| 30
| 13 
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;text-align:center;&quot; | 04 
| {{Flag|Luxembourg}} 
| Sophie &amp; Magaly 
| &quot;Papa pingouin&quot; 
| 56
| 9 
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;text-align:center;&quot; | 05 
| {{Flag|Morocco|name=Maruekos}} 
| Samira Bensaïd 
| &quot;Bitaqat Khub&quot;
| 7
| 18 
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;text-align:center;&quot; |  06 
| {{Flag|Italya}} 
| Alan Sorrenti 
| &quot;Non so che darei&quot; 
| 87
| 6 
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;text-align:center;&quot; | 07 
| {{Flag|Dinamarka}} 
| Bamses Venner 
| &quot;Tænker altid på dig&quot; 
| 25
| 14 
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;text-align:center;&quot; | 08 
| {{Flag|Sweden|name=Suwesya}}
| Tomas Ledin 
| &quot;Just nu!&quot; 
| 47
| 10 
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;text-align:center;&quot; | 09 
| {{Flag|Suwisa}}
| [[Paola Del Medico|Paola]] 
| &quot;Cinéma&quot; 
| 104
| 4 
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;text-align:center;&quot; | 10 
| {{Flag|Finland|name=Pinlandiya}} 
| Vesa-Matti Loiri 
| &quot;Huilumies&quot; 
| 6
| 19 
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;text-align:center;&quot; | 11 
| {{Flag|Noruwega}}
| Sverre Kjelsberg &amp; Mattis Hætta 
| &quot;Sámiid Ædnan&quot; 
| 15
| 16 
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;text-align:center;&quot; | 12 
| {{Flag|Alemanya}} 
| Katja Ebstein 
| &quot;Theater&quot; 
| 128
| 2 
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;text-align:center;&quot; | 13 
| {{Flag|United Kingdom|name=Reyno Unido}} 
| Prima Donna 
| &quot;Love Enough for Two&quot;
| 106
| 3 
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;text-align:center;&quot; | 14 
| {{Flag|Portugal}} 
| José Cid 
| &quot;Um grande, grande amor&quot; 
| 71
| 7 
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;text-align:center;&quot; | 15 
| {{Flag|Netherlands|name=Nederlandiya}}
| Maggie MacNeal 
| &quot;Amsterdam&quot; 
| 93
| 5 
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;text-align:center;&quot; | 16 
| {{Flag|Pransiya}} 
| Profil 
| &quot;Hé, hé, m'sieurs dames&quot; 
| 45
| 11 
|- style=&quot;font-weight: bold; background: gold;&quot;
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;text-align:center;&quot; | 17
| {{Flag|Irlanda}}
| Johnny Logan
| &quot;What's Another Year&quot;
| 143
| 1 
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;text-align:center;&quot; | 18 
| {{Flag|Espanya|variant=1977}}
| Trigo Limpio 
| &quot;Quédate esta noche&quot; 
| 38
| 12 
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;text-align:center;&quot; | 19 
| {{Flag|Belhika}}
| Telex 
| &quot;Euro-Vision&quot; 
| 14
| 17 
|}

=== Mga tagapagtanghal ===
Ang bawat isa sa 19 na kalahok ay iniharap ng isang tagapagtanghal mula sa bansang iyon na hinirang ng bawat kalahok na brodkaster, sa ilang mga kaso ang parehong taong nagbibigay ng komentaryo sa kani-kanilang mga bansa. Ang bawat isa sa mga kanta ay ipinakilala sa parehong wika noong itinanghal ang kanta, maliban sa introduksyon para sa Irlanda, na prinesenta sa wikang Irlandes, samantalang ang kanta ay itinanghal sa wikang Ingles.

{{div col|colwidth=20em}}
# {{Flag|Austria}} – Chris Lohner
# {{Flag|Turkiya}} – Şebnem Savaşçı
# {{Flag|Gresya}} – Kelly Sakakou
# {{Flag|Luxembourg}} – Michèle Etzel
# {{Flag|Morocco|name=Maruekos}} – Mohammed Bouzidi
# {{Flag|Dinamarka}} – Jørgen de Mylius
# {{Flag|Sweden|name=Suwesya}} – Ulf Elfving
# {{Flag|Suwisa}} – Lyliam Stambac
# {{Flag|Finland|name=Pinlandiya}} – Heikki Harma &lt;small&gt;(maling natukoy sa on-screen caption bilang &quot;Heikki Haarma&quot;)&lt;/small&gt;
# {{Flag|Noruwega}} – Åse Kleveland
# {{Flag|Alemanya}} – Carolin Reiber
# {{Flag|United Kingdom|name=Reyno Unido}} – Noel Edmonds &lt;small&gt;(maling natukoy sa on-screen caption bilang &quot;Noel Edmunds&quot;)&lt;/small&gt;
# {{Flag|Portugal}} – Eládio Clímaco
# {{Flag|Netherlands|name=Nederlandiya}} – Marlous Fluitsma &lt;small&gt;(host ng paligsahan)&lt;/small&gt;
# {{Flag|Pransiya}} – Évelyne Dhéliat
# {{Flag|Irlanda}} – Thelma Mansfield
# {{Flag|Espanya|variant=1977}} – Mari Cruz Soriano
# {{Flag|Belhika}} – Arlette Vincent
{{div col end}}

=== Tagapagsalita ===
Ang bawat kalahok na brodkaster ay humirang ng isang tagapagsalita na responsable sa pag-anunsyo ng mga boto para sa kani-kanilang bansa sa pamamagitan ng telepono. Ang mga kilalang tagapagsalita sa paligsahan noong 1980 ay nakalista sa ibaba.

* {{Flag|Dinamarka}} – Bent Evold
* {{Flag|Irlanda}} – David Hefferman
* {{Flag|Finland|name=Pinlandiya}} – Kaarina Pönniö
* {{Flag|United Kingdom|name=Reyno Unido}} – Ray Moore
* {{Flag|Sweden|name=Suwesya}} – Arne Weise

== Ibang mga pagtatanghal ==

* '''Interval act:'''
** The Dutch Rhythm Steel and Show Band kasama ang Lee Jackson dancers - ''San Fernando''

==Pagpapalabas==
{| class=&quot;wikitable plainrowheaders&quot;
|+ Mga brodkaster at komentarista sa mga kalahok na bansa
! scope=&quot;col&quot; | Bansa
! scope=&quot;col&quot; | Brodkaster
! scope=&quot;col&quot; | (Mga) Channel
! scope=&quot;col&quot; | (Mga) Komentarista
|-
! scope=&quot;row&quot; | {{Flag|Alemanya}}
|ARD
| Deutsches Fernsehen
|Ado Schlier
|-
! scope=&quot;row&quot; | {{Flag|Austria}}
|ORF
|FS2
|Ernst Grissemann
|-
! scope=&quot;row&quot; rowspan=&quot;3&quot; |{{Flag|Belhika}}
| rowspan=&quot;2&quot; |RTBF
|RTBF1
|''Pranses:'' Jacques Mercier
|-
|RTBF Radio 1
|{{N/A|align=left|''Walang nakakaalam''}}
|-
|BRT
|TV1
|Luc Appermont
|-
! scope=&quot;row&quot; | {{Flag|Dinamarka}}
|DR
| DR TV
|Jørgen de Mylius
|-
! scope=&quot;row&quot; | {{Flag|Espanya|variant=1945}}
|TVE
|TVE 1
|Miguel de los Santos
|-
! scope=&quot;row&quot; | {{Flag|Gresya}}
|ERT
|ERT
|Mako Georgiadou
|-
! rowspan=&quot;2&quot; scope=&quot;row&quot; | {{Flag|Irlanda}}
| rowspan=&quot;2&quot; |RTÉ
|RTÉ
|Larry Gogan
|-
|RTÉ Radio
|Pat Kenny
|-
! scope=&quot;row&quot; | {{Flag|Italya}}
|RAI
|Rete Due{{Efn|Ipinagpaliban na pagsasahimpapawid nang 10:00 ng gabi [[Oras Gitnang Europa|CET]]}}
|Michele Gammino
|- 
! scope=&quot;row&quot; | {{Flag|Luxembourg}}
| CLT
| RTL Télé Luxembourg
|Jacques Navadic
|-
! scope=&quot;row&quot; | {{Flag|Morocco|name=Maruekos}}
| colspan=&quot;2&quot; |RTM
|{{N/A|align=left|''Walang nakakaalam''}}
|-
! rowspan=&quot;2&quot; scope=&quot;row&quot; | {{Flag|Netherlands|name=Nederlandiya}}
| rowspan=&quot;2&quot; | NOS
|Nederland 2
| Pim Jacobs
|-
|Hilversum 1
|Willem van Beusekom
|-
! rowspan=&quot;2&quot; scope=&quot;row&quot; | {{Flag|Noruwega}}
| rowspan=&quot;2&quot; |NRK
|NRK Fjernsynet
|Knut Anubu
|-
|NRK{{Efn|Ipinagpaliban na pagsasahimpapawid nang 10:40 ng gabi ([[Oras Gitnang Europa|CET]])}}
|Erik Heyerdahl
|-
! scope=&quot;row&quot; | {{Flag|Finland|name=Pinlandiya}}
|YLE
|TV1, Rinnakkaisohjelma
|Heikki Harma
|-
! rowspan=&quot;2&quot; scope=&quot;row&quot; | {{Flag|Portugal}}
|RTP
|RTP1
|{{N/A|align=left|''Walang nakakaalam''}}
|-
|RDP
|RDP Programa 1
|{{N/A|align=left|''Walang nakakaalam''}}
|-
! scope=&quot;row&quot; | {{Flag|Pransiya}}
| colspan=&quot;2&quot; | TF1
| Patrick Sabatier
|-
! rowspan=&quot;3&quot; scope=&quot;row&quot; | {{Flag|United Kingdom|name=Reyno Unido}}
| rowspan=&quot;2&quot; |[[BBC]]
|BBC1
|Terry Wogan
|-
|BBC Radio 2{{Efn|Simulcast sa [[BBC Radio 1]], BBC Radio Birmingham, BBC Radio Blackburn, BBC Radio Carlisle, BBC Radio Cleveland, BBC Radio Derby, BBC Radio Manchester, BBC Radio Merseyside at BBC Radio Newcastle}}
|Steve Jones
|-
|BFBS
|BFBS Radio
|Andrew Pastouna
|-
! rowspan=&quot;2&quot; scope=&quot;row&quot; |{{Flag|Sweden|name=Suwesya}}
|SVT
|TV1
|Ulf Elfving
|-
|RR
|SR P3
|Kent Finell
|-
! rowspan=&quot;3&quot; scope=&quot;row&quot; | {{Flag|Suwisa}}
| rowspan=&quot;3&quot; | SRG SSR
| TV DRS
|''Aleman:'' Theodor Haller
|-
| TSR
| ''Pranses:'' Georges Hardy
|-
|TSI{{Efn|Ipinalabas sa pamamagitan ng ikalawang programang audio sa TSR}}
|{{N/A|align=left|''Walang nakakaalam''}}
|-
! rowspan=&quot;2&quot; scope=&quot;row&quot; | {{Flag|Turkiya}}
| rowspan=&quot;2&quot; |TRT
|TRT Televizyon
|Bülend Özveren
|-
|Radyo 3
|Şebnem Savaşçı
|}

{| class=&quot;wikitable plainrowheaders&quot;
|+ Mga broadkasters at komentarista sa mga hindi kalahok na bansa
! scope=&quot;col&quot; | Bansa
! scope=&quot;col&quot; | Brodkaster
! scope=&quot;col&quot; | (Mga) Channel
! scope=&quot;col&quot; | (Mga) Komentarista
|-
! scope=&quot;row&quot; | {{Flag|Netherlands Antilles|name=Antilyang Olandes}}
|ATM
|TeleAruba{{Efn|Naantalang pagsasahimpapawid noong ika-20 ng Hulyo 1980 nang 4:00 ng hapon (ADT)}}
|{{N/A|align=left|''Walang nakakaalam''}}
|-
! rowspan=&quot;2&quot; scope=&quot;row&quot; |{{Flag|Hong Kong|variant=1959}}
| rowspan=&quot;2&quot; |TVB
|TVB Jade{{Efn|Ipinagpaliban na pagsasahimpapawid sa sumunod na araw nang 9:30 ng umaga (HKT)|name=HKTVB}}
|{{N/A|align=left|''Walang nakakaalam''}}
|-
|TVB Pearl{{Efn|name=HKTVB}}
|{{N/A|align=left|''Walang nakakaalam''}}
|-
! scope=&quot;row&quot; |{{Flag|Iceland|name=Islandiya}}
|RÚV
|Sjónvarpið{{Efn|Naantalang pagsasahimpapawid noong ika-26 ng Abril 1980 nang 9:30 ng gabi WET}}
|Björn Baldursson
|-
! rowspan=&quot;2&quot;  scope=&quot;row&quot; | {{Flag|Israel}}
| rowspan=&quot;2&quot; |IBA
| Israeli Television{{Efn|Naantalang pagsasahimpapawid noong ika-20 ng Abril 1980 nang 9:30 ng gabi (IST)}}
|{{N/A|align=left|''Walang nakakaalam''}}
|-
|Reshet Bet, Reshet Gimel
|{{N/A|align=left|''Walang nakakaalam''}}
|-
! scope=&quot;row&quot; | {{Flag|Jordan}}
|JTV
|JTV2
|{{N/A|align=left|''Walang nakakaalam''}}
|-
! scope=&quot;row&quot; | {{Flag|Rumanya}}
|TVR
|Programul 1{{Efn|Naantalang pagsasahimpapawid sa pinaikling format noong ika-4 ng Mayo 1980 nang 2:40 ng hapon (EET)}}
|{{N/A|align=left|''Walang nakakaalam''}}
|-
! scope=&quot;row&quot; | {{Flag|Timog Korea}}
|[[Korean Broadcasting System|KBS]]
|KBS TV{{Efn|Naantalang pagsasahimpapawid noong ika-3 ng Mayo 1980 nang 10:30 ng gabi (KST)}}
|{{N/A|align=left|''Walang nakakaalam''}}
|-
! scope=&quot;row&quot; | {{Flag|Tsipre}}
|CyBC
|RIK
|{{N/A|align=left|''Walang nakakaalam''}}
|}

==Mga nota==
{{Notelist}}

== References ==
{{Reflist}}

[[Kategorya:1980]]
[[Kategorya:Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision]]
[[Kategorya:Patimpalak sa pag-awit]]
[[Kategorya:Europa]]</text>
      <sha1>c0hwuv8g5aftw3bmeaalrli58vj2177</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Prunus mume</title>
    <ns>0</ns>
    <id>246570</id>
    <revision>
      <id>2202639</id>
      <parentid>2088758</parentid>
      <timestamp>2026-04-12T07:46:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yivan000</username>
        <id>85905</id>
      </contributor>
      <comment>wrong spelling, see Manwal sa Masinop na Pagsulat section 11.7</comment>
      <origin>2202639</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1469" sha1="6wkm7j2pxhjkctzb7fqdegrmrfdhtpl" xml:space="preserve">{{italic title}}
[[Talaksan:20190128林阳寺梅花 05.jpg|thumb|Itaas ng puno ng Prunus mume]]
[[Talaksan:Prunus mume Yaetobai.jpg|thumb|Bulaklak ng prunus mume]]
Ang '''ume''' o '''''Prunus mume''''' ay isang [[espesye]] ng [[puno]] mula sa [[Asya]] at inuuri na kabilang sa seksyong ''Armeniaca'' ng [[genus]] ''[[Prunus]]'' subgenus ''Prunus''. Ang karaniwang pangalan nito sa [[wikang Ingles]] ay '''''Chinese plum'''''&lt;ref name=RBGKew&gt;{{cite web|url=http://www.kew.org/plants-fungi/Prunus-mume.htm|language=Ingles|publisher=[[Royal Botanic Gardens, Kew]]|title=''Prunus mume'' (mume)|accessdate=Agosto 9, 2011|archive-date=Oktubre 31, 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20131031012052/http://www.kew.org/plants-fungi/Prunus-mume.htm|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|first1=Hugh T.W.|last1=Tan|first2=Xingli|last2= Giam|title=Plant magic: auspicious and inauspicious plants from around the world|year=2008| publisher=Marshall Cavendish Editions|location=Singapore|isbn=9789812614278|page=142|language=Ingles}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book |first1=Wybe|last1= Kuitert|first2=Arie| last2=Peterse|title=Japanese flowering cherries|url=https://archive.org/details/japaneseflowerin00kuit|year=1999|publisher=Timber Press|location=Portland|page=[https://archive.org/details/japaneseflowerin00kuit/page/42 42]|isbn=9780881924688|language=Ingles}}&lt;/ref&gt; at '''''Japanese apricot'''''.&lt;ref name=RBGKew/&gt; 

==Mga sanggunian==
{{reflist}}

[[Kategorya:Punongkahoy]]</text>
      <sha1>6wkm7j2pxhjkctzb7fqdegrmrfdhtpl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Wikang Surigawnon</title>
    <ns>0</ns>
    <id>251251</id>
    <revision>
      <id>2202739</id>
      <parentid>2018281</parentid>
      <timestamp>2026-04-12T10:15:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yivan000</username>
        <id>85905</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Inilipat ni Yivan000 ang pahinang [[Wikang Surigaonon]] sa [[Wikang Surigawnon]]: move to official KWF name</comment>
      <origin>2018281</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1804" sha1="ozc9jzqo739blh3kfjrw8k0fcbuj6is" xml:space="preserve">{{Infobox language
|name=Surigaonon
|altname=''Tandaganon''
|map=Surigaonon language map.png
|mapcaption=Mga mananalita ng Surigaonon
|states=[[Pilipinas]]
|region=[[Surigao del Norte]], maraming parte ng [[Surigao del Sur]], at ilang lugar ng [[Dinagat Islands]], [[Agusan del Norte]], [[Agusan del Sur]] at sa [[Davao Oriental]]
|ethnicity=[[Taong Surigaonon]]
|speakers=500,000
|date=2009
|ref=
|familycolor=Austronesian
|fam1=[[Mga wikang Austronesyo|Austronesyo]]
|fam2=[[Malayo-Polynesian languages|Malayopolinesyo]]
|fam3=[[Mga wikang Pilipino|Pilipino]]
|fam4=[[Greater Central Philippine languages|Malawakang Gitnang Pilipino]]
|fam5=[[Mga wikang Gitnang Pilipino|Gitnang Pilipino]]
|fam6=[[Mga wikang Bisaya|Bisaya]]
|fam7=Timog Bisaya
|nation=[[Regional na wika sa Pilipinas]]
|agency=[[Komisyon sa Wikang Filipino]]
|lc1=sgd|ld1=Surigaonon
|lc2=tgn|ld2=Tandaganon
|glotto=suri1274
|glottorefname=Surigao
}}

Ang wikang '''Surigaonon''' ay isang wika sa [[Surigao]] na mayroong 500,000 na tagapagsalita nito. Ang wikang '''Surigaonon''' ay isang wikang [[Bisaya]], ito ay inipluwensya sa [[Wikang Sebuwano|Sebuwano]].

Mula sa pagsusuri, nagkakaroon ng varyasyong leksikal sa mga wikang nabanggit batay sa mga salitang magkaiba ang anyo ngunit pareho ang kahulugang taglay ng mga ito. May magkatulad rin ang anyo at parehong kahulugan sa tatlong wikain at ang varyasyong may pareho sa dalawang wikain ngunit naiiba sa isa. Sa mga varyasyong umusbong, kapansin-pansin ang pagkakaroon ng kani-kanilang paraan ng paggamit ng wika ayon na rin sa topograpiyang kanilang kinabibilangan. Dito nakakabuo ng katangian ng kanilang wika at nagbubunsod ng pagbabagong sosyolohikal na nagaganap sa wikaing kanilang ginagamit. (Baterina,2017) 

{{Mga wika sa Pilipinas}}

[[Kategorya:Mga wika ng Pilipinas]]</text>
      <sha1>ozc9jzqo739blh3kfjrw8k0fcbuj6is</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2202741</id>
      <parentid>2202739</parentid>
      <timestamp>2026-04-12T10:15:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yivan000</username>
        <id>85905</id>
      </contributor>
      <origin>2202741</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1804" sha1="g2kxjqdubq8919pukuiynlnymnqobo9" xml:space="preserve">{{Infobox language
|name=Surigawnon
|altname=''Tandaganon''
|map=Surigaonon language map.png
|mapcaption=Mga mananalita ng Surigaonon
|states=[[Pilipinas]]
|region=[[Surigao del Norte]], maraming parte ng [[Surigao del Sur]], at ilang lugar ng [[Dinagat Islands]], [[Agusan del Norte]], [[Agusan del Sur]] at sa [[Davao Oriental]]
|ethnicity=[[Taong Surigaonon]]
|speakers=500,000
|date=2009
|ref=
|familycolor=Austronesian
|fam1=[[Mga wikang Austronesyo|Austronesyo]]
|fam2=[[Malayo-Polynesian languages|Malayopolinesyo]]
|fam3=[[Mga wikang Pilipino|Pilipino]]
|fam4=[[Greater Central Philippine languages|Malawakang Gitnang Pilipino]]
|fam5=[[Mga wikang Gitnang Pilipino|Gitnang Pilipino]]
|fam6=[[Mga wikang Bisaya|Bisaya]]
|fam7=Timog Bisaya
|nation=[[Regional na wika sa Pilipinas]]
|agency=[[Komisyon sa Wikang Filipino]]
|lc1=sgd|ld1=Surigaonon
|lc2=tgn|ld2=Tandaganon
|glotto=suri1274
|glottorefname=Surigao
}}

Ang wikang '''Surigawnon''' ay isang wika sa [[Surigao]] na mayroong 500,000 na tagapagsalita nito. Ang wikang '''Surigawnon''' ay isang wikang [[Bisaya]], ito ay inipluwensya sa [[Wikang Sebuwano|Sebuwano]].

Mula sa pagsusuri, nagkakaroon ng varyasyong leksikal sa mga wikang nabanggit batay sa mga salitang magkaiba ang anyo ngunit pareho ang kahulugang taglay ng mga ito. May magkatulad rin ang anyo at parehong kahulugan sa tatlong wikain at ang varyasyong may pareho sa dalawang wikain ngunit naiiba sa isa. Sa mga varyasyong umusbong, kapansin-pansin ang pagkakaroon ng kani-kanilang paraan ng paggamit ng wika ayon na rin sa topograpiyang kanilang kinabibilangan. Dito nakakabuo ng katangian ng kanilang wika at nagbubunsod ng pagbabagong sosyolohikal na nagaganap sa wikaing kanilang ginagamit. (Baterina,2017) 

{{Mga wika sa Pilipinas}}

[[Kategorya:Mga wika ng Pilipinas]]</text>
      <sha1>g2kxjqdubq8919pukuiynlnymnqobo9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Unibersidad ng Oxford</title>
    <ns>0</ns>
    <id>251594</id>
    <revision>
      <id>2202593</id>
      <parentid>2130762</parentid>
      <timestamp>2026-04-12T02:52:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ChickenAnnihilator</username>
        <id>156352</id>
      </contributor>
      <origin>2202593</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11315" sha1="2a1aswcnyn63quw09k9hfnp1tqokrk6" xml:space="preserve">{{Infobox university|name=University of Oxford|latin_name=Universitas Oxoniensis|image=Coat of arms of the University of Oxford.svg|image_size=135px|motto=''Dominus Illuminatio Mea'' ([[Latin]])|mottoeng=&quot;[[Psalm 27|The Lord is my Light]]&quot;|established=[[Circa|c.]] 1096&lt;ref name=&quot;OxHist&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.ox.ac.uk/about/organisation/history |title=Introduction and History |publisher=University of Oxford |accessdate=21 October 2014}}&lt;/ref&gt;|endowment=[[£]]4.775&amp;nbsp;billion (inc. colleges) 2014-15&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://d307gmaoxpdmsg.cloudfront.net/collegeaccounts1415/aggregated.pdf|title=Oxford University Financial Statements 2014-15  |accessdate=4 March 2016}}&lt;/ref&gt;|chancellor=[[Chris Patten]]|vice_chancellor=[[Louise Richardson]]&lt;ref name=&quot;VCapproval&quot;&gt;{{cite news|url=http://www.ox.ac.uk/gazette/2014-2015/25june2015-no5102/congregation/#209928|title=Declaration of approval of the appointment of a new Vice-Chancellor|work=[[Oxford University Gazette]]|publisher=University of Oxford|date=25 June 2015|page=659|accessdate=28 June 2015|archive-date=30 Hunyo 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150630002022/http://www.ox.ac.uk/gazette/2014-2015/25june2015-no5102/congregation/#209928|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;NewVCLouiseRichardson&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.ox.ac.uk/news/2016-01-04-new-vice-chancellor-pledges-%E2%80%98innovative-creative%E2%80%99-future-oxford |title=New Vice-Chancellor pledges ‘innovative, creative’ future for Oxford |work=News and Events |publisher=University of Oxford |date=2016-01-04 |accessdate=2016-01-06 }}&lt;/ref&gt;|faculty=1,791&lt;ref&gt;{{Cite book |title=Data for 2015 booklet |year=2015 |chapter=Headcount by staff group |url=http://www.admin.ox.ac.uk/media/global/wwwadminoxacuk/localsites/personnel/documents/factsandfigures/staffingfigures2015/Data_for_2015_booklet.pdf |access-date=2017-02-03 |archive-date=2016-07-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160711121455/http://www.admin.ox.ac.uk/media/global/wwwadminoxacuk/localsites/personnel/documents/factsandfigures/staffingfigures2015/Data_for_2015_booklet.pdf |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;|students=22,602 (December 2015)&lt;ref name=&quot;Student Numbers&quot;&gt;{{cite web|title=Student Numbers|url=https://www.ox.ac.uk/about/facts-and-figures/student-numbers?wssl=1|website=University of Oxford|publisher=University of Oxford|accessdate=14 September 2016}}&lt;/ref&gt;|undergrad=11,603 (2015)&lt;ref name=&quot;Student Numbers&quot;/&gt;|postgrad=10,499 (2015)&lt;ref name=&quot;Student Numbers&quot;/&gt;|other=500&lt;ref name=&quot;Gazette_Stats&quot;&gt;{{cite journal |title=Supplement (1) to No. 5049 – Student Numbers 2013 |url=http://www.ox.ac.uk/media/global/wwwoxacuk/localsites/gazette/documents/supplements2013-14/Student_Numbers_2013_-_%281%29_to_No_5049.pdf |format=PDF |journal=[[Oxford University Gazette]] |location=Oxford |publisher=University of Oxford |date=12 February 2013 |accessdate=21 July 2014 |archive-date=26 August 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140826115212/http://www.ox.ac.uk/media/global/wwwoxacuk/localsites/gazette/documents/supplements2013-14/Student_Numbers_2013_-_(1)_to_No_5049.pdf |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;!-- Visiting and Recognised students (VRO)--&gt;|city=[[Oxford]]|country=[[England]], UK|colours={{color box|#002147}} [[Oxford Blue (colour)|Oxford blue]]&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.ox.ac.uk/branding_toolkit/the_brand_colours/ |title=The brand colour – Oxford blue |publisher=Ox.ac.uk |accessdate=16 August 2013 |archive-date=24 Mayo 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130524062108/http://www.ox.ac.uk/branding_toolkit/the_brand_colours/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;|athletics=The [[Blue (university sport)|Sporting Blue]]|affiliations=[[International Alliance of Research Universities|IARU]]&lt;br /&gt;[[Russell Group]]&lt;br /&gt;[[Europaeum]]&lt;br /&gt;[[European University Association|EUA]]&lt;br /&gt;[[Golden triangle (universities)|Golden Triangle]]&lt;br /&gt;[[G5 (universities)|G5]]&lt;br /&gt;[[LERU]]&lt;br&gt;[[SES (universities)|SES]]|website={{URL|ox.ac.uk}}}}Ang '''Unibersidad ng Oxford''' ([[Wikang Ingles|Ingles]]: '''''University of Oxford'''''; &lt;span&gt;'''''Oxford University'''''&lt;/span&gt; o &lt;span&gt;'''''Oxford'''''&lt;/span&gt; kapag impormal) ay isang unibersidad sa pananaliksik na matatagpuan sa lungsod ng [[Oxford]], Inglatera, [[United Kingdom]]. Habang hindi ganap na batid ang eksaktong petsa ng pagkakatatag, mayroong katibayan na nangyayari na ang pagtuturo dito mula pa man noong 1096, kaya't maituturing itong pinakamatandang unibersidad sa mundo ng mga nagsasalita ng Ingles at ang pangalawang pinakamatandang unibersidad sa mundo ayon sa tuloy-tuloy na operasyon.&lt;ref&gt;{{cite book|author=Sager, Peter|year=2005|title=Oxford and Cambridge: An Uncommon History|url=https://archive.org/details/oxfordcambridgeu0000sage|page=[https://archive.org/details/oxfordcambridgeu0000sage/page/36 36]}}&lt;/ref&gt; Ito ay mabilis na lumago mula simula 1167 nang ipagbawal ni [[Enrique II ng Inglatera|Henry II]] ang mga mag-aaral na Ingles na pumasok sa [[Unibersidad ng Paris]]. Matapos ang alitan sa pagitan ng mga mag-aaral at taumbayan ng Oxford noong 1209, ilang mga akademiko ang tumakas patungo sa hilagang-silangan sa [[Cambridge]] kung saan nila itinatag ang kung ano ang naging [[Unibersidad ng Cambridge]].&lt;ref name=&quot;Early records&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.cam.ac.uk/about-the-university/history/early-records|title=Early records|publisher=University of Cambridge}}&lt;/ref&gt; Ang dalawang &quot;mga sinaunang unibersidad&quot; na ito ay madalas na tinutukoy bilang &quot;Oxbridge&quot;.

Ang unibersidad ay binubuo ng iba't ibang mga institusyon, kabilang ang 39 konstituwent na kolehiyo at isang buong hanay ng mga akademikong kagawaran na nakaayos sa apat na mga dibisyon.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.ox.ac.uk/divisions/index.html|title=Oxford divisions|accessdate=26 November 2013|publisher=University of Oxford|archive-date=20 Oktubre 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20131020114217/http://www.ox.ac.uk/divisions/index.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; Ang lahat ng mga kolehiyo ay mga nagsasariling institusyon na bahagi ng unibersidad, ang bawat isa ay may pagkontrol ng sarili nitong mga miyembro at panloob na istraktura at mga gawain. Bilang nakapaloob sa isang pamantasang lungsod, ito ay walang pangunahing kampus; sa halip, ang lahat ng mga gusali at pasilidad ay nakakalat sa buong sentro ng lungsod. Karamihan sa mga pagtuturong undergraduate sa Oxford ay isinaayos sa pamamagitan ng mga lingguhang tutorial mga nagsasariling mga kolehiyo at bulwagan, na suportado ng mga klase, aralin at mga gawaing panlaboratoryo na inihahain sa pamamagitan ng iba't ibang fakultad at kagawaran.

Ang Oxford ay ang tahanan ng Rhodes Scholarship, isa ng ang pinakaluma at pinakaprestihiyosong iskolarsyip, na nagdala ng mga gradwadong mag-aaral sa university sa higit sa isang siglo.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.rhodeshouse.ox.ac.uk/about/applying-for-the-rhodes-scholarship|title=Applying for the Rhodes Scholarships – The Rhodes Trust|work=rhodeshouse.ox.ac.uk|accessdate=25 July 2010|archive-date=13 Agosto 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120813161207/http://www.rhodeshouse.ox.ac.uk/about/applying-for-the-rhodes-scholarship|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; Ang unibersidad ay nagpapatakbo ng pinakamatandang museong pampamantasan sa mundo, pati na rin ng pinakamalaking palimbagang pampamantasan sa mundo&lt;ref name=&quot;publishing&quot;&gt;{{cite news|url=http://www.nytimes.com/1994/02/16/news/16iht-presseduc.html|title=400 Years Later, Oxford Press Thrives|last=Balter|first=Michael|date=16 February 1994|publisher=The New York Times|accessdate=28 June 2011|archive-date=24 Septiyembre 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110924191930/http://www.nytimes.com/1994/02/16/news/16iht-presseduc.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; at ang pinakamalaking pang-akademikong sistema ng aklatan sa Britanya. Ang Oxford ay tahanan sa maraming mga kilalang alumni, kabilang ang 28 Nobel laureates, 27 Punong Ministro ng United Kingdom, at maraming mga dayuhang mga pinuno ng estado.

== Mga kolehiyo ==
Ang mga kolehiyo ng unibersidad ay ang mga sumusunod:
{{div col|4}}
* All Souls
* Balliol
* Brasenose
* Christ Church
* Corpus Christi
* Exeter
* Green Templeton
* Harris Manchester
* Hertford
* Jesus
* Keble
* Kellogg
* Lady Margaret Hall
* Linacre
* Lincoln
* Magdalen
* Mansfield
* Merton
* New College
* Nuffield
* Oriel
* Pembroke
* Queen's
* Reuben
* Somerville
* St Anne's
* St Antony's
* St Catherine's
* St Cross
* St Edmund Hall
* St Hilda's
* St Hugh's
* St John's
* St Peter's
* Trinity
* University
* Wadham
* Wolfson
* Worcester
{{div col end}}

Ang mga Permanenteng Pribadong Bulwagan (Permanent Private Halls) ay itinatag sa pamamagitan ng iba't ibang mga denominasyong Kristiyano. Isa sa mga pagkakaiba ng isang kolehiyo at isang PPH ay nasa pamamahala. Ang kolehiyo ay pinamamahalaan sa pamamagitan ng mga fellows ng kolehiyo, ang pamamahala sa isang PPH ay namamalagi sa kaukulang Kristiyanong denominasyon. Ang limang kasalukuyang PPHs ay ang mga ss:
* Blackfriars
* Campion
* Regent's Park
* St Stephen's House
* Wycliffe

== Ranggo at reputasyon ==
Ang Oxford ay regular na nararanggo bilang isa sa mga nangungunang 10 unibersidad sa mundo at sa kasalukuyan ay nangunguna sa mundo ayon sa Times Higher Education World University Rankings, pati na rin sa Forbes's World University Rankings.&lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://www3.forbes.com/leadership/the-worlds-top-universities-2016/?utm_campaign=the-worlds-top-universities-2016-uk-mlb&amp;utm_source=FacebookTest1&amp;utm_medium=referral&amp;utm_content=3&amp;kwp_0=245103|title=The World's Top Universities 2016|last=Strauss|first=Karsten|date=2016-09-23|newspaper=Forbes|access-date=2016-10-20|archive-date=2016-10-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20161021001629/http://www3.forbes.com/leadership/the-worlds-top-universities-2016/?utm_campaign=the-worlds-top-universities-2016-uk-mlb&amp;utm_source=FacebookTest1&amp;utm_medium=referral&amp;utm_content=3&amp;kwp_0=245103|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

== Galeriya ==
&lt;gallery widths=&quot;150&quot;&gt;
Talaksan:Oxford - Balliol College - geograph.org.uk - 1329613.jpg|Kolehiyong Balliol – isa sa mga pinakalumang mga konstituwent na kolehiyo ng Oxford
Talaksan:Mob Quad from Chapel Tower.jpg|Mob Quad ng Kolehiyong Merton, ang pinakalumang quadranggel ng unibersidad, itinayo mula 1288 hanggang 1378
Talaksan:Oxford back street - geograph.org.uk - 774471.jpg|Brasenose Lane sa sentro ng lungsod
Talaksan:Somerville College.jpg|Ang Kolehiyong Somerville ay itinatag bilang isa sa mga unang kolehiyo ng kababaihan sa unibersidad. Ito ay ngayon ganap na koedukasyonal
Talaksan:Chemistry Research Laboratory Atrium.JPG|Atrium ng Laboratoryo ng Pananaliksik sa Kimika
Talaksan:Sheldonian Theatre Oxford.jpg|Teatrong Sheldonian
Talaksan:Oxford Botanic Garden in Autumn 2004.jpg|Taglagas sa Botanic Garden
Talaksan:Wellington Square Oxford 1.jpg|Wellington Square
Talaksan:Tom Quad, Christ Church 2004-01-21.jpg|Tom Quad, Ang Kolehiyong Christ Church sa niyebe
Talaksan:Old Clarendon Building 3 (5649801503).jpg|Gusaling Clarendon
Talaksan:Pitt-rivers-m2.jpg|Ang loob ng Pitt Rivers Museum
Talaksan:Worcester College Chapel, Oxford, UK - Diliff.jpg|Kapilya ng Kolehiyong Worcester
&lt;/gallery&gt;

==Mga sanggunian==
{{reflist}}

{{coord|format=dms|display=title}}

[[Kategorya:Mga pamantasan sa United Kingdom]]</text>
      <sha1>2a1aswcnyn63quw09k9hfnp1tqokrk6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Wikang Itnëg</title>
    <ns>0</ns>
    <id>251932</id>
    <revision>
      <id>2202726</id>
      <parentid>2091752</parentid>
      <timestamp>2026-04-12T10:05:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yivan000</username>
        <id>85905</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Inilipat ni Yivan000 ang pahinang [[Wikang Itneg]] sa [[Wikang Itnëg]]: move to official KWF name</comment>
      <origin>2091752</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="972" sha1="95fh6bn7f7y0p7ms5pmdx1jya7584k7" xml:space="preserve">{{Distinguish|Wikang Isneg}}

{{Infobox language
|name=Itneg
|region=[[Luzon]]
|states=Pilipinas
|ethnicity=[[Mga Igorot]]
|speakers={{sigfig|16,500|2}}
|date=2003
|ref=e18
|familycolor=Austronesyo
|fam2=[[Mga wikang Malayo-Polinesyo|Malayo-Polinesyo]]
|fam3=[[Mga wika sa Pilipinas|Pilipinas]]
|fam4=Hilagang Luzon
|fam5=Timog-gitnang Kordilyerano
|fam6=Gitnang Cordilleran
|fam7=Kalinga–Itneg
|lc1=itb |ld1=Binongan Itneg 
|lc2=iti |ld2=Inlaod Itneg
|lc3=itt |ld3=Maeng Itneg
|lc4=tis |ld4=Masadiit Itneg
|lc5=ity |ld5=Moyadan Itneg
|glotto=itne1252
|glottorefname=Itneg
|map=Itneg_dialect_continuum_map.png
|mapcaption=Mga mananalita ng wikang Itneg
}}

Ang wikang '''Itneg''' ay isang wikang dialektong Timog-Gitnang Kordilyerano na sinasalita ng isla ng [[Luzon]], [[Pilipinas]]. Ang wikang ito at [[wikang Ilokano]] ay sinasalita ng [[mga Itneg]] sa [[probinsya ng Abra]].

==Mga sanggunian==
{{reflist}}

[[Kaurian:Mga wika ng Pilipinas]]

{{stub|Wika|Pilipinas}}</text>
      <sha1>95fh6bn7f7y0p7ms5pmdx1jya7584k7</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2202728</id>
      <parentid>2202726</parentid>
      <timestamp>2026-04-12T10:05:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yivan000</username>
        <id>85905</id>
      </contributor>
      <origin>2202728</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="979" sha1="njqxy8peu1k28uqqf022tsiyptw9igz" xml:space="preserve">{{Distinguish|Wikang Isnëg}}

{{Infobox language
|name=Itnë́g
|region=[[Luzon]]
|states=Pilipinas
|ethnicity=[[Mga Igorot]]
|speakers={{sigfig|16,500|2}}
|date=2003
|ref=e18
|familycolor=Austronesyo
|fam2=[[Mga wikang Malayo-Polinesyo|Malayo-Polinesyo]]
|fam3=[[Mga wika sa Pilipinas|Pilipinas]]
|fam4=Hilagang Luzon
|fam5=Timog-gitnang Kordilyerano
|fam6=Gitnang Cordilleran
|fam7=Kalinga–Itneg
|lc1=itb |ld1=Binongan Itneg 
|lc2=iti |ld2=Inlaod Itneg
|lc3=itt |ld3=Maeng Itneg
|lc4=tis |ld4=Masadiit Itneg
|lc5=ity |ld5=Moyadan Itneg
|glotto=itne1252
|glottorefname=Itneg
|map=Itneg_dialect_continuum_map.png
|mapcaption=Mga mananalita ng wikang Itneg
}}

Ang wikang '''Itnë́g''' ay isang wikang dialektong Timog-Gitnang Kordilyerano na sinasalita ng isla ng [[Luzon]], [[Pilipinas]]. Ang wikang ito at [[wikang Ilokano]] ay sinasalita ng [[mga Itneg]] sa [[probinsya ng Abra]].

==Mga sanggunian==
{{reflist}}

[[Kaurian:Mga wika ng Pilipinas]]

{{stub|Wika|Pilipinas}}</text>
      <sha1>njqxy8peu1k28uqqf022tsiyptw9igz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Wikang Ayta Mag-antsi</title>
    <ns>0</ns>
    <id>252022</id>
    <revision>
      <id>2202736</id>
      <parentid>2093579</parentid>
      <timestamp>2026-04-12T10:13:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yivan000</username>
        <id>85905</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Inilipat ni Yivan000 ang pahinang [[Wikang Antsi]] sa [[Wikang Ayta Mag-antsi]]: move to official KWF name</comment>
      <origin>2093579</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1139" sha1="lzyhe71rdy9vozopnjw4njy6160fzoe" xml:space="preserve">{{Infobox language
|name=Antsi
|nativename=Mag-antsi
|states=[[Philippines]]
|region=[[Zambales]], [[Tarlac]], [[Mabalacat, Pampanga|Mabalacat]], [[Angeles, Philippines|Angeles]]
|speakers=4,200
|date=2005
|ref=&lt;ref&gt;Stock 2005&lt;/ref&gt;
|familycolor=Austronesyo
|fam2=[[Mga wikang Malayo-Polinesyo|Malayo-Polinesyo]]
|fam3=[[Mga wika sa Pilipinas|Pilipinas]]
|fam4=[[Mga wikang Central Luzon|Central Luzon]]
|fam5=[[Mga wikang Sambalic|Sambalic]]
|iso3=sgb
|glotto=maga1263
|glottorefname=Mag-Anchi Ayta
}}

Ang wikang '''Antsi''' (Anchi) o '''''Mag-antsi''''', (kilala bilang Mag-Anchi Ayta) ay isang wikang sambaliko na sinasalita ng 4,200 mga tao (Stock 2005). Ito ay sinasalita sa mga [[Aeta]] sa mga komunidad ng [[Zambales]] sa munisipalidad ng [[Botolan, Zambales|Botolan]], [[San Marcelino, Zambales|San Marcelino]], at [[Castillejos, Zambales|Castillejos]]; sa mga lugar ng [[Tarlac]] kagaya na lang sa munisipalidad ng [[Capas, Tarlac|Capas]] at [[Bamban, Tarlac|Bamban]]; at sa [[Mabalacat, Pampanga]]; at sa lugar ng [[Angeles, Pampanga]].

==Mga sanggunian==
{{Reflist}}

{{stub|Wika|Pilipinas}}

[[Kaurian:Mga wika ng Pilipinas]]</text>
      <sha1>lzyhe71rdy9vozopnjw4njy6160fzoe</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2202738</id>
      <parentid>2202736</parentid>
      <timestamp>2026-04-12T10:14:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yivan000</username>
        <id>85905</id>
      </contributor>
      <origin>2202738</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1107" sha1="sgk7z1n2vniux8bp4arurejfu7qeq8k" xml:space="preserve">{{Infobox language
|name=Áyta Mag-ántsi
|nativename=Mag-antsi
|states=[[Philippines]]
|region=[[Zambales]], [[Tarlac]], [[Mabalacat, Pampanga|Mabalacat]], [[Angeles, Philippines|Angeles]]
|speakers=4,200
|date=2005
|ref=&lt;ref&gt;Stock 2005&lt;/ref&gt;
|familycolor=Austronesyo
|fam2=[[Mga wikang Malayo-Polinesyo|Malayo-Polinesyo]]
|fam3=[[Mga wika sa Pilipinas|Pilipinas]]
|fam4=[[Mga wikang Central Luzon|Central Luzon]]
|fam5=[[Mga wikang Sambalic|Sambalic]]
|iso3=sgb
|glotto=maga1263
|glottorefname=Mag-Anchi Ayta
}}

Ang wikang '''Áyta Mag-ántsi''' (Anchi) ay isang wikang sambaliko na sinasalita ng 4,200 mga tao (Stock 2005). Ito ay sinasalita sa mga [[Aeta]] sa mga komunidad ng [[Zambales]] sa munisipalidad ng [[Botolan, Zambales|Botolan]], [[San Marcelino, Zambales|San Marcelino]], at [[Castillejos, Zambales|Castillejos]]; sa mga lugar ng [[Tarlac]] kagaya na lang sa munisipalidad ng [[Capas, Tarlac|Capas]] at [[Bamban, Tarlac|Bamban]]; at sa [[Mabalacat, Pampanga]]; at sa lugar ng [[Angeles, Pampanga]].

==Mga sanggunian==
{{Reflist}}

{{stub|Wika|Pilipinas}}

[[Kaurian:Mga wika ng Pilipinas]]</text>
      <sha1>sgk7z1n2vniux8bp4arurejfu7qeq8k</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Wikang Palaw-an</title>
    <ns>0</ns>
    <id>252044</id>
    <revision>
      <id>2202744</id>
      <parentid>1821818</parentid>
      <timestamp>2026-04-12T10:22:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yivan000</username>
        <id>85905</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Inilipat ni Yivan000 ang pahinang [[Wikang Palawano]] sa [[Wikang Palaw-an]]: move to official KWF name</comment>
      <origin>1821818</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="967" sha1="qiw0a5ojevepwidvbxpvz9lsfv24ejq" xml:space="preserve">{{distinguish|Wikang Palauano}}

{{Infobox language
|name=Palawano
|states=[[Pilipinas]]
|region=[[Palawan]]
|speakers=97,620
|date=2010 census
|ref=&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://psa.gov.ph/sites/default/files/PHIILIPPINES_FINAL%20PDF.pdf|title=2010 Census of Population and Housing, Report No. 2A: Demographic and Housing Characteristics (Non-Sample Variables) - Philippines|publisher=Philippine Statistics Authority|accessdate=19 May 2020}}&lt;/ref&gt;
|familycolor=Austronesyo
|fam2=[[Mga wikang Malayo-Polinesyo|Malayo-Polynesian]]
|fam3=[[Mga wika sa Pilipinas|Pilipinas]]
|fam4=Gitnang Philippine
|fam5=[[Mga wika sa Palawan|Palawan]]
|lc1=plw|ld1=Brooke's Point Palawano
|lc2=plc|ld2=Gitnang Palawano
|lc3=plv|ld3=Timog-kanlurang mPalawano
|glotto=nucl1738
|glottorefname=Nuclear Palawan
}}

Ang wikang '''Palawano''' ay isang wika sa [[Palawan]] sa [[Pilipinas]] na may mahigit 40,000 mga mananalita nito.

{{stub|Wika|Pilipinas}}

[[Kategorya:Mga wika ng Pilipinas]]</text>
      <sha1>qiw0a5ojevepwidvbxpvz9lsfv24ejq</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2202746</id>
      <parentid>2202744</parentid>
      <timestamp>2026-04-12T10:22:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yivan000</username>
        <id>85905</id>
      </contributor>
      <origin>2202746</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="987" sha1="fxqei30phi0ljl7dsnk5gwdsuvv8f3x" xml:space="preserve">{{distinguish|Wikang Palauano}}

{{Infobox language
|name=Paláw-an
|altname=Palawano
|states=[[Pilipinas]]
|region=[[Palawan]]
|speakers=97,620
|date=2010 census
|ref=&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://psa.gov.ph/sites/default/files/PHIILIPPINES_FINAL%20PDF.pdf|title=2010 Census of Population and Housing, Report No. 2A: Demographic and Housing Characteristics (Non-Sample Variables) - Philippines|publisher=Philippine Statistics Authority|accessdate=19 May 2020}}&lt;/ref&gt;
|familycolor=Austronesyo
|fam2=[[Mga wikang Malayo-Polinesyo|Malayo-Polynesian]]
|fam3=[[Mga wika sa Pilipinas|Pilipinas]]
|fam4=Gitnang Philippine
|fam5=[[Mga wika sa Palawan|Palawan]]
|lc1=plw|ld1=Brooke's Point Palawano
|lc2=plc|ld2=Gitnang Palawano
|lc3=plv|ld3=Timog-kanlurang mPalawano
|glotto=nucl1738
|glottorefname=Nuclear Palawan
}}

Ang wikang '''Paláw-an''' ay isang wika sa [[Palawan]] sa [[Pilipinas]] na may mahigit 40,000 mga mananalita nito.

{{stub|Wika|Pilipinas}}

[[Kategorya:Mga wika ng Pilipinas]]</text>
      <sha1>fxqei30phi0ljl7dsnk5gwdsuvv8f3x</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2202747</id>
      <parentid>2202746</parentid>
      <timestamp>2026-04-12T10:23:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yivan000</username>
        <id>85905</id>
      </contributor>
      <origin>2202747</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="991" sha1="e4bghb1yn6eqnqdtkchzdrd0z91pgpv" xml:space="preserve">{{distinguish|Wikang Palauano}}

{{Infobox language
|name=Paláw-an
|altname=Palawano
|states=[[Pilipinas]]
|region=[[Palawan]]
|speakers=97,620
|date=2010 census
|ref=&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://psa.gov.ph/sites/default/files/PHIILIPPINES_FINAL%20PDF.pdf|title=2010 Census of Population and Housing, Report No. 2A: Demographic and Housing Characteristics (Non-Sample Variables) - Philippines|publisher=Philippine Statistics Authority|accessdate=19 May 2020}}&lt;/ref&gt;
|familycolor=Austronesyo
|fam2=[[Mga wikang Malayo-Polinesyo|Malayo-Polynesian]]
|fam3=[[Mga wika sa Pilipinas|Pilipinas]]
|fam4=Gitnang Philippine
|fam5=[[Mga wika sa Palawan|Palawan]]
|lc1=plw|ld1=Paláw-an Brooke’s Point
|lc2=plc|ld2=Paláw-an Sentrál
|lc3=plv|ld3=Paláw-an Timog Kanluran
|glotto=nucl1738
|glottorefname=Nuclear Palawan
}}

Ang wikang '''Paláw-an''' ay isang wika sa [[Palawan]] sa [[Pilipinas]] na may mahigit 40,000 mga mananalita nito.

{{stub|Wika|Pilipinas}}

[[Kategorya:Mga wika ng Pilipinas]]</text>
      <sha1>e4bghb1yn6eqnqdtkchzdrd0z91pgpv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Wikang Kalingga</title>
    <ns>0</ns>
    <id>253096</id>
    <revision>
      <id>2202733</id>
      <parentid>2092235</parentid>
      <timestamp>2026-04-12T10:11:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yivan000</username>
        <id>85905</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Inilipat ni Yivan000 ang pahinang [[Wikang Kalinga]] sa [[Wikang Kalingga]]: move to official KWF name</comment>
      <origin>2092235</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8857" sha1="slwfb65nvgrh7cgybusrwsjaxjm1c3l" xml:space="preserve">{{Infobox language
|name=Kalinga
|region=Karamihan sa lugar ng [[Kalinga (lalawigan)|Kalinga]], hilagang bahagi ng [[Lalawigang Bundok]], silangang bahagi ng [[Abra]] at katimugang bahagi ng [[Apayao]], na lahat sa [[Luzon]]
|states=Pilipinas
|speakers={{sigfig|106,400|2}}
|date=1998–2008
|ref=e18
|speakers2=Walang taya para sa Lambak ng Mabaka
|familycolor=Austronesyo
|fam2=[[mga wikang Malayo-Polinesiyo|Malayo-Polynesiyo]]
|fam3=[[mga wika ng Pilipinas|Pilipinas]]
|fam4=[[mga wika ng Hilagang Luzon|Hilagang Luzon]]
|fam5=Meso-Cordillerano
|fam6=Gitnang Cordillerano
|fam7=Kalinga–Itneg
|lc1=bjx |ld1=Banao Itneg
|lc2=tis |ld2=Masadiit Itneg
|lc3=ity |ld3=Moyadan Itneg
|lc4=kyb |ld4=Butbut Kalinga
|lc5=kmk |ld5=Limos Kalinga
|lc6=kml |ld6=Tanudan Kalinga
|lc7=knb |ld7=Lubuagan Kalinga
|lc8=kkg |ld8=Mabaka Valley Kalinga
|lc9=kmd |ld9=Madukayang Kalinga
|lc10=ksc|ld10=Katimugang Kalinga (Bangad)
|glotto=kali1311
|glottorefname=Kalinga
|map=Kalinga_dialect_continuum_map.png
|mapcaption=Lugar kung saan sinasalita ang kontinuong diyalektong Kalinga ayon sa Ethnologue
}}

Ang '''Kalinga''' ({{IPA-tl|kaliŋɡa|IPA}}) ay isang kontinuong diyalekto ng [[mga lalawigan ng Pilipinas|lalawigan]] ng [[Kalinga]] sa [[Pilipinas]], na sinasalita ng [[mga Kalinga]], kaagapay ng [[wikang Ilokano|Ilokano]]. Ang bariyedad na Banag Itneg ay hindi isa sa mga katabing mga wikang Itneg.

==Mga diyalekto==
Hinati ni Ronald Himes (1997) ang Kalinga sa tatlong diyalekto: Masadiit (sa [[Abra]]), Hilagang Kalinga, at Timog-Gitnang Kalinga.&lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Himes |first=Ronald S. |date=1997 |title=Reconstructions in Kalinga-Itneg |url=https://archive.org/details/sim_oceanic-linguistics_summer-1997_36_1/page/102 |journal=Oceanic Linguistics |volume=36 |issue=1 |pages=102–134 |doi=10.2307/3623072 |jstor=3623072|language=en}}&lt;/ref&gt;

Iniulat ng [[Ethnologue]] ang sumusunod na mga lokasyon para sa bawat walong wika ng Kalinga na tinukoy nila. Inuri ang Banao Itneg ng Ethnologue bilang Kalinga imbis na Itneg.

*'''Butbut Kalinga''': sinasalita sa lalawigan ng [[Kalinga]]: Tinglayan at Butbut; Buscalan, Bugnay, Loccong, at Ngibat; [[Tabuk, Kalinga|Lungsod ng Tabuk]], Lucnang, Pakak, Kataw, at Dinongsay. Sa [[Rizal, Kalinga|Rizal]] din: Annunang, Malapiat, Andarayan, at Bua. 15,000 tagapagsalita. Ang katayuan ng wika ay 5 (''developing'' o umuunlad),&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web |title=Kalinga, Butbut |url=https://www.ethnologue.com/language/kyb |access-date=2022-04-29 |website=Ethnologue |language=en}}{{Subscription required}}&lt;/ref&gt; 1,000 monoglote. &lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
*'''Limos Kalinga''' (Limos-Liwan Kalinga, Hilagang Kalinga): sinasalita sa lalawigan ng [[Kalinga]] ([[Tabuk, Kalinga|Lungsod ng Tabuk]], hilaga tungong hangganan) at bayan ng [[Conner, Apayao|Conner]], lalawigan ng [[Apayao]]. 12,700 tagapagsalita. Ang katayuan ng wika ay 5 (''developing'' o umuunlad). &lt;ref&gt;{{Cite web |title=Ethnologue |url=https://www.ethnologue.com/language/kmk|language=en}}{{Subscription required}}&lt;/ref&gt;
*'''Lubuagan Kalinga''': sinasalita sa lalawigan ng [[Kalinga]] ([[Lubuagan, Kalinga|Lubuagan]] at [[Tabuk, Kalinga|Lungsod ng Tabuk]]). 30,000 tagapagsalita. Ang mga diyalekto ay Guinaang, Balbalasang, Ableg-Salegseg, at Balatok-Kalinga (Balatok-Itneg). Pasil Kalinga. &lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite web |title=Kalinga, Lubuagan |url=https://www.ethnologue.com/language/knb |access-date=2022-04-29 |website=Ethnologue |language=en}}{{Subscription required|language=en}}&lt;/ref&gt;, Ang katayuan ng wika ay 5 (''developing'' o umuunlad). &lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;
*'''Kalinga ng Lambak ng Mabaka''' (Kal-Uwan, Mabaka, Mabaka Itneg): sinasalita sa bayan ng [[Conner, Apayao|Conner]], lalawigan ng [[Apayao]], gayon din sa kanlurang [[Abra]] at hilagang lalawigan ng [[Kalinga]].
*'''Majukayang Kalinga''' (Madukayang): sinasalita sa [[Tabuk, Kalinga|Lungsod ng Tabuk]], lalawigan ng [[Kalinga]] at sa bayan ng [[Paracelis, Mountain Province|Paracelis]], [[Lalawigang Bundok]]. 1,500 tagapagsalita noong 1990. &lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;{{Cite web |title=Kalinga, Majukayang |url=https://www.ethnologue.com/language/kmd |access-date=2022-04-29 |website=Ethnologue |language=en}}{{Subscription required}}&lt;/ref&gt;, ang katayuan ng wika ay 6a. (''Vigorous'' o Masigla). &lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;
*'''Katimugang Kalinga''': sinasalita sa lalawigan ng [[Kalinga]] (bayan ng [[Lubuagan, Kalinga|Lubuagan]]; may ilan din sa [[Tabuk, Kalinga|Lungsod ng Tabuk]]) at [[Lalawigang Bundok]] (13 nayon ng mga bayan ng [[Sadanga, Mountain Province|Sadanga]] at [[Sagada, Mountain Province|Sagada]]). 11,000 tagapagsalita ayon noong 1980.&lt;ref&gt;{{Cite book |url=https://www.sil.org/resources/archives/24585 |title=A Topical Vocabulary in English, Pilipino, Ilocano, and Southern Kalinga |publisher=Summer Institute of Linguistics |date=1980 |location=Greenhills, Metro Manila |pages=iv|language=en}}&lt;/ref&gt; Ang mga diyalekto ay Mallango, Sumadel, Bangad, at Tinglayan.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Ethnologue |url=https://www.ethnologue.com/language/ksc|language=en}}{{Subscription required}}&lt;/ref&gt;
*'''Tanudan Kalinga''' (Mababang Tanudan, Mababang Tanudan Kalinga, Mangali Kalinga): sinasalita sa dulong timog ng lambak ng [[Tanudan, Kalinga|Tanudan]] sa lalawigan ng [[Kalinga]]. 11,200 tagapagsalita ayon noong 1998. Ang mga diyalekto ay Minangali (Mangali), Tinaloctoc (Taluctoc), Pinangol (Pangul), Dacalan, at Lubo.ng katayuan ng wika ay 5 (''developing'' o umuunlad). 1,120 monoglote. &lt;ref&gt;{{Cite web |title=Kalinga, Tanudan |url=https://www.ethnologue.com/language/kml |access-date=2022-04-29 |website=Ethnologue |language=en}}{{Subscription required}}&lt;/ref&gt;
*'''Banao Itneg''' (Banao, Banaw, Itneg, Timggian, Tinguian, Vanaw, Vyanaw, Bhanaw Tinggian): sinsalita sa mga lalawigan ng [[Kalinga]] (mga bayan ng [[Balbalan, Kalinga|Balbalan]] at [[Pasil, Kalinga|Pasil]]) at [[Abra]] (mga bayan ng [[Daguioman, Abra|Daguioman]] at [[Malibcong, Abra|Malibcong]]). 3,500 tagapagsalita ayon noong 2003. Ang mga diyalekto ay Malibcong Banao, Banao Pikekj, Gubang Itneg at Daguioman. &lt;ref&gt;{{Cite web |title=Kalinga, Vanaw |url=https://www.ethnologue.com/language/bjx |access-date=2022-04-29 |website=Ethnologue |language=en}}{{Subscription required}}&lt;/ref&gt;

== Ponolohiya ==

=== Mga katinig ===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
! colspan=&quot;2&quot; |
!Labiyal
!Albeyolar
!Palatal
!Belar
!Glotal
|-
! rowspan=&quot;2&quot; |Ekplosiba
!&lt;small&gt;walang boses&lt;/small&gt;
|p
|t
|
|k
|ʔ
|-
!&lt;small&gt;binoses&lt;/small&gt;
|b
|d
|
|ɡ
|
|-
! colspan=&quot;2&quot; |Nasal
| width=&quot;20px&quot; style=&quot;border-right: 0;&quot; |m
| width=&quot;20px&quot; style=&quot;border-right: 0;&quot; |n
|
| width=&quot;20px&quot; style=&quot;border-right: 0;&quot; |ŋ
|
|-
! colspan=&quot;2&quot; |Prikatibo
|
|s
|
|
|
|-
! colspan=&quot;2&quot; |Lateral
|
|l
|
|
|
|-
! colspan=&quot;2&quot; |Aproksimado
|w
|
|j
|
|
|}

=== Mga patinig ===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
!
!Harap
!Gitna
!Likod
|- align=&quot;center&quot;
!Sarado
|i
|
|u
|-
!Gitna
|
|(ə)
|o
|- align=&quot;center&quot;
!Bukas
|
|a
|
|}
/a/ maaring may alopono din ng [ə]. &lt;ref&gt;{{Cite book |last=Gieser |first=C. Richard |title=Kalinga sequential discourse |year=1972 |location=Philippine Journal of Linguistics 3 |pages=15-33|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Gieser |first=C. Richard |title=The phonemes of Kalinga |year=1958 |location=In Studies in Philippine linguistics |pages=10-23|language=en}}&lt;/ref&gt;

==Mga sanggunian==
{{reflist}}

==Karagdagang pagbabasa==
* {{Cite book |title=Selected topics in the grammar of Limos Kalinga, the Philippines |last=Ferreirinho |first=Naomi |date=1993 |publisher=Dept. of Linguistics, Research School of Pacific Studies, The Australian National University |isbn=978-0-85883-419-4 |series=Pacific Linguistics Series B-109 |location=Canberra |doi=10.15144/PL-B109 |hdl=1885/145804 |doi-access=free |hdl-access=free|language=en}}
* {{Cite book |url=https://www.sil.org/resources/publications/entry/25798 |title=Upper Tanudan Kalinga texts |last=Brainard |first=Sherri |publisher=Linguistic Society of the Philippines and Summer Institute of Linguistics |year=1985 |series=Studies in Philippine Linguistics Supplementary Series: Philippine Texts, 1 |location=Maynila|language=en}}
* {{Cite book |url=https://www.sil.org/resources/archives/25954 |title=Guinaang Kalinga texts |last=Gieser |first=C. Richard |publisher=Linguistic Society of the Philippines and Summer Institute of Linguistics |year=1987 |series=Studies in Philippine Linguistics Supplementary Series: Philippine Texts, 4 |location=Maynila|language=en}}
* {{Cite journal |last=Olson |first=Kenneth S. |last2=Machlan |first2=Glenn |last3=Amangao |first3=Nelson |date=2008 |title=Minangali (Kalinga) Digital Wordlist: Presentation Form |journal=Language Documentation &amp; Conservation |volume=2 |issue=1 |hdl-access=free |hdl=10125/1772|language=en}}

{{Mga wika ng Pilipinas}}
{{Philippine languages}}
{{Austronesian languages}}

[[Kaurian:Mga wika ng Pilipinas]]</text>
      <sha1>slwfb65nvgrh7cgybusrwsjaxjm1c3l</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2202735</id>
      <parentid>2202733</parentid>
      <timestamp>2026-04-12T10:12:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yivan000</username>
        <id>85905</id>
      </contributor>
      <origin>2202735</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8871" sha1="ig7zpcy9rdralnb9t5ex2cpin2872rv" xml:space="preserve">{{Infobox language
|name=Kalíngga
|region=Karamihan sa lugar ng [[Kalinga (lalawigan)|Kalinga]], hilagang bahagi ng [[Lalawigang Bundok]], silangang bahagi ng [[Abra]] at katimugang bahagi ng [[Apayao]], na lahat sa [[Luzon]]
|states=Pilipinas
|speakers={{sigfig|106,400|2}}
|date=1998–2008
|ref=e18
|speakers2=Walang taya para sa Lambak ng Mabaka
|familycolor=Austronesyo
|fam2=[[mga wikang Malayo-Polinesiyo|Malayo-Polynesiyo]]
|fam3=[[mga wika ng Pilipinas|Pilipinas]]
|fam4=[[mga wika ng Hilagang Luzon|Hilagang Luzon]]
|fam5=Meso-Cordillerano
|fam6=Gitnang Cordillerano
|fam7=Kalinga–Itneg
|lc1=bjx |ld1=Banao Itneg
|lc2=tis |ld2=Masadiit Itneg
|lc3=ity |ld3=Moyadan Itneg
|lc4=kyb |ld4=Butbut Kalinga
|lc5=kmk |ld5=Limos Kalinga
|lc6=kml |ld6=Tanudan Kalinga
|lc7=knb |ld7=Lubuagan Kalinga
|lc8=kkg |ld8=Mabaka Valley Kalinga
|lc9=kmd |ld9=Madukayang Kalinga
|lc10=ksc|ld10=Katimugang Kalinga (Bangad)
|glotto=kali1311
|glottorefname=Kalinga
|map=Kalinga_dialect_continuum_map.png
|mapcaption=Lugar kung saan sinasalita ang kontinuong diyalektong Kalinga ayon sa Ethnologue
}}

Ang '''Kalíngga''' ({{IPA-tl|kaliŋɡa|IPA}}) ay isang kontinuong diyalekto ng [[mga lalawigan ng Pilipinas|lalawigan]] ng [[Kalinga]] sa [[Pilipinas]], na sinasalita ng [[mga Kalinga]], kaagapay ng [[wikang Ilokano|Ilokano]]. Ang bariyedad na Banag Itnëg ay hindi isa sa mga katabing mga wikang Itnëg.

==Mga diyalekto==
Hinati ni Ronald Himes (1997) ang Kalinga sa tatlong diyalekto: Masadiit (sa [[Abra]]), Hilagang Kalinga, at Timog-Gitnang Kalinga.&lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Himes |first=Ronald S. |date=1997 |title=Reconstructions in Kalinga-Itneg |url=https://archive.org/details/sim_oceanic-linguistics_summer-1997_36_1/page/102 |journal=Oceanic Linguistics |volume=36 |issue=1 |pages=102–134 |doi=10.2307/3623072 |jstor=3623072|language=en}}&lt;/ref&gt;

Iniulat ng [[Ethnologue]] ang sumusunod na mga lokasyon para sa bawat walong wika ng Kalinga na tinukoy nila. Inuri ang Banao Itneg ng Ethnologue bilang Kalinga imbis na Itneg.

*'''Butbut Kalingga''': sinasalita sa lalawigan ng [[Kalinga]]: Tinglayan at Butbut; Buscalan, Bugnay, Loccong, at Ngibat; [[Tabuk, Kalinga|Lungsod ng Tabuk]], Lucnang, Pakak, Kataw, at Dinongsay. Sa [[Rizal, Kalinga|Rizal]] din: Annunang, Malapiat, Andarayan, at Bua. 15,000 tagapagsalita. Ang katayuan ng wika ay 5 (''developing'' o umuunlad),&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web |title=Kalinga, Butbut |url=https://www.ethnologue.com/language/kyb |access-date=2022-04-29 |website=Ethnologue |language=en}}{{Subscription required}}&lt;/ref&gt; 1,000 monoglote. &lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
*'''Limos Kalingga''' (Limos-Liwan Kalinga, Hilagang Kalinga): sinasalita sa lalawigan ng [[Kalinga]] ([[Tabuk, Kalinga|Lungsod ng Tabuk]], hilaga tungong hangganan) at bayan ng [[Conner, Apayao|Conner]], lalawigan ng [[Apayao]]. 12,700 tagapagsalita. Ang katayuan ng wika ay 5 (''developing'' o umuunlad). &lt;ref&gt;{{Cite web |title=Ethnologue |url=https://www.ethnologue.com/language/kmk|language=en}}{{Subscription required}}&lt;/ref&gt;
*'''Lubuagan Kalingga''': sinasalita sa lalawigan ng [[Kalinga]] ([[Lubuagan, Kalinga|Lubuagan]] at [[Tabuk, Kalinga|Lungsod ng Tabuk]]). 30,000 tagapagsalita. Ang mga diyalekto ay Guinaang, Balbalasang, Ableg-Salegseg, at Balatok-Kalinga (Balatok-Itneg). Pasil Kalinga. &lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite web |title=Kalinga, Lubuagan |url=https://www.ethnologue.com/language/knb |access-date=2022-04-29 |website=Ethnologue |language=en}}{{Subscription required|language=en}}&lt;/ref&gt;, Ang katayuan ng wika ay 5 (''developing'' o umuunlad). &lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;
*'''Kalingga ng Lambak ng Mabaka''' (Kal-Uwan, Mabaka, Mabaka Itneg): sinasalita sa bayan ng [[Conner, Apayao|Conner]], lalawigan ng [[Apayao]], gayon din sa kanlurang [[Abra]] at hilagang lalawigan ng [[Kalinga]].
*'''Majukayang Kalingga''' (Madukayang): sinasalita sa [[Tabuk, Kalinga|Lungsod ng Tabuk]], lalawigan ng [[Kalinga]] at sa bayan ng [[Paracelis, Mountain Province|Paracelis]], [[Lalawigang Bundok]]. 1,500 tagapagsalita noong 1990. &lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;{{Cite web |title=Kalinga, Majukayang |url=https://www.ethnologue.com/language/kmd |access-date=2022-04-29 |website=Ethnologue |language=en}}{{Subscription required}}&lt;/ref&gt;, ang katayuan ng wika ay 6a. (''Vigorous'' o Masigla). &lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;
*'''Katimugang Kalingga''': sinasalita sa lalawigan ng [[Kalinga]] (bayan ng [[Lubuagan, Kalinga|Lubuagan]]; may ilan din sa [[Tabuk, Kalinga|Lungsod ng Tabuk]]) at [[Lalawigang Bundok]] (13 nayon ng mga bayan ng [[Sadanga, Mountain Province|Sadanga]] at [[Sagada, Mountain Province|Sagada]]). 11,000 tagapagsalita ayon noong 1980.&lt;ref&gt;{{Cite book |url=https://www.sil.org/resources/archives/24585 |title=A Topical Vocabulary in English, Pilipino, Ilocano, and Southern Kalinga |publisher=Summer Institute of Linguistics |date=1980 |location=Greenhills, Metro Manila |pages=iv|language=en}}&lt;/ref&gt; Ang mga diyalekto ay Mallango, Sumadel, Bangad, at Tinglayan.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Ethnologue |url=https://www.ethnologue.com/language/ksc|language=en}}{{Subscription required}}&lt;/ref&gt;
*'''Tanudan Kalingga''' (Mababang Tanudan, Mababang Tanudan Kalinga, Mangali Kalinga): sinasalita sa dulong timog ng lambak ng [[Tanudan, Kalinga|Tanudan]] sa lalawigan ng [[Kalinga]]. 11,200 tagapagsalita ayon noong 1998. Ang mga diyalekto ay Minangali (Mangali), Tinaloctoc (Taluctoc), Pinangol (Pangul), Dacalan, at Lubo.ng katayuan ng wika ay 5 (''developing'' o umuunlad). 1,120 monoglote. &lt;ref&gt;{{Cite web |title=Kalinga, Tanudan |url=https://www.ethnologue.com/language/kml |access-date=2022-04-29 |website=Ethnologue |language=en}}{{Subscription required}}&lt;/ref&gt;
*'''Banao Itnëg''' (Banao, Banaw, Itneg, Timggian, Tinguian, Vanaw, Vyanaw, Bhanaw Tinggian): sinsalita sa mga lalawigan ng [[Kalinga]] (mga bayan ng [[Balbalan, Kalinga|Balbalan]] at [[Pasil, Kalinga|Pasil]]) at [[Abra]] (mga bayan ng [[Daguioman, Abra|Daguioman]] at [[Malibcong, Abra|Malibcong]]). 3,500 tagapagsalita ayon noong 2003. Ang mga diyalekto ay Malibcong Banao, Banao Pikekj, Gubang Itneg at Daguioman. &lt;ref&gt;{{Cite web |title=Kalinga, Vanaw |url=https://www.ethnologue.com/language/bjx |access-date=2022-04-29 |website=Ethnologue |language=en}}{{Subscription required}}&lt;/ref&gt;

== Ponolohiya ==

=== Mga katinig ===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
! colspan=&quot;2&quot; |
!Labiyal
!Albeyolar
!Palatal
!Belar
!Glotal
|-
! rowspan=&quot;2&quot; |Ekplosiba
!&lt;small&gt;walang boses&lt;/small&gt;
|p
|t
|
|k
|ʔ
|-
!&lt;small&gt;binoses&lt;/small&gt;
|b
|d
|
|ɡ
|
|-
! colspan=&quot;2&quot; |Nasal
| width=&quot;20px&quot; style=&quot;border-right: 0;&quot; |m
| width=&quot;20px&quot; style=&quot;border-right: 0;&quot; |n
|
| width=&quot;20px&quot; style=&quot;border-right: 0;&quot; |ŋ
|
|-
! colspan=&quot;2&quot; |Prikatibo
|
|s
|
|
|
|-
! colspan=&quot;2&quot; |Lateral
|
|l
|
|
|
|-
! colspan=&quot;2&quot; |Aproksimado
|w
|
|j
|
|
|}

=== Mga patinig ===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
!
!Harap
!Gitna
!Likod
|- align=&quot;center&quot;
!Sarado
|i
|
|u
|-
!Gitna
|
|(ə)
|o
|- align=&quot;center&quot;
!Bukas
|
|a
|
|}
/a/ maaring may alopono din ng [ə]. &lt;ref&gt;{{Cite book |last=Gieser |first=C. Richard |title=Kalinga sequential discourse |year=1972 |location=Philippine Journal of Linguistics 3 |pages=15-33|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Gieser |first=C. Richard |title=The phonemes of Kalinga |year=1958 |location=In Studies in Philippine linguistics |pages=10-23|language=en}}&lt;/ref&gt;

==Mga sanggunian==
{{reflist}}

==Karagdagang pagbabasa==
* {{Cite book |title=Selected topics in the grammar of Limos Kalinga, the Philippines |last=Ferreirinho |first=Naomi |date=1993 |publisher=Dept. of Linguistics, Research School of Pacific Studies, The Australian National University |isbn=978-0-85883-419-4 |series=Pacific Linguistics Series B-109 |location=Canberra |doi=10.15144/PL-B109 |hdl=1885/145804 |doi-access=free |hdl-access=free|language=en}}
* {{Cite book |url=https://www.sil.org/resources/publications/entry/25798 |title=Upper Tanudan Kalinga texts |last=Brainard |first=Sherri |publisher=Linguistic Society of the Philippines and Summer Institute of Linguistics |year=1985 |series=Studies in Philippine Linguistics Supplementary Series: Philippine Texts, 1 |location=Maynila|language=en}}
* {{Cite book |url=https://www.sil.org/resources/archives/25954 |title=Guinaang Kalinga texts |last=Gieser |first=C. Richard |publisher=Linguistic Society of the Philippines and Summer Institute of Linguistics |year=1987 |series=Studies in Philippine Linguistics Supplementary Series: Philippine Texts, 4 |location=Maynila|language=en}}
* {{Cite journal |last=Olson |first=Kenneth S. |last2=Machlan |first2=Glenn |last3=Amangao |first3=Nelson |date=2008 |title=Minangali (Kalinga) Digital Wordlist: Presentation Form |journal=Language Documentation &amp; Conservation |volume=2 |issue=1 |hdl-access=free |hdl=10125/1772|language=en}}

{{Mga wika ng Pilipinas}}
{{Philippine languages}}
{{Austronesian languages}}

[[Kaurian:Mga wika ng Pilipinas]]</text>
      <sha1>ig7zpcy9rdralnb9t5ex2cpin2872rv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Wikang Kankanaëy</title>
    <ns>0</ns>
    <id>253107</id>
    <revision>
      <id>2202717</id>
      <parentid>2164085</parentid>
      <timestamp>2026-04-12T09:57:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yivan000</username>
        <id>85905</id>
      </contributor>
      <origin>2202717</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2691" sha1="cygdqtc3sk21cvdhqh2vbikdc29cwx0" xml:space="preserve">{{Infobox language
|name=Kankanáëy
|altname=Kankanaey, Kankana-ey
|states=[[Pilipinas]]
|region=Hilagang [[Luzon]]
|ethnicity=[[Kankanaey people]]
|speakers={{sigfig|236,000|2}}
|date=1990 census – 2003
|ref = e18
|familycolor=Austronesian
|fam2=[[Mga wikang Malayo-Polinesyo|Malayo-Polinesyo]]
|fam3=[[Mga wika sa Pilipinas|Pilipinas]]
|fam4=[[Mga wika sa Hilagang Luzon|Hilagang Luzon]]
|fam5=[[Mga wikang Timog–Gitnang Cordilleran|Timog–Gitnang Cordilleran]]
|fam6=Central Cordilleran
|fam7=Nuclear Cordilleran 
|fam8=Bontok–Kankanay
|lc1=kne|ld1=Kankanaey
|lc2=xnn|ld2=Northern Kankanaey
|lc3=itt|ld3=Maeng Itneg 
|glotto=kank1245
|glottorefname=Kankanay
|map=Greater_Kankanaey_language_map.png
|mapcaption=Lugar kung saan sinasalita ang Kankanaey (kabilang ang Hilagang Kankanaey, ngunit hindi ang Maeng Itneg) ayon sa Ethnologue
}}

Ang wikang '''Kankanáëy''' ay isang wikang timog-gitnang Kordelyano ng pamilyang wikang Austronesyo na sinasalita sa mga isla ng [[Luzon]] sa [[Pilipinas]].

== Phonology ==

Kadalasan ay lumilitaw ang karaniwang pagkakaroon ng madiin na schwa sa maraming salita sa wikang Kankanaey. Sa katunayan, ang e ng Kankanaey ay binibigkas sa ganitong tunog at hindi sa paraang tulad ng pagbigkas sa e sa mga salitang bet o wet. Ang tunog na ito ay kadalasang hindi madiin at may mabilis na durasyon sa wikang Ingles, bilang isang tagapamagitang tunog sa pagitan ng mga kumpol ng katinig. Tulad noong sa pagitan ng /B/ at ng /L/ sa salitang table, o sa pagitan ng /T/ at ng /L/ sa title. Ang tunog na ito ay maihahalintulad sa mga wika na matatagpuan sa Hilagang Luzon tulad ng Ilokano at Pangasinense.

Halimbawa nito ay ang mga sumusunod na salitang Kankanaey:
emey/umay&amp;nbsp;– pumunta
entako&amp;nbsp;– halika na
ed&amp;nbsp;– saan
ipe-ey/ipa-ey/ippey&amp;nbsp;– ilagay
iwedwed&amp;nbsp;– luwagan
anggey&amp;nbsp;– tangi, tapusin&lt;ref name=&quot;Kankanaey 2012&quot;/&gt;

==Diyalekto==
Nakatala sa ''[[Ethnologue]]'' ang mga [[diyalekto]] ng Kankanaey: Mankayan-Buguias, Kapangan, Bakun-Kibungan, at Guinzadan. Ang Hilagang Kankanaey ay nakatala bilang hiwalay na wika.

Ang Kankanaey ay sinasalita sa Hilagang Benguet, Timog-Kanluran ng Mountain Province, Timog-Silangan ng Ilocos Sur, Hilagang-Silangan ng La Union, Timog-Silangan ng Ilocos Sur, at Timog Kanluran ng Ifugal. Ang Hilagang Kankanaey ay sinasalita sa Kanlurang [[Mountain Province]], [[Lalawigan ng Ilocos Sur]] (mga [[Quirino, Ilocos Sur]], [[Cervantes, Ilocos Sur]], [[Gregorio del Pilar, Ilocos Sur]], [[San Emilio, Ilocos Sur]]), at [[Abra]] ([[Tubo, Abra]]).

==Sanggunian==
{{reflist}}

[[Kategorya:Pages with unreviewed translations]]

{{stub|Wika|Pilipinas}}

[[Kaurian:Mga wika ng Pilipinas]]</text>
      <sha1>cygdqtc3sk21cvdhqh2vbikdc29cwx0</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2202718</id>
      <parentid>2202717</parentid>
      <timestamp>2026-04-12T09:58:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yivan000</username>
        <id>85905</id>
      </contributor>
      <origin>2202718</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2699" sha1="ic495a5ar4avt2ti4k3dhvttahpwfo7" xml:space="preserve">{{Infobox language
|name=Kankanáëy
|altname=Kankanaey, Kankana-ey
|states=[[Pilipinas]]
|region=Hilagang [[Luzon]]
|ethnicity=[[Kankanaey people]]
|speakers={{sigfig|236,000|2}}
|date=1990 census – 2003
|ref = e18
|familycolor=Austronesian
|fam2=[[Mga wikang Malayo-Polinesyo|Malayo-Polinesyo]]
|fam3=[[Mga wika sa Pilipinas|Pilipinas]]
|fam4=[[Mga wika sa Hilagang Luzon|Hilagang Luzon]]
|fam5=[[Mga wikang Timog–Gitnang Cordilleran|Timog–Gitnang Cordilleran]]
|fam6=Central Cordilleran
|fam7=Nuclear Cordilleran 
|fam8=Bontok–Kankanay
|lc1=kne|ld1=Kankanaey
|lc2=xnn|ld2=Northern Kankanaey
|lc3=itt|ld3=Maeng Itneg 
|glotto=kank1245
|glottorefname=Kankanay
|map=Greater_Kankanaey_language_map.png
|mapcaption=Lugar kung saan sinasalita ang Kankanaey (kabilang ang Hilagang Kankanaey, ngunit hindi ang Maeng Itneg) ayon sa Ethnologue
}}

Ang wikang '''Kankanáëy''' ay isang wikang timog-gitnang Kordelyano ng pamilyang wikang Austronesyo na sinasalita sa mga isla ng [[Luzon]] sa [[Pilipinas]].

== Phonology ==

Kadalasan ay lumilitaw ang karaniwang pagkakaroon ng madiin na schwa sa maraming salita sa wikang Kankanaëy. Sa katunayan, ang ë ng Kankanaëy ay binibigkas sa ganitong tunog at hindi sa paraang tulad ng pagbigkas sa e sa mga salitang bet o wet. Ang tunog na ito ay kadalasang hindi madiin at may mabilis na durasyon sa wikang Ingles, bilang isang tagapamagitang tunog sa pagitan ng mga kumpol ng katinig. Tulad noong sa pagitan ng /B/ at ng /L/ sa salitang table, o sa pagitan ng /T/ at ng /L/ sa title. Ang tunog na ito ay maihahalintulad sa mga wika na matatagpuan sa Hilagang Luzon tulad ng Ilokano at Pangasinense.

Halimbawa nito ay ang mga sumusunod na salitang Kankanaëy:
emey/umay&amp;nbsp;– pumunta
entako&amp;nbsp;– halika na
ed&amp;nbsp;– saan
ipe-ey/ipa-ey/ippey&amp;nbsp;– ilagay
iwedwed&amp;nbsp;– luwagan
anggey&amp;nbsp;– tangi, tapusin&lt;ref name=&quot;Kankanaey 2012&quot;/&gt;

==Diyalekto==
Nakatala sa ''[[Ethnologue]]'' ang mga [[diyalekto]] ng Kankanaëy: Mankayan-Buguias, Kapangan, Bakun-Kibungan, at Guinzadan. Ang Hilagang Kankanaëy ay nakatala bilang hiwalay na wika.

Ang Kankanaëy ay sinasalita sa Hilagang Benguet, Timog-Kanluran ng Mountain Province, Timog-Silangan ng Ilocos Sur, Hilagang-Silangan ng La Union, Timog-Silangan ng Ilocos Sur, at Timog Kanluran ng Ifugal. Ang Hilagang Kankanaëy ay sinasalita sa Kanlurang [[Mountain Province]], [[Lalawigan ng Ilocos Sur]] (mga [[Quirino, Ilocos Sur]], [[Cervantes, Ilocos Sur]], [[Gregorio del Pilar, Ilocos Sur]], [[San Emilio, Ilocos Sur]]), at [[Abra]] ([[Tubo, Abra]]).

==Sanggunian==
{{reflist}}

[[Kategorya:Pages with unreviewed translations]]

{{stub|Wika|Pilipinas}}

[[Kaurian:Mga wika ng Pilipinas]]</text>
      <sha1>ic495a5ar4avt2ti4k3dhvttahpwfo7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Wikang Isnëg</title>
    <ns>0</ns>
    <id>253109</id>
    <revision>
      <id>2202725</id>
      <parentid>2186925</parentid>
      <timestamp>2026-04-12T10:03:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yivan000</username>
        <id>85905</id>
      </contributor>
      <origin>2202725</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1089" sha1="mlnzaru8zlfly4btza4v6hah1jpufw5" xml:space="preserve">{{Infobox language
|name=Isnë́g
|altname=Isnag
|states=[[Philippines]]
|region=most parts of [[Apayao]] [[provinces of the Philippines|province]], northern parts of [[Abra (province)|Abra]], [[Luzon]]
|speakers=30,000–40,000 
|date = 1994
|ref=e18
|familycolor=Austronesian
|fam2=[[Mga wikang Malayo-Polinesyo|Malayo-Polinesyo]]
|fam3=[[Mga wika sa Pilipinas|Pilipinas]]
|fam4=[[Mga wika sa Hilagang Luzon|Hilagang Luzon]]
|fam5=[[Mga wikang Cagayan Valley|Cagayan Valley]]
|lc1=isd|ld1=Isnag
|lc2=tiu|ld2=Adasen Itneg
|lingua=[http://linguasphere.info/?page=linguascale&amp;linguacode=31-CCA-a 31-CCA-a] incl. inner units 31-CCA-aa...-ae
|notice=IPA
|map=Isnag_language_map.png
|mapcaption=Area where Isnag (including Adasen Isneg) is spoken according to Ethnologue
|glotto=isna1241
|glottoname=Isnag
|glotto2=adas1235
|glottoname2=Adasen
}}

Ang wikang '''Isnë́g''' ay isang wikang sinasalita ng mahigit 40,000 [[mga Isnag]] ng [[Apayao|probinsya ng Apayao]] sa [[Cordillera Administrative Region]] sa hilagang [[Pilipinas]].

{{Stub|Wika|Pilipinas}}

[[Kaurian:Mga wika ng Pilipinas]]</text>
      <sha1>mlnzaru8zlfly4btza4v6hah1jpufw5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Wikang Agutaynën</title>
    <ns>0</ns>
    <id>253183</id>
    <revision>
      <id>2202712</id>
      <parentid>1551920</parentid>
      <timestamp>2026-04-12T09:54:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yivan000</username>
        <id>85905</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Inilipat ni Yivan000 ang pahinang [[Wikang Agutaynen]] sa [[Wikang Agutaynën]]: move to official KWF name</comment>
      <origin>1551920</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="483" sha1="na3f7dq8elk996t8tqheuo4c7zohrob" xml:space="preserve">{{Infobox language
|name=Agutaynen
|states=[[Pilipinas]]
|region=[[MIMAROPA]]
|speakers=15,000
|date=2000
|ref=e18
|familycolor=Austronesian
|fam2=[[Mga wikang Malayo-Polinesyo|Malayo-Polinesyo]]
|fam3=[[Mga wikang Pilipino|Pilipino]]
|fam4=[[Mga wikang Kalamian|Kalamian]]
|iso3=agn
|glotto=agut1237
|glottorefname=Agutaynen
}}

Ang wikang '''Agutaynen''' ay isang wikang sinasalita sa [[Agutaya, Palawan]], [[Pilipinas]].

{{stub|Wika|Pilipinas}}

[[Kaurian:Mga wika ng Pilipinas]]</text>
      <sha1>na3f7dq8elk996t8tqheuo4c7zohrob</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2202714</id>
      <parentid>2202712</parentid>
      <timestamp>2026-04-12T09:55:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yivan000</username>
        <id>85905</id>
      </contributor>
      <origin>2202714</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="485" sha1="cxgo691ttsa72fkm8ozy99fz43a9ko3" xml:space="preserve">{{Infobox language
|name=Agutaynën
|states=[[Pilipinas]]
|region=[[MIMAROPA]]
|speakers=15,000
|date=2000
|ref=e18
|familycolor=Austronesian
|fam2=[[Mga wikang Malayo-Polinesyo|Malayo-Polinesyo]]
|fam3=[[Mga wikang Pilipino|Pilipino]]
|fam4=[[Mga wikang Kalamian|Kalamian]]
|iso3=agn
|glotto=agut1237
|glottorefname=Agutaynen
}}

Ang wikang '''Agutaynën''' ay isang wikang sinasalita sa [[Agutaya, Palawan]], [[Pilipinas]].

{{stub|Wika|Pilipinas}}

[[Kaurian:Mga wika ng Pilipinas]]</text>
      <sha1>cxgo691ttsa72fkm8ozy99fz43a9ko3</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2202715</id>
      <parentid>2202714</parentid>
      <timestamp>2026-04-12T09:56:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yivan000</username>
        <id>85905</id>
      </contributor>
      <origin>2202715</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="489" sha1="jfbteizu2j85ce143qba2d6y6lf9w1u" xml:space="preserve">{{Infobox language
|name=Agutaynë́n
|states=[[Pilipinas]]
|region=[[MIMAROPA]]
|speakers=15,000
|date=2000
|ref=e18
|familycolor=Austronesian
|fam2=[[Mga wikang Malayo-Polinesyo|Malayo-Polinesyo]]
|fam3=[[Mga wikang Pilipino|Pilipino]]
|fam4=[[Mga wikang Kalamian|Kalamian]]
|iso3=agn
|glotto=agut1237
|glottorefname=Agutaynen
}}

Ang wikang '''Agutaynë́n''' ay isang wikang sinasalita sa [[Agutaya, Palawan]], [[Pilipinas]].

{{stub|Wika|Pilipinas}}

[[Kaurian:Mga wika ng Pilipinas]]</text>
      <sha1>jfbteizu2j85ce143qba2d6y6lf9w1u</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Wikang Subanën</title>
    <ns>0</ns>
    <id>253239</id>
    <revision>
      <id>2202719</id>
      <parentid>2115878</parentid>
      <timestamp>2026-04-12T09:59:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yivan000</username>
        <id>85905</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Inilipat ni Yivan000 ang pahinang [[Wikang Subanon]] sa [[Wikang Subanën]]: move to official KWF name</comment>
      <origin>2115878</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="789" sha1="rml3cwzhzqm1lyajrjein3clkkxduzp" xml:space="preserve">{{Infobox language
|name=Subanen
|altname=Subanon, Subanun
|nativename=
|region=Greater Central Philippines
|speakers=400,000
|date=1978–2011
|ref=e18
|familycolor=Austronesian
|fam2=[[Mga wikang Malayo-Polinesyo|Malayo-Polinesyo]]
|fam3=[[Mga wikang Pilipino|Pilipino]]
|fam4=[[Mga wikang Greater Central Philippines]]
|lc1=syb |ld1=Gitna
|lc2=stb |ld2=Hilaga
|lc4=skn |ld4=Kolibugan
|lc3=suc |ld3=kanluran
|lc5=laa |ld5=Timugan
|lc6=sfe |ld6=Silangan
|glotto=suba1253
|glottorefname=Subanen
}}
Ang '''Subanen''' ay isang grupo ng mga wikang [[Austronesyo]] ng pamilyang wikang Mindanao na sinasalita sa mga rehiyon ng [[Tangway ng Zamboanga]] (Rehiyon IX) at [[Hilagang Mindanao]] (Rehiyon X). 

==Mga sanggunian==
{{reflist}}
{{Stub|Wika|Pilipinas}}

[[Kaurian:Mga wika ng Pilipinas]]</text>
      <sha1>rml3cwzhzqm1lyajrjein3clkkxduzp</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2202721</id>
      <parentid>2202719</parentid>
      <timestamp>2026-04-12T10:00:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yivan000</username>
        <id>85905</id>
      </contributor>
      <origin>2202721</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="793" sha1="7xiyik9nu2xtqgprm8lj1el7mukngup" xml:space="preserve">{{Infobox language
|name=Subánën
|altname=Subanon, Subanun
|nativename=
|region=Greater Central Philippines
|speakers=400,000
|date=1978–2011
|ref=e18
|familycolor=Austronesian
|fam2=[[Mga wikang Malayo-Polinesyo|Malayo-Polinesyo]]
|fam3=[[Mga wikang Pilipino|Pilipino]]
|fam4=[[Mga wikang Greater Central Philippines]]
|lc1=syb |ld1=Gitna
|lc2=stb |ld2=Hilaga
|lc4=skn |ld4=Kolibugan
|lc3=suc |ld3=kanluran
|lc5=laa |ld5=Timugan
|lc6=sfe |ld6=Silangan
|glotto=suba1253
|glottorefname=Subanen
}}
Ang '''Subánën''' ay isang grupo ng mga wikang [[Austronesyo]] ng pamilyang wikang Mindanao na sinasalita sa mga rehiyon ng [[Tangway ng Zamboanga]] (Rehiyon IX) at [[Hilagang Mindanao]] (Rehiyon X). 

==Mga sanggunian==
{{reflist}}
{{Stub|Wika|Pilipinas}}

[[Kaurian:Mga wika ng Pilipinas]]</text>
      <sha1>7xiyik9nu2xtqgprm8lj1el7mukngup</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2202743</id>
      <parentid>2202721</parentid>
      <timestamp>2026-04-12T10:19:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yivan000</username>
        <id>85905</id>
      </contributor>
      <origin>2202743</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="823" sha1="n8zxg96j0hg4swna0ynit0fzkvp7d73" xml:space="preserve">{{Infobox language
|name=Subánën
|altname=Subanon, Subanun
|nativename=
|region=Greater Central Philippines
|speakers=400,000
|date=1978–2011
|ref=e18
|familycolor=Austronesian
|fam2=[[Mga wikang Malayo-Polinesyo|Malayo-Polinesyo]]
|fam3=[[Mga wikang Pilipino|Pilipino]]
|fam4=[[Mga wikang Greater Central Philippines]]
|lc1=syb |ld1=Gitna
|lc2=stb |ld2=Hilaga
|lc4=skn |ld4=Kolibugan
|lc3=suc |ld3=kanluran
|lc5=laa |ld5=Timugan
|lc6=sfe |ld6=Silangan (G̓insëlug̓ën Sub̓anën)
|glotto=suba1253
|glottorefname=Subanen
}}
Ang '''Subánën''' ay isang grupo ng mga wikang [[Austronesyo]] ng pamilyang wikang Mindanao na sinasalita sa mga rehiyon ng [[Tangway ng Zamboanga]] (Rehiyon IX) at [[Hilagang Mindanao]] (Rehiyon X). 

==Mga sanggunian==
{{reflist}}
{{Stub|Wika|Pilipinas}}

[[Kaurian:Mga wika ng Pilipinas]]</text>
      <sha1>n8zxg96j0hg4swna0ynit0fzkvp7d73</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Padron:UN Population</title>
    <ns>10</ns>
    <id>275899</id>
    <revision>
      <id>2202592</id>
      <parentid>1982397</parentid>
      <timestamp>2026-04-12T02:31:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jojit fb</username>
        <id>38</id>
      </contributor>
      <origin>2202592</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="16549" sha1="qoh50fxmhksxm6ly28la8l4sk3vl45k" xml:space="preserve">&lt;!-- WAG ISALIN ANG MGA PANGALAN NG BANSA PARA SA CONSISTENCY. --&gt;
&lt;includeonly&gt;{{#switch: {{{1}}}
| year|Year = 2021
| source|Source = rebisyong 2022 ng World Population Prospects&lt;ref name=&quot;UN_WPP&quot;&gt;{{Cite web|url= https://population.un.org/wpp/ |title= World Population Prospects 2022 |publisher= United Nations Department of Economic and Social Affairs, Population Division |language=en|website= population.un.org |access-date= 17 Hulyo 2022}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;UN_WPP_2022&quot;&gt;{{Cite web|url= https://population.un.org/wpp/Download/Files/1_Indicators%20(Standard)/EXCEL_FILES/1_General/WPP2022_GEN_F01_DEMOGRAPHIC_INDICATORS_COMPACT_REV1.xlsx |title= World Population Prospects 2022: Demographic indicators by region, subregion and country, annually for 1950-2100|trans-title=World Population Prospects 2022: Mga panukoy pang-demograpiko batay sa rehiyon, subrehiyon, at bansa, taunan mula 1950-2100|language=en |type= &quot;Kabuuang populasyon, tumpak noong ika-1 ng Hulyo (libo)&quot; |publisher= United Nations Department of Economic and Social Affairs, Population Division |website= population.un.org |access-date= 17 Hulyo 2022 |format= XSLX}}&lt;/ref&gt;
| ref|Ref = &lt;ref name=&quot;UN_WPP&quot;&gt;{{Cite web|url= https://population.un.org/wpp/ |title= World Population Prospects 2022 |publisher= United Nations Department of Economic and Social Affairs, Population Division |website= population.un.org |access-date= 17 Hulyo 2022}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;UN_WPP_2022&quot;&gt;{{Cite web|url= https://population.un.org/wpp/Download/Files/1_Indicators%20(Standard)/EXCEL_FILES/1_General/WPP2022_GEN_F01_DEMOGRAPHIC_INDICATORS_COMPACT_REV1.xlsx |title= World Population Prospects 2022: Demographic indicators by region, subregion and country, annually for 1950-2100|trans-title=World Population Prospects 2022: Mga panukoy pang-demograpiko batay sa rehiyon, subrehiyon, at bansa, taunan mula 1950-2100|language=en |type= &quot;Kabuuang populasyon, tumpak noong ika-1 ng Hulyo (libo)&quot; |publisher= United Nations Department of Economic and Social Affairs, Population Division |website= population.un.org |access-date= July 17, 2022 |format= XSLX}}&lt;/ref&gt;
| World=7,909,295,151
|   Sub-Saharan Africa=1,137,938,708
|   Northern Africa and Western Asia=545,470,860
|   Central and Southern Asia=2,065,350,055
|   Eastern and South-Eastern Asia=2,339,492,988
|   Latin America and the Caribbean=656,098,097
|   Oceania (excluding Australia and New Zealand)=13,440,907
|   Australia/New Zealand=31,050,817
|   Europe and Northern America=1,120,452,720
|   More developed regions=1,276,116,067
|   Less developed regions=6,633,179,084
|    Least developed countries=1,099,568,569
|    Less developed regions, excluding least developed countries=5,533,610,515
|   Less developed regions, excluding China=5,175,244,522
|   Land-locked Developing Countries (LLDC)=550,846,427
|   Small Island Developing States (SIDS)=73,767,221
|   High-income countries=1,245,565,549
|   Middle-income countries=5,916,620,111
|    Upper-middle-income countries=2,519,863,638
|    Lower-middle-income countries=3,396,756,474
|   Low-income countries=718,255,072
|   No income group available=28,854,418
|   Africa=1,393,676,444
|    Eastern Africa=461,141,845
|     Burundi=12,551,213
|     Comoros=821,625
|     Djibouti=1,105,557
|     Eritrea=3,620,312
|     Ethiopia=120,283,026
|     Kenya=53,005,614
|     Madagascar=28,915,653
|     Malawi=19,889,742
|     Mauritius=1,298,915
|     Mayotte=316,014
|     Mozambique=32,077,072
|     Réunion=966,129
|     Rwanda=13,461,888
|     Seychelles=106,471
|     Somalia=17,065,581
|     South Sudan=10,748,272
|     Uganda=45,853,778
|     United Republic of Tanzania=63,588,334
|     Tanzania=63,588,334                    &lt;!--For backwards compatibility with 2019; was in older template version but no longer appears in source as of July 2022.--&gt;
|     Zambia=19,473,125
|     Zimbabwe=15,993,524
|    Middle Africa=190,267,973
|     Angola=34,503,774
|     Cameroon=27,198,628
|     Central African Republic=5,457,154
|     Chad=17,179,740
|     Congo=5,835,806
|     Republic of the Congo=5,835,806        &lt;!--For backwards compatibility with 2019; was in older template version but no longer appears in source as of July 2022.--&gt;
|     Democratic Republic of the Congo=95,894,118
|     Equatorial Guinea=1,634,466
|     Gabon=2,341,179
|     Sao Tome and Principe=223,107
|     São Tomé and Príncipe=223,107          &lt;!--For backwards compatibility with 2019; was in older template version but no longer appears in source as of July 2022.--&gt;
|    Northern Africa=255,737,736
|     Algeria=44,177,969
|     Egypt=109,262,178
|     Libya=6,735,277
|     Morocco=37,076,584
|     Sudan=45,657,202
|     Tunisia=12,262,946
|     Western Sahara=565,581
|    Southern Africa=67,984,554
|     Botswana=2,588,423
|     Eswatini=1,192,271
|     Lesotho=2,281,454
|     Namibia=2,530,151
|     South Africa=59,392,255
|    Western Africa=418,544,337
|     Benin=12,996,895
|     Burkina Faso=22,100,683
|     Cabo Verde=587,925
|     Cape Verde=587,925                     &lt;!--For backwards compatibility with 2019; was in older template version but no longer appears in source as of July 2022.--&gt;
|     Côte d'Ivoire=27,478,249
|     Ivory Coast=27,478,249                 &lt;!--For backwards compatibility with 2019; was in older template version but no longer appears in source as of July 2022.--&gt;
|     Gambia=2,639,916
|     The Gambia=2,639,916                   &lt;!--For backwards compatibility with 2019; was in older template version but no longer appears in source as of July 2022.--&gt;
|     Ghana=32,833,031
|     Guinea=13,531,906
|     Guinea-Bissau=2,060,721
|     Liberia=5,193,416
|     Mali=21,904,983
|     Mauritania=4,614,974
|     Niger=25,252,722
|     Nigeria=213,401,323
|     Saint Helena=5,404
|     Senegal=16,876,720
|     Sierra Leone=8,420,641
|     Togo=8,644,829
|   Asia=4,694,576,167
|    Central Asia=75,897,577
|     Kazakhstan=19,196,465
|     Kyrgyzstan=6,527,743
|     Tajikistan=9,750,064
|     Turkmenistan=6,341,855
|     Uzbekistan=34,081,449
|    Eastern Asia=1,663,696,923
|     China=1,425,893,465
|     China, Hong Kong SAR=7,494,578
|     Hong Kong=7,494,578                    &lt;!--For backwards compatibility with 2019; was in older template version but no longer appears in source as of July 2022.--&gt;
|     China, Macao SAR=686,607
|     Macau=686,607                          &lt;!--For backwards compatibility with 2019; was in older template version but no longer appears in source as of July 2022.--&gt;
|     Macao=686,607                          &lt;!--For backwards compatibility with 2019; was in older template version but no longer appears in source as of July 2022.--&gt;
|     China, Taiwan Province of China=23,859,912
|     Taiwan=23,859,912                      &lt;!--For backwards compatibility with 2019; was in older template version but no longer appears in source as of July 2022.--&gt;
|     Dem. People's Republic of Korea=25,971,909
|     North Korea=25,971,909                 &lt;!--For backwards compatibility with 2019; was in older template version but no longer appears in source as of July 2022.--&gt;
|     Japan=124,612,530
|     Mongolia=3,347,782
|     Republic of Korea=51,830,139
|     South Korea=51,830,139                 &lt;!--For backwards compatibility with 2019; was in older template version but no longer appears in source as of July 2022.--&gt;
|    Southern Asia=1,989,452,478
|     Afghanistan=40,099,462
|     Bangladesh=169,356,251
|     Bhutan=777,486
|     India=1,407,563,842
|     Iran (Islamic Republic of)=87,923,432
|     Iran=87,923,432                        &lt;!--For backwards compatibility with 2019; was in older template version but no longer appears in source as of July 2022.--&gt;
|     Maldives=521,457
|     Nepal=30,034,989
|     Pakistan=231,402,117
|     Sri Lanka=21,773,441
|    South-Eastern Asia=675,796,065
|     Brunei Darussalam=445,373
|     Brunei=445,373                         &lt;!--For backwards compatibility with 2019; was in older template version but no longer appears in source as of July 2022.--&gt;
|     Cambodia=16,589,023
|     Indonesia=273,753,191
|     Lao People's Democratic Republic=7,425,057
|     Laos=7,425,057                         &lt;!--For backwards compatibility with 2019; was in older template version but no longer appears in source as of July 2022.--&gt;
|     Malaysia=33,573,874
|     Myanmar=53,798,084
|     Philippines=113,880,328
|     Singapore=5,941,060
|     Thailand=71,601,103
|     Timor-Leste=1,320,942
|     East Timor=1,320,942                   &lt;!--For backwards compatibility with 2019; was in older template version but no longer appears in source as of July 2022.--&gt;
|     Viet Nam=97,468,029
|     Vietnam=97,468,029                     &lt;!--For backwards compatibility with 2019; was in older template version but no longer appears in source as of July 2022.--&gt;
|    Western Asia=289,733,123
|     Armenia=2,790,974
|     Azerbaijan=10,312,992
|     Bahrain=1,463,265
|     Cyprus=1,244,188
|     Georgia=3,757,980
|     Iraq=43,533,592
|     Israel=8,900,059
|     Jordan=11,148,278
|     Kuwait=4,250,114
|     Lebanon=5,592,631
|     Oman=4,520,471
|     Qatar=2,688,235
|     Saudi Arabia=35,950,396
|     State of Palestine=5,133,392
|     Syrian Arab Republic=21,324,367
|     Syria=21,324,367                       &lt;!--For backwards compatibility with 2019; was in older template version but no longer appears in source as of July 2022.--&gt;
|     Türkiye=84,775,404
|     Turkey=84,775,404                      &lt;!--For backwards compatibility with 2019; was in older template version but no longer appears in source as of July 2022.--&gt;
|     United Arab Emirates=9,365,145
|     Yemen=32,981,641
|   Europe=745,173,774
|    Eastern Europe=291,464,162
|     Belarus=9,578,167
|     Bulgaria=6,885,868
|     Czechia=10,510,751
|     Czech Republic=10,510,751              &lt;!--For backwards compatibility with 2019; was in older template version but no longer appears in source as of July 2022.--&gt;
|     Hungary=9,709,786
|     Poland=38,307,726
|     Republic of Moldova=3,061,506
|     Moldova=3,061,506                      &lt;!--For backwards compatibility with 2019; was in older template version but no longer appears in source as of July 2022.--&gt;
|     Romania=19,328,560
|     Russian Federation=145,102,755
|     Russia=145,102,755                     &lt;!--For backwards compatibility with 2019; was in older template version but no longer appears in source as of July 2022.--&gt;
|     Slovakia=5,447,622
|     Ukraine=43,531,422
|    Northern Europe=106,197,357
|     Denmark=5,854,240
|     Estonia=1,328,701
|     Faroe Islands=52,889
|     Finland=5,535,992
|     Guernsey=63,065
|     Iceland=370,335
|     Ireland=4,986,526
|     Republic of Ireland=4,986,526          &lt;!--For backwards compatibility with 2019; was in older template version but no longer appears in source as of July 2022.--&gt;
|     Isle of Man=84,263
|     Jersey=109,618
|     Latvia=1,873,919
|     Lithuania=2,786,651
|     Norway=5,403,021
|     Sweden=10,467,097
|     United Kingdom=67,281,039
|    Southern Europe=152,130,606
|     Albania=2,854,710
|     Andorra=79,034
|     Bosnia and Herzegovina=3,270,943
|     Croatia=4,060,135
|     Gibraltar=32,669
|     Greece=10,445,365
|     Holy See=511
|     Italy=59,240,329
|     Kosovo (under UNSC res. 1244)=1,662,009
|     Malta=526,748
|     Montenegro=627,859
|     North Macedonia=2,103,330
|     Portugal=10,290,103
|     San Marino=33,745
|     Serbia=7,296,769
|     Slovenia=2,119,410
|     Spain=47,486,935
|    Western Europe=195,381,649
|     Austria=8,922,082
|     Belgium=11,611,419
|     France=64,531,444
|     Germany=83,408,554
|     Liechtenstein=39,039
|     Luxembourg=639,321
|     Monaco=36,686
|     Netherlands=17,501,696
|     Switzerland=8,691,406
|   Latin America and the Caribbean=656,098,097
|    Caribbean=44,182,048
|     Anguilla=15,753
|     Antigua and Barbuda=93,219
|     Aruba=106,537
|     Bahamas=407,906
|     The Bahamas=407,906                    &lt;!--For backwards compatibility with 2019; was in older template version but no longer appears in source as of July 2022.--&gt;
|     Barbados=281,200
|     Bonaire, Sint Eustatius and Saba=26,706
|     Caribbean Netherlands=26,706           &lt;!--For backwards compatibility with 2019; was in older template version but no longer appears in source as of July 2022.--&gt;
|     British Virgin Islands=31,122
|     Cayman Islands=68,136
|     Cuba=11,256,372
|     Curaçao=190,338
|     Dominica=72,412
|     Dominican Republic=11,117,873
|     Grenada=124,610
|     Guadeloupe=396,051
|     Haiti=11,447,569
|     Jamaica=2,827,695
|     Martinique=368,796
|     Montserrat=4,417
|     Puerto Rico=3,256,028
|     Saint Barthélemy=10,861
|     Saint Kitts and Nevis=47,606
|     Saint Lucia=179,651
|     Saint Martin (French part)=31,948
|     Saint-Martin (French part)=31,948      &lt;!--For backwards compatibility with 2019; was in older template version but no longer appears in source as of July 2022.--&gt;
|     Saint Vincent and the Grenadines=104,332
|     Sint Maarten (Dutch part)=44,042
|     Sint Maarten=44,042                    &lt;!--For backwards compatibility with 2019; was in older template version but no longer appears in source as of July 2022.--&gt;
|     Trinidad and Tobago=1,525,663
|     Turks and Caicos Islands=45,114
|     United States Virgin Islands=100,091
|    Central America=177,661,929
|     Belize=400,031
|     Costa Rica=5,153,957
|     El Salvador=6,314,167
|     Guatemala=17,608,483
|     Honduras=10,278,345
|     Mexico=126,705,138
|     Nicaragua=6,850,540
|     Panama=4,351,267
|    South America=434,254,119
|     Argentina=45,276,780
|     Bolivia (Plurinational State of)=12,079,472
|     Bolivia=12,079,472                     &lt;!--For backwards compatibility with 2019; was in older template version but no longer appears in source as of July 2022.--&gt;
|     Brazil=214,326,223
|     Chile=19,493,184
|     Colombia=51,516,562
|     Ecuador=17,797,737
|     Falkland Islands (Malvinas)=3,764
|     Falkland Islands=3,764                 &lt;!--For backwards compatibility with 2019; was in older template version but no longer appears in source as of July 2022.--&gt;
|     French Guiana=297,449
|     Guyana=804,567
|     Paraguay=6,703,799
|     Peru=33,715,471
|     Suriname=612,985
|     Uruguay=3,426,260
|     Venezuela (Bolivarian Republic of)=28,199,867
|     Venezuela=28,199,867                   &lt;!--For backwards compatibility with 2019; was in older template version but no longer appears in source as of July 2022.--&gt;
|   Northern America=375,278,947
|    Bermuda=64,185
|    Canada=38,155,012
|    Greenland=56,243
|    Saint Pierre and Miquelon=5,883
|    United States of America=336,997,624
|    United States=336,997,624               &lt;!--For backwards compatibility with 2019; was in older template version but no longer appears in source as of July 2022.--&gt;
|   Oceania=44,491,724
|    Australia/New Zealand=31,050,817
|     Australia=25,921,089
|     New Zealand=5,129,727
|    Melanesia=12,188,834
|     Fiji=924,610
|     New Caledonia=287,800
|     Papua New Guinea=9,949,437
|     Solomon Islands=707,851
|     Vanuatu=319,137
|    Micronesia=534,606
|     Guam=170,534
|     Kiribati=128,874
|     Marshall Islands=42,050
|     Micronesia (Fed. States of)=113,131
|     Federated States of Micronesia=113,131 &lt;!--For backwards compatibility with 2019; was in older template version but no longer appears in source as of July 2022.--&gt;
|     Nauru=12,511
|     Northern Mariana Islands=49,481
|     Palau=18,024
|    Polynesia=717,467
|     American Samoa=45,035
|     Cook Islands=17,003
|     French Polynesia=304,032
|     Niue=1,937
|     Samoa=218,764
|     Tokelau=1,849
|     Tonga=106,017
|     Tuvalu=11,204
|     Wallis and Futuna Islands=11,627
|     Wallis and Futuna=11,627               &lt;!--For backwards compatibility with 2019; was in older template version but no longer appears in source as of July 2022.--&gt;
| #default=0
|   North America={{formatnum:{{#expr: 44092085+177050287+374641093}}}}&lt;!--Caribbean+Central America+Northern America--&gt;&lt;!--For backwards compatibility with 2019; was in older template version but no longer appears in source as of July 2022.--&gt;
|     Channel Islands={{formatnum:{{#expr: 62952+108964}}}}&lt;!--Guernsey+Jersey--&gt;&lt;!--For backwards compatibility with 2019; was in older template version but no longer appears in source as of July 2022.--&gt;
}}&lt;/includeonly&gt;&lt;noinclude&gt;
{{documentation}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>qoh50fxmhksxm6ly28la8l4sk3vl45k</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Sedro</title>
    <ns>0</ns>
    <id>276847</id>
    <revision>
      <id>2202687</id>
      <parentid>2062495</parentid>
      <timestamp>2026-04-12T08:08:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yivan000</username>
        <id>85905</id>
      </contributor>
      <comment>wrong spelling, see Manwal sa Masinop na Pagsulat section 11.7</comment>
      <origin>2202687</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="837" sha1="t00lpbdekhe0n76238t1kdeox2a4nul" xml:space="preserve">{{Taxobox
| name = Sedro
| image = View from the Barouk Forest 1.JPG
| image_caption = Sedro ng Libano sa [[Al Shouf Cedar Nature Reserve]], [[Barouk]], [[Libano]]
| regnum = [[Plantae]]
| divisio = [[Pinophyta]]
| classis = [[Pinopsida]]
| ordo = [[Pinales]]
| familia = [[Pinaceae]]
| genus = '''''Cedrus'''''
| genus_authority = [[Christoph Jakob Trew|Trew]]
| subdivision_ranks = Espesye
| subdivision = 
tingnan ang teksto
}}

Ang '''Sedro''' (karaniwang [[Wikang Ingles|Ingles]] na ''cedar'') ay isang [[genus]] ng mga [[puno]] sa koniperus sa pamilya [[Pinaceae]]. Ang mga ito ay katutubong sa mga bundok ng [[Himalaya]]ng at sa rehiyon ng [[Mediteraneo]], na nagaganap sa mga altitud ng 1,500-3,200 m sa Himalayang at 1,000-2,200 m sa Mediteraneo.

{{stub}}

[[kategorya:Pinaceae]]
[[kategorya:Pinales]]
[[Kategorya:Punongkahoy]]</text>
      <sha1>t00lpbdekhe0n76238t1kdeox2a4nul</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Wikang Hatang Kaye</title>
    <ns>0</ns>
    <id>313364</id>
    <revision>
      <id>2202729</id>
      <parentid>2179500</parentid>
      <timestamp>2026-04-12T10:06:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yivan000</username>
        <id>85905</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Inilipat ni Yivan000 ang pahinang [[Wikang Hatang Kayi]] sa [[Wikang Hatang Kaye]]: move to official KWF name</comment>
      <origin>2179500</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4372" sha1="oxet1yodnmwqdwds9du6qoo6o95k38l" xml:space="preserve">{{redirect|Remontado Dumagat|katutubong subgrupong Negrito na Dumagat Remontado|Mga Dumagat}}
{{Infobox language|name=Hatang Kayi|ref=e18|glotto=remo1247|iso3=agv|fam4=[[Central Luzon languages|Central Luzon]]|fam3=[[Philippine languages|Pilipinas]]|fam2=[[Malayo-Polynesian languages|Malayo-Polinesyo]]|familycolor=[[Austronesian|Austronesyo (&quot;kapuluan sa timog&quot;)]]|date=2000|altname=Sinauna, ''Remontado'' Dumagat|speakers={{sigfig|2530|2}}|region=[[Tanay, Rizal|Tanay]], [[Antipolo]], at [[Rodriguez, Rizal|Montalban]] sa [[Rizal]], at [[General Nakar, Quezon]]|states=[[Pilipinas]]|mapcaption=Area where Sinauna language is spoken|map=Remontado Dumagat language map.png|nativename=''Hatang Kayi''&lt;ref name=&quot;LobelSurbano&quot; /&gt;|glottorefname=Hatang Kayi}}

Ang wikang '''Hatang Kayi,''' na kilala rin sa tawag na '''''Remontado'' Dumagat''', '''Kabalat''', at '''Sinauna''',&lt;ref name=&quot;LobelSurbano&quot; /&gt; ay isang wikang [[Mga wikang Malayo-Polinesyo|Malayo-Polinesyo]] mula gitnang Luzon. Isa ito sa [[mga wikang Negrito ng Pilipinas|mga wika ng mga Agta sa Pilipinas]].

Ito ay sinasalita sa [[Tanay]] at [[Rodriguez|Rodriguez, Rizal]]; [[Heneral Nakar|General Nakar, Quezon]];&lt;ref name=&quot;Reid1994&quot;&gt;{{Cite journal |last=Reid |first=Lawrence A. |date=1994 |title=Possible Non-Austronesian Lexical Elements in Philippine Negrito Languages |url=https://archive.org/details/sim_oceanic-linguistics_1994-06_33_1/page/37 |journal=Oceanic Linguistics |volume=33 |issue=1 |pages=37–72 |doi=10.2307/3623000 |jstor=3623000 |hdl-access=free |hdl=10125/32986}}&lt;/ref&gt;  at [[Antipolo]] sa [[Pilipinas]].

== Katawagan ==
Ang tawag ng mga mananalita ng wikang ito sa kanilang sariling wika ay ''Hatang Kayi'' (&quot;wikang ito&quot;). 

Ang tawag na &quot;Sinauna&quot; ay ginamit ng ilang manunulat mula ng pag-aralan ang wika noong dekada 1970 nguni't hindi kailan man ginamit na pansariling katawagan ng mga nagsasalita nitong wika.&lt;ref name=&quot;LobelSurbano&quot; /&gt; 

Ang tawag na ''Remontado'' (&quot;namundok&quot;) ang pinakakaraniwang ginagamit sa mga kasulatan sa wikang Ingles patungkol sa lahing tinutukoy at sa kanilang wika. 

== Pag-uuri ==
Mula sa pananaliksik ni Lawrence Reid noong taong 2010, maituturing niya ang wikang Hatang Kayi na isa sa mga wikang mula gitnang Luzon.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Reid |first=Lawrence A. |title=Piakandatu ami Dr. Howard P. McKaughan |publisher=Linguistic Society of the Philippines and SIL Philippines |year=2010 |editor-last=Billings |editor-first=Loren |location=Manila |pages=234–260 |chapter=Historical linguistics and Philippine hunter-gatherers |access-date=2021-11-18 |editor-last2=Goudswaard |editor-first2=Nelleke |chapter-url=http://pdfs.semanticscholar.org/724f/2edfad51c759e7e84cc29776c288d9ca96c3.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20190226140936/http://pdfs.semanticscholar.org/724f/2edfad51c759e7e84cc29776c288d9ca96c3.pdf |archive-date=2019-02-26 |url-status=bot: unknown}}&lt;/ref&gt; Si Lawrence Reid ay isang mananaliksik na Amerikano sa ''International Institute for Asian Studies'' (IIAS; &quot;kalipunan sa iba't-ibang bansa sa pag-aaral sa Asya&quot;) sa Pamantasan sa Leiden ng Olanda.

== Kinatitirhan ==
Matatagpuan ang Remontado Dumagat sa mga bundok sa paligid ng hangganan sa pagitan ng distrito ng [[Sampaloc, Quezon|Sampaloc]] [[Tanay|sa Tanay, Rizal]], at [[Heneral Nakar|General Nakar, Quezon]].&lt;ref&gt;{{Cite thesis |last=Lobel |first=Jason William |title=Philippine and North Bornean Languages: Issues in Description, Subgrouping, and Reconstruction |date=2013 |degree=PhD |publisher=University of Hawaii at Manoa |hdl=10125/101972 |hdl-access=free}}&lt;/ref&gt;

Sa ngayon, ang Hatang Kayi ay sinasalita sa sumusunod na limang nayon, kung saan ito ay sinasalita lamang ng mga matatandang lampas sa edad na 50:&lt;ref name=&quot;LobelSurbano&quot;&gt;{{Cite journal |last=Lobel |first=Jason William |last2=Surbano |first2=Orlando Vertudez |date=2019 |title=Notes from the Field: Remontado (Hatang-Kayi): A Moribund Language of the Philippines |journal=Language Documentation and Conservation |volume=13 |pages=1–34 |hdl-access=free |hdl=10125/24796}}&lt;/ref&gt;

Dalawang póok sa Barangay Santa Inez, Tanay, Rizal:

* Sitio Nayon
* Sitio Kinabuan

Tatlong póok sa Barangay Lumutan, General Nakar, Quezon:

* Minanga (Sentro)
* Sitio Sari
* Sitio Paimuhuan

== Sinanggunian ==
{{reflist}}
[[Kategorya:Gitnang Luzon]]
[[Kategorya:Language articles citing Ethnologue 18]]</text>
      <sha1>oxet1yodnmwqdwds9du6qoo6o95k38l</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2202731</id>
      <parentid>2202729</parentid>
      <timestamp>2026-04-12T10:07:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yivan000</username>
        <id>85905</id>
      </contributor>
      <origin>2202731</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4380" sha1="s46m15az62zm7j684mxbl06m8025a87" xml:space="preserve">{{redirect|Remontado Dumagat|katutubong subgrupong Negrito na Dumagat Remontado|Mga Dumagat}}
{{Infobox language|name=Hátang Kayê|ref=e18|glotto=remo1247|iso3=agv|fam4=[[Central Luzon languages|Central Luzon]]|fam3=[[Philippine languages|Pilipinas]]|fam2=[[Malayo-Polynesian languages|Malayo-Polinesyo]]|familycolor=[[Austronesian|Austronesyo (&quot;kapuluan sa timog&quot;)]]|date=2000|altname=Sinauna, ''Remontado'' Dumagat|speakers={{sigfig|2530|2}}|region=[[Tanay, Rizal|Tanay]], [[Antipolo]], at [[Rodriguez, Rizal|Montalban]] sa [[Rizal]], at [[General Nakar, Quezon]]|states=[[Pilipinas]]|mapcaption=Area where Sinauna language is spoken|map=Remontado Dumagat language map.png|nativename=''Hatang Kayi''&lt;ref name=&quot;LobelSurbano&quot; /&gt;|glottorefname=Hatang Kayi}}

Ang wikang '''Hátang Kayê,''' na kilala rin sa tawag na '''''Remontado'' Dumagat''', '''Kabalat''', at '''Sinauna''',&lt;ref name=&quot;LobelSurbano&quot; /&gt; ay isang wikang [[Mga wikang Malayo-Polinesyo|Malayo-Polinesyo]] mula gitnang Luzon. Isa ito sa [[mga wikang Negrito ng Pilipinas|mga wika ng mga Agta sa Pilipinas]].

Ito ay sinasalita sa [[Tanay]] at [[Rodriguez|Rodriguez, Rizal]]; [[Heneral Nakar|General Nakar, Quezon]];&lt;ref name=&quot;Reid1994&quot;&gt;{{Cite journal |last=Reid |first=Lawrence A. |date=1994 |title=Possible Non-Austronesian Lexical Elements in Philippine Negrito Languages |url=https://archive.org/details/sim_oceanic-linguistics_1994-06_33_1/page/37 |journal=Oceanic Linguistics |volume=33 |issue=1 |pages=37–72 |doi=10.2307/3623000 |jstor=3623000 |hdl-access=free |hdl=10125/32986}}&lt;/ref&gt;  at [[Antipolo]] sa [[Pilipinas]].

== Katawagan ==
Ang tawag ng mga mananalita ng wikang ito sa kanilang sariling wika ay ''Hatang Kaye'' (&quot;wikang ito&quot;). 

Ang tawag na &quot;Sinauna&quot; ay ginamit ng ilang manunulat mula ng pag-aralan ang wika noong dekada 1970 nguni't hindi kailan man ginamit na pansariling katawagan ng mga nagsasalita nitong wika.&lt;ref name=&quot;LobelSurbano&quot; /&gt; 

Ang tawag na ''Remontado'' (&quot;namundok&quot;) ang pinakakaraniwang ginagamit sa mga kasulatan sa wikang Ingles patungkol sa lahing tinutukoy at sa kanilang wika. 

== Pag-uuri ==
Mula sa pananaliksik ni Lawrence Reid noong taong 2010, maituturing niya ang wikang Hátang Kayê na isa sa mga wikang mula gitnang Luzon.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Reid |first=Lawrence A. |title=Piakandatu ami Dr. Howard P. McKaughan |publisher=Linguistic Society of the Philippines and SIL Philippines |year=2010 |editor-last=Billings |editor-first=Loren |location=Manila |pages=234–260 |chapter=Historical linguistics and Philippine hunter-gatherers |access-date=2021-11-18 |editor-last2=Goudswaard |editor-first2=Nelleke |chapter-url=http://pdfs.semanticscholar.org/724f/2edfad51c759e7e84cc29776c288d9ca96c3.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20190226140936/http://pdfs.semanticscholar.org/724f/2edfad51c759e7e84cc29776c288d9ca96c3.pdf |archive-date=2019-02-26 |url-status=bot: unknown}}&lt;/ref&gt; Si Lawrence Reid ay isang mananaliksik na Amerikano sa ''International Institute for Asian Studies'' (IIAS; &quot;kalipunan sa iba't-ibang bansa sa pag-aaral sa Asya&quot;) sa Pamantasan sa Leiden ng Olanda.

== Kinatitirhan ==
Matatagpuan ang Remontado Dumagat sa mga bundok sa paligid ng hangganan sa pagitan ng distrito ng [[Sampaloc, Quezon|Sampaloc]] [[Tanay|sa Tanay, Rizal]], at [[Heneral Nakar|General Nakar, Quezon]].&lt;ref&gt;{{Cite thesis |last=Lobel |first=Jason William |title=Philippine and North Bornean Languages: Issues in Description, Subgrouping, and Reconstruction |date=2013 |degree=PhD |publisher=University of Hawaii at Manoa |hdl=10125/101972 |hdl-access=free}}&lt;/ref&gt;

Sa ngayon, ang Hátang Kayê ay sinasalita sa sumusunod na limang nayon, kung saan ito ay sinasalita lamang ng mga matatandang lampas sa edad na 50:&lt;ref name=&quot;LobelSurbano&quot;&gt;{{Cite journal |last=Lobel |first=Jason William |last2=Surbano |first2=Orlando Vertudez |date=2019 |title=Notes from the Field: Remontado (Hatang-Kayi): A Moribund Language of the Philippines |journal=Language Documentation and Conservation |volume=13 |pages=1–34 |hdl-access=free |hdl=10125/24796}}&lt;/ref&gt;

Dalawang póok sa Barangay Santa Inez, Tanay, Rizal:

* Sitio Nayon
* Sitio Kinabuan

Tatlong póok sa Barangay Lumutan, General Nakar, Quezon:

* Minanga (Sentro)
* Sitio Sari
* Sitio Paimuhuan

== Sinanggunian ==
{{reflist}}
[[Kategorya:Gitnang Luzon]]
[[Kategorya:Language articles citing Ethnologue 18]]</text>
      <sha1>s46m15az62zm7j684mxbl06m8025a87</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Henerasyong Z</title>
    <ns>0</ns>
    <id>322521</id>
    <revision>
      <id>2202751</id>
      <parentid>2160079</parentid>
      <timestamp>2026-04-12T10:36:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-19180-97</username>
        <id>160854</id>
      </contributor>
      <comment>/* Relihiyon */</comment>
      <origin>2202751</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="38608" sha1="ifbxyz0pfqju4ogcyd0xp9ntvcqyi1h" xml:space="preserve">Ang '''Henerasyong Z''' o '''Gen Z''' at '''iGen''' ay isang demograpikong grupo na sumunod sa [[Mga milenyal]] at nauna sa [[Henerasyong Alpha]]. Ayon sa mga mananaliksik at midya, ang taon ng kapanganakan ng mga miyembro ng Gen Z ay nasa kalagitnaan o huli ng 1990s hanggang sa unang bahagi ng 2010s. Karamihan sa mga miyembro ng Generation Z ay mga anak ng Generation X.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=26 August 2021 |title=Who Are the Parents of Gen Z? |url=https://www.signalvine.com/texting-best-practices/who-are-the-parents-of-gen-z-2 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220407075919/https://www.signalvine.com/texting-best-practices/who-are-the-parents-of-gen-z-2 |archive-date=April 7, 2022 |access-date=10 March 2022 |website=Signal Vine}}&lt;/ref&gt;

Sila ang unang [[Henerasyon|henerasyong panlipunan]] na lumaki na may susi sa [[Internet]] mula sa murang edad. Ang mga miyembro ng Gen Z, bagamat sanay sa digital na teknolohiya, hindi lahat ay maituturing digitally literate.&lt;ref name=&quot;turner&quot;&gt;{{Cite journal |last=Turner |first=Anthony |year=2015 |title=Generation Z: Technology And Social Interest |journal=Journal of Individual Psychology |volume=71 |issue=2 |pages=103–113 |doi=10.1353/jip.2015.0021}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Twenge-2017&quot;&gt;{{Cite news |last=Twenge |first=Jean |date=October 19, 2017 |title=Teens are sleeping less – but there's a surprisingly easy fix |work=The Conversation |url=https://theconversation.com/teens-are-sleeping-less-but-theres-a-surprisingly-easy-fix-85157 |url-status=live |access-date=November 11, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201112042641/https://theconversation.com/teens-are-sleeping-less-but-theres-a-surprisingly-easy-fix-85157 |archive-date=November 12, 2020}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Strauss-2019&quot;&gt;{{Cite news |last=Strauss |first=Valerie |date=November 16, 2019 |title=Today's kids might be digital natives — but a new study shows they aren't close to being computer literate |work=The Washington Post |department=Education |url=https://www.washingtonpost.com/education/2019/11/16/todays-kids-may-be-digital-natives-new-study-shows-they-arent-close-being-computer-literate/?outputType=amp |url-status=live |access-date=November 21, 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191117165337/https://www.washingtonpost.com/education/2019/11/16/todays-kids-may-be-digital-natives-new-study-shows-they-arent-close-being-computer-literate/?outputType=amp |archive-date=November 17, 2019}}&lt;/ref&gt; Kung ikukumpara sa mga nakaraang henerasyon, ang Gen Z ay may mas mabagal na estilo ng pamumuhay kaysa sa mga mas nauna sa kanila sa kaparehong edad o [[adolesente]];&lt;ref name=&quot;Economist-2018&quot;&gt;{{Cite news |date=January 10, 2018 |title=Teenagers are better behaved and less hedonistic nowadays |work=The Economist |department=International |url=https://www.economist.com/international/2018/01/10/teenagers-are-better-behaved-and-less-hedonistic-nowadays |url-status=live |access-date=September 29, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200919200157/https://www.economist.com/international/2018/01/10/teenagers-are-better-behaved-and-less-hedonistic-nowadays |archive-date=September 19, 2020}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Twenge |first=Jean |date=September 19, 2017 |title=Why today's teens aren't in any hurry to grow up |work=The Conversation |url=https://theconversation.com/why-todays-teens-arent-in-any-hurry-to-grow-up-83920 |url-status=live |access-date=November 13, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201115174603/https://theconversation.com/why-todays-teens-arent-in-any-hurry-to-grow-up-83920 |archive-date=November 15, 2020}}&lt;/ref&gt; may mas mababang dami ng maagang (&lt;18) nabuntis; at mas konti uminom ng alak.&lt;ref name=&quot;Schepis-2020&quot;&gt;{{Cite news |last=Schepis |first=Ty |date=November 19, 2020 |title=College-age kids and teens are drinking less alcohol – marijuana is a different story |work=The Conversation |url=https://theconversation.com/college-age-kids-and-teens-are-drinking-less-alcohol-marijuana-is-a-different-story-149895 |url-status=live |access-date=November 21, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201121005043/https://theconversation.com/college-age-kids-and-teens-are-drinking-less-alcohol-marijuana-is-a-different-story-149895 |archive-date=November 21, 2020}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Hymas-2020&quot;&gt;{{Cite news |last=Hymas |first=Charles |date=December 9, 2020 |title=Generation Z swap drink for drugs as class A use by 16-24-year-olds rises by half in seven years |work=The Telegraph |url=https://www.telegraph.co.uk/news/2020/12/09/generation-z-swap-drink-drugs-class-use-16-24-year-olds-rises/ |url-status=live |access-date=December 19, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201210113519/https://www.telegraph.co.uk/news/2020/12/09/generation-z-swap-drink-drugs-class-use-16-24-year-olds-rises/ |archive-date=December 10, 2020}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Chandler-Wilde-2020&quot;&gt;{{Cite news |last=Chandler-Wilde |first=Helen |date=2020-08-06 |title=The future of Gen Z's mental health: How to fix the 'unhappiest generation ever' |language=en-GB |work=The Telegraph |url=https://www.telegraph.co.uk/health-fitness/mind/future-gen-zs-mental-health-fix-unhappiest-generation-ever/ |url-status=live |url-access=subscription |access-date=2020-08-08 |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20220110/https://www.telegraph.co.uk/health-fitness/mind/future-gen-zs-mental-health-fix-unhappiest-generation-ever/ |archive-date=January 10, 2022 |issn=0307-1235}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=UCL |date=2020-08-06 |title=How to fix the 'unhappiest generation ever' |url=https://www.ucl.ac.uk/news/headlines/2020/aug/how-fix-unhappiest-generation-ever |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200926151426/https://www.ucl.ac.uk/news/headlines/2020/aug/how-fix-unhappiest-generation-ever |archive-date=September 26, 2020 |access-date=2020-08-08 |website=UCL News |language=en}}&lt;/ref&gt; Ang Gen Z ay mas nababahala kaysa sa mga matatandang henerasyon sa pag-aaral at pagtatrabaho,&lt;ref name=&quot;Economist-2019&quot;&gt;{{Cite news |date=2019-02-27 |title=Generation Z is stressed, depressed and exam-obsessed |work=The Economist |url=https://www.economist.com/graphic-detail/2019/02/27/generation-z-is-stressed-depressed-and-exam-obsessed |url-status=live |url-access=subscription |access-date=2019-03-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190328223442/https://www.economist.com/graphic-detail/2019/02/27/generation-z-is-stressed-depressed-and-exam-obsessed |archive-date=March 28, 2019 |issn=0013-0613}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Economist-2018&quot; /&gt; at mas mahusay magtimpi sa pagliwaliw kaysa sa kanilang mga katapat mula noong 1960s sa kabila ng mga alalahanin sa kabaligtaran.&lt;ref name=&quot;Protzko-2020&quot;&gt;{{Cite journal |last=Protzko |first=John |date=May–June 2020 |title=Kids These Days! Increasing delay of gratification ability over the past 50 years in children |url=https://doi.org/10.1016/j.intell.2020.101451 |url-status=live |journal=Intelligence |volume=80 |issue=101451 |doi=10.1016/j.intell.2020.101451 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230203075832/https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S0160289620300295?via%3Dihub |archive-date=February 3, 2023 |access-date=September 26, 2020}}&lt;/ref&gt; Ang sexting sa mga kabataan ay lumago; ang mga kahihinatnan nito ay nananatiling hindi gaanong nauunawaan.&lt;ref name=&quot;DelRey-2019&quot;&gt;{{Cite journal |last=Del Rey |first=Rosario |last2=Ojeda |first2=Mónica |last3=Casas |first3=José A. |last4=Mora-Merchán |first4=Joaquín A. |last5=Elipe |first5=Paz |date=August 21, 2019 |editor-last=Rey |editor-first=Lourdes |title=Sexting Among Adolescents: The Emotional Impact and Influence of the Need for Popularity |department=Educational Psychology |journal=Frontiers in Psychology |volume=10 |issue=1828 |page=1828 |doi=10.3389/fpsyg.2019.01828 |pmc=6712510 |pmid=31496968 |doi-access=free}}&lt;/ref&gt; Bukod pa rito, ang ilan sa mga Gen Z ay naging mas tahimik kahit na hindi naman sila nawawala.&lt;ref name=&quot;Petridis-2014&quot;&gt;{{Cite news |last=Petridis |first=Alexis |date=March 20, 2014 |title=Youth subcultures: what are they now? |work=The Guardian |url=https://www.theguardian.com/culture/2014/mar/20/youth-subcultures-where-have-they-gone |url-status=live |access-date=January 4, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201122160414/https://www.theguardian.com/culture/2014/mar/20/youth-subcultures-where-have-they-gone |archive-date=November 22, 2020}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Watts-2017&quot;&gt;{{Cite news |last=Watts |first=Peter |date=April 10, 2017 |title=Is Youth Culture A Thing of the Past? |work=Apollo |url=https://www.apollo-magazine.com/is-youth-culture-a-thing-of-the-past/ |url-status=live |access-date=January 4, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210107035622/https://www.apollo-magazine.com/is-youth-culture-a-thing-of-the-past/ |archive-date=January 7, 2021}}&lt;/ref&gt;

Sa buong mundo, ang mga miyembro ng Gen Z ay gumugugol ng mas maraming oras sa mga elektronikong gamit at mas kaunting oras sa pagbabasa ng mga libro kaysa dati,&lt;ref name=&quot;Thomas-2019&quot;&gt;{{Cite news |last=Thomas |first=Leigh |date=December 3, 2019 |title=Education levels stagnating despite higher spending: OECD survey |work=Reuters |department=World News |url=https://www.reuters.com/article/us-oecd-education/education-levels-stagnating-despite-higher-spending-oecd-survey-idUSKBN1Y70Q8 |url-status=live |access-date=February 5, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200205193120/https://www.reuters.com/article/us-oecd-education/education-levels-stagnating-despite-higher-spending-oecd-survey-idUSKBN1Y70Q8 |archive-date=February 5, 2020}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Ferguson-2020&quot;&gt;{{Cite news |last=Ferguson |first=Donna |date=February 29, 2020 |title=Children are reading less than ever before, research reveals |work=The Guardian |url=https://www.theguardian.com/education/2020/feb/29/children-reading-less-says-new-research |url-status=live |access-date=November 7, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201101045021/https://www.theguardian.com/education/2020/feb/29/children-reading-less-says-new-research |archive-date=November 1, 2020}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Sliwa |first=Jim |date=August 20, 2018 |title=Teens Today Spend More Time on Digital Media, Less Time Reading |work=American Psychological Association |url=https://www.apa.org/news/press/releases/2018/08/teenagers-read-book |url-status=live |access-date=November 8, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201101124343/https://www.apa.org/news/press/releases/2018/08/teenagers-read-book |archive-date=November 1, 2020}}&lt;/ref&gt; na may mga implikasyon sa kanilang atensyon,&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2019-04-18 |title=How Technology Affects the Attention Span of Children |url=https://www.yourtherapysource.com/blog1/2019/04/18/how-technology-affects-the-attention-span-of-children-2/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210417162809/https://www.yourtherapysource.com/blog1/2019/04/18/how-technology-affects-the-attention-span-of-children-2/ |archive-date=April 17, 2021 |access-date=2021-03-31 |website=Your Therapy Source}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Too Much Screen Time? |url=https://5210.psu.edu/too-much-screen-time/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210417173522/https://5210.psu.edu/too-much-screen-time/ |archive-date=April 17, 2021 |access-date=2021-03-31 |website=Penn State University}}&lt;/ref&gt; [[Talasalitaan|bokabularyo]],&lt;ref name=&quot;Massey-U-2010&quot;&gt;{{Cite news |last=Massey University |date=September 20, 2010 |title=Vocabulary on decline due to fewer books |work=Phys.org |department=Social Sciences |url=https://phys.org/news/2010-09-vocabulary-decline-due.html |url-status=live |access-date=November 7, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210126181459/https://phys.org/news/2010-09-vocabulary-decline-due.html |archive-date=January 26, 2021}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Adams |first=Richard |date=April 19, 2018 |title=Teachers in UK report growing 'vocabulary deficiency' |work=The Guardian |url=https://www.theguardian.com/education/2018/apr/19/teachers-in-uk-report-growing-vocabulary-deficiency |url-status=live |access-date=November 11, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201112033525/https://www.theguardian.com/education/2018/apr/19/teachers-in-uk-report-growing-vocabulary-deficiency |archive-date=November 12, 2020}}&lt;/ref&gt; pang-akademikong kakayahan,&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Busby |first=Eleanor |date=April 19, 2018 |title=Children's grades at risk because they have narrow vocabulary, finds report |work=The Independent |department=Education |url=https://www.independent.co.uk/news/education/education-news/child-vocabulary-literacy-reading-word-primary-schools-a8311676.html |url-status=live |access-date=November 22, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201109024047/https://www.independent.co.uk/news/education/education-news/child-vocabulary-literacy-reading-word-primary-schools-a8311676.html |archive-date=November 9, 2020}}&lt;/ref&gt; at mga kontribusyon sa ekonomiya sa hinaharap.&lt;ref name=&quot;Thomas-2019&quot; /&gt; Sa Asya, noong 2000s at 2010s, ang mga guro ay karaniwang binibigyang prayoridad ang mga nangungunang mag-aaral; sa Kanlurang Europa at Estados Unidos, ang diin naman ay sa mga nahuhuling mag-aaral.&lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Clynes |first=Tom |date=September 7, 2016 |title=How to raise a genius: lessons from a 45-year study of super-smart children |journal=Nature |volume=537 |issue=7619 |pages=152–155 |bibcode=2016Natur.537..152C |doi=10.1038/537152a |pmid=27604932 |doi-access=free}}&lt;/ref&gt; Higit pa rito, ang mga estudyante sa [[Silangang Asya]] at [[Singapore]] ay patuloy na nangunguna sa mga internasyonal na standard na pagsusulit noong 2010s.&lt;ref name=&quot;Chhor-2016&quot;&gt;{{Cite news |last=Chhor |first=Khatya |date=December 8, 2016 |title=French students rank last in EU for maths, study finds |work=France24 |url=https://www.france24.com/en/20161129-french-students-rank-last-europe-eu-maths-science-timss-study |url-status=live |access-date=December 9, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201108130227/https://www.france24.com/en/20161129-french-students-rank-last-europe-eu-maths-science-timss-study |archive-date=November 8, 2020}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Alphonso |first=Caroline |date=December 3, 2019 |title=Canadian high school students among top performers in reading, according to new international ranking |work=The Globe and Mail |url=https://www.theglobeandmail.com/canada/article-canadian-high-school-students-among-top-performers-in-reading/ |url-status=live |access-date=November 13, 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191203165458/https://www.theglobeandmail.com/canada/article-canadian-high-school-students-among-top-performers-in-reading/ |archive-date=December 3, 2019}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |last=DeSilver |first=Drew |date=February 15, 2017 |title=U.S. students' academic achievement still lags that of their peers in many other countries |work=Pew Research Center |url=https://www.pewresearch.org/fact-tank/2017/02/15/u-s-students-internationally-math-science/ |url-status=live |access-date=November 21, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201120124120/https://www.pewresearch.org/fact-tank/2017/02/15/u-s-students-internationally-math-science/ |archive-date=November 20, 2020}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Wai |first=Jonathan |last2=Makel |first2=Matthew C. |date=September 4, 2015 |title=How do academic prodigies spend their time and why does that matter? |work=The Conversation |url=https://theconversation.com/how-do-academic-prodigies-spend-their-time-and-why-does-that-matter-46594 |url-status=live |access-date=December 19, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210123215628/https://theconversation.com/how-do-academic-prodigies-spend-their-time-and-why-does-that-matter-46594 |archive-date=January 23, 2021}}&lt;/ref&gt;

== Mga katangian ==
[[Talaksan:Young_People_Net_Happiness_2016.png|right|420x420px]]
Inilarawan ng ''The Economist ang'' Generation Z bilang isang mas [[Edukasyon|edukado]], [[Ugali|maayos ang ugali]], stressed at depressed na henerasyon kumpara sa mga nakaraang henerasyon.&lt;ref name=&quot;Economist-2019&quot;/&gt; Noong 2016, nagsagawa ng internasyonal na pag-aaral ang Varkey Foundation at Populus na sinusuri ang mga saloobin ng mahigit 20,000 taong may edad 15 hanggang 21 sa dalawampung bansa: Argentina, Australia, Brazil, Canada, China, France, Germany, India, Indonesia, Israel, Italy, Japan, New Zealand, Nigeria, Russia, South Africa, South Korea, Turkey, United Kingdom, at United States. Nalaman nila na ang mga kabataan ng Gen Z ay masaya sa pangkalahatan sa mga estado ng mga gawain sa kanilang mga personal na buhay (59%). Ang pinaka-hindi-masayang kabataan ay mula sa South Korea (29%) at Japan (28%) habang ang pinakamasaya ay mula sa Indonesia (90%) at Nigeria (78%) (tingnan sa larawan). Upang matukoy ang kabuuang 'puntos ng kaligayahan' para sa bawat bansa, ibinawas ng mga mananaliksik ang porsyento ng mga taong nagsabing hindi sila nasisiyahan sa mga nagsabing sila ay masaya. Ang pinakamahalagang mapagkukunan ng kaligayahan ay ang pagiging malusog sa pisikal at mental (94%), pagkakaroon ng magandang relasyon sa pamilya (92%), at mga kaibigan (91%). Sa pangkalahatan, mas masaya ang mga respondent na mas bata at lalaki. Ang relihiyosong pananampalataya ay huling pumasok sa 44%. Gayunpaman, ang relihiyon ay isang pangunahing pinagmumulan ng kaligayahan para sa mga kabataang Gen Z mula sa Indonesia (93%), Nigeria (86%), Turkey (71%), China, at Brazil (parehong 70%). Ang mga pangunahing dahilan para sa pagkabalisa at stress ay pera (51%) at paaralan (46%); social media at pagkakaroon ng access sa mga pangunahing mapagkukunan (tulad ng pagkain at tubig) natapos ang listahan, parehong sa 10%. Ang mga alalahanin sa pagkain at tubig ay pinakamalubha sa China (19%), India (16%), at Indonesia (16%); Ang mga kabataang Indian ay mas malamang kaysa sa karaniwan na mag-ulat ng stress dahil sa social media (19%).&lt;ref name=&quot;Broadbent-2017&quot;&gt;{{Cite news |last=Broadbent |first=Emma |last2=Gougoulis |first2=John |last3=Lui |first3=Nicole |last4=Pota |first4=Vikas |last5=Simons |first5=Jonathan |date=January 2017 |title=Generation Z: Global Citizenship Survey |publisher=[[Varkey Foundation]] |url=https://www.varkeyfoundation.org/media/4487/global-young-people-report-single-pages-new.pdf |url-status=live |access-date=November 15, 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190820230036/https://www.varkeyfoundation.org/media/4487/global-young-people-report-single-pages-new.pdf |archive-date=August 20, 2019}}&lt;/ref&gt;

Isiniwalat ng Nielsen at Magna Global na ang mga nanonood ng mga cable television channel na pambata tulad ng [[Disney Channel]], [[Cartoon Network]], at [[Nickelodeon]] ay nagpatuloy sa kanilang tuluy-tuloy na pagbaba mula sa unang bahagi ng 2010s. Sa kabilang banda, ang mga serbisyo ng streaming ay nakakita ng malusog na paglago.&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Low |first=Elaine |date=April 9, 2020 |title=Nickelodeon, Cartoon Network and other kids cable channels see viewership declines as streaming grows |work=Chicago Tribune |url=https://www.chicagotribune.com/coronavirus/ct-ent-cartoon-network-nickelodeon-see-viewership-declines-20200409-sa5z5zzrlzchzpxx34ejv77fe4-story.html |url-status=live |access-date=December 19, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210107170801/https://www.chicagotribune.com/coronavirus/ct-ent-cartoon-network-nickelodeon-see-viewership-declines-20200409-sa5z5zzrlzchzpxx34ejv77fe4-story.html |archive-date=January 7, 2021}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;WhatsOnDisneyPlus-2020&quot;&gt;{{Cite news |date=December 29, 2020 |title=Disney Channels Lose 33% Of Its Audience In 2020 |work=What's on Disney Plus |url=https://whatsondisneyplus.com/disney-channels-loses-33-of-its-audience-in-2020/ |url-status=live |access-date=January 1, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210101005804/https://whatsondisneyplus.com/disney-channels-loses-33-of-its-audience-in-2020/ |archive-date=January 1, 2021}}&lt;/ref&gt; Ang Disney Channel sa partikular ay nawalan ng ikatlong bahagi ng kanilang mga manonood noong 2020, na humantong sa mga pagsasara sa Scandinavia, United Kingdom, Australia, at [[Timog-silangang Asya]].&lt;ref name=&quot;WhatsOnDisneyPlus-2020&quot; /&gt;

Ang Generation Z ay may napakaraming opsyon pagdating sa pagkonsumo ng musika, na nagbibigay-daan para sa isang napaka-personal na karanasan.&lt;ref name=&quot;terBogt-2019&quot;&gt;{{Cite journal |last=ter Bogt |first=Tom |last2=Canale |first2=Natale |last3=Lenzi |first3=Michela |last4=Vieno |first4=Alessio |last5=van den Eijnden |first5=Regina |date=June 9, 2019 |title=Sad music depresses sad adolescents: A listener's profile |journal=Psychology of Music |volume=49 |issue=2 |pages=257–272 |doi=10.1177/0305735619849622 |doi-access=free}}&lt;/ref&gt; Ayon sa ''2018 Gen Z Music Consumption &amp; Spending Report'' ng kumpanya ng digital media na Sweety High, ang Spotify ay unang niraranggo para sa pakikinig ng musika sa mga babaeng Gen Z, ang terrestrial radio ay pumangalawa, habang [[YouTube|ang YouTube]] ay pinipiling platform para sa pagtuklas ng musika.&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Hodak |first=Brittany |title=New Study Spotlights Gen Z's Unique Music Consumption Habits |work=Forbes |url=https://www.forbes.com/sites/brittanyhodak/2018/03/06/new-study-spotlights-gen-zs-unique-music-consumption-habits/ |url-status=live |access-date=6 March 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180901114550/https://www.forbes.com/sites/brittanyhodak/2018/03/06/new-study-spotlights-gen-zs-unique-music-consumption-habits/ |archive-date=September 1, 2018}}&lt;/ref&gt; Sinasabi ng karagdagang pananaliksik na sa loob ng nakalipas na ilang dekada, ang sikat na musika ay naging mas mabagal; na karamihan ng mga tagapakinig, bata man o matanda, ay mas gusto ang mas lumang mga kanta kaysa sa mga bago; na ang wika ng mga sikat na kanta ay nagiging mas negatibo sa sikolohikal; at ang mga liriko na iyon ay nagiging mas simple at mas paulit-ulit, na lumalapit sa isang salita na mga sheet, isang bagay na masusukat sa pamamagitan ng pagmamasid sa kung gaano kahusay ang mga lossless compression algorithm (gaya ng LZ algorithm ) sa paghawak sa ng kanta.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=McAlpine |first=Fraser |date=February 12, 2018 |title=Has pop music lost its fun? |url=https://www.bbc.co.uk/music/articles/fb84bf19-29c9-4ed3-b6b6-953e8a083334 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210211083725/https://www.bbc.co.uk/music/articles/fb84bf19-29c9-4ed3-b6b6-953e8a083334 |archive-date=February 11, 2021 |access-date=December 29, 2020 |publisher=BBC}}&lt;/ref&gt; Ang malungkot na musika ay medyo sikat sa mga kabataan, bagaman maaari nitong mapahina ang kanilang mga pakiramdam, lalo na sa mga batang babae.&lt;ref name=&quot;terBogt-2019&quot; /&gt;

Sa South Korea, ang mga taong wala pang 40 taong gulang ay mas lalong interesado na lumipat mula sa mga lungsod(lalo na sa Seoul) papunta sa kanayunan at magtrabaho sa bukid. Ang pagtatrabaho sa isang conglomerate tulad ng Samsung o Hyundai ay hindi na nakakaakit sa mga kabataan, marami sa kanila ay mas pinipiling iwasan ang pagiging sobrang mapagtrabaho o hindi umaasa na sila ay magiging matagumpay gaya ng kanilang mga ama.&lt;ref&gt;{{Cite news |date=September 1, 2022 |title=Young Koreans are moving to the countryside to farm |work=The Economist |url=https://www.economist.com/asia/2022/09/01/young-koreans-are-moving-to-the-countryside-to-farm |url-status=bot: unknown |access-date=September 3, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220903035039/https://www.economist.com/asia/2022/09/01/young-koreans-are-moving-to-the-countryside-to-farm |archive-date=September 3, 2022}}&lt;/ref&gt; Sinasamantala nila ang Internet upang magkumbinsi at magbenta ng kanilang mga sariwang ani. Sa United Kingdom, mas gusto na ngayon ng mga teenager na kunin ang kanilang mga balita mula sa mga social-media network gaya ng Instagram at TikTok at ang video-sharing site na YouTube kaysa sa mas tradisyonal na media, gaya ng radyo o telebisyon.&lt;ref name=&quot;Carnegie-2022&quot;&gt;{{Cite news |last=Carnegie |first=Megan |date=August 8, 2022 |title=Gen Z: How young people are changing activism |work=BBC Worklife |url=https://www.bbc.com/worklife/article/20220803-gen-z-how-young-people-are-changing-activism |url-status=live |access-date=August 22, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230203075814/https://www.bbc.com/worklife/article/20220803-gen-z-how-young-people-are-changing-activism |archive-date=February 3, 2023}}&lt;/ref&gt;

=== Mga gawi sa pagbabasa ===
Sa New Zealand, binanggit ng psychologist na si Tom Nicholson ang isang kapansin-pansing pagbaba sa paggamit ng bokabularyo at pagbabasa sa mga mag-aaral, marami sa kanila ay madalas hindi gumamit ng diksyunaryo. Ayon sa isang survey noong 2008 ng National Education Monitoring Project, humigit-kumulang isa kada limang mag-aaral (apat na taon at walong taong gulang) ang nagbabasa ng mga libro bilang isang libangan, 10% ang ibinaba mula noong 2000.&lt;ref name=&quot;Massey-U-2010&quot;/&gt;

Sa United Kingdom, natuklasan ng isang survey mula 2013 ng Nielsen Book kasama ang 2,000 magulang at mga bata na 36% ng mga bata ay nagbabasa ng mga libro para sa kasiyahan araw-araw, 60% sa lingguhan, at 72% ay binabasa ng kanilang mga magulang kahit man lang isang beses bawat linggo. Sa mga batang British, ang pinakasikat na aktibidad sa paglilibang ay ang panonood ng telebisyon (36%), pagbabasa (32%), social networking (20%), panonood ng mga video sa YouTube (17%), at paglalaro sa mga mobile phone (16%). Sa pagitan ng 2012 at 2013, ang mga bata ay gumugugol ng mas maraming oras sa mga video game, YouTube, at pagte-text ngunit mas kaunting oras sa pagbabasa (bumababa ng walong porsyento). Sa mga batang nasa pagitan ng edad na 11 at 17, ang bahagi ng mga hindi nagbabasa ay lumago mula 13% hanggang 27% sa pagitan ng 2012 at 2013. Ang mga nagbabasa nang 1-3 beses/buwan (paminsan-minsang mga mambabasa) ay bumaba mula 45% hanggang 38%. Ang mga nagbabasa nang &lt;15 minuto/linggo (light readers) ay tumaas mula 23% hanggang 27%, ang mga nagbabasa nang 15-45 minuto/linggo (medium readers) ay bumaba mula 23% hanggang 17%, at ang mga nagbabasa nang &gt;45 minuto/linggo (mga mabibigat na mambabasa) ay bahagyang lumago mula 15% hanggang 16%.&lt;ref name=&quot;Dredge-2013&quot;&gt;{{Cite news |last=Dredge |first=Stuart |date=September 26, 2013 |title=Children's reading shrinking due to apps, games and YouTube |work=The Guardian |url=https://www.theguardian.com/technology/appsblog/2013/sep/26/children-reading-less-apps-games |url-status=live |access-date=November 7, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201106214929/https://www.theguardian.com/technology/appsblog/2013/sep/26/children-reading-less-apps-games |archive-date=November 6, 2020}}&lt;/ref&gt;

Ayon sa survey ng National Literacy Trust mula 2019, 26% lang ng mga taong wala pang 18 taong gulang ang gumugol ng hindi bababa sa ilang oras bawat araw sa pagbabasa, ang pinakamababang antas mula noong nagsimula ang mga talaan noong 2005. Ang kusang pagbabasa ay bumababa habang tumatanda, kung saan ang mga lima hanggang walong taong gulang ay dalawang beses na malamang na magsabi na sila ay nasiyahan sa pagbabasa kumpara sa labing apat hanggang labing anim na taong gulang. Mayroong malaking agwat ang kasarian sa boluntaryong pagbabasa, na may 47% lamang ng mga lalaki kumpara sa 60% ng mga batang babae ang nagsabing nasisiyahan silang magbasa. Isa sa tatlong bata ang nahihirapan sa paghahanap ng isang bagay na kawili-wiling basahin.&lt;ref name=&quot;Ferguson-2020&quot;/&gt;

== Pagbili ==
Bilang mga mamimili, ang mga miyembro ng Generation Z ay karaniwang umaasa sa Internet upang magsaliksik ng kanilang mga opsyon at mag-order. Sila ay mas nag-aalinlangan at umiiwas sa mga kumpanya na iba ang sinasabing pinahahalagahan nila sa kung ano naman ang ginagawa nila.&lt;ref name=&quot;Economist-2023a&quot;&gt;{{Cite news |date=January 19, 2023 |title=How to sell to the young |work=The Economist |url=https://www.economist.com/leaders/2023/01/19/how-to-sell-to-the-young |access-date=January 29, 2023 |archive-url=https://archive.today/20230122104027/https://www.economist.com/leaders/2023/01/19/how-to-sell-to-the-young |archive-date=January 22, 2023}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Economist-2023b&quot;&gt;{{Cite news |date=January 16, 2023 |title=How the young spend their money |work=The Economist |url=https://www.economist.com/business/2023/01/16/how-the-young-spend-their-money |access-date=January 29, 2023 |archive-url=https://archive.today/20230128084943/https://www.economist.com/business/2023/01/16/how-the-young-spend-their-money |archive-date=January 28, 2023}}&lt;/ref&gt; Ang kanilang mga pagbili ay labis na naiimpluwensyahan ng mga uso na nasa social media.&lt;ref name=&quot;Reice-2021&quot;&gt;{{Cite news |last=Reice |first=Alex |date=December 1, 2021 |title=The most eco-conscious generation? Gen Z's fashion fixation suggests otherwise. |work=The Week |url=https://theweek.com/culture/1007212/gen-zs-fast-fashion-hypocrisy |access-date=January 29, 2023 |archive-url=https://archive.today/20230129224124/https://theweek.com/culture/1007212/gen-zs-fast-fashion-hypocrisy |archive-date=January 29, 2023}}&lt;/ref&gt;

== Edukasyon ==
Mula noong kalagitnaan ng ika-20 siglo, ang dami ng pumapasok sa mga pangunahing paaralan ay tumaas nang malaki sa mga [[bansang umuunlad]].&lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Worthman |first=Carol |last2=Trang |first2=Kathy |date=2018 |title=Dynamics of body time, social time and life history at adolescence |journal=Nature |volume=554 |issue=7693 |pages=451–457 |bibcode=2018Natur.554..451W |doi=10.1038/nature25750 |pmid=29469099}}&lt;/ref&gt; Noong 2019, natapos ng OECD ang isang pag-aaral na nagpapakita na habang ang paggasta sa edukasyon ay tumaas ng 15% sa nakaraang dekada, ang pagtaas ng mga iskor ay nanatili. Ipinakita ng organisasyon ng Trends in International Mathematics and Science Study na ang mga mag-aaral na may pinakamataas na marka sa matematika ay nagmula sa Singapore, Hong Kong, South Korea, Taiwan, at Japan. Sa agham, ang mga hurisdiksyon na may pinakamataas na marka ay ang South Korea, Japan, Singapore, Russia, at Hong Kong.&lt;ref name=&quot;Chhor-2016&quot;/&gt;

== Mga isyu sa kalusugan ==

==== Kakulangan sa pagtulog ====
Ang kakulangan ng tulog ay tumataas sa mga kabataan,&lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Lo |first=June |last2=Chee |first2=Michael WL |date=June 2020 |title=Cognitive effects of multi-night adolescent sleep restriction: current data and future possibilities |journal=Current Opinion in Behavioral Sciences |volume=33 |pages=34–41 |doi=10.1016/j.cobeha.2019.12.005 |doi-access=free}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Kansagra-2020&quot;&gt;{{Cite journal |last=Kansagra |first=Sujay |date=May 2020 |title=Sleep Disorders in Adolescents |url=https://pediatrics.aappublications.org/content/145/Supplement_2/S204 |url-status=live |journal=Pediatrics |publisher=American Academy of Pediatrics |volume=145 |issue=Supplement 2 |pages=S204–S209 |doi=10.1542/peds.2019-2056I |pmid=32358212 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220729044548/https://pediatrics.aappublications.org/content/145/Supplement_2/S204 |archive-date=July 29, 2022 |access-date=January 1, 2021 |doi-access=free}}&lt;/ref&gt; dahil sa kumbinasyon ng distraksyon(naabala ang tulog ng isang tao dahil sa ingay, ilaw, at mga elektronikong aparato), pag-inom [[Kapeina|ng caffeine]], sobrang init ng mga kama, isang hindi pagkakatugma sa pagitan ng biologically preferred sleep schedules sa paligid ng puberty at social demands, insomnia, lumalaking homework load, at pagkakaroon ng napakaraming extracurricular na aktibidad.&lt;ref name=&quot;Kansagra-2020&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;U-Rochester-2020&quot;&gt;{{Cite news |last=University of Rochester |date=January 9, 2020 |title=Parents aren't powerless when it comes to sleep-deprived teenagers |work=Science Daily |url=https://www.sciencedaily.com/releases/2020/01/200109130203.htm |url-status=live |access-date=January 1, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210417175707/https://www.sciencedaily.com/releases/2020/01/200109130203.htm |archive-date=April 17, 2021}}&lt;/ref&gt; Kabilang sa mga kahihinatnan ng kawalan ng tulog ang mababang mood, mas masahol na emosyonal na regulasyon, [[pagkabalisa]], [[depresyon]], mas mataas na posibilidad na masaktan ang sarili, ideyang magpakamatay, at may kapansanan sa paggana ng pag-iisip.&lt;ref name=&quot;Kansagra-2020&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;U-Rochester-2020&quot; /&gt; Bilang karagdagan, ang mga teenager at young adult na mas gustong mapuyat ay may mataas na antas ng pagkabalisa, impulsivity, pag-inom ng alak, paninigarilyo at paghuhumantong sa mga online games at makrimeng palabas.&lt;ref&gt;{{Cite news |last=University of Surrey |date=December 14, 2020 |title=Young people who go to bed later drink and smoke more due to their impulsivity |work=Science Daily |url=https://www.sciencedaily.com/releases/2020/12/201214104708.htm |url-status=live |access-date=January 5, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230203075846/https://www.sciencedaily.com/releases/2020/12/201214104708.htm |archive-date=February 3, 2023}}&lt;/ref&gt;

Nalaman ng isang pag-aaral ng Glasgow University na ang bilang ng mga mag-aaral sa Scotland na nag-uulat ng kahirapan sa pagtulog ay tumaas mula 23% noong 2014 hanggang 30% noong 2018. 37% ng mga teenager ay itinuring na may mahinang mood (33% lalaki at 41% babae), at 14% ay nasa panganib ng depresyon (11% lalaki at 17% babae). Ang mga matatandang babae ay nahaharap sa mataas na presyon mula sa gawain sa paaralan, pagkakaibigan, pamilya, paghahanda sa karera, pagpapanatili ng magandang imahe sa katawan at mabuting kalusugan.&lt;ref&gt;{{Cite news |date=January 30, 2020 |title=Sleep deprivation makes Scots teenage girls' anxiety worse |work=BBC News |url=https://www.bbc.com/news/uk-scotland-51302485 |url-status=live |access-date=December 4, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230203075815/https://www.bbc.com/news/uk-scotland-51302485 |archive-date=February 3, 2023}}&lt;/ref&gt;

== Relihiyon ==
Ang Gen Z ay ang pinaka-di-relihiyosong henerasyon sa kasaysayan.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Manning |first=Christel J. |title=Gen Z Is the Least Religious Generation. Here's Why That Could Be a Good Thing. |url=https://psmag.com/ideas/gen-z-is-the-least-religious-generation-heres-why-that-could-be-a-good-thing |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20221114191920/https://psmag.com/ideas/gen-z-is-the-least-religious-generation-heres-why-that-could-be-a-good-thing |archive-date=November 14, 2022 |access-date=2022-11-14 |website=Pacific Standard}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=24 April 2022 |title=Perspective: Young adults are losing their religion. Are their parents to blame? |url=https://www.deseret.com/2022/4/23/23013578/perspective-young-adults-are-losing-their-religion-are-their-parents-to-blame-gen-z-generation-x |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20221114191920/https://www.deseret.com/2022/4/23/23013578/perspective-young-adults-are-losing-their-religion-are-their-parents-to-blame-gen-z-generation-x |archive-date=November 14, 2022 |access-date=2022-11-14 |website=Deseret News}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Manalang&quot; /&gt; Mas maraming miyembro ng Generation Z kaysa sa alinmang nakaraang henerasyon ang nagsasabing hindi sila nananampalataya at tinatanggihan ang kaugnayan sa mga relihiyon, kahit na marami pa rin sa kanila ang naglalarawan sa kanilang sarili bilang espirituwal.&lt;ref name=&quot;Manalang&quot;&gt;{{Cite journal |last=Manalang |first=Aprilfaye T. |year=2021 |title=Generation Z, Minority Millennials and Disaffiliation from Religious Communities: Not Belonging and the Cultural Cost of Unbelief |url=https://wikipedialibrary.idm.oclc.org/login?auth=production&amp;url=https://search.ebscohost.com/login.aspx?direct=true&amp;db=a9h&amp;AN=154529170&amp;site=eds-live&amp;scope=site |journal=Interdisciplinary Journal of Research on Religion |volume=17 |pages=1–24 }}{{Dead link|date=Marso 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; Sa [[Estados Unidos|United States]], ang Generation Z ay doble ang dami ng [[Ateismo|mga ateista]] kumpara sa mga naunang henerasyon.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Atheism Doubles Among Generation Z |url=https://www.barna.com/research/atheism-doubles-among-generation-z/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20191023100615/https://www.barna.com/research/atheism-doubles-among-generation-z/ |archive-date=October 23, 2019 |access-date=2022-11-14 |website=Barna Group}}&lt;/ref&gt;

Sa buong mundo, bumababa ang relihiyon sa mga bansang Euro-American ngunit lumalaki sa ibang bahagi ng mundo.&lt;ref name=&quot;Sherwood-2018&quot;&gt;{{Cite news |last=Sherwood |first=Harriet |date=August 27, 2018 |title=Religion: why faith is becoming more and more popular |work=The Guardian |url=https://www.theguardian.com/news/2018/aug/27/religion-why-is-faith-growing-and-what-happens-next |url-status=live |access-date=June 19, 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210301113948/https://www.theguardian.com/news/2018/aug/27/religion-why-is-faith-growing-and-what-happens-next |archive-date=March 1, 2021}}&lt;/ref&gt; Ayon sa World Religious Database, ang proporsyon ng populasyon ng tao na nagpapakilala sa isang relihiyon ay tumaas mula 81% noong 1970 hanggang 85% noong 2000 at tinatayang tataas sa 87% noong 2025. Ang Simbahang Katoliko ay nakakuha ng 12% karagdagang mga tagasunod sa pagitan ng 2000 at 2010, pangunahin mula sa Asia at Africa.&lt;ref name=&quot;Kaufmann-2010&quot;&gt;{{Cite journal |last=Kaufmann |first=Eric |author-link=Eric Kaufmann |date=Winter 2010 |title=Shall the Religious Inherit the Earth? |journal=Studies: An Irish Quarterly Review |volume=99 |issue=396, the future of religion |pages=387–94 |jstor=27896504}}&lt;/ref&gt; Ang Islam ang pinakamabilis na lumalagong relihiyon sa mundo,&lt;ref name=&quot;Sherwood-2018&quot; /&gt; pangunahin dahil sa karaniwang mas bata na edad at mas mataas na fertility rate ng mga Muslim.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=The Future of World Religions p.70 |url=http://www.pewforum.org/files/2015/03/PF_15.04.02_ProjectionsFullReport.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20150429153811/http://www.pewforum.org/files/2015/03/PF_15.04.02_ProjectionsFullReport.pdf |archive-date=29 April 2015}}&lt;/ref&gt; Ang demograpo na si Erick Kaufmann ay hinuhulaan na ang pagpapalawak ng sekularismo ay mabagal sa Europa habang umuunlad ang ika-21 siglo.&lt;ref name=&quot;Kaufmann-2010&quot; /&gt;

== Henerasyon Z sa Pilipinas ==
Sa Pilipinas, ang mga kabataan na ipinanganak mula 1995 hanggang 2009 na nabubuhay sa pagbangon ng internet, lalo na ang pagkakaroon ng internet cafe sa mga barangay.

==Mga sanggunian==
{{reflist}}

[[Kategorya:Ika-21 siglo]]
[[Kategorya:Ika-20 siglo]]
[[Kategorya:Pages with unreviewed translations]]</text>
      <sha1>ifbxyz0pfqju4ogcyd0xp9ntvcqyi1h</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Boris Zhutovsky</title>
    <ns>0</ns>
    <id>333954</id>
    <revision>
      <id>2202558</id>
      <parentid>2193998</parentid>
      <timestamp>2026-04-11T20:32:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>CommonsDelinker</username>
        <id>1732</id>
      </contributor>
      <comment>Removing &quot;Жутовский_и_Хрущев_Photo.jpg&quot;, it has been deleted from Commons by [[c:User:Túrelio|Túrelio]] because: F4:Uploader claims own work, but this is a historical photograph taken before 1971 and cannot be their own work. Likely a reproduction of a co</comment>
      <origin>2202558</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10255" sha1="rpez9zggmzgmph4bfh5cteln5ci4t9o" xml:space="preserve">'''Boris Zhutovsky''' ([[Disyembre 14]] [[1932|1932]], [[Moscow]] — [[Marso 8]] [[2023|2023]], [[Moscow]]) — Sobyet at Ruso na artista, ilustrador, manunulat.

== Talambuhay ==
Ang kanyang ama, si Iosif Iosifovich Zhutovsky (1904-1938), isang inhinyero sa polar aviation detachment, ay namatay sa isang pag-crash ng eroplano.

Nagtapos siya mula sa departamento ng mga artista ng libro ng Moscow Polygraphic Institute, isang mag-aaral ni Propesor Andrei Goncharov, I. Chekmazov, Dmitry Arkhangelsky. &lt;ref&gt;Тарханова, И.. Текстильщики. Гостевые тетради Михаила Гробмана. — M.: Барбарис, 2013. pp. 10–12&lt;/ref&gt;

Pagkatapos ng graduation, nagtrabaho siya sa Sverdlovsk. Mula noong 1957 - sa iba't ibang mga publishing house sa Moscow bilang isang ilustrador at taga-disenyo ng libro. &lt;ref&gt;Hans-Peter Riese. Ost/West: Eduard Steinberg zwischen Moskau und Paris. Wienand Verlag, 2015, ISBN 978-3868322484. pp. 18–20&lt;/ref&gt;

Mula sa huling bahagi ng 1950s hanggang 1962, nag-aral siya sa studio ni Eliy Belyutin na &quot;New Reality&quot;. Unti-unting nakakuha ng pagkilala si Zhutovsky kasama ng iba pang mga non-conformist na pintor na naghahangad na ipagpatuloy ang mayamang tradisyon ng Russian avant-garde at Cubism na ipinagbawal sa USSR mula noong katapusan ng 1920s. Nakipagkaibigan si Zhutovsky sa mga pintor gaya nina Vladimir Weisberg, [[Oskar Rabin]], [[Eduard Gorokhovsky]], [[Mikhail Roginsky]], [[Igor Shelkovsky]], [[Mikhail Shvartsman]]. Nakilala niya ang sikat na kolektor na si Georgy Kostaki, ang hinaharap na tagapagtatag ng &quot;Kostaki Museum&quot; sa Saloniki sa Greece. &lt;ref&gt;Эдик Штейнберг. Материалы биографии. Очерки визуальности. Москва, Новое литературное обозрение, 2015. ISBN 978-5-4448-0239-7. pp. 51–55&lt;/ref&gt;

Nagsimula siyang mag-exhibit noong 1959. Pagkatapos makilahok sa sikat na eksibisyon na &quot;30 Years of the Moscow Union of Artists&quot; sa Manezh noong Disyembre 1962 at isang personal na iskandalo kay N. S. Khrushchev, na nagbanta na &quot;ipadala siya sa pag-log&quot;, tinanggihan si Zhutovsky ng pagkakataong lumahok sa mga eksibisyon. Gayunpaman, pagkatapos ng pagbibitiw ni Khrushchev, kinausap siya ni Zhutovsky sa kanyang dacha, humingi siya ng tawad, at inanyayahan ang artista sa huling kaarawan ni Nikita Sergeyevich. &lt;ref&gt;Applebaum, Anne (2003). Gulag: Isang Kasaysayan. Doubleday. p. 446. ISBN 978-0-7679-0056-0. pp. 103–105&lt;/ref&gt;

Noong 1970s, si Zhutovsky ay naging malapit sa isang grupo ng mga artista sa Moscow na pinangalanang &quot;Sretensky Boulevard&quot;, na kinabibilangan ng [[Ilya Kabakov]], [[Viktor Pivovarov]], [[Vladimir Yankilevsky]], [[Erik Bulatov]], [[Oleg Vasiliev]], [[Ivan Chuikov]], [[Mikhail Roginsky]]. &lt;ref&gt;Ольга Шихирева, Жан-Клад Маркаде, Морис Тухман, Александр Боровский и др. Abstraction sa Russia. Catalog ng mga eksibisyon sa State Russian Museum / Anna Laks. — Sankt-Petersburg: Palace Editions, 2001. — 814 p. — (Государственный Русский музей (альманах)). — ISBN 5933320595. pp. 73-77&lt;/ref&gt;.

Matapos ang Exhibition hall sa Malaya Gruzinskaya street, 28, ay inilaan para sa paggamit ng mga non-conformist artist, nag-exhibit siya doon kasama ng mga artist tulad nina [[Vladimir Nemukhin]], [[Nikolai Vechtomov]], [[Vladimir Weisberg]], [[Mikhail Schwarzman]], [[Eduard Gorokhovsky]], [[Mikhail Roginsky]], [[Mikhail Grobman]], [[Igor Shelkovsky]]. &lt;ref&gt;Эдик Штейнберг. Материалы биографии. Очерки визуальности. Москва, Новое литературное обозрение, 2015. ISBN 978-5-4448-0239-7. pp. 19–23&lt;/ref&gt;

Noong 1990s at 2000s, muling naging malapit si Zhutovsky sa mga nonconformist artist mula sa Tarusa ([[Eduard Steinberg]], [[Yuri Zheltov]], [[Igor Vulokh]], [[Yury Zlotnikov]]), na kanyang nakatrabaho at nagpakita mula noong 1960s. Noong 2006, 2008, 2010 ay lumahok siya sa magkasanib na mga eksibisyon ng mga artista ng mga ikaanimnapung taon sa Tarusa Art Gallery. &lt;ref&gt;Эдик Штейнберг. Материалы биографии. Очерки визуальности. Москва, Новое литературное обозрение, 2015. ISBN 978-5-4448-0239-7. pp. 30–33&lt;/ref&gt;

Ang may-akda ng sikat na serye ng portrait ng mga natitirang kinatawan ng USSR at Russia noong ika-20 siglo na &quot;The Last People of the Empire&quot;, na marami sa kanila ay personal niyang kilala. Noong 2004, ang kanyang book-album ng mga portrait at memoir na &quot;The Last People of the Empire. 101 Portraits of Contemporaries. 1973-2003&quot; ay nai-publish sa unang pagkakataon at pagkatapos ay muling nai-publish. &lt;ref&gt; Жутовский Борис. «Последние люди империи» ISBN 5-93085-021-6. pp. 10–12&lt;/ref&gt;

===Mga napiling painting===
&lt;gallery&gt;
File:Zhut SelfPortrait.jpg|thumb|''SelfPortrait''
File:Zhut Окуджава Лентулов.jpg|thumb|''Okudzhava and Lentulov''
File:Zhut Nu 1966.jpg|thumb|''Nu'' (1966)
File:Zhut Ulitsa Pobedy.jpg|thumb|''Ulitsa Pobedy''
&lt;/gallery&gt;

== Mga sanggunian at mapagkukunan ==
;Mga sanggunian
{{reflist|30em}}
;Mga pinagmumulan

* Жутовский Борис. «Последние люди империи» ISBN 5-93085-021-6
* Эдик Штейнберг. Материалы биографии. Очерки визуальности. Москва, Новое литературное обозрение, 2015. ISBN 978-5-4448-0239-7
* Hans-Peter Riese. “Eduard Steinberg, Heaven and Earth: Reflections in Paints”. Palace Editions, 2004. ISBN 9783938051023
* Hans-Peter Riese. “Eduard Steinberg: Monographie. Wienand Verlag, 1998. ISBN 978-3879096152”. 
* Hans-Peter Riese. Ost/West: Eduard Steinberg zwischen Moskau und Paris. Wienand Verlag, 2015, ISBN 978-3868322484.
* Applebaum, Anne (2003). Gulag: A History. Doubleday. p. 446. ISBN 978-0-7679-0056-0.
* Gerhard Lenz and Anna Lenz. “Epoche Zero”. Hatje Cantz Verlag, 2009. ISBN 978-3775716888
* Anna Lenz. Strong Women for Art: In Conversation with Anna Lenz. Hirmer Publishers, 2013. ISBN 978-3777421490. 
* Vladimir A. Gusev und Evgenija Nikolaevna Petrova, Kiblickij Iozef (Hrsg.), Harry N. Abrams. &quot;Russisches Museum : hundert Jahre nationale russische Schatzkammer. Staatliches Russisches Museum. Palace Edition, 1998. ISBN 978-3930775361.
* Basner, Elena V.; Kiblickij, Iozef. “I love Petersburg. The Russian Museum in Moscow. In celebration of the tercentenary of St. Petersburg”. St Petersurg, Palace Editions, 2003. ISBN 9785933321064. 
* Basner, Elena; Imanse, Geurt; Frank van Lamoen;  Meylac, Michael; Sigey, Sergey. “Russian Avant-Garde: The Khardzhiev Collection at the Stedelijk Museum Amsterdam”. Nai010 publishers, 2014. ISBN‎ 978-9462081048.
* Iozef Kiblickij (ed.). “Oscar Rabin - Three Lives: The Retrospective Exhibition”. Saint Petersburg, Palace Editions, 2008. ISBN	9783940761255.
* Bernard Noël (ed.): “Une recherche minutieuse de la beauté éternelle, avec l'inspiration dans le cœur”. Editions Gründ, Paris, 2008.
* Marianna Stachowiak-Mieszkowska: “Nowa europejska seria suprematystyczna w sztuce i rzeźbie: ambitny początek”. Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego, Katowice, 2014
* Gerthrude Spencer-Bloch. “Une nouvelle ouverture arrive bientôt. Pourquoi l'immédiateté de la perception dans la sphère de l'inconnu dans l'art”. Montpelier: Vilo Edigroup Verlag, 2018
* Елизавета Кузнецова. «Проблемы кураторов: горизонты нового искусства». Санкт-Петербург, издат. «Зеленая Амфора», 2021. 
* Ольга Шихирева, Жан-Клад Маркаде, Морис Тухман, Александр Боровский и др. Abstraction in Russia. Catalog of exhibitions in the State Russian Museum / Anna Laks. — Sankt-Petersburg: Palace Editions, 2001. — 814 p. — (Государственный Русский музей (альманах)). — ISBN 5933320595.
* Dalya Alberge, Russian painters denounced as Soviet traitors exhibit in London, The Guardian, November 30, 2010.
* Одесса — Москва — Одесса. Юго-западный ветер в русской литературе. М., 2014. 
* Карл Аймермахер, Евгений Барабанов, Александр Боровский, Галина Маневич и др. Нонконформисты. Second Russian avant-garde, 1955—1988. Собрание Бар-Гера / Ханс-Петер Ризе. — Cologne: Wienand, 1996. — P. 92—96. — 320 p. — ISBN 3879094960.
* Grobman M. About Malevich // The Avant-Garde in Russia 1910-1930: New Perspectives, Exhibition Catalogue, Los Angeles County Museum of Art, MIT Press, Cambridge, Massachusetts, 1980
* Тарханова, И.. Текстильщики. Гостевые тетради Михаила Гробмана. — М.: Барбарис, 2013.

== External links ==
* http://www.kozma.ru/gallery/artists/zhutovsky.htm {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130111073708/http://www.kozma.ru/gallery/artists/zhutovsky.htm |date=2013-01-11 }} Борис ЖУТОВСКИЙ в Галерее Чугунного Козьмы
* https://web.archive.org/web/20070930071913/http://mirakov.ru/ru/artists/0/10/picture/0/0.html Работы в галерее «Анна и Юрий Мираков»
* http://news.bbc.co.uk/hi/russian/entertainment/newsid_3747000/3747700.stm Интервью Би-би-си (2004)
* http://www.shender.ru/paper/text/?file=16 Интервью В. Шендеровичу (2003)
* http://www.nasledie-rus.ru/podshivka/6824.php {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121024193138/http://nasledie-rus.ru/podshivka/6824.php |date=2012-10-24 }} Борис Жутовский

{{DEFAULTSORT:Zhutovsky, Boris}}
[[Kategorya:Kultura ng Rusya]]
[[Kategorya:Mga pintor mula sa Rusya]]
[[Kategorya:1932 na mga kapanganakan]]
[[Kategorya:2023 pagkamatay]]
[[Kategorya:Mga Hudyo ng Russia]]
[[Kategorya:Mga Hudyo ng Sobyet]]
[[Kategorya:Mga dissidenteng Sobyet]]
[[Kategorya:Mga tao mula sa Moscow]]</text>
      <sha1>rpez9zggmzgmph4bfh5cteln5ci4t9o</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Alexandra Eala</title>
    <ns>0</ns>
    <id>334071</id>
    <revision>
      <id>2202742</id>
      <parentid>2202459</parentid>
      <timestamp>2026-04-12T10:19:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Tabilay</username>
        <id>153890</id>
      </contributor>
      <comment>/* Estilo ng Paglalaro */</comment>
      <origin>2202742</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="74725" sha1="nnxn95ucof9i80gh1wqf1d2297k7suk" xml:space="preserve">{{Use mdy dates|date=April 2025}}
{{Infobox tennis biography
|name                              = Alexandra Eala
|image                             =File:Alex Eala (2024 US Open) 02 (cropped).jpg 
|caption                           =Alex Eala sa 2024 US Open 
|fullname                          = Alexandra Maniego Eala
|country                           = {{PHI}}
|birth_date                        = {{birth date and age|2005|05|23}}
|birth_place                       = [[Lungsod Quezon]], [[Pilipinas]]
|height                            = {{height|m=1.75}}
|turnedpro                         = Marso 4, 2020
|plays                             = Kaliwete (dalawahang-hawak na ''backhand'')
|coach                             = Joan Bosch&lt;br&gt; Alexandro Viaene&lt;br&gt;&lt;br&gt;Lluc Bauza (Fitness Coach)
|careerprizemoney                  = US 1,851,049
|singlesrecord                     = {{tennis record|won=208|lost=125}}
|singlestitles                     = 0
|highestsinglesranking             = 29 (March 16, 2026)
|currentsinglesranking             = No. 46 (April 6, 2026)
|AustralianOpenresult              = 1R ([[:en:2026 Australian Open – Women's singles qualifying|2026]])
|FrenchOpenresult                  = 1R ([[:en:2025 French Open – Women's singles|2025]])
|Wimbledonresult                   = 1R ([[:en:2025 Wimbledon Championships – Women's singles|2025]])
|USOpenresult                      = 2R ([[:en:2025 US Open – Women's singles|2025]])
|doublesrecord                     = {{tennis record|won=47|lost=44}}
|doublestitles                     = 0
|highestdoublesranking             = No. 99 (February 9, 2026)
|currentdoublesranking             = No. 103 (April 6, 2026)
|FrenchOpenDoublesresult           = 2R ([[:en:2025 French Open – Women's doubles|2025]])
|WimbledonDoublesresult            = 1R ([[:en:2025 Wimbledon Championships – Women's doubles|2025]])
|updated                           = April 6, 2026
|medaltemplates-expand =no
|medaltemplates =
{{MedalSport | Women's [[:en:tennis|Tennis]]}}
{{MedalCountry |{{PHI}}}}
{{MedalCompetition | [[:en:Asian Games|Asian Games]]}}
{{MedalBronze | [[:en:Tennis at the 2022 Asian Games|2022 Hangzhou]] | [[:en:Tennis at the 2022 Asian Games – Women's singles|Singles]] }}
{{MedalBronze|2022 Hangzhou|[[:en:Tennis at the 2022 Asian Games – Mixed doubles|Mixed doubles]]}}
{{MedalCompetition | [[:en:Southeast Asian Games|Southeast Asian Games]]}}
{{MedalGold | [[:en:2025 Southeast Asian Games|2025 Thailand]] | [[:en:Tennis at the 2025 SEA Games|Singles]] }}
{{MedalBronze | [[:en:2021 Southeast Asian Games|2021 Vietnam]] | [[:en:Tennis at the 2021 Southeast Asian Games|Singles]] }}
{{MedalBronze | 2021 Vietnam | [[:en:Tennis at the 2021 Southeast Asian Games|Mixed doubles]] }}
{{MedalBronze | 2021 Vietnam | [[:en:Tennis at the 2021 Southeast Asian Games|Team]] }}
{{MedalBronze | [[:en:2025 SEA Games|2025 Thailand]] | [[:en:Tennis at the 2025 SEA Games|Team]] }}
{{MedalBronze | 2025 Thailand | [[:en:Tennis at the 2025 SEA Games|Mixed doubles]] }}
|AustralianOpenDoublesresult=1R ([[:en:2026 Australian Open – Women's doubles|2026]])}}

Si '''Alexandra Eala''' (isinilang Mayo 23, 2005 sa [[Quezon City]]) ay Pilipinong manlalaro ng [[tenis]]. Siya ang pinakamataas na ranggong Pilipino, umabot sa pandaigdigang bilang na 29 noong Marso 16, 2026.&lt;ref name=&quot;:11&quot;&gt;{{Cite news |last=Castillejo |first=Dyan |date=March 16, 2026 |title=Alex Eala rises to career-high World No. 29 |work=ABS-CBN News |url=https://www.abs-cbn.com/sports/othersports/2026/3/16/eala-rises-to-career-high-world-no-29-in-latest-wta-rankings-1032}}&lt;/ref&gt;

Nagwagi siya ng junior Grand Slam titles: doubles sa 2020 Australian Open  at 2021French Open, at singles sa 2022  US Open.&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite web |last=Dioquino |first=Delfin |date=September 10, 2022 |title=Eala captures US Open girls' singles crown |url=https://www.rappler.com/sports/final-results-alex-eala-lucie-havlickova-us-open-september-10-2022/}}&lt;/ref&gt;

Mayroon siyang 5 ITF singles at 3 ITF doubles titles, at noong 2025 umabot sa semifinals ng Miami Open, final ng Eastbourne Open, at nagwagi sa WTA 125 Guadalajara Open.&lt;ref name=&quot;:62&quot;&gt;{{Cite web |title=ITF: Alexanda Eala Singles Titles |url=https://www.itftennis.com/en/players/alexandra-eala/800511432/phi/wt/d/titles/ |access-date=2025-12-03 |website=www.itftennis.com}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:72&quot;&gt;{{Cite web |title=ITF: Alexanda Eala Doubles Titles |url=https://www.itftennis.com/en/players/alexandra-eala/800511432/phi/wt/s/titles/ |access-date=December 3, 2025 |website=www.itftennis.com}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:63&quot;&gt;{{Cite web |title=WTA: Alexandra Eala Singles Matches |url=https://www.wtatennis.com/players/330332/alexandra-eala/matches#main-content |access-date=2026-03-26 |website=Women's Tennis Association |language=en}}&lt;/ref&gt;

Simula noong 2023, lumahok si Eala sa mga Grand Slam tournaments bilang propesyonal, kung saan nakapasok siya sa main draw mula 2025 French Open  hanggang 2026 Australian Open at umabot sa ikalawang round ng 2025 US Open sa singles.&lt;ref name=&quot;:63&quot; /&gt; Sa doubles naman, nakapaglaro siya noong 2025 at 2026, na ang pinakamataas na resulta ay ang ikalawang round ng 2025 French Open.&lt;ref name=&quot;:6&quot; /&gt;

Si Eala ay nagwagi ng mga pilak na medalya sa 2021 SEA Games at 2022Asian Games, at pinangunahan ang koponan sa promosyon sa Group I noong 2024. Noong 2025 SEA Games, nakamit niya ang gintong medalya sa women’s singles at dalawang tansong medalya sa mixed doubles at team events.&lt;ref name=&quot;:7&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:8&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:12&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:13&quot; /&gt;

==Maagang buhay==
Isinilang si Alexandra Eala noong Mayo 23, 2005 sa [[Lungsod Quezon]], Pilipinas, kina Mike Eala at [[:en:Rizza_Maniego-Eala|Rizza Maniego-Eala]], dating pambansang manlalangoy at opisyal ng [[:en:Globe_Telecom|Globe Telecom]].&lt;ref&gt;{{cite news |title=Alexandra Eala &amp;#124; Player Stats &amp; More |url=https://www.wtatennis.com/players/330332/alexandra-eala |work=Women's Tennis Association |access-date=January 12, 2026}}&lt;/ref&gt; Pamangkin siya ni [[:en:Noli_Eala|Noli Eala]], dating pinuno ng [[:en:Philippine_Sports_Commission|Philippine Sports Commission]], at kapatid ni Michael &quot;Miko&quot; Eala na naglaro ng kolehiyong tennis sa [[:en:Pennsylvania_State_University|Penn State]].&lt;ref name=&quot;Philstar&quot;&gt;{{cite news |last1=Acebuche |first1=Yoniel |date=March 28, 2025 |title=Alex Eala: What to know about the tennis phenom making history on the court |work=[[The Philippine Star]] |url=https://www.philstarlife.com/celebrity/828326-what-to-know-alex-eala |url-status=live |access-date=August 28, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250828061821/https://www.philstarlife.com/celebrity/828326-what-to-know-alex-eala |archive-date=August 28, 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;PEP2&quot;&gt;{{Cite news |last1=Bravo |first1=Frances Karmel S. |date=March 27, 2025 |title=Who is Alex Eala, Pinoy tennis player at 2025 Miami Open? |website=Philippine Entertainment Portal |url=https://www.pep.ph/peptionary/186040/alex-eala-a5128-20250327 |access-date=August 27, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250428042146/https://www.pep.ph/peptionary/186040/alex-eala-a5128-20250327 |archive-date=April 28, 2025}}&lt;/ref&gt; Ang kanyang lolo, si Roberto “Bobby” Maniego, ang nagpakilala sa kanya sa tennis at nagsilbing unang coach.&lt;ref&gt;{{cite news |last=Payo |first=Jasmine |date=August 31, 2025 |title=Alex Eala and the guts to be first |work=[[Rappler]] |url=https://www.rappler.com/sports/alex-eala-guts-first-philippine-tennis/ |url-status=live |access-date=September 1, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250901153539/https://www.rappler.com/sports/alex-eala-guts-first-philippine-tennis/ |archive-date=September 1, 2025}}&lt;/ref&gt; Nag-aral siya sa Immaculate Conception Academy at Colegio San Agustin – Makati, bago lumipat sa [[:en:Rafa_Nadal_Academy|Rafa Nadal Academy]] sa Espanya kung saan siya nagtapos noong 2023.&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Mina |first1=Rosy |date=October 22, 2022 |title=How Alex Eala became a world-class tennis champion |work=[[ABS-CBN News]] |url=https://www.abs-cbn.com/sports/10/22/22/what-it-took-for-alex-eala-to-become-a-tennis-world-champ |access-date=March 30, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250330025238/https://www.abs-cbn.com/sports/10/22/22/what-it-took-for-alex-eala-to-become-a-tennis-world-champ |archive-date=March 30, 2025}}&lt;/ref&gt;

== Personal na buhay ==
Ang paboritong pagkain ni Eala ay[[Kaldereta (pagkain)|kaldereta]].&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Mina |first=Inna |date=February 3, 2026 |title=Are you a Kare-Kare person? Alex Eala’s Filipino food rankings might surprise you |url=https://onesports.ph/more-sports/article/40770/are-you-a-kare-kare-person-alex-eala-s-filipino-food-rankings-might-surprise-you |access-date=February 23, 2026 |website=[[One Sports]] |language=en}}&lt;/ref&gt; Mas gusto niyang inumin ang [[matcha|tsa na matcha]] kaysa sa [[kape]].&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Castillejo |first1=Dyan |title=Alex Eala, fellow pros reveal off-court personalities on the Players Box Podcast |url=https://www.abs-cbn.com/sports/othersports/2026/4/1/alex-eala-joins-fellow-players-on-the-players-box-podcast-0007 |website=ABS-CBN Sports |publisher=ABS-CBN Network |access-date=31 March 2026}}&lt;/ref&gt; Bihasa siya sa pakikipag-usap gamit ang iba’t ibang wika: [[Wikang Kastila|kastila]], [[Wikang Ingles|ingles]], at [[tagalog]].&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Futterman |first1=Matthew |title=Alex Eala returns to the Miami Open, where a dream run launched a tennis phenomenon |url=https://www.nytimes.com/athletic/7124102/2026/03/19/tennis-alex-eala-philippines-miami-open/ |website=The Athletic |publisher=The New York Times |access-date=25 March 2026}}&lt;/ref&gt; Ang paborito niyang [[:en:Grand_Slam|pangunahing paligsahan sa larong tenis]] ay ang [[:en:Wimbledon_Championships|Paligsahan ng Wimbledon]], at tinuturing niya itong pinakamagandang lugar sa tenis.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Dioquino |first=Delfin |date=July 3, 2025 |title='Living my dream': Alex Eala revels in historic Wimbledon stint |url=https://www.rappler.com/sports/alex-eala-revels-historic-wimbledon-stint-2025/ |access-date=July 3, 2025 |website=[[Rappler]] |language=en-US}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=December 24, 2025 |title=Vogue Rapid-Fire interview with Alex Eala |url=https://www.instagram.com/reels/DSoxP5lk1bS/ |access-date=December 24, 2025 |website=Instagram |language=en}}&lt;/ref&gt;

Idolo niya ang [[:en:champion|kampon]] sa tenis na si [[:en:Maria_Sharapova|Maria Sharapova]], at nakapagsanay diya kasama si [[:en:Rafael_Nadal|Rafael Nadal]].&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Atencio |first=Peter |date=July 19, 2025 |title=Sharapova’s influence drives Alex Eala’s aggressive game |url=https://manilastandard.net/sports/sports-plus/314618107/sharapovas-influence-drives-alex-ealas-aggressive-game.html |access-date=February 23, 2026 |website=[[Manila Standard]] |language=en-US}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Agcaoili |first=Lance |date=November 20, 2025 |title=Alex Eala hits the court with Rafael Nadal |url=https://sports.inquirer.net/649046/alex-eala-trains-with-rafael-nadal-in-his-return-to-court |access-date=February 23, 2026 |website=[[Philippine Daily Inquirer|Inquirer]] |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=August 27, 2025 |title=Before the big crowds, Alex Eala always had bro Miko by her side |url=https://www.spin.ph/tennis/get-to-know-alex-eala-older-brother-and-avid-supporter-miko-a6035-20250827 |access-date=February 23, 2026 |website=Spin.ph |language=en}}&lt;/ref&gt;

Ang pag-angat ni Eala sa WTA Tour matapos ang [[:en:2025_Miami_Open_–_Women's_singles|2025 Miami Open]] ay nagbigay sa kanya ng malaking impluwensiya sa Pilipinas, inihahambing sa pag-usbong ni [[Manny Pacquiao]].&lt;ref name=&quot;mo&quot;&gt;{{cite web |last1=Futterman |first1=Matthew |title=Alex Eala returns to the Miami Open, where a dream run launched a tennis phenomenon |url=https://www.nytimes.com/athletic/7124102/2026/03/19/tennis-alex-eala-philippines-miami-open/ |access-date=25 March 2026 |website=The Athletic |publisher=The New York Times}}&lt;/ref&gt; Ayon kay [[:en:Dyan_Castillejo|Dyan Castillejo]], tinatrato na siya ng kanyang mga tagahanga na &quot;parang kampeon ng isang Grand Slam&quot; .&lt;ref name=&quot;mo&quot;/&gt; Ang kanyang tagumpay ay muling nagpasigla ng interes sa tennis sa Pilipinas at sa [[Overseas Filipinos|mga Pilipinong nakatira sa ibang bansa]], kahit may hamon sa oras sa panonood.&lt;ref name=&quot;mo&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=Nearly a Century on Court: Filipino Trailblazers Who Took on Tennis’ Biggest Stage |url=https://asianjournal.com/entertainment/sports/a-century-on-court-filipino-trailblazers-who-took-on-tennis-biggest-stage/#:~:text=Dyan%20Castillejo%20%E2%80%93%20Former%20Fed%20Cup,and%20contemporary%20of%20Felicisimo%20Ampon. |website=Asian Journal |publisher=Asian Journal News |access-date=27 March 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Payo |first=Jasmine |date=April 19, 2025 |title=The rich history of Philippine tennis, decades before Alex Eala |url=https://www.rappler.com/sports/rich-history-philippine-tennis-decades-before-alex-eala/ |access-date=March 28, 2026 |website=Rappler |language=en}}&lt;/ref&gt;

== Karera ==
=== Juniors ===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center; font-size:90%&quot;
|+ Singles
! Tournament !! 2019 !! 2020 !! 2021 !! 2022
|-
| Australian Open || 2R || 3R || A || A
|-
| French Open || A || SF || A || A
|-
| Wimbledon || A || A || 2R || A
|-
| US Open || A || A || A || W
|}

{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center; font-size:90%&quot;
|+ Doubles
! Tournament !! 2019 !! 2020 !! 2021 !! 2022
|-
| Australian Open || A || W || A || A
|-
| French Open || A || A || W || A
|-
| Wimbledon || A || A || 2R || A
|-
| US Open || A || A || SF || –
|}

Sa gulang na 12, nagwagi si Eala sa 2018 [[:en:Les_Petit_As|Les Petits As]] sa Pransya,&lt;ref&gt;{{Cite web |date=January 28, 2018 |title=Lilov &amp; Eala win at Les Petits As |url=https://www.tenniseurope.org/cookies/?returnurl=%2Fnews%2F117748%2FLilov-Eala-win-at-Les-Petits-As |access-date=November 14, 2024 |website=Tennis Europe}}&lt;/ref&gt; at nakuha ang kanyang unang under‑18 singles at doubles titles sa ITF Trofeo David Ferrer sa Alicante, Spain.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Payo |first=Jasmine |date=April 25, 2025 |title=Building blocks to success: Rundown of Alex Eala’s best tennis campaigns |url=https://www.rappler.com/sports/alex-eala-best-tennis-campaigns/ |access-date=November 14, 2025 |website=Rappler |language=en-US}}&lt;/ref&gt; Noong 2019, napanalunan ni Eala ang [[:en:Orange_Bowl_(tennis)|Orange Bowl]] girls’ doubles title kasama si [[:en:Evialina_Laskevich|Laskevich]].&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Reyes |first=Kate |date=December 17, 2019 |title=Better chemistry sparked teen tennis star Alex Eala's win at Orange Bowl Doubles |language=en |website=Spin.ph |url=https://www.spin.ph/life/guide/alex-eala-caps-off-2019-with-orange-bowl-doubles-title-a2442-20191217 |access-date=January 12, 2026}}&lt;/ref&gt;  

Noong 2020, nagwagi siya sa [[:en:2020_Australian_Open_–_Girls'_doubles|Australian Open girls’ doubles]] kasama si [[:en:Priska_Madelyn_Nugroho|Nugroho]].&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2020-01-31 |title=Eala, Nugroho capture Australian Open girls' doubles title |url=https://www.espn.com/story/_/id/28604688/eala-nugroho-capture-australian-open-girls-doubles-title |access-date=2025-10-08 |website=ESPN.com |language=en}}&lt;/ref&gt;  

Sa [[:en:2021_French_Open_–_Girls'_doubles|2021 French Open]], nakuha niya ang ikalawang junior Grand Slam doubles title kasama si [[:en:Oksana_Selekhmeteva|Selekhmeteva]].&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Go |first=Beatrice |date=April 5, 2023 |title=Alex Eala clinches juniors world No. 2 after French Open romp |work=Rappler |url=https://www.rappler.com/sports/alex-eala-ranking-itf-world-juniors-2020/ |access-date=November 16, 2025}}&lt;/ref&gt;  

Noong Hulyo 2021, nagwagi siya ng isahan at dalawahan (kasama si Madison Sieg) sa [[:en:Trofeo_Bonfiglio|Trofeo Bonfiglio]] sa Milan.&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Mina |first=Rosy |date=July 17, 2021 |title=Alex Eala clinches doubles crown, to play singles final in Milan juniors |work=ABS CBN News |url=https://www.abs-cbn.com/sports/07/17/21/alex-eala-tennis-milan}}&lt;/ref&gt;  

Noong 2022, gumawa siya ng kasaysayan bilang unang Pilipinong nagwagi ng junior Grand Slam singles title sa [[:en:2022_US_Open_–_Girls'_singles|US Open]].&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Levinsohn |first=Dan |date=September 10, 2022 |title=Alexandra Eala becomes first Filipina to win a junior Grand Slam singles title at the 2022 US Open |url=https://www.usopen.org/en_US/news/articles/2022-09-10/alexandra_eala_becomes_first_filipina_to_win_a_junior_grand_slam_singles_title_at_the_2022_us_open.html |access-date=November 14, 2025 |website=US Open}}&lt;/ref&gt;

=== Prupesyonal na karera ===
====2020====
{| class=&quot;wikitable&quot;
! Torneo !! Antas !! Korte !! Yugto !! Katunggali !! Iskor
|-
| Las Palmas de Gran Canaria 2 || W15 || Clay || R32 || Anna Zarycka || 2–6, 4–6
|-
| Las Palmas de Gran Canaria || W25 || Clay || R16 || Lara Salden || 0–6, 6–2, 2–6
|-
| Castellón || W15 || Clay || R16 || Oksana Selekhmeteva || UNPLAYED
|-
| Melilla || W15 || Clay || R32 || Anastasia Charaeva || 3–6, 3–6
|-
| Monastir 9 || W15 || Hard || R16 || Nina Stadler || 6–4, 6–7, 5–7
|}

Noong 2020, lumahok si Eala sa limang [[:en:2020_ITF_Women's_World_Tennis_Tour|ITF]] singles tournaments. Umabot siya sa R16 sa W25 [[:en:2020_ITF_Women's_World_Tennis_Tour_(October–December)|Las Palmas]], W15 [[:en:2020_ITF_Women's_World_Tennis_Tour_(October–December)|Castellón]], at W15 [[:en:2020_ITF_Women's_World_Tennis_Tour_(January–March)|Monastir]], habang natapos sa R32 sa W15 [[:en:2020_ITF_Women's_World_Tennis_Tour_(October–December)|Las Palmas]] at W15 [[:en:2020_ITF_Women's_World_Tennis_Tour_(July–September)|Melilla]]. Karamihan sa mga torneo ay sa luwad{{efn|clay}}, maliban sa Monastir na nasa matigas na court.&lt;ref name=&quot;:5&quot;&gt;{{Cite web |title=Tennis Abstract: Alexandra Eala |url=https://www.tennisabstract.com/cgi-bin/wplayer-classic.cgi?p=AlexandraEala&amp;f=v1 |access-date=December 3, 2025 |website=www.tennisabstract.com}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;{{Cite web |title=ITF: Alex Eala Singles |url=https://www.itftennis.com/en/players/alexandra-eala/800511432/phi/wt/s/activity/ |access-date=December 3, 2025 |website=www.itftennis.com}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:4&quot;&gt;{{Cite web |title=WTA: Alexandra Eala |url=https://www.wtatennis.com/players/330332/alexandra-eala |access-date=February 2, 2026 |website=Women's Tennis Association |language=en}}&lt;/ref&gt;

==== 2021 ====
{| class=&quot;wikitable&quot;
! Paligsahan !! Korte !! Antas !! Katunggali !! Yugto !! Iskor
|-
| Miami Open || Hard || WTA 1000 || V. Hruncakova || Qualifying 1 || 6–4, 4–6, 2–6
|-
| Romanian Open (Cluj-Napoca) || Clay || WTA 250 || M. Sherif || Round of 16 || 2–6, 2–6
|
|-
| W15 Manacor 1 || W15 || Hard || Y. Cavalle-Reimers || Kampeon || 5–7, 6–1, 6–2
|-
| W15 Manacor 2 || W15 || Hard || Y. In-Albon || Quarterfinal || 0–6, 3–6
|-
| W15 Manacor 3 || W15 || Hard || O. Selekhmeteva || Quarterfinal || 2–6, 3–6
|-
| W25 Grenoble || W25 || Hard || M. Chwalinska || Quarterfinal || 0–6, 4–6
|-
| W25 Manacor 4 || W25 || Hard || J. Fett || Round of 16 || 6–4, 3–6, 5–7
|-
| W15 Manacor 5 || W15 || Hard || S. Waltert || Round of 32 || 4–6, 6–2, 5–7
|-
| W60 Bellinzona || W60 || Clay || S. Waltert || Round of 16 || 5–7, 6–3, 2–6
|-
| W25 Platja d’Aro || W25 || Clay || I. Burillo || Round of 16 || 2–6, 4–6
|-
| W25 Madrid 2 || W25 || Hard || A. Lazaro Garcia || Round of 32 || 6–2, 4–6, 4–6
|-
| W25 Milovice || W25 || Hard || D. Astakhova || Round of 32 || 2–6, 2–6
|}
Sa [[:en:2021_WTA_Tour|WTA Tour]], unang sumabak si Eala sa [[:en:2021_Miami_Open_–_Women's_singles|Miami Open]] ngunit hindi umabot sa qualifying. Gayunpaman, sa [[:en:2021_Winners_Open_–_Singles|Cluj-Napoca 250]], nakapasok siya sa main draw at umabot sa Round of 16 bago matalo kay [[:en:Mayar_Sherif|Sherif]].&lt;ref name=&quot;:5&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:4&quot; /&gt;  

'''Doubles'''
{| class=&quot;wikitable&quot;
!Torneo
!Antas
!Korte
!Katuwang
!Yugto
!Katunggali
!Iskor
|-
|W25 Madrid
|W25
|Hard
|Victoria Jiménez Kasintseva
|QF
|Olivia Tjandramulia / Ashley Lahey
|5–7, 6–4, 6–10
|-
|W25 Platja d’Aro
|W25
|Clay
|Oksana Selekhmeteva
|F
|Justina Mikulskytė / Oana Simion
|3–6, 5–7
|}
Noong 2021, lumahok si Eala sa dalawang [[:en:2021_ITF_Women's_World_Tennis_Tour|ITF doubles]] na torneo: sa W25 Madrid kasama si [[:en:Victoria_Jiménez_Kasintseva|Kasintseva]] umabot sila sa quarterfinals, at sa W25 Platja d’Aro kasama si [[:en:Oksana_Selekhmeteva|Selekhmeteva]] nakarating sila sa finals.&lt;ref name=&quot;:6&quot;&gt;{{Cite web |title=WTA: Alexandra Eala Doubles Matches |url=https://www.wtatennis.com/players/330332/alexandra-eala/matches?type=D#main-content |access-date=2026-03-26 |website=Women's Tennis Association |language=en}}&lt;/ref&gt;

==== 2022 ====
{| class=&quot;wikitable&quot;
! Paligsahan !! Antas !! Korte !! Yugto !! Katunggali !! Iskor 
|-
| Miami Open || WTA 1000 || Hard || R128 || Madison Brengle || 2–6, 1–6 
|-
| Madrid Open || WTA 1000 || Clay || Q1 || Anna Bondár || 0–6, 0–6 
|-
| Manacor 1 || W25 || Hard || Q3 || Alice Rame || 2–6, 4–6 
|-
| Manacor 3 || W25 || Hard || R32 || Giulia Gatto-Monticone || 2–6, 1–6 
|-
| Grenoble || W60 || Hard || R16 || Chloé Paquet || 6–4, 5–7, 3–6 
|-
| Macon || W25 || Hard || R32 || Anna Ukolova || 6–1, 2–6, 6–7(3) 
|-
| Joue-les-Tours || W25 || Hard || R16 || Oksana Selekhmeteva || 3–6, 3–6 
|-
| Chiang Rai 1 || W25 || Hard || Final || Luksika Kumkhum || 6–4, 6–2 
|-
| Chiang Rai 2 || W25 || Hard || QF || Erika Sema || 3–6, 6–2, 3–6 
|-
| Madrid 1 || W25 || Hard || QF || Anna-Lena Robbe || 6–7(3), 3–6 
|-
| Madrid 2 || W60 || Hard || Final || Marina Bassols Ribera || 4–6, 5–7 
|-
| Palma del Río || W25 || Clay || R16 || Jessika Ponchet || 2–6, 1–6 
|-
| Corroios-Seixal || W25 || Hard || R16 || Alexandra Bozovic || 6–1, 4–6, 5–7 
|-
| Vitoria-Gasteiz || W60 || Hard || SF || Jessika Ponchet || 4–6, 4–6 
|-
| El Espinar || W25 || Hard || SF || Eva Guerrero Alvarez || 2–6, 6–3, 2–6 
|-
| Grodzisk Mazowiecki || W100 || Hard || R32 || Katharina Hobgarski || 4–6, 3–6 
|-
| Templeton || W60 || Hard || R16 || Katarzyna Kawa || 6–2, 4–6, 0–6 
|-
| Rancho Santa Fe || W80 || Hard || QF || Marcela Zacarías || 2–6, 5–7 
|-
| Hamburg || W60 || Hard || R16 || Ysaline Bonaventure || 4–6, 0–6 
|-
| Poitiers || W80 || Hard || SF || Ysaline Bonaventure || 1–6, 6–3, 3–6 
|-
| Shrewsbury || W100 || Hard || Q2 || Maia Lumsden || 1–6, 5–7 
|}

Sa WTA Tour, tampok ang kaniyang pagsabak sa [[:en:2022_Miami_Open_–_Women's_singles|Miami 1000]] at [[:en:2022_Mutua_Madrid_Open_–_Women's_singles|Madrid 1000]], bagamat natalo siya sa unang round at qualifying.&lt;ref name=&quot;:5&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:4&quot; /&gt;  

Sa ITF circuit, nagwagi siya sa W25 Chiang Rai at naging runner‑up sa W60 Madrid 2, at umabot sa semifinals ng W80 Poitiers, W60 Vitoria‑Gasteiz, at W25 El Espinar.&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:4&quot; /&gt; Nakapasok din siya sa quarterfinals ng W80 Rancho Santa Fe, W60 Templeton, W25 Madrid, at W25 Chiang Rai 2.&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:4&quot; /&gt;

'''Doubles'''
{| class=&quot;wikitable&quot;
! Paligsahan !! Antas !! Korte !! Katuwang !! Yugto !! Katunggali !! Iskor 
|-
| Manacor || W25 || Hard || Elsa Jacquemot || QF || Olga Parres Azcoitia / Aurora Zantedeschi || 6–2, 4–6, 3–10 
|-
| Macon || W25 || Hard || Jéssica Bouzas Maneiro || QF || Audrey Albie / Aubane Droguet || 4–6, 2–6 
|-
| Chiang Rai 1 || W25 || Hard || Indy De Vroome || R16 || Patcharin Cheapchandej / Punnin Kovapitukted || 6–4, 5–7, 6–10 
|-
| Chiang Rai 2 || W25 || Hard || Kyōka Okamura || QF || Pimrada Jattavapornvanit / Gozal Ainitdinova || 6–4, 7–6(4), 2–6 
|-
| Madrid 1 || W25 || Hard || Jéssica Bouzas Maneiro || QF || Olga Helmi / Adithya Karunaratne || 0–6, 4–6 
|-
| Madrid 2 || W60 || Hard || Liang En-shuo || QF || Tímea Babos / Valeria Savinykh || 2–6, 4–6 
|-
| Palma del Río || W25 || Clay || Marina Bassols Ribera || SF || Valeria Savinykh / Fanny Stollár || 2–6, 0–6 
|-
| Corroios-Seixal || W25 || Hard || Lizette Cabrera || QF || Justina Mikulskyte / Hong Yi Cody Wong || 5–7, 4–6 
|-
| Templeton || W60 || Hard || Annaëlle Robbe || R16 || Madison Brengle || 6–3, 6–7, 6–10 
|-
| Poitiers || W80 || Hard || Petra Marcinko || QF || Miriam Skoch / Markéta Vondroušová || 5–7, 2–6 
|}

Sa WTA Tour, nakapaglaro siya sa [[:en:2022_Miami_Open_–_Women's_doubles|Miami 1000]] at qualifying ng [[:en:2022_Mutua_Madrid_Open_–_Women's_doubles|Madrid 1000]].&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{cite web |last1=Futterman |first1=Matthew |title=Bumalik si Alex Eala sa Miami Open, kung saan nagsimula ang kanyang pangarap na naging tennis phenomenon |url=https://www.nytimes.com/athletic/7124102/2026/03/19/tennis-alex-eala-philippines-miami-open/ |access-date=25 Marso 2026 |website=The Athletic |publisher=The New York Times}}&lt;/ref&gt;  

Sa ITF circuit, lumahok siya sa 10 torneo kasama ang 7 pang iba’t ibang kapareha, nagtala ng 10–10 record, at pinakamalakas na hinatnan ang semifinals sa W25 Palma del Río kasama si [[:en:Marina_Bassols_Ribera|Ribera]]. Nakarating din siya sa quarterfinals ng pitong torneo at dalawang ulit na nabigo sa round‑of‑16.&lt;ref name=&quot;:6&quot; /&gt;

==== 2023 ====
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center; font-size:90%&quot;
! Paligsahan !! Antas !! Korte !! Yugto !! Katunggali !! Iskor 
|-
| Australian Open || Grand Slam || Hard || Q1 || M. Doi || 6–4, 1–6, 3–6 
|-
| Thailand Open (Hua Hin) || WTA 250 || Hard || R32 || T. Maria (6) || 2–6, 2–6 
|-
| Miami Open || WTA 1000 || Hard || R128 || I. Begu || 2–6, 5–7 
|-
| Mutua Madrid Open || WTA 1000 || Clay || R128 || T. Maria || 1–6, 1–6 
|-
| Japan Open (Osaka) || WTA 250 || Hard || R32 || H. Sakatsume (Q) || 0–6, 3–6 
|-
| Guangzhou Open || WTA 250 || Hard || R32 || T. Maria (3) || 3–6, 0–6 
|-
| Jasmin Open (Monastir) || WTA 250 || Hard || R32 || E. Mertens (2) || 5–7, 0–6 
|-
| Canberra || W60 || Hard || Q2 || O. Selekhmeteva (7) || 6–3, 4–6, 4–6 
|-
| Trnava || W60 || Hard || R16 || S. Kartal || 2–6, 2–6 
|-
| Chiasso || W60 || Clay || R32 || A. Cadantu-Ignatik || 0–6, 2–6 
|-
| Bellinzona || W60 || Clay || R32 || I. Ghioroaie || 5–7, 1–6 
|-
| Monastir || W25 || Hard || QF || J. Wang (Q) || 6–0, 4–6, 3–6 
|-
| Yecla || W15 || Hard || F || V. Ryser || 6–3, 7–5 
|-
| Madrid || W25 || Hard || QF || M. Jones (5) || 6–2, 4–6, 4–6 
|-
| Zaragoza || W25 || Hard || R32 || D. Aiava || 1–6, 2–6 
|-
| Palma del Río || W40 || Hard || QF || V. Savinykh (3) || 4–6, 2–6 
|-
| Corroios-Seixal || W25 || Hard || R32 || S. Park || 4–6, 3–6 
|-
| Vitoria-Gasteiz || W100 || Hard || SF || J. Ponchet (3) || 6–2, 4–6, 2–6 
|-
| Barcelona || W60 || Hard || QF || G. Garcia Perez || 4–6, 3–6 
|-
| Roehampton || W25 || Hard || F || A. Rodionova (2) || 6–2, 6–3 
|-
| Aldershot || W25 || Hard || F || D. Aiava (6) || 6–3, 4–6, 1–6 
|-
| Tokyo || W100 || Hard || R16 || K. Birrell (5) || 6–4, 6–7, 2–6 
|-
| Glasgow || W60 || Hard || R32 || S. Lamens || 6–2, 4–6, 1–6 
|-
| Nantes || W60 || Hard || SF || G. Knutson || 6–2, 3–6, 1–6 
|-
| Petange || W40 || Hard || F || O. Dodin (3) || 1–6, 5–7 
|}

Noong 2023, lumahok si Eala sa parehong [[:en:2023_WTA_Tour|WTA Tour]] at [[:en:2023_ITF_Women's_World_Tennis_Tour|ITF Tour]].  

Sa WTA Tour, lumahok siya sa qualifying draw ng [[:en:2023_Australian_Open_–_Women's_singles_qualifying|Australian Open]] ngunit nabigo, at natalo sa unang round ng [[:en:2023_Thailand_Open_–_Singles|Thailand 250]], [[:en:2023_Japan_Women's_Open_–_Singles|Osaka 250]], [[:en:2023_Guangzhou_Open_–_Singles|Guangzhou 250]], at [[:en:2023_Jasmin_Open_–_Singles|Monastir 250]]. Lumaban din siya bilang wildcard sa [[:en:2023_Miami_Open_–_Women's_singles|Miami 1000]] at [[:en:2023_Mutua_Madrid_Open_–_Women's_singles|Madrid 1000]].&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:4&quot; /&gt;  

Sa ITF circuit, ang kanyang pinakamalalaking tagumpay ay ang dalawang pagkawagi sa singles: una sa [[:en:2023_ITF_Women's_World_Tennis_Tour_(April–June)|W15 Yecla]] at kasunod sa [[:en:2023_ITF_Women's_World_Tennis_Tour_(July–September)|W25 Roehampton]].&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Mina |first=Rosy |date=June 4, 2023 |title=Alex Eala claims third ITF crown at W25 Yecla in Spain |url=https://www.abs-cbn.com/sports/06/04/23/tennis-alex-eala-claims-third-itf-crown-at-w25-yecla |access-date=November 7, 2025 |work=ABS CBN News}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Agcaoili |first=Lance |date=August 13, 2023 |title=Alex Eala wins fourth ITF title, rules W25 Roehampton |url=https://sports.inquirer.net/523461/alex-eala-wins-fourth-itf-title-rules-w25-roehampton |access-date=November 7, 2025 |website=Inquirer.net |language=en-US}}&lt;/ref&gt;  

Bukod sa mga parangal, nakarating siya sa finals ng [[:en:2023_ITF_Women's_World_Tennis_Tour_(July–September)|W25 Aldershot]] at [[:en:2023_ITF_Women's_World_Tennis_Tour_(October–December)|W40 Petange]]; sa semifinals ng [[:en:2023_Open_Araba_en_Femenino_–_Singles|W100 Vitoria-Gasteiz]] at [[:en:2023_Engie_Open_Nantes_Atlantique_–_Singles|W60 Nantes]]; at sa quarterfinals ng [[:en:2023_Women's_TEC_Cup_–_Singles|W60 Barcelona]] at [[:en:2023_Ando_Securities_Open_–_Singles|W100 Tokyo]].&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:4&quot; /&gt;  

Noong Agosto 28, nakapasok siya sa WTA top 200, at umangat pa sa No. 191 makalipas lamang ang tatlong linggo.&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Satumbaga-Villar |first=Kristel |date=September 20, 2023 |title=Eala improves to career-high No. 191 in WTA rankings |url=https://mb.com.ph/2023/9/20/eala-improves-to-career-high-no-191-in-wta-rankings |access-date=November 7, 2025 |website=Manila Bulletin}}&lt;/ref&gt;

'''Doubles'''
{| class=&quot;wikitable&quot;
! Torneo !! Antas !! Korte !! Yugto !! Katunggali !! Iskor
|-
| Trnava 2 || W60 || Hard || SF || Alicia Barnett / Olivia Nicholls || 4–6, 1–6
|-
| Chiasso || W60 || Clay || R16 || Beatrice Gumulya / Anna Sisková || 3–6, 6–4, 11–13
|-
| Zaragoza || W25 || Hard || QF || Alana Parnaby / Victoria Rodríguez || 6–4, 3–6, 6–10
|-
| Vitoria-Gasteiz || W100 || Hard || QF || Estelle Cascino / Diāna Marcinkēviča || 5–7, 6–1, 9–11
|-
| Barcelona || W60 || Hard || R16 || Estelle Cascino / Diāna Marcinkēviča || 6–4, 3–6, 3–10
|-
| Roehampton 2 || W25 || Hard || QF || Talia Gibson / Petra Hule || 1–6, 5–7
|-
| Aldershot || W25 || Hard || SF || Erina Hayashi / Saki Imamura || 4–6, 4–6
|-
| Tokyo 2 || W100 || Hard || SF || Alicia Barnett / Olivia Nicholls || 0–6, 7–5, 6–10
|-
| Jasmin Open (Monastir) || WTA 250 || Hard || R16 || Cristina Bucșa / Bibiane Schoofs || 3–6, 4–6
|-
| Glasgow 2 || W60 || Hard || QF || Freya Christie / Olivia Gadecki || —
|-
| Nantes || W60 || Hard || R16 || Ekaterina Maklakova / Ekaterina Reyngold || 6–1, 3–6, 6–10
|-
| Petange || W40 || Hard || SF || Danielle Collins / Isabelle Haverlag || 2–6, 4–7
|}

Noong 2023, naglaro si Eala sa [[:en:2023_ITF_Women's_World_Tennis_Tour|ITF]] at [[:en:2023_WTA_Tour|WTA]] doubles events, umabot sa 4 semifinals (W60 Trnava, W100 Tokyo, W25 Aldershot, W40 Petange), may 4 quarterfinals (W25 Zaragoza, W100 Vitoria-Gasteiz, W25 Roehampton, W60 Glasgow), at ilang Round of 16 finishes kabilang ang [[:en:2023_Jasmin_Open_–_Doubles|Monastir 250]]. Karamihan sa mga torneo ay sa hard courts, may isang clay event sa W60 Chiasso.&lt;ref name=&quot;:6&quot; /&gt;

==== 2024 ====
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center; font-size:90%&quot;
! Paligsahan !! Antas !! Korte !! Yugto !! Katunggali !! Iskor 
|-
| Australian Open || Grand Slam || Hard || Q1 || Rebecca Peterson (18) || 2–6, 5–7 
|-
| Roland Garros || Grand Slam || Clay || Q3 || Julia Riera (2) || 6–4, 6–7, 4–6 
|-
| Wimbledon || Grand Slam || Grass || Q3 || Lulu Sun (23) || 6–7, 5–7 
|-
| US Open || Grand Slam || Hard || Q3 || Elena-Gabriela Ruse (20) || 6–3, 1–6, 4–6 
|-
| Miami Open || WTA 1000 || Hard || Q2 || Emiliana Arango || 6–2, 5–7, 1–6 
|-
| Mutua Madrid Open || WTA 1000 || Clay || 1st Round || Sorana Cîrstea (27) || 3–6, 7–6, 4–6 
|-
| Wuhan Open || WTA 1000 || Hard || 1st Round || Kateřina Siniaková || 3–6, 1–6 
|-
| Abu Dhabi Open || WTA 500 || Hard || 1st Round || Magda Linette || 6–7, 1–6 
|-
| Guadalajara Open || WTA 500 || Hard || 1st Round || Marie Bouzková (6) || 2–6, 2–6 
|-
| Ningbo Open || WTA 500 || Hard || Q1 || Priscilla Hon || 4–6, 3–6 
|-
| Jiangxi Open || WTA 250 || Hard || 1st Round || Marie Bouzková (1) || 5–7, 6–7 
|-
| Guangzhou Open || WTA 250 || Hard || 1st Round || Bernarda Pera || 0–6, 3–6 
|-
| Rothesay Open Nottingham || WTA 250 || Grass || Q2 || Ena Shibahara || 7–6, 0–6, 2–6 
|-
| Workday Canberra International || WTA 125 || Hard || Q1 || Céline Naef (5) || 4–6, 5–7 
|-
| Guadalajara 125 Open || WTA 125 || Hard || R16 || Tatjana Maria (4) || 5–7, 2–6 
|-
| Polish Open (Warsaw) || WTA 125 || Hard || R32 || Isabella Shinikova || 2–6, 4–6 
|-
| Veneto Open (Gaiba) || WTA 125 || Grass || Quarterfinal || Sara Errani (4) || 0–6, 6–7 
|-
| Makarska Open || WTA 125 || Clay || R32 || Maria Timofeeva (Q) || 6–1, 3–6, 2–6 
|
|-
| Vitoria-Gasteiz || W100 || Hard || Final (Winner) || Victoria Jiménez Kasintseva (7) || 6–4, 6–4 
|-
| Dubai || W100 || Hard || Semifinal || Polina Kudermetova (1) || 6–4, 2–6, 2–6 
|-
| Takasaki || W100 || Hard || Quarterfinal || Mananchaya Sawangkaew (3) || 6–4, 1–6, 2–6 
|-
| Cary || W100 || Hard || Quarterfinal || Renata Zarazúa (2) || 6–3, 4–6, 3–6 
|-
| Landisville || W100 || Hard || Quarterfinal || Olivia Gadecki || 1–6, 6–0, 3–6 
|-
| Porto || W75 || Hard || Quarterfinal || Anna Bondar (2) || 4–6, 7–6, 1–6 
|-
| Trnava || W75 || Hard || Quarterfinal || Anastasia Gureva || 2–6, 6–3, 6–7 
|-
| Trnava 2 || W75 || Hard || R32 || Tereza Martincová (7) || 6–3, 4–6, 6–7 
|-
| Croissy-Beaubourg || W75 || Hard || R16 || Mona Barthel || 6–4, 4–6, 1–6 
|-
| Zagreb || W75 || Clay || R32 || Tena Lukas || 5–7, 6–3, 4–6 
|-
| Bellinzona || W60 || Clay || R32 || Selena Janicijevic || 3–6, 1–6 
|-
| Indore || W50 || Hard || Semifinal || Polina Kudermetova (2) || 4–6, 7–6, 2–6 
|-
| Pune || W50 || Hard || Quarterfinal || Darja Semenistaja (1) || 6–7, 0–6 
|}

Noong 2024, hindi nakalusot si Eala sa qualifiers ng apat na Grand Slam ([[:en:2024_Australian_Open_–_Women's_singles_qualifying|Australian Open]], [[:en:2024_French_Open_–_Women's_singles_qualifying|French Open]], [[:en:2024_Wimbledon_Championships_–_Women's_singles_qualifying|Wimbledon]], [[:en:2024_US_Open_–_Women's_singles_qualifying|US Open]]). Pinakamahusay niyang resulta ay quarterfinal sa [[:en:2024_Veneto_Open_–_Singles|Veneto 125]] laban kay [[:en:Sara_Errani|Errani]].&lt;ref name=&quot;:5&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:4&quot; /&gt;

Sa [[:en:2024_WTA_Tour|WTA Tour]], naabot niya ang ikalawang round ng WTA 1000 [[:en:2024_Miami_Open_–_Women's_singles|Miami]], ngunit nabigo sa unang round ng [[:en:2024_Mutua_Madrid_Open_–_Women's_singles|Madrid]] at [[:en:2024_Wuhan_Open_–_Singles|Wuhan]]. Sa WTA 500, natalo siya sa unang round ng [[:en:2024_Guadalajara_Open_Akron_–_Singles|Guadalajara 500]], [[:en:2024_Abu_Dhabi_Open_–_Singles|Abu Dhabi]], at sa qualifiers ng [[:en:2024_Ningbo_Open_–_Singles|Ningbo]]. Sa WTA 250, hindi siya nakalusot sa qualifiers ng [[:en:2024_Nottingham_Open_–_Women's_singles|Nottingham]], at natalo sa unang round ng [[:en:2024_Guangzhou_Open_–_Singles|Guangzhou]] at [[:en:2024_Jiangxi_Open_–_Singles|Jiangxi]]. Sa WTA 125, bukod sa semifinal sa [[:en:2024_Canberra_Tennis_International_–_Women's_singles|Canberra]], umabot siya sa second round ng [[:en:2024_Canberra_Tennis_International_–_Women's_singles|Oeiras]] at [[:en:2024_Guadalajara_125_Open_–_Singles|Guadalajara 125]], ngunit first round exits sa [[:en:2024_Makarska_International_Championships_–_Singles|Makarska]] at [[:en:2024_Polish_Open_–_Singles|Warsaw]].&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:4&quot; /&gt;

Sa [[:en:2024_ITF_Women's_World_Tennis_Tour|ITF]], nakuha niya ang unang malaking titulo sa W100 [[:en:2024_Open_Araba_en_Femenino_–_Singles|Vitoria-Gasteiz]], tinalo si [[:en:Victoria_Jiménez_Kasintseva|Kasintseva]] sa final. Umabot din siya sa semifinals ng W100 [https://en.wikipedia.org/wiki/2024_Al_Habtoor_Tennis_Challenge_%E2%80%93_Singles Dubai] at W50 [[:en:2024_ITF_Women's_World_Tennis_Tour_(January–March)|Indore]], at sa quarterfinals ng W100 Takasaki, W100 Cary, W100 Landisville, W75 Porto, at W75 Trnava. Nabigo naman siya nang maaga sa W75 Zagreb at W60 Bellinzona. Sa kabuuan, pinagsama ng season ang makasaysayang panalo sa W100 at tuloy-tuloy na pag-abot sa huling yugto, na nagpatibay sa kanyang reputasyon sa ITF Circuit.&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:4&quot; /&gt;

'''Doubles'''
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center; font-size:90%;&quot;
! Paligsahan 
! Antas
! Korte
! Katuwang 
! Antas
! Katunggali
! Iskor
|-
| Canberra International || WTA 125 || Hard || Laura Pigossi || Semifinal || Kaylah McPhee / Astra Sharma || 6–7(1), 3–6
|-
| Pune || W50 || Hard || Daniela Semenistaja || Final || Naiktha Bains / Fanny Stollar || 7–6(8), 6–3
|-
| Porto 3 || W75 || Hard || Alicia Barnett || Quarterfinal || Anna-Lena Friedsam / Alicia Barnett || 3–6, 4–6
|-
| Trnava || W75 || Hard || Zeynep Sönmez || Semifinal || Lulu Sun / Moyuka Uchijima || 2–6, 2–6
|-
| Croissy-Beaubourg || W75 || Hard || Estelle Cascino || Final || Maia Lumsden / Jessika Ponchet || 7–5, 7–6(4)
|-
| Oeiras Ladies Open || WTA 125 || Clay || Taylah Preston || R16 || Valeria Lepchenko / Anna Falei || 4–6, 4–6
|-
| Vitoria-Gasteiz || W100 || Hard || Estelle Cascino || Final || Lia Karatancheva / Diana Marcinkevica || 6–3, 2–6, 10–4
|-
| Polish Open || WTA 125 || Hard || Daniela Semenistaja || Quarterfinal || Weronika Falkowska / Martyna Kubka || 4–6, 5–7
|-
| Landisville || W100 || Hard || Renata Zarazua || R16 || Maria Kessler / Abigail Smith || Nawawala ang iskor
|-
| Guadalajara 125 Open || WTA 125 || Hard || Kimberly Birrell || Quarterfinal || Katarzyna Piter / Fanny Stollar || 4–6, 4–6
|-
| Ningbo Open || WTA 500 || Hard || En Shuo Liang || Quarterfinal || Giuliana Olmos / Alexandra Panova || 1–6, 2–6
|-
| Dubai || W100 || Hard || Valentini Grammatikopoulou || Quarterfinal || Isabelle Haverlag / Erika Pridankina || 7–5, 4–6, 3–10
|}

Noong 2024, nagpakita si Eala ng matatag na kampanya sa doubles. Sa WTA, ang pinakamalalim niyang resulta ay semifinal sa [[:en:2024_Canberra_Tennis_International_–_Women's_doubles|Canberra 125]] kasama si [[:en:Laura_Pigossi|Pigossi]]. Nagkaroon din siya ng limang quarterfinal finishes: sa [[:en:2024_Ningbo_Open|Ningbo 500]] kasama si [[:en:Liang_En-shuo|Liang]], sa [[:en:2024_Polish_Open_–_Doubles|Warsaw 125]] kasama si [[:en:Darja_Semeņistaja|Semenistaja]], sa [[:en:2024_Guadalajara_125_Open_–_Doubles|Guadalajara 125]] kasama si [[:en:Kimberly_Birrell|Birrell]], sa [[:en:2024_Al_Habtoor_Tennis_Challenge_–_Doubles|W100 Dubai]] kasama si [[:en:Valentini_Grammatikopoulou|Grammatikopoulou]], at sa [[:en:2024_Porto_Women's_Indoor_ITF_3_–_Doubles|W75 Porto 3]] kasama si [[:en:Alicia_Barnett|Barnett]]. Bukod dito, nagtala rin siya ng round‑of‑16 finishes sa [[:en:2024_Oeiras_Ladies_Open_–_Doubles|Oeiras 125]] (kasama si [[:en:Taylah_Preston|Preston]]) at [[:en:2024_Koser_Jewelers_Tennis_Challenge_–_Doubles|W100 Landisville]] (kasama si [[:en:Renata_Zarazua|Zarazua]]).&lt;ref name=&quot;:72&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

Sa [[:en:2024_ITF_Women's_World_Tennis_Tour|ITF circuit]], nagtala si Eala ng tatlong titulo: una sa [[:en:2024_ITF_Women's_World_Tennis_Tour_(January–March)|W50 Pune]] kasama si [[:en:Darja_Semeņistaja|Semenistaja]], sinundan ng back‑to‑back wins kasama si [[:en:Estelle_Cascino|Cascino]] sa [[:en:2024_Open_de_Seine-et-Marne_–_Doubles|W75 Croissy-Beaubourg]] at [[:en:2024_Open_Araba_en_Femenino_–_Doubles|W100 Vitoria-Gasteiz]]—ang pinakamataas na antas ng kanyang doubles title sa taon. Umabot din siya sa semifinals ng [[:en:2024_ITF_Women's_World_Tennis_Tour_(January–March)|W75 Trnava]] kasama si [[:en:Zeynep_Sönmez|Sönmez]].&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Agcaoili |first=Lance |date=January 27, 2024 |title=Alex Eala cops W50 Pune doubles title with Latvian partner |language=en |website=INQUIRER.net |url=https://sports.inquirer.net/549446/alex-eala-cops-w50-pune-doubles-title-with-latvian-partner |access-date=November 10, 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Villanueva |first=Ralph Edwin |date=March 31, 2024 |title=Eala, partner rule W75 Croissy-Beaubourg doubles tilt |website=Philstar.com |url=https://www.philstar.com/sports/2024/03/31/2344255/eala-partner-rule-w75-croissy-beaubourg-doubles-tilt |access-date=November 10, 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Agcaoili |first=Lance |date=July 21, 2024 |title=Alex Eala wins singles and doubles titles at W100 Vitoria-Gasteiz |language=en |website=INQUIRER.net |url=https://sports.inquirer.net/575666/alex-eala-also-wins-singles-title-at-w100-vitoria-gasteiz |access-date=November 10, 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:6&quot; /&gt;

==== 2025 ====
{| class=&quot;wikitable&quot;
! Paligsahan !! Antas !! Korte !! Yugto !! Katunggali !! Iskor 
|-
| Australian Open || Grand Slam || Hard || Qual. R1 || J. Fett (133) || 5–7, 2–6 
|-
| Singapore Open || WTA 250 || Hard || Qual. R2 || S. Waltert (179) || 3–6, 2–6 
|-
| Miami Open || WTA 1000 || Hard || SF || J. Pegula (4) || 6–7, 7–5, 3–6 
|-
| Madrid Open || WTA 1000 || Clay || R64 || I. Swiatek (2) || 6–4, 4–6, 2–6 
|-
| Italian Open || WTA 1000 || Clay || R128 || M. Kostyuk (27) || 0–6, 1–6 
|-
| French Open || Grand Slam || Clay || R128 || E. Arango (85) || 0–6, 6–2, 3–6 
|-
| Nottingham Open || WTA 250 || Grass || R32 || M. Linette (31) || 4–6, 3–6 
|-
| Eastbourne Open || WTA 250 || Grass || Final || M. Joint || 4–6, 6–1, 6-7 (10–12) 
|-
| Wimbledon || Grand Slam || Grass || R128 || B. Krejcikova (16) || 6–3, 2–6, 1–6 
|-
| National Bank Open (Montreal) || WTA 1000 || Hard || R128 || M. Vondrousova (63) || 6–3, 1–6, 2–6 
|-
| US Open || Grand Slam || Hard || R64 || C. Bucsa (95) || 4–6, 3–6 
|-
| São Paulo Open || WTA 250 || Hard || QF || J. Tjen (130) || 4–6, 1–6 
|-
| China Open (Wuhan) || WTA 1000 || Hard || Qual. R1 || M. Uchijima (91) || 4–6, 6–3, 2–6 
|-
| Japan Women's Open (Osaka) || WTA 250 || Hard || R32 || T. Valentova (78) || 1–6, 2–6 
|-
| Guangzhou Open || WTA 250 || Hard || R32 || C. Liu (305) || 6–2, 4–6, 4–6 
|-
| Hong Kong Tennis Open || WTA 250 || Hard || R16 || V. Mboko (21) || 6–3, 3–6, 4–6 
|-
| Canberra International || WTA 125 || Hard || SF || S. Wei (134) || 5–7, 2–6 
|-
| Mumbai Open || WTA 125 || Hard || R16 || M. Hontama (166) || 6–7, 2–6 
|-
| Oeiras Ladies Open || WTA 125 || Clay || R16 || P. Udvardy (137) || 6–7, 4–6 
|-
| Birmingham Open || WTA 125 || Grass || R32 || L. Fruhvirtova (152) || 5–7, 7–6, 1–6 
|-
| Ilkley Open || WTA 125 || Grass || QF || R. Marino (107) || 6–1, 0–6, 6–7 
|-
| Guadalajara 125 Open || WTA 125 || Hard || Final || P. Udvardy (134) || 1–6, 7–5, 6–3 
|-
| Jingshan Tennis Open || WTA 125 || Hard || SF || L. Sun (146) || 6–3, 4–6, 2–6 
|-
| Suzhou Open || WTA 125 || Hard || QF || V. Golubic (70) || 6–2, 2–6, 6–7 
|-
| Bengaluru || W100 || Hard || R16 || D. Jakupovic (231) 
|-
| Trnava 1 || W75 || Hard || R16 || C. Naef (164) 
|-
| Trnava 2 || W75 || Hard || R16 || V. Ryser (266) 
|}

Noong 2025, umakyat si Eala mula No. 147 tungo sa career-high No. 50 matapos lumahok sa '''27''' torneo. Ang pinakamalaking tagumpay ay dumating sa [[:en:2025_Miami_Open_–_Women's_singles|Miami 1000]], kung saan tinalo ang world No. 2 [[:en:Iga_Świątek|Świątek]] sa quarterfinals bago matalo kay [[:en:Jessica_Pegula|Pegula]] sa semifinals. Sa damo, nakarating sa unang final sa [[:en:2025_Eastbourne_Open_–_Women's_singles|Eastbourne 250]], ngunit natalo kay [[:en:Maya_Joint|Joint]]. Sa [[:en:2025_US_Open_–_Women's_singles|US Open]], nakamit ang unang panalo sa main draw at umabot sa ikalawang round laban kay [[:en:Cristina_Bucșa|Bucșa]]. Pagkaraan nito, tinamo ang unang propesyonal na titulo sa [[:en:2025_Guadalajara_125_Open_–_Singles|Guadalajara 125]], tinalo si [[:en:Panna_Udvardy|Udvardy]] sa final.&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:4&quot; /&gt;

Bukod sa mga highlight na ito, nagtala rin ng matatag na hinatnan: quarterfinals sa [[:en:2025_SP_Open_–_Singles|São Paulo 250]] laban kay [[:en:Janice_Tjen|Tjen]], semifinals sa [[:en:2025_Jingshan_Tennis_Open_–_Women's_singles|Jingshan 125]] laban kay [[:en:Lulu_Sun|Sun]] at sa [[:en:2025_Canberra_Tennis_International_–_Women's_singles|Canberra 125]] laban kay [[:en:Wei_Sijia|Sijia]], at quarterfinals sa [[:en:2025_Ilkley_Open_–_Women's_singles|Ilkley 125]] laban kay [[:en:Rebecca_Marino|Marino]] at sa [[:en:2025_Suzhou_WTA_125_–_Singles|Suzhou 125]] laban kay [[:en:Viktorija_Golubic|Golubic]]. Sa clay, umabot sa round of 16 sa [[:en:2025_Mutua_Madrid_Open_–_Women's_singles|Madrid 1000]] laban kay Świątek, at sa [[:en:2025_Hong_Kong_Tennis_Open_–_Singles|Hong Kong 250]] laban kay [[:en:Victoria_Mboko|Mboko]]. Sa iba pang 125 events, nakarating sa round of 16 sa [[:en:2025_Mumbai_Open_–_Singles|Mumbai 125]] laban kay [[:en:Mai_Hontama|Hontama]] at sa [[:en:2025_Oeiras_Ladies_Open_–_Singles|Oeiras 125]] laban kay Udvardy.&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:4&quot; /&gt;

Gayunpaman, marami ring maagang pagkabigo ang natala ng season. Natalo sa unang round ng [[:en:2025_French_Open_–_Women's_singles|French Open]] kay [[:en:Emiliana_Arango|Arango]], ng [[:en:2025_Wimbledon_Championships_–_Women's_singles|Wimbledon]] kay [[:en:Barbora_Krejčíková|Krejčíková]], at ng [[:en:2025_Australian_Open_–_Women's_singles|Australian Open]] sa qualifying kay [[:en:Jana_Fett|Fett]]. Sa 1000 level, natalo sa unang round ng [[:en:2025_Italian_Open_–_Women's_singles|Rome 1000]] kay [[:en:Marta_Kostyuk|Kostyuk]], ng [[:en:2025_Canadian_Open_–_Women's_singles|Montreal 1000]] kay [[:en:Markéta_Vondroušová|Vondroušová]], at sa qualifying ng [[:en:2025_Wuhan_Open_–_Singles|Wuhan 1000]] kay [[:en:Moyuka_Uchijima|Uchijima]]. Sa 250 level, natalo sa unang round ng [[:en:2025_Nottingham_Open_–_Women's_singles|Nottingham 250]] kay [[:en:Magda_Linette|Linette]], ng [[:en:2025_Singapore_Tennis_Open_–_Singles|Singapore 250]] kay [[:en:Simona_Waltert|Waltert]], ng [[:en:2025_Japan_Women's_Open_–_Singles|Osaka 250]] kay [[:en:Tereza_Valentová|Valentová]], at ng [[:en:2025_Guangzhou_Open_–_Singles|Guangzhou 250]] kay [[:en:Claire_Liu|Liu]]. Sa [[:en:2025_Birmingham_Open_–_Women's_singles|Birmingham 250]], natalo rin sa unang round kay [[:en:Linda_Fruhvirtová|Fruhvirtová]].&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:4&quot; /&gt;

Sa maagang ITF swing, tatlong torneo ang nilaro ngunit lahat ay nagtapos sa round of 16: W100 [[:en:2025_Bengaluru_Open_–_Singles|Bengaluru]] laban kay [[:en:Dalila_Jakupović|Jakupović]], W75 Trnava 1 laban kay [[:en:Céline_Naef|Naef]], at W75 Trnava 2 laban kay [[:en:Valentina_Ryser|Ryser]].&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;

Ang kaniyang season ay tinalaan ng semifinal sa Miami, final sa Eastbourne, panalo sa US Open, at titulo sa Guadalajara — mga tagumpay na nag-angat sa kaniya patungo sa pandaigdigang Blg. 50.&lt;ref name=&quot;:5&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:4&quot; /&gt;

'''Doubles'''
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
! Paligsahan !! Antas !! Korte !! Yugto !! Katunggali !! Iskor 
|-
| Mumbai Open || WTA 125 || Hard || Round 1 || Amina Anshba / Elena Pridankina || 4–6, 4–6 
|-
| Oeiras Ladies Open || WTA 125 || Clay || Round 1 || Carmen Corley / Olivia Gadecki || 3–6, 4–6 
|-
| Italian Open || WTA 1000 || Clay || Quarterfinal || Jasmine Paolini / Sara Errani || 5–7, 6–3, 7–10 
|-
| French Open || Grand Slam || Clay || Round 2 || Olga Danilović / Anastasia Potapova || 1–6, 3–6 
|-
| Birmingham Open || WTA 250 || Grass || Round 1 || Storm Hunter / Ellen Perez || 4–6, 4–6 
|-
| Wimbledon || Grand Slam || Grass || Round 1 || Ingrid Gamarra Martins / Quinn Gleason || 4–6, 2–6 
|-
| Guangzhou Open || WTA 250 || Hard || Semifinal || Katarzyna Piter / Janice Tjen || 7–6(4), 3–6, 5–10 
|-
| Hong Kong Open || WTA 250 || Hard || Round 1 || Kamilla Rakhimova / Aliaksandra Sasnovich || 6–3, 1–6, 7–10 
|}

Noong 2025, lumahok si Eala sa doubles sa iba’t ibang antas ng WTA Tour, katuwang ang iba’t ibang manlalaro at nagtala ng sari-saring hinatnan:

Pinakamahusay ang kanyang naging kampanya sa [[:en:2025_Guangzhou_Open_–_Doubles|Guangzhou 250]], kung saan umabot siya sa semifinals kasama si [[:en:Nadiia_Kichenok|Kichenok]]. Umabot din siya sa quarterfinals ng [[:en:2025_Italian_Open_–_Women's_doubles|Italian 1000]] kapareha si [[:en:Coco_Gauff|Gauff]].&lt;ref name=&quot;:6&quot; /&gt;

Sa mga Grand Slam, umabot siya sa ikalawang round ng [[:en:2025_French_Open_–_Women's_doubles|French Open]] kasama si [[:en:Renata_Zarazúa|Zarazúa]], at nabigo sa unang round ng [[:en:2025_Wimbledon_Championships_–_Women's_doubles|Wimbledon]] kasama si [[:en:Eva_Lys|Lys]].

Lumahok din sya sa WTA 250 [[:en:2025_Birmingham_Open_–_Women's_doubles|Birmingham]] kasama si [[:en:Rebeka_Masarova|Masarova]] at sa [[:en:2025_Hong_Kong_Tennis_Open_–_Doubles|Hong Kong]] kasama si [[:en:Chan_Hao-ching|Hao-ching]], kapwa nagtapos sa unang round.&lt;ref name=&quot;:6&quot; /&gt;

Sa mga nakikipagsapalaran sa torneo, nakapaglaro siya sa [[:en:2025_Mumbai_Open_–_Doubles|Mumbai 125]] kasama si [[:en:Tsao_Chia-yi|Chia-yi]] at sa [[:en:2025_Oeiras_Ladies_Open_–_Doubles|Oeiras 125]] kasama si [[:en:Katie_Volynets|Volynets]], na kapwa nagtapos sa simulang round.&lt;ref name=&quot;:6&quot; /&gt;

=== 2026 ===

'''Singles'''
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center; font-size:90%&quot;
! Torneo !! Antas !! Court !! Round !! Kalaban !! Iskor
|-
| Auckland Open || WTA 250 || Hard || Semifinal || Wang Xinyu || 7–5, 5–7, 6–4
|-
| Australian Open || Grand Slam || Hard || Round 1 || Alycia Parks || 6–0, 3–6, 2–6
|-
|Philippines Womens Open
|WTA 125
|Hard
|Quarterfinal 
|Camila Osorio 
|4-6, 4-6
|-
|Abu Dhabi Open
|WTA 500
|Hard
|Quarterfinal
|Ekaterina Alexandrova
|3-6, 3-6
|-
|Qatar Open
|WTA 1000
|Hard
|Round 1
|Tereza Valentová
|6-7(6),1-6
|-
|Dubai Tennis Championships
|WTA 1000
|Hard
|Quarterfinal 
|Coco Gauff
|0-6, 2-6
|-
|Indian Wells Open
|WTA 1000
|Hard
|Fourth Round
|Linda Noskova
|2-6, 0-6
|-
|Miami Open
|WTA 1000
|Hard
|Fourth Round 
|Karolína Muchová
|0-6, 2-6
|-
|Linz Open
|WTA 500
|Clay
|Second Round
|Jelena Ostapenko
|4-6, 5-7
|-
|Stuttgart Open
|WTA 500
|Clay
|
|
|
|-
|Madrid Open
|WTA 1000
|Clay
|
|
|
|-
|Italian Open
|WTA 1000
|Clay
|
|
|
|-
|French Open
|Grand Slam
|Clay
|
|
|
|-
|
|
|
|
|
|
|-
|
|
|
|
|
|
|}

'''Doubles'''
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center; font-size:90%&quot;
! Torneo !! Antas !! Court !! Kapareha !! Round !! Mga Kalaban !! Iskor
|-
| Auckland Open || WTA 250 || Hard || Iva Jovic || Semifinal || Xu Yifan / Yang Zhaoxuan || 5–7, 3–6
|-
| Australian Open || Grand Slam || Hard || Ingrid Martins || Unang Round || Shuko Aoyama / Magda Linette || 6–7(3), 6–2, 3–6
|-
|Abu Dhabi Open
|WTA 500
|Hard
|Janice Tjen
|Semifinal
|kina Tereza Mihalíková / Olivia Nicholls.
|4-6, 2-6
|-
|Indian Wells Open
|WTA 1000
|Hard
|Iva Jovic
|Round 1
|Hailey Baptiste / Jelena Ostapenko
|2-6, 2-6
|-
|
|
|
|
|
|
|
|-
|
|
|
|
|
|
|
|}
Sa ''[[:en:Auckland_Open|Auckland 250]]'', umabot si Eala sa semifinals ng [[:en:2026_ASB_Classic_–_Women's_singles|singles]] bago matalo kay [[:en:Wang_Xinyu|Wang]], at sa [[:en:2026_ASB_Classic_–_Women's_doubles|doubles]] kasama si [[:en:Iva_Jovic|Jović]] ay natalo sila sa semifinals laban kina [[:en:Xu_Yifan|Xu]] at [[:en:Yang_Zhaoxuan|Yang]].&lt;ref&gt;{{cite news |last=Satumbaga-Villar|first=Krystel|date=January 10, 2026|title=Alex Eala succumbs to Chinese rival in Auckland semis|url=https://mb.com.ph/2026/01/10/alex-eala-succumbs-to-chinese-rival-in-auckland-semis|work=[The Manila Bulletin|access-date=January 10, 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.abs-cbn.com/sports/othersports/2026/1/9/tennis-alex-eala-iva-jovic-exit-asb-classic-doubles-1819|title=Alex Eala, Iva Jovic exit ASB Classic doubles|last=Castillejo|first=Dyan|date=January 9, 2026|access-date=January 9, 2026|work=ABS-CBN News}}&lt;/ref&gt; Sa ''Australian Open'', na-eliminate siya sa unang round ng [[:en:2026_Australian_Open_–_Women's_singles|singles]] at [[:en:2026_Australian_Open_–_Women's_doubles|doubles]] kasama si [[:en:Ingrid_Martins|Martins]].&lt;ref&gt;{{cite news |last=Agcaoili |first=Lance |date=January 19, 2026 |title=Alex Eala exits Australian Open first round |work=Inquirer.net |url=https://sports.inquirer.net/659094/alex-eala-exits-australian-open-first-round-falls-to-alycia-parks}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Naredo |first=Camille B. |date=January 20, 2026 |title=Eala, Martins ousted in first round of Australian Open doubles |url=https://www.abs-cbn.com/sports/othersports/2026/1/20/tennis-eala-martins-ousted-in-first-round-of-australian-open-doubles-1839 |access-date=January 20, 2026 |work=ABS-CBN News}}&lt;/ref&gt; Sa ''[[:en:2026_Philippine_Women's_Open_–_Singles|Philippines 250]]'', nakapasok siya sa quarterfinals bilang wildcard bago matalo sa kampeon ng torneo na si [[:en:Camila_Osorio|Osorio]].&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Agcaoili |first=Lance |date=January 3, 2026 |title=Alex Eala gets wildcard at Philippine Women's Open |url=https://sports.inquirer.net/657026/alex-eala-gets-wildcard-at-philippine-womens-open |work=[[Philippine Daily Inquirer]] |access-date=January 29, 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Agcaoili |first=Lance |date=January 29, 2026 |title=Alex Eala exits WTA Philippine Open, bows to Camila Osorio |url=https://sports.inquirer.net/660715/alex-eala-exits-wta-philippine-open-bows-to-camila-osorio |work=[[Philippine Daily Inquirer]] |access-date=January 29, 2026}}&lt;/ref&gt; Sa [[:en:2026_Abu_Dhabi_Open|Abu Dhabi 1000]], nakarating siya sa [[:en:2026_Abu_Dhabi_Open_–_Singles|quarterfinals ng singles]], ngunit natalo sa ikalawang binhi na si [[:en:Ekaterina_Alexandrova|Alexandrova]]. Sa [[:en:2026_Abu_Dhabi_Open_–_Doubles|doubles]] naman kasama si [[:en:Janice_Tjen|Tjen]], umabot sila sa semifinals bago matalo kina [[:en:Tereza_Mihalíková|Mihalíková]] at [[:en:Olivia_Nicholls|Nicholls]].&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Gasgonia |first=Dennis |date=February 5, 2026 |title=Natalo si Alex Eala sa quarterfinals ng Abu Dhabi laban kay Alexandrova ng Russia |url=https://www.abs-cbn.com/sports/2026/2/5/alex-eala-bows-out-of-abu-dhabi-quarterfinals-in-loss-to-russia-s-alexandrova-2244 |work=ABS-CBN News}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Villanueva |first=Ralph Edwin |date=February 6, 2026 |title=Eala, Tjen get boot in Abu Dhabi Open semis |website=Philstar.com |url=https://www.philstar.com/sports/2026/02/06/2506287/eala-tjen-get-boot-abu-dhabi-open-semis |access-date=February 6, 2026}}&lt;/ref&gt;  Natalo siya sa unang round ng [[:en:2026_Qatar_TotalEnergies_Open_–_Singles|Qatar 1000]].&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Reyes |first=Kate |date=February 9, 2026 |title=Alex Eala exits Qatar Open after falling to Tereza Valentova |language=en |website=Spin.ph |url=https://www.spin.ph/tennis/alex-eala-exits-qatar-open-after-falling-to-tereza-valentova-a5019-20260209 |access-date=February 9, 2026}}&lt;/ref&gt;  Umabot siya sa quarterfinals ng [[:en:2026_Dubai_Tennis_Championships_–_Women's_singles|Dubai 1000]], ngunit natalo kay [[:en:Coco_Gauff|Gauff]].&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Ballesteros |first=Jan |date=February 19, 2026 |title=Alex Eala succumbs to world No. 4 Coco Gauff in Dubai quarterfinals |language=en |website=onesports.ph |url=https://onesports.ph/more-sports/article/41325/alex-eala-succumbs-to-world-no-4-coco-gauff-in-dubai-quarterfinals-1 |access-date=February 19, 2026}}&lt;/ref&gt;  Sa [[:en:2026_BNP_Paribas_Open|Indian Wells 1000]], nakarating siya sa ika-apat na round ng [[:en:2026_BNP_Paribas_Open_–_Women's_singles|singles]] bago matalo kay [[:en:Linda_Noskova|Noskova]], at sa [[:en:2026_BNP_Paribas_Open_–_Women's_doubles|doubles]] kasama si Jovic, ang magkapareha ay nabigo sa unang round.&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Naredo |first=Camille B. |date=March 11, 2026 |title=Alex Eala bows out of Indian Wells with loss to Linda Nosková |work=ABS-CBN News |url=https://www.abs-cbn.com/sports/othersports/2026/3/11/tennis-alex-eala-bows-out-of-indian-wells-with-loss-to-linda-noskov-1231 |access-date=March 11, 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Masoy |first=Niel Victor C. |date=March 8, 2026 |title=Eala, Jovic fall to Ostapenko, Baptiste at Indian Wells doubles |language=en |website=The Manila Times |url=https://www.manilatimes.net/2026/03/08/sports/eala-jovic-fall-to-ostapenko-baptiste-at-indian-wells-doubles/2295416 |access-date=March 8, 2026}}&lt;/ref&gt; Naabot niya ang bagong pinakamataas na ranggo sa kanyang karera bilang ika-29 .g  Marso&lt;ref name=&quot;:11&quot; /&gt;  Narating niya ang ika-apat na round sa [[:en:2026_Miami_Open_–_Women's_singles|Miami 1000]], ngunit natalo kay [[:en:Karolína_Muchová|Muchová]].&lt;ref&gt;{{Cite news |date=Marso 24, 2026 |title=Alex Eala natanggal sa Miami Open matapos matalo kay Karolína Muchová |work=ABS-CBN News |url=https://www.abs-cbn.com/sports/othersports/2026/3/24/alex-eala-bows-out-of-miami-open-0012 |access-date=Marso 24, 2026}}&lt;/ref&gt;  Sa [[:en:2025_Upper_Austria_Ladies_Linz_–_Singles|Linz 500]], natalo siya sa ikalawang round laban kay [[:en:Jelena_Ostapenko|Ostapenko]].&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Villanueva |first=Ralph Edwin |date=April 8, 2026 |title=Eala squanders 5-1 second-set lead vs Ostapenko, exits Linz Open |website=Philstar.com |url=https://www.philstar.com/sports/2026/04/08/2519713/eala-squanders-5-1-second-set-lead-vs-ostapenko-exits-linz-open |access-date=April 8, 2026}}&lt;/ref&gt;

== Estilo ng Paglalaro ==

Si Eala ay isang agresibong baseliner, gamit ang kanyang forehand upang kontrolin ang mga rally at ang kanyang matatag na two‑handed backhand upang pamahalaan ang mga palitan.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Tignor |first=Steve |date=March 26, 2025 |title=Is Nadal Academy prodigy Alexandra Eala the next tennis star? |url=https://www.tennis.com/news/articles/nadal-academy-prodigy-alexandra-eala-next-tennis-star |website=Tennis.com |language=en|access-date=January 24, 2026}}&lt;/ref&gt; Ang kanyang kaliwang kamay na topspin ay nagtutulak sa mga kalaban nang malalim, habang ang kanyang return game ay isang lakas dahil sa mahusay na pagbabasa ng galaw. Ang kanyang serve ang nananatiling pangunahing kahinaan, madalas kulang sa bilis at pagbabago, bagaman mahusay siya sa hard courts.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Caramoan |first=Miguel Alfonso |date=January 19, 2026 |title=What’s next for Alex Eala after 2026 Australian Open first-round exit? |url=https://www.espn.ph/tennis/story/_/id/47658308/what-next-alex-eala-2026-australian-open-first-round-exit |website=ESPN |language=en|access-date=January 24, 2026}}&lt;/ref&gt; Binibigyang-diin ng mga analyst ang pagpapabuti ng kanyang serve, pagdaragdag ng taktikal na pagkakaiba-iba, at pagpapalakas ng pisikal na lakas bilang susi sa karagdagang tagumpay.&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Sotelo |first=Andre |date=February 6, 2026 |title=What Alex Eala Still Needs to Win a WTA Grand Slam |url=https://sportsnewsph.com/what-alex-eala-still-needs-to-win-a-wta-grand-slam |access-date=February 6, 2026 |website=Sports News Philippines |language=en}}&lt;/ref&gt;

Nakamit na niya ang ilang mahahalagang tagumpay, kabilang ang pagiging unang Pilipino na umabot sa WTA 1000 semifinal at tinalo ang tatlong major champions sa Miami 2025.&lt;ref name=&quot;:Gulf&quot;&gt;{{Cite web |title=What Alexandra Eala Needs to Win Titles and Beat Top Players |url=https://gulfnews.com/sport/tennis/what-alexandra-eala-needs-to-win-titles-and-beat-top-players-1.500440043 |access-date=March 11, 2026 |website=Gulf News}}&lt;/ref&gt; Itinatampok ng mga dating propesyonal na sina Greg Rusedski, Andrea Petkovic, at Martina Navratilova ang pangangailangan ng mas malakas na serve, mas maaasahang laro, at mas maraming pagkakaiba-iba, kasabay ng mas mahusay na kondisyon ng katawan.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=March 10, 2026 |title=Alex Eala told where she can improve: Martina Navratilova offers advice |url=https://www.tennis365.com/tennis-news/alex-eala-told-where-she-can-improve-martina-navratilova-offers-advice |access-date=March 11, 2026 |website=Tennis365 |language=en}}&lt;/ref&gt; Sa kanyang matibay na baseline game, katatagan, at suporta ng mga tagahanga, kinokonklusyon ng mga analyst na mayroon siyang pundasyon upang makipagtagisan para sa malalaking titulo, ngunit ang kanyang pangmatagalang tagumpay ay nakasalalay sa pagbabagong-anyo ng kanyang serve bilang isang sandata.&lt;ref name=&quot;:Gulf&quot; /&gt;

== Pagganap Laban sa Nangungunang Manlalaro ==

Ipinakita ni Eala ang kapansin-pansing tagumpay laban sa mga elit na kalaban, lalo na sa hard court. Ang kanyang rekord ng panolo-talo laban sa Top 10 na mga kalaban ay 4–3, habang siya ay may 6–7 na panalo-talo laban sa Top 20 na mga manlalaro. Ipinapakita ng mga resulta na ito ang kanyang kakayahang hamunin at talunin ang ilan sa pinakamataas na ranggo sa women’s tennis.&lt;ref name=&quot;:9&quot;&gt;{{Cite web |title=Tennis Abstract: Alexandra Eala Head to Head against top 10 players. |url=https://www.tennisabstract.com/cgi-bin/wplayer-classic.cgi?p=AlexandraEala&amp;f=ACareerqqITop_10qqv1 |access-date=March 8, 2026 |website=www.tennisabstract.com}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:10&quot;&gt;{{Cite web |date= |title=Tennis Abstract: Alexandra Eala Head to Head against top 20 players. |url=https://www.tennisabstract.com/cgi-bin/wplayer-classic.cgi?p=AlexandraEala&amp;f=ACareerqqITop_20qqv1 |access-date=March 8, 2026 |website=www.tennisabstract.com}}&lt;/ref&gt;

=== Career at Tier Stats ===
&lt;small&gt;Updated as of March 24, 2026&lt;/small&gt;
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|+ Alexandra Eala – Match Stat Comparisons by Opponent Tier
! Category !! Record (W–L) !! Win % !! Tiebreak Record !! Ace % !! 1st Serve In % !! 1st Serve Won % !! 2nd Serve Won % !! Return Points Won (RPW) !! DR (Dominance Ratio)
|-
| Top 10 Opponents || 4–3 || 57% || 1–1 (50%) || 2.0% || 67.2% || 56.6% || 46.4% || 48.0 || ~1.32
|-
| Top 20 Opponents || 6–7 || 46% || 2–1 (67%) || 1.2% || 64.6% || 53.7% || 48.3% || 43.7 || ~0.97
|-
| Top 50 Opponents || 12–18 || 40% || 5–3 (63%) || 1.0% || 64.3% || 55.3% || 45.2% || 43.3 || ~0.90
|-
| Top 100 Opponents || 27–36 || 43% || 7–10 (41%) || 1.2% || 64.8% || 57.2% || 45.5% || 44.7 || ~0.92
|-
| Career (All Opponents) || 203–123 || 62% || 42–30 (58%) || 0.0% || 59.8% || 59.8% || 0.4% || 46.0 || ~1.10
|}

&lt;small&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:left; width:100%;&quot;
|+ Mga Pangunahing Ratio sa Tennis
|-
! Ratio !! Kahulugan
|-
| '''Dominance Ratio (DR)''' || Sukatan ng kontrol sa laban. Higit sa 1.0 = mas maraming puntos ang panalo kaysa sa kalaban. Mas mababa sa 1.0 = kalaban ang may kontrol.
|-
| '''Ace Percentage''' || Bahagi ng serve na direktang nagiging ace.
|-
| '''Double Fault Percentage (DF)''' || Bahagi ng serve na nawawala dahil sa double fault.
|-
| '''First Serve In''' || Dalas na pumapasok ang unang serve.
|-
| '''First Serve Won''' || Porsyento ng puntos na panalo kapag matagumpay ang unang serve.
|-
| '''Second Serve Won''' || Porsyento ng puntos na panalo gamit ang ikalawang serve.
|-
| '''Return Points Won (RPW)''' || Sukatan ng bisa sa pagkuha ng puntos mula sa serve ng kalaban.
|}
&lt;/small&gt;

==== Mga Pangunahing Resulta ng Laban ====
&lt;small&gt;Updated as of March 24, 2026&lt;/small&gt;
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|+ Eala – Significant Matches (2025–2026)
! Date !! Tournament !! Opponent !! Opponent Rank !! Round !! Result !! Score !! DR
|-
| Mar 2025 || Miami Open || Jelena Ostapenko [LAT] || 25 || R64 || Win || 7–6(2), 7–5 || 1.18
|-
| Mar 2025 || Miami Open || Madison Keys [USA] || 5 || R32 || Win || 6–4, 6–2 || 1.30
|-
| Mar 2025 || Miami Open || Iga Swiatek [POL] || 2 || QF || Win || 6–2, 7–5 || 1.35
|-
| Mar 2025 || Miami Open || Jessica Pegula [USA] || 4 || SF || Loss || 6–7(3), 7–5, 3–6 || 0.95
|-
| Apr 2025 || Madrid Open || Iga Swiatek [POL] || 2 || R64 || Loss || 6–4, 4–6, 2–6 || 0.92
|-
| Jun 2025 || Wimbledon || Barbora Krejcikova [CZE] || 17 || R128 || Loss || 6–3, 2–6, 1–6 || 0.88
|-
| Aug 2025 || US Open || Clara Tauson [DEN] || 14 || R128 || Win || 6–3, 2–6, 7–6(11) || 1.05
|-
| Aug 2025 || US Open || Cristina Bucsa [ESP] || 95 || R64 || Loss || 3–6, 1–6, 2–6 || 0.80
|-
| Feb 2026 || Abu Dhabi || Ekaterina Alexandrova [RUS] || 11 || QF || Loss || 3–6, 3–6 || 0.85
|-
| Feb 2026 || Dubai Championships || Jasmine Paolini [ITA] || 6 || R32 || Win || 6–1, 7–6(5) || 1.22
|-
| Feb 2026 || Dubai Championships || Coco Gauff [USA] || 3 || QF || Loss || 0–6, 2–6 || 0.70
|-
| Mar 2026 || Indian Wells || Coco Gauff [USA] || 4 || R32 || Win || 6–2, 2–0 RET || 1.28
|-
| Mar 2026 || Indian Wells || Linda Noskova [CZE] || 14 || R16 || Loss || 2–6, 0–6 || 0.65
|-
| Mar 2026 || Miami Open || Karolina Muchova [CZE] || 13 || R16 || Loss || 0–6, 2–6 || 0.68
|}
Si Eala ay nagtataglay ng maririkit na tala ng tagumpay laban sa mga manlalarong kabilang sa Sampung Nangunguna—may 57% antas ng panalo at Talahulugang Paghahari na umaabot sa 1.32—samantalang ang pangkabuuang tagumpay sa kanyang karera ay sumasaklaw sa 62%. Naipabagsak niya ang ilang bantog at kinikilalang pangalan sa larangan ng tenis, gaya nina Iga Swiatek, Madison Keys, at Coco Gauff. Datapwat sa pakikipagtagisan sa mga manlalarong nasa hanay ng ika-20 hanggang ika-100, kapansin-pansin ang pag-uyam ng kapalaran: ang kanyang antas ng panalo ay bumababa sa 40–46%, kalakip ang Talahulugang Paghahari na mas mababa sa 1.0—isang matingkad na hudyat na ang mga kalaban ay madalas na nakapaghahari, nakapagdodomina, at nakapagsusulat ng kanilang sariling kasaysayan sa daloy ng tunggalian.

== Ibang larangan ==
===Pambansang koponan===
Kinatawan ni Eala ang [[Pilipinas]] sa iba’t ibang pandaigdigang torneo. Nakakuha siya ng mga medalya sa [[:en:Tennis_at_the_2021_SEA_Games|SEA Games 2021]] (pilak sa singles, team, at mixed doubles), at sa [[:en:Tennis_at_the_2022_Asian_Games|Asian Games 2022]] (pilak sa singles at mixed doubles).&lt;ref name=&quot;:7&quot;&gt;{{cite news |last1=Carandang |first1=Justin Kenneth |date=May 20, 2022 |title=Tennis ace Alex Eala settles for bronze in women's singles |work=[[GMA News]] |url=https://www.gmanetwork.com/news/sports/othersports/832339/tennis-ace-alex-eala-settles-for-bronze-in-women-s-singles/story/ |url-status=live |access-date=March 25, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220601005101/https://www.gmanetwork.com/news/sports/othersports/832339/tennis-ace-alex-eala-settles-for-bronze-in-women-s-singles/story/ |archive-date=June 1, 2022}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:8&quot;&gt;{{cite news |last=Payo |first=Jasmine |date=September 29, 2023 |title=Alex Eala bags 2nd Asian Games bronze with Alcantara in doubles |language=en-US |work=[[Rappler]] |url=https://www.rappler.com/sports/tennis-semifinal-results-mixed-doubles-alex-eala-francis-casey-alcantara-asian-games-september-29-2023/ |url-status=live |access-date=September 10, 2025 |archive-url=https://archive.today/20250910045902/https://www.rappler.com/sports/tennis-semifinal-results-mixed-doubles-alex-eala-francis-casey-alcantara-asian-games-september-29-2023/ |archive-date=September 10, 2025}}&lt;/ref&gt; Noong 2024, pinangunahan niya ang koponan sa 5–0 panalo sa Group II, na nagresulta sa promosyon sa Group I.&lt;ref name=&quot;:12&quot;&gt;{{Cite web |last=Morales |first=Luisa |date=December 2, 2024 |title=Alex Eala relishes leading Team Philippines to BJK Cup promotion in Bahrain |url=https://onesports.ph/more-sports/article/26898/alex-eala-relishes-leading-team-philippines-to-bjk-cup-promotion-in-bahrain |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20251114191842/https://www.onesports.ph/more-sports/article/26898/alex-eala-relishes-leading-team-philippines-to-bjk-cup-promotion-in-bahrain |archive-date=November 14, 2025 |access-date=October 13, 2025 |website=One Sports |language=en}}&lt;/ref&gt; Sa [[:en:Tennis_at_the_2025_SEA_Games|SEA Games 2025]], nagwagi siya ng gintong medalya sa women's singles, pati tansong medalya sa mixed doubles at team events.&lt;ref name=&quot;:13&quot;&gt;{{Cite web |last=Agcaoili |first=Lance |date=December 18, 2025 |title=Alex Eala wins SEA Games tennis gold, ends long drought for PH |url=https://sports.inquirer.net/655069/alex-eala-wins-sea-games-tennis-gold-ends-long-drought-for-ph |archive-url=https://web.archive.org/web/20260128021547/https://sports.inquirer.net/655069/alex-eala-wins-sea-games-tennis-gold-ends-long-drought-for-ph |archive-date=January 28, 2026 |access-date=December 18, 2025 |website=INQUIRER.net |language=en}}&lt;/ref&gt;

===Mga Eksibisyon na Laro===
====Singles: 1 (titles)====
{|class=&quot;wikitable&quot;
!Resulta
!{{ns}}Petsa{{ns}}
!Torneo
!Uri ng Korte
!Kalaban
!Iskor
|-
|style=background:#98fb98|Panalo
| Enero 2026
|[[:en:Kooyong_Classic|Kooyong Classic]], Melbourne, Australia
|Matigas na Korte
|[[:en:Donna Vekić|Donna Vekić]]
|6–3, 6–4
|}

=== Mga sponsorship ===
Simula pagkabata, sinuportahan si Eala ng [[:en:Globe_Telecom|Globe Telecom]],&lt;ref&gt;{{Cite web |date=July 25, 2025 |title=Alex Eala Opens Up About Life |url=https://www.globe.com.ph/about-us/newsroom/corporate/alex-eala-meet-and-greet}}&lt;/ref&gt; at kalaunan ay nagkaroon ng mga endorsement mula sa [[:en:Babolat|Babolat]], [[:en:Nike,_Inc.|Nike]], at [[:en:Bank_of_the_Philippine_Islands|BPI]],&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Champ’s choice: Alex Eala signs up as BPI’s newest endorser|url=https://bilyonaryo.com/2023/01/25/champs-choice-alex-eala-signs-up-as-bpis-newest-endorser/money/}}&lt;/ref&gt; bago naging brand ambassador ng [[:en:Milo_(drink)|Milo]] noong 2026.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=February 23, 2026 |title=MILO Active Pilipinas launched with Eala as new ambassador |url=https://manilastandard.net/sports/314707229/milo-active-pilipinas-launched-with-eala-as-new-ambassador.html}}&lt;/ref&gt;

=== Mga parangal ===
Kinilala si Eala ng [[:en:Philippine_Sportswriters_Association|Philippine Sportswriters Association]] sa walong pagkakataon sa [[:en:PSA_Annual_Awards|PSA Annual Awards]], kabilang ang parangal na ''Athlete of the Year'' noong 2026.&lt;ref&gt;Citations for Eala's PSA Annual Awards:

* {{Cite news |last=Dioquino |first=Delfin |date=February 25, 2019 |title=Top PH athletes share limelight in PSA Awards 2019 |language=en-US |website=Rappler |url=https://www.rappler.com/sports/224351-philippine-athletes-sportswriters-association-awards-2019/ |access-date=October 12, 2025}}
* {{Cite news |last=Gionco |first=Mark |date=February 29, 2020 |title=PH tennis rising star Alex Eala to be feted at PSA Awards |url=https://sports.inquirer.net/387640/ph-tennis-rising-star-alex-eala-to-be-feted-at-psa-awards |access-date=October 12, 2025}}
* {{Cite news |date=March 12, 2021 |title=PSA to honor tennis star Eala, boxing champs Casimero, Taduran |work=Manila Bulletin |url=https://mb.com.ph/2021/3/12/psa-to-honor-tennis-star-eala-boxing-champs-casimero-taduran |access-date=October 12, 2025}}
* {{Cite news |date=February 27, 2022 |title=Scribes fete world-class PH boxers |language=en |website=Manila Bulletin |url=https://mb.com.ph/2022/02/27/scribes-fete-world-class-ph-boxers/ |url-status=live |access-date=October 12, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230507021421/https://mb.com.ph/2022/02/27/scribes-fete-world-class-ph-boxers/ |archive-date=May 7, 2023}}
* {{Cite news |date=February 12, 2023 |title=PSA Awards: Young Alex Eala to be recognized with President's Award |language=en-US |website=Tiebreaker Times |url=https://tiebreakertimes.com.ph/tbt/psa-awards-young-alex-eala-to-be-recognized-with-presidents-award/261823 |access-date=October 12, 2025}}
* {{Cite news |date=February 10, 2023 |title=Eala recipient of PSA Prexy Awards |work=The Philippine Star |url=https://www.philstar.com/sports/2023/02/10/2243942/eala-recipient-psa-prexy-awards |access-date=October 12, 2025}}
* {{Cite news |date=January 24, 2024 |title=Alex Eala, Tots Carlos to be recognized in PSA Awards |website=ABS-CBN News |url=https://www.abs-cbn.com/sports/01/15/24/alex-eala-tots-carlos-to-be-recognized-in-psa-awards |access-date=October 12, 2025}}
* {{Cite news |last=Malanum |first=Jean |date=October 9, 2025 |title=Eala tops PSA achievers for September |language=en |website=Philippine News Agency |url=https://www.pna.gov.ph/articles/1260619 |access-date=October 12, 2025}}
* {{Cite news |date=October 9, 2025 |title=Eala leads PSA's September honorees |language=en |website=SunStar Publishing Inc. |url=https://www.sunstar.com.ph/davao/sports/eala-leads-psas-september-honorees |access-date=October 12, 2025}}
* {{Cite news |last=Dioquino |first=Delfin |date=February 17, 2026 |title=Alex Eala hails PSA Athlete of the Year award a proof of PH tennis' rise |language=en-US |website=Rappler |url=https://www.rappler.com/people/athletes/alex-eala-hails-athlete-of-year-award-proof-tennis-rise-philippines/ |access-date=February 17, 2026}}&lt;/ref&gt;

Noong 2021, isinama siya ng [[:en:Tatler_Asia|''Tatler Asia'']] sa talaan ng mga pinakamataas ang impluwensya na tao sa Asya.&lt;ref&gt;{{cite news |title=Asia's Most Influential Philippines 2021 |url=https://www.tatlerasia.com/list/ami/ph?page=3&amp;industry=all&amp;region=ph&amp;year=2021}}&lt;/ref&gt;  

Noong Abril 2025, ginawaran si Eala ng ''Premios Tanglaw'' ng [[:en:Embassy_of_the_Philippines|Embahada ng Pilipinas]] sa Madrid bilang pagkilala sa kanyang ambag sa [[:en:Philippines–Spain_relations|ugnayan ng Pilipinas at Espanya]].&lt;ref&gt;{{cite news |date=April 2025 |title=Premios Tanglaw honoring Alex Eala |url=https://manilastandard.net/sports/314707229/premios-tanglaw-eala}}&lt;/ref&gt;

==Mga pananda==
{{notelist}}

==Mga sanggunian==
{{reflist}}

==Mga panlabas na kawing==
[https://www.wtatennis.com/players/330332/- Alexandra Eala Official WTA Page]

[https://www.itftennis.com/en/players/alexandra-eala/800511432/phi/wt/s/overview/ Alexandra Eala Official ITF Women's World Tennis Page]

[https://www.tennisabstract.com/cgi-bin/wplayer-classic.cgi?p=AlexandraEala&amp;f=v1 Alexandra Eala's Tennis Abstract page]

[https://tv-philippines.fandom.com/wiki/Alex_Eala Alexandra Eala on Fandom (Mirror of Simple Wikipedia article]

{{BD|2005||Eala, Alexandra}}

[[:simple:Alexandra_Eala|Alexandra Eala on Simple Wikipedia (English)]]

[[:en:Alexandra_Eala|Alexandra Eala on English Wikipedia (English)]]
[[bcl:Alexandra Eala]]</text>
      <sha1>nnxn95ucof9i80gh1wqf1d2297k7suk</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2202752</id>
      <parentid>2202742</parentid>
      <timestamp>2026-04-12T10:37:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Tabilay</username>
        <id>153890</id>
      </contributor>
      <comment>Estilo ng Paglaro</comment>
      <origin>2202752</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="74847" sha1="aqoimw69329mb68z0uoa98puw4q5vpk" xml:space="preserve">{{Use mdy dates|date=April 2025}}
{{Infobox tennis biography
|name                              = Alexandra Eala
|image                             =File:Alex Eala (2024 US Open) 02 (cropped).jpg 
|caption                           =Alex Eala sa 2024 US Open 
|fullname                          = Alexandra Maniego Eala
|country                           = {{PHI}}
|birth_date                        = {{birth date and age|2005|05|23}}
|birth_place                       = [[Lungsod Quezon]], [[Pilipinas]]
|height                            = {{height|m=1.75}}
|turnedpro                         = Marso 4, 2020
|plays                             = Kaliwete (dalawahang-hawak na ''backhand'')
|coach                             = Joan Bosch&lt;br&gt; Alexandro Viaene&lt;br&gt;&lt;br&gt;Lluc Bauza (Fitness Coach)
|careerprizemoney                  = US 1,851,049
|singlesrecord                     = {{tennis record|won=208|lost=125}}
|singlestitles                     = 0
|highestsinglesranking             = 29 (March 16, 2026)
|currentsinglesranking             = No. 46 (April 6, 2026)
|AustralianOpenresult              = 1R ([[:en:2026 Australian Open – Women's singles qualifying|2026]])
|FrenchOpenresult                  = 1R ([[:en:2025 French Open – Women's singles|2025]])
|Wimbledonresult                   = 1R ([[:en:2025 Wimbledon Championships – Women's singles|2025]])
|USOpenresult                      = 2R ([[:en:2025 US Open – Women's singles|2025]])
|doublesrecord                     = {{tennis record|won=47|lost=44}}
|doublestitles                     = 0
|highestdoublesranking             = No. 99 (February 9, 2026)
|currentdoublesranking             = No. 103 (April 6, 2026)
|FrenchOpenDoublesresult           = 2R ([[:en:2025 French Open – Women's doubles|2025]])
|WimbledonDoublesresult            = 1R ([[:en:2025 Wimbledon Championships – Women's doubles|2025]])
|updated                           = April 6, 2026
|medaltemplates-expand =no
|medaltemplates =
{{MedalSport | Women's [[:en:tennis|Tennis]]}}
{{MedalCountry |{{PHI}}}}
{{MedalCompetition | [[:en:Asian Games|Asian Games]]}}
{{MedalBronze | [[:en:Tennis at the 2022 Asian Games|2022 Hangzhou]] | [[:en:Tennis at the 2022 Asian Games – Women's singles|Singles]] }}
{{MedalBronze|2022 Hangzhou|[[:en:Tennis at the 2022 Asian Games – Mixed doubles|Mixed doubles]]}}
{{MedalCompetition | [[:en:Southeast Asian Games|Southeast Asian Games]]}}
{{MedalGold | [[:en:2025 Southeast Asian Games|2025 Thailand]] | [[:en:Tennis at the 2025 SEA Games|Singles]] }}
{{MedalBronze | [[:en:2021 Southeast Asian Games|2021 Vietnam]] | [[:en:Tennis at the 2021 Southeast Asian Games|Singles]] }}
{{MedalBronze | 2021 Vietnam | [[:en:Tennis at the 2021 Southeast Asian Games|Mixed doubles]] }}
{{MedalBronze | 2021 Vietnam | [[:en:Tennis at the 2021 Southeast Asian Games|Team]] }}
{{MedalBronze | [[:en:2025 SEA Games|2025 Thailand]] | [[:en:Tennis at the 2025 SEA Games|Team]] }}
{{MedalBronze | 2025 Thailand | [[:en:Tennis at the 2025 SEA Games|Mixed doubles]] }}
|AustralianOpenDoublesresult=1R ([[:en:2026 Australian Open – Women's doubles|2026]])}}

Si '''Alexandra Eala''' (isinilang Mayo 23, 2005 sa [[Quezon City]]) ay Pilipinong manlalaro ng [[tenis]]. Siya ang pinakamataas na ranggong Pilipino, umabot sa pandaigdigang bilang na 29 noong Marso 16, 2026.&lt;ref name=&quot;:11&quot;&gt;{{Cite news |last=Castillejo |first=Dyan |date=March 16, 2026 |title=Alex Eala rises to career-high World No. 29 |work=ABS-CBN News |url=https://www.abs-cbn.com/sports/othersports/2026/3/16/eala-rises-to-career-high-world-no-29-in-latest-wta-rankings-1032}}&lt;/ref&gt;

Nagwagi siya ng junior Grand Slam titles: doubles sa 2020 Australian Open  at 2021French Open, at singles sa 2022  US Open.&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite web |last=Dioquino |first=Delfin |date=September 10, 2022 |title=Eala captures US Open girls' singles crown |url=https://www.rappler.com/sports/final-results-alex-eala-lucie-havlickova-us-open-september-10-2022/}}&lt;/ref&gt;

Mayroon siyang 5 ITF singles at 3 ITF doubles titles, at noong 2025 umabot sa semifinals ng Miami Open, final ng Eastbourne Open, at nagwagi sa WTA 125 Guadalajara Open.&lt;ref name=&quot;:62&quot;&gt;{{Cite web |title=ITF: Alexanda Eala Singles Titles |url=https://www.itftennis.com/en/players/alexandra-eala/800511432/phi/wt/d/titles/ |access-date=2025-12-03 |website=www.itftennis.com}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:72&quot;&gt;{{Cite web |title=ITF: Alexanda Eala Doubles Titles |url=https://www.itftennis.com/en/players/alexandra-eala/800511432/phi/wt/s/titles/ |access-date=December 3, 2025 |website=www.itftennis.com}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:63&quot;&gt;{{Cite web |title=WTA: Alexandra Eala Singles Matches |url=https://www.wtatennis.com/players/330332/alexandra-eala/matches#main-content |access-date=2026-03-26 |website=Women's Tennis Association |language=en}}&lt;/ref&gt;

Simula noong 2023, lumahok si Eala sa mga Grand Slam tournaments bilang propesyonal, kung saan nakapasok siya sa main draw mula 2025 French Open  hanggang 2026 Australian Open at umabot sa ikalawang round ng 2025 US Open sa singles.&lt;ref name=&quot;:63&quot; /&gt; Sa doubles naman, nakapaglaro siya noong 2025 at 2026, na ang pinakamataas na resulta ay ang ikalawang round ng 2025 French Open.&lt;ref name=&quot;:6&quot; /&gt;

Si Eala ay nagwagi ng mga pilak na medalya sa 2021 SEA Games at 2022Asian Games, at pinangunahan ang koponan sa promosyon sa Group I noong 2024. Noong 2025 SEA Games, nakamit niya ang gintong medalya sa women’s singles at dalawang tansong medalya sa mixed doubles at team events.&lt;ref name=&quot;:7&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:8&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:12&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:13&quot; /&gt;

==Maagang buhay==
Isinilang si Alexandra Eala noong Mayo 23, 2005 sa [[Lungsod Quezon]], Pilipinas, kina Mike Eala at [[:en:Rizza_Maniego-Eala|Rizza Maniego-Eala]], dating pambansang manlalangoy at opisyal ng [[:en:Globe_Telecom|Globe Telecom]].&lt;ref&gt;{{cite news |title=Alexandra Eala &amp;#124; Player Stats &amp; More |url=https://www.wtatennis.com/players/330332/alexandra-eala |work=Women's Tennis Association |access-date=January 12, 2026}}&lt;/ref&gt; Pamangkin siya ni [[:en:Noli_Eala|Noli Eala]], dating pinuno ng [[:en:Philippine_Sports_Commission|Philippine Sports Commission]], at kapatid ni Michael &quot;Miko&quot; Eala na naglaro ng kolehiyong tennis sa [[:en:Pennsylvania_State_University|Penn State]].&lt;ref name=&quot;Philstar&quot;&gt;{{cite news |last1=Acebuche |first1=Yoniel |date=March 28, 2025 |title=Alex Eala: What to know about the tennis phenom making history on the court |work=[[The Philippine Star]] |url=https://www.philstarlife.com/celebrity/828326-what-to-know-alex-eala |url-status=live |access-date=August 28, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250828061821/https://www.philstarlife.com/celebrity/828326-what-to-know-alex-eala |archive-date=August 28, 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;PEP2&quot;&gt;{{Cite news |last1=Bravo |first1=Frances Karmel S. |date=March 27, 2025 |title=Who is Alex Eala, Pinoy tennis player at 2025 Miami Open? |website=Philippine Entertainment Portal |url=https://www.pep.ph/peptionary/186040/alex-eala-a5128-20250327 |access-date=August 27, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250428042146/https://www.pep.ph/peptionary/186040/alex-eala-a5128-20250327 |archive-date=April 28, 2025}}&lt;/ref&gt; Ang kanyang lolo, si Roberto “Bobby” Maniego, ang nagpakilala sa kanya sa tennis at nagsilbing unang coach.&lt;ref&gt;{{cite news |last=Payo |first=Jasmine |date=August 31, 2025 |title=Alex Eala and the guts to be first |work=[[Rappler]] |url=https://www.rappler.com/sports/alex-eala-guts-first-philippine-tennis/ |url-status=live |access-date=September 1, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250901153539/https://www.rappler.com/sports/alex-eala-guts-first-philippine-tennis/ |archive-date=September 1, 2025}}&lt;/ref&gt; Nag-aral siya sa Immaculate Conception Academy at Colegio San Agustin – Makati, bago lumipat sa [[:en:Rafa_Nadal_Academy|Rafa Nadal Academy]] sa Espanya kung saan siya nagtapos noong 2023.&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Mina |first1=Rosy |date=October 22, 2022 |title=How Alex Eala became a world-class tennis champion |work=[[ABS-CBN News]] |url=https://www.abs-cbn.com/sports/10/22/22/what-it-took-for-alex-eala-to-become-a-tennis-world-champ |access-date=March 30, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250330025238/https://www.abs-cbn.com/sports/10/22/22/what-it-took-for-alex-eala-to-become-a-tennis-world-champ |archive-date=March 30, 2025}}&lt;/ref&gt;

== Personal na buhay ==
Ang paboritong pagkain ni Eala ay[[Kaldereta (pagkain)|kaldereta]].&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Mina |first=Inna |date=February 3, 2026 |title=Are you a Kare-Kare person? Alex Eala’s Filipino food rankings might surprise you |url=https://onesports.ph/more-sports/article/40770/are-you-a-kare-kare-person-alex-eala-s-filipino-food-rankings-might-surprise-you |access-date=February 23, 2026 |website=[[One Sports]] |language=en}}&lt;/ref&gt; Mas gusto niyang inumin ang [[matcha|tsa na matcha]] kaysa sa [[kape]].&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Castillejo |first1=Dyan |title=Alex Eala, fellow pros reveal off-court personalities on the Players Box Podcast |url=https://www.abs-cbn.com/sports/othersports/2026/4/1/alex-eala-joins-fellow-players-on-the-players-box-podcast-0007 |website=ABS-CBN Sports |publisher=ABS-CBN Network |access-date=31 March 2026}}&lt;/ref&gt; Bihasa siya sa pakikipag-usap gamit ang iba’t ibang wika: [[Wikang Kastila|kastila]], [[Wikang Ingles|ingles]], at [[tagalog]].&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Futterman |first1=Matthew |title=Alex Eala returns to the Miami Open, where a dream run launched a tennis phenomenon |url=https://www.nytimes.com/athletic/7124102/2026/03/19/tennis-alex-eala-philippines-miami-open/ |website=The Athletic |publisher=The New York Times |access-date=25 March 2026}}&lt;/ref&gt; Ang paborito niyang [[:en:Grand_Slam|pangunahing paligsahan sa larong tenis]] ay ang [[:en:Wimbledon_Championships|Paligsahan ng Wimbledon]], at tinuturing niya itong pinakamagandang lugar sa tenis.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Dioquino |first=Delfin |date=July 3, 2025 |title='Living my dream': Alex Eala revels in historic Wimbledon stint |url=https://www.rappler.com/sports/alex-eala-revels-historic-wimbledon-stint-2025/ |access-date=July 3, 2025 |website=[[Rappler]] |language=en-US}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=December 24, 2025 |title=Vogue Rapid-Fire interview with Alex Eala |url=https://www.instagram.com/reels/DSoxP5lk1bS/ |access-date=December 24, 2025 |website=Instagram |language=en}}&lt;/ref&gt;

Idolo niya ang [[:en:champion|kampon]] sa tenis na si [[:en:Maria_Sharapova|Maria Sharapova]], at nakapagsanay diya kasama si [[:en:Rafael_Nadal|Rafael Nadal]].&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Atencio |first=Peter |date=July 19, 2025 |title=Sharapova’s influence drives Alex Eala’s aggressive game |url=https://manilastandard.net/sports/sports-plus/314618107/sharapovas-influence-drives-alex-ealas-aggressive-game.html |access-date=February 23, 2026 |website=[[Manila Standard]] |language=en-US}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Agcaoili |first=Lance |date=November 20, 2025 |title=Alex Eala hits the court with Rafael Nadal |url=https://sports.inquirer.net/649046/alex-eala-trains-with-rafael-nadal-in-his-return-to-court |access-date=February 23, 2026 |website=[[Philippine Daily Inquirer|Inquirer]] |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=August 27, 2025 |title=Before the big crowds, Alex Eala always had bro Miko by her side |url=https://www.spin.ph/tennis/get-to-know-alex-eala-older-brother-and-avid-supporter-miko-a6035-20250827 |access-date=February 23, 2026 |website=Spin.ph |language=en}}&lt;/ref&gt;

Ang pag-angat ni Eala sa WTA Tour matapos ang [[:en:2025_Miami_Open_–_Women's_singles|2025 Miami Open]] ay nagbigay sa kanya ng malaking impluwensiya sa Pilipinas, inihahambing sa pag-usbong ni [[Manny Pacquiao]].&lt;ref name=&quot;mo&quot;&gt;{{cite web |last1=Futterman |first1=Matthew |title=Alex Eala returns to the Miami Open, where a dream run launched a tennis phenomenon |url=https://www.nytimes.com/athletic/7124102/2026/03/19/tennis-alex-eala-philippines-miami-open/ |access-date=25 March 2026 |website=The Athletic |publisher=The New York Times}}&lt;/ref&gt; Ayon kay [[:en:Dyan_Castillejo|Dyan Castillejo]], tinatrato na siya ng kanyang mga tagahanga na &quot;parang kampeon ng isang Grand Slam&quot; .&lt;ref name=&quot;mo&quot;/&gt; Ang kanyang tagumpay ay muling nagpasigla ng interes sa tennis sa Pilipinas at sa [[Overseas Filipinos|mga Pilipinong nakatira sa ibang bansa]], kahit may hamon sa oras sa panonood.&lt;ref name=&quot;mo&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=Nearly a Century on Court: Filipino Trailblazers Who Took on Tennis’ Biggest Stage |url=https://asianjournal.com/entertainment/sports/a-century-on-court-filipino-trailblazers-who-took-on-tennis-biggest-stage/#:~:text=Dyan%20Castillejo%20%E2%80%93%20Former%20Fed%20Cup,and%20contemporary%20of%20Felicisimo%20Ampon. |website=Asian Journal |publisher=Asian Journal News |access-date=27 March 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Payo |first=Jasmine |date=April 19, 2025 |title=The rich history of Philippine tennis, decades before Alex Eala |url=https://www.rappler.com/sports/rich-history-philippine-tennis-decades-before-alex-eala/ |access-date=March 28, 2026 |website=Rappler |language=en}}&lt;/ref&gt;

== Karera ==
=== Juniors ===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center; font-size:90%&quot;
|+ Singles
! Tournament !! 2019 !! 2020 !! 2021 !! 2022
|-
| Australian Open || 2R || 3R || A || A
|-
| French Open || A || SF || A || A
|-
| Wimbledon || A || A || 2R || A
|-
| US Open || A || A || A || W
|}

{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center; font-size:90%&quot;
|+ Doubles
! Tournament !! 2019 !! 2020 !! 2021 !! 2022
|-
| Australian Open || A || W || A || A
|-
| French Open || A || A || W || A
|-
| Wimbledon || A || A || 2R || A
|-
| US Open || A || A || SF || –
|}

Sa gulang na 12, nagwagi si Eala sa 2018 [[:en:Les_Petit_As|Les Petits As]] sa Pransya,&lt;ref&gt;{{Cite web |date=January 28, 2018 |title=Lilov &amp; Eala win at Les Petits As |url=https://www.tenniseurope.org/cookies/?returnurl=%2Fnews%2F117748%2FLilov-Eala-win-at-Les-Petits-As |access-date=November 14, 2024 |website=Tennis Europe}}&lt;/ref&gt; at nakuha ang kanyang unang under‑18 singles at doubles titles sa ITF Trofeo David Ferrer sa Alicante, Spain.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Payo |first=Jasmine |date=April 25, 2025 |title=Building blocks to success: Rundown of Alex Eala’s best tennis campaigns |url=https://www.rappler.com/sports/alex-eala-best-tennis-campaigns/ |access-date=November 14, 2025 |website=Rappler |language=en-US}}&lt;/ref&gt; Noong 2019, napanalunan ni Eala ang [[:en:Orange_Bowl_(tennis)|Orange Bowl]] girls’ doubles title kasama si [[:en:Evialina_Laskevich|Laskevich]].&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Reyes |first=Kate |date=December 17, 2019 |title=Better chemistry sparked teen tennis star Alex Eala's win at Orange Bowl Doubles |language=en |website=Spin.ph |url=https://www.spin.ph/life/guide/alex-eala-caps-off-2019-with-orange-bowl-doubles-title-a2442-20191217 |access-date=January 12, 2026}}&lt;/ref&gt;  

Noong 2020, nagwagi siya sa [[:en:2020_Australian_Open_–_Girls'_doubles|Australian Open girls’ doubles]] kasama si [[:en:Priska_Madelyn_Nugroho|Nugroho]].&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2020-01-31 |title=Eala, Nugroho capture Australian Open girls' doubles title |url=https://www.espn.com/story/_/id/28604688/eala-nugroho-capture-australian-open-girls-doubles-title |access-date=2025-10-08 |website=ESPN.com |language=en}}&lt;/ref&gt;  

Sa [[:en:2021_French_Open_–_Girls'_doubles|2021 French Open]], nakuha niya ang ikalawang junior Grand Slam doubles title kasama si [[:en:Oksana_Selekhmeteva|Selekhmeteva]].&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Go |first=Beatrice |date=April 5, 2023 |title=Alex Eala clinches juniors world No. 2 after French Open romp |work=Rappler |url=https://www.rappler.com/sports/alex-eala-ranking-itf-world-juniors-2020/ |access-date=November 16, 2025}}&lt;/ref&gt;  

Noong Hulyo 2021, nagwagi siya ng isahan at dalawahan (kasama si Madison Sieg) sa [[:en:Trofeo_Bonfiglio|Trofeo Bonfiglio]] sa Milan.&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Mina |first=Rosy |date=July 17, 2021 |title=Alex Eala clinches doubles crown, to play singles final in Milan juniors |work=ABS CBN News |url=https://www.abs-cbn.com/sports/07/17/21/alex-eala-tennis-milan}}&lt;/ref&gt;  

Noong 2022, gumawa siya ng kasaysayan bilang unang Pilipinong nagwagi ng junior Grand Slam singles title sa [[:en:2022_US_Open_–_Girls'_singles|US Open]].&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Levinsohn |first=Dan |date=September 10, 2022 |title=Alexandra Eala becomes first Filipina to win a junior Grand Slam singles title at the 2022 US Open |url=https://www.usopen.org/en_US/news/articles/2022-09-10/alexandra_eala_becomes_first_filipina_to_win_a_junior_grand_slam_singles_title_at_the_2022_us_open.html |access-date=November 14, 2025 |website=US Open}}&lt;/ref&gt;

=== Prupesyonal na karera ===
====2020====
{| class=&quot;wikitable&quot;
! Torneo !! Antas !! Korte !! Yugto !! Katunggali !! Iskor
|-
| Las Palmas de Gran Canaria 2 || W15 || Clay || R32 || Anna Zarycka || 2–6, 4–6
|-
| Las Palmas de Gran Canaria || W25 || Clay || R16 || Lara Salden || 0–6, 6–2, 2–6
|-
| Castellón || W15 || Clay || R16 || Oksana Selekhmeteva || UNPLAYED
|-
| Melilla || W15 || Clay || R32 || Anastasia Charaeva || 3–6, 3–6
|-
| Monastir 9 || W15 || Hard || R16 || Nina Stadler || 6–4, 6–7, 5–7
|}

Noong 2020, lumahok si Eala sa limang [[:en:2020_ITF_Women's_World_Tennis_Tour|ITF]] singles tournaments. Umabot siya sa R16 sa W25 [[:en:2020_ITF_Women's_World_Tennis_Tour_(October–December)|Las Palmas]], W15 [[:en:2020_ITF_Women's_World_Tennis_Tour_(October–December)|Castellón]], at W15 [[:en:2020_ITF_Women's_World_Tennis_Tour_(January–March)|Monastir]], habang natapos sa R32 sa W15 [[:en:2020_ITF_Women's_World_Tennis_Tour_(October–December)|Las Palmas]] at W15 [[:en:2020_ITF_Women's_World_Tennis_Tour_(July–September)|Melilla]]. Karamihan sa mga torneo ay sa luwad{{efn|clay}}, maliban sa Monastir na nasa matigas na court.&lt;ref name=&quot;:5&quot;&gt;{{Cite web |title=Tennis Abstract: Alexandra Eala |url=https://www.tennisabstract.com/cgi-bin/wplayer-classic.cgi?p=AlexandraEala&amp;f=v1 |access-date=December 3, 2025 |website=www.tennisabstract.com}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;{{Cite web |title=ITF: Alex Eala Singles |url=https://www.itftennis.com/en/players/alexandra-eala/800511432/phi/wt/s/activity/ |access-date=December 3, 2025 |website=www.itftennis.com}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:4&quot;&gt;{{Cite web |title=WTA: Alexandra Eala |url=https://www.wtatennis.com/players/330332/alexandra-eala |access-date=February 2, 2026 |website=Women's Tennis Association |language=en}}&lt;/ref&gt;

==== 2021 ====
{| class=&quot;wikitable&quot;
! Paligsahan !! Korte !! Antas !! Katunggali !! Yugto !! Iskor
|-
| Miami Open || Hard || WTA 1000 || V. Hruncakova || Qualifying 1 || 6–4, 4–6, 2–6
|-
| Romanian Open (Cluj-Napoca) || Clay || WTA 250 || M. Sherif || Round of 16 || 2–6, 2–6
|
|-
| W15 Manacor 1 || W15 || Hard || Y. Cavalle-Reimers || Kampeon || 5–7, 6–1, 6–2
|-
| W15 Manacor 2 || W15 || Hard || Y. In-Albon || Quarterfinal || 0–6, 3–6
|-
| W15 Manacor 3 || W15 || Hard || O. Selekhmeteva || Quarterfinal || 2–6, 3–6
|-
| W25 Grenoble || W25 || Hard || M. Chwalinska || Quarterfinal || 0–6, 4–6
|-
| W25 Manacor 4 || W25 || Hard || J. Fett || Round of 16 || 6–4, 3–6, 5–7
|-
| W15 Manacor 5 || W15 || Hard || S. Waltert || Round of 32 || 4–6, 6–2, 5–7
|-
| W60 Bellinzona || W60 || Clay || S. Waltert || Round of 16 || 5–7, 6–3, 2–6
|-
| W25 Platja d’Aro || W25 || Clay || I. Burillo || Round of 16 || 2–6, 4–6
|-
| W25 Madrid 2 || W25 || Hard || A. Lazaro Garcia || Round of 32 || 6–2, 4–6, 4–6
|-
| W25 Milovice || W25 || Hard || D. Astakhova || Round of 32 || 2–6, 2–6
|}
Sa [[:en:2021_WTA_Tour|WTA Tour]], unang sumabak si Eala sa [[:en:2021_Miami_Open_–_Women's_singles|Miami Open]] ngunit hindi umabot sa qualifying. Gayunpaman, sa [[:en:2021_Winners_Open_–_Singles|Cluj-Napoca 250]], nakapasok siya sa main draw at umabot sa Round of 16 bago matalo kay [[:en:Mayar_Sherif|Sherif]].&lt;ref name=&quot;:5&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:4&quot; /&gt;  

'''Doubles'''
{| class=&quot;wikitable&quot;
!Torneo
!Antas
!Korte
!Katuwang
!Yugto
!Katunggali
!Iskor
|-
|W25 Madrid
|W25
|Hard
|Victoria Jiménez Kasintseva
|QF
|Olivia Tjandramulia / Ashley Lahey
|5–7, 6–4, 6–10
|-
|W25 Platja d’Aro
|W25
|Clay
|Oksana Selekhmeteva
|F
|Justina Mikulskytė / Oana Simion
|3–6, 5–7
|}
Noong 2021, lumahok si Eala sa dalawang [[:en:2021_ITF_Women's_World_Tennis_Tour|ITF doubles]] na torneo: sa W25 Madrid kasama si [[:en:Victoria_Jiménez_Kasintseva|Kasintseva]] umabot sila sa quarterfinals, at sa W25 Platja d’Aro kasama si [[:en:Oksana_Selekhmeteva|Selekhmeteva]] nakarating sila sa finals.&lt;ref name=&quot;:6&quot;&gt;{{Cite web |title=WTA: Alexandra Eala Doubles Matches |url=https://www.wtatennis.com/players/330332/alexandra-eala/matches?type=D#main-content |access-date=2026-03-26 |website=Women's Tennis Association |language=en}}&lt;/ref&gt;

==== 2022 ====
{| class=&quot;wikitable&quot;
! Paligsahan !! Antas !! Korte !! Yugto !! Katunggali !! Iskor 
|-
| Miami Open || WTA 1000 || Hard || R128 || Madison Brengle || 2–6, 1–6 
|-
| Madrid Open || WTA 1000 || Clay || Q1 || Anna Bondár || 0–6, 0–6 
|-
| Manacor 1 || W25 || Hard || Q3 || Alice Rame || 2–6, 4–6 
|-
| Manacor 3 || W25 || Hard || R32 || Giulia Gatto-Monticone || 2–6, 1–6 
|-
| Grenoble || W60 || Hard || R16 || Chloé Paquet || 6–4, 5–7, 3–6 
|-
| Macon || W25 || Hard || R32 || Anna Ukolova || 6–1, 2–6, 6–7(3) 
|-
| Joue-les-Tours || W25 || Hard || R16 || Oksana Selekhmeteva || 3–6, 3–6 
|-
| Chiang Rai 1 || W25 || Hard || Final || Luksika Kumkhum || 6–4, 6–2 
|-
| Chiang Rai 2 || W25 || Hard || QF || Erika Sema || 3–6, 6–2, 3–6 
|-
| Madrid 1 || W25 || Hard || QF || Anna-Lena Robbe || 6–7(3), 3–6 
|-
| Madrid 2 || W60 || Hard || Final || Marina Bassols Ribera || 4–6, 5–7 
|-
| Palma del Río || W25 || Clay || R16 || Jessika Ponchet || 2–6, 1–6 
|-
| Corroios-Seixal || W25 || Hard || R16 || Alexandra Bozovic || 6–1, 4–6, 5–7 
|-
| Vitoria-Gasteiz || W60 || Hard || SF || Jessika Ponchet || 4–6, 4–6 
|-
| El Espinar || W25 || Hard || SF || Eva Guerrero Alvarez || 2–6, 6–3, 2–6 
|-
| Grodzisk Mazowiecki || W100 || Hard || R32 || Katharina Hobgarski || 4–6, 3–6 
|-
| Templeton || W60 || Hard || R16 || Katarzyna Kawa || 6–2, 4–6, 0–6 
|-
| Rancho Santa Fe || W80 || Hard || QF || Marcela Zacarías || 2–6, 5–7 
|-
| Hamburg || W60 || Hard || R16 || Ysaline Bonaventure || 4–6, 0–6 
|-
| Poitiers || W80 || Hard || SF || Ysaline Bonaventure || 1–6, 6–3, 3–6 
|-
| Shrewsbury || W100 || Hard || Q2 || Maia Lumsden || 1–6, 5–7 
|}

Sa WTA Tour, tampok ang kaniyang pagsabak sa [[:en:2022_Miami_Open_–_Women's_singles|Miami 1000]] at [[:en:2022_Mutua_Madrid_Open_–_Women's_singles|Madrid 1000]], bagamat natalo siya sa unang round at qualifying.&lt;ref name=&quot;:5&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:4&quot; /&gt;  

Sa ITF circuit, nagwagi siya sa W25 Chiang Rai at naging runner‑up sa W60 Madrid 2, at umabot sa semifinals ng W80 Poitiers, W60 Vitoria‑Gasteiz, at W25 El Espinar.&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:4&quot; /&gt; Nakapasok din siya sa quarterfinals ng W80 Rancho Santa Fe, W60 Templeton, W25 Madrid, at W25 Chiang Rai 2.&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:4&quot; /&gt;

'''Doubles'''
{| class=&quot;wikitable&quot;
! Paligsahan !! Antas !! Korte !! Katuwang !! Yugto !! Katunggali !! Iskor 
|-
| Manacor || W25 || Hard || Elsa Jacquemot || QF || Olga Parres Azcoitia / Aurora Zantedeschi || 6–2, 4–6, 3–10 
|-
| Macon || W25 || Hard || Jéssica Bouzas Maneiro || QF || Audrey Albie / Aubane Droguet || 4–6, 2–6 
|-
| Chiang Rai 1 || W25 || Hard || Indy De Vroome || R16 || Patcharin Cheapchandej / Punnin Kovapitukted || 6–4, 5–7, 6–10 
|-
| Chiang Rai 2 || W25 || Hard || Kyōka Okamura || QF || Pimrada Jattavapornvanit / Gozal Ainitdinova || 6–4, 7–6(4), 2–6 
|-
| Madrid 1 || W25 || Hard || Jéssica Bouzas Maneiro || QF || Olga Helmi / Adithya Karunaratne || 0–6, 4–6 
|-
| Madrid 2 || W60 || Hard || Liang En-shuo || QF || Tímea Babos / Valeria Savinykh || 2–6, 4–6 
|-
| Palma del Río || W25 || Clay || Marina Bassols Ribera || SF || Valeria Savinykh / Fanny Stollár || 2–6, 0–6 
|-
| Corroios-Seixal || W25 || Hard || Lizette Cabrera || QF || Justina Mikulskyte / Hong Yi Cody Wong || 5–7, 4–6 
|-
| Templeton || W60 || Hard || Annaëlle Robbe || R16 || Madison Brengle || 6–3, 6–7, 6–10 
|-
| Poitiers || W80 || Hard || Petra Marcinko || QF || Miriam Skoch / Markéta Vondroušová || 5–7, 2–6 
|}

Sa WTA Tour, nakapaglaro siya sa [[:en:2022_Miami_Open_–_Women's_doubles|Miami 1000]] at qualifying ng [[:en:2022_Mutua_Madrid_Open_–_Women's_doubles|Madrid 1000]].&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{cite web |last1=Futterman |first1=Matthew |title=Bumalik si Alex Eala sa Miami Open, kung saan nagsimula ang kanyang pangarap na naging tennis phenomenon |url=https://www.nytimes.com/athletic/7124102/2026/03/19/tennis-alex-eala-philippines-miami-open/ |access-date=25 Marso 2026 |website=The Athletic |publisher=The New York Times}}&lt;/ref&gt;  

Sa ITF circuit, lumahok siya sa 10 torneo kasama ang 7 pang iba’t ibang kapareha, nagtala ng 10–10 record, at pinakamalakas na hinatnan ang semifinals sa W25 Palma del Río kasama si [[:en:Marina_Bassols_Ribera|Ribera]]. Nakarating din siya sa quarterfinals ng pitong torneo at dalawang ulit na nabigo sa round‑of‑16.&lt;ref name=&quot;:6&quot; /&gt;

==== 2023 ====
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center; font-size:90%&quot;
! Paligsahan !! Antas !! Korte !! Yugto !! Katunggali !! Iskor 
|-
| Australian Open || Grand Slam || Hard || Q1 || M. Doi || 6–4, 1–6, 3–6 
|-
| Thailand Open (Hua Hin) || WTA 250 || Hard || R32 || T. Maria (6) || 2–6, 2–6 
|-
| Miami Open || WTA 1000 || Hard || R128 || I. Begu || 2–6, 5–7 
|-
| Mutua Madrid Open || WTA 1000 || Clay || R128 || T. Maria || 1–6, 1–6 
|-
| Japan Open (Osaka) || WTA 250 || Hard || R32 || H. Sakatsume (Q) || 0–6, 3–6 
|-
| Guangzhou Open || WTA 250 || Hard || R32 || T. Maria (3) || 3–6, 0–6 
|-
| Jasmin Open (Monastir) || WTA 250 || Hard || R32 || E. Mertens (2) || 5–7, 0–6 
|-
| Canberra || W60 || Hard || Q2 || O. Selekhmeteva (7) || 6–3, 4–6, 4–6 
|-
| Trnava || W60 || Hard || R16 || S. Kartal || 2–6, 2–6 
|-
| Chiasso || W60 || Clay || R32 || A. Cadantu-Ignatik || 0–6, 2–6 
|-
| Bellinzona || W60 || Clay || R32 || I. Ghioroaie || 5–7, 1–6 
|-
| Monastir || W25 || Hard || QF || J. Wang (Q) || 6–0, 4–6, 3–6 
|-
| Yecla || W15 || Hard || F || V. Ryser || 6–3, 7–5 
|-
| Madrid || W25 || Hard || QF || M. Jones (5) || 6–2, 4–6, 4–6 
|-
| Zaragoza || W25 || Hard || R32 || D. Aiava || 1–6, 2–6 
|-
| Palma del Río || W40 || Hard || QF || V. Savinykh (3) || 4–6, 2–6 
|-
| Corroios-Seixal || W25 || Hard || R32 || S. Park || 4–6, 3–6 
|-
| Vitoria-Gasteiz || W100 || Hard || SF || J. Ponchet (3) || 6–2, 4–6, 2–6 
|-
| Barcelona || W60 || Hard || QF || G. Garcia Perez || 4–6, 3–6 
|-
| Roehampton || W25 || Hard || F || A. Rodionova (2) || 6–2, 6–3 
|-
| Aldershot || W25 || Hard || F || D. Aiava (6) || 6–3, 4–6, 1–6 
|-
| Tokyo || W100 || Hard || R16 || K. Birrell (5) || 6–4, 6–7, 2–6 
|-
| Glasgow || W60 || Hard || R32 || S. Lamens || 6–2, 4–6, 1–6 
|-
| Nantes || W60 || Hard || SF || G. Knutson || 6–2, 3–6, 1–6 
|-
| Petange || W40 || Hard || F || O. Dodin (3) || 1–6, 5–7 
|}

Noong 2023, lumahok si Eala sa parehong [[:en:2023_WTA_Tour|WTA Tour]] at [[:en:2023_ITF_Women's_World_Tennis_Tour|ITF Tour]].  

Sa WTA Tour, lumahok siya sa qualifying draw ng [[:en:2023_Australian_Open_–_Women's_singles_qualifying|Australian Open]] ngunit nabigo, at natalo sa unang round ng [[:en:2023_Thailand_Open_–_Singles|Thailand 250]], [[:en:2023_Japan_Women's_Open_–_Singles|Osaka 250]], [[:en:2023_Guangzhou_Open_–_Singles|Guangzhou 250]], at [[:en:2023_Jasmin_Open_–_Singles|Monastir 250]]. Lumaban din siya bilang wildcard sa [[:en:2023_Miami_Open_–_Women's_singles|Miami 1000]] at [[:en:2023_Mutua_Madrid_Open_–_Women's_singles|Madrid 1000]].&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:4&quot; /&gt;  

Sa ITF circuit, ang kanyang pinakamalalaking tagumpay ay ang dalawang pagkawagi sa singles: una sa [[:en:2023_ITF_Women's_World_Tennis_Tour_(April–June)|W15 Yecla]] at kasunod sa [[:en:2023_ITF_Women's_World_Tennis_Tour_(July–September)|W25 Roehampton]].&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Mina |first=Rosy |date=June 4, 2023 |title=Alex Eala claims third ITF crown at W25 Yecla in Spain |url=https://www.abs-cbn.com/sports/06/04/23/tennis-alex-eala-claims-third-itf-crown-at-w25-yecla |access-date=November 7, 2025 |work=ABS CBN News}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Agcaoili |first=Lance |date=August 13, 2023 |title=Alex Eala wins fourth ITF title, rules W25 Roehampton |url=https://sports.inquirer.net/523461/alex-eala-wins-fourth-itf-title-rules-w25-roehampton |access-date=November 7, 2025 |website=Inquirer.net |language=en-US}}&lt;/ref&gt;  

Bukod sa mga parangal, nakarating siya sa finals ng [[:en:2023_ITF_Women's_World_Tennis_Tour_(July–September)|W25 Aldershot]] at [[:en:2023_ITF_Women's_World_Tennis_Tour_(October–December)|W40 Petange]]; sa semifinals ng [[:en:2023_Open_Araba_en_Femenino_–_Singles|W100 Vitoria-Gasteiz]] at [[:en:2023_Engie_Open_Nantes_Atlantique_–_Singles|W60 Nantes]]; at sa quarterfinals ng [[:en:2023_Women's_TEC_Cup_–_Singles|W60 Barcelona]] at [[:en:2023_Ando_Securities_Open_–_Singles|W100 Tokyo]].&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:4&quot; /&gt;  

Noong Agosto 28, nakapasok siya sa WTA top 200, at umangat pa sa No. 191 makalipas lamang ang tatlong linggo.&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Satumbaga-Villar |first=Kristel |date=September 20, 2023 |title=Eala improves to career-high No. 191 in WTA rankings |url=https://mb.com.ph/2023/9/20/eala-improves-to-career-high-no-191-in-wta-rankings |access-date=November 7, 2025 |website=Manila Bulletin}}&lt;/ref&gt;

'''Doubles'''
{| class=&quot;wikitable&quot;
! Torneo !! Antas !! Korte !! Yugto !! Katunggali !! Iskor
|-
| Trnava 2 || W60 || Hard || SF || Alicia Barnett / Olivia Nicholls || 4–6, 1–6
|-
| Chiasso || W60 || Clay || R16 || Beatrice Gumulya / Anna Sisková || 3–6, 6–4, 11–13
|-
| Zaragoza || W25 || Hard || QF || Alana Parnaby / Victoria Rodríguez || 6–4, 3–6, 6–10
|-
| Vitoria-Gasteiz || W100 || Hard || QF || Estelle Cascino / Diāna Marcinkēviča || 5–7, 6–1, 9–11
|-
| Barcelona || W60 || Hard || R16 || Estelle Cascino / Diāna Marcinkēviča || 6–4, 3–6, 3–10
|-
| Roehampton 2 || W25 || Hard || QF || Talia Gibson / Petra Hule || 1–6, 5–7
|-
| Aldershot || W25 || Hard || SF || Erina Hayashi / Saki Imamura || 4–6, 4–6
|-
| Tokyo 2 || W100 || Hard || SF || Alicia Barnett / Olivia Nicholls || 0–6, 7–5, 6–10
|-
| Jasmin Open (Monastir) || WTA 250 || Hard || R16 || Cristina Bucșa / Bibiane Schoofs || 3–6, 4–6
|-
| Glasgow 2 || W60 || Hard || QF || Freya Christie / Olivia Gadecki || —
|-
| Nantes || W60 || Hard || R16 || Ekaterina Maklakova / Ekaterina Reyngold || 6–1, 3–6, 6–10
|-
| Petange || W40 || Hard || SF || Danielle Collins / Isabelle Haverlag || 2–6, 4–7
|}

Noong 2023, naglaro si Eala sa [[:en:2023_ITF_Women's_World_Tennis_Tour|ITF]] at [[:en:2023_WTA_Tour|WTA]] doubles events, umabot sa 4 semifinals (W60 Trnava, W100 Tokyo, W25 Aldershot, W40 Petange), may 4 quarterfinals (W25 Zaragoza, W100 Vitoria-Gasteiz, W25 Roehampton, W60 Glasgow), at ilang Round of 16 finishes kabilang ang [[:en:2023_Jasmin_Open_–_Doubles|Monastir 250]]. Karamihan sa mga torneo ay sa hard courts, may isang clay event sa W60 Chiasso.&lt;ref name=&quot;:6&quot; /&gt;

==== 2024 ====
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center; font-size:90%&quot;
! Paligsahan !! Antas !! Korte !! Yugto !! Katunggali !! Iskor 
|-
| Australian Open || Grand Slam || Hard || Q1 || Rebecca Peterson (18) || 2–6, 5–7 
|-
| Roland Garros || Grand Slam || Clay || Q3 || Julia Riera (2) || 6–4, 6–7, 4–6 
|-
| Wimbledon || Grand Slam || Grass || Q3 || Lulu Sun (23) || 6–7, 5–7 
|-
| US Open || Grand Slam || Hard || Q3 || Elena-Gabriela Ruse (20) || 6–3, 1–6, 4–6 
|-
| Miami Open || WTA 1000 || Hard || Q2 || Emiliana Arango || 6–2, 5–7, 1–6 
|-
| Mutua Madrid Open || WTA 1000 || Clay || 1st Round || Sorana Cîrstea (27) || 3–6, 7–6, 4–6 
|-
| Wuhan Open || WTA 1000 || Hard || 1st Round || Kateřina Siniaková || 3–6, 1–6 
|-
| Abu Dhabi Open || WTA 500 || Hard || 1st Round || Magda Linette || 6–7, 1–6 
|-
| Guadalajara Open || WTA 500 || Hard || 1st Round || Marie Bouzková (6) || 2–6, 2–6 
|-
| Ningbo Open || WTA 500 || Hard || Q1 || Priscilla Hon || 4–6, 3–6 
|-
| Jiangxi Open || WTA 250 || Hard || 1st Round || Marie Bouzková (1) || 5–7, 6–7 
|-
| Guangzhou Open || WTA 250 || Hard || 1st Round || Bernarda Pera || 0–6, 3–6 
|-
| Rothesay Open Nottingham || WTA 250 || Grass || Q2 || Ena Shibahara || 7–6, 0–6, 2–6 
|-
| Workday Canberra International || WTA 125 || Hard || Q1 || Céline Naef (5) || 4–6, 5–7 
|-
| Guadalajara 125 Open || WTA 125 || Hard || R16 || Tatjana Maria (4) || 5–7, 2–6 
|-
| Polish Open (Warsaw) || WTA 125 || Hard || R32 || Isabella Shinikova || 2–6, 4–6 
|-
| Veneto Open (Gaiba) || WTA 125 || Grass || Quarterfinal || Sara Errani (4) || 0–6, 6–7 
|-
| Makarska Open || WTA 125 || Clay || R32 || Maria Timofeeva (Q) || 6–1, 3–6, 2–6 
|
|-
| Vitoria-Gasteiz || W100 || Hard || Final (Winner) || Victoria Jiménez Kasintseva (7) || 6–4, 6–4 
|-
| Dubai || W100 || Hard || Semifinal || Polina Kudermetova (1) || 6–4, 2–6, 2–6 
|-
| Takasaki || W100 || Hard || Quarterfinal || Mananchaya Sawangkaew (3) || 6–4, 1–6, 2–6 
|-
| Cary || W100 || Hard || Quarterfinal || Renata Zarazúa (2) || 6–3, 4–6, 3–6 
|-
| Landisville || W100 || Hard || Quarterfinal || Olivia Gadecki || 1–6, 6–0, 3–6 
|-
| Porto || W75 || Hard || Quarterfinal || Anna Bondar (2) || 4–6, 7–6, 1–6 
|-
| Trnava || W75 || Hard || Quarterfinal || Anastasia Gureva || 2–6, 6–3, 6–7 
|-
| Trnava 2 || W75 || Hard || R32 || Tereza Martincová (7) || 6–3, 4–6, 6–7 
|-
| Croissy-Beaubourg || W75 || Hard || R16 || Mona Barthel || 6–4, 4–6, 1–6 
|-
| Zagreb || W75 || Clay || R32 || Tena Lukas || 5–7, 6–3, 4–6 
|-
| Bellinzona || W60 || Clay || R32 || Selena Janicijevic || 3–6, 1–6 
|-
| Indore || W50 || Hard || Semifinal || Polina Kudermetova (2) || 4–6, 7–6, 2–6 
|-
| Pune || W50 || Hard || Quarterfinal || Darja Semenistaja (1) || 6–7, 0–6 
|}

Noong 2024, hindi nakalusot si Eala sa qualifiers ng apat na Grand Slam ([[:en:2024_Australian_Open_–_Women's_singles_qualifying|Australian Open]], [[:en:2024_French_Open_–_Women's_singles_qualifying|French Open]], [[:en:2024_Wimbledon_Championships_–_Women's_singles_qualifying|Wimbledon]], [[:en:2024_US_Open_–_Women's_singles_qualifying|US Open]]). Pinakamahusay niyang resulta ay quarterfinal sa [[:en:2024_Veneto_Open_–_Singles|Veneto 125]] laban kay [[:en:Sara_Errani|Errani]].&lt;ref name=&quot;:5&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:4&quot; /&gt;

Sa [[:en:2024_WTA_Tour|WTA Tour]], naabot niya ang ikalawang round ng WTA 1000 [[:en:2024_Miami_Open_–_Women's_singles|Miami]], ngunit nabigo sa unang round ng [[:en:2024_Mutua_Madrid_Open_–_Women's_singles|Madrid]] at [[:en:2024_Wuhan_Open_–_Singles|Wuhan]]. Sa WTA 500, natalo siya sa unang round ng [[:en:2024_Guadalajara_Open_Akron_–_Singles|Guadalajara 500]], [[:en:2024_Abu_Dhabi_Open_–_Singles|Abu Dhabi]], at sa qualifiers ng [[:en:2024_Ningbo_Open_–_Singles|Ningbo]]. Sa WTA 250, hindi siya nakalusot sa qualifiers ng [[:en:2024_Nottingham_Open_–_Women's_singles|Nottingham]], at natalo sa unang round ng [[:en:2024_Guangzhou_Open_–_Singles|Guangzhou]] at [[:en:2024_Jiangxi_Open_–_Singles|Jiangxi]]. Sa WTA 125, bukod sa semifinal sa [[:en:2024_Canberra_Tennis_International_–_Women's_singles|Canberra]], umabot siya sa second round ng [[:en:2024_Canberra_Tennis_International_–_Women's_singles|Oeiras]] at [[:en:2024_Guadalajara_125_Open_–_Singles|Guadalajara 125]], ngunit first round exits sa [[:en:2024_Makarska_International_Championships_–_Singles|Makarska]] at [[:en:2024_Polish_Open_–_Singles|Warsaw]].&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:4&quot; /&gt;

Sa [[:en:2024_ITF_Women's_World_Tennis_Tour|ITF]], nakuha niya ang unang malaking titulo sa W100 [[:en:2024_Open_Araba_en_Femenino_–_Singles|Vitoria-Gasteiz]], tinalo si [[:en:Victoria_Jiménez_Kasintseva|Kasintseva]] sa final. Umabot din siya sa semifinals ng W100 [https://en.wikipedia.org/wiki/2024_Al_Habtoor_Tennis_Challenge_%E2%80%93_Singles Dubai] at W50 [[:en:2024_ITF_Women's_World_Tennis_Tour_(January–March)|Indore]], at sa quarterfinals ng W100 Takasaki, W100 Cary, W100 Landisville, W75 Porto, at W75 Trnava. Nabigo naman siya nang maaga sa W75 Zagreb at W60 Bellinzona. Sa kabuuan, pinagsama ng season ang makasaysayang panalo sa W100 at tuloy-tuloy na pag-abot sa huling yugto, na nagpatibay sa kanyang reputasyon sa ITF Circuit.&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:4&quot; /&gt;

'''Doubles'''
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center; font-size:90%;&quot;
! Paligsahan 
! Antas
! Korte
! Katuwang 
! Antas
! Katunggali
! Iskor
|-
| Canberra International || WTA 125 || Hard || Laura Pigossi || Semifinal || Kaylah McPhee / Astra Sharma || 6–7(1), 3–6
|-
| Pune || W50 || Hard || Daniela Semenistaja || Final || Naiktha Bains / Fanny Stollar || 7–6(8), 6–3
|-
| Porto 3 || W75 || Hard || Alicia Barnett || Quarterfinal || Anna-Lena Friedsam / Alicia Barnett || 3–6, 4–6
|-
| Trnava || W75 || Hard || Zeynep Sönmez || Semifinal || Lulu Sun / Moyuka Uchijima || 2–6, 2–6
|-
| Croissy-Beaubourg || W75 || Hard || Estelle Cascino || Final || Maia Lumsden / Jessika Ponchet || 7–5, 7–6(4)
|-
| Oeiras Ladies Open || WTA 125 || Clay || Taylah Preston || R16 || Valeria Lepchenko / Anna Falei || 4–6, 4–6
|-
| Vitoria-Gasteiz || W100 || Hard || Estelle Cascino || Final || Lia Karatancheva / Diana Marcinkevica || 6–3, 2–6, 10–4
|-
| Polish Open || WTA 125 || Hard || Daniela Semenistaja || Quarterfinal || Weronika Falkowska / Martyna Kubka || 4–6, 5–7
|-
| Landisville || W100 || Hard || Renata Zarazua || R16 || Maria Kessler / Abigail Smith || Nawawala ang iskor
|-
| Guadalajara 125 Open || WTA 125 || Hard || Kimberly Birrell || Quarterfinal || Katarzyna Piter / Fanny Stollar || 4–6, 4–6
|-
| Ningbo Open || WTA 500 || Hard || En Shuo Liang || Quarterfinal || Giuliana Olmos / Alexandra Panova || 1–6, 2–6
|-
| Dubai || W100 || Hard || Valentini Grammatikopoulou || Quarterfinal || Isabelle Haverlag / Erika Pridankina || 7–5, 4–6, 3–10
|}

Noong 2024, nagpakita si Eala ng matatag na kampanya sa doubles. Sa WTA, ang pinakamalalim niyang resulta ay semifinal sa [[:en:2024_Canberra_Tennis_International_–_Women's_doubles|Canberra 125]] kasama si [[:en:Laura_Pigossi|Pigossi]]. Nagkaroon din siya ng limang quarterfinal finishes: sa [[:en:2024_Ningbo_Open|Ningbo 500]] kasama si [[:en:Liang_En-shuo|Liang]], sa [[:en:2024_Polish_Open_–_Doubles|Warsaw 125]] kasama si [[:en:Darja_Semeņistaja|Semenistaja]], sa [[:en:2024_Guadalajara_125_Open_–_Doubles|Guadalajara 125]] kasama si [[:en:Kimberly_Birrell|Birrell]], sa [[:en:2024_Al_Habtoor_Tennis_Challenge_–_Doubles|W100 Dubai]] kasama si [[:en:Valentini_Grammatikopoulou|Grammatikopoulou]], at sa [[:en:2024_Porto_Women's_Indoor_ITF_3_–_Doubles|W75 Porto 3]] kasama si [[:en:Alicia_Barnett|Barnett]]. Bukod dito, nagtala rin siya ng round‑of‑16 finishes sa [[:en:2024_Oeiras_Ladies_Open_–_Doubles|Oeiras 125]] (kasama si [[:en:Taylah_Preston|Preston]]) at [[:en:2024_Koser_Jewelers_Tennis_Challenge_–_Doubles|W100 Landisville]] (kasama si [[:en:Renata_Zarazua|Zarazua]]).&lt;ref name=&quot;:72&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

Sa [[:en:2024_ITF_Women's_World_Tennis_Tour|ITF circuit]], nagtala si Eala ng tatlong titulo: una sa [[:en:2024_ITF_Women's_World_Tennis_Tour_(January–March)|W50 Pune]] kasama si [[:en:Darja_Semeņistaja|Semenistaja]], sinundan ng back‑to‑back wins kasama si [[:en:Estelle_Cascino|Cascino]] sa [[:en:2024_Open_de_Seine-et-Marne_–_Doubles|W75 Croissy-Beaubourg]] at [[:en:2024_Open_Araba_en_Femenino_–_Doubles|W100 Vitoria-Gasteiz]]—ang pinakamataas na antas ng kanyang doubles title sa taon. Umabot din siya sa semifinals ng [[:en:2024_ITF_Women's_World_Tennis_Tour_(January–March)|W75 Trnava]] kasama si [[:en:Zeynep_Sönmez|Sönmez]].&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Agcaoili |first=Lance |date=January 27, 2024 |title=Alex Eala cops W50 Pune doubles title with Latvian partner |language=en |website=INQUIRER.net |url=https://sports.inquirer.net/549446/alex-eala-cops-w50-pune-doubles-title-with-latvian-partner |access-date=November 10, 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Villanueva |first=Ralph Edwin |date=March 31, 2024 |title=Eala, partner rule W75 Croissy-Beaubourg doubles tilt |website=Philstar.com |url=https://www.philstar.com/sports/2024/03/31/2344255/eala-partner-rule-w75-croissy-beaubourg-doubles-tilt |access-date=November 10, 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Agcaoili |first=Lance |date=July 21, 2024 |title=Alex Eala wins singles and doubles titles at W100 Vitoria-Gasteiz |language=en |website=INQUIRER.net |url=https://sports.inquirer.net/575666/alex-eala-also-wins-singles-title-at-w100-vitoria-gasteiz |access-date=November 10, 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:6&quot; /&gt;

==== 2025 ====
{| class=&quot;wikitable&quot;
! Paligsahan !! Antas !! Korte !! Yugto !! Katunggali !! Iskor 
|-
| Australian Open || Grand Slam || Hard || Qual. R1 || J. Fett (133) || 5–7, 2–6 
|-
| Singapore Open || WTA 250 || Hard || Qual. R2 || S. Waltert (179) || 3–6, 2–6 
|-
| Miami Open || WTA 1000 || Hard || SF || J. Pegula (4) || 6–7, 7–5, 3–6 
|-
| Madrid Open || WTA 1000 || Clay || R64 || I. Swiatek (2) || 6–4, 4–6, 2–6 
|-
| Italian Open || WTA 1000 || Clay || R128 || M. Kostyuk (27) || 0–6, 1–6 
|-
| French Open || Grand Slam || Clay || R128 || E. Arango (85) || 0–6, 6–2, 3–6 
|-
| Nottingham Open || WTA 250 || Grass || R32 || M. Linette (31) || 4–6, 3–6 
|-
| Eastbourne Open || WTA 250 || Grass || Final || M. Joint || 4–6, 6–1, 6-7 (10–12) 
|-
| Wimbledon || Grand Slam || Grass || R128 || B. Krejcikova (16) || 6–3, 2–6, 1–6 
|-
| National Bank Open (Montreal) || WTA 1000 || Hard || R128 || M. Vondrousova (63) || 6–3, 1–6, 2–6 
|-
| US Open || Grand Slam || Hard || R64 || C. Bucsa (95) || 4–6, 3–6 
|-
| São Paulo Open || WTA 250 || Hard || QF || J. Tjen (130) || 4–6, 1–6 
|-
| China Open (Wuhan) || WTA 1000 || Hard || Qual. R1 || M. Uchijima (91) || 4–6, 6–3, 2–6 
|-
| Japan Women's Open (Osaka) || WTA 250 || Hard || R32 || T. Valentova (78) || 1–6, 2–6 
|-
| Guangzhou Open || WTA 250 || Hard || R32 || C. Liu (305) || 6–2, 4–6, 4–6 
|-
| Hong Kong Tennis Open || WTA 250 || Hard || R16 || V. Mboko (21) || 6–3, 3–6, 4–6 
|-
| Canberra International || WTA 125 || Hard || SF || S. Wei (134) || 5–7, 2–6 
|-
| Mumbai Open || WTA 125 || Hard || R16 || M. Hontama (166) || 6–7, 2–6 
|-
| Oeiras Ladies Open || WTA 125 || Clay || R16 || P. Udvardy (137) || 6–7, 4–6 
|-
| Birmingham Open || WTA 125 || Grass || R32 || L. Fruhvirtova (152) || 5–7, 7–6, 1–6 
|-
| Ilkley Open || WTA 125 || Grass || QF || R. Marino (107) || 6–1, 0–6, 6–7 
|-
| Guadalajara 125 Open || WTA 125 || Hard || Final || P. Udvardy (134) || 1–6, 7–5, 6–3 
|-
| Jingshan Tennis Open || WTA 125 || Hard || SF || L. Sun (146) || 6–3, 4–6, 2–6 
|-
| Suzhou Open || WTA 125 || Hard || QF || V. Golubic (70) || 6–2, 2–6, 6–7 
|-
| Bengaluru || W100 || Hard || R16 || D. Jakupovic (231) 
|-
| Trnava 1 || W75 || Hard || R16 || C. Naef (164) 
|-
| Trnava 2 || W75 || Hard || R16 || V. Ryser (266) 
|}

Noong 2025, umakyat si Eala mula No. 147 tungo sa career-high No. 50 matapos lumahok sa '''27''' torneo. Ang pinakamalaking tagumpay ay dumating sa [[:en:2025_Miami_Open_–_Women's_singles|Miami 1000]], kung saan tinalo ang world No. 2 [[:en:Iga_Świątek|Świątek]] sa quarterfinals bago matalo kay [[:en:Jessica_Pegula|Pegula]] sa semifinals. Sa damo, nakarating sa unang final sa [[:en:2025_Eastbourne_Open_–_Women's_singles|Eastbourne 250]], ngunit natalo kay [[:en:Maya_Joint|Joint]]. Sa [[:en:2025_US_Open_–_Women's_singles|US Open]], nakamit ang unang panalo sa main draw at umabot sa ikalawang round laban kay [[:en:Cristina_Bucșa|Bucșa]]. Pagkaraan nito, tinamo ang unang propesyonal na titulo sa [[:en:2025_Guadalajara_125_Open_–_Singles|Guadalajara 125]], tinalo si [[:en:Panna_Udvardy|Udvardy]] sa final.&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:4&quot; /&gt;

Bukod sa mga highlight na ito, nagtala rin ng matatag na hinatnan: quarterfinals sa [[:en:2025_SP_Open_–_Singles|São Paulo 250]] laban kay [[:en:Janice_Tjen|Tjen]], semifinals sa [[:en:2025_Jingshan_Tennis_Open_–_Women's_singles|Jingshan 125]] laban kay [[:en:Lulu_Sun|Sun]] at sa [[:en:2025_Canberra_Tennis_International_–_Women's_singles|Canberra 125]] laban kay [[:en:Wei_Sijia|Sijia]], at quarterfinals sa [[:en:2025_Ilkley_Open_–_Women's_singles|Ilkley 125]] laban kay [[:en:Rebecca_Marino|Marino]] at sa [[:en:2025_Suzhou_WTA_125_–_Singles|Suzhou 125]] laban kay [[:en:Viktorija_Golubic|Golubic]]. Sa clay, umabot sa round of 16 sa [[:en:2025_Mutua_Madrid_Open_–_Women's_singles|Madrid 1000]] laban kay Świątek, at sa [[:en:2025_Hong_Kong_Tennis_Open_–_Singles|Hong Kong 250]] laban kay [[:en:Victoria_Mboko|Mboko]]. Sa iba pang 125 events, nakarating sa round of 16 sa [[:en:2025_Mumbai_Open_–_Singles|Mumbai 125]] laban kay [[:en:Mai_Hontama|Hontama]] at sa [[:en:2025_Oeiras_Ladies_Open_–_Singles|Oeiras 125]] laban kay Udvardy.&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:4&quot; /&gt;

Gayunpaman, marami ring maagang pagkabigo ang natala ng season. Natalo sa unang round ng [[:en:2025_French_Open_–_Women's_singles|French Open]] kay [[:en:Emiliana_Arango|Arango]], ng [[:en:2025_Wimbledon_Championships_–_Women's_singles|Wimbledon]] kay [[:en:Barbora_Krejčíková|Krejčíková]], at ng [[:en:2025_Australian_Open_–_Women's_singles|Australian Open]] sa qualifying kay [[:en:Jana_Fett|Fett]]. Sa 1000 level, natalo sa unang round ng [[:en:2025_Italian_Open_–_Women's_singles|Rome 1000]] kay [[:en:Marta_Kostyuk|Kostyuk]], ng [[:en:2025_Canadian_Open_–_Women's_singles|Montreal 1000]] kay [[:en:Markéta_Vondroušová|Vondroušová]], at sa qualifying ng [[:en:2025_Wuhan_Open_–_Singles|Wuhan 1000]] kay [[:en:Moyuka_Uchijima|Uchijima]]. Sa 250 level, natalo sa unang round ng [[:en:2025_Nottingham_Open_–_Women's_singles|Nottingham 250]] kay [[:en:Magda_Linette|Linette]], ng [[:en:2025_Singapore_Tennis_Open_–_Singles|Singapore 250]] kay [[:en:Simona_Waltert|Waltert]], ng [[:en:2025_Japan_Women's_Open_–_Singles|Osaka 250]] kay [[:en:Tereza_Valentová|Valentová]], at ng [[:en:2025_Guangzhou_Open_–_Singles|Guangzhou 250]] kay [[:en:Claire_Liu|Liu]]. Sa [[:en:2025_Birmingham_Open_–_Women's_singles|Birmingham 250]], natalo rin sa unang round kay [[:en:Linda_Fruhvirtová|Fruhvirtová]].&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:4&quot; /&gt;

Sa maagang ITF swing, tatlong torneo ang nilaro ngunit lahat ay nagtapos sa round of 16: W100 [[:en:2025_Bengaluru_Open_–_Singles|Bengaluru]] laban kay [[:en:Dalila_Jakupović|Jakupović]], W75 Trnava 1 laban kay [[:en:Céline_Naef|Naef]], at W75 Trnava 2 laban kay [[:en:Valentina_Ryser|Ryser]].&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;

Ang kaniyang season ay tinalaan ng semifinal sa Miami, final sa Eastbourne, panalo sa US Open, at titulo sa Guadalajara — mga tagumpay na nag-angat sa kaniya patungo sa pandaigdigang Blg. 50.&lt;ref name=&quot;:5&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:4&quot; /&gt;

'''Doubles'''
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
! Paligsahan !! Antas !! Korte !! Yugto !! Katunggali !! Iskor 
|-
| Mumbai Open || WTA 125 || Hard || Round 1 || Amina Anshba / Elena Pridankina || 4–6, 4–6 
|-
| Oeiras Ladies Open || WTA 125 || Clay || Round 1 || Carmen Corley / Olivia Gadecki || 3–6, 4–6 
|-
| Italian Open || WTA 1000 || Clay || Quarterfinal || Jasmine Paolini / Sara Errani || 5–7, 6–3, 7–10 
|-
| French Open || Grand Slam || Clay || Round 2 || Olga Danilović / Anastasia Potapova || 1–6, 3–6 
|-
| Birmingham Open || WTA 250 || Grass || Round 1 || Storm Hunter / Ellen Perez || 4–6, 4–6 
|-
| Wimbledon || Grand Slam || Grass || Round 1 || Ingrid Gamarra Martins / Quinn Gleason || 4–6, 2–6 
|-
| Guangzhou Open || WTA 250 || Hard || Semifinal || Katarzyna Piter / Janice Tjen || 7–6(4), 3–6, 5–10 
|-
| Hong Kong Open || WTA 250 || Hard || Round 1 || Kamilla Rakhimova / Aliaksandra Sasnovich || 6–3, 1–6, 7–10 
|}

Noong 2025, lumahok si Eala sa doubles sa iba’t ibang antas ng WTA Tour, katuwang ang iba’t ibang manlalaro at nagtala ng sari-saring hinatnan:

Pinakamahusay ang kanyang naging kampanya sa [[:en:2025_Guangzhou_Open_–_Doubles|Guangzhou 250]], kung saan umabot siya sa semifinals kasama si [[:en:Nadiia_Kichenok|Kichenok]]. Umabot din siya sa quarterfinals ng [[:en:2025_Italian_Open_–_Women's_doubles|Italian 1000]] kapareha si [[:en:Coco_Gauff|Gauff]].&lt;ref name=&quot;:6&quot; /&gt;

Sa mga Grand Slam, umabot siya sa ikalawang round ng [[:en:2025_French_Open_–_Women's_doubles|French Open]] kasama si [[:en:Renata_Zarazúa|Zarazúa]], at nabigo sa unang round ng [[:en:2025_Wimbledon_Championships_–_Women's_doubles|Wimbledon]] kasama si [[:en:Eva_Lys|Lys]].

Lumahok din sya sa WTA 250 [[:en:2025_Birmingham_Open_–_Women's_doubles|Birmingham]] kasama si [[:en:Rebeka_Masarova|Masarova]] at sa [[:en:2025_Hong_Kong_Tennis_Open_–_Doubles|Hong Kong]] kasama si [[:en:Chan_Hao-ching|Hao-ching]], kapwa nagtapos sa unang round.&lt;ref name=&quot;:6&quot; /&gt;

Sa mga nakikipagsapalaran sa torneo, nakapaglaro siya sa [[:en:2025_Mumbai_Open_–_Doubles|Mumbai 125]] kasama si [[:en:Tsao_Chia-yi|Chia-yi]] at sa [[:en:2025_Oeiras_Ladies_Open_–_Doubles|Oeiras 125]] kasama si [[:en:Katie_Volynets|Volynets]], na kapwa nagtapos sa simulang round.&lt;ref name=&quot;:6&quot; /&gt;

=== 2026 ===

'''Singles'''
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center; font-size:90%&quot;
! Torneo !! Antas !! Court !! Round !! Kalaban !! Iskor
|-
| Auckland Open || WTA 250 || Hard || Semifinal || Wang Xinyu || 7–5, 5–7, 6–4
|-
| Australian Open || Grand Slam || Hard || Round 1 || Alycia Parks || 6–0, 3–6, 2–6
|-
|Philippines Womens Open
|WTA 125
|Hard
|Quarterfinal 
|Camila Osorio 
|4-6, 4-6
|-
|Abu Dhabi Open
|WTA 500
|Hard
|Quarterfinal
|Ekaterina Alexandrova
|3-6, 3-6
|-
|Qatar Open
|WTA 1000
|Hard
|Round 1
|Tereza Valentová
|6-7(6),1-6
|-
|Dubai Tennis Championships
|WTA 1000
|Hard
|Quarterfinal 
|Coco Gauff
|0-6, 2-6
|-
|Indian Wells Open
|WTA 1000
|Hard
|Fourth Round
|Linda Noskova
|2-6, 0-6
|-
|Miami Open
|WTA 1000
|Hard
|Fourth Round 
|Karolína Muchová
|0-6, 2-6
|-
|Linz Open
|WTA 500
|Clay
|Second Round
|Jelena Ostapenko
|4-6, 5-7
|-
|Stuttgart Open
|WTA 500
|Clay
|
|
|
|-
|Madrid Open
|WTA 1000
|Clay
|
|
|
|-
|Italian Open
|WTA 1000
|Clay
|
|
|
|-
|French Open
|Grand Slam
|Clay
|
|
|
|-
|
|
|
|
|
|
|-
|
|
|
|
|
|
|}

'''Doubles'''
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center; font-size:90%&quot;
! Torneo !! Antas !! Court !! Kapareha !! Round !! Mga Kalaban !! Iskor
|-
| Auckland Open || WTA 250 || Hard || Iva Jovic || Semifinal || Xu Yifan / Yang Zhaoxuan || 5–7, 3–6
|-
| Australian Open || Grand Slam || Hard || Ingrid Martins || Unang Round || Shuko Aoyama / Magda Linette || 6–7(3), 6–2, 3–6
|-
|Abu Dhabi Open
|WTA 500
|Hard
|Janice Tjen
|Semifinal
|kina Tereza Mihalíková / Olivia Nicholls.
|4-6, 2-6
|-
|Indian Wells Open
|WTA 1000
|Hard
|Iva Jovic
|Round 1
|Hailey Baptiste / Jelena Ostapenko
|2-6, 2-6
|-
|
|
|
|
|
|
|
|-
|
|
|
|
|
|
|
|}
Sa ''[[:en:Auckland_Open|Auckland 250]]'', umabot si Eala sa semifinals ng [[:en:2026_ASB_Classic_–_Women's_singles|singles]] bago matalo kay [[:en:Wang_Xinyu|Wang]], at sa [[:en:2026_ASB_Classic_–_Women's_doubles|doubles]] kasama si [[:en:Iva_Jovic|Jović]] ay natalo sila sa semifinals laban kina [[:en:Xu_Yifan|Xu]] at [[:en:Yang_Zhaoxuan|Yang]].&lt;ref&gt;{{cite news |last=Satumbaga-Villar|first=Krystel|date=January 10, 2026|title=Alex Eala succumbs to Chinese rival in Auckland semis|url=https://mb.com.ph/2026/01/10/alex-eala-succumbs-to-chinese-rival-in-auckland-semis|work=[The Manila Bulletin|access-date=January 10, 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.abs-cbn.com/sports/othersports/2026/1/9/tennis-alex-eala-iva-jovic-exit-asb-classic-doubles-1819|title=Alex Eala, Iva Jovic exit ASB Classic doubles|last=Castillejo|first=Dyan|date=January 9, 2026|access-date=January 9, 2026|work=ABS-CBN News}}&lt;/ref&gt; Sa ''Australian Open'', na-eliminate siya sa unang round ng [[:en:2026_Australian_Open_–_Women's_singles|singles]] at [[:en:2026_Australian_Open_–_Women's_doubles|doubles]] kasama si [[:en:Ingrid_Martins|Martins]].&lt;ref&gt;{{cite news |last=Agcaoili |first=Lance |date=January 19, 2026 |title=Alex Eala exits Australian Open first round |work=Inquirer.net |url=https://sports.inquirer.net/659094/alex-eala-exits-australian-open-first-round-falls-to-alycia-parks}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Naredo |first=Camille B. |date=January 20, 2026 |title=Eala, Martins ousted in first round of Australian Open doubles |url=https://www.abs-cbn.com/sports/othersports/2026/1/20/tennis-eala-martins-ousted-in-first-round-of-australian-open-doubles-1839 |access-date=January 20, 2026 |work=ABS-CBN News}}&lt;/ref&gt; Sa ''[[:en:2026_Philippine_Women's_Open_–_Singles|Philippines 250]]'', nakapasok siya sa quarterfinals bilang wildcard bago matalo sa kampeon ng torneo na si [[:en:Camila_Osorio|Osorio]].&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Agcaoili |first=Lance |date=January 3, 2026 |title=Alex Eala gets wildcard at Philippine Women's Open |url=https://sports.inquirer.net/657026/alex-eala-gets-wildcard-at-philippine-womens-open |work=[[Philippine Daily Inquirer]] |access-date=January 29, 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Agcaoili |first=Lance |date=January 29, 2026 |title=Alex Eala exits WTA Philippine Open, bows to Camila Osorio |url=https://sports.inquirer.net/660715/alex-eala-exits-wta-philippine-open-bows-to-camila-osorio |work=[[Philippine Daily Inquirer]] |access-date=January 29, 2026}}&lt;/ref&gt; Sa [[:en:2026_Abu_Dhabi_Open|Abu Dhabi 1000]], nakarating siya sa [[:en:2026_Abu_Dhabi_Open_–_Singles|quarterfinals ng singles]], ngunit natalo sa ikalawang binhi na si [[:en:Ekaterina_Alexandrova|Alexandrova]]. Sa [[:en:2026_Abu_Dhabi_Open_–_Doubles|doubles]] naman kasama si [[:en:Janice_Tjen|Tjen]], umabot sila sa semifinals bago matalo kina [[:en:Tereza_Mihalíková|Mihalíková]] at [[:en:Olivia_Nicholls|Nicholls]].&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Gasgonia |first=Dennis |date=February 5, 2026 |title=Natalo si Alex Eala sa quarterfinals ng Abu Dhabi laban kay Alexandrova ng Russia |url=https://www.abs-cbn.com/sports/2026/2/5/alex-eala-bows-out-of-abu-dhabi-quarterfinals-in-loss-to-russia-s-alexandrova-2244 |work=ABS-CBN News}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Villanueva |first=Ralph Edwin |date=February 6, 2026 |title=Eala, Tjen get boot in Abu Dhabi Open semis |website=Philstar.com |url=https://www.philstar.com/sports/2026/02/06/2506287/eala-tjen-get-boot-abu-dhabi-open-semis |access-date=February 6, 2026}}&lt;/ref&gt;  Natalo siya sa unang round ng [[:en:2026_Qatar_TotalEnergies_Open_–_Singles|Qatar 1000]].&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Reyes |first=Kate |date=February 9, 2026 |title=Alex Eala exits Qatar Open after falling to Tereza Valentova |language=en |website=Spin.ph |url=https://www.spin.ph/tennis/alex-eala-exits-qatar-open-after-falling-to-tereza-valentova-a5019-20260209 |access-date=February 9, 2026}}&lt;/ref&gt;  Umabot siya sa quarterfinals ng [[:en:2026_Dubai_Tennis_Championships_–_Women's_singles|Dubai 1000]], ngunit natalo kay [[:en:Coco_Gauff|Gauff]].&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Ballesteros |first=Jan |date=February 19, 2026 |title=Alex Eala succumbs to world No. 4 Coco Gauff in Dubai quarterfinals |language=en |website=onesports.ph |url=https://onesports.ph/more-sports/article/41325/alex-eala-succumbs-to-world-no-4-coco-gauff-in-dubai-quarterfinals-1 |access-date=February 19, 2026}}&lt;/ref&gt;  Sa [[:en:2026_BNP_Paribas_Open|Indian Wells 1000]], nakarating siya sa ika-apat na round ng [[:en:2026_BNP_Paribas_Open_–_Women's_singles|singles]] bago matalo kay [[:en:Linda_Noskova|Noskova]], at sa [[:en:2026_BNP_Paribas_Open_–_Women's_doubles|doubles]] kasama si Jovic, ang magkapareha ay nabigo sa unang round.&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Naredo |first=Camille B. |date=March 11, 2026 |title=Alex Eala bows out of Indian Wells with loss to Linda Nosková |work=ABS-CBN News |url=https://www.abs-cbn.com/sports/othersports/2026/3/11/tennis-alex-eala-bows-out-of-indian-wells-with-loss-to-linda-noskov-1231 |access-date=March 11, 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Masoy |first=Niel Victor C. |date=March 8, 2026 |title=Eala, Jovic fall to Ostapenko, Baptiste at Indian Wells doubles |language=en |website=The Manila Times |url=https://www.manilatimes.net/2026/03/08/sports/eala-jovic-fall-to-ostapenko-baptiste-at-indian-wells-doubles/2295416 |access-date=March 8, 2026}}&lt;/ref&gt; Naabot niya ang bagong pinakamataas na ranggo sa kanyang karera bilang ika-29 .g  Marso&lt;ref name=&quot;:11&quot; /&gt;  Narating niya ang ika-apat na round sa [[:en:2026_Miami_Open_–_Women's_singles|Miami 1000]], ngunit natalo kay [[:en:Karolína_Muchová|Muchová]].&lt;ref&gt;{{Cite news |date=Marso 24, 2026 |title=Alex Eala natanggal sa Miami Open matapos matalo kay Karolína Muchová |work=ABS-CBN News |url=https://www.abs-cbn.com/sports/othersports/2026/3/24/alex-eala-bows-out-of-miami-open-0012 |access-date=Marso 24, 2026}}&lt;/ref&gt;  Sa [[:en:2025_Upper_Austria_Ladies_Linz_–_Singles|Linz 500]], natalo siya sa ikalawang round laban kay [[:en:Jelena_Ostapenko|Ostapenko]].&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Villanueva |first=Ralph Edwin |date=April 8, 2026 |title=Eala squanders 5-1 second-set lead vs Ostapenko, exits Linz Open |website=Philstar.com |url=https://www.philstar.com/sports/2026/04/08/2519713/eala-squanders-5-1-second-set-lead-vs-ostapenko-exits-linz-open |access-date=April 8, 2026}}&lt;/ref&gt;

== Estilo ng Paglalaro ==

Si Eala ay isang agresibong baseliner, gamit ang kanyang forehand upang kontrolin ang mga rally at ang kanyang matatag na two‑handed backhand upang pamahalaan ang mga palitan.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Tignor |first=Steve |date=March 26, 2025 |title=Is Nadal Academy prodigy Alexandra Eala the next tennis star? |url=https://www.tennis.com/news/articles/nadal-academy-prodigy-alexandra-eala-next-tennis-star |website=Tennis.com |language=en|access-date=January 24, 2026}}&lt;/ref&gt; Ang kanyang kaliwang kamay na topspin ay nagtutulak sa mga kalaban nang malalim, habang ang kanyang return game ay isang lakas dahil sa mahusay na pagbabasa ng galaw. Ang kanyang serve ang nananatiling pangunahing kahinaan, madalas kulang sa bilis at pagbabago, bagaman mahusay siya sa hard courts.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Caramoan |first=Miguel Alfonso |date=January 19, 2026 |title=What’s next for Alex Eala after 2026 Australian Open first-round exit? |url=https://www.espn.ph/tennis/story/_/id/47658308/what-next-alex-eala-2026-australian-open-first-round-exit |website=ESPN |language=en|access-date=January 24, 2026}}&lt;/ref&gt; Binibigyang-diin ng mga analyst ang pagpapabuti ng kanyang serve, pagdaragdag ng taktikal na pagkakaiba-iba, at pagpapalakas ng pisikal na lakas bilang susi sa karagdagang tagumpay.&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Sotelo |first=Andre |date=February 6, 2026 |title=What Alex Eala Still Needs to Win a WTA Grand Slam |url=https://sportsnewsph.com/what-alex-eala-still-needs-to-win-a-wta-grand-slam |access-date=February 6, 2026 |website=Sports News Philippines |language=en}}&lt;/ref&gt;

Nakamit na niya ang ilang mahahalagang tagumpay, kabilang ang pagiging unang Pilipino na umabot sa WTA 1000 semifinal at tinalo ang tatlong major champions sa [[:en:2025_Miami_Open_–_Women's_singles|2025 Miami Open]]&lt;ref name=&quot;:Gulf&quot;&gt;{{Cite web |title=What Alexandra Eala Needs to Win Titles and Beat Top Players |url=https://gulfnews.com/sport/tennis/what-alexandra-eala-needs-to-win-titles-and-beat-top-players-1.500440043 |access-date=March 11, 2026 |website=Gulf News}}&lt;/ref&gt; Itinatampok ng mga dating propesyonal na sina [[:en:Greg_Rusedski|Greg Rusedski]], [[:en:Andrea_Petkovic|Andrea Petkovic]], at [[:en:Martina_Navratilova|Martina Navratilova]] ang pangangailangan ng mas malakas na serve, mas maaasahang laro, at mas maraming pagkakaiba-iba, kasabay ng mas mahusay na kondisyon ng katawan.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=March 10, 2026 |title=Alex Eala told where she can improve: Martina Navratilova offers advice |url=https://www.tennis365.com/tennis-news/alex-eala-told-where-she-can-improve-martina-navratilova-offers-advice |access-date=March 11, 2026 |website=Tennis365 |language=en}}&lt;/ref&gt; Sa kanyang matibay na baseline game, katatagan, at suporta ng mga tagahanga, kinokonklusyon ng mga analyst na mayroon siyang pundasyon upang makipagtagisan para sa malalaking titulo, ngunit ang kanyang pangmatagalang tagumpay ay nakasalalay sa pagbabagong-anyo ng kanyang serve bilang isang sandata.&lt;ref name=&quot;:Gulf&quot; /&gt;

== Pagganap Laban sa Nangungunang Manlalaro ==

Ipinakita ni Eala ang kapansin-pansing tagumpay laban sa mga elit na kalaban, lalo na sa hard court. Ang kanyang rekord ng panolo-talo laban sa Top 10 na mga kalaban ay 4–3, habang siya ay may 6–7 na panalo-talo laban sa Top 20 na mga manlalaro. Ipinapakita ng mga resulta na ito ang kanyang kakayahang hamunin at talunin ang ilan sa pinakamataas na ranggo sa women’s tennis.&lt;ref name=&quot;:9&quot;&gt;{{Cite web |title=Tennis Abstract: Alexandra Eala Head to Head against top 10 players. |url=https://www.tennisabstract.com/cgi-bin/wplayer-classic.cgi?p=AlexandraEala&amp;f=ACareerqqITop_10qqv1 |access-date=March 8, 2026 |website=www.tennisabstract.com}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:10&quot;&gt;{{Cite web |date= |title=Tennis Abstract: Alexandra Eala Head to Head against top 20 players. |url=https://www.tennisabstract.com/cgi-bin/wplayer-classic.cgi?p=AlexandraEala&amp;f=ACareerqqITop_20qqv1 |access-date=March 8, 2026 |website=www.tennisabstract.com}}&lt;/ref&gt;

=== Career at Tier Stats ===
&lt;small&gt;Updated as of March 24, 2026&lt;/small&gt;
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|+ Alexandra Eala – Match Stat Comparisons by Opponent Tier
! Category !! Record (W–L) !! Win % !! Tiebreak Record !! Ace % !! 1st Serve In % !! 1st Serve Won % !! 2nd Serve Won % !! Return Points Won (RPW) !! DR (Dominance Ratio)
|-
| Top 10 Opponents || 4–3 || 57% || 1–1 (50%) || 2.0% || 67.2% || 56.6% || 46.4% || 48.0 || ~1.32
|-
| Top 20 Opponents || 6–7 || 46% || 2–1 (67%) || 1.2% || 64.6% || 53.7% || 48.3% || 43.7 || ~0.97
|-
| Top 50 Opponents || 12–18 || 40% || 5–3 (63%) || 1.0% || 64.3% || 55.3% || 45.2% || 43.3 || ~0.90
|-
| Top 100 Opponents || 27–36 || 43% || 7–10 (41%) || 1.2% || 64.8% || 57.2% || 45.5% || 44.7 || ~0.92
|-
| Career (All Opponents) || 203–123 || 62% || 42–30 (58%) || 0.0% || 59.8% || 59.8% || 0.4% || 46.0 || ~1.10
|}

&lt;small&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:left; width:100%;&quot;
|+ Mga Pangunahing Ratio sa Tennis
|-
! Ratio !! Kahulugan
|-
| '''Dominance Ratio (DR)''' || Sukatan ng kontrol sa laban. Higit sa 1.0 = mas maraming puntos ang panalo kaysa sa kalaban. Mas mababa sa 1.0 = kalaban ang may kontrol.
|-
| '''Ace Percentage''' || Bahagi ng serve na direktang nagiging ace.
|-
| '''Double Fault Percentage (DF)''' || Bahagi ng serve na nawawala dahil sa double fault.
|-
| '''First Serve In''' || Dalas na pumapasok ang unang serve.
|-
| '''First Serve Won''' || Porsyento ng puntos na panalo kapag matagumpay ang unang serve.
|-
| '''Second Serve Won''' || Porsyento ng puntos na panalo gamit ang ikalawang serve.
|-
| '''Return Points Won (RPW)''' || Sukatan ng bisa sa pagkuha ng puntos mula sa serve ng kalaban.
|}
&lt;/small&gt;

==== Mga Pangunahing Resulta ng Laban ====
&lt;small&gt;Updated as of March 24, 2026&lt;/small&gt;
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|+ Eala – Significant Matches (2025–2026)
! Date !! Tournament !! Opponent !! Opponent Rank !! Round !! Result !! Score !! DR
|-
| Mar 2025 || Miami Open || Jelena Ostapenko [LAT] || 25 || R64 || Win || 7–6(2), 7–5 || 1.18
|-
| Mar 2025 || Miami Open || Madison Keys [USA] || 5 || R32 || Win || 6–4, 6–2 || 1.30
|-
| Mar 2025 || Miami Open || Iga Swiatek [POL] || 2 || QF || Win || 6–2, 7–5 || 1.35
|-
| Mar 2025 || Miami Open || Jessica Pegula [USA] || 4 || SF || Loss || 6–7(3), 7–5, 3–6 || 0.95
|-
| Apr 2025 || Madrid Open || Iga Swiatek [POL] || 2 || R64 || Loss || 6–4, 4–6, 2–6 || 0.92
|-
| Jun 2025 || Wimbledon || Barbora Krejcikova [CZE] || 17 || R128 || Loss || 6–3, 2–6, 1–6 || 0.88
|-
| Aug 2025 || US Open || Clara Tauson [DEN] || 14 || R128 || Win || 6–3, 2–6, 7–6(11) || 1.05
|-
| Aug 2025 || US Open || Cristina Bucsa [ESP] || 95 || R64 || Loss || 3–6, 1–6, 2–6 || 0.80
|-
| Feb 2026 || Abu Dhabi || Ekaterina Alexandrova [RUS] || 11 || QF || Loss || 3–6, 3–6 || 0.85
|-
| Feb 2026 || Dubai Championships || Jasmine Paolini [ITA] || 6 || R32 || Win || 6–1, 7–6(5) || 1.22
|-
| Feb 2026 || Dubai Championships || Coco Gauff [USA] || 3 || QF || Loss || 0–6, 2–6 || 0.70
|-
| Mar 2026 || Indian Wells || Coco Gauff [USA] || 4 || R32 || Win || 6–2, 2–0 RET || 1.28
|-
| Mar 2026 || Indian Wells || Linda Noskova [CZE] || 14 || R16 || Loss || 2–6, 0–6 || 0.65
|-
| Mar 2026 || Miami Open || Karolina Muchova [CZE] || 13 || R16 || Loss || 0–6, 2–6 || 0.68
|}
Si Eala ay nagtataglay ng maririkit na tala ng tagumpay laban sa mga manlalarong kabilang sa Sampung Nangunguna—may 57% antas ng panalo at Talahulugang Paghahari na umaabot sa 1.32—samantalang ang pangkabuuang tagumpay sa kanyang karera ay sumasaklaw sa 62%. Naipabagsak niya ang ilang bantog at kinikilalang pangalan sa larangan ng tenis, gaya nina Iga Swiatek, Madison Keys, at Coco Gauff. Datapwat sa pakikipagtagisan sa mga manlalarong nasa hanay ng ika-20 hanggang ika-100, kapansin-pansin ang pag-uyam ng kapalaran: ang kanyang antas ng panalo ay bumababa sa 40–46%, kalakip ang Talahulugang Paghahari na mas mababa sa 1.0—isang matingkad na hudyat na ang mga kalaban ay madalas na nakapaghahari, nakapagdodomina, at nakapagsusulat ng kanilang sariling kasaysayan sa daloy ng tunggalian.

== Ibang larangan ==
===Pambansang koponan===
Kinatawan ni Eala ang [[Pilipinas]] sa iba’t ibang pandaigdigang torneo. Nakakuha siya ng mga medalya sa [[:en:Tennis_at_the_2021_SEA_Games|SEA Games 2021]] (pilak sa singles, team, at mixed doubles), at sa [[:en:Tennis_at_the_2022_Asian_Games|Asian Games 2022]] (pilak sa singles at mixed doubles).&lt;ref name=&quot;:7&quot;&gt;{{cite news |last1=Carandang |first1=Justin Kenneth |date=May 20, 2022 |title=Tennis ace Alex Eala settles for bronze in women's singles |work=[[GMA News]] |url=https://www.gmanetwork.com/news/sports/othersports/832339/tennis-ace-alex-eala-settles-for-bronze-in-women-s-singles/story/ |url-status=live |access-date=March 25, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220601005101/https://www.gmanetwork.com/news/sports/othersports/832339/tennis-ace-alex-eala-settles-for-bronze-in-women-s-singles/story/ |archive-date=June 1, 2022}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:8&quot;&gt;{{cite news |last=Payo |first=Jasmine |date=September 29, 2023 |title=Alex Eala bags 2nd Asian Games bronze with Alcantara in doubles |language=en-US |work=[[Rappler]] |url=https://www.rappler.com/sports/tennis-semifinal-results-mixed-doubles-alex-eala-francis-casey-alcantara-asian-games-september-29-2023/ |url-status=live |access-date=September 10, 2025 |archive-url=https://archive.today/20250910045902/https://www.rappler.com/sports/tennis-semifinal-results-mixed-doubles-alex-eala-francis-casey-alcantara-asian-games-september-29-2023/ |archive-date=September 10, 2025}}&lt;/ref&gt; Noong 2024, pinangunahan niya ang koponan sa 5–0 panalo sa Group II, na nagresulta sa promosyon sa Group I.&lt;ref name=&quot;:12&quot;&gt;{{Cite web |last=Morales |first=Luisa |date=December 2, 2024 |title=Alex Eala relishes leading Team Philippines to BJK Cup promotion in Bahrain |url=https://onesports.ph/more-sports/article/26898/alex-eala-relishes-leading-team-philippines-to-bjk-cup-promotion-in-bahrain |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20251114191842/https://www.onesports.ph/more-sports/article/26898/alex-eala-relishes-leading-team-philippines-to-bjk-cup-promotion-in-bahrain |archive-date=November 14, 2025 |access-date=October 13, 2025 |website=One Sports |language=en}}&lt;/ref&gt; Sa [[:en:Tennis_at_the_2025_SEA_Games|SEA Games 2025]], nagwagi siya ng gintong medalya sa women's singles, pati tansong medalya sa mixed doubles at team events.&lt;ref name=&quot;:13&quot;&gt;{{Cite web |last=Agcaoili |first=Lance |date=December 18, 2025 |title=Alex Eala wins SEA Games tennis gold, ends long drought for PH |url=https://sports.inquirer.net/655069/alex-eala-wins-sea-games-tennis-gold-ends-long-drought-for-ph |archive-url=https://web.archive.org/web/20260128021547/https://sports.inquirer.net/655069/alex-eala-wins-sea-games-tennis-gold-ends-long-drought-for-ph |archive-date=January 28, 2026 |access-date=December 18, 2025 |website=INQUIRER.net |language=en}}&lt;/ref&gt;

===Mga Eksibisyon na Laro===
====Singles: 1 (titles)====
{|class=&quot;wikitable&quot;
!Resulta
!{{ns}}Petsa{{ns}}
!Torneo
!Uri ng Korte
!Kalaban
!Iskor
|-
|style=background:#98fb98|Panalo
| Enero 2026
|[[:en:Kooyong_Classic|Kooyong Classic]], Melbourne, Australia
|Matigas na Korte
|[[:en:Donna Vekić|Donna Vekić]]
|6–3, 6–4
|}

=== Mga sponsorship ===
Simula pagkabata, sinuportahan si Eala ng [[:en:Globe_Telecom|Globe Telecom]],&lt;ref&gt;{{Cite web |date=July 25, 2025 |title=Alex Eala Opens Up About Life |url=https://www.globe.com.ph/about-us/newsroom/corporate/alex-eala-meet-and-greet}}&lt;/ref&gt; at kalaunan ay nagkaroon ng mga endorsement mula sa [[:en:Babolat|Babolat]], [[:en:Nike,_Inc.|Nike]], at [[:en:Bank_of_the_Philippine_Islands|BPI]],&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Champ’s choice: Alex Eala signs up as BPI’s newest endorser|url=https://bilyonaryo.com/2023/01/25/champs-choice-alex-eala-signs-up-as-bpis-newest-endorser/money/}}&lt;/ref&gt; bago naging brand ambassador ng [[:en:Milo_(drink)|Milo]] noong 2026.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=February 23, 2026 |title=MILO Active Pilipinas launched with Eala as new ambassador |url=https://manilastandard.net/sports/314707229/milo-active-pilipinas-launched-with-eala-as-new-ambassador.html}}&lt;/ref&gt;

=== Mga parangal ===
Kinilala si Eala ng [[:en:Philippine_Sportswriters_Association|Philippine Sportswriters Association]] sa walong pagkakataon sa [[:en:PSA_Annual_Awards|PSA Annual Awards]], kabilang ang parangal na ''Athlete of the Year'' noong 2026.&lt;ref&gt;Citations for Eala's PSA Annual Awards:

* {{Cite news |last=Dioquino |first=Delfin |date=February 25, 2019 |title=Top PH athletes share limelight in PSA Awards 2019 |language=en-US |website=Rappler |url=https://www.rappler.com/sports/224351-philippine-athletes-sportswriters-association-awards-2019/ |access-date=October 12, 2025}}
* {{Cite news |last=Gionco |first=Mark |date=February 29, 2020 |title=PH tennis rising star Alex Eala to be feted at PSA Awards |url=https://sports.inquirer.net/387640/ph-tennis-rising-star-alex-eala-to-be-feted-at-psa-awards |access-date=October 12, 2025}}
* {{Cite news |date=March 12, 2021 |title=PSA to honor tennis star Eala, boxing champs Casimero, Taduran |work=Manila Bulletin |url=https://mb.com.ph/2021/3/12/psa-to-honor-tennis-star-eala-boxing-champs-casimero-taduran |access-date=October 12, 2025}}
* {{Cite news |date=February 27, 2022 |title=Scribes fete world-class PH boxers |language=en |website=Manila Bulletin |url=https://mb.com.ph/2022/02/27/scribes-fete-world-class-ph-boxers/ |url-status=live |access-date=October 12, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230507021421/https://mb.com.ph/2022/02/27/scribes-fete-world-class-ph-boxers/ |archive-date=May 7, 2023}}
* {{Cite news |date=February 12, 2023 |title=PSA Awards: Young Alex Eala to be recognized with President's Award |language=en-US |website=Tiebreaker Times |url=https://tiebreakertimes.com.ph/tbt/psa-awards-young-alex-eala-to-be-recognized-with-presidents-award/261823 |access-date=October 12, 2025}}
* {{Cite news |date=February 10, 2023 |title=Eala recipient of PSA Prexy Awards |work=The Philippine Star |url=https://www.philstar.com/sports/2023/02/10/2243942/eala-recipient-psa-prexy-awards |access-date=October 12, 2025}}
* {{Cite news |date=January 24, 2024 |title=Alex Eala, Tots Carlos to be recognized in PSA Awards |website=ABS-CBN News |url=https://www.abs-cbn.com/sports/01/15/24/alex-eala-tots-carlos-to-be-recognized-in-psa-awards |access-date=October 12, 2025}}
* {{Cite news |last=Malanum |first=Jean |date=October 9, 2025 |title=Eala tops PSA achievers for September |language=en |website=Philippine News Agency |url=https://www.pna.gov.ph/articles/1260619 |access-date=October 12, 2025}}
* {{Cite news |date=October 9, 2025 |title=Eala leads PSA's September honorees |language=en |website=SunStar Publishing Inc. |url=https://www.sunstar.com.ph/davao/sports/eala-leads-psas-september-honorees |access-date=October 12, 2025}}
* {{Cite news |last=Dioquino |first=Delfin |date=February 17, 2026 |title=Alex Eala hails PSA Athlete of the Year award a proof of PH tennis' rise |language=en-US |website=Rappler |url=https://www.rappler.com/people/athletes/alex-eala-hails-athlete-of-year-award-proof-tennis-rise-philippines/ |access-date=February 17, 2026}}&lt;/ref&gt;

Noong 2021, isinama siya ng [[:en:Tatler_Asia|''Tatler Asia'']] sa talaan ng mga pinakamataas ang impluwensya na tao sa Asya.&lt;ref&gt;{{cite news |title=Asia's Most Influential Philippines 2021 |url=https://www.tatlerasia.com/list/ami/ph?page=3&amp;industry=all&amp;region=ph&amp;year=2021}}&lt;/ref&gt;  

Noong Abril 2025, ginawaran si Eala ng ''Premios Tanglaw'' ng [[:en:Embassy_of_the_Philippines|Embahada ng Pilipinas]] sa Madrid bilang pagkilala sa kanyang ambag sa [[:en:Philippines–Spain_relations|ugnayan ng Pilipinas at Espanya]].&lt;ref&gt;{{cite news |date=April 2025 |title=Premios Tanglaw honoring Alex Eala |url=https://manilastandard.net/sports/314707229/premios-tanglaw-eala}}&lt;/ref&gt;

==Mga pananda==
{{notelist}}

==Mga sanggunian==
{{reflist}}

==Mga panlabas na kawing==
[https://www.wtatennis.com/players/330332/- Alexandra Eala Official WTA Page]

[https://www.itftennis.com/en/players/alexandra-eala/800511432/phi/wt/s/overview/ Alexandra Eala Official ITF Women's World Tennis Page]

[https://www.tennisabstract.com/cgi-bin/wplayer-classic.cgi?p=AlexandraEala&amp;f=v1 Alexandra Eala's Tennis Abstract page]

[https://tv-philippines.fandom.com/wiki/Alex_Eala Alexandra Eala on Fandom (Mirror of Simple Wikipedia article]

{{BD|2005||Eala, Alexandra}}

[[:simple:Alexandra_Eala|Alexandra Eala on Simple Wikipedia (English)]]

[[:en:Alexandra_Eala|Alexandra Eala on English Wikipedia (English)]]
[[bcl:Alexandra Eala]]</text>
      <sha1>aqoimw69329mb68z0uoa98puw4q5vpk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Tagagamit:JWilz12345/Mga salitang siyokoy</title>
    <ns>2</ns>
    <id>334087</id>
    <revision>
      <id>2202756</id>
      <parentid>2169461</parentid>
      <timestamp>2026-04-12T11:45:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>JWilz12345</username>
        <id>77302</id>
      </contributor>
      <comment>now recognized by KWF dictionary</comment>
      <origin>2202756</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2401" sha1="6nz112g6lgkkvviechaf5ngx458e2fu" xml:space="preserve">{{Userpage}}
Ang mga '''[[Siyokoy (lingguwistika)|salitang siyokoy]]''' ay &quot;mga salitang hindi Espanyol at hindi rin Ingles ang anyo at malimit na bunga ng kamangmangan sa wastong anyong Espanyol ng mga edukadong nagnanais magtunog Espanyol ang pananalita.&quot;&lt;ref name=KWFManwal&gt;{{Cite book |last=Komisyon sa Wikang Filipino |url=https://kwf.gov.ph/wp-content/uploads/MMP_Full.pdf |title=KWF Manwal sa Masinop na Pagsulat |date=2014 |publisher=Komisyon sa Wikang Filipino |isbn=978-971-0197-34-7 |location=Maynila |pages=20–21 |language=fil }}&lt;/ref&gt;

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align: center;&quot;
|-
!Salitang siyokoy
!Kastila
!Ingles
!Wasto o katumbas na katutubong salita
|-
|aspeto
|aspecto
|aspect
!aspekto / mukha / dako
|-
|boksingero
|boxeador
|boxer
!bakser / bokser
|-
|dayalekto
|dialecto
|dialect
!diyalekto / dayalek / wikain
|-
|dayalogo
|diálogo
|dialogue
!diyalogo / dayalog / salitaan / usapan / pag-uusap
|-
|endorso
|endoso
|endorse
!endoso / piliin / pinagtibay / magtagubilin / lumagda / maglipat
|-
|imahe
|imagen
|image
!imahen / larawan / hulagway (sa wikang Sebwano)
|-
|komprehensibo
|comprensivo
|comprehensive
!masaklaw
|-
|kontemporaryo
|contemporáneo
|contemporary
!kontemporaneo / kontemporanyo / kapanahon / panahong ito
|-
|konsernado
|consernido
|concerned
!konsernido / nababahala / nababalisa
|-
|lebel
|nibél
|level
!antas / taas
|-
|obhektibo
|objetivo
|objective
!obhetibo
|-
|panatisismo
|fanatismo
|fanaticism
!panatismo
|-
|pesante
|paisano
|peasant
!magbubukid / magsasaka
|-
|prayoridad
|prioridad
|priority
!priyoridad / prayoriti / pagkauna / karapatang mauna
|-
|responsibilidad
|responsabilidad
|responsibility
!sagutin / pananagutan / tungkulin / katungkulan
|-
|sirkumstansya
|circunstancia
|circumstance
!pangyayari / kalagayan / katayuan / pagkakataon / halimbawa
|}

Mga sanggunian o pinagkuhanan: &lt;ref name=KWFManwal/&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Jimenez |first=Fidel R. |date=Agosto 19, 2010 |title=Nauna pa sa 'Jejemon' at 'Bekimon:' Ang 'Siyokoy' sa wikang Filipino |language=fil |work=GMA News |url=https://www.gmanetwork.com/news/news/ulatfilipino/198946/nauna-pa-sa-jejemon-at-bekimon-ang-siyokoy-sa-wikang-filipino/story/}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Morrow |first=Paul |date=Hunyo 15, 2003 |title=Mga Salitan Siyokoy |url=http://paulmorrow.ca/siyokoy.htm |website=paulmorrow.ca |language=fil}}&lt;/ref&gt;

==Mga sanggunian==
{{Reflist}}</text>
      <sha1>6nz112g6lgkkvviechaf5ngx458e2fu</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2202757</id>
      <parentid>2202756</parentid>
      <timestamp>2026-04-12T11:47:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>JWilz12345</username>
        <id>77302</id>
      </contributor>
      <comment>kinikilala na rin ng KWF dictionary ang boksingero</comment>
      <origin>2202757</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2352" sha1="bjeu8qhzkq587maubx95vb72b0u22kx" xml:space="preserve">{{Userpage}}
Ang mga '''[[Siyokoy (lingguwistika)|salitang siyokoy]]''' ay &quot;mga salitang hindi Espanyol at hindi rin Ingles ang anyo at malimit na bunga ng kamangmangan sa wastong anyong Espanyol ng mga edukadong nagnanais magtunog Espanyol ang pananalita.&quot;&lt;ref name=KWFManwal&gt;{{Cite book |last=Komisyon sa Wikang Filipino |url=https://kwf.gov.ph/wp-content/uploads/MMP_Full.pdf |title=KWF Manwal sa Masinop na Pagsulat |date=2014 |publisher=Komisyon sa Wikang Filipino |isbn=978-971-0197-34-7 |location=Maynila |pages=20–21 |language=fil }}&lt;/ref&gt;

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align: center;&quot;
|-
!Salitang siyokoy
!Kastila
!Ingles
!Wasto o katumbas na katutubong salita
|-
|aspeto
|aspecto
|aspect
!aspekto / mukha / dako
|-
|dayalekto
|dialecto
|dialect
!diyalekto / dayalek / wikain
|-
|dayalogo
|diálogo
|dialogue
!diyalogo / dayalog / salitaan / usapan / pag-uusap
|-
|endorso
|endoso
|endorse
!endoso / piliin / pinagtibay / magtagubilin / lumagda / maglipat
|-
|imahe
|imagen
|image
!imahen / larawan / hulagway (sa wikang Sebwano)
|-
|komprehensibo
|comprensivo
|comprehensive
!masaklaw
|-
|kontemporaryo
|contemporáneo
|contemporary
!kontemporaneo / kontemporanyo / kapanahon / panahong ito
|-
|konsernado
|consernido
|concerned
!konsernido / nababahala / nababalisa
|-
|lebel
|nibél
|level
!antas / taas
|-
|obhektibo
|objetivo
|objective
!obhetibo
|-
|panatisismo
|fanatismo
|fanaticism
!panatismo
|-
|pesante
|paisano
|peasant
!magbubukid / magsasaka
|-
|prayoridad
|prioridad
|priority
!priyoridad / prayoriti / pagkauna / karapatang mauna
|-
|responsibilidad
|responsabilidad
|responsibility
!sagutin / pananagutan / tungkulin / katungkulan
|-
|sirkumstansya
|circunstancia
|circumstance
!pangyayari / kalagayan / katayuan / pagkakataon / halimbawa
|}

Mga sanggunian o pinagkuhanan: &lt;ref name=KWFManwal/&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Jimenez |first=Fidel R. |date=Agosto 19, 2010 |title=Nauna pa sa 'Jejemon' at 'Bekimon:' Ang 'Siyokoy' sa wikang Filipino |language=fil |work=GMA News |url=https://www.gmanetwork.com/news/news/ulatfilipino/198946/nauna-pa-sa-jejemon-at-bekimon-ang-siyokoy-sa-wikang-filipino/story/}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Morrow |first=Paul |date=Hunyo 15, 2003 |title=Mga Salitan Siyokoy |url=http://paulmorrow.ca/siyokoy.htm |website=paulmorrow.ca |language=fil}}&lt;/ref&gt;

==Mga sanggunian==
{{Reflist}}</text>
      <sha1>bjeu8qhzkq587maubx95vb72b0u22kx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Siyokoy (lingguwistika)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>335131</id>
    <revision>
      <id>2202754</id>
      <parentid>2187953</parentid>
      <timestamp>2026-04-12T11:38:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>JWilz12345</username>
        <id>77302</id>
      </contributor>
      <comment>Itinulad sa enWiki</comment>
      <origin>2202754</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5001" sha1="ekpexz7ejob929p015gb5bipcri734r" xml:space="preserve">{{Italic title}}
Ang '''{{Lang|fil|siyokoy}}''' ay isang katawagan na tumutukoy sa mga salita sa [[wikang Filipino]] na waring hinango sa parehong mga wikang Ingles at Kastila. Nilikha ni [[Virgilio Almario]] ang katawagang ito.&lt;ref name=&quot;first&quot;&gt;{{Cite news |date=Agosto 19, 2010 |title=Nauna pa sa 'Jejemon' at 'Bekimon:' Ang 'Siyokoy' sa wikang Filipino |language=fil |trans-title= |work=GMA News |url=https://www.gmanetwork.com/news/news/ulatfilipino/198946/nauna-pa-sa-jejemon-at-bekimon-ang-siyokoy-sa-wikang-filipino/story/ |access-date=Setyembre 26, 2021}}&lt;/ref&gt; Sa ilalim ng kaniyang pamamahala, itinuring ng [[Komisyon sa Wikang Filipino]] na hindi wasto ang mga salitang ''siyokoy'' at hindi pinahintulutan ang paggamit ng mga ito.

== Kaligirang pangkasaysayan ==
Tumutukoy ang katawagang {{Lang|fil|siyokoy}} sa mga [[pinaghalong salita]] na &quot;hindi Kastila at hindi rin Ingles&quot; at sinasabing malimit na nililikha ang mga ito ng mga taong may pinag-aralan na nais na gamitin ang mga salita na waring tunog-Kastila ngunit hindi alam ang tamang katumbas ng salitang iyon sa wikang Kastila. Inilikha ni [[Virgilio Almario]], [[Pambansang Alagad ng Sining ng Pilipinas|Pambansang Alagad ng Sining]] na dating tagapangulo ng [[Komisyon sa Wikang Filipino]] (KWF), ang katawagang ito.&lt;ref name=&quot;Kwf-manwal&quot;&gt;{{Cite book |last=Komisyon sa Wikang Filipino |url=https://kwf.gov.ph/wp-content/uploads/MMP_Full.pdf |title=KWF Manwal sa Masinop na Pagsulat |date=2014 |publisher=Komisyon sa Wikang Filipino |isbn=978-971-0197-34-7 |location=Maynila |pages=20–21 |language=fil |access-date=2025-07-21 |archive-date=2022-02-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220223061510/https://kwf.gov.ph/wp-content/uploads/MMP_Full.pdf |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; Hinango ang katawagan sa &quot;[[siyokoy]]&quot; na isang nilalang sa [[mitolohiyang Pilipino]].&lt;ref name=morrowFil&gt;{{Cite web |last=Morrow |first=Paul |date=Hunyo 15, 2003 |title=Mga Salitan Siyokoy |url=http://paulmorrow.ca/siyokoy.htm |access-date=Abril 9, 2022 |website=paulmorrow.ca |language=fil}}&lt;/ref&gt;

Una itong napansin noong pinasikat ng mamamahayag sa radyo na si [[Rod Navarro]] ang salitang &quot;konsernado&quot; na Kinastilang anyo ng salitang Ingles na ''concerned'' (nababahala). Iginiit ng KWF na dapat &quot;konsernido&quot; ang salitang Filipino nito, dahil ''concernido'' ang katumbas na salita nito sa Kastila.&lt;ref name=&quot;Kwf-manwal&quot;/&gt;

Mabilis ang paglaganap ng mga salitang {{Lang|fil|siyokoy}} dahil sa paggamit nito ng mga tanyag na tao, mamamahayag, manunulat at akademiko na may kaunting kaalaman sa wikang Kastila.&lt;ref name=&quot;Kwf-manwal&quot; /&gt; Bilang tugon sa paglaganap ng mga ito, binuo ang ''KWF Manwal sa Masinop na Pagsulat'', na isinulat ni Almario bilang tagapangulo ng KWF.&lt;ref name=&quot;Kwf-manwal&quot; /&gt; Bagaman pinupuna ang mga salitang {{Lang|fil|siyokoy}} mula pa noong 1976, mas bukas si Almario sa mga salitang ''[[jejemon]]'' at ''[[Swardspeak|bekimon]]'', na kaniyang inilalarawan bilang &quot;may pinag-aralang wika&quot; na nilayong mauunawaan ng lahat at hindi &quot;panghabambuhay na mga wika&quot;.&lt;ref name=&quot;first&quot;/&gt;

== Mga pagpipilian ==
Sa halip na gumamit ng mga salitang {{Lang|fil|siyokoy}}, iminumungkahi ni Almario na sumangguni sa isang diksiyonaryong Ingles–Espanyol at hanguin ang salitang Filipino mula sa katawagang Kastila. Mas nanaisin din niya na tuwirang gumamit ng mga terminolohiyang Ingles ang mga gumagamit ng Filipino kung hindi nila alam ang katumbas ng mga salitang iyon sa Kastila. Ang higit na mabuting paraan ay ang paggamit ng mga umiiral na salitang Filipino tulad ng &quot;larawan&quot; para sa salitang ''image'', sa halip ng salitang siyokoy na &quot;imahe&quot; (ang wastong salita nito, maliban sa &quot;larawan&quot;, ay &quot;imahen&quot;).&lt;ref name=&quot;Kwf-manwal&quot;/&gt;

== Mga halimbawa ==
Ang mga sumusunod ay mga halimbawa ng mga salitang {{Lang|fil|siyokoy}}, ang mga katumbas ng mga ito sa Ingles at Kastila, gayundin ang wastong katumbas sa wikang Filipino na iminungkahi ni Almario o ng KWF.

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align: center;&quot;
|-
! Salitang ''siyokoy'' {{small|{{nowrap|(sa Filipino)}}}}
! Kastila
! Ingles
! Wastong Filipino&lt;ref name=first/&gt;&lt;ref name=&quot;Kwf-manwal&quot;/&gt; {{small|{{nowrap|(sa mungkahi ng KWF)}}}}
! Katutubong katumbas&lt;ref name=&quot;Kwf-manwal&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;morrowFil&quot;/&gt;
|-
| aspeto
| aspecto
| aspect
| aspekto
| mukha / dako
|-
| dayalekto
| dialecto
| dialect
| diyalekto / dayalek
| wikain
|-
| dayalogo
| diálogo
| dialogue
| diyalogo / dayalog
| pag-uusap
|-
| endorso
| endoso
| endorse
| endoso
| piliin / ipagtibay / magtagubilin / lumagda / maglipat
|-
| imahe
| imagen
| image
| imahen
| larawan / hulagway ([[Wikang Sebwano|Seb.]])
|-
| kontemporaryo
| contemporáneo
| contemporary
| kontemporaneo / kontemporanyo
| kapanahon / napapanahon
|-
| pesante
| paisano
| peasant
| –
| magbubukid / magsasaka
|-
| prayoridad
| prioridad
| priority
| priyoridad / prayoriti
| pagkauna / karapatang mauna
|}

== Mga sanggunian ==
{{Reflist}}

[[Kategorya:Morpolohiyang lingguwistika]]
[[Kategorya:Wikang Filipino]]</text>
      <sha1>ekpexz7ejob929p015gb5bipcri734r</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Paz Marquez-Benitez</title>
    <ns>0</ns>
    <id>337225</id>
    <redirect title="Paz Márquez-Benítez" />
    <revision>
      <id>2202547</id>
      <parentid>2197866</parentid>
      <timestamp>2026-04-11T14:16:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jojit fb</username>
        <id>38</id>
      </contributor>
      <comment>duplicate article. See [[Paz Márquez-Benítez]]</comment>
      <origin>2202547</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="35" sha1="1p6f3619oewf7c89nbeu3pva5ejof53" xml:space="preserve">#REDIRECT [[Paz Márquez-Benítez]]</text>
      <sha1>1p6f3619oewf7c89nbeu3pva5ejof53</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Espartignac</title>
    <ns>0</ns>
    <id>337259</id>
    <revision>
      <id>2202755</id>
      <parentid>2200381</parentid>
      <timestamp>2026-04-12T11:38:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>TentingZones1</username>
        <id>122212</id>
      </contributor>
      <origin>2202755</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5197" sha1="e4qqszm2pmo2mjfrnnsunhxb6k63fw1" xml:space="preserve">{{Infobox settlement
|name = Espartignac
|native_name = Espartinhac
|settlement_type = Bayan
|image_skyline = Espartignac.jpg
|image_caption = Ang nayon ng Espartignac
|image_shield = Blason ville fr Espartignac (Corrèze).svg
|pushpin_map = France
|map_caption = Lokasyon ng Espartignac
|subdivision_type       = Bansa
|subdivision_name       = {{Flag|France}}
|subdivision_type1      = [[Mga Rehiyon ng Pransiya|Rehiyon]] 
|subdivision_name1      = [[Nouvelle-Aquitaine]]
|subdivision_type2      = [[Mga Departamento ng Pransiya|Departamento]]
|subdivision_name2      = [[Corrèze]]
|subdivision_type3      =  Arrondissement
|subdivision_name3      = [[Arrondissement of Tulle|Tulle]]
|subdivision_type4      = 
|subdivision_name4      =
|leader_title = Alkade (2020–2026)
|leader_name = Jean-Michel Faugeras
|area_total_km2           = 14.03
|population_as_of = 2023
|population_total = 407
|population_density_km2 = auto
|website = https://www.espartignac.correze.net/
|coordinates            = {{coord|45.4156|1.5964|format=dms|display=inline,title}}
|population_demonym = Espartignacois
|elevation_min_m = 292
|elevation_max_m = 472
|elevation_m = 350
}}

Ang '''Espartignac''' ay isang [[mga komuna sa Pransiya|bayan]] sa [[Pransiya]] na matatagpuan sa departamento ng [[Corrèze]] sa rehiyon ng [[Nouvelle-Aquitaine]].

Ang mga naninirahan dito ay tinatawag na ''Espartignacois''.

==Heograpiya==
[[File:Espartignac - Panorama.jpg|thumb|Tanawin ng nayon.]]

Ang Espartignac ay matatagpuan sa kanlurang-gitnang France, sa kanlurang gilid ng [[Massif Central]].

Sa madaling salita, ang Espartignac ay 4 km timog-silangan ng [[Uzerche]], 28 km hilagang-kanluran ng [[Tulle]] (ang prefecture), 37 km hilaga ng [[Brive-la-Gaillarde]], at 382 km mula sa [[Paris]].

Ang munisipalidad ay nasa hangganan ng teritoryo ng walong iba pang munisipalidad.

Ang mga karatig-munisipalidad ay ang [[Condat-sur-Ganaveix]], [[Eyburie]], [[Lagraulière]], [[Perpezac-le-Noir]], [[Pierrefitte]], [[Saint-Jal]], [[Uzerche]], at [[Vigeois]].

==Eitmolohiya==
Ang pangalang Espartignac ay nagmula kay ''Spartinius'', ang pangalan ng isang [[Gallo-Romano]]ng pigura na nagmamay-ari ng lupain. Ang hulaping ''-acum (ac)'' ay nagpapahiwatig ng pagmamay-ari.

Ang pangalan ng bayan ay ''Espartinhac'' sa [[Wikang Occitan|Occitan]].

==Kasaysayan==
Ang Espartignac, na ang simbahan ay naitala noong 1100 pa, ay may mga ugat na umaabot mula pa sa isang malayong prehistory.

Isang malayuang landas na patungo mula sa Atlantiko hanggang sa Mediteraneo ang tumatawid sa Ilog [[Vézère]] sa Gué du Champ, na protektado ng ilang mga istrukturang pandepensa.

Sa landas na ito, na ginagamit mula prehistory hanggang sa [[Gitnang Panahon]], ang mga bukal at mga gusaling pangrelihiyon ay nagsasama-sama. Tanging ang kasalukuyang simbahan lamang, na inialay kay Saint Martial, ang natitira, kasama ang bukal na kapareho ng pangalan sa ilalim nito, na sinasabing nakakagamot ng mga scabies.

Sa kabilang dulo ng parokya, ang Ceyrat ay may sariling natatanging kasaysayan kasama ang simbahan nito (Saint-Nicolas, na noon ay Notre-Dame) at ngayon ay nakikinabang mula sa kalapitan nito sa RN 120 at sa A20 motorway.

Ang makitid na [[riles ng tren ng Uzerche-Tulle]], na nagsilbi sa Espartignac, ay nawala, na negatibong nakakaapekto sa pangunahing bayan.

Pagkatapos ng taong 1000, ang mga abbey ng Uzerche at Vigeois ay nagbahagi ng parokya, at pagkatapos noong ika-18 siglo, ito ay hinawakan ng Abbot ng Uzerche at ng Marquis ng Saint-Jal.

Noong kalagitnaan ng Nobyembre 1942, noong panahon ng pananakop, ang unang pagbagsak ng armas ay naganap sa [[Salon-la-Tour]] (bigo) at Espartignac (matagumpay).

==Edukasyon==
Ang bayan ay bahagi ng isang distrito ng paaralan kasama ang Saint-Jal: ang mga bata ay pumapasok mula preschool (petite section) hanggang unang baitang (CE1) sa Saint-Jal, pagkatapos ay pumapasok sa pampublikong elementarya ng Marguerite Noilletas sa Espartignac, mula ikalawa hanggang ikalimang baitang (CE2 hanggang CM2). Pagkatapos, ang mga estudyante ay pumapasok sa middle school ng Gaucelm-Faidit sa Uzerche. Ang pinakamalapit na mga hayskul ay nasa Brive-la-Gaillarde at Tulle.

==Kalusugan==
Sa Espartignac, walang doktor ngunit mayroong isang klinika ng pag-aalaga. Ang pinakamalapit na mga ospital ay matatagpuan sa Brive-la-Gaillarde (37 km), Tulle (28 km) at Limoges (65 km).

==Eskudo de armas==
[[File:Blason ville fr Espartignac (Corrèze).svg|thumb|Espartignac]]

Asul, isang krusyer o kulay abo na nagmumula sa isang spring argent na bumubulwak mula sa base, sa dexter ay isang espada na nakalagay nang mababa nang nakabaluktot at pumuputol ng mantle at sa malas ay isang maso na nakalagay nang nakabaluktot, pawang kulay abo, sa isang chief wave o lion passant guardant gules.

'''Mga Detalye:''' Isinasama ng pinuno ang ilan sa mga sandata ng Sambahayan ng Comborn; ang krusyer na mula sa dulo ay lumalabas ang bukal ay nagpapaalala sa bukal ni Saint-Martial, ang espada at ang balabal ay nagpapaalala kay Saint Martin, ang patron na santo ng parokya; panghuli, ang maso ay kumakatawan sa gilingan ng Marteau, kung saan hinahampas ang abaka.

[[Kategorya:Mga pamayanan sa Pransiya]]</text>
      <sha1>e4qqszm2pmo2mjfrnnsunhxb6k63fw1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Landerrouet-sur-Ségur</title>
    <ns>0</ns>
    <id>337261</id>
    <revision>
      <id>2202594</id>
      <parentid>2198070</parentid>
      <timestamp>2026-04-12T03:31:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>TentingZones1</username>
        <id>122212</id>
      </contributor>
      <origin>2202594</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4543" sha1="cbacfvy150m088ijrt6yhtkcma6b1b6" xml:space="preserve">{{Infobox settlement
|name = Landerrouet-sur-Ségur
|native_name = Landeroet
|settlement_type = Bayan
|image_skyline = Landerrouet-sur-Ségur Mairie.jpg
|image_caption = Bulwagan ng bayan
|image_shield = Blason ville FR Landerrouet-sur-Ségur (Gironde).svg
|pushpin_map = France#France Nouvelle-Aquitaine
|pushpin_map_caption = Lokasyon ng Landerrouet-sur-Ségur
|subdivision_type       = Bansa
|subdivision_name       = {{Flag|France}}
|subdivision_type1      = [[Mga Rehiyon ng Pransiya|Rehiyon]] 
|subdivision_name1      = [[Nouvelle-Aquitaine]]
|subdivision_type2      = [[Mga Departamento ng Pransiya|Departamento]]
|subdivision_name2      = [[Gironda]]
|subdivision_type3      =  Arrondissement
|subdivision_name3      = [[Arrondissement of Libourne|Langon]]
|subdivision_type4      = 
|subdivision_name4      =
|leader_title = Alkade (2020–2026)
|leader_name =  Jean-Pierre Gasnault&lt;ref&gt;{{cite web|title=Répertoire national des élus: les maires|url=https://www.data.gouv.fr/fr/datasets/r/2876a346-d50c-4911-934e-19ee07b0e503|website=data.gouv.fr, Plateforme ouverte des données publiques françaises|date=2 December 2020|language=fr}}&lt;/ref&gt;
|area_total_km2           = 3.14
|population_as_of = 2023
|population_total = 102
|population_demonym = Landerrouetiens
|population_density_km2 = auto
|website = 
|coordinates = {{coord|44.6542|-0.0217|format=dms|display=inline,title}}
|elevation_m            = 50
|elevation_min_m = 14
|elevation_max_m = 82
|postal_code = 33540
|postal_code_type = Postal code
}}

Ang '''Landerrouet-sur-Ségur''' ay isang komyun sa departamento ng [[Gironda]] sa [[Nouvelle-Aquitaine]] sa timog-kanlurang [[Pransiya]].

==Tiponomiya==
Ang Landerrouet ay pinaikling salita ng &quot;landes et rhouets,&quot; isang terminong, noong sinaunang panahon, ay tumutukoy sa isang ligaw na rehiyon na tinutubuan ng mga kakahuyan at masukal; ang Ilog Ségur ay dumadaloy sa nayon.

Ang pangalan ng komyun ay ''Landeroet'' sa Gascon.

Ang mga naninirahan ay tinatawag na ''Landerrouetiens''.
==Kasaysayan==
Noong panahon ng [[Rebolusyong Pranses]], ang parokya ng Notre-Dame de Landerrouet ay naging komyun ng Landerrouet. Noong Setyembre 5, 1969, ang komyun ng Landerrouet ay naging Landerrouet-sur-Ségur.

Ang mga hukbo ni Napoleon I, habang papunta sa Espanya, ay huminto at nagkampo roon, lalo na sa isang lugar na tinatawag na Le Tertre, na matatagpuan sa nayon ng Barbes, sa isa sa dalawang nayon na, kasama ang Rival, ay bumubuo sa bayan.

Ang pagdating ng riles noong ika-19 na siglo ay lalong nag-ambag sa paglago ng buong rehiyon, at lalo na sa Landerrouet; isang istasyon ang itinayo roon, at ang gusali ay nakatayo pa rin.

Ang isang mayaman at masaganang sektor ng agrikultura ay nanatili hanggang noong dekada 1970, pagkatapos ay naging masinsinan ang pagtatanim ng ubas noong dekada 1980, na nagpatag at nagpa-homogenize sa tanawin sa lahat ng dako; ngayon, dalawa o tatlong lokal na magsasaka na lamang ang natitira sa Landerrouet.

==Kultura at mga monumento==

* Ang pinatibay na gilingan na tinatawag na gilingan ng Loubens ay sumasaklaw sa Dropt sa hangganan ng mga komyun ng Loubens at Landerrouet-sur-Ségur at sa kalakhang bahagi ay mula pa noong ika-14 na siglo; dahil sa simula ay pagmamay-ari ito ng mga Benedictine ng Priory ng La Réole, kalaunan ay napunta ito sa mga kamay ng isang pribadong tagagiling at, ngayon ay hindi na ginagamit, ay pag-aari na ng isang pribadong tao; ito ay inuri bilang isang makasaysayang monumento noong 2000.

* Ang simbahan ng Notre-Dame ay naglalaman ng isang insensaryong tanso noong ika-17 siglo na inuri noong 1908 bilang isang bagay ng mga makasaysayang monumento.

&lt;gallery&gt;
Loubens 33 Moulin 01.jpg|Ang gilingan sa Dropt.
Landerrouet-sur-Ségur Église 01.jpg|Simbahan ng Notre Dame.
Landerrouet-sur-Ségur Église 03.jpg|Ang kampana ng tore na may dulong gable.
Landerrouet-sur-Ségur Église 04.jpg|Ang simbahan ay natatanaw mula sa bukid.
Landerrouet-sur-Ségur Mam.jpg|Ang bantayog ng digmaan ay nasa likod ng simbahan sa sementeryo.
&lt;/gallery&gt;

==Eskudo de armas==
[[File:Blason ville FR Landerrouet-sur-Ségur (Gironde).svg|thumb|Landerrouet-sur-Ségur]]

O, isang leon na kulay asul; isang kalasag na nakatiklop na kulay asul na may sunggab sa gilid na parang halter ng kordero at contourné argent at sa gilid na parang malas ay may kumpol ng ubas na may tangkay at dahon na yari rito; lahat ay nasa isang pinuno o may mga inskripsiyong &quot;LANDERROUET&quot; at &quot;SUR SEGUR&quot; sa malalaking titik na sable, magkakapatong.

[[Kategorya:Mga pamayanan sa Pransiya]]</text>
      <sha1>cbacfvy150m088ijrt6yhtkcma6b1b6</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2202595</id>
      <parentid>2202594</parentid>
      <timestamp>2026-04-12T03:32:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>TentingZones1</username>
        <id>122212</id>
      </contributor>
      <comment>/* Eskudo de armas */</comment>
      <origin>2202595</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4685" sha1="a1mry7x90prm1k4vn26kx1e0kuoxxj1" xml:space="preserve">{{Infobox settlement
|name = Landerrouet-sur-Ségur
|native_name = Landeroet
|settlement_type = Bayan
|image_skyline = Landerrouet-sur-Ségur Mairie.jpg
|image_caption = Bulwagan ng bayan
|image_shield = Blason ville FR Landerrouet-sur-Ségur (Gironde).svg
|pushpin_map = France#France Nouvelle-Aquitaine
|pushpin_map_caption = Lokasyon ng Landerrouet-sur-Ségur
|subdivision_type       = Bansa
|subdivision_name       = {{Flag|France}}
|subdivision_type1      = [[Mga Rehiyon ng Pransiya|Rehiyon]] 
|subdivision_name1      = [[Nouvelle-Aquitaine]]
|subdivision_type2      = [[Mga Departamento ng Pransiya|Departamento]]
|subdivision_name2      = [[Gironda]]
|subdivision_type3      =  Arrondissement
|subdivision_name3      = [[Arrondissement of Libourne|Langon]]
|subdivision_type4      = 
|subdivision_name4      =
|leader_title = Alkade (2020–2026)
|leader_name =  Jean-Pierre Gasnault&lt;ref&gt;{{cite web|title=Répertoire national des élus: les maires|url=https://www.data.gouv.fr/fr/datasets/r/2876a346-d50c-4911-934e-19ee07b0e503|website=data.gouv.fr, Plateforme ouverte des données publiques françaises|date=2 December 2020|language=fr}}&lt;/ref&gt;
|area_total_km2           = 3.14
|population_as_of = 2023
|population_total = 102
|population_demonym = Landerrouetiens
|population_density_km2 = auto
|website = 
|coordinates = {{coord|44.6542|-0.0217|format=dms|display=inline,title}}
|elevation_m            = 50
|elevation_min_m = 14
|elevation_max_m = 82
|postal_code = 33540
|postal_code_type = Postal code
}}

Ang '''Landerrouet-sur-Ségur''' ay isang komyun sa departamento ng [[Gironda]] sa [[Nouvelle-Aquitaine]] sa timog-kanlurang [[Pransiya]].

==Tiponomiya==
Ang Landerrouet ay pinaikling salita ng &quot;landes et rhouets,&quot; isang terminong, noong sinaunang panahon, ay tumutukoy sa isang ligaw na rehiyon na tinutubuan ng mga kakahuyan at masukal; ang Ilog Ségur ay dumadaloy sa nayon.

Ang pangalan ng komyun ay ''Landeroet'' sa Gascon.

Ang mga naninirahan ay tinatawag na ''Landerrouetiens''.
==Kasaysayan==
Noong panahon ng [[Rebolusyong Pranses]], ang parokya ng Notre-Dame de Landerrouet ay naging komyun ng Landerrouet. Noong Setyembre 5, 1969, ang komyun ng Landerrouet ay naging Landerrouet-sur-Ségur.

Ang mga hukbo ni Napoleon I, habang papunta sa Espanya, ay huminto at nagkampo roon, lalo na sa isang lugar na tinatawag na Le Tertre, na matatagpuan sa nayon ng Barbes, sa isa sa dalawang nayon na, kasama ang Rival, ay bumubuo sa bayan.

Ang pagdating ng riles noong ika-19 na siglo ay lalong nag-ambag sa paglago ng buong rehiyon, at lalo na sa Landerrouet; isang istasyon ang itinayo roon, at ang gusali ay nakatayo pa rin.

Ang isang mayaman at masaganang sektor ng agrikultura ay nanatili hanggang noong dekada 1970, pagkatapos ay naging masinsinan ang pagtatanim ng ubas noong dekada 1980, na nagpatag at nagpa-homogenize sa tanawin sa lahat ng dako; ngayon, dalawa o tatlong lokal na magsasaka na lamang ang natitira sa Landerrouet.

==Kultura at mga monumento==

* Ang pinatibay na gilingan na tinatawag na gilingan ng Loubens ay sumasaklaw sa Dropt sa hangganan ng mga komyun ng Loubens at Landerrouet-sur-Ségur at sa kalakhang bahagi ay mula pa noong ika-14 na siglo; dahil sa simula ay pagmamay-ari ito ng mga Benedictine ng Priory ng La Réole, kalaunan ay napunta ito sa mga kamay ng isang pribadong tagagiling at, ngayon ay hindi na ginagamit, ay pag-aari na ng isang pribadong tao; ito ay inuri bilang isang makasaysayang monumento noong 2000.

* Ang simbahan ng Notre-Dame ay naglalaman ng isang insensaryong tanso noong ika-17 siglo na inuri noong 1908 bilang isang bagay ng mga makasaysayang monumento.

&lt;gallery&gt;
Loubens 33 Moulin 01.jpg|Ang gilingan sa Dropt.
Landerrouet-sur-Ségur Église 01.jpg|Simbahan ng Notre Dame.
Landerrouet-sur-Ségur Église 03.jpg|Ang kampana ng tore na may dulong gable.
Landerrouet-sur-Ségur Église 04.jpg|Ang simbahan ay natatanaw mula sa bukid.
Landerrouet-sur-Ségur Mam.jpg|Ang bantayog ng digmaan ay nasa likod ng simbahan sa sementeryo.
&lt;/gallery&gt;

==Eskudo de armas==
[[File:Blason ville FR Landerrouet-sur-Ségur (Gironde).svg|thumb|Landerrouet-sur-Ségur]]

O, isang leon na kulay asul; isang kalasag na nakatiklop na kulay asul na may sunggab sa gilid na parang halter ng kordero at contourné argent at sa gilid na parang malas ay may kumpol ng ubas na may tangkay at dahon na yari rito; lahat ay nasa isang pinuno o may mga inskripsiyong &quot;LANDERROUET&quot; at &quot;SUR SEGUR&quot; sa malalaking titik na sable, magkakapatong.&lt;ref&gt;[https://armorialdefrance.fr/page_blason.php?ville=20787 Eskudo de armas ng Landerrouet-sur-Ségur]&lt;/ref&gt;

==Mga sanggunian==
{{reflist}}

[[Kategorya:Mga pamayanan sa Pransiya]]</text>
      <sha1>a1mry7x90prm1k4vn26kx1e0kuoxxj1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Tagagamit:Mcrst.sean</title>
    <ns>2</ns>
    <id>337416</id>
    <revision>
      <id>2202599</id>
      <parentid>2201316</parentid>
      <timestamp>2026-04-12T05:18:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mcrst.sean</username>
        <id>156286</id>
      </contributor>
      <origin>2202599</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6601" sha1="q6gohpa3kcktm92mjdu0rb5v1jtl74y" xml:space="preserve">&lt;div style=&quot;border:1px solid #ccc; padding:8px; text-align:center; width:100%; border-radius:6px; font-family:'Nunito', sans-serif;&quot;&gt;

[[User:mcrst.sean|&lt;span style=&quot;font-weight:600; font-size:115%;&quot;&gt;Home&lt;/span&gt;]] ·
[[User talk:mcrst.sean|&lt;span style=&quot;font-weight:600; font-size:115%;&quot;&gt;Talk&lt;/span&gt;]] ·
[[Special:Contributions/mcrst.sean|&lt;span style=&quot;font-weight:600; font-size:115%;&quot;&gt;Contributions&lt;/span&gt;]] ·
[[Special:Log/mcrst.sean|&lt;span style=&quot;font-weight:600; font-size:115%;&quot;&gt;Logs&lt;/span&gt;]] · 
[[:en:User:Mcrst.sean|&lt;big&gt;Ingles&lt;/big&gt;]]  

&lt;/div&gt;

== Tungkol saakin ==
&lt;div style=&quot;font-family:'Nunito', sans-serif; line-height:1.6;&quot;&gt;

Kamusta! Isa akong '''bagong Wikipedia editor na nakabase sa Pilipinas''' na nakatuon sa musika, pop culture, at mga concert. Paminsan-minsan, gumagawa at nag-eedit ako ng mga pahina bilang isang libangan. Sa katunayan, nagsusulat din ako sa ''Ingles'', na maaari ninyong ma-access sa [[:en:User:Mcrst.sean|Ingles na bersyon ng Wikipedia]] na naka-hyperlink na sa pahinang ito ng usapan. Alamin din na ako ay isa pang estudyante, at ginagawa ko ito bilang libangan upang pag-ukulan ng oras ang aking sarili.  

{{Infobox person
| name               = Sean K.
| honorific_suffix   = mcrst_sean
| pronunciation      = &quot;shawn&quot; (/ʃɔːn/).
| other_names        = Ken
| birth_place        = Quezon City
| citizenship        = Philippines
| education          = High School
| years_active       = 2026-present
| known_for          = Writing wikipedia pages
| height             = 5'4&quot; or 5'5&quot;
}}

'''Gusto ko ring makilala ka pa!''' Ang pag-iwan ng mensahe sa aking talk page ay makakatulong upang makapag-usap tayo sa isa’t isa.

Dagdag pa rito, ako ay nakatira rin sa Luzon, Pilipinas (hindi ko binubunyag ang aking eksaktong lokasyon; dahil iyon ay hindi nararapat), at naglalaro rin ako ng sports (bagamat mas malaki ang posibilidad na hindi ako ganoon kagaling).

== Tungkol sa Formula One ==
Ito ay isang seksyon na idinagdag ko para '''sa mga tagahanga ng Formula 1'''! Isa rin akong tagahanga, dahil sa aking kaibigan na si '''Coleen (salamat, bestie &lt;3)''' na tumulong sa akin na matutunan ang maraming bagay tungkol dito.

Nakalimutan ko ring banggitin na nagsusulat ako ng mga artikulo o pahina (baguhan pa lang ako sa Wikipedia), pangunahin sa Tagalog, tungkol sa Formula 1. Shoutout sa mga tagahanga ng Formula 1, lalo na sa Pilipinas 🇵🇭.

Kung gusto mo makipag-usap tungkol dito, maaari mong bisitahin ang aking talk page—nandoon lang iyon, i-click mo lang.

'''Pakiusap, huwag pansinin ang mga na-reject kong isinumite.''' Ginagawa ko ang aking makakaya upang makagawa ng isang artikulo na ako mismo ang sumulat. May mga artikulo rin akong nagawa, na maaari mong tingnan sa pahina ng '''“Mga parangal at artikulo” sa aking user page.'''[[File:Charles Leclerc portrait 2020.png|thumb|Larawan ng aking '''paboritong driver''' ([[Charles Leclerc]])]]
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+Personal favorites in Formula One Racing 
!Favorite Category
!Personal Favorite
|-
|Paboritong Drayber
|'''Charles Leclerc,''' mula sa Scuderia Ferrari HP
|-
|Paboritong Constructor o Team
|'''Scuderia Ferrari HP and Red Bull Racing'''
|-
|Paboritong Team Principal
|'''Toto Wolff''', mula sa Mercedes-AMG Petronas Racing
|-
|Paboritong Track
|'''Imola''' (''or known as Autodromo Internazionale Enzo e Dino Ferrari'')
|-
|Ikalawang Paboritong Drayber
|'''Kimi Antonelli''', mula sa Mercedes-AMG Petronas Racing
|-
|Ikatlong Paboritong Drayber
|'''Max Verstappen''', mula sa Red Bull Racing
|-
|Paboritong Duo
|'''Charlos''' (''or known as Charles Leclerc and Carlos Sainz Jr.'')
|-
|Paboritong Radyo
|'''&quot;''I have the seat full of water, Like full of water!&quot;''''' &amp; '''''&quot;Must be the water.&quot;''''' - Charles Leclerc
|-
|Paboritong Kanta mula sa ''F1: The Movie''
|'''Just Keep Watching''' 
|-
|Paboritong Rookie (2025-26 grid)
|'''Ollie Bearman''', mula sa MoneyGram Haas F1 Team
|}&lt;/div&gt;

== Interes ==
&lt;div style=&quot;font-family:'Nunito', sans-serif;&quot;&gt;
Ang lahat ng aking mga interes ay ang mga sumusunod!

* '''Mga concert tour, mga headliner sa musika'''
* '''Mga performance ng album at single sa mga chart'''
* '''Mga reality show''' (hal. Hell’s Kitchen, Pinoy Big Brother)
* '''Mga pageant''' (hal. Miss Grand International, Miss Cosmo)
* '''Panahon''' (hal. mga bagyo at unos)
* '''Karera''' (hal. Formula 1)

Nag-aambag din ako ng content tungkol sa Formula 1 sa Tagalog para sa mga Pilipinong tagahanga 🇵🇭
&lt;/div&gt;

== Mga parangal at artikulo ==
&lt;div style=&quot;font-family:'Nunito', sans-serif;&quot;&gt;

'''Isa sa 252 na aktibong tagapagsulat sa Pilipinas.'''

I'm still starting, but here are some articles I’ve worked on:

&lt;/div&gt;

{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;font-family:'Nunito', sans-serif;&quot;
|+ List of supported or edited articles
! Article !! Role !! Reference !! Year !! Contribution
|-
| ''Little Orphan Alex Tour'' || rowspan=&quot;2&quot; | Main author || [[Little Orphan Alex Live]] || 2026 || rowspan=&quot;2&quot; | Page creation
|-
| ''Finding Family on the Road'' || [[Finding Family on the Road]] || 2026
|-
| ''Miss Cosmo'' || Editor* || || 2025 || rowspan=&quot;12&quot; |Copyediting
|-
| ''Pinoy Big Brother: Celebrity Collab Edition 1.0'' || Editor^ || || 2025 
|-
| ''Pinoy Big Brother: Celebrity Collab Edition 2.0'' || Editor^ || || 2025–2026 
|-
| ''Miss Grand International'' || Editor* || || 2025 
|-
| ''Miss Grand All-Stars'' || Editor* || || 2025 
|-
| ''Esnyr &quot;John&quot; Ranollo'' || Editor^ || || 2025 
|-
| ''Bricklink'' || Editor* || || 2025 
|-
| ''Belle Mariano'' || Editor* || || 2026 
|-
| ''Charles Leclerc'' || Editor^ || || 2026 
|-
| ''Your Face Sounds Familiar'' (Season 4) || Editor* || || 2026 
|-
| ''2026 Grand Prix ng Australia'' || Main author^ || [[2026 Grand Prix ng Australia]] || 2026 
|-
| ''Dilijott'' || Editor* || || 2026 
|-
| ''Wanderland Music and Arts Festival'' || Editor* || || 2026 || Structure
|-
| ''Swing High, Swing Low'' || Editor* || || 2026 || Citations
|-
| ''National 12'' || Editor* || || 2026 || rowspan=&quot;6&quot; | Copyediting
|-
| ''Maging Sino Ka Man: Ang Pagbabalik'' || Editor* || || 2026
|-
| ''George Stephen House'' || Editor* || || 2026
|-
| ''Kinetik Control'' || Editor* || || 2026
|-
| ''Toledo Executive Airport'' || Editor* || || 2026
|-
| ''The Janice Dickinson Modeling Agency'' (Season 4) || Editor* || || 2026
|-
| ''Hart House Symphonic Band (HHSB)'' || Editor* || || 2026 || rowspan=&quot;2&quot; | Citations
|-
| ''Union, South Carolina'' || Editor* || || 2026
|-
|Padron:Infobox Grand Prix race report
|Main author^
|
|2026
|Template
|}

&lt;nowiki&gt;*&lt;/nowiki&gt; Editor in '''English'''  
^ Editor in '''Tagalog'''</text>
      <sha1>q6gohpa3kcktm92mjdu0rb5v1jtl74y</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Wikipedia:Peminismo at Tradisyong-pambayan/2026/Resulta</title>
    <ns>4</ns>
    <id>337577</id>
    <revision>
      <id>2202545</id>
      <parentid>2200732</parentid>
      <timestamp>2026-04-11T13:23:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jojit fb</username>
        <id>38</id>
      </contributor>
      <origin>2202545</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="402" sha1="4vcvlj120zjmybbexz99hkkk3s5diaj" xml:space="preserve">{{PTP menu}}
{| class=&quot;wikitable&quot; width=&quot;100%&quot;
!Ranggo
!Pangalan ng tagagamit
!Tinanggap na artikulo
|-
| 1
|[[Tagagamit:Jojit fb|Jojit fb]]
|align=center|20
|-
| 2
|[[Tagagamit:Billie bb|Billie bb]]
|align=center|8
|-
| 3
|[[Tagagamit:LknFenix|LknFenix]]
|align=center|3
|-
! colspan=&quot;2&quot; | Kabuuang tinanggap na artikulo !! 31
|-
! colspan=&quot;2&quot; | Pinakamahusay na artikulo !! [[T'nalak]] ni LknFenix
|}</text>
      <sha1>4vcvlj120zjmybbexz99hkkk3s5diaj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 1959</title>
    <ns>0</ns>
    <id>337739</id>
    <revision>
      <id>2202538</id>
      <parentid>2202529</parentid>
      <timestamp>2026-04-11T12:08:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jadewest.catvalentine</username>
        <id>41897</id>
      </contributor>
      <origin>2202538</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13255" sha1="jmlk2uee1ngjadv1ysj86ltpy4v2udm" xml:space="preserve">{{Short description|Ikatlong edisyon ng Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision}}
{{Infobox song contest
| name = Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision
| year = 1959
| image = Aankomst Teddy Scholten, winnares Eurovisie Songfestival 1959, uit Cannes op Sc…, Bestanddeelnr 910-2099.jpg
| size = 300px
| caption = Si Teddy Scholten, ang kampeon ng Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 1959
| theme =
| semi1 = 
| semi2 = 
| final = {{start date|1959|03|11|df=y}}
| venue = [[Palais des Festivals et des Congrès]]&lt;br /&gt;[[Cannes]], [[Pransiya]]
| organizer = [[Unyon ng Pagbobrodkast sa Europa]] (EBU)
| president = 
| host_broadcaster = [[	Radiodiffusion-Télévision Française]] (RTF)
| director = Marcel Cravenne
| producer = Marcel Cravenne
| musdirector = Franck Pourcel
| presenters = Jacqueline Joubert
| entries = 11
| finalists = 
| debut = {{Flag|Monaco|name=Mónako}}
| return = {{Flag|United Kingdom|name=Reyno Unido}}
| non-return = {{Flag|Luxembourg}}
| winner = {{Flag|Netherlands|name=Nederlandiya}}&lt;br /&gt;&quot;Een beetje&quot; ni [[Teddy Scholten]]
| vote = Sampung miyembrong hurado sa bawat bansa; bawat miyembro ay nagbigay ng isang boto sa kanilang paboritong kanta
| prev_year = {{Flagicon|Netherlands}} [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 1958|Hilversum 1958]]
| next_year = {{Flagicon|United Kingdom}} [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 1960|Londres 1960]]
}}

Ang '''Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 1959''' ay ang ikatlong edisyon ng [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision]] na ginanap noong ika-11 ng Marso 1959 sa [[Palais des Festivals et des Congrès]] sa [[Cannes]], [[Pransiya]] at hinost ni Jacqueline Joubert. Inorganisa ito ng [[Unyon ng Pagbobrodkast sa Europa]] (EBU) at ng punong brodkaster, ang [[Radiodiffusion-Télévision Française]] (RTF), na siyang nag-stage ng paligsahan matapos magwagi ang kantang &quot;Dors mon amour&quot; ni [[André Claveau]] noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 1958|1958]] para sa [[Pransiya]].

Lumahok sa paligsahan ang mga brodkaster mula sa labing-isang bansa, kung saan unang lumahok ang [[Monaco|Mónako]] at ang [[United Kingdom|Reyno Unido]] naman ang bumalik pagkatapos ng pagkawala nito noong nakaraang taon. Gayunpaman, nagpasya ang [[Luxembourg]] na huwag lumahok matapos makipagkumpetensya sa lahat ng mga nakaraang edisyon.

Ang [[Netherlands|Nederlandiya]] ang nagwagi sa patimpalak, na nirepresenta ng kantang &quot;Een beetje&quot; na inawit ni [[Teddy Scholten]], binuo ni Dick Schallies at isinulat ni Willy van Hemert. Ito ang pangalawang tagumpay ng Nederlandiya sa paligsahan, matapos manalo rin noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 1957|1957]], at ito rin ang unang pagkakataon na ang isang bansa ay nanalo sa paligsahan nang higit sa isang beses. Si Van Hemert din ang naging unang indibidwal na nanalo nang dalawang beses, matapos niyang isulat ang unang awiting Dutch na nagwagi noong 1957, ang &quot;Net als toen&quot;. Ang [[United Kingdom|Reyno Unido]], [[Pransiya]], [[Suwisa]] at [[Dinamarka]] ang nakapasok sa top five, kung saan ang Reyno Unido ang nakatanggap ng kanilang unang (sa kabuuang labing-anim) na pangalawang pwesto sa kompetisyon.

== Lokasyon ==
[[Talaksan:Cannes Palais des Festivals et des Congrès.jpg|thumb|left|250px|[[Palais des Festivals et des Congrès]] sa Cannes, venue ng paligsahan noong 1959]]
Ginanap ang paligsahan sa [[Cannes]], [[Pransiya]], kasunod ng tagumpay ng bansa sa edisyon noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 1958|1958]] sa [[Hilversum]], [[Netherlands|Nederlandiya]], sa pamamagitan ng kantang &quot;Dors, mon amour&quot;, na inawit ni [[André Claveau]]. Ang napiling lugar ay ang [[Palais des Festivals et des Congrès]], na itinayo noong 1949 para sa pagdaraos ng [[Cannes Film Festival]] at matatagpuan sa Promenade de la Croisette sa baybayin ng [[Dagat Mediteraneo]]. Dahil sa paglago ng film festival, isang bagong gusali na may parehong pangalan ang binuksan noong 1982, at ang orihinal na gusali ay pinalitan ng pangalan bilang Palais Croisette.

Ito ang pangalawang pagkakataon kung saan inorganisa ng nanalong bansa noong nakaraang taon ang kaganapan, at ang unang pagkakataon kung saan ang nanalong bansa ang binigyan ng unang pagpipilian sa pagho-host ng kaganapan sa susunod na taon, dahil ang mga karapatang mag-host ng paligsahan noong 1958 ay iginawad lamang sa Netherlands matapos tumanggi ang lahat ng iba pang mga bansa.

Isang hardin na may mga halaman mula sa Katimugang Pransiya ang inilagay sa harap ng gusali para sa paligsahan, at ang mga bandila ng mga kalahok na bansa ay itinaas sa bubong. Ang mga manonood ay binubuo ng 1,500 imbitadong panauhin.

Kabilang sa mga karagdagang kaganapan sa linggo ng paligsahan ang isang hapunan para sa mga kalahok na delegasyon sa ngalan ng lungsod ng Cannes na ginanap noong gabi kasunod ng paligsahan sa Salon des Ambassadeurs ng Casino municipal sa lungsod.

==Mga kalahok==
{| class=&quot;wikitable plainrowheaders sticky-header&quot;
|+ Mga kalahok ng Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 1959&lt;ref&gt;{{cite web |title=Cannes 1959 – Participants |url=https://eurovision.tv/event/cannes-1959/participants |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230203135104/https://eurovision.tv/event/cannes-1959/participants |archive-date=3 Pebrero 2023 |access-date=11 Abril 2026 |publisher=[[Unyon ng Pagbobrodkast sa Europa]] (EBU)}}&lt;/ref&gt;
|-
! scope=&quot;col&quot; rowspan=&quot;2&quot; | Bansa
! scope=&quot;col&quot; rowspan=&quot;2&quot; | Brodkaster
! scope=&quot;col&quot; rowspan=&quot;2&quot; | Artista
! scope=&quot;col&quot; rowspan=&quot;2&quot; | Kanta
! scope=&quot;col&quot; rowspan=&quot;2&quot; | Wika
! rowspan=&quot;2&quot; |Konduktor
! colspan=&quot;2&quot; scope=&quot;col&quot; | Proseso ng pagpili
|-
! scope=&quot;col&quot; | Proseso
! scope=&quot;col&quot; | Petsa
|-
! scope=&quot;row&quot; | {{Flag|Alemanya}}
| HR{{efn|Sa ngalan ng ARD, ang konsorsyum ng pampublikong pagsasahimpapawid ng Alemanya}}
| Alice and Ellen Kessler
| &quot;Heut' woll'n wir tanzen geh'n&quot;
| [[Wikang Aleman|Aleman]]
|Franck Pourcel
| Panloob na pagpili
| ''&lt;small&gt;Walang nakakaalam&lt;/small&gt;''
|-
! scope=&quot;row&quot; | {{Flag|Austria}}
|ORF
| Ferry Graf
| &quot;Der K. und K. Kalypso aus Wien&quot;
| Aleman
|Franck Pourcel
|Panloob na pagpili
|''&lt;small&gt;Walang nakakaalam&lt;/small&gt;''
|-
! scope=&quot;row&quot; | {{Flag|Belhika}}
| NIR
| Bob Benny
| &quot;Hou toch van mij&quot;
| [[Wikang Olandes|Olandes]]
|Francis Bay
| ''Grote Eurovisie Prijs van het Europese Lied''
| Pebrero 15, 1959
|-
! scope=&quot;row&quot; | {{Flag|Dinamarka}}
|DR
| Birthe Wilke
| &quot;Uh, jeg ville ønske, jeg var dig&quot;
| [[Wikang Danes|Danes]]
|Kai Mortensen
|''Dansk Melodi Grand Prix 1959''
|Pebrero 12, 1959
|-
! scope=&quot;row&quot; | {{Flag|Italya}}
| RAI
| Domenico Modugno
| &quot;Piove&quot;
| [[Wikang Italyano|Italyano]]
|Wiliam Galassini
| ''Sanremo Music Festival 1959''
| Enero 31, 1959
|-
! scope=&quot;row&quot; | {{Flag|Monaco|name=Mónako}}
| TMC
| Jacques Pills
| &quot;Mon ami Pierrot&quot;
| [[Wikang Pranses|Pranses]]
|Franck Pourcel
| Panloob na pagpili
| &lt;small&gt;''Walang nakakaalam''&lt;/small&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot; |{{Flag|Netherlands|name=Nederlandiya}}
| NTS
| [[Teddy Scholten]]
| &quot;Een beetje&quot;
| Olandes
|Dolf van der Linden
| ''Nationaal Songfestival 1959''
| Pebrero 17, 1959
|-
! scope=&quot;row&quot; | {{Flag|Pransiya}}
| RTF
| Jean Philippe
| &quot;Oui oui oui oui&quot;
| Pranses
|Franck Pourcel
| Walang nakakaalam {{small|(artista)}}&lt;br /&gt;''Grand Prix de la Chanson'' {{small|(kanta)}}
| Enero 28, 1959
|-
! scope=&quot;row&quot; | {{Flag|Sweden|name=Suwesya}}
|SR
| Brita Borg
| &quot;Augustin&quot;
| [[Wikang Suweko|Suweko]]
|Franck Pourcel
| Panloob na pagpili {{small|(artista)}}&lt;br /&gt;''Säg det med musik: Stora Schlagertävlingen'' {{small|(kanta)}}
|Enero 29, 1959
|-
! scope=&quot;row&quot; | {{Flag|Suwisa}}
| SRG SSR
| Christa Williams
| &quot;Irgendwoher&quot;
| Aleman
|Franck Pourcel
| ''Grand Prix Suisse de la Chanson Eurovision'' ''1959''
| Pebrero 22, 1959
|-
! scope=&quot;row&quot; | {{Flag|United Kingdom|name=Reyno Unido}}
|BBC
| Pearl Carr and Teddy Johnson
| &quot;Sing Little Birdie&quot;
| [[Wikang Ingles|Ingles]]
|Eric Robinson
|''Eurovision Song Contest British Final''
|Pebrero 7, 1959
|}

==Buod ng paligsahan==
Ginanap ang paligsahan noong ika-11 ng Marso 1959 sa ganap na 9:00 ng gabi [[Oras Gitnang Europa|CET]] na nagtagal ng 1 oras at 12 minuto.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Cannes 1959 |url=https://eurovision.tv/event/cannes-1959 |publisher=[[Unyon ng Pagbobrodkast sa Europa]] (EBU) |access-date=11 Abril 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220531065500/https://eurovision.tv/event/cannes-1959 |archive-date=31 Mayo 2022 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

{{Legend|gold|Kampeon}}

{| class=&quot;sortable wikitable plainrowheaders&quot;
|+ Resulta ng Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 1959&lt;ref&gt;{{cite web |title=Cannes 1959 – Scoreboard |url=https://eurovision.tv/event/cannes-1959/final |publisher=[[Unyon ng Pagbobrodkast sa Europa]] (EBU) |access-date=11 Abril 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220103013906/https://eurovision.tv/event/cannes-1959/final |archive-date=3 Enero 2022 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;
|-
! scope=&quot;col&quot; | Draw
! scope=&quot;col&quot; | Bansa
! scope=&quot;col&quot; | Artista
! scope=&quot;col&quot; | Kanta
!Puntos
!Puwesto
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;text-align:center;&quot; | 1
| {{Flag|Pransiya}}
| Jean Philippe
| &quot;Oui oui oui oui&quot;
|15
|3
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;text-align:center;&quot; | 2
| {{Flag|Dinamarka}}
| Birthe Wilke
| &quot;Uh, jeg ville ønske jeg var dig&quot;
|12
|5
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;text-align:center;&quot; | 3
| {{Flag|Italya}}
| Domenico Modugno
| &quot;Piove&quot;
|9
|6
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;text-align:center;&quot; | 4
| {{Flag|Monaco|name=Mónako}}
| Jacques Pills
| &quot;Mon ami Pierrot&quot;
|1
|11
|- style=&quot;font-weight: bold; background: gold;&quot;
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;text-align:center;&quot; | 5
| {{Flag|Netherlands|name=Nederlandiya}}
| [[Teddy Scholten]]
| &quot;Een beetje&quot;
|21
|1
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;text-align:center;&quot; | 6
| {{Flag|Alemanya}}
| Alice and Ellen Kessler
| &quot;Heut' woll'n wir tanzen geh'n&quot;
|5
|8
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;text-align:center;&quot; | 7
| {{Flag|Sweden|name=Suwesya}}
| Brita Borg
| &quot;Augustin&quot;
|4
|9
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;text-align:center;&quot; | 8
| {{Flag|Suwisa}}
| Christa Williams
| &quot;Irgendwoher&quot;
|14
|4
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;text-align:center;&quot; | 9
| {{Flag|Austria}}
| Ferry Graf
| &quot;Der K. und K. Kalypso aus Wien&quot; 
|4
|9
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;text-align:center;&quot; | 10
| {{Flag|United Kingdom|name=Reyno Unido}}
| Pearl Carr and Teddy Johnson
| &quot;Sing Little Birdie&quot;
|16
|2
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;text-align:center;&quot; | 11
| {{Flag|Belhika}}
| Bob Benny
| &quot;Hou toch van mij&quot;
|9
|6
|}

=== Tagapagsalita ===
Ang bawat kalahok na brodkaster ay humirang ng isang tagapagsalita na responsable sa pag-anunsyo ng mga boto para sa kani-kanilang bansa sa pamamagitan ng telepono. Ang mga kilalang tagapagsalita sa paligsahan noong 1959 ay nakalista sa ibaba.
* {{Flag|Netherlands|name=Nederlandiya}} – Siebe van der Zee
* {{Flag|Sweden|name=Suwesya}} – Roland Eiworth

== Ibang mga pagtatanghal ==

* '''Pambungad:'''
** Orchestre national de la RTF – &quot;Te Deum&quot; ni Marc Antoine Charpentier

==Pagpapalabas==
{| class=&quot;wikitable plainrowheaders&quot;
|+ Mga brodkaster at komentarista sa mga kalahok na bansa
! scope=&quot;col&quot; | Bansa
! scope=&quot;col&quot; | Brodkaster
! scope=&quot;col&quot; | (Mga) Channel
! scope=&quot;col&quot; | (Mga) Komentarista
|-
! scope=&quot;row&quot; | {{Flag|Alemanya}}
|ARD
| Deutsches Fernsehen
|Elena Gerhardt
|-
! scope=&quot;row&quot; | {{Flag|Austria}}
|ORF
|ORF Fernsehen
|{{N/A|align=left|''Walang nakakaalam''}}
|-
! rowspan=&quot;2&quot; scope=&quot;row&quot; | {{Flag|Belhika}}
| rowspan=&quot;2&quot; |NIR/INR
|NIR
|''Olandes:'' Paula Sémer
|-
| INR
|''Pranses:'' Paule Herreman
|-
! scope=&quot;row&quot; | {{Flag|Dinamarka}}
|DR
|Danmarks Radio TV, Program 2
|Sejr Volmer-Sørensen
|-
! scope=&quot;row&quot; | {{Flag|Italya}}
|RAI
|RAI Televisione, Secondo Programma
|Renato Tagliani
|- 
! scope=&quot;row&quot; | {{Flag|Monaco|name=Mónako}}
| colspan=&quot;2&quot; | Radio Monte-Carlo{{Efn|Ipinagpaliban na pagsahimpapawid nang 10:06 ng gabi ([[Oras Gitnang Europa|CET]])}}
|{{N/A|align=left|''Walang nakakaalam''}}
|-
! rowspan=&quot;3&quot; scope=&quot;row&quot; | {{Flag|Netherlands|name=Nederlandiya}}
| NTS
|NTS
| Piet te Nuyl Jr.
|-
|NRU
|Hilversum 1
|Aad Bos
|-
| colspan=&quot;2&quot; |RNW{{Efn|Naantalang pagsasahimpapawid sa pinaikling format noong ika-14 ng Marso 1959 nang 2:55 ng hapon ([[Oras Gitnang Europa|CET]])}}
|{{N/A|align=left|''Walang nakakaalam''}}
|-
! rowspan=&quot;2&quot; scope=&quot;row&quot; | {{Flag|Pransiya}}
| rowspan=&quot;2&quot; | RTF
| RTF
| Claude Darget
|-
|France II
|{{N/A|align=left|''Walang nakakaalam''}}
|-
! scope=&quot;row&quot; | {{Flag|United Kingdom|name=Reyno Unido}}
|[[BBC]]
|BBC Television Service
|Tom Sloan
|-
! scope=&quot;row&quot; | {{Flag|Sweden|name=Suwesya}}
|SR
|Sveriges TV, SR P1
|Jan Gabrielsson
|-
! rowspan=&quot;3&quot; scope=&quot;row&quot; | {{Flag|Suwisa}}
| rowspan=&quot;3&quot; | SRG SSR
| TV DRS, Radio Bern
|{{N/A|align=left|''Walang nakakaalam''}}
|-
| TSR, Radio Genève
|{{N/A|align=left|''Walang nakakaalam''}}
|-
|TSI, Radio Monte Ceneri
|{{N/A|align=left|''Walang nakakaalam''}}
|}

{| class=&quot;wikitable plainrowheaders&quot;
|+ Mga broadkasters at komentarista sa mga hindi kalahok na bansa
! scope=&quot;col&quot; | Bansa
! scope=&quot;col&quot; | Brodkaster
! scope=&quot;col&quot; | (Mga) Channel
! scope=&quot;col&quot; | (Mga) Komentarista
|-                                                
! scope=&quot;row&quot; | {{Flag|Luxembourg}}
| CLT
| Télé-Luxembourg
|{{N/A|align=left|''Walang nakakaalam''}}
|}

==Mga nota==
{{Notelist}}

==Mga sanggunian==
{{Reflist}}

[[Kategorya:Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision]]
[[Kategorya:Patimpalak sa pag-awit]]
[[Kategorya:Europa]]</text>
      <sha1>jmlk2uee1ngjadv1ysj86ltpy4v2udm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 1970</title>
    <ns>0</ns>
    <id>337741</id>
    <revision>
      <id>2202559</id>
      <parentid>2202534</parentid>
      <timestamp>2026-04-12T00:43:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jadewest.catvalentine</username>
        <id>41897</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>2202559</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="15261" sha1="1aiel529grsnxub8tvdgov7pivbx326" xml:space="preserve">{{Short description|Ika-9 na edisyon ng Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision}}
{{Infobox song contest
| name = Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision
| year = 1970
| image = Dana (Ierland), Bestanddeelnr 923-3693.jpg
| size = 300px
| caption = Si Dana, kampeon ng Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 1970 sa harap ng logo ng paligsahan
| theme =
| semi1 = 
| semi2 = 
| final = {{start date|1970|03|21|df=y}}
| venue = [[RAI Expositie-en-Congrescentrum]]&lt;br /&gt;[[Amsterdam]], [[Netherlands|Nederlandiya]]
| organizer = [[Unyon ng Pagbobrodkast sa Europa]] (EBU)
| scrutineer = Clifford Brown
| host_broadcaster = [[Nederlandse Omroep Stichting]] (NOS)
| director = Theo Ordeman
| exproducer = Warner van Kampen
| musdirector = Dolf van der Linden
| presenters = Willy Dobbe
| entries = 12
| finalists = 
| debut =
| return = 
| non-return = {{Plainlist|
* {{Flag|Noruwega}}
* {{Flag|Finland|name=Pinlandiya}}
* {{Flag|Portugal}}
* {{Flag|Sweden|name=Suwesya}}
}}
| winner = {{Flag|Irlanda}}&lt;br /&gt;&quot;All Kinds of Everything&quot; ni [[Dana (mang-aawit)|Dana]]
| vote = Sampung miyembrong hurado sa bawat bansa; bawat miyembro ay nagbigay ng isang boto sa kanilang paboritong kanta
| prev_year = {{Flagicon|Espanya|variant=1945}} [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 1969|Madrid 1969]]
| next_year = {{Flagicon|Irlanda}} [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 1971|Dublin 1971]]
}}

Ang '''Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 1970''' ay ang ika-15 na edisyon ng [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision]] na ginanap noong ika-21 ng Marso 1970 sa [[RAI Expositie-en-Congrescentrum]] sa [[Amsterdam]], [[Netherlands|Nederlandiya]] at hinost ni Willy Dobbe. Inorganisa ito ng [[Unyon ng Pagbobrodkast sa Europa]] (EBU) at ng punong brodkaster, ang [[Nederlandse Omroep Stichting]] (NOS), na siyang nag-stage ng paligsahan matapos magwagi ang kantang &quot;De troubadour&quot; ni [[Lenny Kuhr]] para sa [[Netherlands|Nederlandiya]] noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 1969|1969]] sa isang magkasamang tagumpay kasama ang [[Espanya]], [[Pransiya]] at [[United Kingdom|Reyno Unido]]. Dahil ginanap ang paligsahan noong 1969 sa Espanya, at ang paligsahan noong 1968 sa United Kingdom, isang bunutan ng balota sa pagitan ng mga brodkaster ng Pransiya at Nederlandiya ang nagresulta sa pagkapili ng NOS bilang punong brodkaster.

Lumahok sa paligsahan ang mga brodkaster mula sa labindalawang bansa, ang pinakamababang bilang ng mga kalahok simula [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 1959|1959]]. Ang [[Noruwega]], [[Pinlandiya]], [[Portugal]], at [[Sweden|Suwesya]] ay pawang nagboykot sa edisyon ng 1970, dahil sa palagay nila ay minamaliit ng paligsahan ang mas maliliit na bansa at hindi na ito magandang libangan sa telebisyon, bagama't may bulung-bulungan na sila, kasama ang [[Austria]] na hindi lumahok noong 1969, ay nagpoprotesta sa resulta ng four-way tie na naganap nang taong iyon.

Ang [[Irlanda]] ang nagwagi sa paligsahan, sa pamamagitan ng kantang &quot;All Kinds of Everything&quot;, na inawit ni [[Dana (mang-aawit)|Dana]], at isinulat nina Derry Lindsay at Jackie Smith. Ito ang una sa pitong panalo ng Ireland sa patimpalak. Ang Reyno Unido ay nagtapos sa pangalawang pwesto sa ikapitong pagkakataon na may pinakamalaking rekord, habang ang [[Alemanya]] ay nagtapos sa ikatlong pwesto – ang pinakamagandang resulta para sa bansa noong panahong iyon. Ito rin ang tanging pagkakataon na ang Luxembourg ay nakatanggap ng ''nul points''.

== Lokasyon ==
[[Talaksan:Amsterdam RAI EC.jpg|thumb|left|250px|[[RAI Expositie-en-Congrescentrum]] sa Amsterdam, venue ng paligsahan noong 1970]]
Dahil apat ang nanalo sa nakaraang paligsahan – ang [[Espanya]], [[Netherlands|Nederlandiya]], [[Pransiya]], at [[United Kingdom|Reyno Unido]]–, isang tanong ang itinaas kung aling brodkaster ang magho-host ng paligsahan noong 1970. Dahil ang [[Televisión Española]] (TVE) ang nag-host ng paligsahan noong 1969 sa [[Madrid]] at ang [[BBC|British Broadcasting Corporation]] (BBC) naman ang nag-host ng paligsahan noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 1968|1968]] sa [[Londres]], tanging ang [[Office de Radiodiffusion Télévision Française]] (ORTF) at [[Nederlandse Omroep Stichting]] (NOS) lamang ang isinaalang-alang. Isang draw ng balota sa pagitan ng dalawang ito ang nagresulta sa pagpili sa NOS bilang punong brodkaster.

Ang Congrescentrum, ang napiling lugar para sa patimpalak noong 1970, ay isang semi-permanenteng eksibit sa Ferdinand Bolstraat sa [[Amsterdam]]. Ito ay orihinal na binuksan noong ika-31 ng Oktubre 1922. Ang gusaling ito ay kalaunan ay pinalitan ng kasalukuyang gusali ng RAI - isang congress at event center - sa Europe Square, na dinisenyo ni Alexander Bodon, at binuksan noong ika-2 ng Pebrero 1961.

==Mga kalahok==
{| class=&quot;wikitable plainrowheaders sticky-header&quot;
|+ Mga kalahok ng Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 1970&lt;ref&gt;{{cite web |title=Amsterdam 1970 – Participants |url=https://eurovision.tv/event/amsterdam-1970/participants |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230402124805/https://eurovision.tv/event/amsterdam-1970/participants |archive-date=2 Abril 2023 |access-date=11 Abril 2026 |publisher=Unyon ng Pagbobrodkast sa Europa}}&lt;/ref&gt;
|-
! scope=&quot;col&quot; rowspan=&quot;2&quot; | Bansa
! scope=&quot;col&quot; rowspan=&quot;2&quot; | Brodkaster
! scope=&quot;col&quot; rowspan=&quot;2&quot; | Artista
! scope=&quot;col&quot; rowspan=&quot;2&quot; | Kanta
! scope=&quot;col&quot; rowspan=&quot;2&quot; | Wika
! rowspan=&quot;2&quot; |Konduktor
! colspan=&quot;2&quot; scope=&quot;col&quot; | Proseso ng pagpili
|-
! scope=&quot;col&quot; | Proseso
! scope=&quot;col&quot; | Petsa
|-
! scope=&quot;row&quot; | {{Flag|Alemanya}}
| HR{{efn|Sa ngalan ng ARD, ang konsorsyum ng pampublikong pagsasahimpapawid ng Alemanya}}
| Katja Ebstein
| &quot;Wunder gibt es immer wieder&quot;
| [[Wikang Aleman|Aleman]]
|Hans Blum
| ''Ein Lied für Amsterdam''
| Pebrero 16, 1970
|-
! scope=&quot;row&quot; | {{Flag|Belhika}}
| RTB
| Jean Vallée
| &quot;Viens l'oublier&quot;
| [[Wikang Pranses|Pranses]]
|Jack Say
| ''Chansons Euro'' '''70''
| Pebrero 3, 1970
|-
! scope=&quot;row&quot; | {{Flag|Espanya|variant=1945}}
|TVE
|[[Julio Iglesias]]
|&quot;Gwendolyne&quot;
|[[Wikang Kastila|Kastila]]
|Augusto Algueró
|''2° Festival de la Canción Española''
|Pebrero 14, 1970
|-
! scope=&quot;row&quot; | {{Flag|Irlanda}}
|RTÉ
| [[Dana (mang-aawit)|Dana]]
| &quot;All Kinds of Everything&quot;
| [[Wikang Ingles|Ingles]]
|Dolf van der Linden
|''National Song Contest''
|Marso 1, 1970
|-
! scope=&quot;row&quot; | {{Flag|Italya}}
| RAI
| Gianni Morandi
| &quot;Occhi di ragazza&quot;
| [[Wikang Italyano|Italyano]]
|Mario Capuano
| Panloob na pagpili
| &lt;small&gt;''Walang nakakaalam''&lt;/small&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot; | {{Flag|Luxembourg}}
| CLT
| David Alexandre Winter
| &quot;Je suis tombé du ciel&quot;
| Pranses
|Raymond Lefèvre
| Panloob na pagpili
| &lt;small&gt;''Walang nakakaalam''&lt;/small&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot; | {{Flag|Monaco|name=Mónako}}
|TMC
|Dominique Dussault
|&quot;Marlène&quot;
|Pranses
|Jimmy Walter
|Panloob na pagpili
|&lt;small&gt;''Walang nakakaalam''&lt;/small&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot; |{{Flag|Netherlands|name=Nederlandiya}}
| NTS
| Patricia and Hearts of Soul
| &quot;Waterman&quot;
| [[Wikang Olandes|Olandes]]
|Dolf van der Linden
| ''Nationaal Songfestival 1970''
| Pebrero 11, 1970
|-
! scope=&quot;row&quot; | {{Flag|Pransiya}}
| ORTF
| Guy Bonnet
| &quot;Marie-Blanche&quot;
| Pranses
|Franck Pourcel
| Pambansang final
| Pebrero 21, 1970
|-
! scope=&quot;row&quot; | {{Flag|United Kingdom|name=Reyno Unido}}
|[[BBC]]
|Mary Hopkin
|&quot;Knock, Knock (Who's There?)&quot;
|Ingles
|Johnny Arthey
|Panloob na pagpili {{small|(artista)}}&lt;br /&gt;''A Song for Europe 1970'' {{small|(kanta)}}
|Marso 7, 1970
|-
! scope=&quot;row&quot; | {{Flag|Suwisa}}
| SRG SSR
| Henri Dès
| &quot;Retour&quot;
| Pranses
|Bernard Gérard
| Panloob na pagpili
| Pebrero 24, 1970
|-
! scope=&quot;row&quot; | {{Flag|Yugoslavia}}
|JRT
| Eva Sršen
| &quot;Pridi, dala ti bom cvet&quot;
| [[Wikang Serbo-Kroato|Serbo-Kroato]]
|Mojmir Sepe
| ''Jugovizija'' ''1970''
|Pebrero 14, 1970
|}

==Buod ng paligsahan==
{{Legend|gold|Kampeon}}

{| class=&quot;sortable wikitable plainrowheaders&quot;
|+ Resulta ng Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 1970&lt;ref&gt;{{cite web |title=Amsterdam 1970 – Scoreboard |url=https://eurovision.tv/event/amsterdam-1970/final |publisher=Unyon ng Pagbobrodkast sa Europa |access-date=11 Abril 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210408114853/https://eurovision.tv/event/amsterdam-1970/final |archive-date=8 Abril 2021 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;
|-
! scope=&quot;col&quot; | Draw
! scope=&quot;col&quot; | Bansa
! scope=&quot;col&quot; | Artista
! scope=&quot;col&quot; | Kanta
!Puntos
!Puwesto
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;text-align:center;&quot; | 1
| {{Flag|Netherlands|name=Nederlandiya}}
| Patricia and Hearts of Soul
| &quot;Waterman&quot;
|7
|7
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;text-align:center;&quot; | 2
| {{Flag|Suwisa}}
| Henri Dès
| &quot;Retour&quot;
|8
|4
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;text-align:center;&quot; | 3
|{{Flag|Italya}}
|Gianni Morandi
|&quot;Occhi di ragazza&quot;
|5
|8
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;text-align:center;&quot; | 4
|{{Flag|Yugoslavia}}
|Eva Sršen
|&quot;Pridi, dala ti bom cvet&quot;
|4
|11
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;text-align:center;&quot; | 5
| {{Flag|Belhika}}
| Jean Vallée
| &quot;Viens l'oublier&quot;
|5
|8
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;text-align:center;&quot; | 6
| {{Flag|Pransiya}}
| Guy Bonnet
| &quot;Marie-Blanche&quot; 
|8
|4
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;text-align:center;&quot; | 7
| {{Flag|United Kingdom|name=Reyno Unido}}
| Mary Hopkin
| &quot;Knock, Knock (Who's There?)&quot;
|26
|2
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;text-align:center;&quot; | 8
| {{Flag|Luxembourg}}
| David Alexandre Winter
| &quot;Je suis tombé du ciel&quot;
|0
|12
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;text-align:center;&quot; | 9
|{{Flag|Espanya}}
|[[Julio Iglesias]]
|&quot;Gwendolyne&quot;
|8
|4
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;text-align:center;&quot; | 10
|{{Flag|Monaco|name=Mónako}}
|Dominique Dussault
|&quot;Marlène&quot;
|5
|8
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;text-align:center;&quot; | 11
| {{Flag|Alemanya}}
| Katja Ebstein
| &quot;Wunder gibt es immer wieder&quot;
|12
|3
|- style=&quot;font-weight: bold; background: gold;&quot;
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;text-align:center;&quot; | 12
| {{Flag|Irlanda}}
| [[Dana (mang-aawit)|Dana]]
| '''&quot;'''All Kinds of Everything'''&quot;'''
|32
|1
|}

=== Tagapagsalita ===
Ang bawat kalahok na brodkaster ay humirang ng isang tagapagsalita na responsable sa pag-anunsyo ng mga boto para sa kani-kanilang bansa sa pamamagitan ng telepono. Ang mga kilalang tagapagsalita sa paligsahan noong 1969 ay nakalista sa ibaba.
* {{Flag|Espanya}} – Ramón Rivera
* {{Flag|Irlanda}} – John Skehan
* {{Flag|United Kingdom|name=Reyno Unido}} – Colin Ward-Lewis

==Pagpapalabas==
{| class=&quot;wikitable plainrowheaders&quot;
|+ Mga brodkaster at komentarista sa mga kalahok na bansa
! scope=&quot;col&quot; | Bansa
! scope=&quot;col&quot; | Brodkaster
! scope=&quot;col&quot; | (Mga) Channel
! scope=&quot;col&quot; | (Mga) Komentarista
|-
! rowspan=&quot;2&quot; scope=&quot;row&quot; | {{Flag|Alemanya}}
|ARD
| Deutsches Fernsehen
|{{N/A|align=left|''Walang nakakaalam''}}
|-
|AFN
|AFN-TV
|{{N/A|align=left|''Walang nakakaalam''}}
|-
! rowspan=&quot;3&quot; scope=&quot;row&quot; |{{Flag|Belhika}}
|RTB
| RTB, RTB 1
|{{N/A|align=left|''Walang nakakaalam''}}
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |BRT
|BRT
|''Olandes:'' Jan Theys
|-
|BRT 2 Omroep Brabant
|''Olandes:'' Rudi Sinia
|-
! rowspan=&quot;8&quot; scope=&quot;row&quot; | {{Flag|Espanya|variant=1945}}
|TVE
|TVE 1
|José Luis Uribarri
|-
| rowspan=&quot;3&quot; |RNE
|RNE
|{{N/A|align=left|''Walang nakakaalam''}}
|-
|Centro Emisor del Atlántico
|{{N/A|align=left|''Walang nakakaalam''}}
|-
|Radio Peninsular de Barcelona
|{{N/A|align=left|''Walang nakakaalam''}}
|-
| colspan=&quot;2&quot; |Radio España
|{{N/A|align=left|''Walang nakakaalam''}}
|-
| colspan=&quot;2&quot; |Radio Juventud
|{{N/A|align=left|''Walang nakakaalam''}}
|-
| colspan=&quot;2&quot; |REM{{Efn|Simulcast sa La Voz de Castellón, La Voz de Valladolid at La Voz de Guipúzcoa}}
|{{N/A|align=left|''Walang nakakaalam''}}
|-
| colspan=&quot;2&quot; |Cadena SER{{Efn|Simulcast sa Radio Castellón, Radio Rioja, Radio San Sebastián, Radio Sevilla, Radio Tarragona, at Radio Valladolid.}}
|{{N/A|align=left|''Walang nakakaalam''}}
|-
! rowspan=&quot;2&quot; scope=&quot;row&quot; | {{Flag|Irlanda}}
| rowspan=&quot;2&quot; |RTÉ
|RTÉ
|Valerie McGovern
|-
|RTÉ Radio
|Kevin Roche
|-
! scope=&quot;row&quot; | {{Flag|Italya}}
|RAI
|Secondo Programma TV
|Renato Tagliani
|- 
! scope=&quot;row&quot; | {{Flag|Luxembourg}}
| CLT
| Télé-Luxembourg
|{{N/A|align=left|''Walang nakakaalam''}}
|-
! scope=&quot;row&quot; | {{Flag|Monaco|name=Mónako}}
| colspan=&quot;2&quot; |Télé Monte-Carlo
|{{N/A|align=left|''Walang nakakaalam''}}
|-
! scope=&quot;row&quot; | {{Flag|Netherlands|name=Nederlandiya}}
| NTS
|Nederland 1
| Pim Jacobs
|-
! scope=&quot;row&quot; | {{Flag|Pransiya}}
| ORTF
| Deuxième Chaîne
| Pierre Tchernia
|-
! rowspan=&quot;3&quot; scope=&quot;row&quot; | {{Flag|United Kingdom|name=Reyno Unido}}
| rowspan=&quot;2&quot; |[[BBC]]
|BBC1
|David Gell
|-
|[[BBC Radio 1]]{{Efn|Simulcast sa BBC Radio 2, BBC Radio Leicester, BBC Radio Durham, BBC Radio Merseyside at BBC Radio Stoke-on-Trent}}
|Tony Brandon
|-
|BFBS
|BFBS Radio
|John Russell
|-
! rowspan=&quot;5&quot; scope=&quot;row&quot; | {{Flag|Suwisa}}
| rowspan=&quot;5&quot; | SRG SSR
| TV DRS
|{{N/A|align=left|''Walang nakakaalam''}}
|-
| TSR
| ''Pranses:'' Georges Hardy
|-
|TSI
|{{N/A|align=left|''Walang nakakaalam''}}
|-
|Radio Beromünster{{Efn|Naantalang pagsasahimpapawid noong ika-23 ng Marso 1970 nang 10:30 ng gabi ([[Oras Gitnang Europa|CET]])}}
|Aleman: Albert Werner
|-
|Radio Genève
|''Pranses:'' Robert Burnier
|-
! rowspan=&quot;2&quot; scope=&quot;row&quot; | {{Flag|Yugoslavia}}
| rowspan=&quot;2&quot; |JRT
|Televizija Beograd, Televizija Zagreb
|{{N/A|align=left|''Walang nakakaalam''}}
|-
|Televizija Ljubljana
|{{N/A|align=left|''Walang nakakaalam''}}
|}

{| class=&quot;wikitable plainrowheaders&quot;
|+ Mga broadkasters at komentarista sa mga hindi kalahok na bansa
! scope=&quot;col&quot; | Bansa
! scope=&quot;col&quot; | Brodkaster
! scope=&quot;col&quot; | (Mga) Channel
! scope=&quot;col&quot; | (Mga) Komentarista
|-
! scope=&quot;row&quot; | {{Flag|Arhentina}}
| colspan=&quot;2&quot; |Canal 13{{Efn|Naantalang pagsasahimpapawid noong ika-23 ng Marso 1970 nang 9:30 ng gabi ([[Oras sa Arhentina|ART]])}}
|Cacho Fontana
|-
! scope=&quot;row&quot; | {{Flag|Austria}}
|ORF
|FS1
|Ernst Grissemann
|-
! rowspan=&quot;3&quot; scope=&quot;row&quot; |{{Flag|Brasil}}
| rowspan=&quot;3&quot; |Rede Tupi
|TV Brasília
| rowspan=&quot;3&quot; {{N/A|align=left|''Walang nakakaalam''}}
|-
|TV Paraná
|-
|TV Rádio Clube de Pernambuco{{Efn|Naantalang pagsasahimpapawid noong ika-5 ng Abril 1969 nang 9:30 ng gabi (BRT)}}
|-                                                
! scope=&quot;row&quot; | {{Flag|Chile}}
| colspan=&quot;2&quot; | TVN{{Efn|Ipinagpaliban na pagsasahimpapawid nang 8:20 ng gabi (CLST)}}
|Raúl Matas
|-
! scope=&quot;row&quot; | {{Flag|Czechoslovakia}}
|ČST
|ČST
|Vladimír Dvořák at Ivan Úradníček
|-
! scope=&quot;row&quot; |{{Flag|Iceland|name=Islandiya}}
|RÚV
|Sjónvarpið{{Efn|Naantalang pagsasahimpapawid noong ika-4 ng Abril 1970 nang 8:55 ng gabi (WET)}}
|{{N/A|align=left|''Walang nakakaalam''}}
|-
! scope=&quot;row&quot; | {{Flag|Israel}}
|IBA
|Israeli Television{{Efn|Naantalang pagsasahimpapawid noong ika-6 ng Abril 1970 nang 7:35 ng gabi (IST)}}
|{{N/A|align=left|''Walang nakakaalam''}}
|-
! scope=&quot;row&quot; | {{Flag|Malta|variant=1943}}
|MBA
|MTS
|Victor Aquilina
|-
! scope=&quot;row&quot; | {{Flag|Polonya}}
|TP
|Telewizja Polska
|{{N/A|align=left|''Walang nakakaalam''}}
|-
! scope=&quot;row&quot; | {{Flag|Rumanya|variant=1965}}
|TVR
|Programul 1{{Efn|Naantalang pagsasahimpapawid noong ika-28 ng Marso 1970 nang 9:10 ng gabi (EET)}}
|{{N/A|align=left|''Walang nakakaalam''}}
|-
! scope=&quot;row&quot; | {{Flag|Hungary|name=Unggriya}}
|MTV
|MTV
|{{N/A|align=left|''Walang nakakaalam''}}
|}

==Mga nota==
{{Notelist}}

==Mga sanggunian==
{{Reflist}}

[[Kategorya:Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision]]
[[Kategorya:Patimpalak sa pag-awit]]
[[Kategorya:Europa]]</text>
      <sha1>1aiel529grsnxub8tvdgov7pivbx326</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kulalaying ng buwan</title>
    <ns>0</ns>
    <id>337742</id>
    <revision>
      <id>2202539</id>
      <timestamp>2026-04-11T12:15:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ZamboniZoomer</username>
        <id>149516</id>
      </contributor>
      <comment>Inilikha sa pagsalin ng pahinang &quot;[[:en:Special:Redirect/revision/1347984230|Lunar craters]]&quot;</comment>
      <origin>2202539</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7970" sha1="he82x0wai254ilqsskc5d4uf3mg9t1b" xml:space="preserve">
[[Talaksan:Webb_crater.png|thumb|Ang kulalaying o bunganga ng Webb, gaya ng nakikita mula sa Lunar Orbiter 1. Maraming mas maliliit na bunganga ang makikita sa loob at paligid ng Webb.]]
[[Talaksan:AS10-29-4324.jpg|thumb|Banaag sa gilid ng kulalaying o ukang bunganga ng Moltke na kinunan mula sa Apollo 10 .]]
Ang mga lunar crater o ''kulalaying'' sa Filipino ay mga bunganga o hukay sa ibabaw ng Buwan na nabuo dahil sa mga banggaan. Maraming crater ang makikita sa ibabaw ng Buwan, at lahat ng ito ay nabuo mula sa mga impact o pagbangga ng mga bagay mula sa kalawakan. Sa kasalukuyan, kinikilala ng International Astronomical Union ang 9,137 na crater, kung saan 1,675 sa mga ito ay natukoy na ang edad &lt;ref name=&quot;yang&quot;&gt;{{Cite journal |last=Yang |first=Chen |last2=Zhao |first2=Haishi |last3=Bruzzone |first3=Lorenzo |last4=Benediktsson |first4=Jon Atli |last5=Liang |first5=Yanchun |last6=Liu |first6=Bin |last7=Zeng |first7=Xingguo |last8=Guan |first8=Renchu |last9=Li |first9=Chunlai |last10=Ouyang |first10=Ziyuan |date=December 2020 |title=Lunar impact crater identification and age estimation with Chang'E data by deep and transfer learning |journal=Nature Communications |volume=11 |issue=1 |pages=6358 |arxiv=1912.01240 |bibcode=2020NatCo..11.6358Y |doi=10.1038/s41467-020-20215-y |pmc=7755906 |pmid=33353954 |doi-access=free}}&lt;/ref&gt;

== Kasaysayan ==
Ang salitang ''kulalaying'' ay isang sinaunang salita sa malalim na Tagalog na nangangahulugang mga “peklat” sa mukha ng Buwan.

Samantala, ang salitang ''crater'' ay nagmula sa salitang Griyego na ''kratēr'', na nangangahulugang “sisidlan” o lalagyan na ginagamit sa paghahalo ng alak at tubig.

Noong huling bahagi ng 1609, ginawa ni Galileo ang kanyang unang teleskopyo at noong Nobyembre 30, 1609, unang itinuon ito sa Buwan. Natuklasan niya na taliwas sa paniniwala noon, ang Buwan ay hindi isang perpektong bilog o makinis na globo, kundi may mga bundok at mga uka na parang mangkok. Ang mga ito ay tinawag na “crater” ni Johann Hieronymus Schröter noong 1791, at pinalawak ang paggamit ng salita na dati’y iniuugnay lamang sa mga bulkan.

Noong 1665, iminungkahi ni Robert Hooke sa kanyang akdang ''Micrographia'' ang dalawang paliwanag kung paano nabuo ang mga crater sa Buwan: una, na ito ay dulot ng mga bagay mula sa kalawakan na bumangga sa ibabaw nito; at ikalawa, na maaaring resulta ito ng mga bulkanikong gawain sa loob ng Buwan. .

. 

== Mga lokasyon ng mga pangunahing bungangang kulalaying ==
Ang pulang marker sa mga larawang ito ay naglalarawan ng lokasyon ng pinangalanang tampok ng uka o kulalaying sa malapit na bahagi ng Buwan.&lt;gallery&gt;
Talaksan:Location_of_albategnius_crater.jpg|{{Center|[[Albategnius (crater)|Albategnius]]}}
Talaksan:Location_of_lunar_aristarchus_crater.jpg|{{Center|[[Aristarchus (crater)|Aristarchus]]}}
Talaksan:Location_of_lunar_aristoteles_crater.jpg|{{Center|[[Aristoteles (crater)|Aristoteles]]}}
Talaksan:Location_of_lunar_bailly_crater.jpg|{{Center|[[Bailly (crater)|Bailly]]}}
File:Unbenannt.JPG|{{Center|[[Carroll (crater)|Carroll]]}}
Talaksan:Location_of_lunar_crater_clavius.jpg|{{Center|[[Clavius (crater)|Clavius]]}}
Talaksan:Location_of_lunar_crater_copernicus.jpg|{{Center|[[Copernicus (lunar crater)|Copernicus]]}}
Talaksan:Location_of_lunar_crater_fra_mauro.jpg|{{Center|[[Fra Mauro (crater)|Fra Mauro]]}}
Talaksan:Location_of_lunar_crater_humboldt.jpg|{{Center|[[Humboldt (crater)|Humboldt]]}}
Talaksan:Location_of_lunar_crater_janssen.jpg|{{Center|[[Janssen (lunar crater)|Janssen]]}}
Talaksan:Location_of_lunar_crater_langrenus.jpg|{{Center|[[Langrenus (crater)|Langrenus]]}}
Talaksan:Location_of_lunar_crater_longomontanus.jpg|{{Center|[[Longomontanus (crater)|Longomontanus]]}}
Talaksan:Location_of_lunar_crater_maginus.jpg|{{Center|[[Maginus (crater)|Maginus]]}}
Talaksan:Location_of_lunar_crater_metius.jpg|{{Center|[[Metius (crater)|Metius]]}}
Talaksan:Location_of_lunar_crater_moretus.jpg|{{Center|[[Moretus (crater)|Moretus]]}}
Talaksan:Location_of_lunar_crater_petavius.jpg|{{Center|[[Petavius (crater)|Petavius]]}}
Talaksan:Location_of_lunar_crater_picard.jpg|{{Center|[[Picard (crater)|Picard]]}}
Talaksan:Location_of_lunar_crater_piccolomini.jpg|{{Center|[[Piccolomini (crater)|Piccolomini]]}}
Talaksan:Location_of_lunar_crater_pitatus.jpg|{{Center|[[Pitatus (crater)|Pitatus]]}}
Talaksan:Location_of_lunar_crater_plinius.jpg|{{Center|[[Plinius (crater)|Plinius]]}}
Talaksan:Location_of_lunar_crater_rheita.jpg|{{Center|[[Rheita (crater)|Rheita]]}}
Talaksan:Location_of_lunar_crater_russell.jpg|{{Center|[[Russell (lunar crater)|Russell]]}}
Talaksan:Location_of_lunar_crater_schickard.jpg|{{Center|[[Schickard (crater)|Schickard]]}}
Talaksan:Location_of_lunar_crater_seleucus.jpg|{{Center|[[Seleucus (crater)|Seleucus]]}}
Talaksan:Location_of_lunar_crater_stadius.jpg|{{Center|[[Stadius (crater)|Stadius]]}}
Talaksan:Location_of_lunar_crater_stofler.jpg|{{Center|[[Stöfler (crater)|Stöfler]]}}
Talaksan:Location_of_lunar_crater_thebit.jpg|{{Center|[[Thebit (crater)|Thebit]]}}
Talaksan:Location_of_lunar_crater_theophilus.jpg|{{Center|[[Theophilus (crater)|Theophilus]]}}
Talaksan:Lage_des_Mondkraters_Tycho.jpg|{{Center|[[Tycho (crater)|Tycho]]}}
Talaksan:Location_of_lunar_crater_vendelinus.jpg|{{Center|[[Vendelinus (crater)|Vendelinus]]}}
Talaksan:Location_of_lunar_crater_wargentin.jpg|{{Center|[[Wargentin (crater)|Wargentin]]}}
&lt;/gallery&gt;

== Mga Sanggunian ==
&lt;references&gt;
&lt;ref name=&quot;Proceedings_1967&quot;&gt;{{Cite web |title=Proceedings of the Thirteenth General Assembly (Prague, 1967) – excerpts |url=https://the-moon.us/wiki/IAU_Transactions_XIIIB |access-date=2014-09-01 |publisher=The-Moon Wiki}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;gazetteer&quot;&gt;Data from [https://planetarynames.wr.usgs.gov Gazetteer of Planetary Nomenclature] {{Webarchive}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;gazetteer_categories&quot;&gt;{{Cite web |title=Categories for Naming Features on Planets and Satellites |url=https://planetarynames.wr.usgs.gov/Page/Categories |url-status=live |archive-url=https://archive.today/20120525202317/http://planetarynames.wr.usgs.gov/Page/Categories |archive-date=2012-05-25 |access-date=2014-08-24 |website=Gazetteer of Planetary Nomenclature |publisher=International Astronomical Union (IAU) Working Group for Planetary System Nomenclature (WGPSN)}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;gazetteer_terms&quot;&gt;{{Cite web |title=Descriptor Terms (Feature Types) |url=https://planetarynames.wr.usgs.gov/DescriptorTerms |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20131210035813/http://planetarynames.wr.usgs.gov/DescriptorTerms |archive-date=2013-12-10 |access-date=2014-08-24 |website=Gazetteer of Planetary Nomenclature |publisher=International Astronomical Union (IAU) Working Group for Planetary System Nomenclature (WGPSN)}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;glossary_2005&quot;&gt;{{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=SfnSesBc-RgC&amp;q=thalassoid&amp;pg=PA665 |title=Glossary of Geology |date=2005 |publisher=[[Springer Science &amp; Business Media]] |isbn=978-0-922-15276-6 |editor-last=J. A. Jackson |edition=5th |pages=665 |editor-last2=J. P. Mehl |editor-last3=K. K. E. Neuendorf (American Geological Institute)}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;Greeley_1990&quot;&gt;{{Cite book |last=Greeley R. |title=Planetary Mapping |last2=Batson R. M. |date=1990 |publisher=[[Cambridge University Press]] |isbn=978-0-5210-3373-2 |pages=97–103 |chapter=4.2. Moon: 1640–1977 |chapter-url=https://books.google.com/books?id=ztodv66A1VsC&amp;pg=PA97}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;Mosher_1970&quot;&gt;{{Cite thesis}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;Wood_1978_fresh&quot;&gt;{{Cite journal |last=Wood C. A. |last2=Anderson L. |date=1978 |title=New morphometric data for fresh lunar craters |url=http://articles.adsabs.harvard.edu/cgi-bin/nph-iarticle_query?1978LPSC....9.3669W&amp;amp;data_type=PDF_HIGH&amp;amp;whole_paper=YES&amp;amp;type=PRINTER&amp;amp;filetype=.pdf |journal=Proceedings of the 9th Lunar and Planetary Science Conference, Houston, Texas, March 13–17, 1978 |volume=9 |pages=3669–3689 |bibcode=1978LPSC....9.3669W}}&lt;/ref&gt;
&lt;/references&gt;</text>
      <sha1>he82x0wai254ilqsskc5d4uf3mg9t1b</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2202540</id>
      <parentid>2202539</parentid>
      <timestamp>2026-04-11T12:17:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ZamboniZoomer</username>
        <id>149516</id>
      </contributor>
      <comment>/* Kasaysayan */</comment>
      <origin>2202540</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8673" sha1="jzerabjhfz75ve4l5m8v74bvmwur65r" xml:space="preserve">
[[Talaksan:Webb_crater.png|thumb|Ang kulalaying o bunganga ng Webb, gaya ng nakikita mula sa Lunar Orbiter 1. Maraming mas maliliit na bunganga ang makikita sa loob at paligid ng Webb.]]
[[Talaksan:AS10-29-4324.jpg|thumb|Banaag sa gilid ng kulalaying o ukang bunganga ng Moltke na kinunan mula sa Apollo 10 .]]
Ang mga lunar crater o ''kulalaying'' sa Filipino ay mga bunganga o hukay sa ibabaw ng Buwan na nabuo dahil sa mga banggaan. Maraming crater ang makikita sa ibabaw ng Buwan, at lahat ng ito ay nabuo mula sa mga impact o pagbangga ng mga bagay mula sa kalawakan. Sa kasalukuyan, kinikilala ng International Astronomical Union ang 9,137 na crater, kung saan 1,675 sa mga ito ay natukoy na ang edad &lt;ref name=&quot;yang&quot;&gt;{{Cite journal |last=Yang |first=Chen |last2=Zhao |first2=Haishi |last3=Bruzzone |first3=Lorenzo |last4=Benediktsson |first4=Jon Atli |last5=Liang |first5=Yanchun |last6=Liu |first6=Bin |last7=Zeng |first7=Xingguo |last8=Guan |first8=Renchu |last9=Li |first9=Chunlai |last10=Ouyang |first10=Ziyuan |date=December 2020 |title=Lunar impact crater identification and age estimation with Chang'E data by deep and transfer learning |journal=Nature Communications |volume=11 |issue=1 |pages=6358 |arxiv=1912.01240 |bibcode=2020NatCo..11.6358Y |doi=10.1038/s41467-020-20215-y |pmc=7755906 |pmid=33353954 |doi-access=free}}&lt;/ref&gt;

== Kasaysayan ==
Ang salitang ''kulalaying'' ay isang sinaunang salita sa malalim na Tagalog na nangangahulugang mga “peklat” sa mukha ng Buwan.&lt;ref&gt;{{Citation |title=CRÍTICA DE LA DEMOCRACIA Y RESPONSABILIDAD DE LOS JURISTAS |date=2023-11-06 |url=https://doi.org/10.2307/jj.11102963.17 |work=Los libros de los otros, Debates metodológicos sobre historia del estado y del pensamiento jurídico. |pages=327–370 |publisher=Dykinson |isbn=978-84-1170-132-7 |access-date=2026-04-11}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Ortega Pérez |first=Marta |date=2018-07-09 |title=La labor lexicográfica bilingüe de Fray Domingo de los Santos: Vocabulario de la lengua Tagala |url=https://doi.org/10.17561/rilex.v1.n1.2 |journal=RILEX. Revista sobre investigaciones léxicas |volume=1 |issue=1 |pages=29–53 |doi=10.17561/rilex.v1.n1.2 |issn=2605-3136}}&lt;/ref&gt;

Samantala, ang salitang ''crater'' ay nagmula sa salitang Griyego na ''kratēr'', na nangangahulugang “sisidlan” o lalagyan na ginagamit sa paghahalo ng alak at tubig.

Noong huling bahagi ng 1609, ginawa ni Galileo ang kanyang unang teleskopyo at noong Nobyembre 30, 1609, unang itinuon ito sa Buwan. Natuklasan niya na taliwas sa paniniwala noon, ang Buwan ay hindi isang perpektong bilog o makinis na globo, kundi may mga bundok at mga uka na parang mangkok. Ang mga ito ay tinawag na “crater” ni Johann Hieronymus Schröter noong 1791, at pinalawak ang paggamit ng salita na dati’y iniuugnay lamang sa mga bulkan.

Noong 1665, iminungkahi ni Robert Hooke sa kanyang akdang ''Micrographia'' ang dalawang paliwanag kung paano nabuo ang mga crater sa Buwan: una, na ito ay dulot ng mga bagay mula sa kalawakan na bumangga sa ibabaw nito; at ikalawa, na maaaring resulta ito ng mga bulkanikong gawain sa loob ng Buwan. .

. 

== Mga lokasyon ng mga pangunahing bungangang kulalaying ==
Ang pulang marker sa mga larawang ito ay naglalarawan ng lokasyon ng pinangalanang tampok ng uka o kulalaying sa malapit na bahagi ng Buwan.&lt;gallery&gt;
Talaksan:Location_of_albategnius_crater.jpg|{{Center|[[Albategnius (crater)|Albategnius]]}}
Talaksan:Location_of_lunar_aristarchus_crater.jpg|{{Center|[[Aristarchus (crater)|Aristarchus]]}}
Talaksan:Location_of_lunar_aristoteles_crater.jpg|{{Center|[[Aristoteles (crater)|Aristoteles]]}}
Talaksan:Location_of_lunar_bailly_crater.jpg|{{Center|[[Bailly (crater)|Bailly]]}}
File:Unbenannt.JPG|{{Center|[[Carroll (crater)|Carroll]]}}
Talaksan:Location_of_lunar_crater_clavius.jpg|{{Center|[[Clavius (crater)|Clavius]]}}
Talaksan:Location_of_lunar_crater_copernicus.jpg|{{Center|[[Copernicus (lunar crater)|Copernicus]]}}
Talaksan:Location_of_lunar_crater_fra_mauro.jpg|{{Center|[[Fra Mauro (crater)|Fra Mauro]]}}
Talaksan:Location_of_lunar_crater_humboldt.jpg|{{Center|[[Humboldt (crater)|Humboldt]]}}
Talaksan:Location_of_lunar_crater_janssen.jpg|{{Center|[[Janssen (lunar crater)|Janssen]]}}
Talaksan:Location_of_lunar_crater_langrenus.jpg|{{Center|[[Langrenus (crater)|Langrenus]]}}
Talaksan:Location_of_lunar_crater_longomontanus.jpg|{{Center|[[Longomontanus (crater)|Longomontanus]]}}
Talaksan:Location_of_lunar_crater_maginus.jpg|{{Center|[[Maginus (crater)|Maginus]]}}
Talaksan:Location_of_lunar_crater_metius.jpg|{{Center|[[Metius (crater)|Metius]]}}
Talaksan:Location_of_lunar_crater_moretus.jpg|{{Center|[[Moretus (crater)|Moretus]]}}
Talaksan:Location_of_lunar_crater_petavius.jpg|{{Center|[[Petavius (crater)|Petavius]]}}
Talaksan:Location_of_lunar_crater_picard.jpg|{{Center|[[Picard (crater)|Picard]]}}
Talaksan:Location_of_lunar_crater_piccolomini.jpg|{{Center|[[Piccolomini (crater)|Piccolomini]]}}
Talaksan:Location_of_lunar_crater_pitatus.jpg|{{Center|[[Pitatus (crater)|Pitatus]]}}
Talaksan:Location_of_lunar_crater_plinius.jpg|{{Center|[[Plinius (crater)|Plinius]]}}
Talaksan:Location_of_lunar_crater_rheita.jpg|{{Center|[[Rheita (crater)|Rheita]]}}
Talaksan:Location_of_lunar_crater_russell.jpg|{{Center|[[Russell (lunar crater)|Russell]]}}
Talaksan:Location_of_lunar_crater_schickard.jpg|{{Center|[[Schickard (crater)|Schickard]]}}
Talaksan:Location_of_lunar_crater_seleucus.jpg|{{Center|[[Seleucus (crater)|Seleucus]]}}
Talaksan:Location_of_lunar_crater_stadius.jpg|{{Center|[[Stadius (crater)|Stadius]]}}
Talaksan:Location_of_lunar_crater_stofler.jpg|{{Center|[[Stöfler (crater)|Stöfler]]}}
Talaksan:Location_of_lunar_crater_thebit.jpg|{{Center|[[Thebit (crater)|Thebit]]}}
Talaksan:Location_of_lunar_crater_theophilus.jpg|{{Center|[[Theophilus (crater)|Theophilus]]}}
Talaksan:Lage_des_Mondkraters_Tycho.jpg|{{Center|[[Tycho (crater)|Tycho]]}}
Talaksan:Location_of_lunar_crater_vendelinus.jpg|{{Center|[[Vendelinus (crater)|Vendelinus]]}}
Talaksan:Location_of_lunar_crater_wargentin.jpg|{{Center|[[Wargentin (crater)|Wargentin]]}}
&lt;/gallery&gt;

== Mga Sanggunian ==
&lt;references&gt;
&lt;ref name=&quot;Proceedings_1967&quot;&gt;{{Cite web |title=Proceedings of the Thirteenth General Assembly (Prague, 1967) – excerpts |url=https://the-moon.us/wiki/IAU_Transactions_XIIIB |access-date=2014-09-01 |publisher=The-Moon Wiki}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;gazetteer&quot;&gt;Data from [https://planetarynames.wr.usgs.gov Gazetteer of Planetary Nomenclature] {{Webarchive}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;gazetteer_categories&quot;&gt;{{Cite web |title=Categories for Naming Features on Planets and Satellites |url=https://planetarynames.wr.usgs.gov/Page/Categories |url-status=live |archive-url=https://archive.today/20120525202317/http://planetarynames.wr.usgs.gov/Page/Categories |archive-date=2012-05-25 |access-date=2014-08-24 |website=Gazetteer of Planetary Nomenclature |publisher=International Astronomical Union (IAU) Working Group for Planetary System Nomenclature (WGPSN)}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;gazetteer_terms&quot;&gt;{{Cite web |title=Descriptor Terms (Feature Types) |url=https://planetarynames.wr.usgs.gov/DescriptorTerms |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20131210035813/http://planetarynames.wr.usgs.gov/DescriptorTerms |archive-date=2013-12-10 |access-date=2014-08-24 |website=Gazetteer of Planetary Nomenclature |publisher=International Astronomical Union (IAU) Working Group for Planetary System Nomenclature (WGPSN)}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;glossary_2005&quot;&gt;{{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=SfnSesBc-RgC&amp;q=thalassoid&amp;pg=PA665 |title=Glossary of Geology |date=2005 |publisher=[[Springer Science &amp; Business Media]] |isbn=978-0-922-15276-6 |editor-last=J. A. Jackson |edition=5th |pages=665 |editor-last2=J. P. Mehl |editor-last3=K. K. E. Neuendorf (American Geological Institute)}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;Greeley_1990&quot;&gt;{{Cite book |last=Greeley R. |title=Planetary Mapping |last2=Batson R. M. |date=1990 |publisher=[[Cambridge University Press]] |isbn=978-0-5210-3373-2 |pages=97–103 |chapter=4.2. Moon: 1640–1977 |chapter-url=https://books.google.com/books?id=ztodv66A1VsC&amp;pg=PA97}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;Mosher_1970&quot;&gt;{{Cite thesis}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;Wood_1978_fresh&quot;&gt;{{Cite journal |last=Wood C. A. |last2=Anderson L. |date=1978 |title=New morphometric data for fresh lunar craters |url=http://articles.adsabs.harvard.edu/cgi-bin/nph-iarticle_query?1978LPSC....9.3669W&amp;amp;data_type=PDF_HIGH&amp;amp;whole_paper=YES&amp;amp;type=PRINTER&amp;amp;filetype=.pdf |journal=Proceedings of the 9th Lunar and Planetary Science Conference, Houston, Texas, March 13–17, 1978 |volume=9 |pages=3669–3689 |bibcode=1978LPSC....9.3669W}}&lt;/ref&gt;
&lt;/references&gt;</text>
      <sha1>jzerabjhfz75ve4l5m8v74bvmwur65r</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2202541</id>
      <parentid>2202540</parentid>
      <timestamp>2026-04-11T12:18:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ZamboniZoomer</username>
        <id>149516</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Inilipat ni ZamboniZoomer ang pahinang [[Kualalaying ng buwan]] sa [[Kulalaying ng buwan]]</comment>
      <origin>2202540</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8673" sha1="jzerabjhfz75ve4l5m8v74bvmwur65r" xml:space="preserve">
[[Talaksan:Webb_crater.png|thumb|Ang kulalaying o bunganga ng Webb, gaya ng nakikita mula sa Lunar Orbiter 1. Maraming mas maliliit na bunganga ang makikita sa loob at paligid ng Webb.]]
[[Talaksan:AS10-29-4324.jpg|thumb|Banaag sa gilid ng kulalaying o ukang bunganga ng Moltke na kinunan mula sa Apollo 10 .]]
Ang mga lunar crater o ''kulalaying'' sa Filipino ay mga bunganga o hukay sa ibabaw ng Buwan na nabuo dahil sa mga banggaan. Maraming crater ang makikita sa ibabaw ng Buwan, at lahat ng ito ay nabuo mula sa mga impact o pagbangga ng mga bagay mula sa kalawakan. Sa kasalukuyan, kinikilala ng International Astronomical Union ang 9,137 na crater, kung saan 1,675 sa mga ito ay natukoy na ang edad &lt;ref name=&quot;yang&quot;&gt;{{Cite journal |last=Yang |first=Chen |last2=Zhao |first2=Haishi |last3=Bruzzone |first3=Lorenzo |last4=Benediktsson |first4=Jon Atli |last5=Liang |first5=Yanchun |last6=Liu |first6=Bin |last7=Zeng |first7=Xingguo |last8=Guan |first8=Renchu |last9=Li |first9=Chunlai |last10=Ouyang |first10=Ziyuan |date=December 2020 |title=Lunar impact crater identification and age estimation with Chang'E data by deep and transfer learning |journal=Nature Communications |volume=11 |issue=1 |pages=6358 |arxiv=1912.01240 |bibcode=2020NatCo..11.6358Y |doi=10.1038/s41467-020-20215-y |pmc=7755906 |pmid=33353954 |doi-access=free}}&lt;/ref&gt;

== Kasaysayan ==
Ang salitang ''kulalaying'' ay isang sinaunang salita sa malalim na Tagalog na nangangahulugang mga “peklat” sa mukha ng Buwan.&lt;ref&gt;{{Citation |title=CRÍTICA DE LA DEMOCRACIA Y RESPONSABILIDAD DE LOS JURISTAS |date=2023-11-06 |url=https://doi.org/10.2307/jj.11102963.17 |work=Los libros de los otros, Debates metodológicos sobre historia del estado y del pensamiento jurídico. |pages=327–370 |publisher=Dykinson |isbn=978-84-1170-132-7 |access-date=2026-04-11}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Ortega Pérez |first=Marta |date=2018-07-09 |title=La labor lexicográfica bilingüe de Fray Domingo de los Santos: Vocabulario de la lengua Tagala |url=https://doi.org/10.17561/rilex.v1.n1.2 |journal=RILEX. Revista sobre investigaciones léxicas |volume=1 |issue=1 |pages=29–53 |doi=10.17561/rilex.v1.n1.2 |issn=2605-3136}}&lt;/ref&gt;

Samantala, ang salitang ''crater'' ay nagmula sa salitang Griyego na ''kratēr'', na nangangahulugang “sisidlan” o lalagyan na ginagamit sa paghahalo ng alak at tubig.

Noong huling bahagi ng 1609, ginawa ni Galileo ang kanyang unang teleskopyo at noong Nobyembre 30, 1609, unang itinuon ito sa Buwan. Natuklasan niya na taliwas sa paniniwala noon, ang Buwan ay hindi isang perpektong bilog o makinis na globo, kundi may mga bundok at mga uka na parang mangkok. Ang mga ito ay tinawag na “crater” ni Johann Hieronymus Schröter noong 1791, at pinalawak ang paggamit ng salita na dati’y iniuugnay lamang sa mga bulkan.

Noong 1665, iminungkahi ni Robert Hooke sa kanyang akdang ''Micrographia'' ang dalawang paliwanag kung paano nabuo ang mga crater sa Buwan: una, na ito ay dulot ng mga bagay mula sa kalawakan na bumangga sa ibabaw nito; at ikalawa, na maaaring resulta ito ng mga bulkanikong gawain sa loob ng Buwan. .

. 

== Mga lokasyon ng mga pangunahing bungangang kulalaying ==
Ang pulang marker sa mga larawang ito ay naglalarawan ng lokasyon ng pinangalanang tampok ng uka o kulalaying sa malapit na bahagi ng Buwan.&lt;gallery&gt;
Talaksan:Location_of_albategnius_crater.jpg|{{Center|[[Albategnius (crater)|Albategnius]]}}
Talaksan:Location_of_lunar_aristarchus_crater.jpg|{{Center|[[Aristarchus (crater)|Aristarchus]]}}
Talaksan:Location_of_lunar_aristoteles_crater.jpg|{{Center|[[Aristoteles (crater)|Aristoteles]]}}
Talaksan:Location_of_lunar_bailly_crater.jpg|{{Center|[[Bailly (crater)|Bailly]]}}
File:Unbenannt.JPG|{{Center|[[Carroll (crater)|Carroll]]}}
Talaksan:Location_of_lunar_crater_clavius.jpg|{{Center|[[Clavius (crater)|Clavius]]}}
Talaksan:Location_of_lunar_crater_copernicus.jpg|{{Center|[[Copernicus (lunar crater)|Copernicus]]}}
Talaksan:Location_of_lunar_crater_fra_mauro.jpg|{{Center|[[Fra Mauro (crater)|Fra Mauro]]}}
Talaksan:Location_of_lunar_crater_humboldt.jpg|{{Center|[[Humboldt (crater)|Humboldt]]}}
Talaksan:Location_of_lunar_crater_janssen.jpg|{{Center|[[Janssen (lunar crater)|Janssen]]}}
Talaksan:Location_of_lunar_crater_langrenus.jpg|{{Center|[[Langrenus (crater)|Langrenus]]}}
Talaksan:Location_of_lunar_crater_longomontanus.jpg|{{Center|[[Longomontanus (crater)|Longomontanus]]}}
Talaksan:Location_of_lunar_crater_maginus.jpg|{{Center|[[Maginus (crater)|Maginus]]}}
Talaksan:Location_of_lunar_crater_metius.jpg|{{Center|[[Metius (crater)|Metius]]}}
Talaksan:Location_of_lunar_crater_moretus.jpg|{{Center|[[Moretus (crater)|Moretus]]}}
Talaksan:Location_of_lunar_crater_petavius.jpg|{{Center|[[Petavius (crater)|Petavius]]}}
Talaksan:Location_of_lunar_crater_picard.jpg|{{Center|[[Picard (crater)|Picard]]}}
Talaksan:Location_of_lunar_crater_piccolomini.jpg|{{Center|[[Piccolomini (crater)|Piccolomini]]}}
Talaksan:Location_of_lunar_crater_pitatus.jpg|{{Center|[[Pitatus (crater)|Pitatus]]}}
Talaksan:Location_of_lunar_crater_plinius.jpg|{{Center|[[Plinius (crater)|Plinius]]}}
Talaksan:Location_of_lunar_crater_rheita.jpg|{{Center|[[Rheita (crater)|Rheita]]}}
Talaksan:Location_of_lunar_crater_russell.jpg|{{Center|[[Russell (lunar crater)|Russell]]}}
Talaksan:Location_of_lunar_crater_schickard.jpg|{{Center|[[Schickard (crater)|Schickard]]}}
Talaksan:Location_of_lunar_crater_seleucus.jpg|{{Center|[[Seleucus (crater)|Seleucus]]}}
Talaksan:Location_of_lunar_crater_stadius.jpg|{{Center|[[Stadius (crater)|Stadius]]}}
Talaksan:Location_of_lunar_crater_stofler.jpg|{{Center|[[Stöfler (crater)|Stöfler]]}}
Talaksan:Location_of_lunar_crater_thebit.jpg|{{Center|[[Thebit (crater)|Thebit]]}}
Talaksan:Location_of_lunar_crater_theophilus.jpg|{{Center|[[Theophilus (crater)|Theophilus]]}}
Talaksan:Lage_des_Mondkraters_Tycho.jpg|{{Center|[[Tycho (crater)|Tycho]]}}
Talaksan:Location_of_lunar_crater_vendelinus.jpg|{{Center|[[Vendelinus (crater)|Vendelinus]]}}
Talaksan:Location_of_lunar_crater_wargentin.jpg|{{Center|[[Wargentin (crater)|Wargentin]]}}
&lt;/gallery&gt;

== Mga Sanggunian ==
&lt;references&gt;
&lt;ref name=&quot;Proceedings_1967&quot;&gt;{{Cite web |title=Proceedings of the Thirteenth General Assembly (Prague, 1967) – excerpts |url=https://the-moon.us/wiki/IAU_Transactions_XIIIB |access-date=2014-09-01 |publisher=The-Moon Wiki}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;gazetteer&quot;&gt;Data from [https://planetarynames.wr.usgs.gov Gazetteer of Planetary Nomenclature] {{Webarchive}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;gazetteer_categories&quot;&gt;{{Cite web |title=Categories for Naming Features on Planets and Satellites |url=https://planetarynames.wr.usgs.gov/Page/Categories |url-status=live |archive-url=https://archive.today/20120525202317/http://planetarynames.wr.usgs.gov/Page/Categories |archive-date=2012-05-25 |access-date=2014-08-24 |website=Gazetteer of Planetary Nomenclature |publisher=International Astronomical Union (IAU) Working Group for Planetary System Nomenclature (WGPSN)}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;gazetteer_terms&quot;&gt;{{Cite web |title=Descriptor Terms (Feature Types) |url=https://planetarynames.wr.usgs.gov/DescriptorTerms |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20131210035813/http://planetarynames.wr.usgs.gov/DescriptorTerms |archive-date=2013-12-10 |access-date=2014-08-24 |website=Gazetteer of Planetary Nomenclature |publisher=International Astronomical Union (IAU) Working Group for Planetary System Nomenclature (WGPSN)}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;glossary_2005&quot;&gt;{{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=SfnSesBc-RgC&amp;q=thalassoid&amp;pg=PA665 |title=Glossary of Geology |date=2005 |publisher=[[Springer Science &amp; Business Media]] |isbn=978-0-922-15276-6 |editor-last=J. A. Jackson |edition=5th |pages=665 |editor-last2=J. P. Mehl |editor-last3=K. K. E. Neuendorf (American Geological Institute)}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;Greeley_1990&quot;&gt;{{Cite book |last=Greeley R. |title=Planetary Mapping |last2=Batson R. M. |date=1990 |publisher=[[Cambridge University Press]] |isbn=978-0-5210-3373-2 |pages=97–103 |chapter=4.2. Moon: 1640–1977 |chapter-url=https://books.google.com/books?id=ztodv66A1VsC&amp;pg=PA97}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;Mosher_1970&quot;&gt;{{Cite thesis}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;Wood_1978_fresh&quot;&gt;{{Cite journal |last=Wood C. A. |last2=Anderson L. |date=1978 |title=New morphometric data for fresh lunar craters |url=http://articles.adsabs.harvard.edu/cgi-bin/nph-iarticle_query?1978LPSC....9.3669W&amp;amp;data_type=PDF_HIGH&amp;amp;whole_paper=YES&amp;amp;type=PRINTER&amp;amp;filetype=.pdf |journal=Proceedings of the 9th Lunar and Planetary Science Conference, Houston, Texas, March 13–17, 1978 |volume=9 |pages=3669–3689 |bibcode=1978LPSC....9.3669W}}&lt;/ref&gt;
&lt;/references&gt;</text>
      <sha1>jzerabjhfz75ve4l5m8v74bvmwur65r</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2202543</id>
      <parentid>2202541</parentid>
      <timestamp>2026-04-11T12:19:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ZamboniZoomer</username>
        <id>149516</id>
      </contributor>
      <origin>2202543</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8698" sha1="ixjfrg52gf96yjlc3thv3hjxk1s9rvy" xml:space="preserve">
[[Talaksan:Webb_crater.png|thumb|Ang kulalaying o bunganga ng Webb, gaya ng nakikita mula sa Lunar Orbiter 1. Maraming mas maliliit na bunganga ang makikita sa loob at paligid ng Webb.]]
[[Talaksan:AS10-29-4324.jpg|thumb|Banaag sa gilid ng kulalaying o ukang bunganga ng Moltke na kinunan mula sa Apollo 10 .]]
Ang mga lunar crater o ''kulalaying'' sa Filipino ay mga bunganga o hukay sa ibabaw ng Buwan na nabuo dahil sa mga banggaan. Maraming crater ang makikita sa ibabaw ng Buwan, at lahat ng ito ay nabuo mula sa mga impact o pagbangga ng mga bagay mula sa kalawakan. Sa kasalukuyan, kinikilala ng International Astronomical Union ang 9,137 na crater, kung saan 1,675 sa mga ito ay natukoy na ang edad &lt;ref name=&quot;yang&quot;&gt;{{Cite journal |last=Yang |first=Chen |last2=Zhao |first2=Haishi |last3=Bruzzone |first3=Lorenzo |last4=Benediktsson |first4=Jon Atli |last5=Liang |first5=Yanchun |last6=Liu |first6=Bin |last7=Zeng |first7=Xingguo |last8=Guan |first8=Renchu |last9=Li |first9=Chunlai |last10=Ouyang |first10=Ziyuan |date=December 2020 |title=Lunar impact crater identification and age estimation with Chang'E data by deep and transfer learning |journal=Nature Communications |volume=11 |issue=1 |pages=6358 |arxiv=1912.01240 |bibcode=2020NatCo..11.6358Y |doi=10.1038/s41467-020-20215-y |pmc=7755906 |pmid=33353954 |doi-access=free}}&lt;/ref&gt;

== Kasaysayan ==
Ang salitang ''kulalaying'' ay isang sinaunang salita sa malalim na Tagalog na nangangahulugang mga [[Kulalaying na peklat|“peklat”]] sa mukha ng Buwan.&lt;ref&gt;{{Citation |title=CRÍTICA DE LA DEMOCRACIA Y RESPONSABILIDAD DE LOS JURISTAS |date=2023-11-06 |url=https://doi.org/10.2307/jj.11102963.17 |work=Los libros de los otros, Debates metodológicos sobre historia del estado y del pensamiento jurídico. |pages=327–370 |publisher=Dykinson |isbn=978-84-1170-132-7 |access-date=2026-04-11}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Ortega Pérez |first=Marta |date=2018-07-09 |title=La labor lexicográfica bilingüe de Fray Domingo de los Santos: Vocabulario de la lengua Tagala |url=https://doi.org/10.17561/rilex.v1.n1.2 |journal=RILEX. Revista sobre investigaciones léxicas |volume=1 |issue=1 |pages=29–53 |doi=10.17561/rilex.v1.n1.2 |issn=2605-3136}}&lt;/ref&gt;

Samantala, ang salitang ''crater'' ay nagmula sa salitang Griyego na ''kratēr'', na nangangahulugang “sisidlan” o lalagyan na ginagamit sa paghahalo ng alak at tubig.

Noong huling bahagi ng 1609, ginawa ni Galileo ang kanyang unang teleskopyo at noong Nobyembre 30, 1609, unang itinuon ito sa Buwan. Natuklasan niya na taliwas sa paniniwala noon, ang Buwan ay hindi isang perpektong bilog o makinis na globo, kundi may mga bundok at mga uka na parang mangkok. Ang mga ito ay tinawag na “crater” ni Johann Hieronymus Schröter noong 1791, at pinalawak ang paggamit ng salita na dati’y iniuugnay lamang sa mga bulkan.

Noong 1665, iminungkahi ni Robert Hooke sa kanyang akdang ''Micrographia'' ang dalawang paliwanag kung paano nabuo ang mga crater sa Buwan: una, na ito ay dulot ng mga bagay mula sa kalawakan na bumangga sa ibabaw nito; at ikalawa, na maaaring resulta ito ng mga bulkanikong gawain sa loob ng Buwan. .

. 

== Mga lokasyon ng mga pangunahing bungangang kulalaying ==
Ang pulang marker sa mga larawang ito ay naglalarawan ng lokasyon ng pinangalanang tampok ng uka o kulalaying sa malapit na bahagi ng Buwan.&lt;gallery&gt;
Talaksan:Location_of_albategnius_crater.jpg|{{Center|[[Albategnius (crater)|Albategnius]]}}
Talaksan:Location_of_lunar_aristarchus_crater.jpg|{{Center|[[Aristarchus (crater)|Aristarchus]]}}
Talaksan:Location_of_lunar_aristoteles_crater.jpg|{{Center|[[Aristoteles (crater)|Aristoteles]]}}
Talaksan:Location_of_lunar_bailly_crater.jpg|{{Center|[[Bailly (crater)|Bailly]]}}
File:Unbenannt.JPG|{{Center|[[Carroll (crater)|Carroll]]}}
Talaksan:Location_of_lunar_crater_clavius.jpg|{{Center|[[Clavius (crater)|Clavius]]}}
Talaksan:Location_of_lunar_crater_copernicus.jpg|{{Center|[[Copernicus (lunar crater)|Copernicus]]}}
Talaksan:Location_of_lunar_crater_fra_mauro.jpg|{{Center|[[Fra Mauro (crater)|Fra Mauro]]}}
Talaksan:Location_of_lunar_crater_humboldt.jpg|{{Center|[[Humboldt (crater)|Humboldt]]}}
Talaksan:Location_of_lunar_crater_janssen.jpg|{{Center|[[Janssen (lunar crater)|Janssen]]}}
Talaksan:Location_of_lunar_crater_langrenus.jpg|{{Center|[[Langrenus (crater)|Langrenus]]}}
Talaksan:Location_of_lunar_crater_longomontanus.jpg|{{Center|[[Longomontanus (crater)|Longomontanus]]}}
Talaksan:Location_of_lunar_crater_maginus.jpg|{{Center|[[Maginus (crater)|Maginus]]}}
Talaksan:Location_of_lunar_crater_metius.jpg|{{Center|[[Metius (crater)|Metius]]}}
Talaksan:Location_of_lunar_crater_moretus.jpg|{{Center|[[Moretus (crater)|Moretus]]}}
Talaksan:Location_of_lunar_crater_petavius.jpg|{{Center|[[Petavius (crater)|Petavius]]}}
Talaksan:Location_of_lunar_crater_picard.jpg|{{Center|[[Picard (crater)|Picard]]}}
Talaksan:Location_of_lunar_crater_piccolomini.jpg|{{Center|[[Piccolomini (crater)|Piccolomini]]}}
Talaksan:Location_of_lunar_crater_pitatus.jpg|{{Center|[[Pitatus (crater)|Pitatus]]}}
Talaksan:Location_of_lunar_crater_plinius.jpg|{{Center|[[Plinius (crater)|Plinius]]}}
Talaksan:Location_of_lunar_crater_rheita.jpg|{{Center|[[Rheita (crater)|Rheita]]}}
Talaksan:Location_of_lunar_crater_russell.jpg|{{Center|[[Russell (lunar crater)|Russell]]}}
Talaksan:Location_of_lunar_crater_schickard.jpg|{{Center|[[Schickard (crater)|Schickard]]}}
Talaksan:Location_of_lunar_crater_seleucus.jpg|{{Center|[[Seleucus (crater)|Seleucus]]}}
Talaksan:Location_of_lunar_crater_stadius.jpg|{{Center|[[Stadius (crater)|Stadius]]}}
Talaksan:Location_of_lunar_crater_stofler.jpg|{{Center|[[Stöfler (crater)|Stöfler]]}}
Talaksan:Location_of_lunar_crater_thebit.jpg|{{Center|[[Thebit (crater)|Thebit]]}}
Talaksan:Location_of_lunar_crater_theophilus.jpg|{{Center|[[Theophilus (crater)|Theophilus]]}}
Talaksan:Lage_des_Mondkraters_Tycho.jpg|{{Center|[[Tycho (crater)|Tycho]]}}
Talaksan:Location_of_lunar_crater_vendelinus.jpg|{{Center|[[Vendelinus (crater)|Vendelinus]]}}
Talaksan:Location_of_lunar_crater_wargentin.jpg|{{Center|[[Wargentin (crater)|Wargentin]]}}
&lt;/gallery&gt;

== Mga Sanggunian ==
&lt;references&gt;
&lt;ref name=&quot;Proceedings_1967&quot;&gt;{{Cite web |title=Proceedings of the Thirteenth General Assembly (Prague, 1967) – excerpts |url=https://the-moon.us/wiki/IAU_Transactions_XIIIB |access-date=2014-09-01 |publisher=The-Moon Wiki}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;gazetteer&quot;&gt;Data from [https://planetarynames.wr.usgs.gov Gazetteer of Planetary Nomenclature] {{Webarchive}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;gazetteer_categories&quot;&gt;{{Cite web |title=Categories for Naming Features on Planets and Satellites |url=https://planetarynames.wr.usgs.gov/Page/Categories |url-status=live |archive-url=https://archive.today/20120525202317/http://planetarynames.wr.usgs.gov/Page/Categories |archive-date=2012-05-25 |access-date=2014-08-24 |website=Gazetteer of Planetary Nomenclature |publisher=International Astronomical Union (IAU) Working Group for Planetary System Nomenclature (WGPSN)}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;gazetteer_terms&quot;&gt;{{Cite web |title=Descriptor Terms (Feature Types) |url=https://planetarynames.wr.usgs.gov/DescriptorTerms |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20131210035813/http://planetarynames.wr.usgs.gov/DescriptorTerms |archive-date=2013-12-10 |access-date=2014-08-24 |website=Gazetteer of Planetary Nomenclature |publisher=International Astronomical Union (IAU) Working Group for Planetary System Nomenclature (WGPSN)}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;glossary_2005&quot;&gt;{{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=SfnSesBc-RgC&amp;q=thalassoid&amp;pg=PA665 |title=Glossary of Geology |date=2005 |publisher=[[Springer Science &amp; Business Media]] |isbn=978-0-922-15276-6 |editor-last=J. A. Jackson |edition=5th |pages=665 |editor-last2=J. P. Mehl |editor-last3=K. K. E. Neuendorf (American Geological Institute)}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;Greeley_1990&quot;&gt;{{Cite book |last=Greeley R. |title=Planetary Mapping |last2=Batson R. M. |date=1990 |publisher=[[Cambridge University Press]] |isbn=978-0-5210-3373-2 |pages=97–103 |chapter=4.2. Moon: 1640–1977 |chapter-url=https://books.google.com/books?id=ztodv66A1VsC&amp;pg=PA97}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;Mosher_1970&quot;&gt;{{Cite thesis}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;Wood_1978_fresh&quot;&gt;{{Cite journal |last=Wood C. A. |last2=Anderson L. |date=1978 |title=New morphometric data for fresh lunar craters |url=http://articles.adsabs.harvard.edu/cgi-bin/nph-iarticle_query?1978LPSC....9.3669W&amp;amp;data_type=PDF_HIGH&amp;amp;whole_paper=YES&amp;amp;type=PRINTER&amp;amp;filetype=.pdf |journal=Proceedings of the 9th Lunar and Planetary Science Conference, Houston, Texas, March 13–17, 1978 |volume=9 |pages=3669–3689 |bibcode=1978LPSC....9.3669W}}&lt;/ref&gt;
&lt;/references&gt;</text>
      <sha1>ixjfrg52gf96yjlc3thv3hjxk1s9rvy</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kualalaying ng buwan</title>
    <ns>0</ns>
    <id>337743</id>
    <redirect title="Kulalaying ng buwan" />
    <revision>
      <id>2202542</id>
      <timestamp>2026-04-11T12:18:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ZamboniZoomer</username>
        <id>149516</id>
      </contributor>
      <comment>Inilipat ni ZamboniZoomer ang pahinang [[Kualalaying ng buwan]] sa [[Kulalaying ng buwan]]</comment>
      <origin>2202542</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="33" sha1="fqouxpau4k29f4cbp8k397j0d09z8ae" xml:space="preserve">#REDIRECT [[Kulalaying ng buwan]]</text>
      <sha1>fqouxpau4k29f4cbp8k397j0d09z8ae</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Claire Holt</title>
    <ns>0</ns>
    <id>337744</id>
    <revision>
      <id>2202548</id>
      <timestamp>2026-04-11T15:20:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Cla1106</username>
        <id>160489</id>
      </contributor>
      <comment>Inilikha sa pagsalin ng pahinang &quot;[[:ext:Special:Redirect/revision/141977|Claire Holt]]&quot;</comment>
      <origin>2202548</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2290" sha1="i6d63wzim1xiqlu99p4l1o1dtzjvc8s" xml:space="preserve">{{Infobox person}}

Si '''Claire Rhiannon Holt''' (ipinanganak noong 11 Hunyo 1988) ay isang Australian-American na aktres. Nakilala siya sa kanyang unang papel bilang si Emma Gilbert sa seryeng pantasya na ''H2O: Just Add Water'' (2006–2008). Kalaunan ay lumipat siya sa Estados Unidos at nagdebut sa pelikula noong 2009.

Matapos ang kanyang paglabas sa pelikulang pantelebisyon na ''Mean Girls 2'' at sa unang dalawang season ng ''Pretty Little Liars'' (kapwa noong 2011), lalo siyang sumikat sa kanyang pagganap bilang si Rebekah Mikaelson sa mga seryeng supernatural drama ng The CW na ''The Vampire Diaries'' (2011–2014), ''The Originals'' (2013–2018), at ''Legacies'' (2021–2022). Dahil sa papel na ito, nakatanggap siya ng pagkilala at nominasyon sa Teen Choice Awards.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Claire Holt Movies &amp; TV Shows List {{!}} Rotten Tomatoes {{!}} Rotten Tomatoes |url=https://www.rottentomatoes.com/celebrity/claire_holt |access-date=2026-03-30 |website=www.rottentomatoes.com |language=en}}&lt;/ref&gt;

[[Talaksan:Claire_Holt_at_PaleyFest_2014.jpg|right|thumb|240x240px|Claire Holt noong2014]]
Noong ika-3 ng Disyembre 2017, si Claire Rhiannon Holt ay nag-anunsyo ng kanyang pakikipagkasundo sa real estate executive na si Andrew Joblon. Noong ika-5 ng Marso 2018, ibinahagi ni Holt sa Instagram na siya ay nakaranas ng kusang pagkalaglag &lt;ref&gt;{{Cite web |title=Claire Holt on Instagram: “I took this photo 10 days ago, as I waited for surgery after my sweet little baby lost its heartbeat. I sent it to my fiancé in the waiting…” |url=https://www.instagram.com/p/Bf66AdbFiEh/ |access-date=2026-03-30 |website=Instagram |language=en}}&lt;/ref&gt;

Nagpakasal sina Holt at Andrew Joblon noong ika-18 ng Agosto 2018. Mayroon silang tatlong anak: dalawang lalaki (ipinanganak noong 2019 at 2023) at isang babae (ipinanganak noong 2020).&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2025-12-14 |title=Claire Holt reflects on transformative journey of motherhood |url=https://www.thenews.com.pk/latest/1384795-claire-holt-reflects-on-transformative-journey-of-motherhood |access-date=2026-03-30 |website=The News International |language=en}}&lt;/ref&gt;
[[Talaksan:Claire_Holt_2012.jpg|thumb|Holt at the Ian Somerhalder Foundation's Influence Affair Red Carpet 2012.]]

[[Kategorya:Nabubuhay na mga tao]]</text>
      <sha1>i6d63wzim1xiqlu99p4l1o1dtzjvc8s</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2202549</id>
      <parentid>2202548</parentid>
      <timestamp>2026-04-11T15:30:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Cla1106</username>
        <id>160489</id>
      </contributor>
      <origin>2202549</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3446" sha1="n6idotarzxdgj3t20q2s6jb2swcp75r" xml:space="preserve">[[Talaksan:Claire_Holt_at_PaleyFest_2014.jpg|right|thumb|341x341px|Claire Holt noong 2014]]Si '''Claire Rhiannon Holt''' (ipinanganak noong 11 [[Hunyo]] [[1988]]) ay isang [[Australya|Australian]]-[[Estados Unidos|American]] na [[aktres]]. 

Nakilala siya sa kanyang unang papel bilang si Emma Gilbert sa seryeng pantasya na ''H2O: Just Add Water'' (2006–2008). Kalaunan ay lumipat siya sa Estados Unidos at nagdebut sa pelikula noong 2009.

=== Hanapbuhay ===
[[Talaksan:Claire_Holt_2012.jpg|thumb|Si Holt noong 2012|166x166px]]

Matapos ang kanyang paglabas sa pelikulang pantelebisyon na ''Mean Girls 2'' at sa unang dalawang season ng ''Pretty Little Liars'' (kapwa noong 2011), lalo siyang sumikat sa kanyang pagganap bilang si Rebekah Mikaelson sa mga seryeng supernatural drama ng The CW na ''[[The Vampire Diaries]]'' (2011–2014), ''The Originals'' (2013–2018), at ''Legacies'' (2021–2022). Dahil sa papel na ito, nakatanggap siya ng pagkilala at nominasyon sa Teen Choice Awards.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Claire Holt Movies &amp; TV Shows List {{!}} Rotten Tomatoes {{!}} Rotten Tomatoes |url=https://www.rottentomatoes.com/celebrity/claire_holt |access-date=2026-03-30 |website=www.rottentomatoes.com |language=en}}&lt;/ref&gt;

=== Pribadong buhay ===
Noong Hulyo 2015, nakipagtipan si Holt sa kanyang matagal nang kasintahan, ang prodyuser ng telebisyon na si Matt Kaplan. Ikinasal ang dalawa noong Abril 28, 2016. Noong Abril 27, 2017, naghain si Kaplan ng diborsyo laban kay Holt, na binanggit ang “hindi mapagkakasunduang pagkakaiba.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2015-07-14 |title=The Originals' Claire Holt Is Engaged to Matt Kaplan! |url=https://www.eonline.com/news/675889/the-originals-claire-holt-is-engaged-to-matt-kaplan |access-date=2026-04-11 |website=E! Online}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2017-05-05 |title=Claire Holt's Husband Files for Divorce Just Before the Couple's 1-Year Wedding Anniversary |url=https://www.eonline.com/news/848671/claire-holt-s-husband-files-for-divorce-just-before-the-couple-s-1-year-wedding-anniversary |access-date=2026-04-11 |website=E! Online}}&lt;/ref&gt;

Noong ika-3 ng Disyembre 2017, si Claire Rhiannon Holt ay nag-anunsyo ng kanyang pakikipagkasundo sa real estate executive na si Andrew Joblon. Noong ika-5 ng Marso 2018, ibinahagi ni Holt sa Instagram na siya ay nakaranas ng kusang pagkalaglag &lt;ref&gt;{{Cite web |title=Claire Holt on Instagram: “I took this photo 10 days ago, as I waited for surgery after my sweet little baby lost its heartbeat. I sent it to my fiancé in the waiting…” |url=https://www.instagram.com/p/Bf66AdbFiEh/ |access-date=2026-03-30 |website=Instagram |language=en}}&lt;/ref&gt;

Nagpakasal sina Holt at Andrew Joblon noong ika-18 ng Agosto 2018.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2018-08-20 |title='The Originals' Star Claire Holt Marries Andrew Joblon - CBS Philadelphia |url=https://www.cbsnews.com/philadelphia/news/the-originals-star-claire-holt-marries-andrew-joblon/ |access-date=2026-04-11 |website=www.cbsnews.com |language=en-US}}&lt;/ref&gt; Mayroon silang tatlong anak: dalawang lalaki (ipinanganak noong 2019 at 2023) at isang babae (ipinanganak noong 2020).&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2025-12-14 |title=Claire Holt reflects on transformative journey of motherhood |url=https://www.thenews.com.pk/latest/1384795-claire-holt-reflects-on-transformative-journey-of-motherhood |access-date=2026-03-30 |website=The News International |language=en}}&lt;/ref&gt;
[[Kategorya:Nabubuhay na mga tao]]</text>
      <sha1>n6idotarzxdgj3t20q2s6jb2swcp75r</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2202550</id>
      <parentid>2202549</parentid>
      <timestamp>2026-04-11T15:38:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Cla1106</username>
        <id>160489</id>
      </contributor>
      <origin>2202550</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4640" sha1="5z0iqsikx77m4749ktpfo76awxbrdl1" xml:space="preserve">[[Talaksan:Claire_Holt_at_PaleyFest_2014.jpg|right|thumb|341x341px|Claire Holt noong 2014]]Si '''Claire Rhiannon Holt''' (ipinanganak noong 11 [[Hunyo]] [[1988]]) ay isang [[Australya|Australian]]-[[Estados Unidos|American]] na [[aktres]]. 

Nakilala siya sa kanyang unang papel bilang si Emma Gilbert sa seryeng pantasya na ''H2O: Just Add Water'' (2006–2008). Kalaunan ay lumipat siya sa Estados Unidos at nagdebut sa pelikula noong 2009.

=== Hanapbuhay ===
Matapos ang kanyang paglabas sa pelikulang pantelebisyon na ''Mean Girls 2'' at sa unang dalawang season ng ''Pretty Little Liars'' (kapwa noong 2011), lalo siyang sumikat sa kanyang pagganap bilang si Rebekah Mikaelson sa mga seryeng supernatural drama ng The CW na ''[[The Vampire Diaries]]'' (2011–2014), ''The Originals'' (2013–2018), at ''Legacies'' (2021–2022). Dahil sa papel na ito, nakatanggap siya ng pagkilala at nominasyon sa Teen Choice Awards.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Claire Holt Movies &amp; TV Shows List {{!}} Rotten Tomatoes {{!}} Rotten Tomatoes |url=https://www.rottentomatoes.com/celebrity/claire_holt |access-date=2026-03-30 |website=www.rottentomatoes.com |language=en}}&lt;/ref&gt;

=== Pribadong buhay ===
Noong Hulyo 2015, nakipagtipan si Holt sa kanyang matagal nang kasintahan, ang prodyuser ng telebisyon na si Matt Kaplan. Ikinasal ang dalawa noong Abril 28, 2016. Noong Abril 27, 2017, naghain si Kaplan ng diborsyo laban kay Holt, na binanggit ang “hindi mapagkakasunduang pagkakaiba.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2015-07-14 |title=The Originals' Claire Holt Is Engaged to Matt Kaplan! |url=https://www.eonline.com/news/675889/the-originals-claire-holt-is-engaged-to-matt-kaplan |access-date=2026-04-11 |website=E! Online}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2017-05-05 |title=Claire Holt's Husband Files for Divorce Just Before the Couple's 1-Year Wedding Anniversary |url=https://www.eonline.com/news/848671/claire-holt-s-husband-files-for-divorce-just-before-the-couple-s-1-year-wedding-anniversary |access-date=2026-04-11 |website=E! Online}}&lt;/ref&gt;

Noong ika-3 ng Disyembre 2017, si Claire Rhiannon Holt ay nag-anunsyo ng kanyang pakikipagkasundo sa real estate executive na si Andrew Joblon. Noong ika-5 ng Marso 2018, ibinahagi ni Holt sa Instagram na siya ay nakaranas ng kusang pagkalaglag &lt;ref&gt;{{Cite web |title=Claire Holt on Instagram: “I took this photo 10 days ago, as I waited for surgery after my sweet little baby lost its heartbeat. I sent it to my fiancé in the waiting…” |url=https://www.instagram.com/p/Bf66AdbFiEh/ |access-date=2026-03-30 |website=Instagram |language=en}}&lt;/ref&gt;

Nagpakasal sina Holt at Andrew Joblon noong ika-18 ng Agosto 2018.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2018-08-20 |title='The Originals' Star Claire Holt Marries Andrew Joblon - CBS Philadelphia |url=https://www.cbsnews.com/philadelphia/news/the-originals-star-claire-holt-marries-andrew-joblon/ |access-date=2026-04-11 |website=www.cbsnews.com |language=en-US}}&lt;/ref&gt; Mayroon silang tatlong anak: dalawang lalaki (ipinanganak noong 2019 at 2023) at isang babae (ipinanganak noong 2020).&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2025-12-14 |title=Claire Holt reflects on transformative journey of motherhood |url=https://www.thenews.com.pk/latest/1384795-claire-holt-reflects-on-transformative-journey-of-motherhood |access-date=2026-03-30 |website=The News International |language=en}}&lt;/ref&gt;

=== Filmograpiya ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
!Taon
!Pamagat
!Papel
!Mga Tala
|-
|2009
|''Messengers 2: The Scarecrow''
|Lindsay Rollins
|
|-
|2012
|''Blue Like Jazz''
|Penny
|
|-
|2017
|''47 Meters Down''
|Kate
|
|-
|2019
|''The Divorce Party''
|Susan Brown
|
|-
|2019
|''A Violent Separation''
|Abbey Campbell
|
|-
|2021
|''Untitled Horror Movie''
|Kelly
|Isa ring executive producer
|}
[[Talaksan:Claire_Holt_2012.jpg|thumb|Si Holt noong 2012|401x401px]]
{| class=&quot;wikitable&quot;
!Taon
!Pamagat
!Papel
!Mga Tala
|-
|2006–2008
|''H&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;O: Just Add Water''
|Emma Gilbert
|Pangunahing papel (mga season 1–2), 51 na episode
|-
|2011
|''Mean Girls 2''
|Chastity Meyer
|Pelikulang pantelebisyon
|-
|2011
|''Pretty Little Liars''
|Samara Cook
|Paulit-ulit na papel (mga season 1–2), 5 episode
|-
|2011–2014
|''The Vampire Diaries''
|Rebekah Mikaelson
|Paulit-ulit na papel, 38 episode
|-
|2013–2018
|''The Originals''
|Rebekah Mikaelson
|Pangunahing papel (season 1); espesyal na panauhing artista (mga season 2–5); 37 episode
|-
|2015–2016
|''Aquarius''
|Charmain Tully
|Pangunahing papel, 22 episode
|-
|2021–2022
|''Legacies''
|Rebekah Mikaelson
|Espesyal na panauhing artista, 2 episode
|-
|2023
|''Based on a True Story''
|TV writer
|1 Episode
|}
[[Kategorya:Nabubuhay na mga tao]]</text>
      <sha1>5z0iqsikx77m4749ktpfo76awxbrdl1</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2202551</id>
      <parentid>2202550</parentid>
      <timestamp>2026-04-11T15:41:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Cla1106</username>
        <id>160489</id>
      </contributor>
      <comment>/* Filmograpiya */</comment>
      <origin>2202551</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4759" sha1="et029l5s9gt0ktwb5fj1ploulu37bg2" xml:space="preserve">[[Talaksan:Claire_Holt_at_PaleyFest_2014.jpg|right|thumb|341x341px|Claire Holt noong 2014]]Si '''Claire Rhiannon Holt''' (ipinanganak noong 11 [[Hunyo]] [[1988]]) ay isang [[Australya|Australian]]-[[Estados Unidos|American]] na [[aktres]]. 

Nakilala siya sa kanyang unang papel bilang si Emma Gilbert sa seryeng pantasya na ''H2O: Just Add Water'' (2006–2008). Kalaunan ay lumipat siya sa Estados Unidos at nagdebut sa pelikula noong 2009.

=== Hanapbuhay ===
Matapos ang kanyang paglabas sa pelikulang pantelebisyon na ''Mean Girls 2'' at sa unang dalawang season ng ''Pretty Little Liars'' (kapwa noong 2011), lalo siyang sumikat sa kanyang pagganap bilang si Rebekah Mikaelson sa mga seryeng supernatural drama ng The CW na ''[[The Vampire Diaries]]'' (2011–2014), ''The Originals'' (2013–2018), at ''Legacies'' (2021–2022). Dahil sa papel na ito, nakatanggap siya ng pagkilala at nominasyon sa Teen Choice Awards.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Claire Holt Movies &amp; TV Shows List {{!}} Rotten Tomatoes {{!}} Rotten Tomatoes |url=https://www.rottentomatoes.com/celebrity/claire_holt |access-date=2026-03-30 |website=www.rottentomatoes.com |language=en}}&lt;/ref&gt;

=== Pribadong buhay ===
Noong Hulyo 2015, nakipagtipan si Holt sa kanyang matagal nang kasintahan, ang prodyuser ng telebisyon na si Matt Kaplan. Ikinasal ang dalawa noong Abril 28, 2016. Noong Abril 27, 2017, naghain si Kaplan ng diborsyo laban kay Holt, na binanggit ang “hindi mapagkakasunduang pagkakaiba.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2015-07-14 |title=The Originals' Claire Holt Is Engaged to Matt Kaplan! |url=https://www.eonline.com/news/675889/the-originals-claire-holt-is-engaged-to-matt-kaplan |access-date=2026-04-11 |website=E! Online}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2017-05-05 |title=Claire Holt's Husband Files for Divorce Just Before the Couple's 1-Year Wedding Anniversary |url=https://www.eonline.com/news/848671/claire-holt-s-husband-files-for-divorce-just-before-the-couple-s-1-year-wedding-anniversary |access-date=2026-04-11 |website=E! Online}}&lt;/ref&gt;

Noong ika-3 ng Disyembre 2017, si Claire Rhiannon Holt ay nag-anunsyo ng kanyang pakikipagkasundo sa real estate executive na si Andrew Joblon. Noong ika-5 ng Marso 2018, ibinahagi ni Holt sa Instagram na siya ay nakaranas ng kusang pagkalaglag &lt;ref&gt;{{Cite web |title=Claire Holt on Instagram: “I took this photo 10 days ago, as I waited for surgery after my sweet little baby lost its heartbeat. I sent it to my fiancé in the waiting…” |url=https://www.instagram.com/p/Bf66AdbFiEh/ |access-date=2026-03-30 |website=Instagram |language=en}}&lt;/ref&gt;

Nagpakasal sina Holt at Andrew Joblon noong ika-18 ng Agosto 2018.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2018-08-20 |title='The Originals' Star Claire Holt Marries Andrew Joblon - CBS Philadelphia |url=https://www.cbsnews.com/philadelphia/news/the-originals-star-claire-holt-marries-andrew-joblon/ |access-date=2026-04-11 |website=www.cbsnews.com |language=en-US}}&lt;/ref&gt; Mayroon silang tatlong anak: dalawang lalaki (ipinanganak noong 2019 at 2023) at isang babae (ipinanganak noong 2020).&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2025-12-14 |title=Claire Holt reflects on transformative journey of motherhood |url=https://www.thenews.com.pk/latest/1384795-claire-holt-reflects-on-transformative-journey-of-motherhood |access-date=2026-03-30 |website=The News International |language=en}}&lt;/ref&gt;

=== Filmograpiya ===
'''Mga papel sa pelikula'''
{| class=&quot;wikitable&quot;
!Taon
!Pamagat
!Papel
!Mga Tala
|-
|2009
|''Messengers 2: The Scarecrow''
|Lindsay Rollins
|
|-
|2012
|''Blue Like Jazz''
|Penny
|
|-
|2017
|''47 Meters Down''
|Kate
|
|-
|2019
|''The Divorce Party''
|Susan Brown
|
|-
|2019
|''A Violent Separation''
|Abbey Campbell
|
|-
|2021
|''Untitled Horror Movie''
|Kelly
|Isa ring executive producer
|}
[[Talaksan:Claire_Holt_2012.jpg|thumb|Si Holt noong 2012|184x184px]]                                                              '''Mga papel sa telebisyon'''
{| class=&quot;wikitable&quot;
!Taon
!Pamagat
!Papel
!Mga Tala
|-
|2006–2008
|''H&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;O: Just Add Water''
|Emma Gilbert
|Pangunahing papel (mga season 1–2), 51 na episode
|-
|2011
|''Mean Girls 2''
|Chastity Meyer
|Pelikulang pantelebisyon
|-
|2011
|''Pretty Little Liars''
|Samara Cook
|Paulit-ulit na papel (mga season 1–2), 5 episode
|-
|2011–2014
|''The Vampire Diaries''
|Rebekah Mikaelson
|Paulit-ulit na papel, 38 episode
|-
|2013–2018
|''The Originals''
|Rebekah Mikaelson
|Pangunahing papel (season 1); espesyal na panauhing artista (mga season 2–5); 37 episode
|-
|2015–2016
|''Aquarius''
|Charmain Tully
|Pangunahing papel, 22 episode
|-
|2021–2022
|''Legacies''
|Rebekah Mikaelson
|Espesyal na panauhing artista, 2 episode
|-
|2023
|''Based on a True Story''
|TV writer
|1 Episode
|}
[[Kategorya:Nabubuhay na mga tao]]</text>
      <sha1>et029l5s9gt0ktwb5fj1ploulu37bg2</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2202552</id>
      <parentid>2202551</parentid>
      <timestamp>2026-04-11T15:50:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Cla1106</username>
        <id>160489</id>
      </contributor>
      <origin>2202552</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5006" sha1="ag8f0kpxj8wza74r0ddetmk5f0mff15" xml:space="preserve">Si '''Claire Rhiannon Holt''' (ipinanganak noong 11 [[Hunyo]] [[1988]]) ay isang [[Australya|Australian]]-[[Estados Unidos|American]] na [[aktres]].{{Infobox person|name=Claire Holt|image=Claire Holt at the 47 Meters Down premiere in June 2017 01.png|caption=|birth_name=Claire Rhiannon Holt|birth_date={{Birth date and age|df=yes|1988|06|11}}|birth_place=[[Brisbane]], [[Queensland]], [[Australya]]|occupation={{hlist|artista}}|years_active=2005–kasalukuyan|spouse={{marriage|Andrew Joblon|2018}}|children=3}} 

Nakilala siya sa kanyang unang papel bilang si Emma Gilbert sa seryeng pantasya na ''H2O: Just Add Water'' (2006–2008). Kalaunan ay lumipat siya sa Estados Unidos at nagdebut sa pelikula noong 2009.

=== Hanapbuhay ===
Matapos ang kanyang paglabas sa pelikulang pantelebisyon na ''Mean Girls 2'' at sa unang dalawang season ng ''Pretty Little Liars'' (kapwa noong 2011), lalo siyang sumikat sa kanyang pagganap bilang si Rebekah Mikaelson sa mga seryeng supernatural drama ng The CW na ''[[The Vampire Diaries]]'' (2011–2014), ''The Originals'' (2013–2018), at ''Legacies'' (2021–2022). Dahil sa papel na ito, nakatanggap siya ng pagkilala at nominasyon sa Teen Choice Awards.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Claire Holt Movies &amp; TV Shows List {{!}} Rotten Tomatoes {{!}} Rotten Tomatoes |url=https://www.rottentomatoes.com/celebrity/claire_holt |access-date=2026-03-30 |website=www.rottentomatoes.com |language=en}}&lt;/ref&gt;

=== Pribadong buhay ===
Noong Hulyo 2015, nakipagtipan si Holt sa kanyang matagal nang kasintahan, ang prodyuser ng telebisyon na si Matt Kaplan. Ikinasal ang dalawa noong Abril 28, 2016. Noong Abril 27, 2017, naghain si Kaplan ng diborsyo laban kay Holt, na binanggit ang “hindi mapagkakasunduang pagkakaiba.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2015-07-14 |title=The Originals' Claire Holt Is Engaged to Matt Kaplan! |url=https://www.eonline.com/news/675889/the-originals-claire-holt-is-engaged-to-matt-kaplan |access-date=2026-04-11 |website=E! Online}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2017-05-05 |title=Claire Holt's Husband Files for Divorce Just Before the Couple's 1-Year Wedding Anniversary |url=https://www.eonline.com/news/848671/claire-holt-s-husband-files-for-divorce-just-before-the-couple-s-1-year-wedding-anniversary |access-date=2026-04-11 |website=E! Online}}&lt;/ref&gt;

Noong ika-3 ng Disyembre 2017, si Claire Rhiannon Holt ay nag-anunsyo ng kanyang pakikipagkasundo sa real estate executive na si Andrew Joblon. Noong ika-5 ng Marso 2018, ibinahagi ni Holt sa Instagram na siya ay nakaranas ng kusang pagkalaglag &lt;ref&gt;{{Cite web |title=Claire Holt on Instagram: “I took this photo 10 days ago, as I waited for surgery after my sweet little baby lost its heartbeat. I sent it to my fiancé in the waiting…” |url=https://www.instagram.com/p/Bf66AdbFiEh/ |access-date=2026-03-30 |website=Instagram |language=en}}&lt;/ref&gt;

Nagpakasal sina Holt at Andrew Joblon noong ika-18 ng Agosto 2018.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2018-08-20 |title='The Originals' Star Claire Holt Marries Andrew Joblon - CBS Philadelphia |url=https://www.cbsnews.com/philadelphia/news/the-originals-star-claire-holt-marries-andrew-joblon/ |access-date=2026-04-11 |website=www.cbsnews.com |language=en-US}}&lt;/ref&gt; Mayroon silang tatlong anak: dalawang lalaki (ipinanganak noong 2019 at 2023) at isang babae (ipinanganak noong 2020).&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2025-12-14 |title=Claire Holt reflects on transformative journey of motherhood |url=https://www.thenews.com.pk/latest/1384795-claire-holt-reflects-on-transformative-journey-of-motherhood |access-date=2026-03-30 |website=The News International |language=en}}&lt;/ref&gt;

=== Pilmograpiya ===
'''Pelikula'''
{| class=&quot;wikitable&quot;
!Taon
!Pamagat
!Papel
!Mga Tala
|-
|2009
|''Messengers 2: The Scarecrow''
|Lindsay Rollins
|
|-
|2012
|''Blue Like Jazz''
|Penny
|
|-
|2017
|''47 Meters Down''
|Kate
|
|-
|2019
|''The Divorce Party''
|Susan Brown
|
|-
|2019
|''A Violent Separation''
|Abbey Campbell
|
|-
|2021
|''Untitled Horror Movie''
|Kelly
|Isa ring executive producer
|}
[[Talaksan:Claire_Holt_2012.jpg|thumb|Si Holt noong 2012|184x184px]]                                                              '''Telebisyon'''
{| class=&quot;wikitable&quot;
!Taon
!Pamagat
!Papel
!Mga Tala
|-
|2006–2008
|''H&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;O: Just Add Water''
|Emma Gilbert
|Pangunahing papel (mga season 1–2), 51 na episode
|-
|2011
|''Mean Girls 2''
|Chastity Meyer
|Pelikulang pantelebisyon
|-
|2011
|''Pretty Little Liars''
|Samara Cook
|Paulit-ulit na papel (mga season 1–2), 5 episode
|-
|2011–2014
|''The Vampire Diaries''
|Rebekah Mikaelson
|Paulit-ulit na papel, 38 episode
|-
|2013–2018
|''The Originals''
|Rebekah Mikaelson
|Pangunahing papel (season 1); espesyal na panauhing artista (mga season 2–5); 37 episode
|-
|2015–2016
|''Aquarius''
|Charmain Tully
|Pangunahing papel, 22 episode
|-
|2021–2022
|''Legacies''
|Rebekah Mikaelson
|Espesyal na panauhing artista, 2 episode
|-
|2023
|''Based on a True Story''
|TV writer
|1 Episode
|}
[[Kategorya:Nabubuhay na mga tao]]</text>
      <sha1>ag8f0kpxj8wza74r0ddetmk5f0mff15</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2202553</id>
      <parentid>2202552</parentid>
      <timestamp>2026-04-11T15:53:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Cla1106</username>
        <id>160489</id>
      </contributor>
      <origin>2202553</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4865" sha1="6xa08sm8ha85ycjf05m5ar3vgt05i5m" xml:space="preserve">Si '''Claire Rhiannon Holt''' (ipinanganak noong 11 [[Hunyo]] [[1988]]) ay isang [[Australya|Australian]]-[[Estados Unidos|American]] na [[aktres]].{{Infobox person|name=Claire Holt|image=Claire Holt at the 47 Meters Down premiere in June 2017 01.png|caption=|birth_name=Claire Rhiannon Holt|birth_date={{Birth date and age|df=yes|1988|06|11}}|birth_place=[[Brisbane]], [[Queensland]], [[Australya]]|occupation={{hlist|artista}}|years_active=2005–kasalukuyan|spouse={{marriage|Andrew Joblon|2018}}|children=3}} 

Nakilala siya sa kanyang unang papel bilang si Emma Gilbert sa seryeng pantasya na ''H2O: Just Add Water'' (2006–2008). Kalaunan ay lumipat siya sa Estados Unidos at nagdebut sa pelikula noong 2009.

== Karera ==
Matapos ang kanyang paglabas sa pelikulang pantelebisyon na ''Mean Girls 2'' at sa unang dalawang season ng ''Pretty Little Liars'' (kapwa noong 2011), lalo siyang sumikat sa kanyang pagganap bilang si Rebekah Mikaelson sa mga seryeng supernatural drama ng The CW na ''[[The Vampire Diaries]]'' (2011–2014), ''The Originals'' (2013–2018), at ''Legacies'' (2021–2022). Dahil sa papel na ito, nakatanggap siya ng pagkilala at nominasyon sa Teen Choice Awards.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Claire Holt Movies &amp; TV Shows List {{!}} Rotten Tomatoes {{!}} Rotten Tomatoes |url=https://www.rottentomatoes.com/celebrity/claire_holt |access-date=2026-03-30 |website=www.rottentomatoes.com |language=en}}&lt;/ref&gt;

== Pribadong buhay ==
Noong Hulyo 2015, nakipagtipan si Holt sa kanyang matagal nang kasintahan, ang prodyuser ng telebisyon na si Matt Kaplan. Ikinasal ang dalawa noong Abril 28, 2016. Noong Abril 27, 2017, naghain si Kaplan ng diborsyo laban kay Holt, na binanggit ang “hindi mapagkakasunduang pagkakaiba.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2015-07-14 |title=The Originals' Claire Holt Is Engaged to Matt Kaplan! |url=https://www.eonline.com/news/675889/the-originals-claire-holt-is-engaged-to-matt-kaplan |access-date=2026-04-11 |website=E! Online}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2017-05-05 |title=Claire Holt's Husband Files for Divorce Just Before the Couple's 1-Year Wedding Anniversary |url=https://www.eonline.com/news/848671/claire-holt-s-husband-files-for-divorce-just-before-the-couple-s-1-year-wedding-anniversary |access-date=2026-04-11 |website=E! Online}}&lt;/ref&gt;

Noong ika-3 ng Disyembre 2017, si Claire Rhiannon Holt ay nag-anunsyo ng kanyang pakikipagkasundo sa real estate executive na si Andrew Joblon. Noong ika-5 ng Marso 2018, ibinahagi ni Holt sa Instagram na siya ay nakaranas ng kusang pagkalaglag &lt;ref&gt;{{Cite web |title=Claire Holt on Instagram: “I took this photo 10 days ago, as I waited for surgery after my sweet little baby lost its heartbeat. I sent it to my fiancé in the waiting…” |url=https://www.instagram.com/p/Bf66AdbFiEh/ |access-date=2026-03-30 |website=Instagram |language=en}}&lt;/ref&gt;

Nagpakasal sina Holt at Andrew Joblon noong ika-18 ng Agosto 2018.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2018-08-20 |title='The Originals' Star Claire Holt Marries Andrew Joblon - CBS Philadelphia |url=https://www.cbsnews.com/philadelphia/news/the-originals-star-claire-holt-marries-andrew-joblon/ |access-date=2026-04-11 |website=www.cbsnews.com |language=en-US}}&lt;/ref&gt; Mayroon silang tatlong anak: dalawang lalaki (ipinanganak noong 2019 at 2023) at isang babae (ipinanganak noong 2020).&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2025-12-14 |title=Claire Holt reflects on transformative journey of motherhood |url=https://www.thenews.com.pk/latest/1384795-claire-holt-reflects-on-transformative-journey-of-motherhood |access-date=2026-03-30 |website=The News International |language=en}}&lt;/ref&gt;

== Pilmograpiya ==
'''Pelikula'''
{| class=&quot;wikitable&quot;
!Taon
!Pamagat
!Papel
!Mga Tala
|-
|2009
|''Messengers 2: The Scarecrow''
|Lindsay Rollins
|
|-
|2012
|''Blue Like Jazz''
|Penny
|
|-
|2017
|''47 Meters Down''
|Kate
|
|-
|2019
|''The Divorce Party''
|Susan Brown
|
|-
|2019
|''A Violent Separation''
|Abbey Campbell
|
|-
|2021
|''Untitled Horror Movie''
|Kelly
|Isa ring executive producer
|}'''Telebisyon'''
{| class=&quot;wikitable&quot;
!Taon
!Pamagat
!Papel
!Mga Tala
|-
|2006–2008
|''H&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;O: Just Add Water''
|Emma Gilbert
|Pangunahing papel (mga season 1–2), 51 na episode
|-
|2011
|''Mean Girls 2''
|Chastity Meyer
|Pelikulang pantelebisyon
|-
|2011
|''Pretty Little Liars''
|Samara Cook
|Paulit-ulit na papel (mga season 1–2), 5 episode
|-
|2011–2014
|''The Vampire Diaries''
|Rebekah Mikaelson
|Paulit-ulit na papel, 38 episode
|-
|2013–2018
|''The Originals''
|Rebekah Mikaelson
|Pangunahing papel (season 1); espesyal na panauhing artista (mga season 2–5); 37 episode
|-
|2015–2016
|''Aquarius''
|Charmain Tully
|Pangunahing papel, 22 episode
|-
|2021–2022
|''Legacies''
|Rebekah Mikaelson
|Espesyal na panauhing artista, 2 episode
|-
|2023
|''Based on a True Story''
|TV writer
|1 Episode
|}
[[Kategorya:Nabubuhay na mga tao]]</text>
      <sha1>6xa08sm8ha85ycjf05m5ar3vgt05i5m</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2202554</id>
      <parentid>2202553</parentid>
      <timestamp>2026-04-11T16:08:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Cla1106</username>
        <id>160489</id>
      </contributor>
      <origin>2202554</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4869" sha1="r0rx7utr6cqfwdolvpyee41m51bjubl" xml:space="preserve">Si '''Claire Rhiannon Holt''' (ipinanganak noong 11 [[Hunyo]] [[1988]]) ay isang [[Australya|Australian]]-[[Estados Unidos|American]] na [[aktres]].{{Infobox person|name=Claire Holt|image=Claire Holt at the 47 Meters Down premiere in June 2017 01.png|caption=|birth_name=Claire Rhiannon Holt|birth_date={{Birth date and age|df=yes|1988|06|11}}|birth_place=[[Brisbane]], [[Queensland]], [[Australya]]|occupation={{hlist|artista}}|years_active=2005–kasalukuyan|spouse={{marriage|Andrew Joblon|2018}}|children=3}} 

Nakilala siya sa kanyang unang papel bilang si Emma Gilbert sa seryeng pantasya na ''H2O: Just Add Water'' (2006–2008). Kalaunan ay lumipat siya sa Estados Unidos at nagdebut sa pelikula noong 2009.

== Karera ==
Matapos ang kanyang paglabas sa pelikulang pantelebisyon na ''Mean Girls 2'' at sa unang dalawang season ng ''Pretty Little Liars'' (kapwa noong 2011), lalo siyang sumikat sa kanyang pagganap bilang si Rebekah Mikaelson sa mga seryeng supernatural drama ng The CW na ''[[The Vampire Diaries]]'' (2011–2014), ''The Originals'' (2013–2018), at ''Legacies'' (2021–2022). Dahil sa papel na ito, nakatanggap siya ng pagkilala at nominasyon sa Teen Choice Awards.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Claire Holt Movies &amp; TV Shows List {{!}} Rotten Tomatoes {{!}} Rotten Tomatoes |url=https://www.rottentomatoes.com/celebrity/claire_holt |access-date=2026-03-30 |website=www.rottentomatoes.com |language=en}}&lt;/ref&gt;

== Pribadong buhay ==
Noong Hulyo 2015, nakipagtipan si Holt sa kanyang matagal nang kasintahan, ang prodyuser ng telebisyon na si Matt Kaplan. Ikinasal ang dalawa noong Abril 28, 2016. Noong Abril 27, 2017, naghain si Kaplan ng diborsyo laban kay Holt, na binanggit ang “hindi mapagkakasunduang pagkakaiba.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2015-07-14 |title=The Originals' Claire Holt Is Engaged to Matt Kaplan! |url=https://www.eonline.com/news/675889/the-originals-claire-holt-is-engaged-to-matt-kaplan |access-date=2026-04-11 |website=E! Online}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2017-05-05 |title=Claire Holt's Husband Files for Divorce Just Before the Couple's 1-Year Wedding Anniversary |url=https://www.eonline.com/news/848671/claire-holt-s-husband-files-for-divorce-just-before-the-couple-s-1-year-wedding-anniversary |access-date=2026-04-11 |website=E! Online}}&lt;/ref&gt;

Noong ika-3 ng Disyembre 2017, si Claire Rhiannon Holt ay nag-anunsyo ng kanyang pakikipagkasundo sa real estate executive na si Andrew Joblon. Noong ika-5 ng Marso 2018, ibinahagi ni Holt sa Instagram na siya ay nakaranas ng kusang pagkalaglag &lt;ref&gt;{{Cite web |title=Claire Holt on Instagram: “I took this photo 10 days ago, as I waited for surgery after my sweet little baby lost its heartbeat. I sent it to my fiancé in the waiting…” |url=https://www.instagram.com/p/Bf66AdbFiEh/ |access-date=2026-03-30 |website=Instagram |language=en}}&lt;/ref&gt;

Nagpakasal sina Holt at Andrew Joblon noong ika-18 ng Agosto 2018.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2018-08-20 |title='The Originals' Star Claire Holt Marries Andrew Joblon - CBS Philadelphia |url=https://www.cbsnews.com/philadelphia/news/the-originals-star-claire-holt-marries-andrew-joblon/ |access-date=2026-04-11 |website=www.cbsnews.com |language=en-US}}&lt;/ref&gt; Mayroon silang tatlong anak: dalawang lalaki (ipinanganak noong 2019 at 2023) at isang babae (ipinanganak noong 2020).&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2025-12-14 |title=Claire Holt reflects on transformative journey of motherhood |url=https://www.thenews.com.pk/latest/1384795-claire-holt-reflects-on-transformative-journey-of-motherhood |access-date=2026-03-30 |website=The News International |language=en}}&lt;/ref&gt;

== Pilmograpiya ==
'''Pelikula'''
{| class=&quot;wikitable&quot;
!Taon
!Pamagat
!Papel
!Mga Tala
|-
|2009
|''Messengers 2: The Scarecrow''
|Lindsay Rollins
|
|-
|2012
|''Blue Like Jazz''
|Penny
|
|-
|2017
|''47 Meters Down''
|Kate
|
|-
|2019
|''The Divorce Party''
|Susan Brown
|
|-
|2019
|''A Violent Separation''
|Abbey Campbell
|
|-
|2021
|''Untitled Horror Movie''
|Kelly
|Isa ring executive producer
|}'''Telebisyon'''
{| class=&quot;wikitable&quot;
!Taon
!Pamagat
!Papel
!Mga Tala
|-
|2006–2008
|''H&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;O: Just Add Water''
|Emma Gilbert
|Pangunahing papel (mga season 1–2), 51 na episode
|-
|2011
|''Mean Girls 2''
|Chastity Meyer
|Pelikulang pantelebisyon
|-
|2011
|''Pretty Little Liars''
|Samara Cook
|Paulit-ulit na papel (mga season 1–2), 5 episode
|-
|2011–2014
|''[[The Vampire Diaries]]''
|Rebekah Mikaelson
|Paulit-ulit na papel, 38 episode
|-
|2013–2018
|''The Originals''
|Rebekah Mikaelson
|Pangunahing papel (season 1); espesyal na panauhing artista (mga season 2–5); 37 episode
|-
|2015–2016
|''Aquarius''
|Charmain Tully
|Pangunahing papel, 22 episode
|-
|2021–2022
|''Legacies''
|Rebekah Mikaelson
|Espesyal na panauhing artista, 2 episode
|-
|2023
|''Based on a True Story''
|TV writer
|1 Episode
|}
[[Kategorya:Nabubuhay na mga tao]]</text>
      <sha1>r0rx7utr6cqfwdolvpyee41m51bjubl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Talaan ng mga salaping umiikot</title>
    <ns>0</ns>
    <id>337745</id>
    <revision>
      <id>2202600</id>
      <timestamp>2026-04-12T06:17:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ChickenAnnihilator</username>
        <id>156352</id>
      </contributor>
      <comment>Bagong pahina: Mayroong 180 na [[salapi]] na kinikilala ng [[Nagkakaisang Bansa]]</comment>
      <origin>2202600</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="66" sha1="axl6ts5vslgj6z4gv9nikbsp3kigfts" xml:space="preserve">Mayroong 180 na [[salapi]] na kinikilala ng [[Nagkakaisang Bansa]]</text>
      <sha1>axl6ts5vslgj6z4gv9nikbsp3kigfts</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategorya:Punungkahoy</title>
    <ns>14</ns>
    <id>337746</id>
    <redirect title="Kategorya:Punongkahoy" />
    <revision>
      <id>2202616</id>
      <timestamp>2026-04-12T07:38:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yivan000</username>
        <id>85905</id>
      </contributor>
      <comment>Inilipat ni Yivan000 ang pahinang [[Kategorya:Punungkahoy]] sa [[Kategorya:Punongkahoy]]: wrong spelling, see Manwal sa Masinop na Pagsulat section 11.7</comment>
      <origin>2202616</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="36" sha1="liewwar2aff5sb57j3iu1o9ief5pb49" xml:space="preserve">#REDIRECT [[:Kategorya:Punongkahoy]]</text>
      <sha1>liewwar2aff5sb57j3iu1o9ief5pb49</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Wikang Iloko</title>
    <ns>0</ns>
    <id>337747</id>
    <redirect title="Wikang Ilokano" />
    <revision>
      <id>2202708</id>
      <timestamp>2026-04-12T09:52:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yivan000</username>
        <id>85905</id>
      </contributor>
      <comment>Nilipat ni Yivan000 ang pahinang [[Wikang Iloko]] sa [[Wikang Ilokano]] mula sa redirect: move to official KWF name</comment>
      <origin>2202708</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="28" sha1="jlyl475p8vtpg8paau5adzmm9q61syu" xml:space="preserve">#REDIRECT [[Wikang Ilokano]]</text>
      <sha1>jlyl475p8vtpg8paau5adzmm9q61syu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Usapan:Wikang Iloko</title>
    <ns>1</ns>
    <id>337748</id>
    <redirect title="Usapan:Wikang Ilokano" />
    <revision>
      <id>2202710</id>
      <timestamp>2026-04-12T09:52:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yivan000</username>
        <id>85905</id>
      </contributor>
      <comment>Inilipat ni Yivan000 ang pahinang [[Usapan:Wikang Iloko]] sa [[Usapan:Wikang Ilokano]]: move to official KWF name</comment>
      <origin>2202710</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="35" sha1="te1bub0v7zxc8it5995m1omjcun03vb" xml:space="preserve">#REDIRECT [[Usapan:Wikang Ilokano]]</text>
      <sha1>te1bub0v7zxc8it5995m1omjcun03vb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Wikang Agutaynen</title>
    <ns>0</ns>
    <id>337749</id>
    <redirect title="Wikang Agutaynën" />
    <revision>
      <id>2202713</id>
      <timestamp>2026-04-12T09:54:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yivan000</username>
        <id>85905</id>
      </contributor>
      <comment>Inilipat ni Yivan000 ang pahinang [[Wikang Agutaynen]] sa [[Wikang Agutaynën]]: move to official KWF name</comment>
      <origin>2202713</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="31" sha1="imqplc4xrfzvb3i4059c9vy720jwx3y" xml:space="preserve">#REDIRECT [[Wikang Agutaynën]]</text>
      <sha1>imqplc4xrfzvb3i4059c9vy720jwx3y</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Wikang Subanon</title>
    <ns>0</ns>
    <id>337750</id>
    <redirect title="Wikang Subanën" />
    <revision>
      <id>2202720</id>
      <timestamp>2026-04-12T09:59:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yivan000</username>
        <id>85905</id>
      </contributor>
      <comment>Inilipat ni Yivan000 ang pahinang [[Wikang Subanon]] sa [[Wikang Subanën]]: move to official KWF name</comment>
      <origin>2202720</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="29" sha1="6n0flsbfraal4dzc6oj5smv3h4zzvw0" xml:space="preserve">#REDIRECT [[Wikang Subanën]]</text>
      <sha1>6n0flsbfraal4dzc6oj5smv3h4zzvw0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Wikang Tiruray</title>
    <ns>0</ns>
    <id>337751</id>
    <redirect title="Wikang Tëduray" />
    <revision>
      <id>2202723</id>
      <timestamp>2026-04-12T10:01:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yivan000</username>
        <id>85905</id>
      </contributor>
      <comment>Inilipat ni Yivan000 ang pahinang [[Wikang Tiruray]] sa [[Wikang Tëduray]]: move to official KWF name</comment>
      <origin>2202723</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="29" sha1="t73z5u0x7nlii5y2525ojv6ql7xg13o" xml:space="preserve">#REDIRECT [[Wikang Tëduray]]</text>
      <sha1>t73z5u0x7nlii5y2525ojv6ql7xg13o</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Wikang Itneg</title>
    <ns>0</ns>
    <id>337752</id>
    <redirect title="Wikang Itnëg" />
    <revision>
      <id>2202727</id>
      <timestamp>2026-04-12T10:05:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yivan000</username>
        <id>85905</id>
      </contributor>
      <comment>Inilipat ni Yivan000 ang pahinang [[Wikang Itneg]] sa [[Wikang Itnëg]]: move to official KWF name</comment>
      <origin>2202727</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="27" sha1="29310khw0irvh06y2qa1i793e9vxupv" xml:space="preserve">#REDIRECT [[Wikang Itnëg]]</text>
      <sha1>29310khw0irvh06y2qa1i793e9vxupv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Wikang Hatang Kayi</title>
    <ns>0</ns>
    <id>337753</id>
    <redirect title="Wikang Hatang Kaye" />
    <revision>
      <id>2202730</id>
      <timestamp>2026-04-12T10:06:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yivan000</username>
        <id>85905</id>
      </contributor>
      <comment>Inilipat ni Yivan000 ang pahinang [[Wikang Hatang Kayi]] sa [[Wikang Hatang Kaye]]: move to official KWF name</comment>
      <origin>2202730</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="32" sha1="3erf8nfv1z324rth869tiwg2epa2er2" xml:space="preserve">#REDIRECT [[Wikang Hatang Kaye]]</text>
      <sha1>3erf8nfv1z324rth869tiwg2epa2er2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Groises</title>
    <ns>0</ns>
    <id>337754</id>
    <revision>
      <id>2202732</id>
      <timestamp>2026-04-12T10:09:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>TentingZones1</username>
        <id>122212</id>
      </contributor>
      <comment>Bagong pahina: {{Infobox settlement |name = Groises |settlement_type = Bayan |image_skyline = 006 Groises ( 18140 ).JPG |image_caption = Bulwagan ng bayan sa Groises |image_shield = Blason ville fr Groises (Cher).svg |pushpin_map = France |map_caption = Lokasyon ng Groises |subdivision_type       = Bansa |subdivision_name       = {{Flag|France}} |subdivision_type1      = [[Mga Rehiyon ng Pransiya|Rehiyon]]  |subdivision_name1      = [[Centre-Val de Loire]] |subdivision_type2      = Mga De...</comment>
      <origin>2202732</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4228" sha1="1vyn5pamzqmre30xpg0rz1h4h81htps" xml:space="preserve">{{Infobox settlement
|name = Groises
|settlement_type = Bayan
|image_skyline = 006 Groises ( 18140 ).JPG
|image_caption = Bulwagan ng bayan sa Groises
|image_shield = Blason ville fr Groises (Cher).svg
|pushpin_map = France
|map_caption = Lokasyon ng Groises
|subdivision_type       = Bansa
|subdivision_name       = {{Flag|France}}
|subdivision_type1      = [[Mga Rehiyon ng Pransiya|Rehiyon]] 
|subdivision_name1      = [[Centre-Val de Loire]]
|subdivision_type2      = [[Mga Departamento ng Pransiya|Departamento]]
|subdivision_name2      = [[Cher (departamrnto)|Cher]]
|subdivision_type3      =  Arrondissement
|subdivision_name3      = [[Arrondissement of Bourges|Bourges]]
|subdivision_type4      = 
|subdivision_name4      =
|leader_title = Alkade (2020–2026)
|leader_name = Marie-Pierre Verneau&lt;ref&gt;{{cite web|title=Répertoire national des élus: les maires|url=https://www.data.gouv.fr/fr/datasets/r/2876a346-d50c-4911-934e-19ee07b0e503|publisher=data.gouv.fr, Plateforme ouverte des données publiques françaises|date=13 September 2022|language=fr}}&lt;/ref&gt;
|area_total_km2           = 17.63
|population_as_of = 2023
|population_total = 129
|population_density_km2 = auto
|website = 
|coordinates            = {{coord|47.21|2.8106|format=dms|display=inline,title}}
|postal_code = 18140
|postal_code_type = Postal code
|elevation_min_m = 167
|elevation_max_m = 208
|elevation_m = 183
}}

Ang '''Groises''' ay isang [[Mga komuna sa Pransiya|bayan]] sa [[Pransiya]] na matatagpuan sa departamento ng [[Cher (departamento)|Cher]] sa rehiyon ng [[Centre-Val de Loire]].

Dahil nalantad sa isang nabagong klima ng karagatan, ito ay dinadaluyan ng [[Ilog Chanteraine]] at ilang iba pang maliliit na sapa.

Ang Groises ay isang rural na komyun na may populasyon na 129 noong 2023, matapos umabot sa pinakamataas na bilang ng mga naninirahan na 480 noong 1876.

==Heograpiya==
Ang komyun ay bahagi ng kanton ng Sancergues; sa 2015, kasunod ng muling pagguhit ng mga kanton ng departamento, ito ay magiging bahagi ng kanton ng Avord.&lt;ref&gt;[http://www.legifrance.gouv.fr/affichTexte.do?cidTexte=JORFTEXT000028652446 Décret No. 2014-206 du 21 février 2014 portant délimitation des cantons dans le département du Cher]&lt;/ref&gt;

==Pagpaplano ng lungsod==
===Tipolohiya===
Simula Enero 1, 2024, ang Groises ay ikinategorya bilang isang munisipalidad sa kanayunan na may kalat-kalat na pabahay, ayon sa bagong 7-level na municipal density grid na tinukoy ng INSEE noong 2022. Ito ay matatagpuan sa labas ng mga yunit ng urbano at sa labas ng impluwensya ng mga lungsod.
===Paggamit ng lupa===
Ang paggamit ng lupa sa munisipalidad, gaya ng ipinapakita sa European biophysical land cover database na Corine Land Cover (CLC), ay nailalarawan sa pamamagitan ng malaking dami ng lupang pang-agrikultura (88.8% noong 2018), isang proporsyon na kapareho ng noong 1990 (88.8%). Ang detalyadong pagkasira noong 2018 ay ang mga sumusunod: lupang maaaring sakahin (80.3%), kagubatan (9.6%), damuhan (8.5%), at mga urbanisadong lugar (1.6%).

[[File:18104-Groises-Sols.png|thumb|center|alt=Carte en couleurs présentant l'occupation des sols.|Carte des infrastructures et de l'occupation des sols de la commune en 2018 ([[Corine Land Cover|CLC]]).]]
==Pangalan==
Lumitaw ang Groise sa wikang Pranses noong 1250. Pangngalang panlalaki. Anyong diyalekto ng salitang Pranses na ''grès'', mula sa mababang Latin na nagmula sa Gaulish na ''gresum'' = mabatong lupa, at kolektibong hulaping ia; ''groise'' = graba, mabuhanging gilid, durog na bato (F.E.W., XVI, 57a); ang huling s ay parasitiko at tahimik.
==Mga lugar at monumento at Esukdo de armas==
* Simbahan ni San Martin

[[File:Blason ville fr Groises (Cher).svg|thumb|Groises]]

''Naka-tier sa nakabaligtad na pares: unang gules na may simbahan ng Saint-Martin ng lugar o, pangalawang vert na may lababo ng lugar o nakalagay sa perspektibo, ikatlong kulay argente na may tatlong kulot na baras na kulay asul.''&lt;ref&gt;[https://armorialdefrance.fr/page_blason.php?ville=21015 Eskudo de armas ng Groises]&lt;/ref&gt;

==Tingnan din==

==Mga sanggunian==
{{reflist}}

[[Kategorya:Groises]]
[[Kategorya:Cher (departamento)]]
[[Kategorya:Mga pamayanan sa Pransiya]]
[[Kategorya:Mga komuna sa Pransiya]]</text>
      <sha1>1vyn5pamzqmre30xpg0rz1h4h81htps</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Wikang Kalinga</title>
    <ns>0</ns>
    <id>337755</id>
    <redirect title="Wikang Kalingga" />
    <revision>
      <id>2202734</id>
      <timestamp>2026-04-12T10:11:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yivan000</username>
        <id>85905</id>
      </contributor>
      <comment>Inilipat ni Yivan000 ang pahinang [[Wikang Kalinga]] sa [[Wikang Kalingga]]: move to official KWF name</comment>
      <origin>2202734</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="29" sha1="euetnn7eg032oa1pp9rxfaurb58ncf8" xml:space="preserve">#REDIRECT [[Wikang Kalingga]]</text>
      <sha1>euetnn7eg032oa1pp9rxfaurb58ncf8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Wikang Antsi</title>
    <ns>0</ns>
    <id>337756</id>
    <redirect title="Wikang Ayta Mag-antsi" />
    <revision>
      <id>2202737</id>
      <timestamp>2026-04-12T10:13:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yivan000</username>
        <id>85905</id>
      </contributor>
      <comment>Inilipat ni Yivan000 ang pahinang [[Wikang Antsi]] sa [[Wikang Ayta Mag-antsi]]: move to official KWF name</comment>
      <origin>2202737</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="35" sha1="13np1tsh4m4b035kwv2kyqa8jih36y3" xml:space="preserve">#REDIRECT [[Wikang Ayta Mag-antsi]]</text>
      <sha1>13np1tsh4m4b035kwv2kyqa8jih36y3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Wikang Surigaonon</title>
    <ns>0</ns>
    <id>337757</id>
    <redirect title="Wikang Surigawnon" />
    <revision>
      <id>2202740</id>
      <timestamp>2026-04-12T10:15:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yivan000</username>
        <id>85905</id>
      </contributor>
      <comment>Inilipat ni Yivan000 ang pahinang [[Wikang Surigaonon]] sa [[Wikang Surigawnon]]: move to official KWF name</comment>
      <origin>2202740</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="31" sha1="nfji3rxygs3b2inavujctctvmn94qs2" xml:space="preserve">#REDIRECT [[Wikang Surigawnon]]</text>
      <sha1>nfji3rxygs3b2inavujctctvmn94qs2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Wikang Palawano</title>
    <ns>0</ns>
    <id>337758</id>
    <redirect title="Wikang Palaw-an" />
    <revision>
      <id>2202745</id>
      <timestamp>2026-04-12T10:22:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yivan000</username>
        <id>85905</id>
      </contributor>
      <comment>Inilipat ni Yivan000 ang pahinang [[Wikang Palawano]] sa [[Wikang Palaw-an]]: move to official KWF name</comment>
      <origin>2202745</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="29" sha1="iwjtrv656ck7ne8b4itp5m6m9sjvegf" xml:space="preserve">#REDIRECT [[Wikang Palaw-an]]</text>
      <sha1>iwjtrv656ck7ne8b4itp5m6m9sjvegf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Wikang Palaw-an Sentral</title>
    <ns>0</ns>
    <id>337759</id>
    <redirect title="Wikang Palaw-an" />
    <revision>
      <id>2202748</id>
      <timestamp>2026-04-12T10:24:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yivan000</username>
        <id>85905</id>
      </contributor>
      <comment>Ikinakarga sa [[Wikang Palaw-an]]</comment>
      <origin>2202748</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="29" sha1="iwjtrv656ck7ne8b4itp5m6m9sjvegf" xml:space="preserve">#REDIRECT [[Wikang Palaw-an]]</text>
      <sha1>iwjtrv656ck7ne8b4itp5m6m9sjvegf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Wikang Palaw-an Timog Kanluran</title>
    <ns>0</ns>
    <id>337760</id>
    <redirect title="Wikang Palaw-an" />
    <revision>
      <id>2202749</id>
      <timestamp>2026-04-12T10:27:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yivan000</username>
        <id>85905</id>
      </contributor>
      <comment>Ikinakarga sa [[Wikang Palaw-an]]</comment>
      <origin>2202749</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="29" sha1="iwjtrv656ck7ne8b4itp5m6m9sjvegf" xml:space="preserve">#REDIRECT [[Wikang Palaw-an]]</text>
      <sha1>iwjtrv656ck7ne8b4itp5m6m9sjvegf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Wikang Palaw-an Brooke's Point</title>
    <ns>0</ns>
    <id>337761</id>
    <redirect title="Wikang Palaw-an" />
    <revision>
      <id>2202750</id>
      <timestamp>2026-04-12T10:28:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yivan000</username>
        <id>85905</id>
      </contributor>
      <comment>Ikinakarga sa [[Wikang Palaw-an]]</comment>
      <origin>2202750</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="29" sha1="iwjtrv656ck7ne8b4itp5m6m9sjvegf" xml:space="preserve">#REDIRECT [[Wikang Palaw-an]]</text>
      <sha1>iwjtrv656ck7ne8b4itp5m6m9sjvegf</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>